22.06.2014 Views

Nov. nr 74 - Oud Bennekom

Nov. nr 74 - Oud Bennekom

Nov. nr 74 - Oud Bennekom

SHOW MORE
SHOW LESS

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.

DE KOSTERSTEEN


VAN VEREI{IGINGSGEBOU\M TOT<br />

MUSEUM: 1930 - 1975<br />

Het oprichtingscomité<br />

Het eerste notulenboek van het 'Verenigingsgebouw' begint als l'olgt:<br />

Notulen der Vergadering. opgeroepen tot oprichting eener vereeninging tot Stichíing en<br />

Exploitatie van een vereenigingsgebouw te <strong>Bennekom</strong>, door het voorloopig "comité" op<br />

28 April 1930 in Cafe "DorpzichÍ".<br />

De Voorzitter van het voorloopig Comité. de heer G. van den Brink. opent de vergadering<br />

met een woord van welkom aan de opgekomen Dames en Heeren.<br />

Hij memoreert het doel dezer samenkomst: te komen tot een Vereeniging. die een gebouw<br />

sticht en exploiteert. Dit is noodig geworden. doordat de tot dusver beschikbare vergdderlokolen<br />

niet langer mogen of htnnen gebruiLrt worden als zoodanig.<br />

Op initiatief der Vereeniging voor Vreemdelingenverkeer werd een voorloopíg Comite<br />

opgericht om de mogelilkheid van voorziening in deze voor ons dorpsleven onmisbare<br />

zaak te onderzoeken. Dit Comité. bestaande uit de heeren G. van den Brink. J. de Groot,<br />

L. v.d. Kamp, H. v.d. Pol, J.D. Jeswiet. P Achterstraat. J. Ozinga en J.L, van L'erre, heeft<br />

met bekwamen spoed en met aanvankeli.ik succes nagegaan. langs welken weg en door<br />

welke middelen men in <strong>Bennekom</strong> tot een doelmatig Vereenigingsgebouw zoude kunnen<br />

komen. Tot het stichten hiervan zal een bedrag van f 17000 noodig zi.in. Bij een rondgang<br />

in ons dorp bleken vele ingezetenen bereid tot het nemen van aandeelen in een renteloze<br />

leening tot een bedragvan J8000 terwijl men zich voorstelt de restvan heí benoodigde<br />

bedrag als l" en 2" hypotheek te hmnen plaatsen. De laarlijksche inkomsten worden<br />

geraamd op een bedrag van f 1600, die der uitgaven op I1500. Bi1 de rentelooze obligaties<br />

is rekening gehouden met een bedrag van J I 500 van de Openbare Leeszaal. die<br />

daarvoor zal deelnemen als de algemeene vergadering dezer corporatie zulk,s goedkeurtt.<br />

Na het beantw'oorden van esn paar \Tagen de, werd besproken en door den heer Van<br />

door de voorzitter en nadat niemand meer Verre met instemming der vergadering<br />

het woord verlangde. constateerde de heer werd verklaard, dat alleen zal worden<br />

Van Verre dat de Verenigrng \\'as opge- toegelaten een zoodanig gebruik, woar'<br />

richt. Daama werden de door het Comrte door de moraliteit. de godsdienstige geopgestelde<br />

concept-statuten in besprekrng voelens en het nationaal bewustziin gegebracht,<br />

waarborgd zullen ziin.<br />

waarbij een principiële kwestie de exploi- Na enkele mlzigurgen van formele aard<br />

tatie van het te stichten gebouw betrelfen- werd hierna het concept aangenomen.


Het eerste bestuur<br />

Het voorstei van dokter J.H. van Omme.<br />

vocrzitter van de Vereniging voor Vreemdehngenverkeer,<br />

om het voorlopig Comrte<br />

aan te rvrjzen als <strong>nr</strong>euw bestuur- werd door<br />

de heer G. van den Brink afgervezen, omdat<br />

niet alle leden van dat Comite in het<br />

bestuur wensten zitting te nemen,<br />

Na stemming werden als eerste bestuursleden<br />

gekozen:<br />

J.L. r,an Verre. voorzitter<br />

J. Douwes. secretaris<br />

D. Koopman- penningmeester<br />

J. de Groot,lid<br />

J Ozinga.lid<br />

Daarna werd door de Verenigrng het bestuur<br />

gemachtigd tot het aankopen van<br />

grond en het stichten van een Verenigingsgebouw<br />

daarop en het bezwaren van het<br />

o<strong>nr</strong>oerend goed met een l" en 2" hr,potheek<br />

bry de Boerenleenbank te <strong>Bennekom</strong>.<br />

Op 7 mei 1930 rverd in huize'Otium'aan<br />

de Edeseweg 53155 de eerste bestuursvergadenng<br />

gehouden. Omdat er in de<br />

oprichtingsvergaderrng van 28 april maar<br />

vryf van de zeven bestuursleden waren benoemd,<br />

werden nu nog twee dubbeltallen<br />

samengesteld, waaruit men op de Algemene<br />

Ledenvergadenng van 19 mei nog twee<br />

bestuursleden moest kiezen. Het werden<br />

de heren P. Folmer en H. Heetjans.<br />

De pen<strong>nr</strong>ngmeester stelde voor zo spoedrg<br />

mogehlk een begin te maken met het rnnen<br />

van de contnbutie en van de toegezegde<br />

aandelen in de renteloze lening. Om de<br />

kans op uitloten van de aandelen te vergroten<br />

werd voorgesteld het aandeel van<br />

/ 100.- te splitsen ur vier coupons van<br />

f25--. Er werden in totaal 329 coupons<br />

uitgegeven. zodat de opbrengst f8225.-<br />

bedroeg.<br />

B5 de bespreking over het bouwterrein<br />

k'wamen drie voorstellen ter tafel.<br />

- Het terrern achter het huis 'De Geer' op<br />

de hoek van de Dorpsstraat en de Kerkstraat.<br />

- De tuin van hotel Rawang aan de Dorpsstraat<br />

- Een terrein aan de Selterskampweg, dat<br />

door de penningmeester. de heer Koopman,<br />

werd aangeboden.<br />

Het gebouw<br />

Aan de architecten Van Egmond te Ede en<br />

Van der Waal te Wageningen r,l'erd gevraagd<br />

om - zonder verplichtrng voor het<br />

bestuur - schetstekeningen te maken. Op<br />

de vergadering van 5 juni 1930 kwam de<br />

heer Van der Waal met een voorlopige<br />

ramrng van de kosten voor het gebouw<br />

van f14.72-5.- en de heer Van Egmond<br />

met een bedrag tussen de /14.000.- en<br />

/1s 000.-.<br />

Op zaterdag 14 juni werd het terrein achter<br />

De'Geer' aangekocht voor /2.000.-.<br />

waarna op 19 juni de opdracht voor het<br />

ontwerp van het Verenigingsgebouw aan<br />

architect J.J. van Egmond uit Ede werd<br />

verstrekt.<br />

Daarna volgden druklie trlden voor het<br />

bestuur. Tussen de maanden april en december<br />

1930 kwam men in totaal zeventien<br />

maal bijeen. In iedere vergaderrng<br />

moest de begroting worden brygesteld. In<br />

de vergadenng van l8 juli kwam de architect<br />

zelfs met een begroting van /19.500,- !<br />

Door op verschillende posten te bezurnigen<br />

bleef er uiteindelijk een bedrag van<br />

)


Het huts 'De Geer' aan de Dorzsstraqt in 1955. Foto Collectie <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

/16.,500.- over. Aan het einde van deze<br />

vergadering werd de bouw opgedragen aan<br />

de aannemers H. van den Brink en A. van<br />

Grootheest voor een bedrag van /17.160.-<br />

Tevens werd besloten om nogmaals een<br />

rondgang door het dorp te maken om die<br />

mensen te bezoeken die hun eerste toezegging<br />

haddcn ingetroklien en om nieuwe<br />

aandeelhouders te zoeken.<br />

In de bestuursvergadcring van I8 september<br />

werd gesproken over de benoeming<br />

van een conciërge. Na een oproep in de<br />

pers solliciteerden 30 personen. waan'an<br />

er drie opgeroepen rverden voor een gesprek.<br />

In de vergadering l'an 16 oktober<br />

werd de heer Lammers voor de ttld van<br />

een jaar benoemd en rvel op de volgende<br />

voorwaarden.<br />

a. De conciërge hee/i vri.ldom ven woninghuur<br />

en hetaalt als pacht voor het<br />

htffit .f 5.- per week.<br />

b. Hij zorgt voor de aanscha.Ífng van de<br />

materialen. benoodigd voor het schoonhoude<br />

n de r lokali te i ten.<br />

c Hi.l zorgt voor cle inveníaris van het<br />

buJ/ët. die het bestuur bij opzegging van<br />

de verbintenis onzerzijds tegen Jacruurpri.is<br />

overneemt.<br />

d. Na afloop van het .iaar zal het bestuur<br />

den conciërge vergoeden, wat het bu//èt<br />

bli.lkens de boekhouding minder dan<br />

Í 260.- heeJt opgebrachr.<br />

e. De prijzen der consumptie-artikelen<br />

worden door het besíuur vastgesteld.<br />

/ Het gebruik van de waterleiding is voor<br />

huishoudelijk gebruik van den conciërge<br />

vri t.


g. De opbrengst von de vestiaire is voor<br />

den conciërg,e. als pachter van het bu//èt.<br />

Tenslotte deelt de voorzitter mee dat de<br />

Koninkli.lke Bewilliging op de statuten<br />

der Vereeniglrig is verkregen.<br />

Op I I november werd besloten de huur<br />

voor de groote zaal te stellen op hedragen<br />

van .f l5 en f 25 per avond en hierbil<br />

doel en draagkracht der verg,aderingen<br />

in aanmerking te nemen.<br />

Van l0 tlm 13 december zal er eenbazar<br />

worden gehouden. georganiseerd door cen<br />

damescomite onder leiding van mewouw<br />

Van Verre - Mensingh van Charante. Met<br />

de opbrengst hien'an zal men de zalen<br />

kunnen stofferen en meubileren.<br />

De officiële opening van het gebouw rverd<br />

vastgesteld op rmjdagavond 19 december<br />

1930.<br />

Den heer Burgemeester der gemeente zal<br />

verzocht worden om de openingsrede te<br />

houden: men mag verwachten. dat hij de<br />

geschiedenis van de Stichring objectieJ<br />

zal weergeven. Tot verhooging van het<br />

bi.jzonder korakter der plechtigheid zal<br />

één der zangverenigingen gevraagd worden<br />

bij de opening der samenkomst toepasselijke<br />

liederen te zingen.<br />

Op 27 november werd medegedeeld daí de<br />

heer Burgemeesíer. Mr. Dr. C.O.Ph. Baron<br />

Creutz, heeft verklaard, gaarne de<br />

openingsrede uit te spreken.<br />

De gemengde zangvereeniging "De Harpe<br />

Davids" heeft toegezegd om ter inleiding<br />

van de openingsplechrigheid een<br />

tweetal liederen te zullen zingen. n.l.<br />

"lY'ilhelmus" en een Kerstlied.<br />

Aanvragen ziln ingekomen voor geregeld<br />

gehruik van de grooÍe zaal van:<br />

- De gemengde zangvereenig,ing "De<br />

Harpe I)avids" Maandagavond<br />

- De Chr. Gymnastiekvereeniging D.0.5.<br />

Dinsdagavond<br />

- De Vereeniging Gemengd Koor<br />

7í/oensdagavond<br />

- De Muziekvereeniging (O B K )<br />

Donderdagavond<br />

Aan de heer G. van Silfhout werd opdracht<br />

gegeven voor de levering van 300<br />

stoelen voor de grote z.aal /3-25 pcr stuli.<br />

In de bSeenkomst van 4 december rverden<br />

de prijzen van de consumpties vastgesteld:<br />

Bier en hmonade: 20 cent per glas<br />

Champagnecider. spuituater en ranjalsrast:<br />

15 cent per glas<br />

Koffie en thee: 15 cent per kop. br1 uitvoeringen:<br />

20 cent<br />

Nog voór de officiële opening. nameltlk<br />

op l7 december, kreeg de firma P. Sluis<br />

uit Weesperkarspel toestemming om in de<br />

grote zaal een film over pluimvee te draaien.<br />

De eerste zaalhuuÍ van /20.- was binnen,<br />

In het jaarverslag over 1930 schreef de<br />

secretaris met betrekking tot de opening<br />

over de verrassende nildheid von onze<br />

dorpsgenooten, die ook tot uiting kwam<br />

in de aanbieding van verschillende practische<br />

en schoone geschenken.<br />

Het eerste jaar<br />

Na de officiële ope<strong>nr</strong>ng braken er voor het<br />

bestuur wat rustiger trlden aan In l93l<br />

klvam men nog maar zeven maal brleen.<br />

^+


p,'r''LJ t'ctt lllllA t,,l',.l,,<br />

' r,yl \/<br />

t l. N. ,\. ( l. -,, r',, ,, ,l<br />

riirlag ll ()r:1. l,' li,'rtrt,'l.orrt<br />

t<br />

í,<br />

,\<br />

(.)1;c'r r i r r gsrr tiorrl<br />

().t] l'i. stirirl irllijrl l


Op zaterdagavond 3 lanuari l93l werd de<br />

eerste bestuursvergadering in het nieurvc<br />

jaar gehouden. Hierin moest meteen al een<br />

klacht behandeld worden:<br />

Een verzoek is ingekomen van het Bestuur<br />

der Leeszoal om op het dak van de<br />

bergplaats een luchtkoker. tevens schoorsteen<br />

aan íe brengen. waartoe wordt besloten.<br />

I'evens doet de voorzitter voorlezing<br />

van een ingekomen schriiven van<br />

den heer Jhr. Storm van 's Gravenzande.<br />

waerin deze ernstige klachten uitspreeh<br />

over de verwarming der Leeszaal, die ten<br />

eenenmale onvoldoende moet ziin.<br />

Voor stoelen. gordijnen en tafelkleden in<br />

de klerne zaal was f323.- no&g De aÍhandeling<br />

van deze aangelegenheid werd opgedragen<br />

aan de heren Folmer en De<br />

Groot, met het verzoek hiervoor een lager<br />

bedrag te bedrngen.<br />

ln het financieel verslag over l93l werd<br />

een zuivere wrnst vermeld van í575--.<br />

Besloten werd om hien'an f2A0,' af te<br />

lossen op de obligatiele<strong>nr</strong>ng- te weten acht<br />

coupons van f25,-.<br />

De Crisistijd<br />

In 1933 schreef de secretaris'. Hetlaarver'<br />

slag over 1933 - hoe kort het kan zi.in -<br />

moet vermelden, dat de dntkkende ti.lds'<br />

omstandigheden hun gevolgen ook in<br />

onze vereeniging laten gelden.<br />

Daarom noteert hry ook met vreugde:<br />

Prof. Dr. J. Jeswieí hee/t op 16 Maart<br />

voor de leden onzer vereeniging en andere<br />

belangstellenden een lezing met licht-<br />

beelden gehouden over "Een bezoek aan<br />

Balt". Het past ons bi1 deze gelegenheid<br />

' kking te geven azn onze erkenlet;;txsil<br />

voor de belangelooze welwillend-<br />

!,. t,i d,,<strong>nr</strong> Zijne Hooggeleerde oan onze<br />

i 't:" t,:Ii;!/;t: beWeZen.<br />

De gevuigcrt van de crisistrld - waar de<br />

secretans in zrln jaan'erslag op doelde -<br />

bleven in de komende jaren niet uit. Vele<br />

leden bedankten voor hun lidmaatschap,<br />

anderen verlaagden hun contributie.<br />

Doordat een deel van de gemeentehlke<br />

subsidre aan de Openbare Leeszaal werd<br />

ingetrokken, vroeg het bestuur van deze<br />

instelling om vermindering van het bedrag<br />

der vergoeding. verschuldigd voor<br />

verlichting en verwarming. Het aantal<br />

avonden dat de Leeszaal was geopend<br />

werd vermmderd van vier tot twee, zodat<br />

het bestuur wel aan drt verzoek moest voldoen<br />

In de loop van 1935 kwam er een zoodanig<br />

verschil in opvatting van den taak.<br />

die de conciërge van ons Vereenigingsgehouw<br />

moet verwtllen. tusschen het bestuur<br />

en den heer Lammers tot uiting. dat<br />

wiJ moesten verklaren van zi.fn diensten<br />

niet langer te kunnen gebruik maken en<br />

ziin dienstbetrekking per I Januari 1936<br />

hebben opgezegd.<br />

Na een oproep rn de plaatsehlke bladen<br />

kwamen er 54 sollicrtaties binnen. Uit een<br />

opgemaalit vrlftal werd de heer Van de<br />

Peppel gekozen en benoemd als nieuwe<br />

conciërge.<br />

Verschillende verenigingen hadden, als<br />

gevolg van ledenverlies, moeite met het<br />

betalen van de zaalhuur. Men besloot<br />

daarom deze te verlagen.<br />

6


Op 27 februari 1936 deed het bestuur van<br />

de gemengde Chr. Zangvereniging 'De<br />

Harpe Davids' mededeling van de slechte<br />

toestand der kas door het verminderde<br />

aantal leden. Hierdoor was een achterstand<br />

rn de te betalen zaalhuur ontstaan.<br />

Na rnning van de contributies zal de zangverenigrng<br />

f 47 -- ineens betalen en daarna<br />

/1.50 per avond.<br />

Afgewezen en geaccepteerde huurders<br />

Ter tafel is een schrijven van den heer (-.<br />

Broekhuisen te lï/ageningen. waarin deze<br />

vroagt hem de grote zaal te verhuren. om<br />

daarin danslessen te geven. Bi.j de besprehng.<br />

die hierover wordt gehouden.<br />

tonen de heren f)ouwes. De Groot en Van<br />

Si(hout aon. dat het gebruik der lokaliteiten<br />

in stri.ld zou zi.jn met de vooru-aarden.<br />

bi.j de oprichting, onzer Vereeniging<br />

door verschillende corporaties en leden<br />

gesteld t.o.v het doel der i<strong>nr</strong>ichting en<br />

ook met de beginselen door velen der<br />

leden. hegunstigers en aandeelhouders<br />

voorgestaan De hij de stichting gegeven<br />

interpretatie von ort, I der statuten zou<br />

daardoor worden verloochend. Op grond<br />

van deze argumenten wordt hesloten op<br />

dit verzoek a1*+ijzend te beschikken.<br />

Op de bestuursvergadering van 2l december<br />

1936 deelde de voorzitter. de heer Van<br />

Verre. mede dat h4 rvcgens verhuizing zrln<br />

bestuursfunctie r.al neerleggen. Ook de<br />

secretaris, de heer Doun'es. trad - wegens<br />

drukke rverkzaarnheden - af. In zrln plaats<br />

lverd de heer M.J. de Lange gekozen. In de<br />

ledenvergadering van 4 maart 1937 werd<br />

de heer P J. Fortanier tot voorzitter benoemd,<br />

In september 1937 rverd een aanvraag behandeld<br />

van de Ver. Vrijzinnig Godsdiensrigpnl<br />

om de zalen regelmatig te<br />

huren voor godsdienstoe.feningen op Zondag.<br />

ongeveer I 2 x per jaar. Na uitvoerige<br />

discussies wordt de prijs bepaald op<br />

f5.- per keer voor de kleine zaal en<br />

f 17.50 voor de groote. inclusief f2,50<br />

vergoeding voor de conciërge. die Zondag<br />

vrij mag zijn.<br />

Al vanaf de rngebruikneming in 1930<br />

werd er geklaagd over de ven'arming tn<br />

het gebourv In maart 1938 ontving het<br />

bestuur een pnlsopgave van de Gemeentehlke<br />

Gasfabnek tc Ede voor een nieuwe<br />

gasvenvaÍmingsinstallatie ten bedrage van<br />

f 1.102^45. Maar aang,ezien de bedragen.<br />

welke voor eene afdoende verbeíering<br />

benoodigd zi.1n. de bestaande middelen<br />

ver te boven zouden gaan, werd besloten.<br />

dat de voorzitter heí noodige zou doen<br />

om te bereiken. dal de besteande installatie<br />

met zoo gering mogeli.ike kosten zou<br />

w-orden g,erepareerd.<br />

Na het overhlden op l0 april 1938 van de<br />

heer M J. de Langc werd het secretariaat<br />

overgenomen door de heer F, van de<br />

Brink.<br />

Op 13 oktober 1938 rverd besproken dat<br />

De aJdeeling "<strong>Bennekom</strong>" van den Nederlandschen<br />

Protestanten Bond hee/i medegedeeld<br />

het volgende .iaar I B godsdienstoe.feningen<br />

te zullen houden en vraagt de<br />

groote zaal voor dit doel le mogen huren<br />

voor f 10.- per keer, Conform besloten.<br />

In 1939 kll'am de verwarming op iedere<br />

vergadering ter spralie. maar men besloot<br />

om door gebrek aan middelen, de ge-


wenschte verbeteringen niet aan te<br />

brengen.<br />

De Tweede Wereldoorlog<br />

Het jaan'erslag over 1940 maakte meldrng<br />

van het feit dat er Hollandsche Kriigsgevangenen<br />

in het gehou*- gelegerd zijn<br />

geweest. Jammer dat hieruit voor onze<br />

conciërge en zijn vrouw heel veel werk<br />

voortrcw4am, maar noch voor onze Vereeniging.<br />

noch voor hen eenige geldelijke<br />

opbrengst. Toen zi.j het gebouw verlieten.<br />

was vooral de groote zaal verschrikkeliik<br />

vuil.<br />

I)e algemeene verduisterrngsvoorschri/-<br />

ten troffen natuurli.lk ook ons. Voor ;f 82.-<br />

maakte de heer Bisschop éën en ander in<br />

orde.<br />

Door minder verhuur gaf het financieel<br />

verslag over 1940 een tekort tc zien van<br />

Íll7 -73.In l94l dreigde het gebouw gevorderd<br />

te worden door de Opbouwdrenst.<br />

Na overleg in Ede ging dat niet door.<br />

Aan het eind van l94l rvaren er moeihlkheden<br />

door de rantsoenering r an gas en<br />

electnciteit:<br />

Vooral de damvereeniging heeft noeiliikheden<br />

in verband met het houden van<br />

w-edsÍrijden, terwijl een blijvend lichttekort<br />

haar ledental ongetwi.iJëld zeer aanzienlrjk<br />

zal doen dalen. De voorzitter oppert<br />

het idee van carbidverlichting en<br />

he eft b e re i ds hi e rnaa r ge in/'orme e rd.<br />

De toewijzing von gas wqs veel te klein<br />

en de zolen waren vrij druk bezet. De<br />

meeste gebruikers der zalen toonden een<br />

groote mote van inschikkelijkheid. Helaas<br />

kan dit niet gezegd van de Leeszaal.<br />

Deze meende normaol voort te kunnen<br />

goan. Hierdoor ontstonden moei lijkheden<br />

met Van de Peppel. die veel te weinig gas<br />

overhield voor de rest van het gebouw.<br />

zoodot h.v. de Protestantenbond een keer<br />

kerkdienst moest houden zonder verwarmtng.<br />

Besloten rverd om op kosten van het Vereenigrngsgebouw<br />

voor /30.- in de Leeszaal<br />

een extra meter te olaatsen.<br />

Juist vóór de bestuursvergadering van 9<br />

december 1943 deelde de conciërge de<br />

voorzitter mede dat de Protestantenbond<br />

in 1911 iedere Zondag wil vergaderen.<br />

Dan blijÍï er voor de conciërge geen vrije<br />

Zondog meer over en het is billitk. dat hi1<br />

daar extra vergoeding voor onMangí.<br />

Ook de gnsfabriek kan wel eens moeilijkheden<br />

opleveren.<br />

Ons gebouw ondervindt de moeiliikheid,<br />

dat het meermaals niet vrij is in het verhuren.<br />

daar voor filmvo<strong>nr</strong>sÍellingen en<br />

luchtbeschermingsavonden de groote<br />

zaal dikwi.ils wordt opgeëischt.<br />

In l'erband met de evacuatle van <strong>Bennekom</strong><br />

kwam het bestuur in 1944 maar driemaal<br />

brleen.<br />

Na de Bevrijding<br />

De eerste vergadering in 1945 werd gehouden<br />

op l0 augustus. Hienn deelde de<br />

secretaris mede dat de evacuatie ook sporen<br />

achter liet in het notulenhoek. dat wel<br />

beschadigd. doch nieí onbruikbaar werd.<br />

Door de tijdelilke penningmeester werd<br />

een kastekort g,econstateerd van í50.18.<br />

welk bedrag ti.ldens de evacuatie uit het<br />

huis van den heer Koopman is gestolen.<br />

8


Het twintiglarigiubileum van D.0.5. werd in 1918 in de grote zaol van heÍ Verenigingsgehouw<br />

gevierd. Iioto ArchieID.O.Í;. met dank aan M. AarÍsen.<br />

In september 1945 ztJn er gespreklien geweest<br />

met het hoofd van de Wederopbouw<br />

over de restauratie I'an het gebouw. Dankzr1<br />

de medcrverking van de heer J. de<br />

Groot ku'am er voldoende glas om het gebourv<br />

weer dicht te maken Hr1 schatte de<br />

kostcn van het schildcnverk op /685--.<br />

tenvrll zrln bcgrotrng voor glas- en schilderwerk<br />

van het gehele gebouw op<br />

Í2.000.- krvam.<br />

Voor noodherstel en onderhoud van het<br />

gebouw' rverd in de periode 194411945<br />

f 2465.10 uitgegeven Aan oorlogshcrstelschade<br />

n'crd /3239.- ontvangen.<br />

In oktober 1945 kreeg men I'ia de<br />

HA.RK (Hulp Actic Rode Kruis) 100<br />

stoelen en een aantal moltondekens om<br />

gordrlnen van te maken<br />

In de vergadering van I I oktober r,verden<br />

drre verzoeken behandeld om dc zaal beschikbaar<br />

te stellen aan dansclubs.<br />

Nq uiNoerige discussies verklaart slleen<br />

de secretaris bezwaar te hehben. zoodat<br />

met op één na algemeene síemmen besloten<br />

werd dansclubs toe te l.aÍen. onder<br />

een aental voorwoarden. Er zal niet op<br />

Zondag gedanst worden. Er zal uitsluitend<br />

gedanst worden onder leiding van<br />

een bevoegd dansleeraar. Oefènavonden<br />

moeten uiterlijk holJ elf beeindigd zijn.<br />

Er rvas in tien laar dus lvel rvat verzurderd.<br />

want in 1936 rvas een dcrgelgk vcrzoek<br />

nog categorisch afgervezen.


In;uni 1946 klvam de drrecteur van de<br />

gasfabriek persoonlryk naar de bestuursvergadering<br />

om het venvarmingsvïaagstuk<br />

te bespreken. In het voo4aar vffi 1947<br />

kwam dan eindehlk de nieuwe verwarmingsinstallatie.<br />

De kosten bedroegen<br />

f 4236,-. Hien'oor verstrekte de Coóperatieve<br />

Boerenleenbank een 2" hlpotheek<br />

van /5.000.- à 4% rente en een aflossing<br />

r,an /300.- per jaar.<br />

Werd in 1930 het gebouw nog aanbesteed<br />

voor f 17.160.-. in 1947 werd het al verzekerd<br />

voor /78 000--<br />

Eind november 1947 nam de heer F, van<br />

de Brink- na ruim negen Jaar secretaris te<br />

zrln geweest. afscheid. Hrj lverd opgevolgd<br />

door de heer A.H. r'an Steenbergen. In de<br />

algemene ledenvergadcring van 4 mel<br />

1948 rverd als nieurv bestuurslid gekozen<br />

de hcer W. de NooU Per I juli 1948 nam<br />

concierge Van de Peppel ontslag. Hr1 werd<br />

opgevolgd door z4n zoon. In de ledenvergadenng<br />

van 4 mei 1949 bedankte de<br />

voorzitter. de heer Fortanier. als bestuurslid.<br />

HU rverd opgevolgd door de heer J.<br />

Verbaars.<br />

De jaren vijftig en zestig<br />

In de jaren 1950-1954 \,vas er niet veel te<br />

beloen. Er werd al vanaf 1946 gesproken<br />

over een eigen telefoonaanslurting voor<br />

hct Verenigrngsgebouw. maar die werd<br />

pas in 1954 gerealiseerd.<br />

Het jaan'erslag over 1952 vermeldt. Deze<br />

vergadering ziet een geheel ander dagelijks<br />

bestuur voor zich dan op de laarvergadering<br />

van 26 Maart 1952. De voorzitter<br />

J. Verhaars werd vervangen door de<br />

heer A.H. von Steenbergen. de penningmeester.<br />

de heer C. v.d. Stadt. door de<br />

heer G..1. van lï/ijk en de secretaris, de<br />

heer A.H. van Síeenbergen. door de heer<br />

F-. van Slooten.<br />

Er rczen problemen met de conciërge over<br />

het verhuren van de grote zaal op zaterdagarond.<br />

onder andere aan 'De Harslo<br />

Ruiters' en aan 'Floralia'. De conciërge<br />

lvilde niet op zondagochtend werken om<br />

de zaal weer in orde te maken voor de<br />

kerkdrensten van de N.P.B. Bcgin 1954<br />

nam hij ontslag en uit 34 sollicitanten<br />

werd de heer H. van Harn uit <strong>Bennekom</strong><br />

als zrln opvolger benoemd.<br />

Omdat een aantal stoelen in hct gebouw<br />

niet al te best meer wÍren, werd besloten<br />

om -50 stoelcn van de Boerenbond over te<br />

nemen,<br />

Er r,verd ernstig gcvreesd voor vermindering<br />

van inkomsten door het in gebruik<br />

nemen in het winterseizoen 1954/55 van<br />

nieuw gebouwde lokalen van de Ned<br />

Herv. Kerk. I)eze zolen zullen ons beslist<br />

enige concunentie aandoen, hoe groot is<br />

thans moeiliik te heoordelen. mear de<br />

conciërge meent. dat we ongeveer 30(%<br />

minde r ve rhuren zul le n.<br />

In mei 1954 zag de secretaris. de heer F.<br />

van Slooten. zich wegens ziekte genoodzaakt<br />

om het secretariaat neer te leggen.<br />

waaÍna hr1 werd opgevolgd door de heer<br />

H. Frooland. In de vacature Van Slooten<br />

werd de heer S. Smrt gekozen.<br />

Begin 1955 was er na een kortsluiting een<br />

begin van brand in het schakelbord op het<br />

toneel. De PGEM eiste daarna verschillende<br />

veranderingen in de installatie en de<br />

Commissaris van Politie wrlde seen ver-<br />

10


gunning meer geven voor het houden van<br />

voorstellingen in de grote zaal. Bovendien<br />

schreven B&W van Ede dat de noodverlichting<br />

moest worden geautomatiseerd.<br />

De kosten van al deze voorzienlngen waren<br />

dermate hoog, dat men besloot een<br />

onderhoud met B&W aan te wagen om te<br />

spreken over de toestand van het gebouw<br />

en om te trachten subsidre te luSgen voor<br />

de vereiste verbeteringen. De jaren 1955<br />

en 1956 werden daardoor weer druklie<br />

vergaderjaren voor het bestuur, Men<br />

kwam in 1955 negen maal en in 1956<br />

achtmaal b5een. In al deze vergaderingen<br />

was de verbetenng van het gebouw het<br />

hoofdthema. Tevens rverden verschrllende<br />

besprekmgen met B&W gevoerd.<br />

Doordat de Openbare Leeszaal zich aansloot<br />

bg dre in Ede. had deze rnstelhng<br />

meer rurmte nodlg Ook was er gebrek aan<br />

kleine zaalruimte:<br />

Dit deed het bestuur besluiten om te<br />

trachten daarin verbelering Íe brengen<br />

door het bestaande gebouw te veranderen.<br />

Bi.i het College van B. en lI/. vonden<br />

wi1 een goede ontvangst met deze poging<br />

en werd ons alle steun toegezegd.<br />

Na diverse plannen te hebben besproken<br />

en de mogelijkheid tot uitvoering te hebben<br />

onderzocht. is als plan van uiNoering<br />

de heer Messelink opdracht gegeven<br />

dit uit te werken. Het plan is om de tuin<br />

bij het gehouw te trekken en heí interieur<br />

geheel om te zetten. zodat de grote zaal<br />

wordt uitgebreid meí de ruimte van de<br />

tuin. De hal wordt vergroot en de kleine<br />

zoal wordt bij de leeszaal getrokken. Als<br />

dit plan werkelijkheid wordt. zal met de<br />

gemeente moeten worden overlegd hoe<br />

een en ander wordt gefinancierd.<br />

Het lijkt ondergetekende zeer gewenst,<br />

dat de leden trachten in verschillende<br />

verenigingen waarvan zij lid ziln de aandacht<br />

te vestigen op de pogingen die het<br />

bestuur doet om het gebouw te moderniseren<br />

en deze verenigingen op te wekken<br />

om donateur te worden van ons gebouw.<br />

Als dit gebeurÍ dan zal de overheid inzien.<br />

dat hetverenigingsleven in ons dorp<br />

achter deze poging staat.<br />

In november 1955 werd het idee geopperd<br />

het hurs 'De Geer' aan te kopen. 81 een<br />

besprekrng in januari 1956 met B&W van<br />

Ede was burgemecster H.M. Oldenhof een<br />

groot voorstander van deze aankoop. Hg<br />

stelde voor het zo snel mogelryk te doen.<br />

T4dens de jaan'ergaderrng van 3 juli 1956<br />

bedanLle - wegens verhuizing - de secretaris-<br />

de heer H. Frooland. Hij werd opgevolgd<br />

door de heer R. van de Weerd. Deze<br />

laatste schreef in het laanerslag over<br />

lL)56'. mede door de bestedingsbeperhng<br />

en de slechte toestand van 's lands ./inanciën<br />

is er voorlopig geen kans dat de gemeente<br />

grote bedragen in het gebouw zal<br />

investeren. zodat de plannen voor nieuwbouw<br />

opgeschoven moeten worden. Llel<br />

heeft het bestuur in 1956 beslag gelegd<br />

op het pand 'De Geer' door dit aan te<br />

kopen. Door kleine restauraties is het<br />

mogelijk gebleken. enkele kamers te verhuren<br />

waardoor met de opbrengst van<br />

deze verhuur de rente royaal gedekt is.<br />

In 19-57 gurg de Chr. Gereformeerde Kerk<br />

van de gÍote zaal gebruik maken voor<br />

kerkdiensten. Daar ook de N.P.B. hier nog<br />

steeds kerkÍe, moesten de aanvangstgden<br />

van de kerkdrensten rvorden aangepast. De<br />

N.P.B. werd l'erzocht om een kwartier


later met hun diensten te wrllen beginnen.<br />

In apnl 1958 kwam er een verzoek uit Ede<br />

om 'De Geer'te verkopen. Het bestuur is<br />

echter voltallig van mening, dat 'L)e<br />

Geer'voorlopig niet verkocht moet worden.<br />

Op 9 september 1958 ontstonden er problemen<br />

tussen de besturen van O.B.K. en<br />

de Schaakclub. Beide wrlden op maandagavond<br />

van een zaal gebruik maken. De<br />

Schaakclub meende recht te hebben op de<br />

maandagavond en kon niet rustig spelen<br />

als O.B.K. daar dan ook repeteerde. Het<br />

geschil liep zó hoog op, dat de heren op 6<br />

oktober al weer in een spoedvergadering<br />

werden ontvangen. Uiteindehlk verliet<br />

O.B.K. het gebouw en hield daarna ook<br />

haar jaarhykse uitvoenngen elders.<br />

Doordat ook het kerkgebouw van de<br />

N.P B. aan de Emmalaan klaar kwam,<br />

miste men nu veel vaste rnkomsten. ln<br />

december 1958 deelde de voorzitter mededat<br />

de heer R. Alblas 'De Geer' u.rlde kopen.<br />

Hoewel men in april nog niet dacht<br />

over verkoop, had men er nu toch wel oren<br />

naar. ln maart 1959 werd het pand dan<br />

ook verkocht met oen winst van f7.500.--<br />

waaÍmee de nog bestaande oorspronliehlke<br />

hJpotheek volledrg kon worden afgelost.<br />

Het Verenigrngsgebouw \\'as nu -<br />

behalve de nog jaarl4ks uit te loten renteloze<br />

obligaties - volledrg schuldenwg.<br />

Ook de Openbare Leeszaal verhuisde en<br />

wel naar het nieuwgebouwde bankgebouw<br />

van de Edese Spaarbank aan de Dorpsstraat.<br />

Het jaarverslag over 1959 vermeldt<br />

ook nog: doordat thans ook de Ger. Kerk<br />

een leugdgebouw hebben gekregen. is de<br />

zaalhuur terug gelopen.<br />

Na het vertrek van de Leeszaal werd deze<br />

zaal grondtgopgeknapt: De Leeszaal moet<br />

een aantrekkelijk zaaltje worden die voor<br />

een goede prijs wordt verhuurd aan vergaderingen<br />

van ong. 50 personen.<br />

ln de vergadenng van l8 november 1960<br />

deelde de voorzitter mede- dat het belangrijkste<br />

punt voor dre vergadering was de<br />

ontslagaanlraag van de heer Van Harn in<br />

verband met ernstige ziekte van ziln<br />

lrouw. Een maand later. op 19 december.<br />

werd de heer M. Schoester in z4n plaats<br />

als conciërge benoemd. Ha had al erv'aring,<br />

omdat hij reeds een half jaar lang<br />

voor de heer Van Ham had waargenomen.<br />

Op de jaarvergadering van 25 april 196l<br />

werd de heer J. de Groot herdacht- die<br />

vanaf de oprichtrng in 1930 bestuurslid<br />

was geweest. Hij werd op 16 oktober 1962<br />

opgevolgd door de heer A. Klei<strong>nr</strong>ensrnk<br />

De heer J. de GrooÍ wos een bestuurslid<br />

die heel veel voor het gebouw hee/i gedaan<br />

en met zijn heldere inzicht veel goede<br />

adviezen heeft gegeven. Ztln persoonliikheid<br />

zal nog lang in onze herinnering<br />

blijven voort leven.<br />

De Commandant van de Brandweer kwam<br />

op inspectie en keurde van alles af.Er zou<br />

geen nieuwe erploitatievergunning worden<br />

afgegeven voordat alles rn orde was.<br />

De gehele electrische installatie moest<br />

worden vemieuwd. Er moest noodverlichting<br />

komen, nieuwe brandblussers en alle<br />

stoelen moesten vastgezet en gekoppeld<br />

worden. Dat betekende een zeer grote onkostenpost,<br />

maar alles werd vernieuwd. Er<br />

werden 80 stoelen met armleuningen en<br />

120 stoelen zonder leuning besteld brl Arb<br />

I<br />

e<br />

v<br />

D<br />

f,<br />

P<br />

tr<br />

d<br />

d<br />

m<br />

I<br />

m<br />

e<br />

n<br />

v<br />

w<br />

ja<br />

ln<br />

h<br />

d<br />

H<br />

e<br />

H<br />

v<br />

g<br />

D<br />

s<br />

le<br />

t- g<br />

ln<br />

b<br />

d<br />

D<br />

u<br />

g<br />

e<br />

l2


eidszorg in Ede.<br />

In 1963 werd de trldehlke vergunning voor<br />

exploitatie ge<strong>nr</strong>lzigd in een \ergun<strong>nr</strong>ng<br />

voor vrjfjaar<br />

Dankzrl de vele bruiloftcn en partrjen ble-<br />

[ven de inkomsten uit verhuur nog redehlk<br />

pp peit Toch u'erd het steeds stiller. Dat<br />

r,ras ook te merken aan de bestuursvergaderrngen:<br />

in 1964 werd driemaal vergaderd.<br />

in 1965 tweemaal en in 1966 nog<br />

maar eenmaal.<br />

In 1966 verliet ook de Christel4k Gereformeerde<br />

Kerk het gebouw. nadat zrl hun<br />

eigen kerkgebouw in gebruik hadden genomen.<br />

Dit betekende een vermrndenng<br />

van inkomsten van f2.I00.- per jaar- dat<br />

wil zeggen ongeveer een derde deel van de<br />

laarhlkse rnkomsten!<br />

In dat jaar bedankte de pen<strong>nr</strong>ngmeester. de<br />

heer G.J. van Wijk. Hrl werd opgevolgd<br />

door de heer Th Bekkrns<br />

Het einde van het Verenigingsgebouw<br />

en een nieuw begin<br />

Het jaan'erslag over 1967 zette al de toon<br />

voor het einde van het seboulv als Verenigingsgebouw:<br />

Doordat de verschillende kerkgenootschappen<br />

veel gebruik maken van hun<br />

leigen<br />

zalen. wordt de verhuur van het<br />

'gebouw steeds moeilijker en ziet het er<br />

lnaar uií. dat het onderhoud van het gebotm<br />

niet langer meer gedeh kan worden<br />

door de inkomsten.<br />

De ondergang van het Verenigrngsgebouw<br />

was dus hoofdzakelqk te wrjten aan het rn<br />

gebruik nemen van nieuwe kerkgebouwen<br />

en van vergaderzalen bij een aantal bestaande<br />

kerken.<br />

Het laatst verschenen jaarverslag over<br />

1969 nerd behandeld in de algemene !edenvergadering<br />

van l2 mei 1970.<br />

Het jaar I9ó9 zal nog lang in onze herin^<br />

nering bliiven voort leven. omdat in dit<br />

jaor onze zeer geachte voorzitter, de heer<br />

A.H. v. Steenbergen, op 23 mei plotseling<br />

is overleden. Zijn bijzondere talenten<br />

zullcn wi.j in onze vereniging zeer missen.<br />

Met de exploitcttie van het gebouw gaat<br />

het bergap\aarts. behoudens een aantal<br />

bazars die er zijn geweest, wordt de zaalhuur<br />

steeds slechrer.<br />

In de bestuursvergadering van 2l oktober<br />

1969 werd de heer W. de Noorl tot voorzitter<br />

benoemd als opvolger van Van<br />

Steenbergen. Vanaf 1971 werden er nog<br />

zes bestuursvergadenngen gehouden.<br />

In april l97l waren er grote reparaties aan<br />

het lnteneuÍ nodig. Er moest cen nieuwe<br />

vloer in de gtote zaal komen. de keuken,<br />

de garderobe en de toiletten moesten worden<br />

remieuwd en er moesten nieur.r'e coulissen<br />

komen. De kosten hierv'oor werden<br />

begroot op /loo.ooo.-.<br />

Het is onverantwoordelijk om zoveel geld<br />

op te nemen. zodaÍ er niet veel. anders<br />

overbliift dan het gebouw met alle lusten<br />

en lasten over te dragen aan de gemeente.<br />

De voorz. noemt nog art. l7 van de stotuten.<br />

zodat wij als eis moelen stellen, dat<br />

het gebouw ten dienste blijft van de <strong>Bennekom</strong>se<br />

gemeenschap.<br />

In juni 1972 werd besloten om de voorste<br />

l3


dering van 23 oktober 1973 werd drt besluit<br />

door de daar aanwezise leden bekrachtigd.<br />

Zo ontstond in het voorjaar van 19<strong>74</strong> - na<br />

twee spannende vergadenngen van de gemeenteraad.<br />

waarin uiteindel1k gunstig<br />

werd beslist op het verzoek om subsidre -<br />

de' Stichting Beheer Vere<strong>nr</strong>gingsgebouw'.<br />

Het Vereenigingsgel:toutt' uIs Museum en<br />

VVV- ktntoo r. C ol I e ctie O ud- B enn ekotn.<br />

z.aal - de oudc Leeszaal - peÍïnanent te<br />

gaan verhuren. Op 10 mei 1973 rverd gemeld<br />

dat dit gelukt was en wel aan de fotograaf<br />

A. Nrlhof uit <strong>Bennekom</strong>.<br />

In deze vergadering bracht de voorzitter<br />

ook een verz@k van de vereniging '<strong>Oud</strong>-<br />

<strong>Bennekom</strong>' ter sprake om samen met hun<br />

het gebotm als museum te gaan exploiteren.<br />

I)e bestuursleden vonden dit wel een<br />

goede oplossing. omdat het gebouw dan<br />

verder een <strong>Bennekom</strong>s belang zou dienen.<br />

Op 8 juni 1973 vond in het gemeentehuis<br />

van Ede een besprekrng plaats tussen het<br />

dagehyks bestuur en de wethouders R. Bos<br />

en H. Alberts. Hierbrl wÍuen ook afgevaardigden<br />

van het bestuur van <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

en me\Touw M. Moltzer en oud burgemeester<br />

J.J.G. Boot namens de Mr. Max<br />

Moltzerstichtrng aann'ezig<br />

Er werd overeensternming bereikt om de<br />

dne rnstelhngen - Verenigingsgebouu..<br />

<strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> en de Mr. Max Moltzerstichtrng<br />

- een nieurve stichtrng te laten<br />

opnchten, dre bestuurd zou worden door<br />

twee bestuursleden l'an iedere deelnemer<br />

en een afgevaardigde van het gemeentebestuur<br />

In de laatste algemene ledenverga'<br />

Het museum werd op 26 aprll 1975 door<br />

burgemeester H.J. Slot geopend. Het trekt<br />

nu 15 à 16.000 bezoekers per jaar. Het<br />

dient dus niet alleen een <strong>Bennekom</strong>s belang.<br />

maar ook ver daar buiten.<br />

H. (ii.isbertsen<br />

Noten<br />

I De eerste bgeenkomst van het 'Voorloopig<br />

Comrte' lverd gehouden op 6 maart<br />

1930 in hotel Rawang. nu café De Rechter.<br />

Dorpsstraat 44.<br />

2<br />

Dit is hetzelfde gezelschap als de Nederlandsche<br />

Protestanten Bond afdeling <strong>Bennekom</strong>,<br />

dre verderop nog ter sprake komt.<br />

t4


IN DE KAART GEKEKENï 15<br />

Een laatste btik op het Streekziekenhuis te <strong>Bennekom</strong><br />

De geschiedenis van het Johanniter ziekenhuis. die in het centrum van het dorp begon en dre<br />

eindigde rnet het in 1957 in gebruik genomen Protcstants Christehlk Streekziekenhuis, is al<br />

een aantal keren rn De Kostersteen aan de orde gerveestr. Er zrln twee reden om daar nog<br />

een keer op terug tc komen. De eerste is de verhuizing van het ziekenhuis op 26 september<br />

2000 naar Ede. de tweede is dat ik u een luchtfoto kan laten zien. dre in 1957 direct na het<br />

gereed komen van het complex is gemaalt2. Voor die tijd was het een gÍoot en modern<br />

ziekenhuis. Opvallend is in rvat I'oor landel4ke en rustige omgevrng het ziekenhuis nog ligt.<br />

en dan met de nadruk op'nog'.<br />

In de linker bovenhoek loopt de Edeseweg.<br />

Duidehlk is het viaduct onder R4ks"veg l2<br />

zichtbaar Geheel bovenaan rn het midden<br />

staat rechts van de rveg het boswachtershuisle<br />

van Hoekelum. Voor het viaduct<br />

links van de weg zien we de bospercelen<br />

waÍlr nu hutzen en de Ko<strong>nr</strong>nknjkszaal van<br />

de Jehova's Getutgen staan.<br />

ln de linlier onderhock ontdekken we de<br />

gashouders met het br.lbehorende huisje.<br />

De gashouders zijn een aantal jaren gelegen<br />

afgebroken. Nu ligt daar de Florence<br />

Nightingalelaan Het huisje is destrlds in<br />

de nieuwbouuplannen opgenomen en<br />

staat er dus nog.<br />

Vanaf het mrdden links loopt een weg met<br />

een houtwal tot aan de splitsrng. Volgen<br />

lve de bovenste weg dan zien we dat dre<br />

tegen een deel van het ziekenhurs dood<br />

loopt, maar daarachter gewoon verder<br />

gaat. Deze door de nteuwbouw onderbroken<br />

weg is van oorsprong de Oost-Breukelderweg.<br />

De onderste weg vanaf het einde<br />

van houtwal is nieurv aangelegd. Er<br />

staan twee hoog met graan opgetaste boerenwagen<br />

op. Het hek langs deze rveg<br />

geeft de grens van het terrein van het ziekenhuis<br />

aan. Toch zullen dat hek en die<br />

\\'eg weer verdwijnen door uitbreiding van<br />

de ziekenhuisgebouwen.<br />

Op fujkswcg 12 is nog weinig verkeer: we<br />

tellen precres twee auto's en drte motorhetsen.<br />

Het wegdek bestaat uit betonnen<br />

platen. \\'aÍIn'an de afscheidingen op de<br />

loto duidellk zichtbaar zrln.<br />

Om een inzrcht te geven van de veranderingen<br />

srnds 1957 drent het kaartje van de<br />

huidrge situatie. In zwart z.rln aangegercn<br />

het boswachtershuisje, het huisje bt1 de<br />

gashouders en het ziekenhuis rn z4n omvang<br />

van 1957. Dan valt pas goed op hoezeer<br />

het ziekenhuis gegroeid is en hoeveel<br />

groen moest wijken voor bebouwing, asfalt<br />

en parkeerterrernen.<br />

We maken nu op kaartgebied een sprong<br />

terug in de trld en wel naar 1930. naar de<br />

Topografische kaart uit datjaar. Het geeft<br />

een wat groter gebied weer. Opvallend is<br />

de afwezigheid van Rrjksweg 12 Het<br />

l5


ó<br />

È<br />

O- \<br />

\<br />

t\<br />

v -<br />

w)<br />

P<br />

<<br />

!-.t<br />

*<br />

\<br />

-4<br />

Ṟ<br />

^<br />

(-)<br />

{


h;<br />

c\<br />

h<br />

4 .\<br />

\<br />

*<br />

ii<br />

o 4<br />

\<br />

t\


De Oost-Breukeldern'eg is niet de enige<br />

r.r'eg dre gedeelteh.yk r,'erdwenen is voor<br />

nieuwbouw Op de kaart uit 1930 loopt de<br />

Brinkerweg nog ongebroken tussen de<br />

Halderbrink en de Hoekelumsebrink. De<br />

naam Kekliesteeg - hnks onder - is geheel<br />

verdwenen, maar ztjn trace bestaat nog<br />

onder de Willem Dreeslaan.<br />

De scherpe scheidrng tussen hoog en laag<br />

even ten oosten van de <strong>Bennekom</strong>seweg/Edeseweg<br />

is goed te zien aan de<br />

dichtheid van de kronkelige hoogtehlnen.<br />

Wie over de Hei<strong>nr</strong>ich Witteweg in de richting<br />

van het spoor f,retst moet over ongeveer<br />

twee kilomcter ruim 30 meter st5-<br />

gen. van 20 tot rutm 50 m +NAP.<br />

Grootscholige Bas iskaart Nederland van<br />

de aÍd.Realisatie gemeente Ede.<br />

lvoord 'gasfabriek' is duidehlk te zien.<br />

Daarlangs loopt van noord naar zuid vanaf<br />

het station Ede Wageningen de <strong>Bennekom</strong>seweg.<br />

dre ter hoogte van kasteel Hoekelum<br />

overgaat in de Edesen'eg. Even ten<br />

zuiden daanan staat het woord 'stoomtram'<br />

en de letter/cgfercombinatie MP 2.<br />

Vanaf dat punt loopt de Oost-Breukelderweg<br />

naar het noordoosten. Daar zal in<br />

1957 het ziekenhuis verrtjzen en de weg<br />

afsnSden De aÍkorting MP betekent mtllpaal.<br />

Dat is een wat verouderde benaming.<br />

want tussen MP I en MP 2 ligÍ precies<br />

een krlometer. Het is wonderhjk hoe taai<br />

somrruge oude begnppen z5n: het metrieke<br />

stelsel was toch al zo'n 125 taar<br />

tevoren tngevoerd!<br />

Noten<br />

l''.G. van Oort<br />

' L.G. Abell - van Soest, 'Herinneringen<br />

aan Bethanië'. De Kostersteen 56. 1996.<br />

I l-13.<br />

H. G4sbertsen. 'De Johanniter Orde in<br />

Nederland en de Johanniter ziekenhuizen<br />

in <strong>Bennekom</strong>'. Mededelingen <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

48. 1981.5-8 en 49. 1981. l-10.<br />

H. Grlsbertsen. 1894-1994. 100 jaar ziekenverzorging<br />

rn <strong>Bennekom</strong>. De Kostersteen<br />

48- 1994-3-16. Reacties hierop: De<br />

Kostersteen 49 - 1994. 3-5.<br />

: Het rs een zogeheten 'oblique' foto van<br />

KLM Aerocarto.<br />

t8


DE STIJLEN BUITELDEI{ OVER<br />

ELKAAR I{EEN...<br />

Onder deze vrolilke titel zal mevrouw drs E.C, van Santen van het Archeologisch en<br />

Bouwhistorisch Centrum van de gemeente (Jtrecht op woensdag 22 november a.s. de<br />

najaarslezing van de Historische Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> verzorgPn. Haar onderwerp<br />

rs de geschíedenis van de Jongere bouwkunst in Nederlsnd (1850 - 1910.). Enige tiid<br />

geledin heeft het bestuur van <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> zich beiiverd voor het behoud van het pand<br />

borprrtroot 18. Daí is nu een goed voorbeeld van iongere bouwlamst. waarover bi.i een<br />

breid publiek weinig bekend is. Daarom meende het bestuur er goed aon te doen een goed<br />

en deiLandig spreekster uit te nodigen ons in dit onderwerp wegwils te maken. De lezing<br />

zal uiteraaid vergezeld gaan van veeL dia's, waaronder een aantal met <strong>Bennekom</strong>se<br />

voorbeelden. De lezing wordt gehouden in De Brinh, Brinhstroat 39. Aanvang 20.00 uur.<br />

T'er inlei


.Wcrír,! .,$er.l*r f*!tx*"<br />

!xF:55itK{ïX<br />

HotelNeder Veluwe omstreeks 1915. Het hotel is gebouwd in een eenvottdige cháletstiil<br />

F'oto Collecíie H. GiisberÍsen.<br />

strll in de architectuur. Vele architecten<br />

zochten - vaak ieder voor zichzelf - naaÍ<br />

een stql die paste b4 de moderne ttjd. De<br />

strllen buitelden soms over elkaar heen:<br />

wat op het ene moment populair was,<br />

moest na korte trld alweer plaats maken<br />

voor iets anders. Anderen bekommerden<br />

zich om maatschappel4ke aspecten van<br />

het bouwen, zoals bgvoorbeeld met betrekking<br />

tot de (volks)woningbouw. Deze<br />

mensen wÍuen van mening dat zii huizen<br />

moesten bouwen die niet alleen een goed<br />

onderkomen aan de bewoners konden bieden-<br />

maar dat dre door verbeterde woonomstandrgheden<br />

ook betere mensen zouden<br />

worden.<br />

Bovenstaande aspecten vorÍnen oen onderdeel<br />

van de studie naar de zogeheten<br />

jongere bouwkunst (1850 - 1940). Trldens<br />

de lezing zal zeker nog een aantal andere<br />

zaken die daarop betrckking hcbben, aan<br />

de orde komen. Waar mogehlk zal het verhaal<br />

met nog bestaande <strong>Bennekom</strong>se voorbeelden<br />

eeïllusfteerd worden.<br />

Bettina van lionten<br />

20


VERSLAG VAN DE AVONDEXCURSIE, NAAR<br />

HEELSUM AP 26 SEPTEMBER 2OOO<br />

Om zeven uur vertrokken ongeveer 20<br />

auto's met daann ,55(!) ledcn en introduce(e)s<br />

van de Histonsche Vereniging<br />

<strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> van het Krlk- en Luistermuseum<br />

naar het 'kerkje op dc berg' te<br />

Heelsum. Daar werden n'e ontvangen door<br />

de heer Van Beek. die ons eerst de buitenkant<br />

van de kerk liet zien. Hij wees ons<br />

op een herdenkrngszuil- op het voormalige<br />

stadhuis van de vroegere gemeente Doorrverth,<br />

dat nu een woonhuis is. de graÍkelder<br />

van de familie Van Braliell en op een<br />

aantal grafstenen, waan'an de oudste uit<br />

1643 dateeí.<br />

Daarna bekeken we het rnteneur van de<br />

kerk. Het schip en het koor rverden tussen<br />

l5l7 en 1520 in gotische str.ll gebouwd.<br />

De toren I'olgde iets later. In 1859 werd er<br />

oen zrjbeuk aangebouwd, waardoor de<br />

kerk een L-vormige plattegrond kreeg. In<br />

de hoek van deze L staat de zeventiendeeeuwse<br />

preekstoel. die van mooi houts<strong>nr</strong>jwerk<br />

voorzien is. Helaas kwam het verhaal<br />

dat de heer Van Bcek over het interieur<br />

vertelde. niet eeheel uit de verf.<br />

De heer S. W4nsma. lid van <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

en organist van deze kerk. gaf ter<br />

afsluitrng van het bezoek aan de kerk een<br />

concert met werken van D. Zipoli. J.<br />

Pachelbcl en J.S. Bach<br />

De excursie werd afgesloten met een kopje<br />

koffie in het gebouw Rehoboth, rvaar de<br />

heer Van Beek een tentoonstelling had<br />

ingencht met voorwerpen die op de kerk<br />

betrekkrng hebben en met aÍbeeldrngen<br />

van de oorlogsschade en van de daarop<br />

volgende restauratie. De excursiecommissie<br />

had bovendren gezorgd voor een korte<br />

toelichting op papier en eveneens voor een<br />

programma van het orgelconcert.<br />

Het is toch iedere keer weer een b4zondere<br />

en'arrng zo dicht b4 huis gebouwen met<br />

een rilke historie te kunnen bezoeken. De<br />

excursiecommissie wordt hartehJk bedankt<br />

r.oor het organiseren van deze rnteressante<br />

avond.<br />

Els Mantel - von Staaveren<br />

2l


MEDEDELINGEN VAN HET BESTUUR<br />

Nieuwe leden<br />

Het bestuur heet de volgende personen<br />

hartehlk welkom als nieuwe leden van de<br />

Histonsche Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong>.<br />

Mevroun- E. Hummelen - v.d. Bosch te<br />

Ede<br />

Mevrouw M.A. Kho - van Galen te Waeerungen<br />

Familie P. Oosten'eld te <strong>Bennekom</strong><br />

Familie P. r'an Kruistum te <strong>Bennekom</strong><br />

Mer.rourv M. Schut - v.d. Born te <strong>Bennekom</strong><br />

Mutaties<br />

Mutaties verzoeken wg u vriendehlk<br />

schriftehlk te willen doorgeven aan de<br />

ledenadministratie: me!ïouw E. Mantel -<br />

van Staaveren- Hogeweg 4, 6721 VE<br />

<strong>Bennekom</strong>.<br />

Agenda van activiteiten van de Historische<br />

Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> tlm 27<br />

februari 2001<br />

22 november 2000 Najaarslezing door<br />

mevrouw drs E.C van Santcn De stíilen<br />

buitelden over elkaar heen ... De jongere<br />

houwkunst IB50 - 1910<br />

27 februari 2001 Algemenc Ledenvergadering<br />

van de Historische Verenigrng<br />

<strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

22

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!