Verslag secretaris 2008 - Oud Bennekom

Verslag van de secretaris over het jaar 2008
In het jaar 2008 vergaderde het bestuur vier keer, namelijk op 8 januari, 15 april, 15
juli en 8 oktober. Ook de werkgroepen waren weer actief. Verder is de vereniging
vertegenwoordigd in het bestuur van het Kijk- en Luistermuseum en participeert zij
in het Comité Open Monumentendag Ede. Door vertegenwoordiging in de regionale
bijeenkomsten wordt contact onderhouden met andere historische verenigingen. In
dit verslagjaar verschenen vier nummers van De Kostersteen. Drie lezingen vonden
plaats en de excursiecommissie organiseerde twee excursies. De vereniging was actief
op de Vlegeldag en de Open Monumentendag. Een nieuwe activiteit van de vereniging
betreft het project ‘erfgoededucatie’ ten behoeve van het basis- en voorgezet
onderwijs.
Bestuur
De algemene ledenvergadering werd gehouden op 6 maart. Tijdens deze vergadering werd
mevrouw G.J.M. van Raan-Onderwater gekozen in de vacature ontstaan door het aftreden
van Mevrouw G.M. Hoogkamer-Weijman. De samenstelling van het bestuur was in 2008
als volgt: A.J. Lever (voorzitter), mevrouw M.S. de Vos (vice-voorzitter), W. Hol
(secretaris), W.C.L. van Kalleveen (penningmeester), mevrouw G.J.M. van Raan-
Onderwater, A.T.J. Nooij en V.W. van Poortvliet.
Op 31 december 2008 telde de vereniging 379 individuele leden en 242 leden in
gezinsverband. Dit brengt het aantal stemgerechtigde leden op 863. Eind december 2007
was dit aantal 840. In het verslagjaar verwelkomde de vereniging 45 nieuwe leden. Door
overlijden of bedanken werd het lidmaatschap van 20 leden beëindigd, waardoor het aantal
leden uiteindelijk met 25 leden toenam.
De Kostersteen
In het verslagjaar was de redactie als volgt samengesteld: A.T.J. Nooij (eindredacteur),
C.A. Heitink, H.J. van den Oever en P. Smit.
In 2008 verschenen de nummers 103 t/m 106. In deze jaargang zijn 15 artikelen
gepubliceerd. De auteurs waren: Marius Aartsen, Gerrit Breman, Janny Bloembergen-
Lukkes, Henk Gijsbertsen, Jan Heine, Wout Hol, Paulien van Leeuwen, Ad Nooij, Iet en
Ruud Schoorl, Wies Stegeman-Kluijver, Kees van der Post, Arno van der Valk en Heinrich
Witte. Voorts zijn boekbesprekingen door Ad Nooij en Vincent van Poortvliet
gepubliceerd, alsmede een uitgebreid interview door Anneke Nagtegaal en Ad Nooij.
Tevens zijn artikelen en mededelingen over de activiteiten van de vereniging opgenomen.

Het augustusnummer – nr 105 - was goeddeels gewijd aan het thema van Open
Monumentendag
Website
Op de ledenvergadering van 6 maart ging de website www.oudbennekom.nl officieel “de
lucht in”. In de eerste maanden is nog gewerkt aan vormgeving en inhoud, in de andere
maanden ging het om bijstellingen en om het actueel houden van de site. Cees Vos heeft
het fotomateriaal voor zijn rekening genomen en Arnold Dirksen en Vincent van Poortvliet
hebben gezorgd voor de overige rubrieken.
Lezingen
Na afloop van de jaarvergadering op 6 maart verzorgde architect Van den Heuvel een
lezing met als onderwerp ‘Geschiedenis van de kerkbouw’.
De voorjaarslezing vond plaats op 21 mei en werd verzorgd door mevrouw Mijnssen –
Dutilh met als onderwerp ‘Geschiedenis van het waterschap Vallei en Eem’.
Antiquair Spies vertelde op 11 november over zijn beroep als veilinghouder. Die avond
was er gelegenheid om meegebrachte voorwerpen te laten bespreken en taxeren.
Excursies
De excursiecommissie bestaat uit de dames P. van Amerongen-Budding, H. Gijsbertsen en
M.S. de Vos.
Voorjaarsexcursie
Op woensdag 14 mei vond de jaarlijkse dagexcursie plaats. De bus vertrok om 8 uur ’s
ochtends met 57 personen naar Millingen aan de Rijn. Er werd een ritje gemaakt met de
zonnetrein door het natuurgebied van de Ooijpolder. Na de koffie werd een bezoek
gebracht aan het natuurcentrum van Staatsbosbeheer. Na de lunch reed de bus door de
prachtige Duitse en Nederlandse natuur naar Cuijk. In twee groepen werd een bezoek
gebracht de St. Martinuskerk en het leerlooierijmuseum. Na een geslaagde dag kwam de
bus om 18 uur weer in Bennekom terug.
Extra voorjaarsexcursie
Vrijdag 30 mei bracht een groep van 17 personen een bezoek aan de Waterzuivering aan de
Dwarsweg in Ede. Aansluitend op de lezing van 21 mei over het Waterschap volgde een
korte uitleg en een rondleiding over het terrein. Het bleek de moeite waard om het proces
van de waterzuivering in ogenschouw te nemen.
Najaarsexcursie
Zoals gebruikelijk werd de najaarsexcursie dicht bij huis gehouden. Donderdag 17
september werd een groep van zo’n 30 personen ontvangen op SVR camping Het
Binnenveld aan de Zwartesteeg met een kopje koffie en Bruxvoortse koek. Gastvrouw

Marry van den Berg vertelde kort over de boerencamping. Vervolgens liep de groep naar
zorgboerderij Re-Turn van Teus Hooijer. In de schuur vertelde Teus over zijn passie, zijn
werk met moeilijk opvoedbare jongeren. Een bijzonder mens op een bijzondere plek.
De fietsenmaker, die een gedeelte van een schuur in gebruik heeft, gaf uitleg over zijn
werk en liet rijen fietsen zien. Een mooi stukje Bennekom!
Vlegeldag
Oud-Bennekom sloot tijdens Vlegeldag aan bij het thema van de Open Monumentendag
“Speuren naar sporen”. Op de kraam voor het Kijk en Luister Museum stonden borden met
foto’s van oude schoolklassen uit Bennekom. Van sommige toenmalige schoolkinderen
ontbrak de naam, wat een leuke discussie opleverde tussen de bezoekers onderling. De hele
dag door was er een drukke aanloop. Men kon een Power-Point- presentie zien met de
foto’s uit het door de vereniging uitgegeven boek “Bennekom tweevoudig in beeld”. Tot
slot hebben we veel informatie over de Vereniging aan de bezoekers kunnen geven wat
resulteerde in 12 nieuwe leden. Samen met alle medewerkers die met bestuursleden actief
waren in de kraam kunnen we terugzien op een geslaagde dag.
Open monumentendag 2008
In het tweede weekend van september werd in het gehele land de Open Monumentendag
gehouden; in de gemeente Ede op zaterdag 13 september. Sporen uit het verleden was voor
2008 het landelijk thema. In samenwerking met het Comité Open Monumentendag Ede
werd in Bennekom gekozen voor een nadere verkenning van een oud deel van het dorp,
namelijk het gebied rond de Lindelaan, de Veenderweg, de Bakkerstraat en een deel van de
Brinkstraat. De Kostersteen nummer 105 bevatte artikelen over de
geschiedenis van dit gebied en een gedocumenteerde wandelroute.
Ruim 200 geïnteresseerden maakten deze wandeling die werd
afgesloten met een gratis kopje koffie of thee in het Oude Postkantoor.
Bijzondere dank aan de bezitters van de panden Veenderweg 18 en
Lindelaan 8-10 die hun eigendom die dag gastvrij open stelden.
Werkgroepen
Behoud oudste gedeelte Bennekomse Begraafplaats
Leden zijn: C.A. Heitink (voorzitter), R. Heij, D. van Kampen, A.J. Lever, J. de Nooij en
A.J. Welgraven.
Aan het begin van het jaar werd de restauratie van het graf van de familie Jacobse
Boudewijnse afgerond. Hierna werd de restauratie van het graf van het echtpaar Hendrik
Willem Dros en Adriana de Koning Knijff ter hand genomen.
Officieel beperken de werkzaamheden van de werkgroep zich tot
het oudste deel van de begraafplaats, het gedeelte dat gemeentelijk
monument is. Door bemiddeling van leden van de werkgroep, heeft
de Gemeente twee graven buiten dit oudste gedeelte in beheer
genomen. Het gaat om dat van de dichter Joannes Reddingius
(1873-1944) en het graf van ds. D.J. van Aalst (1866-1918).

Zie ook:http://begraafplaatsbennekom.web-log.nl.
Geschiedenis van Bennekom
Leden zijn: A.J. Lever (voorzitter), M. Aartsen, mevrouw J. Bloembergen-Lukkes, K.B.A.
Bodlaender, G. Breman, W. Cromwijk, H. Gijsbertsen, C.A. Heitink, T.J. Hoekstra,
W.Hol, M. Koudijs, M. van de Leeuw, mevrouw A. Nagtegaal, J. de Nooij, A.T.J. Nooij,
H. van den Oever, F.G. van Oort, mevrouw M. van Rooijen, A van Silfhout, P. Smit, A.
van der Valk en J.A. Zijlstra.
Net als in voorgaande jaren kwam de Werkgroep Geschiedenis in 2008 twee maal bijeen.
Tijdens de bijeenkomsten werden gegevens uitgewisseld over de talrijke projecten waar de
leden van de werkgroep zich mee bezig houden. Op deze manier kon men elkaar van
informatie voorzien en adviezen geven. De bijeenkomsten vonden dit jaar plaats op 13 mei
en 19 november, beide keren in De Brink. Veel van het besprokene vond uiteindelijk zijn
weg naar De Kostersteen of zal dat nog vinden.
Foto- en beeldmateriaal Bennekom
Leden: K.B.A. Bodlaender, A.Dirksen, H.Gijsbertsen, F.G. van Oort, V.W. van Poortvliet
(voorzitter), D. Poot, C. Vos en A.J. Welgraven.
De heer Welgraven is de bronnen nagegaan van de oude boerderijen die in het dia- en fotoarchief
van de vereniging zijn opgeslagen maar waarvan het adres niet bekend is. Het was
uiteraard ook mogelijk dat de betreffende gebouwen waren verdwenen. Het is een echte
speurtocht geworden. Enkele gegevens zijn duidelijk geworden. Aangenomen moet
worden dat diverse gebouwen zijn verdwenen.
Monumentencommissie
Leden zijn: W. Hol, A.T.J. Nooij en J. van Raan
De activiteiten van de monumentencommissie hebben voornamelijk betrekking gehad op
de organisatie van de Open Monumentendag. Hierbij werd binnen het Comité Open
Monumentendag Ede overleg gepleegd met de zusterverenigingen in Ede en Lunteren.
Joodse inwoners van Bennekom gedurende de tweede wereldoorlog
Leden van de werkgroep zijn: Kees Heitink, Anneke Nagtegaal, Ad Nooij, en Jan Durk
Tuinier. In het afgelopen jaar zijn aanvullende gegevens verzameld. Nr. 104 van de
Kostersteen (April 2008) was vrijwel geheel gewijd aan Joodse onderduikers in Bennekom
en hun gastadressen. Gestreefd wordt naar een publicatie met een goed gedocumenteerd
overzicht van onderduikers en onderdakverschaffers als afsluiting van de activiteiten van
de werkgroep.
Kijk en Luistermuseum
Conform met het bestuur van het Kijk en Luistermuseum (KLM) gemaakte afspraken werd
binnen de muren van het museum het Documentatiecentrum Bennekom gerealiseerd (zie
hieronder). Over het documentatiecentrum verscheen een artikel in De Gelderlander.
Ten aanzien van de collecties is een gedeelte van de depotcollecties dat overcompleet was
door het museum van de hand gedaan. Waar mogelijk is het elders ondergebracht. Op dit

moment loopt een inventarisatie naar nut en wenselijkheid van delen van de
textielcollectie. Hierbij zal een expert van Gelders Erfgoed ingeschakeld worden.
De vorig jaar met het bestuur van het KLM gemaakte afspraak om binnen de historische
collecties na te gaan welke voorwerpen typisch Bennekoms zijn zal in 2009 ter hand
genomen worden. Op basis van deze inventarisatie kan dan een herverdeling van de
collecties overwogen worden, waarbij het typisch Bennekomse deel eigendom van de
HVOB blijft of wordt en het overige van het KLM.
Documentatiecentrum Bennekom
Medewerkers zijn: H. van Amerongen, H. Gijsbertsen, mevrouw R. Hoogkamer en C. Vos.
Erfgoededucatie
In het verslagjaar is in nauwe samenwerking met de scholengemeenschap ‘Het Streek’ een
erfgoedproject ontwikkeld voor de groepen 7 en 8 van het basisonderwijs en de brugklas
en de 2 e klas van het Voortgezet Onderwijs. Binnen het lesblok Erfgoededucatie kunnen
leerlingen aan de slag met behulp van een lesdoos van onze vereniging. In 2008 waren
ongeveer 100 brugklassers 3 dagen van 6 uur op deze wijze met erfgoededucatie bezig.
Dank aan Kees Heitink, Henk van Amerongen, Henk Gijsbertsen en Dolf van Kampen.
Ook wordt in het documentatiecentrum een tweetal collecties beheerd:
Foto- en diacollectie
Aan de digitalisering wordt gewerkt door H. Gijsbertsen (foto’s), H. van Amerongen
(dia’s), en C. Vos (scannen).
Bibliotheek
De vereniging heeft een collectie boeken met betrekking tot de geschiedenis van
Bennekom en omgeving, cultuur, klederdracht, kinderboeken en topografisch materiaal.
Ook het museum bezit een kleine collectie, met name boeken over mechanische muziek,
textiel, mode en klederdrachten. De boeken worden ingevoerd in het computerprogramma
Adlib. Om met name kaartmateriaal beter onder te kunnen brengen zullen enkele
aanpassingen aan dit programma plaatsvinden. Het boekenbestand groeide het afgelopen
jaar door een groot aantal schenkingen. Naast leden van Oud-Bennekom wisten ook nietleden
de weg naar het documentatiecentrum te vinden. Voor een afspraak kunt u contact
opnemen met Riet Hoogkamer, telefoon 0318-416180.
Dankwoord
Het bestuur dankt allen die zich hebben ingezet voor de Historische Vereniging Oud-
Bennekom. Met elkaar zorgen zij ervoor, dat de Bennekomse geschiedenis levend en ook
zichtbaar blijft.