10.11.2014 Views

Vrienden-loterij via de Support Actie! - Vrienden van Blijdorp

Vrienden-loterij via de Support Actie! - Vrienden van Blijdorp

Vrienden-loterij via de Support Actie! - Vrienden van Blijdorp

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>-<strong>loterij</strong> <strong>via</strong><br />

<strong>de</strong> <strong>Support</strong> <strong>Actie</strong>!<br />

Kans op auto's, vakanties<br />

en geldprijzen!<br />

3/2004<br />

JAARGANG 26


i n h o u d e v e n b i j p r a t e n<br />

Inhoudsopgave 2<br />

Even bijpraten 2<br />

Zoekplaatje 2<br />

Nieuws uit <strong>Blijdorp</strong> 3<br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>dienst 6<br />

Zoo'n Tijdschrift: Vliegend Hert 6<br />

De <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> zoeken een nieuwe<br />

reiscoördinator/ bestuurslid (m/v) 7<br />

Verslag meerdaagse <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>reis<br />

naar Mid<strong>de</strong>n-Duitsland 7<br />

Botanisch <strong>Blijdorp</strong>: over wil<strong>de</strong><br />

planten en grootse plannen 8<br />

Tuinstel 10<br />

Nieuw: <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>-<strong>loterij</strong> <strong>via</strong><br />

<strong>de</strong> <strong>Support</strong> <strong>Actie</strong>! 11<br />

Vogelwijzer gaat vreemd 12<br />

Digibeesten: IJsberen 14<br />

Koud bloed: duiken in <strong>Blijdorp</strong> 16<br />

Lijn 13: Trekvogels 17<br />

Masoala in Zürich 18<br />

Nieuws uit an<strong>de</strong>re tuinen 20<br />

In memoriam: Antoon <strong>van</strong> Hooft 21<br />

Mutaties 22<br />

Agenda 23<br />

Colofon 23<br />

Beste <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> en Vriendinnen,<br />

U heeft enthousiast gereageerd op onze ijsberen-actie. De reacties stromen binnen!<br />

Ook buiten onze Vereniging is er aandacht voor <strong>de</strong> actie. Zo mocht onze voorzitster<br />

zowel in het Rotterdams Dagblad als op TV Rijnmond een toelichting geven. Dat heeft<br />

er on<strong>de</strong>r meer toe geleid dat bedrijven zich aanmel<strong>de</strong>n om onze actie te on<strong>de</strong>rsteunen.<br />

In dit nummer treft u bijvoorbeeld informatie aan over ijsberen-reizen naar Spitsbergen<br />

en Canada. Maakt u <strong>van</strong> dit aanbod gebruik, dan maakt het reisbureau een bedrag over<br />

naar <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> voor het nieuwe ijsberenverblijf!<br />

On<strong>de</strong>rtussen wordt er natuurlijk stevig ver<strong>de</strong>r gebouwd aan <strong>de</strong> lopen<strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>-projecten:<br />

<strong>de</strong> nieuwe verblijven voor servals en Sumatraanse tijgers. Na afloop <strong>van</strong> <strong>de</strong> winterlezing<br />

<strong>van</strong> november openen we het nieuwe servalverblijf. Dankzij uw hulp wordt het Afrikacontinent<br />

in <strong>Blijdorp</strong> weer een stukje mooier. Komt u ook?<br />

Mensen met hart voor <strong>de</strong> natuur weten elkaar altijd te vin<strong>de</strong>n. Toen het Natuurmuseum<br />

in Rotterdam ons vroeg om het museum on<strong>de</strong>r uw aandacht te brengen zijn we direct<br />

accoord gegaan. Ingesloten treft u een fol<strong>de</strong>r aan.<br />

Tenslotte vraag ik uw speciale aandacht voor <strong>de</strong> <strong>loterij</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Support</strong> <strong>Actie</strong>.<br />

Via <strong>de</strong>ze <strong>Actie</strong> kunt u leuke prijzen winnen en tegelijk <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> financieel steunen.<br />

In dit nummer vindt u een aanmeldingskaart. Deze kaart kunt op u opsturen naar het<br />

secretariaat of inleveren bij <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>winkels.<br />

Ik wens u veel leesplezier.<br />

Marcel Kreuger, hoofdredacteur.<br />

Zoekplaatje<br />

Wie herkent<br />

<strong>de</strong>ze <strong>Blijdorp</strong><br />

bewoner??<br />

Kijk voor het<br />

juiste antwoord<br />

op <strong>de</strong> website:<br />

www.vrien<strong>de</strong>n<strong>van</strong>blijdorp.nl<br />

of wacht tot<br />

het volgen<strong>de</strong><br />

nummer <strong>van</strong><br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>nieuws.<br />

2<br />

Manenduif - foto: Anneke Oberman<br />

Oplossing 2004-2:<br />

De Maleise tapir<br />

Foto’s: Yvonne Raaijmakers


<strong>Blijdorp</strong> n i e u w s<br />

Wat maken die buren zich druk! - foto: Mary Vriens<br />

Sa<strong>van</strong>ne in aanleg - foto: Monique <strong>van</strong> Leeuwen<br />

Tekst: Monique <strong>van</strong> Leeuwen- Maat<br />

Bronnen: persberichten Diergaar<strong>de</strong><br />

<strong>Blijdorp</strong> en ‘De Nieuwsbrief’, maan<strong>de</strong>lijks<br />

uitgave <strong>van</strong> <strong>de</strong> vrijwillige<br />

rondlei<strong>de</strong>rs in <strong>Blijdorp</strong><br />

Sinds <strong>de</strong> invoering <strong>van</strong> het Masterplan leven<br />

steeds meer dieren in een natuurlijk biotoop.<br />

Door <strong>de</strong> combinatie <strong>van</strong> dierentuin<br />

en botanische tuin zijn die biotopen ook<br />

helemaal in stijl ingericht, wat <strong>de</strong> sfeer versterkt.<br />

In <strong>de</strong> afgelopen maan<strong>de</strong>n kreeg <strong>de</strong><br />

Afrikaanse sa<strong>van</strong>ne steeds meer gestalte.<br />

En hoewel het gebied nog niet klaar is, krijg<br />

je als bezoeker steeds meer i<strong>de</strong>e hoe het<br />

er uitein<strong>de</strong>lijk zal gaan uitzien. Ik kan haast<br />

niet wachten om straks een mooi plekje<br />

met uitzicht op <strong>de</strong> drinkplaats te zoeken,<br />

en dan maar kijken welke dieren aan je<br />

voorbijkomen.<br />

Henri Martinhuis heropend<br />

Op 30 juni is het Henri Martinhuis officieel<br />

heropend. Het voormalige apen- en nachtdierenhuis<br />

is omgebouwd tot kantoorruimte,<br />

laboratorium en operatiekamer voor <strong>de</strong><br />

dierenartsen. Ook is er een publieksruimte<br />

<strong>van</strong> waaruit je in <strong>de</strong> operatiekamer kunt kijken.<br />

Liefhebbers <strong>van</strong> programma’s als ‘Dieren<br />

op spreekuur’ en ‘Vets in practice’ kunnen<br />

nu met een beetje geluk <strong>van</strong> achter <strong>de</strong><br />

ruit een heuse operatie volgen. In <strong>de</strong> dierentuin<br />

gaan <strong>de</strong> dieren echter niet zo vaak<br />

naar <strong>de</strong> dierenarts toe. Meestal is het<br />

omgekeerd en zoekt <strong>de</strong> dierenarts <strong>de</strong> dieren<br />

op in hun eigen verblijf. In <strong>de</strong> publieksruimte<br />

is veel informatie te vin<strong>de</strong>n over het<br />

werk <strong>van</strong> <strong>de</strong> dierenartsen, on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re<br />

door mid<strong>de</strong>l <strong>van</strong> filmpjes over verschillen<strong>de</strong><br />

behan<strong>de</strong>lingen bij dieren. Tevens is er een<br />

expositie over het veldwerk dat <strong>de</strong> Diergaar<strong>de</strong><br />

verricht. Momenteel is er aandacht<br />

voor twee projecten: het korenwolvenproject<br />

in Limburg en een leeuwenproject in<br />

Botswana dat <strong>Blijdorp</strong> steunt <strong>via</strong> het zogenaam<strong>de</strong><br />

Thandiza Fonds.<br />

Het Thandiza Fonds is opgericht om<br />

natuurbeschermingsprojecten in Afrika<br />

te on<strong>de</strong>rsteunen en het belang er<strong>van</strong> in<br />

<strong>Blijdorp</strong> on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> aandacht <strong>van</strong> het publiek<br />

te brengen. De heropening <strong>van</strong> het Henri<br />

Martinhuis werd dan ook verricht door<br />

Pieter Kat, natuuron<strong>de</strong>rzoeker uit Botswana.<br />

Hij verricht al sinds 1995 on<strong>de</strong>rzoek<br />

naar <strong>de</strong> leeuwenpopulaties in Botswana.<br />

Uit het on<strong>de</strong>rzoek is men veel te weten<br />

gekomen over het sociale gedrag <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze<br />

dieren.<br />

Succes bij zeepaardjeskweek<br />

In het eerste nummer <strong>van</strong> dit jaar stond<br />

een artikel over het Hica-project, een project<br />

om het Kaapse zeepaardje voor uitsterven<br />

te behoe<strong>de</strong>n. Het Kaapse zeepaardje<br />

is op dit moment <strong>de</strong> meest<br />

bedreig<strong>de</strong> soort on<strong>de</strong>r <strong>de</strong>ze bijzon<strong>de</strong>re vissen.<br />

De <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> <strong>van</strong> Bijdorp on<strong>de</strong>rsteunen<br />

dit project, evenals het eer<strong>de</strong>r<br />

genoem<strong>de</strong> Thandiza Fonds <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>.<br />

On<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el <strong>van</strong> het project is <strong>de</strong> kweek <strong>van</strong><br />

zeepaardjes in <strong>Blijdorp</strong> en in Antwerpen<br />

Zoo. De tuinen werken samen aan het fokprogramma<br />

<strong>van</strong> het Kaapse zeepaardje.<br />

Bovendien doet men in Antwerpen DNA<br />

on<strong>de</strong>rzoek bij <strong>de</strong>ze soort. Het is voor het<br />

eerst dat er in Europa een fokprogramma<br />

wordt ingesteld voor een zeevissoort. In <strong>de</strong><br />

afgelopen maan<strong>de</strong>n zijn er hon<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n zeepaardjes<br />

gekweekt <strong>van</strong> drie verschillen<strong>de</strong><br />

soorten: gestreepte, Caribische en Kaapse<br />

zeepaardjes. Sinds kort is ook het Europese<br />

kortsnuit zeepaardje in <strong>de</strong> collectie gekomen.<br />

De kweek <strong>van</strong> <strong>de</strong> zeepaardjes vindt<br />

plaats in het zeebiologisch laboratorium.<br />

De jongen krijgen aangepast voer tot ze<br />

zo’n twee tot drie maan<strong>de</strong>n oud zijn. Een<br />

<strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>de</strong> diertjes is te bewon<strong>de</strong>ren in<br />

het publiekslab. Het Hica-project is niet<br />

alleen een Europese aangelegenheid: ook<br />

ter plaatse in Zuid-Afrika wordt <strong>de</strong> bevolking<br />

door mid<strong>de</strong>l <strong>van</strong> educatie op <strong>de</strong> hoogte<br />

gebracht <strong>van</strong> <strong>de</strong> kwetsbaarheid <strong>van</strong> het<br />

Kaapse zeepaardje.<br />

><br />

3


Mantsjoerijse kraanvogel - foto: Martin Leen<strong>de</strong>rtse<br />

Vogelnieuws<br />

Voor <strong>de</strong> witnekkraanvogels en jufferkraanvogels<br />

is het heel gewoon om elk jaar jongen<br />

groot te brengen. De Mantsjoerijse<br />

kraanvogels hebben ons minstens tien jaar<br />

laten wachten voordat er een kuiken uit<br />

het ei kroop! Bei<strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rvogels zijn erg<br />

belangrijk voor het fokprogramma <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze<br />

sterk bedreig<strong>de</strong> diersoort. Toch wil<strong>de</strong> het<br />

maar niet lukken met <strong>de</strong> voortplanting. Het<br />

mannetje <strong>de</strong>ed verschrikkelijk zijn best om<br />

het vrouwtje te verlei<strong>de</strong>n met fraaie<br />

paringsdansen. De dame leek echter niet<br />

erg on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> indruk. Er wer<strong>de</strong>n uitein<strong>de</strong>lijk<br />

wel paringen waargenomen, maar <strong>de</strong><br />

eieren bleven onbevrucht. Het kuiken<br />

kwam er dan ook niet <strong>via</strong> <strong>de</strong> natuurlijke<br />

weg, maar dankzij kunstmatige inseminatie.<br />

Omdat het niet lukte om zaad te bemachtigen<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong>se man, werd uitein<strong>de</strong>lijk<br />

zaad gebruikt <strong>van</strong> een soortgenoot uit<br />

België. Begin juli scharrel<strong>de</strong> er een klein,<br />

ietwat onhandig kuiken rond in het Aziatische<br />

moeras. De eerste stapjes op <strong>de</strong> lange<br />

steltbeentjes waren nog wat wankel. Met<br />

<strong>de</strong> kleine vleugeltjes kon het zich amper in<br />

evenwicht hou<strong>de</strong>n en viel dan ook regelmatig<br />

omver. De ou<strong>de</strong>rs verzorgen gezamenlijk<br />

<strong>de</strong> opvoeding en zo’n jonge kraanvogel<br />

groeit dan ook als kool. In korte tijd zal het<br />

kleine onhandige kuiken uitgroeien tot net<br />

zo’n trotse, statige vogel als <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs.<br />

In <strong>de</strong> tropenkas zijn jonge zwavelborsttoekans<br />

te bewon<strong>de</strong>ren. Vorig jaar ontving <strong>de</strong><br />

Diergaar<strong>de</strong> zes in beslaggenomen dieren.<br />

Na een quarantaineperio<strong>de</strong> wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> drie<br />

dames en drie heren in een volière in <strong>de</strong><br />

tropenkas geplaatst, in <strong>de</strong> hoop dat zich<br />

fokstellen zou<strong>de</strong>n vormen. Eén stel ging in<br />

het voorjaar eieren leggen. Voor <strong>de</strong> zekerheid<br />

wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> eieren in <strong>de</strong> broedmachine<br />

gelegd met als resultaat drie jonge zwavelborsttoekans.<br />

Voor <strong>Blijdorp</strong> is dit een primeur.<br />

De ou<strong>de</strong>rs gingen onverdroten ver<strong>de</strong>r<br />

en leg<strong>de</strong>n nog meer eieren. Hier<strong>van</strong><br />

kwam er begin juli eentje uit. Het jong<br />

krijgt een uitsteken<strong>de</strong> verzorging door <strong>de</strong><br />

ou<strong>de</strong>rs.<br />

Ook op Bass Rock kon<strong>de</strong>n <strong>de</strong> verzorgers<br />

beschuit met muisjes eten: een papegaaiduiker,<br />

een zeekoetje en twee drieteenmeeuwen<br />

kropen daar uit het ei.<br />

Het was lange tijd een vergeten hoekje in<br />

<strong>de</strong> tuin: het voormalige berenterras. Maar<br />

nu is het omgebouwd tot een schitterend<br />

verblijf voor oehoes, waar je als bezoeker<br />

dwars doorheen kunt lopen. Regelmatig<br />

kun je vlak on<strong>de</strong>r een oehoe doorlopen en<br />

zie je pas goed hoe groot <strong>de</strong>ze uilensoort<br />

is! De poging om ook sneeuwuilen in het<br />

fraaie verblijf on<strong>de</strong>r te brengen is helaas<br />

mislukt.<br />

Estafette….<br />

In het vorige nummer kon u lezen over <strong>de</strong><br />

colobusapen die ontsnapt waren om een<br />

kijkje te gaan nemen in <strong>de</strong> naastgelegen<br />

speeltuin. Nadat er nog meer schrikdraad<br />

was gespannen mochten <strong>de</strong> dieren het<br />

weer proberen op het frisse groene eiland<br />

naast <strong>de</strong> gorilla’s. Helaas, we<strong>de</strong>rom wisten<br />

enkele dieren met een fikse sprong <strong>de</strong> populieren<br />

aan <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re kant <strong>van</strong> het pad<br />

te bereiken. En zo staat dit prachtige <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>verblijf<br />

enkele maan<strong>de</strong>n na <strong>de</strong> opening<br />

leeg. De colobussen zijn tij<strong>de</strong>lijk terug naar<br />

het eiland in <strong>de</strong> grote vijver. Binnenkort<br />

komt een groepje witneusmeerkatten naar<br />

<strong>de</strong> Diergaar<strong>de</strong> om hun intrek te nemen in<br />

het voormalig colobusverblijf. Nu maar<br />

hopen dat zij min<strong>de</strong>r goed kunnen springen<br />

en op het eiland blijven!<br />

Na <strong>de</strong> colobussen waren <strong>de</strong> mutslangoeren<br />

aan <strong>de</strong> beurt om <strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong>me<strong>de</strong>werkers<br />

enkele slapeloze nachten te bezorgen. Vanuit<br />

Apenheul was Blossom het groepje<br />

mutslangoeren in <strong>Blijdorp</strong> komen versterken.<br />

Deze fraai oranje gekleur<strong>de</strong> dame nam<br />

een sprong naar <strong>de</strong> bomen met die aanlokkelijke<br />

sappige bla<strong>de</strong>ren die rondom het<br />

eiland staan. Van daar uit ging <strong>de</strong> reis ver<strong>de</strong>r.<br />

Een week lang hield Blossom <strong>de</strong><br />

gemoe<strong>de</strong>ren in en rond <strong>de</strong> Diergaar<strong>de</strong><br />

bezig. Ze werd op diverse plaatsen rond <strong>de</strong><br />

tuin gesignaleerd. Enkele vaste bezoekers, ><br />

4


n i e u w s<br />

Mohrgazellen - foto: Monique <strong>van</strong> Leeuwen<br />

Zeven wolvenpups! - foto: Martin Leen<strong>de</strong>rtse<br />

die meehielpen zoeken, klaag<strong>de</strong>n over pijnlijke<br />

knieën en stijve nekken <strong>van</strong> het alsmaar<br />

omhoog turen in <strong>de</strong> bomen. Zodra er<br />

me<strong>de</strong>werkers met een verdovingsgeweer in<br />

zicht waren ging <strong>de</strong> dame er <strong>van</strong>door. Na<br />

een week is Blossom uit zichzelf weer<br />

teruggekeerd naar haar soortgenoten.<br />

Wordt ongetwijfeld vervolgd…<br />

Onager en jong, 2 dagen oud - foto: Anneke Oberman<br />

Hoefgetrappel<br />

Voor het eerst in tien jaar zijn er weer<br />

jonge onagers in <strong>Blijdorp</strong> te bewon<strong>de</strong>ren.<br />

Van oorsprong komt <strong>de</strong>ze wil<strong>de</strong> halfezelsoort<br />

uit Iran. Helaas zijn <strong>de</strong> dieren in het<br />

wild nagenoeg uitgestorven. Sinds 1955 zijn<br />

er overigens al onagers in <strong>de</strong> Diergaar<strong>de</strong>.<br />

Toen al werd het plan opgevat om <strong>de</strong>ze<br />

fraaie dieren <strong>van</strong> <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rgang te red<strong>de</strong>n.<br />

Op verzoek <strong>van</strong> het WNF werkte <strong>Blijdorp</strong><br />

in 1968 mee aan het uitzetten <strong>van</strong> onagers<br />

in een natuurreservaat in Israël. In dierentuinen<br />

over <strong>de</strong> hele wereld leven momenteel<br />

zo’n 150 exemplaren. De Diergaar<strong>de</strong> is<br />

dan ook heel blij met <strong>de</strong> geboorte <strong>van</strong> twee<br />

onagers. Vorig jaar kwam een nieuwe<br />

hengst uit Frankrijk <strong>de</strong> kud<strong>de</strong> versterken. In<br />

juni en juli <strong>van</strong> dit jaar kwamen, na een<br />

draagtijd <strong>van</strong> ongeveer 12 maan<strong>de</strong>n, twee<br />

veulens ter wereld. De jonge, ranke dieren<br />

staan hoog op <strong>de</strong> benen. Overigens is er<br />

nog een merrie drachtig.<br />

Ook bij <strong>de</strong> bongokud<strong>de</strong> was er gezinsuitbreiding:<br />

bij <strong>de</strong>ze fraaie antilopensoort wer<strong>de</strong>n<br />

maar liefst drie jongen geboren. Omdat<br />

ook <strong>de</strong> bongo’s tot een sterk bedreig<strong>de</strong><br />

diersoort behoren, zijn <strong>de</strong> jonge dieren<br />

zeer welkom. Ditzelf<strong>de</strong> geldt voor <strong>de</strong><br />

mohrgazellen in hun perk tegenover <strong>de</strong><br />

giraffen. Na drie zonen is moe<strong>de</strong>r Samira<br />

bevallen <strong>van</strong> een dochter: Mahbes. De dieren<br />

krijgen <strong>van</strong> <strong>de</strong> verzorgers een naam die<br />

gerelateerd is aan het gebied <strong>van</strong> herkomst,<br />

het zuidwesten <strong>van</strong> Marokko. De <strong>Blijdorp</strong>se<br />

groep bestaat nu uit vier mannen en vier<br />

vrouwen.<br />

Er waren nog veel meer jonge hoefdieren<br />

te zien <strong>de</strong> afgelopen maan<strong>de</strong>n. Voor ons is<br />

het heel gewoon om ie<strong>de</strong>r jaar te genieten<br />

<strong>van</strong> jonge penseelzwijnen, zebra’s en<br />

bizons. Maar ze blijven aandoenlijk, die<br />

kleine hoefjes.<br />

Kort nieuws<br />

In het vorige nummer vertel<strong>de</strong>n we over <strong>de</strong><br />

kunstmatige inseminatie bij Amoerpanter<br />

Nouska. Helaas, het is mislukt, dus we kunnen<br />

nog niet genieten <strong>van</strong> jonge Amoerpanters.<br />

Na alle vreug<strong>de</strong> over <strong>de</strong> jonge manenwolven<br />

in het voorjaar is er nu min<strong>de</strong>r leuk<br />

nieuws te mel<strong>de</strong>n: een <strong>van</strong> <strong>de</strong> jongen is<br />

overle<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> gevolgen <strong>van</strong> een longontsteking.<br />

Korte tijd later overleed ook va<strong>de</strong>r<br />

Borja. Hij bleek een grote tumor in <strong>de</strong><br />

blaaswand te hebben.<br />

In <strong>de</strong> wolvenvallei was het <strong>de</strong>ze zomer een<br />

drukte <strong>van</strong> belang: moe<strong>de</strong>r Nova had maar<br />

liefst zeven pups groot te brengen!<br />

Nadat neushoornva<strong>de</strong>r Nico vorig jaar als<br />

eerste zijn zwemdiploma haal<strong>de</strong>, zijn nu<br />

ook moe<strong>de</strong>r Namaste en zoon Hugo regelmatig<br />

in hun buitenbad te vin<strong>de</strong>n. Dat heeft<br />

wel wat voeten in <strong>de</strong> aar<strong>de</strong> gehad, want<br />

met name Hugo is niet echt een waaghals.<br />

5


<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>dienst<br />

Diergaar<strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong> bruist en gonst <strong>van</strong> het leven, mid<strong>de</strong>n in<br />

het hart <strong>van</strong> <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke bebouwing <strong>van</strong> Rotterdam e.o. Dat<br />

is natuurlijk een prachtig bezit. Maar wat gebeurt er als er een<br />

ein<strong>de</strong> komt aan al dit leven? Wie houdt bij wanneer ‘Natuur’<br />

‘Historie’ wordt? Op een veel kleinere schaal dan <strong>Blijdorp</strong> is er<br />

aan <strong>de</strong> Westzeedijk in <strong>de</strong> fraaie Villa Dijkzigt het Natuurmuseum<br />

Rotterdam. Daar wor<strong>de</strong>n rijke collecties flora en fauna<br />

bewaard en beheerd door <strong>de</strong>skundige vrijwilligers. Ook zijn er<br />

regelmatig spraakmaken<strong>de</strong> tentoonstellingen. Zo was in het<br />

Natuurmuseum (een <strong>de</strong>el <strong>van</strong>) <strong>de</strong> bijzon<strong>de</strong>re collectie <strong>van</strong><br />

Bou<strong>de</strong>wijn Büch te zien. En was er <strong>de</strong> spraakmaken<strong>de</strong> expositie<br />

‘Plant je voort’. Ook voor kin<strong>de</strong>ren zijn er regelmatig bijzon<strong>de</strong>re<br />

activiteiten. Kijk maar eens op <strong>de</strong> website:<br />

www.nmr.nl Vandaag <strong>de</strong> dag kan een museum niet zon<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />

steun <strong>van</strong> belangstellen<strong>de</strong>n, <strong>van</strong> vrien<strong>de</strong>n. Bij dit <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>nieuws<br />

vindt u daarom een fol<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> Vereniging Natuurmuseum.<br />

ZOO’N TIJDSCHRIFT:<br />

Vliegend Hert’<br />

“Vliegend Hert is het nieuwste tijdschrift voor ie<strong>de</strong>reen die natuur en milieu een<br />

warm hart toedraagt. Het bezingen <strong>van</strong> <strong>de</strong> schoonheid <strong>van</strong> bloemen en bijen staat<br />

niet voorop, wel het verschaffen <strong>van</strong> belangwekken<strong>de</strong>, kritische en verstrooien<strong>de</strong><br />

informatie. Kortom, een tijdschrift met diepgang voor en door betrokken mensen.”<br />

Aldus <strong>de</strong> werven<strong>de</strong> tekst op <strong>de</strong> achterflap <strong>van</strong>, het in paperback-uitgevoer<strong>de</strong>, nieuwe<br />

tijdschrift ‘Vliegend Hert’ (Een vliegend hert is overigens een intrigerend en weerbarstig<br />

insekt met enorme kaken). Het tijdschrift biedt artikelen, overpeinzingen,<br />

verhalen en gedachten, op allerlei gebie<strong>de</strong>n die met <strong>de</strong> natuur te maken hebben<br />

(on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re biologisch beheer, milieu en gezondheid, stadsnatuur, geologie en<br />

mariene biologie). Dit alles leidt tot een bonte verzameling stukken, <strong>de</strong>els informatief,<br />

<strong>de</strong>el verstrooiend of ter over<strong>de</strong>nking.<br />

Omdat het tijdschrift ruim 120 pagina’s bevat is er voor ie<strong>de</strong>r wel wat in te vin<strong>de</strong>n.<br />

Eén <strong>van</strong> <strong>de</strong> meest ge<strong>de</strong>gen artikelen in het eerste nummer behan<strong>de</strong>lt een vogel die<br />

ook in <strong>Blijdorp</strong> te zien is en waar<strong>van</strong> bovendien een afbeelding op <strong>de</strong> voorkant <strong>van</strong><br />

het tijdschrift prijkt: <strong>de</strong> oehoe. In het artikel wordt met name gekeken naar <strong>de</strong> overlevingskansen<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> oehoe in Ne<strong>de</strong>rland. An<strong>de</strong>re stukken behan<strong>de</strong>len on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re<br />

natuurbehoud in Suriname (veel goe<strong>de</strong> wil, geen geld), natuur in <strong>de</strong> stad (steeds<br />

meer soorten maken hun opwachting in <strong>de</strong> stad, zoals bijvoorbeeld <strong>de</strong> vos en <strong>de</strong><br />

fuut) en <strong>de</strong> geologie <strong>van</strong> <strong>de</strong> Utrechtse heuvelrug.<br />

Meer verstrooiend, dan wel tot na<strong>de</strong>nken stemmend, zijn verhalen <strong>van</strong> Pieter<br />

Winsemius (<strong>de</strong> fabel <strong>van</strong> het nijlpaard en <strong>de</strong> vlin<strong>de</strong>r) en Theo Schilkamp (tijd <strong>van</strong><br />

leven). Achterin het blad wordt een aantal natuurboeken aanbevolen. Hier moet<br />

echter niet te veel waar<strong>de</strong> aan gehecht wor<strong>de</strong>n, want <strong>de</strong> uitgever <strong>van</strong> het tijdschrift<br />

is <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> als die <strong>van</strong> <strong>de</strong> genoem<strong>de</strong> boeken.<br />

‘Vliegend Hert’ wordt uitgegeven door<br />

Tirion uitgevers bv, Baarn<br />

Losse nummers kosten € 8,90<br />

(abonnees betalen € 7,50 per nummer)<br />

ISBN 90 5210 560 x<br />

www. tirionuitgevers.nl<br />

‘Vliegend Hert’ lijkt een leuk driemaan<strong>de</strong>lijks blad te kunnen wor<strong>de</strong>n. Iets meer<br />

eenheid in stijl en diepgang en betere foto’s zou<strong>de</strong>n het blad kunnen verbeteren.<br />

Wij zijn in ie<strong>de</strong>r geval benieuwd naar het twee<strong>de</strong> nummer (te verschijnen in zomer<br />

2004). Al met al wel een aanra<strong>de</strong>r voor liefhebbers <strong>van</strong> <strong>de</strong> natuur in al haar facetten.<br />

Tekst: Jos en Anne Marie Nijkamp-Hosman<br />

6


G E Z O C H T<br />

De <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> zoeken een nieuwe<br />

reiscoördinator/bestuurslid (m/v)<br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> kunnen gebruik<br />

maken <strong>van</strong> een aantal speciale le<strong>de</strong>nactiviteiten.<br />

Zo organiseert <strong>de</strong> Vereniging drie<br />

keer per jaar een <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>reis: twee eendaagse<br />

reizen naar tuinen in <strong>de</strong> directe<br />

omgeving en een meerdaagse reis naar tuinen<br />

in het buitenland. Elk jaar gaan een<br />

paar hon<strong>de</strong>rd <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> op die manier met<br />

ons op reis. Tot dit jaar zijn <strong>de</strong> reizen georganiseerd<br />

door Tom Slijkoort. Tom heeft<br />

helaas aangegeven om persoonlijke re<strong>de</strong>nen<br />

te gaan stoppen. Wij zoeken dus met<br />

ingang <strong>van</strong> 2005 een opvolger! Binnen het<br />

bestuur <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> hebben alle le<strong>de</strong>n<br />

een specifieke taak. Dat houdt in dat <strong>de</strong><br />

nieuwe reiscoördinator ook bereid moet<br />

zijn toe te tre<strong>de</strong>n tot het bestuur.<br />

Wat voor iemand zoeken wij?<br />

Vanzelfsprekend moet <strong>de</strong> nieuwe coördinator<br />

last hebben <strong>van</strong> <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> ‘<strong>Blijdorp</strong>-afwijking’<br />

als <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re bestuursle<strong>de</strong>n. Kortom<br />

affiniteit met dieren, goe<strong>de</strong> dierentuinen in<br />

het algemeen en <strong>Blijdorp</strong> in het bijzon<strong>de</strong>r!<br />

Ver<strong>de</strong>r heeft hij/zij enige (reis-)organisatieervaring,<br />

is stressbestendig en is bereid (en<br />

in staat) om contacten te on<strong>de</strong>rhou<strong>de</strong>n met<br />

buitenlandse dierentuinen en vrien<strong>de</strong>nverenigingen.<br />

Contactuele vaardighe<strong>de</strong>n en<br />

enige talenkennis zijn dus niet onbelangrijk.<br />

Ver<strong>de</strong>r hopen wij op iemand met enthousiaste<br />

i<strong>de</strong>eën. Er zijn nog veel reis-mogelijkhe<strong>de</strong>n:<br />

ver<strong>de</strong>r weg, samenwerking met<br />

natuurbeschermingsorganisaties of an<strong>de</strong>re<br />

vrien<strong>de</strong>norganisaties in binnen- en buitenland,<br />

low budget-reizen, enz. Binnen onze<br />

mogelijkhe<strong>de</strong>n staan wij open voor alle<br />

i<strong>de</strong>eën!<br />

Na goedkeuring door <strong>de</strong> ALV treedt <strong>de</strong><br />

nieuwe coördinator toe tot het bestuur.<br />

Het bestuur verga<strong>de</strong>rt ie<strong>de</strong>re maand<br />

(’s avonds, <strong>van</strong> 19.30 uur tot circa 22.00<br />

uur). Bestuursle<strong>de</strong>n verrichten –naast hun<br />

specifieke taak- ook hand- en spandiensten<br />

met betrekking tot an<strong>de</strong>re activiteiten <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> vereniging. Ver<strong>de</strong>r is het niet onbelangrijk<br />

om te weten dat er geen financiële<br />

vergoeding tegenover staat.<br />

U krijgt alleen <strong>de</strong> eeuwige roem!<br />

Geïnteresseerd?<br />

Stuur een briefje/ mailtje naar ons secretariaat:<br />

Sonoystraat 6a, 3039 ZT Rotterdam.Voor<br />

meer informatie kunt u bellen<br />

met onze secretaris, Koos <strong>van</strong> Leeuwen,<br />

tel 010-4676637.<br />

Verslag 5-daagse dierentuinreis<br />

naar Mid<strong>de</strong>n-Duitsland<br />

Omdat er vorig jaar helaas<br />

geen meerdaagse reis was<br />

geweest had<strong>de</strong>n we er lang<br />

naar uitgekeken. Dinsdag<br />

18 mei was het zo ver. Om<br />

8.00 uur vertrokken 38<br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> per bus richting<br />

Duitsland. Na een koffiestop<br />

in Sevenum en een<br />

lunchpauze met prachtig<br />

uitzicht op <strong>de</strong> rivier <strong>de</strong><br />

Moezel arriveer<strong>de</strong>n we om<br />

15.30 uur in tropische temperaturen<br />

bij ons hotel in<br />

<strong>de</strong> havenstad Mannheim,<br />

waar we tijd had<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />

omgeving te verkennen.<br />

Mannheim bleek een bruisen<strong>de</strong><br />

stad met voor elk wat<br />

wils. Van een prachtig 42 ha<br />

groot stadspark, met ook<br />

enkele vogelsoorten, tot <strong>de</strong> vele winkels.<br />

Om 19.30 uur vond het diner plaats. Daarna<br />

kon <strong>de</strong> avond naar eigen inzicht ingevuld<br />

wor<strong>de</strong>n. De één zocht het schitteren<strong>de</strong><br />

park op, an<strong>de</strong>ren verkozen <strong>de</strong> stad, <strong>de</strong><br />

hotelbar of gingen vroeg naar bed.<br />

Foto’s: Menno <strong>van</strong> Staveren<br />

Woensdag stond <strong>de</strong> in het stadspark gelegen<br />

Zoo Karlsruhe op het programma.<br />

Door <strong>de</strong> schitteren<strong>de</strong> parkaanleg naar mijn<br />

smaak veruit <strong>de</strong> mooiste <strong>van</strong> <strong>de</strong> drie tuinen.<br />

Hoogtepunt was het schitteren<strong>de</strong> ijsberenverblijf<br />

met veel hoogteverschillen en<br />

watervallen, één <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

mo<strong>de</strong>rnste in Europa. De vijf<br />

(vooral jonge) ijsberen, waaron<strong>de</strong>r<br />

<strong>de</strong> in 1990 in <strong>Blijdorp</strong><br />

geboren Larissa, waren constant<br />

actief; duiken, elkaar<br />

kopje on<strong>de</strong>r duwen. Fascinerend.<br />

Genieten was het ook<br />

tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Gondoletta-bootvaart<br />

<strong>van</strong> 40 minuten door<br />

het park, waarbij <strong>de</strong> pelikanen,<br />

die hier in vrijheid leven,<br />

naast je bootje mee zwemmen.<br />

Don<strong>de</strong>rdag bezochten we<br />

Zoo Hei<strong>de</strong>lberg, waar we<br />

een interessante rondleiding<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> directeur kregen. Van<br />

oorsprong was <strong>de</strong>ze tuin een<br />

begraafplaats, aan dit verle<strong>de</strong>n<br />

heeft men een mooi bomenbestand te danken.<br />

In <strong>de</strong> tuin, die momenteel sterk in ontwikkeling<br />

is, bouwt men een nieuw olifantenperk,<br />

waarin men olifanten in één verblijf<br />

wil combineren met Indische antilopen<br />

en axisherten. Tij<strong>de</strong>lijk woont er maar één<br />

olifant, een ou<strong>de</strong>re wat eenkennige dame<br />

die alleen haar twee vaste verzorgers<br />

accepteert, die ze al 20 jaar kent (één <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong>ze twee is al 74 jaar oud). Bij <strong>de</strong> gorilla’s<br />

kwamen we nog een ou<strong>de</strong> beken<strong>de</strong> tegen;<br />

het vrouwtje Doba, in ‘96 in <strong>Blijdorp</strong> geboren<br />

als dochter <strong>van</strong> Dura.<br />

Tekst: Menno <strong>van</strong> Staveren<br />

Vrijdag re<strong>de</strong>n we al om 7.30 uur naar Zoo<br />

Frankfurt om het ontbijt <strong>van</strong> <strong>de</strong> aye aye’s<br />

bij te kunnen wonen. Vooral door <strong>de</strong> fok<br />

met bedreig<strong>de</strong> diersoorten is Zoo Frankfurt<br />

een tuin met een grote naam. Qua<br />

oppervlakte echter is <strong>de</strong> tuin met 11 ha vrij<br />

klein. Erg mooi zijn <strong>de</strong> nieuwe Zuid-Aziatische<br />

kattenjungle en <strong>de</strong> robbenklippen.<br />

Ook het vogelhuis is erg mooi. Doordat <strong>de</strong><br />

vogels achter glas zitten is <strong>de</strong> zichtbaarheid<br />

optimaal. In het mensapenhuis bevindt zich<br />

een recordhou<strong>de</strong>r; een gorillava<strong>de</strong>r <strong>van</strong><br />

maar liefst 46 jaar oud! Als gevolg <strong>van</strong> het<br />

ruimteprobleem mid<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> stad specialiseert<br />

men zich vooral in kleinere diersoorten.<br />

Hierdoor is er heel veel te zien. Alleen<br />

al het nachtdierenhuis telt 50 verblijven.<br />

Drie fanatiekelingen, die graag wat meer<br />

tijd wil<strong>de</strong>n hebben alles te zien, maakten<br />

gebruik <strong>van</strong> het feit dat <strong>de</strong> tuin tot 21.00<br />

uur open was, en reis<strong>de</strong>n zelf naar het<br />

(naast het station gelegen) hotel terug.<br />

Zaterdag 9.00 uur verlieten wij ons hotel.<br />

Helaas stond er geen dierentuin meer op<br />

het programma, alleen nog <strong>de</strong> terugreis.<br />

Na drie pauzes on<strong>de</strong>rweg arriveer<strong>de</strong> om<br />

17.00 uur een moe maar voldaan gezelschap<br />

bij het afscheidsdiner in Chaam. Tij<strong>de</strong>ns<br />

het laatste stuk terugreis was er een<br />

blijk <strong>van</strong> waar<strong>de</strong>ring voor <strong>de</strong> chauffeur, die<br />

ons veilig heeft vervoerd en voor <strong>de</strong> inzet<br />

<strong>van</strong> reislei<strong>de</strong>r Tom Slijkoort die <strong>de</strong>ze reis<br />

heeft georganiseerd. Na veel moois gezien<br />

te hebben, met fantastisch weer en zon<strong>de</strong>r<br />

last <strong>van</strong> files, mogen we wel spreken <strong>van</strong><br />

een zeer succesvolle reis. We kijken dan<br />

ook al uit naar <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong>!<br />

7


o t a n i s c h b l i j d o r p<br />

Over wil<strong>de</strong> planten<br />

en grootse plannen<br />

Biodiversiteit is belangrijk - foto: Juul <strong>van</strong> Dam<br />

Tekst: Monique <strong>van</strong> Leeuwen-Maat<br />

Met dank aan: Juul <strong>van</strong> Dam<br />

en Melitta <strong>van</strong> Bracht<br />

Bron: congresverslagen door<br />

Juul <strong>van</strong> Dam<br />

Een mo<strong>de</strong>rne dierentuin is veel meer dan alleen maar een plaats<br />

om aapjes te kijken. In steeds meer dierentuinen wordt aandacht<br />

besteed aan natuurbehoud. En steeds meer tuinen on<strong>de</strong>rsteunen<br />

daadwerkelijk natuurbeschermingsprojecten in ontwikkelingslan<strong>de</strong>n.<br />

Ook botanische tuinen blijven niet achter en proberen<br />

om <strong>de</strong> mensen steeds meer bewust te maken <strong>van</strong> het belang<br />

<strong>van</strong> natuurbehoud. In het voorjaar bezochten Juul <strong>van</strong> Dam en<br />

Melitta <strong>van</strong> Bracht <strong>van</strong> <strong>de</strong> botanische af<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> twee<br />

congressen om daar ervaringen uit te wisselen.<br />

World Botanic Gar<strong>de</strong>ns<br />

Congress<br />

Met een alarmeren<strong>de</strong> snelheid verdwijnen<br />

duizen<strong>de</strong>n planten <strong>van</strong> onze aardbo<strong>de</strong>m.<br />

Planten zijn voor mens en dier onmisbaar:<br />

zij reguleren het klimaat, voorkomen erosie<br />

en produceren zuurstof. Tevens zijn zij <strong>de</strong><br />

leveranciers <strong>van</strong> voedsel, kleding, medicijnen<br />

en hout. Door groeien<strong>de</strong> industrie,<br />

verste<strong>de</strong>lijking, intensieve landbouw, vervuiling<br />

en het niet duurzaam beheren <strong>van</strong><br />

planten wordt één op <strong>de</strong> acht plantensoorten<br />

met uitsterven bedreigd. Omdat het<br />

behoud <strong>van</strong> <strong>de</strong> verschei<strong>de</strong>nheid aan planten-en<br />

diersoorten (biologische diversiteit)<br />

enorm belangrijk is, wor<strong>de</strong>n wereldwijd<br />

steeds meer afspraken gemaakt over hoe<br />

we die biodiversiteit kunnen waarborgen.<br />

In 1987 is <strong>de</strong> BGCI opgericht, <strong>de</strong> Botanical<br />

Gar<strong>de</strong>n Conservation International. In <strong>de</strong>ze<br />

organisatie hebben zich inmid<strong>de</strong>ls zo’n 500<br />

botanische tuinen uit 115 lan<strong>de</strong>n verenigd.<br />

De BGCI heeft zich <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> taken<br />

gesteld:<br />

◗ Helpen bij het opzetten <strong>van</strong> nieuwe<br />

botanische tuinen<br />

◗ Ontwikkelen en on<strong>de</strong>rsteunen <strong>van</strong><br />

natuurbeschermingsprojecten, met<br />

name in ontwikkelingslan<strong>de</strong>n<br />

◗ On<strong>de</strong>rsteunen <strong>van</strong> botanische netwerken,<br />

waaron<strong>de</strong>r dat <strong>van</strong> Ne<strong>de</strong>rland<br />

◗ Beheren <strong>van</strong> database met bedreig<strong>de</strong><br />

soorten<br />

◗ Trainen <strong>van</strong> mensen die werkzaam zijn<br />

binnen natuureducatie en ontwikkelen<br />

<strong>van</strong> nieuwe educatieve programma’s<br />

◗ Organiseren <strong>van</strong> mondiale congressen,<br />

publiceren <strong>van</strong> nieuwsbrieven en handleidingen<br />

◗ Technische on<strong>de</strong>rsteuning bie<strong>de</strong>n aan<br />

botanische tuinen<br />

In 2000 vond <strong>de</strong> eerste wereldwij<strong>de</strong> conferentie<br />

plaats. Daar werd een mondiale<br />

agenda voor natuurbescherming opgesteld.<br />

Belangrijkste doel is het verlies <strong>van</strong> planten- ><br />

8


soorten zoveel mogelijk te beperken. Op<br />

dit moment zijn er wereldwijd 1800 botanische<br />

tuinen die 30 % <strong>van</strong> <strong>de</strong> flora herbergen.<br />

Het streven is om in <strong>de</strong> komen<strong>de</strong> jaren<br />

60 % <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedreig<strong>de</strong> plantensoorten<br />

‘in situ’ (op <strong>de</strong> plaats <strong>van</strong> oorsprong) te<br />

beschermen. Bovendien wil men 60 % <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> bedreig<strong>de</strong> plantensoorten in ‘ex situ’<br />

(buiten het oorspronkelijke leefgebied) collecties<br />

on<strong>de</strong>rbrengen, bij voorkeur in het<br />

land <strong>van</strong> herkomst zelf. Ook willen <strong>de</strong> tuinen<br />

zelf niet <strong>de</strong>elnemen aan han<strong>de</strong>l in<br />

bedreig<strong>de</strong> plantensoorten. Er moeten<br />

goe<strong>de</strong> afspraken gemaakt wor<strong>de</strong>n over het<br />

<strong>de</strong>len <strong>van</strong> kennis en materiaal. Door mid<strong>de</strong>l<br />

<strong>van</strong> educatie kunnen <strong>de</strong> tuinen aan het<br />

publiek dui<strong>de</strong>lijk maken hoe belangrijk biodiversiteit<br />

en hoe noodzakelijk natuurbescherming<br />

is. Zelf geven zij daarbij natuurlijk<br />

het goe<strong>de</strong> voorbeeld, on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re<br />

door alleen gebruik te maken <strong>van</strong> duurzame<br />

materialen zoals FSC hout.<br />

Botanisch congres Barcelona - foto: Juul <strong>van</strong> Dam<br />

In april 2004 werd in Barcelona <strong>de</strong> twee<strong>de</strong><br />

wereldwij<strong>de</strong> conferentie gehou<strong>de</strong>n. Op dit<br />

congres kwamen 500 <strong>de</strong>elnemers samen,<br />

afkomstig <strong>van</strong> botanische tuinen <strong>van</strong> over<br />

<strong>de</strong> hele wereld. Dankzij sponsoring door<br />

enkele grote bedrijven kon<strong>de</strong>n juist ook<br />

mensen uit ontwikkelingslan<strong>de</strong>n <strong>de</strong>elnemen<br />

aan <strong>de</strong>ze congressen. Tij<strong>de</strong>ns lezingen, presentaties<br />

en workshops kon<strong>de</strong>n <strong>de</strong> <strong>de</strong>elnemers<br />

kennismaken met <strong>de</strong> wijze waarop<br />

diverse tuinen <strong>de</strong> bovengenoem<strong>de</strong> doelen<br />

proberen te verwezenlijken. Educatie<br />

speelt daarbij een grote rol. Ook samenwerking<br />

tussen bijvoorbeeld dierentuinen<br />

en botanische tuinen geeft goe<strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n<br />

om het publiek kennis te laten<br />

maken met natuur en biodiversiteit. Dieren<br />

in een goed ingericht biotoop zijn immers<br />

veel interessanter om te bekijken dan een<br />

dier in een hok met tralies ervoor. Wat dat<br />

betreft is <strong>Blijdorp</strong> <strong>de</strong> laatste <strong>de</strong>cennia<br />

steeds mooier en interessanter gewor<strong>de</strong>n.<br />

Natuurbehoud uit en thuis<br />

Tuinen en dierentuinen in het rijke <strong>de</strong>el <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> wereld gaan zich steeds meer inzetten<br />

voor natuurbeschermingsprojecten in ontwikkelingslan<strong>de</strong>n.<br />

In <strong>de</strong> afgelopen maan<strong>de</strong>n<br />

hebben we daar zelf tij<strong>de</strong>ns onze vakanties<br />

enkele mooie voorbeel<strong>de</strong>n <strong>van</strong> gezien.<br />

Zoo Zürich heeft een schitterend stukje<br />

Madagaskar oerwoud nagebouwd in een<br />

grote hal. Tegelijk heeft <strong>de</strong> dierentuin een<br />

stuk oerwoud in Madagaskar geadopteerd<br />

en helpt <strong>de</strong> plaatselijke bevolking bij het in<br />

stand hou<strong>de</strong>n daar<strong>van</strong> (zie ook pag. 18).<br />

Ran<strong>de</strong>rs Regenskov in Denemarken werkt<br />

samen met <strong>de</strong> locale bevolking in Costa<br />

Rica waar zij gezamenlijk een aantal hectaren<br />

bos beheren. Diergaar<strong>de</strong> Bijdorp heeft<br />

het koraalproject en het zeepaardjesproject.<br />

Steeds meer dierentuinen zetten zich<br />

in voor natuurbehoud, vaak door zich te<br />

verbin<strong>de</strong>n aan projecten in ontwikkelingslan<strong>de</strong>n.<br />

Niet alleen <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rsteuning <strong>van</strong> projecten<br />

in verre oor<strong>de</strong>n is <strong>van</strong> belang.<br />

Tij<strong>de</strong>ns het congres in Barcelona<br />

was <strong>de</strong> vraag dan ook: hoe zit het<br />

met <strong>de</strong> eigen natuur? Hoe staan<br />

onze inheemse planten ervoor?<br />

En hoe brengen we onze kin<strong>de</strong>ren,<br />

die in een verste<strong>de</strong>lijkte<br />

omgeving opgroeien, weer in contact<br />

met die eigen natuur? Zelf<br />

groei<strong>de</strong> ik op in een nieuwbouwwijk<br />

aan <strong>de</strong> rand <strong>van</strong> Delft. In en<br />

om die wijk waren nog genoeg<br />

braakliggen<strong>de</strong> landjes om te kunnen<br />

spelen, hutten te bouwen of<br />

ruzie te zoeken met kin<strong>de</strong>ren uit<br />

<strong>de</strong> naastgelegen wijk. We wisten<br />

uit ervaring dat je brandnetels moest ontwijken.<br />

En mocht je er toch te dicht langslopen<br />

dan hielp een beetje spuug prima<br />

tegen <strong>de</strong> jeuk….<br />

De bloemen <strong>van</strong> dovenetels kon je er voorzichtig<br />

afhalen en dan <strong>de</strong> achterkant uitzuigen:<br />

lekker zoet!<br />

Als ik kijk naar <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren in <strong>de</strong> wijk waar<br />

ik nu woon dan moeten die zich behelpen<br />

met een armzalig pleintje met enkele speeltoestellen.<br />

En het beetje groen dat er is op<br />

<strong>de</strong> singel, wordt voornamelijk gebruikt als<br />

uitlaatzone voor hon<strong>de</strong>n.<br />

Ook hier kunnen dierentuinen en botanische<br />

tuinen een rol spelen. Heel belangrijk<br />

is <strong>de</strong> manier waarop je <strong>de</strong> zaken on<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />

aandacht <strong>van</strong> het publiek brengt. Om met<br />

name kin<strong>de</strong>ren te prikkelen, moet je <strong>de</strong><br />

planten op een aantrekkelijke manier tentoonstellen.<br />

Denkt u daarbij aan het project<br />

heksenplanten vorige zomer in Diergaar<strong>de</strong><br />

<strong>Blijdorp</strong>. Door bijvoorbeeld in te spelen op<br />

<strong>de</strong> Harry Potter boeken en films kun je kin<strong>de</strong>ren<br />

wel <strong>de</strong>gelijk interesseren voor planten.<br />

Hier ligt voor <strong>de</strong> botanische af<strong>de</strong>ling<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Diergaar<strong>de</strong> weer een nieuwe, grote<br />

uitdaging: hoe kun je kin<strong>de</strong>ren zo vroeg<br />

mogelijk in contact brengen met <strong>de</strong><br />

inheemse natuur? Het bezoek aan het congres<br />

in Barcelona zal dan ook zeker nog<br />

een staartje krijgen!<br />

Ge<strong>de</strong>eld groen is dubbel groen<br />

Begin juni bezochten Juul en Melitta het<br />

EZG congres te Ran<strong>de</strong>rs (Denemarken).<br />

EZG is een afkorting <strong>van</strong> European<br />

Zoohorticultural Group. Zoals <strong>de</strong> naam al<br />

zegt is <strong>de</strong>ze organisatie bedoeld voor botanische<br />

af<strong>de</strong>lingen <strong>van</strong> dierentuinen. Eenmaal<br />

per jaar komen zij bij elkaar om vooral<br />

over praktische zaken te spreken. Hoe<br />

kun je bijvoorbeeld het beste plaagdieren<br />

zoals kakkerlakken en mieren bestrij<strong>de</strong>n?<br />

En welke planten kun je bij dieren plaatsen<br />

zon<strong>de</strong>r dat die een gevaar opleveren omdat<br />

ze giftig zou<strong>de</strong>n kunnen zijn voor die<br />

betreffen<strong>de</strong> dieren? Door het uitwisselen<br />

<strong>van</strong> kennis en ervaring kunnen <strong>de</strong> <strong>de</strong>elnemers<br />

veel <strong>van</strong> elkaar leren: ge<strong>de</strong>eld groen<br />

is dubbel groen!<br />

In Ran<strong>de</strong>rs kwamen ook enkele punten <strong>van</strong><br />

Barcelona ter sprake, zoals <strong>de</strong> bescherming<br />

<strong>van</strong> inheemse plantensoorten. Gelukkig<br />

gebeurt dat al in enkele Europese tuinen.<br />

Met name een aantal Engelse dierentuinen<br />

is daarin heel actief: London Zoo<br />

beschermt inheemse soorten in een grasland<br />

<strong>van</strong> 80 hectaren dat ook toegankelijk is<br />

voor publiek. Chester Zoo beschermt zeldzame<br />

kleine cactussoorten. Paignton Zoo is<br />

bezig met <strong>de</strong> herintroductie <strong>van</strong> bepaal<strong>de</strong><br />

grassoorten en Bristol Zoo beheert een<br />

stukje kliflandschap waar botanisten on<strong>de</strong>rzoek<br />

kunnen doen.<br />

Veel dierentuinen hebben een uitgebrei<strong>de</strong><br />

collectie plantensoorten in huis. En steeds<br />

meer botanische tuinen willen samenwerken<br />

met dierentuinen, waardoor zij gezamenlijk<br />

<strong>de</strong> biodiversiteit in het planten-en<br />

dierenrijk on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> aandacht <strong>van</strong> het<br />

publiek kunnen brengen.<br />

Maar het is makkelijker om dieren on<strong>de</strong>r<br />

<strong>de</strong> aandacht <strong>van</strong> het publiek te brengen dan<br />

planten. Speciale exposities kunnen meehelpen<br />

om planten voor het voetlicht te<br />

brengen. Ook kun je daarmee plant-dier<br />

relaties en plant-mens relaties dui<strong>de</strong>lijk<br />

maken. In <strong>Blijdorp</strong> hebben we in <strong>de</strong> afgelopen<br />

jaren elke zomer een an<strong>de</strong>re plantenexpositie<br />

gehad. Dit jaar was het thema<br />

‘Planten uit het ou<strong>de</strong> testament’. En voor<br />

<strong>de</strong> komen<strong>de</strong> jaren heeft <strong>de</strong> botanische<br />

af<strong>de</strong>ling nog meer in petto. Op planten<br />

raak je nooit uitgekeken!<br />

9


Tuinstellen<br />

<strong>Blijdorp</strong> is niet zomaar een dierentuin. Dat wist u natuurlijk al!<br />

Door <strong>de</strong> Diergaar<strong>de</strong> waart echter ook een stille kracht… een<br />

kracht die mensen tot elkaar brengt, <strong>de</strong> kracht <strong>van</strong> lief<strong>de</strong>! In ons<br />

mid<strong>de</strong>n zijn verschillen<strong>de</strong> ‘tuinstellen’, mensen die elkaar hebben<br />

gevon<strong>de</strong>n dankzij <strong>Blijdorp</strong>. Mensen voor wie een dagje Diergaar<strong>de</strong><br />

een hele speciale betekenis heeft gekregen.<br />

Tekst: Theo <strong>van</strong> <strong>de</strong> Vel<strong>de</strong><br />

Met dank aan: Saskia <strong>de</strong> Jong<br />

en Rik Warman<br />

Palong 17 april 2003 geeuthanaseerd, 12jr.<br />

"<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>nieuws vroeg me of ik een tekening<br />

wil<strong>de</strong> plaatsen in ons blad. Ik heb <strong>de</strong>ze tekening<br />

<strong>van</strong> Palong gekozen, omdat er voor mij<br />

veel emotie in zit. Ik heb hem getekend toen<br />

ik hoor<strong>de</strong> dat hij geeuthanaseerd zou wor<strong>de</strong>n.<br />

Ik wil<strong>de</strong> hem tekenen zo troosteloos als hij<br />

er <strong>de</strong> laatste tijd bij lag; met tranen in mijn<br />

ogen!<br />

Als ik naar <strong>de</strong> tekening kijk krijg ik steeds<br />

het gevoel dat dit het beste voor hem was<br />

(al vind ik het nog steeds jammer).<br />

Dit was mijn manier <strong>van</strong> afscheid nemen<br />

<strong>van</strong> die prachtige bul Palong."<br />

Rik<br />

Saskia en Rik<br />

Wie regelmatig in <strong>de</strong> tuin komt, kan haast<br />

niet om ze heen. Rik Warman - hij is<br />

meestal bij <strong>de</strong> gorilla’s te vin<strong>de</strong>n - en Saskia<br />

<strong>de</strong> Jong, die als ze niet bij <strong>de</strong> vrijwilligers is<br />

waar ze ie<strong>de</strong>re week wel een keer met een<br />

informatiestand <strong>de</strong> bezoekers informeert,<br />

waarschijnlijk…ook bij <strong>de</strong> gorilla’s is te vin<strong>de</strong>n.<br />

Als twee mensen zoveel om gorilla’s geven,<br />

dan kan het haast niet uitblijven; vroeg of<br />

laat moet er dan iets gebeuren. Zo’n<br />

an<strong>de</strong>rhalf jaar gele<strong>de</strong>n ontmoetten zij<br />

elkaar in <strong>Blijdorp</strong> en sinds ongeveer een<br />

jaar zijn zij een stel. Een tuinstel dus eigenlijk.<br />

Rik herkenbaar aan een map met tekeningen<br />

en een gorilla-petje en Saskia <strong>de</strong>ze<br />

keer gekleed in een T-shirt met levensgroot<br />

gorillaportret. Een ontmoeting op het terras<br />

bij <strong>de</strong> een<strong>de</strong>nvijver.<br />

“Wij hebben bei<strong>de</strong>n een huwelijk achter <strong>de</strong><br />

rug en ook allebei twee dochters thuis<br />

wonen,” zegt Rik. “Mijn dochters zijn 15 en<br />

18, die <strong>van</strong> Saskia zijn een stuk jonger.”<br />

“Mijn dochters zijn nog maar 4 en 6. Wij<br />

wonen niet bij elkaar; dat zou ook wel heel<br />

druk en vol wor<strong>de</strong>n. Bovendien doen wij<br />

liever rustig aan…”<br />

Saskia heeft best een druk bestaan met een<br />

baan in <strong>de</strong> tuinbouw en het vrijwilligerswerk.<br />

“Het vrijwilligerswerk in <strong>Blijdorp</strong><br />

vind ik een rustpunt, het is heel leuk om<br />

mensen informatie te geven over <strong>de</strong> dieren.<br />

Het abonnementenpubliek <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

Zoomeravondopening is trouwens heel<br />

an<strong>de</strong>rs dan het gewone zaterdagpubliek;<br />

stellen veel gerichter hun vragen.” ><br />

10


Rik doet het wat kalmer aan. Door een<br />

hersenbloeding 12 jaar gele<strong>de</strong>n kent hij een<br />

aantal beperkingen. Hij heeft daardoor<br />

meer tijd om in <strong>de</strong> dierentuin te zijn. “Ik<br />

ken bijna alle namen <strong>van</strong> <strong>de</strong> dieren in <strong>de</strong><br />

tuin en herken <strong>de</strong> meeste ook wel…” Rik<br />

overdrijft niet. Niet alleen somt hij moeiteloos<br />

namen op <strong>van</strong> <strong>de</strong> dieren, hij geeft ook<br />

nog eens <strong>de</strong> familielijnen aan. Hoe doe je<br />

dat? Hoe houd je bijvoorbeeld onagers uit<br />

elkaar? Rik maakt er een spelletje <strong>van</strong> om<br />

te ra<strong>de</strong>n wanneer er jongen geboren wor<strong>de</strong>n.<br />

Vaak zit hij dan letterlijk en figuurlijk<br />

dicht in <strong>de</strong> buurt op het moment <strong>van</strong> een<br />

bevalling.<br />

“Doordat ik alweer wat jaren tekeningen<br />

maak <strong>van</strong> <strong>de</strong> dieren, ben ik toch an<strong>de</strong>rs<br />

gaan kijken. Je let op bepaal<strong>de</strong> kenmerken<br />

waardoor je ze ook gemakkelijker herkennen<br />

kan. Als je <strong>de</strong> tekeningen wilt zien, ga<br />

je gang,” en hij schuift zijn onafschei<strong>de</strong>lijke<br />

map naar me toe. Het grootste <strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

tekeningen zijn gemaakt op gewoon A4<br />

papier met potlood. “Ik gebruik meestal<br />

een potloodje <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>,” zegt hij met<br />

een glimlach. Ie<strong>de</strong>re tekening heeft zijn<br />

eigen verhaaltje, vaak een speciaal moment.<br />

Zoals een tekening <strong>van</strong> Dura met Djeeco in<br />

haar arm nadat <strong>de</strong>ze door Ernst was aangevallen<br />

en in haar schou<strong>de</strong>r was gebeten.<br />

“Wat wij heel goed aan <strong>Blijdorp</strong> vin<strong>de</strong>n?<br />

Nou, waar hebben ze bijvoorbeeld jonge<br />

bongo’s en waar wordt er zo succesvol<br />

gefokt met okapi’s? De collectie en het<br />

i<strong>de</strong>e er achter spreekt ons bijzon<strong>de</strong>r aan!<br />

Natuurlijk bezoeken we ook an<strong>de</strong>re dierentuinen!<br />

Vaak hebben ze hun eigen<br />

kwaliteit, maar dit is gewoon onze tuin.<br />

Het is ook heel mooi dat, als je over <strong>de</strong><br />

Mongoolse Steppe kijkt of <strong>de</strong> Maleise bosrand,<br />

je geen verblijven kunt zien die er<br />

niet horen. Je wordt niet afgeleid,”<br />

vullen Saskia en Rik elkaar aan.<br />

Nieuws<br />

v r i e n d e n<br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>-<strong>loterij</strong> <strong>via</strong><br />

<strong>de</strong> <strong>Support</strong> <strong>Actie</strong>!<br />

Kans op auto's, vakanties en geldprijzen!<br />

Beste <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> en Vriendinnen,<br />

Om onze plannen te kunnen realiseren is geld<br />

nodig. Veel geld. Gelukkig geeft u over het algemeen<br />

gul. Het is echter ook mogelijk <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong><br />

te steunen en tegelijkertijd kans te maken op leuke<br />

prijzen!<br />

Loterij<br />

Vanaf € 5,50 per kwartaal speelt u al mee in <strong>de</strong><br />

<strong>Support</strong> <strong>Actie</strong> - <strong>loterij</strong> ten bate <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>.<br />

De <strong>Support</strong> <strong>Actie</strong> is een <strong>loterij</strong> die zich het lot <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> goe<strong>de</strong> doelen serieus aantrekt. U steunt onze<br />

activiteiten op een leuke manier, terwijl u tegelijkertijd<br />

kans maakt op mooie prijzen: een nieuwe<br />

auto, een cruise of geld. Omdat er slechts 20%<br />

kosten gemaakt wor<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> organisatie en het<br />

prijzenpakket <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>loterij</strong>, blijft 80% <strong>van</strong> uw inleg<br />

als netto steun over voor <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>. Een kleine<br />

rekensom leert ons dat <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> per <strong>de</strong>elnemer<br />

elk jaar maar liefst € 17,60 ont<strong>van</strong>gen, 125 donateurs<br />

bijvoorbeeld zijn dan goed voor € 2.200,-<br />

extra per jaar! Onze vereniging wint dus altijd!<br />

Hoe werkt het?<br />

Meespelen is simpel. In dit blad treft u een machtigingskaart<br />

aan. Het enige dat u hoeft te doen is <strong>de</strong>ze<br />

invullen en opsturen. Als u uw handtekening zet,<br />

speelt u elk kwartaal automatisch mee voor één of<br />

meer<strong>de</strong>re lotnummers per trekking. Het bedrag<br />

wordt ongeveer een week voor <strong>de</strong> trekking <strong>van</strong> uw<br />

rekening afgeschreven. Het bankafschrift vermeldt<br />

uw persoonlijke lotnummer(s). Met een winnend lot<br />

krijgt u automatisch bericht. U kunt ook bellen met<br />

<strong>de</strong> prijzenuitslagenlijn: 0900-1234525 (€ 0,35 per<br />

min.) of kijken op www.supportactie.nl.<br />

Opzeggen<br />

U speelt mee met een doorlopen<strong>de</strong> machtiging tot<br />

we<strong>de</strong>ropzegging. U kunt opzeggen door ons te<br />

berichten <strong>via</strong> een opzeggingskaart met uw rekeningnummer<br />

naar:<br />

De Prijzen<br />

Hoofdprijs:<br />

Trekking 1 en 3: een Fiat Punto<br />

Trekking 2 en 4: een cruise voor<br />

2 personen in het Caraïbisch gebied<br />

2e, 3e en 4e prijs:<br />

Luxe ste<strong>de</strong>ntrip ter waar<strong>de</strong> <strong>van</strong><br />

€1000,-<br />

5e - 14e prijs:<br />

Weekend- of midweekverblijf voor<br />

4 personen bij Landal GreenParks<br />

15e - 19e prijs:<br />

een DVD-speler<br />

Geldprijzen:<br />

laatste 2 cijfers goed = € 5,50<br />

laatste 3 cijfers goed = € 45,-<br />

laatste 4 cijfers goed = € 450,-<br />

ALS U EEN PRIJS HEEFT<br />

GEWONNEN........<br />

DAN KRIJGT U DEZE<br />

AUTOMATISCH<br />

UITGEKEERD.<br />

Gevraagd naar <strong>de</strong> toekomst zegt Saskia dat<br />

ze heel graag eens naar <strong>de</strong> Virungavallei in<br />

Rwanda (berggorilla’s) zou gaan. Rik heeft<br />

als wens om het graf <strong>van</strong> <strong>de</strong> in 1985 vermoor<strong>de</strong><br />

Dian Fossey (Gorilla’s in <strong>de</strong> Mist)<br />

eens te bezoeken. Dat <strong>de</strong>ze wensen<br />

geografisch wel heel dicht bij elkaar liggen<br />

is natuurlijk geen toeval. Ach, je weet maar<br />

nooit…<br />

Tussen het gesprek door geeft Rik nog <strong>de</strong><br />

nodige toelichtingen bij zijn tekeningen. Als<br />

u geïnteresseerd bent, vraagt u hem er<br />

gerust naar als u hem ziet.<br />

<strong>Support</strong> <strong>Actie</strong><br />

Postbus 440, 5000 AK Tilburg<br />

Dit zal dan per direct geregeld wor<strong>de</strong>n. Tot die tijd<br />

blijft uw donateurschap doorlopen.<br />

Alvast bedankt, en veel succes!<br />

Tineke Groenhorst, voorzitter<br />

Kijk voor meer informatie en <strong>de</strong> uitslag <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

laatste trekking op www.supportactie.nl<br />

Speel mee en<br />

win voor <strong>de</strong><br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>!<br />

11


v o g e l w i j z e r<br />

Vogelwijzer gaat vreemd<br />

Alhoewel Ne<strong>de</strong>rland al een groot aantal dierentuinen kent is er<br />

sinds mei dit jaar een geheel nieuwe tuin bijgekomen. Als dierentuinliefhebbers<br />

waren wij natuurlijk zeer nieuwsgierig naar <strong>de</strong>ze<br />

nieuwe zoo en niet in <strong>de</strong> laatste plaats naar haar vogelcollectie.<br />

En dus had<strong>de</strong>n we een datum geprikt om <strong>de</strong>ze tuin te bezoeken.<br />

De avond voor ons bezoek was het noodweer<br />

geweest in Delft en ook op <strong>de</strong> dag<br />

<strong>van</strong> ons bezoek was er, aldus Erwin Krol,<br />

in <strong>de</strong> loop <strong>van</strong> <strong>de</strong> dag weer veel ellen<strong>de</strong> te<br />

verwachten. Re<strong>de</strong>n voor ons om al vroeg<br />

richting Eindhoven te vertrekken, want<br />

Ne<strong>de</strong>rlands jongste zoo ‘Dierenrijk Europa’<br />

ligt in <strong>de</strong> gemeente Mierlo nabij Eindhoven.<br />

We re<strong>de</strong>n <strong>van</strong>uit Delft circa 150 kilometer<br />

naar Mierlo. De routebeschrijving die we<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> website (www.dierenrijkeuropa.nl)<br />

had<strong>de</strong>n gehaald bleek goed te zijn en werd<br />

<strong>van</strong>af Eindhoven on<strong>de</strong>rsteund met voldoen<strong>de</strong><br />

bor<strong>de</strong>n die <strong>de</strong> richting aangeven.<br />

Dit laatste is ook wel hard nodig, want in<br />

Nuenen wer<strong>de</strong>n we door een industrieterrein<br />

geleid, langs een golfbaan (die zo te<br />

zien op een ou<strong>de</strong> vuilnisbelt is aangelegd)<br />

om uitein<strong>de</strong>lijk bij <strong>de</strong> tuin aan te komen.<br />

De dierentuin adviseert overigens om geen<br />

gebruik te maken <strong>van</strong> routeplanner of navigatiesysteem,<br />

aangezien <strong>de</strong>ze <strong>de</strong> zoo nog<br />

niet kennen. Het parkeerterrein, dat voldoen<strong>de</strong><br />

groot is, stond nog vol met plassen<br />

door <strong>de</strong> buien <strong>van</strong> <strong>de</strong> vorige dag, maar<br />

gelukkig kwam er nu een flauw zonnetje<br />

door en besloten we <strong>de</strong> paraplu in <strong>de</strong><br />

auto te laten.<br />

Dierenrijk Europa biedt <strong>de</strong> typische aanblik<br />

<strong>van</strong> een nieuw park: spiksplinternieuwe<br />

gebouwen, alles prachtig in <strong>de</strong> verf en<br />

onbeschadigd en een ruim uitzicht over het<br />

17 hectare grote park, omdat hoge bomen<br />

en struiken nog volledig ontbreken. Het<br />

komt hierdoor nog een beetje ongezellig en<br />

kaal over. We vin<strong>de</strong>n <strong>de</strong> entreeprijs <strong>van</strong> tien<br />

euro aan <strong>de</strong> hoge kant. Een abonnement<br />

kost echter maar negentien euro!<br />

Via het entreegebouw waar we <strong>de</strong> kassa,<br />

<strong>de</strong> souvenirwinkel, het restaurant en <strong>de</strong><br />

toiletten vin<strong>de</strong>n, komen we op een groot<br />

plein. Aan dit plein grenst een leuke ruime<br />

speeltuin. Een volgend gebouw dat we <strong>via</strong><br />

dit plein bereiken herbergt een eveneens<br />

grote over<strong>de</strong>kte speeltuin (welke geïnspireerd<br />

is op het boerenbedrijf), een filmzaal<br />

en <strong>de</strong> toegang tot <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij. In <strong>de</strong><br />

filmzaal wordt continu een film gedraaid<br />

met beel<strong>de</strong>n achter <strong>de</strong> schermen <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

Beekse Bergen. Dit laatste is min<strong>de</strong>r<br />

vreemd dan het lijkt aangezien Dierenrijk<br />

Europa wordt geëxploiteerd door Libéma<br />

Exploitatie BV, die on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re ook <strong>de</strong><br />

Beekse Bergen in Hilvarenbeek en Ecodrome<br />

in Zwolle exploiteert.<br />

Na dit gebouw komen we in <strong>de</strong> ‘echte’<br />

dierentuin. Het park is ver<strong>de</strong>eld in zeven<br />

<strong>de</strong>len:<br />

Cultuurlandschap<br />

Oerbos<br />

Alpen<br />

Het Hoge Noor<strong>de</strong>n<br />

Strand & Zee<br />

Moeras<br />

Het Mediterrane Zui<strong>de</strong>n<br />

v o g e l<br />

Over <strong>de</strong>ze zeven thema’s zijn <strong>de</strong> circa 300<br />

aanwezige dieren ver<strong>de</strong>eld. Dat zullen er<br />

overigens circa 600, ver<strong>de</strong>eld over 60 soorten,<br />

wor<strong>de</strong>n. De tuin zal dan ook pas in<br />

2005 ‘klaar’ zijn. De verschillen<strong>de</strong> <strong>de</strong>len<br />

wor<strong>de</strong>n met bor<strong>de</strong>n aangegeven. Dit is<br />

nodig want <strong>de</strong> begroeiing geeft nog te weinig<br />

verschillen aan. De bor<strong>de</strong>n zijn overigens<br />

mooi gemaakt.<br />

Een an<strong>de</strong>r mid<strong>de</strong>l waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> dienst educatie<br />

gebruik maakt is een vi<strong>de</strong>ofilm die bij<br />

het verblijf <strong>van</strong> <strong>de</strong> vossen wordt vertoond.<br />

Bij het eerste verblijf dat we tegenkomen,<br />

het is het verblijf <strong>van</strong> <strong>de</strong> beverratten, wordt<br />

ons meteen iets dui<strong>de</strong>lijk. Dierenrijk Europa<br />

kiest voor stevige hekwerken met daarbuiten<br />

nog een rij extra hekken om het<br />

publiek op afstand te hou<strong>de</strong>n. Dit betekent<br />

dat je vaak meters <strong>van</strong> <strong>de</strong>, veelal ruime,<br />

verblijven afstaat. Dat vin<strong>de</strong>n wij niet leuk.<br />

Bovendien zijn <strong>de</strong> hekken hoog en beperken<br />

dikke balken op ooghoogte nog eens<br />

extra het zicht. De hekken zijn erg nadrukkelijk<br />

aanwezig. Wij hou<strong>de</strong>n dui<strong>de</strong>lijk meer<br />

<strong>van</strong> tuinen zon<strong>de</strong>r tralies. Het is voor <strong>de</strong><br />

fotografen on<strong>de</strong>r ons dan ook zeker aan te<br />

ra<strong>de</strong>n telelenzen mee te nemen. Een aantal<br />

kooien is overigens wel aantrekkelijk<br />

gemaakt door <strong>de</strong>len <strong>van</strong> het hekwerk te<br />

ver<strong>van</strong>gen door glazen afscheidingen. Dat<br />

zijn ook <strong>de</strong> leukste verblijven, omdat je dan<br />

wel heel dicht bij <strong>de</strong> dieren kunt komen.<br />

Hoe leuk een dierentuin is hangt <strong>van</strong> veel<br />

zaken af. Is er veel groen en is het botanisch<br />

gezien een mooie tuin? Zijn <strong>de</strong> verblijven<br />

mooi? Maar het belangrijkste blijft<br />

natuurlijk: welke dieren zijn er te zien? Dierenrijk<br />

Europa heeft enkele echte publiekstrekkers<br />

zoals <strong>de</strong> bruine beren, <strong>de</strong> wolven<br />

en vooral ook <strong>de</strong> ijsberen. Daarnaast kwamen<br />

we on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re zeehon<strong>de</strong>n, vossen,<br />

otters, dassen, elan<strong>de</strong>n, bevers, rendieren,<br />

steenbokken, muskusossen, moeflons,<br />

Volière zwarte wouw - foto: Anne Marie Nijkamp<br />

‘Strand en Zee’ zeehon<strong>de</strong>n - foto: Jos Nijkamp


Tekst: Jos en Anne Marie Nijkamp – Hosman<br />

v r i e n d e n<br />

wisenten en wil<strong>de</strong> zwijnen tegen. Bij <strong>de</strong><br />

dassen en bevers kon<strong>de</strong>n we ook een blik<br />

werpen in hun nachtverblijf.<br />

‘En <strong>de</strong> vogels dan?’, horen we U <strong>de</strong>nken.<br />

Wel dat viel erg tegen. We kwamen langs<br />

een mooie grote volière met zwarte wouwen.<br />

En dat is bijzon<strong>de</strong>r, want <strong>de</strong>ze vogel<br />

zie je niet veel in dierentuinen. Erg leuk dus<br />

dat ze een aantal <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze vogels in ook<br />

nog zo’n mooie volière hou<strong>de</strong>n. Daarnaast<br />

von<strong>de</strong>n we nog een wei<strong>de</strong> met ganzen,<br />

veel ooievaars en aalscholvers. Maar daar<br />

bleef het dan wel bij, op vogelgebied.<br />

Wij vin<strong>de</strong>n dit toch wat teleurstellend,<br />

zowel voor wat betreft <strong>de</strong> vogels als voor<br />

wat betreft <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re dieren. De dierentuin<br />

richt zich volledig op Europese dieren,<br />

maar heeft toch niet echt iets bijzon<strong>de</strong>rs in<br />

haar collectie. Alle dieren hebben we al<br />

vaker in dierentuinen gezien en het aantal<br />

soorten vogels is wel héél erg klein. Bovendien,<br />

behalve <strong>de</strong> zwarte wouw, erg voorspelbaar.<br />

De zogenaam<strong>de</strong> ‘koudbloedigen’<br />

en vissen missen we volledig.<br />

Voor een gespecialiseer<strong>de</strong> dierentuin vin<strong>de</strong>n<br />

we dat een gemiste kans, maar misschien<br />

zijn we te snel met ons oor<strong>de</strong>el en<br />

komen er in het aankomen<strong>de</strong> jaar nog veel<br />

soorten bij.<br />

Halverwege <strong>de</strong> tuin is er een uitkijkpunt<br />

waar <strong>van</strong>daan <strong>de</strong> hele tuin te overzien is.<br />

De grote verblijven (Dierenrijk Europa<br />

geeft dui<strong>de</strong>lijk veel ruimte aan haar dieren)<br />

vallen zo goed op. De openheid <strong>van</strong> het<br />

landschap en <strong>de</strong> langsrazen<strong>de</strong> treinen ook.<br />

Nu zijn wij als ‘<strong>Blijdorp</strong>ers’ natuurlijk<br />

gewend aan een trein door <strong>de</strong> dierentuin,<br />

maar hier is <strong>de</strong> frequentie wel erg hoog.<br />

Zelfs op zondag gaat er met enige regelmaat<br />

een trein langs. Waarschijnlijk zal dat<br />

wel min<strong>de</strong>r opvallen als ‘het groen’ wat<br />

groter wordt.<br />

Dierenrijk Europa kiest ook heel dui<strong>de</strong>lijk<br />

voor (kleine) kin<strong>de</strong>ren. Halverwege komen<br />

we een <strong>de</strong>r<strong>de</strong> speeltuin tegen, die eveneens<br />

geïnspireerd is op het leven op en<br />

rond <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij. Hier is ook een kiosk te<br />

vin<strong>de</strong>n waar ijs en fris te koop is. Door <strong>de</strong><br />

hele tuin staan veel bankjes en er is ook<br />

een hele wei<strong>de</strong> met picknicktafels. I<strong>de</strong>aal<br />

voor gezinnen met kleine kin<strong>de</strong>ren. De zoo<br />

heeft ook een ‘kidsclub’. Als lid <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze<br />

kidsclub kunnen kin<strong>de</strong>ren dierenspeurtochten<br />

oplossen en daarmee ‘echte’ diploma’s<br />

behalen.<br />

De wan<strong>de</strong>lroute eindigt waar hij begon.<br />

Naast <strong>de</strong> ‘Brabantse hoeve’, zoals het park<br />

haar entreegebouw noemt, is een terras<br />

dat uitkijkt op <strong>de</strong> speeltuin. Jammer genoeg<br />

is het er vergeven <strong>van</strong> <strong>de</strong> wespen en is het<br />

rustiger om binnen te zitten, waar het restaurant<br />

helaas niet (of nog niet?) rookvrij is.<br />

Al met al heeft Dierenrijk Europa het voor<br />

ons nog niet helemaal. Maar benadrukt<br />

moet wor<strong>de</strong>n dat <strong>de</strong> tuin ook nog niet<br />

helemaal klaar is. Bovendien heeft <strong>de</strong> vegetatie<br />

tijd nodig om te groeien en <strong>de</strong> tuin<br />

wat dat betreft ook aantrekkelijker te<br />

maken. Voor ou<strong>de</strong>rs met kleine kin<strong>de</strong>ren is<br />

<strong>de</strong> tuin absoluut aantrekkelijk, voor vogelliefhebbers<br />

echter (nog?) niet.<br />

Overigens, Erwin Krol zat er gelukkig<br />

naast. Het bleef droog. Pas toen we<br />

’s avonds weer thuis waren begon het<br />

opnieuw te regenen.<br />

w i j z e r<br />

Dierenrijk Europa vindt U aan <strong>de</strong><br />

Hei<strong>de</strong>rschoor 24, 5731 RG MIERLO.<br />

Tel: 0492-668240<br />

e-mail: info@dierenrijkeuropa.nl<br />

www.dierenrijkeuropa.nl<br />

De tuin is het gehele jaar geopend<br />

behalve op 25/12, 31/12 en 1/1.<br />

Van april tot oktober <strong>van</strong> 10.00-17.00 uur,<br />

<strong>van</strong> november tot maart <strong>van</strong> 10.00-16.00 uur.<br />

Overzicht park - foto: Anne Marie Nijkamp<br />

Opening nieuw<br />

servalverblijf<br />

Na <strong>de</strong> winterlezing <strong>van</strong> 14 november openen<br />

we het nieuwe servalverblijf. Het nieuwe verblijf<br />

is circa 350 m2 en is –net als vroeger- te<br />

vin<strong>de</strong>n tegenover het Henri Martin huis.<br />

Het nieuwe verblijf is niet veel groter dan het<br />

ou<strong>de</strong>, maar door allerlei biotooptechnische<br />

aanpassingen is het verblijf qua geschiktheid en<br />

inrichting beter èn mooier. Zo wordt <strong>de</strong> afrastering<br />

nagenoeg onzichtbaar, zodat <strong>de</strong> bezoekers<br />

door het verblijf <strong>van</strong> <strong>de</strong> servals naar <strong>de</strong><br />

Afrika sa<strong>van</strong>ne met struisvogels en zebra’s<br />

kunnen kijken. Ook <strong>de</strong> binnenverblijven zijn<br />

aangepast met on<strong>de</strong>r meer separatieruimtes.<br />

Deze ruimtes zijn nodig indien er in <strong>de</strong> toekomst<br />

jongen wor<strong>de</strong>n geboren. Pa serval helpt<br />

immers niet mee met <strong>de</strong> opvoeding en moet<br />

in die perio<strong>de</strong> geschei<strong>de</strong>n wor<strong>de</strong>n <strong>van</strong> ma en<br />

jongen.<br />

We verzamelen na afloop <strong>van</strong> <strong>de</strong> lezing in <strong>de</strong><br />

Haaienzaal. Vervolgens lopen we gezamenlijk<br />

naar het nieuwe verblijf. <strong>Blijdorp</strong>-directeur<br />

Ton Dorresteyn zal samen met onze voorzitster<br />

Tineke Groenhorst <strong>de</strong> openingshan<strong>de</strong>ling<br />

verrichten. Komt allen!<br />

13


d i g i b e e s t e n<br />

IJsberen<br />

Tekst: Jenny Cockshull<br />

Foto: Rob Doolaard<br />

Internet biedt <strong>de</strong> mogelijkheid om informatie<br />

over dieren te zoeken. Maar het is niet altijd<br />

even eenvoudig om dit te vin<strong>de</strong>n. Daarom spoort<br />

<strong>de</strong> rubriek Digibeesten een selectie <strong>van</strong> <strong>de</strong> meest<br />

interessante sites voor u op. Wij proberen zoveel<br />

mogelijk Ne<strong>de</strong>rlandstalige sites voor te stellen,<br />

maar vaak zijn Engelstalige sites iets uitgebrei<strong>de</strong>r.<br />

Deze wor<strong>de</strong>n gekenmerkt met een *.<br />

Het geweldige plan <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> om ijsberen weer terug te halen,<br />

en het schenken <strong>van</strong> het verblijf door <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>, was aanleiding<br />

om <strong>de</strong>ze Digibeesten te wij<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> ursus maritimus.<br />

Normaal gesproken moet ik heel wat zoekwerk verrichten (lang<br />

leve Google!) om sites te vin<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong>ze rubriek, maar dit keer<br />

zou ik eigenlijk met een site <strong>de</strong> hele pagina kunnen vullen!<br />

Een <strong>van</strong> <strong>de</strong> eerste hits die ik kreeg was een site <strong>van</strong> Mike<br />

‘Polarbear’ Harrison, een echte Cana<strong>de</strong>se ijsbeergids. Hij heeft<br />

een encyclopedie aan informatie verzameld over ijsberen en op<br />

het web gezet. De site is natuurlijk oorspronkelijk in het Engels,<br />

maar een Ne<strong>de</strong>rlands bedrijf met <strong>de</strong> toepasselijke naam IJsbeer<br />

Communicatie, heeft (met zijn toestemming) <strong>de</strong> hele site vertaald<br />

in het Ne<strong>de</strong>rlands en gepubliceerd op het net.<br />

De schat aan informatie, weetjes en interessante feiten over <strong>de</strong>ze<br />

won<strong>de</strong>rschone dieren is indrukwekkend. Om te beginnen is er veel<br />

algemene informatie, zoals hoe oud ze wor<strong>de</strong>n, wat ze eten, hoe<br />

lang <strong>de</strong> winterslaap duurt, enz., enz. De schrijver heeft daarbij een<br />

geweldig gevoel voor humor, dat uit <strong>de</strong> koppen <strong>van</strong> <strong>de</strong> diverse<br />

pagina’s is af te lezen. Dus als je wilt weten “Hoe bbblijven ijsbberen<br />

wwwarm?”, of “Hoe gaat een ijsbeer naar <strong>de</strong> WC?”, dan kan je<br />

uren door <strong>de</strong> site surfen en af en toe hardop lachen ook! De hele<br />

site is geïllustreerd met schitteren<strong>de</strong> foto’s. Er is een quiz en een<br />

leuke kleurplaat (nou ja als je veel <strong>van</strong> wit houdt!) voor <strong>de</strong> kleintjes.<br />

Anekdotes, links, ijsbeer gelui<strong>de</strong>n en een hele lijst met ‘Wist je<br />

dat........?’ maken dit een <strong>van</strong> <strong>de</strong> beste sites die ik ooit in<br />

Digibeesten gepresenteerd heb. De Ne<strong>de</strong>rlandse versie is<br />

te vin<strong>de</strong>n op www.ijsbeer.info en in het Engels bij<br />

www.geocities.com/mikepolarbear<br />

Als je nog meer wilt lezen (in het Engels), is er <strong>de</strong> meer wetenschappelijke<br />

site <strong>van</strong> Polar Bears International. Zij zijn een non-profit<br />

organisatie die conservatie <strong>van</strong> en educatie over <strong>de</strong>ze dieren willen<br />

bevor<strong>de</strong>ren. De site is hel<strong>de</strong>r opgezet en heeft ook een schat<br />

aan informatie: * www.polarbearsalive.org/facts3.htm<br />

Wetenschappers <strong>de</strong>nken dat 200.000 jaar gele<strong>de</strong>n <strong>de</strong>ze ‘beer <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> zee’ geëvolueerd is <strong>van</strong>uit zijn bruine beren voorgangers. Vandaag<br />

<strong>de</strong> dag zijn ze sterk bedreigd door het smelten <strong>van</strong> het poolijs.<br />

Een gevolg <strong>van</strong> ‘global warming’ is dat het zee ijs op <strong>de</strong> Noordpool<br />

eer<strong>de</strong>r in het jaar gaat smelten en later in het jaar ijs gaat vormen.<br />

Het WWF heeft geconstateerd dat <strong>de</strong> ijsberen hierdoor in<br />

problemen raken, omdat ze min<strong>de</strong>r tijd hebben om op voedsel te<br />

jagen. Zodoen<strong>de</strong> wor<strong>de</strong>n hun vetreserves niet goed opgebouwd en<br />

moeten langer vasten met te weinig vetvoorraad. Ze gaan dus te<br />

mager <strong>de</strong> winter in en als <strong>de</strong> huidige trend doorzet wordt gevreesd<br />

dat ze als soort over 100 jaar uit zou<strong>de</strong>n kunnen sterven. Het<br />

WWF heeft een speciaal programma om <strong>de</strong> ijsberen te monitoren.<br />

Ze hebben twee beren, Samantha en Marianne, voorzien <strong>van</strong> een<br />

halsband met zen<strong>de</strong>r om ze te kunnen volgen in <strong>de</strong> eenmiljoennegenhon<strong>de</strong>rdduizend<br />

vierkante kilometers <strong>van</strong> <strong>de</strong> bevroren Noordpool.<br />

Je kunt hun bewegingen zelf volgen op <strong>de</strong> site <strong>van</strong> het WWF:<br />

* www.panda.org/about_wwf/where_we_work/arctic/polar_bear/in<strong>de</strong>x.cfm<br />

Een schattig filmpje voor <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren - (is eigenlijk een trailer voor<br />

<strong>de</strong> film : ‘De Kleine Ijsbeer’) is af te spelen bij :<br />

www.compuserve.nl/cs/entertainment/specials/kleineijsbeer/trailer<br />

De site heeft ook een kleurplaat voor <strong>de</strong> kleine Vriendjes.<br />

Met het motto, “Kom over <strong>de</strong> brug, <strong>de</strong> ijsberen moeten<br />

terug”, willen wij een miljoen euro inzamelen om het nieuwe<br />

verblijf <strong>van</strong> <strong>de</strong> ijsberen te financieren. Mocht u <strong>de</strong> extra acceptgiro<br />

<strong>van</strong> afgelopen keer niet ingevuld hebben, dan kunt u altijd nog een<br />

bijdrage storten op postgironr. 13 57 803 of banknr. 98.55.33.099<br />

met vermelding ‘ijsberen’.<br />

Als afsluiter <strong>de</strong>ze keer kon ik het niet laten om <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> site te<br />

noemen. Computerfreak als ik ben, sprak het me heel erg aan:<br />

* www.robobear.com<br />

Alle links zijn direct aan te klikken op<br />

www.vrien<strong>de</strong>n<strong>van</strong>blijdorp.nl (links)<br />

Als u een leuke site weet, stuur dan een<br />

mailtje naar info@vrien<strong>de</strong>n<strong>van</strong>blijdorp.nl<br />

14


Churchill - foto: Henny Miltenberg<br />

Elan<strong>de</strong>n - foto: Henny Miltenberg<br />

Bekijk <strong>de</strong> ijsberen in het wild en spaar<br />

mee voor het nieuwe ijsberenverblijf<br />

in <strong>Blijdorp</strong>!<br />

<strong>Blijdorp</strong> is een fantastische<br />

tuin, maar er gaat niets boven<br />

het bekijken <strong>van</strong> dieren in het<br />

wild! Dankzij samenwerking<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> met Beluga<br />

Adventures kunt u nu –nog<br />

voor het nieuwe ijsberenverblijf<br />

klaar is- oog in oog<br />

komen met een echte ijsbeer.<br />

Beluga organiseert jaarlijks twee ‘ijsberenreizen’.<br />

In oktober en november gaan ze<br />

acht dagen naar het Cana<strong>de</strong>se Churchill.<br />

De ijsberen starten al eeuwen <strong>van</strong>af die<br />

plek hun tochten over het verse pakijs.<br />

Mensen hebben er een stadje gebouwd,<br />

maar dat weerhoudt <strong>de</strong> ijsberen niet om<br />

gewoon op die plek te verzamelen. Resultaat:<br />

u staat (<strong>van</strong>uit een veilige plek) oog in<br />

oog met talrijke ijsberen!<br />

Wilt u wat meer <strong>van</strong> <strong>de</strong> natuur genieten<br />

dan is er voor u een reis naar Spitsbergen.<br />

In juni kunt u acht dagen met een expeditie-cruiseschip<br />

<strong>de</strong> zee op. De mid<strong>de</strong>rnachtzon<br />

stelt u in staat lang te genieten <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

weidse uitzichten. U vaart <strong>van</strong> eiland naar<br />

fjord, waarbij regelmatig gebruik wordt<br />

gemaakt <strong>van</strong> zogenaam<strong>de</strong> zodiacs, u kent<br />

ze wel, die snelle rubberboten die ook<br />

door Greenpeace wor<strong>de</strong>n gebruikt, om aan<br />

land te gaan. Wat kunt u allemaal tegen<br />

komen? Te veel om op te noemen. Heel<br />

veel vogels: stormvogels, diverse soorten<br />

ganzen, een<strong>de</strong>n, strandlopers, meeuwen,<br />

zeekoeten en alken, papegaaiduikers, <strong>de</strong><br />

Noordse stern, enz. En ver<strong>de</strong>r poolvossen,<br />

walrussen, rendieren en natuurlijk ijsberen!<br />

Beluga wil graag onze ijsberenactie steunen.<br />

Daarom wordt <strong>van</strong> ie<strong>de</strong>reen die <strong>via</strong> <strong>de</strong><br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> mee op reis gaat 10% <strong>van</strong> <strong>de</strong> reissom<br />

op <strong>de</strong> bankrekening <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong><br />

gestort. U beleeft <strong>de</strong> vakantie <strong>van</strong> uw leven<br />

en wij zijn weer een stukje ver<strong>de</strong>r op weg<br />

richting <strong>de</strong> 1 miljoen euro!<br />

De kosten voor <strong>de</strong> reizen bedragen in<br />

2005 per persoon:<br />

Churchill, ijsberen avontuur<br />

ca. € 2.500,- Dat is inclusief vliegreis,<br />

verblijf en ijsberenexcursies (exclusief<br />

luchthavenbelastingen ca. € 80,00).<br />

Expeditie-cruise ijsberen en walrussen<br />

<strong>van</strong>af € 1.800,-. Dit is inclusief scheepsreis<br />

op basis <strong>van</strong> volpension, excursies en <strong>de</strong>skundige<br />

begeleiding, exclusief vliegreis<br />

(ca. € 680,00).<br />

Natuurlijk wilt u eerst meer weten. Daar is<br />

aan gedacht! Op zondag 12 <strong>de</strong>cember verzorgt<br />

Beluga Adventures tezamen met <strong>de</strong><br />

fotograaf Henny Miltenburg een dialezing<br />

over ijsberen in het wild. Daarna zijn zij<br />

beschikbaar om meer informatie te geven<br />

over <strong>de</strong> reizen en uw evt. vragen te beantwoor<strong>de</strong>n.<br />

Bent u <strong>de</strong> 12e verhin<strong>de</strong>rd, dan<br />

kunt u ook een kijkje nemen op <strong>de</strong> website<br />

<strong>van</strong> Beluga: http://www.beluga.nu<br />

Let op: Boekt u een reis, vergeet dan niet<br />

door te geven dat u <strong>via</strong> <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> gaat!<br />

Poollicht - foto: Henny Miltenberg<br />

Met <strong>de</strong> zodiac op pad - foto: Henny Miltenberg<br />

15


k o u d b l o e d<br />

Mensen on<strong>de</strong>r water,<br />

duiken in <strong>Blijdorp</strong><br />

Tekst: Gerhard Tijssen<br />

Informatie: George Houthoff,<br />

vissenpost en duikcoördinator<br />

Diergaar<strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong>.<br />

De regelmatige bezoeker <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> heeft in <strong>de</strong> aquaria <strong>van</strong> het<br />

Oceanium één of meer<strong>de</strong>re duikers (niet <strong>de</strong> antilopen, maar<br />

mensen in een speciaal pak en uitrusting zwemmend on<strong>de</strong>r<br />

water) aan het werk gezien. Ben u ook benieuwd wat ze doen,<br />

hoe het is georganiseerd? Gerhard Tijssen gunt ons een blik achter<br />

<strong>de</strong> schermen.<br />

verantwoor<strong>de</strong>lijk voor <strong>de</strong> dagelijkse leiding<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> duikwerkzaamhe<strong>de</strong>n en heel belangrijk<br />

voor <strong>de</strong> implementatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> ‘werkinstructie<br />

Duiken’ <strong>van</strong> Diergaar<strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong>.<br />

Hij is als enige bevoegd om <strong>de</strong> werkinstructie<br />

aan te passen, moet erop toezien dat<br />

alle duikers over <strong>de</strong> juiste certificaten<br />

beschikken en voldoen<strong>de</strong> geoefend zijn en<br />

kan een duikverbod opleggen en als enige<br />

weer opheffen. De duikploeglei<strong>de</strong>r is verantwoor<strong>de</strong>lijk<br />

voor een juiste toepassing<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> werkinstructie en een veilig verloop<br />

<strong>van</strong> een duik. Hij zorgt ook voor een goe<strong>de</strong><br />

briefing en <strong>de</strong>briefing <strong>van</strong> <strong>de</strong> duikers. Bij<br />

een briefing bespreekt <strong>de</strong> duikploeglei<strong>de</strong>r<br />

<strong>de</strong> te verrichten werkzaamhe<strong>de</strong>n met <strong>de</strong><br />

duikers en reserveduikers. Een reserveduiker<br />

is verantwoor<strong>de</strong>lijk voor het uitvoeren<br />

<strong>van</strong> een onmid<strong>de</strong>llijke hulp- of reddingsactie.<br />

Hij is dus vlakbij <strong>de</strong> duikwerkzaamhe<strong>de</strong>n<br />

en in binnen enkele secon<strong>de</strong>n<br />

inzetbaar.<br />

Foto: Diergaar<strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong><br />

Taken<br />

Op dit moment zijn er een zestal professionele<br />

duikers actief binnen <strong>Blijdorp</strong>. Zij hebben<br />

een aantal taken. Deze taken kunnen<br />

on<strong>de</strong>rver<strong>de</strong>eld wor<strong>de</strong>n in een drietal clusters.<br />

De eerste taak (en <strong>de</strong> meest beken<strong>de</strong><br />

voor <strong>de</strong> bezoekers) is het schoonmaken<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> ruiten in het Oceanium: <strong>de</strong> wand<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> tunnel door <strong>de</strong> haaienbak bijvoorbeeld,<br />

maar ook <strong>de</strong> bakken met <strong>de</strong> koraalriffen.<br />

Ook kleinere schoonmaakwerkzaamhe<strong>de</strong>n<br />

<strong>van</strong> kunstkoralen en an<strong>de</strong>re objecten<br />

vallen hieron<strong>de</strong>r. De schoonmaaktaak is<br />

kleiner gewor<strong>de</strong>n sinds <strong>de</strong> introductie <strong>van</strong><br />

een robotje. Dit robotje wordt gebruikt<br />

voor <strong>de</strong> reiniging <strong>van</strong> <strong>de</strong> ruiten <strong>van</strong> <strong>de</strong> aquaria<br />

en is op afstand bestuurbaar. De twee<strong>de</strong><br />

belangrijke taak <strong>van</strong> <strong>de</strong> duikers is meer<br />

(zoö)technisch <strong>van</strong> aard. Hieron<strong>de</strong>r vallen<br />

het voeren (ook anemonen, etc.) en het<br />

verplaatsen <strong>van</strong> dieren. De <strong>de</strong>r<strong>de</strong> taak <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> duikers heeft -ruim genomen- te maken<br />

met wetenschappelijk on<strong>de</strong>rzoek en het<br />

opzetten en inrichten <strong>van</strong> aquaria.<br />

Er waren al duikers in <strong>Blijdorp</strong> actief toen<br />

er alleen aquaria aanwezig waren in <strong>de</strong><br />

Rivièrahal. Dat waren enkele <strong>Blijdorp</strong>me<strong>de</strong>werkers,<br />

aangevuld met sportduikers <strong>van</strong><br />

een vereniging. Dankzij <strong>de</strong> veran<strong>de</strong>ren<strong>de</strong><br />

ARBO-eisen werd het noodzakelijk om in<br />

het Oceanium alleen met beroepsduikers te<br />

werken. Tot januari 2005 heeft <strong>Blijdorp</strong> een<br />

ontheffing voor het werken met sportduikers.<br />

De sportduikers verrichten alleen<br />

activiteiten vallend on<strong>de</strong>r het hierboven<br />

genoem<strong>de</strong> cluster twee. Hierbij is echter<br />

een grote kennis <strong>van</strong> <strong>de</strong> dieren noodzakelijk.<br />

Bij <strong>de</strong>ze activiteiten moet men <strong>de</strong>nken<br />

aan waarnemingen <strong>van</strong> dieren, voe<strong>de</strong>ren<br />

<strong>van</strong> dieren zoals anemonen en krabben, het<br />

verwij<strong>de</strong>ren <strong>van</strong> afval en soms het <strong>van</strong>gen<br />

<strong>van</strong> dieren. De Ne<strong>de</strong>rlandse Vereniging <strong>van</strong><br />

Dierentuinen spant zich in om ook na 2005<br />

een ontheffing voor sportduikers te handhaven.<br />

Het zal na het lezen <strong>van</strong> <strong>de</strong> opleidingstrajecten<br />

hierna beschreven dui<strong>de</strong>lijk<br />

zijn dat <strong>de</strong> kosten <strong>van</strong> <strong>de</strong> opleiding zeer<br />

hoog zijn en dat <strong>de</strong>els werken met sportduikers<br />

ook financieel aantrekkelijk is.<br />

Organisatie<br />

Het duiken is on<strong>de</strong>rhevig aan strenge weten<br />

regelgeving. Een belangrijk aandachtspunt<br />

is <strong>de</strong> organisatie <strong>van</strong> het duikgebeuren.<br />

Alhoewel alle duikers werken bij <strong>de</strong> vissenpost<br />

in het Oceanium vallen zij voor hun<br />

duiktaken on<strong>de</strong>r een an<strong>de</strong>re hiërarchische<br />

structuur. Via een duikcoördinator en duikploeglei<strong>de</strong>r<br />

vallen zij rechtstreeks on<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />

directie <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>. Dit om te voorkomen<br />

dat er gevaarlijke situaties en opdrachten<br />

voor <strong>de</strong> duikers zou<strong>de</strong>n kunnen ontstaan.<br />

De duikcoördinator is <strong>de</strong> centrale figuur<br />

binnen het duikgebeuren in <strong>Blijdorp</strong>. Hij<br />

legt verantwoording af aan <strong>de</strong> directeur, is<br />

De duikploeglei<strong>de</strong>r stelt vast dat <strong>de</strong> duikers<br />

in goe<strong>de</strong> conditie zijn en hij stelt <strong>de</strong><br />

betreffen<strong>de</strong> post, techneut en chef <strong>van</strong><br />

dienst op <strong>de</strong> hoogte <strong>van</strong> <strong>de</strong> duikwerkzaamhe<strong>de</strong>n.<br />

Bij een <strong>de</strong>briefing wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> werkzaamhe<strong>de</strong>n<br />

geëvalueerd om eventuele problemen<br />

te on<strong>de</strong>rkennen. Een <strong>van</strong> <strong>de</strong> le<strong>de</strong>n<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> duikploeg is <strong>de</strong> materiaalmeester.<br />

Hij is verantwoor<strong>de</strong>lijk voor het materiaal<br />

waarmee gedoken wordt en of dit is goedgekeurd<br />

en functioneert.<br />

Naast <strong>de</strong> duikapparatuur en duikkleding zijn<br />

op <strong>de</strong> duiklocatie ook algemene zaken aanwezig<br />

als een EHBO-koffer, een zuurstofkoffer<br />

en een overzicht <strong>van</strong> alle telefoonnummers<br />

en communicatiekanalen.<br />

Internationaal wordt informatie uitgewisseld<br />

met an<strong>de</strong>re aquaria op het gebied <strong>van</strong> duiken<br />

met o.a. met <strong>de</strong> Sea-life centers, het<br />

Lissabon aquarium en het Lon<strong>de</strong>n aquarium.<br />

Op dit moment is op het terrein <strong>van</strong><br />

het duiken veel samenwerking binnen <strong>de</strong><br />

NVD.<br />

Opleiding<br />

Beroepsduikers moeten een zwaar opleidings-<br />

en keuringstraject doorlopen. Het<br />

begint met een zware medische duikkeuring<br />

voor beroepsduiker. Deze wordt bij<br />

goedkeuring gevolgd door een testdag voor<br />

<strong>de</strong> beginnen<strong>de</strong> duiker in het Nationaal<br />

Duikcentrum. Na het met goed gevolg<br />

doorstaan <strong>van</strong> <strong>de</strong> testdag begint <strong>de</strong> zes<br />

weken duren<strong>de</strong> opleiding bij het geniepeloton<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Koninklijke Landmacht. Dit is<br />

een zeer zware opleiding, waar men leert<br />

te duiken on<strong>de</strong>r zeer zware omstandighe-<br />

><br />

16


<strong>de</strong>n, zoals donker of zeer troebel water.<br />

Vervolgens dient men het MAD-A te behalen,<br />

een medische gerichte aanvulling op <strong>de</strong><br />

duikopleiding (duur: twee weken). Wil men<br />

ook nog duikploeglei<strong>de</strong>r wor<strong>de</strong>n dan dient<br />

nog een opleiding <strong>van</strong> 1 week voor het<br />

duikploeglei<strong>de</strong>rcertificaat gedaan te wor<strong>de</strong>n.<br />

De praktijk<br />

Bij een duik wordt gewerkt met een duikploeg<br />

bestaan<strong>de</strong> uit minimaal twee mensen.<br />

Wanneer slechts één persoon in het water<br />

gaat staat <strong>de</strong> duikploeglei<strong>de</strong>r met een lijn in<br />

verbinding met <strong>de</strong> duiker. Een grote duikploeg<br />

bestaat uit drie of meer duikploegle<strong>de</strong>n.<br />

Twee duikers gaan gezamenlijk als<br />

zogenaam<strong>de</strong> buddy’s, die elkaar in <strong>de</strong> gaten<br />

hou<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>r water, <strong>de</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> persoon<br />

blijft boven (duikploeglei<strong>de</strong>r) en er is een<br />

reserveduiker Bij meer<strong>de</strong>re buddyparen<br />

kan <strong>de</strong> functie <strong>van</strong> reserveduiker niet<br />

gecombineerd wor<strong>de</strong>n met die <strong>van</strong> duikploeglei<strong>de</strong>r.<br />

Er wordt in <strong>Blijdorp</strong> uitsluitend gedoken<br />

met gebruikmaking <strong>van</strong> atmosferische lucht<br />

als a<strong>de</strong>mgas. De diepte waarop wordt<br />

gedoken is maximaal zes meter. Het aantal<br />

duiken binnen 24 uur dient in principe<br />

beperkt te blijven tot twee waarbij een<br />

maximale duiktijd <strong>van</strong> 120 minuten per duik<br />

wordt gehanteerd. Na vijf duikdagen dient<br />

geduren<strong>de</strong> 24 uur niet gedoken te wor<strong>de</strong>n.<br />

De druk in <strong>de</strong> luchtfles begint op ca. 200<br />

bar en eindigt altijd bij een druk in <strong>de</strong> fles<br />

<strong>van</strong> 30 bar. Ook zijn er richtlijnen wanneer<br />

een duiker op reis gaat naar gebie<strong>de</strong>n op<br />

meer dan 700 meter boven zeeniveau. Dan<br />

mag niet eer<strong>de</strong>r dan 12 uur na <strong>de</strong> laatste<br />

duik met <strong>de</strong> reis wor<strong>de</strong>n begonnen. Bovendien<br />

mag <strong>de</strong> laatste 48 uur niet meer dan 2<br />

uur zijn gedoken. Een langere wachttijd<br />

wordt aanbevolen bij meer<strong>de</strong>re duiken op<br />

meer<strong>de</strong>re dagen.<br />

On<strong>de</strong>r water kunnen duikers met elkaar<br />

communiceren met internationaal gangbare<br />

handsignalen of met <strong>de</strong> duikploeglei<strong>de</strong>r <strong>via</strong><br />

<strong>de</strong> lijn. Inci<strong>de</strong>nteel kan gebruik gemaakt<br />

wor<strong>de</strong>n <strong>van</strong> geluidssignalen.<br />

Er wordt gedoken in aquaria variërend <strong>van</strong><br />

15 (Zee <strong>van</strong> Cortez, Sepiabak) tot 3000<br />

kubieke meter (haaienbak) inhoud. Enkele<br />

an<strong>de</strong>re getallen: het Noordzeeaquarium<br />

heeft een inhoud <strong>van</strong> 180 kubieke meter,<br />

het zeeotterbassin <strong>van</strong> 600 kubieke meter<br />

en het zeeleeuwenbassin <strong>van</strong> 1200 kubieke<br />

meter. De meeste dieren in <strong>de</strong> aquaria<br />

leveren geen gevaar op voor <strong>de</strong> verzorgers<br />

of wor<strong>de</strong>n gesepareerd voor <strong>de</strong> verzorgers<br />

gaan duiken, zoals bijvoorbeeld <strong>de</strong> zeeleeuwen<br />

en <strong>de</strong> zeeotters.<br />

Soms moet <strong>de</strong> nodige aandacht besteed<br />

wor<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> omgang met <strong>de</strong> dieren.<br />

Voorbeel<strong>de</strong>n hier<strong>van</strong> zijn: <strong>de</strong> schorpioenvissen<br />

in <strong>de</strong> dwaalgastenbak, die een giftige<br />

steek kunnen geven met een rugvin en <strong>de</strong><br />

pijlstaartrog, die met zijn staartstekel<br />

gemeen kan steken. Bij gevaar <strong>de</strong>nkt ie<strong>de</strong>reen<br />

meteen aan <strong>de</strong> haaien, maar <strong>Blijdorp</strong><br />

heeft geen agressieve soorten. Toch bestaat<br />

er een risico dat een haai die zijn standaardrondje<br />

zwemt een verzorger tegenkomt en<br />

toehapt. Bij <strong>de</strong> haaien wordt daarom altijd<br />

gedoken met een haaienstok. Dit is een<br />

stok met een scherpe punt om haaien <strong>van</strong><br />

zich af te hou<strong>de</strong>n. Bij <strong>de</strong> barracuda’s en <strong>de</strong><br />

groene murene’s dient men uit te kijken<br />

voor <strong>de</strong> scherpe tan<strong>de</strong>n. Bij <strong>de</strong>ze dieren<br />

wordt niet gedoken rondom <strong>de</strong> voe<strong>de</strong>rtijd,<br />

omdat <strong>de</strong>ze dieren dan blind kunnen toehappen..<br />

Alhoewel op alle mogelijk manieren wordt<br />

gewerkt aan <strong>de</strong> veiligheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> duikers<br />

wordt toch regelmatig (= minimaal drie<br />

maal per jaar) geoefend op <strong>de</strong> noodprocedures.<br />

Hierbij wordt in <strong>de</strong> praktijk getraind<br />

op een aantal noodscenario’s. Hierbij wordt<br />

o.a. samengewerkt met <strong>de</strong> duiktechnische<br />

commissie (team <strong>van</strong> externe duikexperts,<br />

zoals een calamiteiteninstructeur, een duikinstructeur,<br />

het duikbedrijf en ambulancepersoneel),<br />

<strong>de</strong> BHV (bedrijfshulpverlening),<br />

<strong>de</strong> GGD en natuurlijk <strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong>duikers.<br />

Wij hopen dat u na het lezen <strong>van</strong> dit artikel<br />

met nog meer interesse kijkt naar <strong>de</strong> activiteiten<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> duikers in <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong><br />

aquaria.<br />

LIJN 13<br />

Trekvogels<br />

“Lekker op vakantie, Theo. En laat het nou maar<br />

eens lekker los allemaal,” zei mijn vrouw. “Kijk<br />

eens lekker om je heen en bekommer je nergens<br />

om,” raad<strong>de</strong> ze me aan. “Geen werk en geen<br />

<strong>Blijdorp</strong>…” We zitten in <strong>de</strong> ontbijtzaal en aan<br />

tafel wordt er gepraat over schoenen. Schoenen die gekocht moesten<br />

wor<strong>de</strong>n maar die er niet waren. Althans niet in die kleur, die<br />

maat of met díe hakhoogte. Stad en land hebben ze afgelopen.<br />

Schoenen kopen is een serieuze zaak!<br />

On<strong>de</strong>rtussen dwalen mijn gedachten een beetje af. Het valt me op<br />

dat mensen in hotels zich nogal als vreem<strong>de</strong> vogels gedragen.<br />

Vooral <strong>de</strong> nieuwkomers lopen voorzichtig <strong>van</strong>af <strong>de</strong> <strong>de</strong>ur <strong>de</strong> eetzaal<br />

binnen, doen een paar passen zon<strong>de</strong>r een vaste richting en kijken<br />

dan verschrikt waar ze beland zijn. Links spie<strong>de</strong>n ze naar een ober,<br />

rechts naar een leegstaand tafeltje; zou<strong>de</strong>n ze durven? Dan maar<br />

terug naar <strong>de</strong> <strong>de</strong>ur en wachten tot iemand vraagt met hoeveel personen<br />

ze zijn. Zo dreutelend lijken ze nog het meest op steltlopertjes.<br />

Een Italiaanse familie loopt drukpratend om het ‘ontbijteiland’<br />

heen. Afwisselend springen ze bij elkaar weg naar het buffet en<br />

hippen weer terug naar hun groep waar ze luid kwetterend aan<br />

tafel gaan. Een Fransman en zijn vrouw negeren <strong>de</strong> rij en bestu<strong>de</strong>ren<br />

<strong>van</strong>uit <strong>de</strong> buitencirkel het voedselaanbod. Zodra ze iets <strong>van</strong><br />

hun gading vin<strong>de</strong>n schieten ze tussen <strong>de</strong> rij door en pikken het<br />

eruit. Dat zie je reigers ook doen als ze traag door het riet bewegen<br />

en plotseling in een flits hun nek strekken naar een prooi.<br />

Ah, kijk! Daar komt een rij ganzen in een rij naar het buffet. Naast<br />

hun eieren wordt een onvermij<strong>de</strong>lijke schep witte bonen op het<br />

bordje geschept, twee worstjes en een halve tomaat maken het<br />

plaatje af. Terwijl ze licht verstoord gakken naar een voorpieper,<br />

lopen ze beleefd knikkend in formatie terug naar hun tafeltje:<br />

Engelsen!<br />

Een wat magere man met een smalle gekrom<strong>de</strong> neus heeft <strong>de</strong> aanval<br />

ingezet. Met zijn rug een beetje gekromd en zijn ellebogen<br />

naar buiten gedraaid houdt hij stil tot <strong>de</strong> tegenliggers om hem<br />

heen zijn gelopen. Hij lijkt op een buizerd die zijn prooi met <strong>de</strong><br />

vleugels afschermt en een goed moment afwacht om het naar binnen<br />

te werken. Hem draaien ze geen loer!<br />

Ik realiseer me plotseling dat ik hier niet alleen ben. “Moet je kijken,”<br />

zeg ik tegen mijn vrouw. “Daar, die Hollan<strong>de</strong>rs die in <strong>de</strong> rij<br />

staan bij <strong>de</strong> taarten, dat lijken toch net een<strong>de</strong>n die op een korstje<br />

brood wachten?” Het gesprek aan mijn tafeltje gaat gewoon ver<strong>de</strong>r.<br />

“Ik geloof dat het halve hotel op <strong>van</strong> die slippers-met-diebandjes<br />

loopt,” negeert ze mijn vorige opmerking. Ik doe nog een<br />

poging. “En kijk daar, die lange meid, die loopt als een ooievaar<br />

naar…,”<br />

Nu schijn ik door te dringen want zij kijkt er naar en zegt dan<br />

droog: “Dan had ze maar niet die slippers met die strakke bandjes<br />

moeten kopen.”<br />

17


Tekst: Alex Schouten en<br />

Angeline Peters<br />

Waarom aandacht voor<br />

Madagaskar?<br />

Zoals u wellicht bekend, gaat het niet goed<br />

met <strong>de</strong> natuur op Madagaskar. Het eiland<br />

voor <strong>de</strong> oostkust <strong>van</strong> zui<strong>de</strong>lijk Afrika heeft<br />

een unieke flora en fauna, die met name<br />

door <strong>de</strong> boskap on<strong>de</strong>r druk staat.<br />

Er komen op Madagaskar veel en<strong>de</strong>mische<br />

soorten voor, dat wil zeggen soorten die<br />

alleen in dat gebied voorkomen.<br />

De bekendste voorbeel<strong>de</strong>n zijn uiteraard<br />

<strong>de</strong> halfapen ofwel lemuren. Maar ook <strong>de</strong><br />

vele soorten kameleons spreken tot <strong>de</strong><br />

verbeelding.<br />

Ro<strong>de</strong> Vari - bron: Zürich Zoo<br />

Soort<br />

Gewicht<br />

Max. Leeftijd<br />

Aantal jongen<br />

Voedsel<br />

Aantal in wild<br />

Europees fokprogramma?<br />

Leukste feit<br />

Ro<strong>de</strong> Vari<br />

3-5 kilo (grootste ´echte´ lemur)<br />

> 20 jaar<br />

1-4, wegen 100 gram bij geboorte<br />

Bla<strong>de</strong>ren, vruchten, bloemknoppen<br />

1.000-10.000, sterk bedreigd<br />

Ja<br />

Vari´s bouwen een nest en brengen<br />

daar <strong>de</strong> jongen groot.<br />

Masoala in Zürich<br />

In juni 1988 presenteer<strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong> het Masterplan, waaraan tot<br />

dan toe al een aantal jaren was gewerkt. In dit stuk werd een<br />

toekomst geschetst voor een nieuwe Diergaar<strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong> in het<br />

jaar 2000. Dit Masterplan kwam me<strong>de</strong> voort uit een door Artis<br />

en <strong>Blijdorp</strong> geschreven rapport getiteld ‘Taken en Problemen <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> he<strong>de</strong>ndaagse dierentuin’ en han<strong>de</strong>l<strong>de</strong> over <strong>de</strong> doelstellingen<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> mo<strong>de</strong>rne dierentuin.<br />

De laatste jaren wordt er flink gebouwd in<br />

dierentuinen. Het ene verblijf nog mooier<br />

én duur<strong>de</strong>r dan het an<strong>de</strong>re. <strong>Blijdorp</strong> laat<br />

zich daarbij niet onbetuigd met haar<br />

Oceanium, Taman Indah, het nieuwe<br />

tijgerverblijf en <strong>de</strong> plannen voor <strong>de</strong> ijsberen<br />

(hangt <strong>de</strong> poster al voor uw raam?). In <strong>de</strong><br />

dierentuin <strong>van</strong> Zürich hebben <strong>de</strong> Zwitsers<br />

wel iets heel bijzon<strong>de</strong>rs gebouwd: een<br />

Madagaskar hal, Masoala genoemd.<br />

Op 30 juni j.l. was <strong>de</strong> hal precies 1 jaar<br />

open. Tijd voor een bezoek.<br />

Het is <strong>de</strong> bedoeling dat <strong>de</strong> bezoekers <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> hal in Zürich on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> indruk raken <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> dieren en planten op Madagaskar en<br />

daardoor een beetje ambassa<strong>de</strong>ur <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

natuurbescherming wor<strong>de</strong>n. Ter on<strong>de</strong>rsteuning<br />

hier<strong>van</strong> is er buiten <strong>de</strong> hal educatief<br />

(erg) veel te lezen, kijken en luisteren.<br />

De dierentuin <strong>van</strong> Zürich steunt het<br />

Masoala nationale park en heeft het eerste<br />

jaar al 170.000 Zwitserse francs kunnen<br />

overmaken naar Madagaskar. Van <strong>de</strong> verkoop<br />

uit <strong>de</strong> winkel gaat 2 % naar het<br />

Masoala nationale park op Madagaskar en<br />

<strong>de</strong> rest <strong>van</strong> <strong>de</strong> opbrengst bestaat uit giften<br />

<strong>van</strong> bezoekers. Het ´gespaar<strong>de</strong>´ bedrag<br />

vormt 1/3 <strong>van</strong> het jaarlijks benodig<strong>de</strong> budget<br />

<strong>van</strong> het nationale park, dat pas in 1997<br />

is opgericht. Het geld wordt gebruikt voor<br />

<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rsteuning <strong>van</strong> <strong>de</strong> parkwachters,<br />

maar ook voor <strong>de</strong> verbetering <strong>van</strong> <strong>de</strong> drainage<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> rijstvel<strong>de</strong>n rondom het park en<br />

het ontwikkelen <strong>van</strong> ecotoerisme.


Uitstel, geen afstel<br />

In 1992 besluit <strong>de</strong> dierentuin <strong>van</strong> Zürich<br />

dat ze wil transformeren naar een ‘Naturschutzzentrum’<br />

en hanteert daarbij het<br />

motto: evenveel dieren op een dubbel zo<br />

grote oppervlakte dierentuin. On<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el<br />

<strong>van</strong> het in 1993 gepresenteer<strong>de</strong> Masterplan<br />

vormt <strong>de</strong> Masoala hal. De geplan<strong>de</strong> opening<br />

in 2000 wordt niet gehaald omdat er<br />

onenigheid is met <strong>de</strong> gemeente en het kanton<br />

over <strong>de</strong> locatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> hal (is <strong>Blijdorp</strong><br />

niet onbekend). Vanaf 1998 arriveren al <strong>de</strong><br />

eerste planten <strong>van</strong>uit Madagaskar, maar <strong>de</strong><br />

bouwvergunning voor <strong>de</strong> hal wordt pas in<br />

1999 afgegeven. Een wervelstorm over <strong>de</strong><br />

kwekerij in Madagaskar en enorme hagelstenen<br />

in Zwitserland in 2002 weten <strong>de</strong><br />

planning niet in <strong>de</strong> war te schoppen. Op 29<br />

juni 2003 wordt <strong>de</strong> hal in het bijzijn <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

Madagassiche minister voor milieu, bos en<br />

water feestelijk geopend.<br />

Uitzicht <strong>van</strong>uit het restaurant - foto: Alex Schouten<br />

Indrukwekken<strong>de</strong> beplanting<br />

Omdat men een zelfregulerend ecosysteem<br />

wil hebben in <strong>de</strong> hal, is met name <strong>de</strong> plantenwereld<br />

<strong>van</strong> groot belang. Dat is dan ook<br />

het eerste wat opvalt als je <strong>de</strong> hal binnen<br />

wan<strong>de</strong>lt. Het is er heerlijk groen en dat<br />

verwacht je niet na pas 1 jaar! Eén <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

geheimen <strong>van</strong> het succes is dat al in 1998<br />

<strong>de</strong> eerste planten uit Madagaskar in Zürich<br />

aan kwamen. In totaal zijn circa 20.000<br />

bomen en planten geplant, waar<strong>van</strong> er circa<br />

5000 uit een kwekerij op Madagaskar<br />

komen. Het totale bestand <strong>van</strong> 400 plantensoorten<br />

uit 92 families is indrukwekkend.<br />

Nog indrukwekken<strong>de</strong>r is dat <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

1600 grote bomen en planten er slechts<br />

een uitval was <strong>van</strong> 0,5 %. Het ecosysteem<br />

is door het aanslaan <strong>van</strong> <strong>de</strong> vegetatie na<br />

een jaar al groten<strong>de</strong>els zelfregulerend. De<br />

insecten vormen het voedsel voor <strong>de</strong> gekkos<br />

en <strong>de</strong> kameleons en <strong>de</strong> bla<strong>de</strong>ren en<br />

vruchten wor<strong>de</strong>n door <strong>de</strong> vliegen<strong>de</strong> hon<strong>de</strong>n<br />

en lemuren gegeten, zon<strong>de</strong>r scha<strong>de</strong><br />

aan te richten. De eerste zomer was direct<br />

een zware beproeving omdat het in 2003 in<br />

totaal 2 maan<strong>de</strong>n lang 30 gra<strong>de</strong>n is geweest<br />

in Zwitserland. Maar het systeem <strong>van</strong> luchtverversing,<br />

bevochtiging e.d. heeft het<br />

prima gehou<strong>de</strong>n.<br />

De bewoners<br />

In totaal leven 42 diersoorten in <strong>de</strong> hal.<br />

Dit zijn zoogdieren, vogels, reptielen,<br />

amfibieën en vissen. In het eerste jaar hebben<br />

zich al 13 soorten voortgeplant en 4<br />

soorten staan op het punt voor het eerst<br />

nageslacht te krijgen. Net zoals in Burgers<br />

Bush is er een brochure met daarop 30<br />

dieren die <strong>de</strong> bezoeker kan gaan ont<strong>de</strong>kken.<br />

Na 1,5 uur goed zoeken (verrekijker<br />

niet vergeten!) is zo´n beetje driekwart <strong>van</strong><br />

<strong>de</strong> dieren wel gevon<strong>de</strong>n. Nadat <strong>de</strong> dieren<br />

in het begin nog schuw waren, zijn ze nu<br />

dus goed te zien. Eén <strong>van</strong> <strong>de</strong> dieren die het<br />

meest nadrukkelijk aanwezig<br />

is, is <strong>de</strong> Ro<strong>de</strong><br />

Vari. Zijn aanwezigheid<br />

maakt ie dui<strong>de</strong>lijk door<br />

<strong>de</strong> beken<strong>de</strong>, zeer lui<strong>de</strong><br />

roep. Terwijl vrijwel<br />

ie<strong>de</strong>re bezoeker <strong>de</strong>nkt dat <strong>de</strong> Vari´s dan<br />

ruzie hebben, is <strong>de</strong> bedoeling <strong>van</strong> <strong>de</strong> roep<br />

alleen om te zeggen: ´Ik ben hier, waar ben<br />

jij?´.<br />

Onze indruk<br />

Wij von<strong>de</strong>n <strong>de</strong> hal indrukwekkend wat<br />

betreft <strong>de</strong> vegetatie. Zo heeft het in <strong>de</strong><br />

Bush <strong>van</strong> Burgers Zoo veel langer geduurd<br />

voordat het gevoel <strong>van</strong> regenwoud uit <strong>de</strong><br />

verf kwam. Maar in <strong>de</strong> Masoala hal heb je<br />

dat direct te pakken. Zeker <strong>van</strong>uit het restaurant<br />

(zie foto) heb je een fantastisch uitzicht!<br />

Ook <strong>de</strong> educatie rond <strong>de</strong> hal sprak<br />

ons zeer aan. Omdat gekozen is voor één<br />

park in één land krijg je het gevoel in<strong>de</strong>rdaad<br />

in een stukje Madagaskar te zijn. Het<br />

aantal vogelsoorten is prima, ze maken een<br />

boel kabaal en er is altijd wel wat te zien.<br />

Ook <strong>de</strong> vliegen<strong>de</strong> hon<strong>de</strong>n zijn uitstekend<br />

zichtbaar. Wat ons betreft was er één minpunt(je)<br />

en dat is het aantal soorten halfapen.<br />

Met ´slechts´ drie soorten halfapen,<br />

waar<strong>van</strong> er twee matig te zien waren, is<br />

dat een beetje karig. Maar ach, Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>rs<br />

moeten altijd wat te zeuren hebben<br />

en wat we gehoord hebben is dat er mogelijk<br />

ook Aye Ayes in <strong>de</strong> hal gaan komen.<br />

Dat zou een goe<strong>de</strong> re<strong>de</strong>n voor een twee<strong>de</strong><br />

bezoek zijn…..<br />

De hal in cijfers<br />

Oppervlakte<br />

11.000 m2 (90*120 meter)<br />

Hoogte<br />

max. 30 meter<br />

Volume<br />

200.000 m3<br />

Aantal plantensoorten 400<br />

Aantal diersoorten 42<br />

Aantal bezoekers in 1e jaar 1.900.000<br />

Aantal gegeven rondleidingen 2350<br />

Beregening ie<strong>de</strong>re ochtend 80.000 liter<br />

Luchtvochtigheid > 80 %<br />

19


Foto: Gerhard Tijssen<br />

Nieuws uit an<strong>de</strong>re tuinen<br />

We beginnen <strong>de</strong>ze rubriek met een opvallen<strong>de</strong> uitspraak <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

nieuwe voorzitter <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Vereniging <strong>van</strong> dierentuinen<br />

Bert <strong>de</strong> Boer: “Ne<strong>de</strong>rland is vol als het gaat om dierentuinen. Na<br />

<strong>de</strong> opening volgend jaar <strong>van</strong> het Gaiapark in Kerkra<strong>de</strong> is er geen<br />

plaats meer voor nog een dierentuin.”<br />

Tekst: Gerhard Tijssen<br />

Avifauna, Alphen aan <strong>de</strong>n Rijn<br />

Na <strong>de</strong> opening <strong>van</strong> <strong>de</strong> Filippijnenhal en <strong>de</strong><br />

verbouwing <strong>van</strong> <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> neushoornvogelverblijven<br />

staan ook in 2004 weer enkele<br />

projecten op stapel. Zo wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> laatste<br />

vier neushoornvogelverblijven omgebouwd<br />

tot twee verblijven.<br />

Ook wordt begonnen met <strong>de</strong> aanleg <strong>van</strong><br />

een Afrikaanse vlakte, geschikt voor maraboes,<br />

helmparelhoen<strong>de</strong>rs en roodnekstruisvogels.<br />

Tenslotte komt er ook nog een<br />

Cuba-doorloopvolière met Cuba-flamingo’s,<br />

Cuba duiven en roze lepelaars.<br />

Artis, Amsterdam<br />

Voor het eerste sinds 30 jaar had Artis<br />

weer een grote miereneter in <strong>de</strong> collectie.<br />

De reuzenmiereneter zou te zien zijn in<br />

het nieuw aangeleg<strong>de</strong> <strong>de</strong>el <strong>van</strong> Artis met<br />

Amerikaanse dieren. Zij komt alleen buiten<br />

bij temperaturen boven 10°C zon<strong>de</strong>r wind<br />

en regen. Helaas is het dier kort gele<strong>de</strong>n<br />

overle<strong>de</strong>n. Er wordt naarstig gezocht naar<br />

een nieuwe miereneter.<br />

Het kleine zoogdierenhuis wordt gerenoveerd.<br />

Er wordt gewerkt aan on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re<br />

een nieuw verblijf voor Zuid-Amerikaanse<br />

klauwaapjes. In <strong>de</strong> grote tropische plantenkas<br />

in het mid<strong>de</strong>n <strong>van</strong> het gebouw komt<br />

een waterval met een klein beekje dat<br />

functioneert als afscheiding voor een<br />

kantjilverblijf.<br />

Ook Artis heeft, net als <strong>Blijdorp</strong>, een grote<br />

behoefte aan vers zeewater voor <strong>de</strong> grote<br />

aquaria. In het Artis Aquarium circuleert<br />

zo’n 1,5 miljoen liter zeewater. Het water<br />

<strong>van</strong> Artis komt vijf keer per jaar uit <strong>de</strong><br />

Atlantische oceaan met een vrachtschip. In<br />

Amsterdam wordt het overgela<strong>de</strong>n op een<br />

binnenschip dat het brengt naar <strong>de</strong> catacomben<br />

<strong>van</strong> het Aquarium.<br />

Gaiapark, Kerkra<strong>de</strong> en<br />

Apenheul, Apeldoorn<br />

De opening <strong>van</strong> dit nieuwe park staat<br />

gepland voor mei 2005. De werkzaamhe<strong>de</strong>n<br />

en voorbereidingen zijn in volle gang.<br />

Zo’n 15 dieren uit <strong>de</strong> grote groep doodshoofdapen<br />

in Apenheul zullen volgend jaar<br />

het nieuwe park onveilig gaan maken. Ook<br />

wordt in Apeldoorn een nieuwe gorillagroep<br />

geformeerd die zal verhuizen naar<br />

Kerkra<strong>de</strong>.<br />

Wist u dat er al in <strong>de</strong> achttien<strong>de</strong> eeuw<br />

orang oetans in Apeldoorn waren? In 1767<br />

is namelijk <strong>de</strong> hofdierentuin <strong>van</strong> Willem V<br />

en zijn vrouw overgeplaatst <strong>van</strong> Den Haag<br />

naar Het Loo in Apeldoorn. Volgens <strong>de</strong><br />

verhalen waren daar ook twee orang<br />

oetans bij.<br />

Aqua zoo, Leeuwar<strong>de</strong>n<br />

In <strong>de</strong>ze zoo is een prachtig nieuw verblijf<br />

geopend voor <strong>de</strong> zeeberen, Deze zeeberen<br />

zijn afkomstig uit <strong>Blijdorp</strong> en leven nu in<br />

een 1200 vierkante meter groot verblijf.<br />

De overgang <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> naar Friesland<br />

is begeleid door enkele verzorgers uit<br />

Rotterdam. An<strong>de</strong>re nieuwe diersoorten in<br />

<strong>de</strong>ze tuin zijn <strong>de</strong> moeraswallaby, rendieren,<br />

wasbeerhon<strong>de</strong>n en flamingo’s.<br />

><br />

20


Dit keer in Nieuws uit an<strong>de</strong>re tuinen aandacht<br />

voor <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis <strong>van</strong> penseeloorzwijnen<br />

in dierentuinen.<br />

Penseeloorzwijnen<br />

<strong>Blijdorp</strong> heeft al enkele jaren verschillen<strong>de</strong><br />

varkenssoorten in <strong>de</strong> collectie. Een binnen<br />

<strong>Blijdorp</strong> zeer populaire vertegenwoordiger<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> varkens is het penseeloorzwijn<br />

(Potamochoerus pictus). Zij zijn gehuisvest<br />

naast <strong>de</strong> okapi’s, aan het begin <strong>van</strong> het pad<br />

naar het Oceanium. Ze leven in een ruim<br />

verblijf, waarin zij maar hartelust kunnen<br />

graven en rennen in zand en mod<strong>de</strong>r.<br />

Penseeloorzwijnen bewonen <strong>de</strong> regenwou<strong>de</strong>n<br />

<strong>van</strong> West en Centraal Afrika <strong>van</strong><br />

Senegal tot <strong>de</strong> Centraalafrikaanse republiek.<br />

Het zijn zeer sociale dieren die in<br />

groepen leven <strong>van</strong> gewoonlijk 10 tot 15<br />

dieren, maar soms wel 60 tot 100 dieren.<br />

Zoals <strong>de</strong> meeste varkens voe<strong>de</strong>n penseeloorzwijnen<br />

zich met zowel planten als dieren<br />

(insecten, wormen, slakken, eieren,<br />

vogel en kleine zoogdieren).<br />

Hoe is in grote lijnen <strong>de</strong> historie <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze<br />

varkentjes in Europese dierentuinen? In<br />

1857 vertoon<strong>de</strong> <strong>de</strong> London Zoo als eerste<br />

dierentuin ter wereld <strong>de</strong>ze diersoort.<br />

Tussen 1872 en 1878 waren er ook penseeloorzwijnen<br />

te zien in Berlijn, Dres<strong>de</strong>n<br />

en Hamburg. Tot <strong>de</strong> Twee<strong>de</strong> Wereldoorlog<br />

waren er steeds enkele dieren te zien in<br />

verschillen<strong>de</strong> Europese dierentuinen:<br />

o.a. Lon<strong>de</strong>n, Hamburg, Hannover, Parijs,<br />

Rotterdam, Antwerpen, Keulen, Dublin,<br />

Wenen, Rome, Leipzig, Edinburgh en<br />

Kopenhagen. Alle dieren leef<strong>de</strong>n maar kort<br />

en plantten zich niet voort. De zoo <strong>van</strong><br />

Berlijn importeer<strong>de</strong> tot 1943 zestien dieren,<br />

waarbij alleen in 1911 <strong>van</strong> drie jongen<br />

er eentje overleef<strong>de</strong>. Na <strong>de</strong> oorlog was<br />

Antwerpen <strong>de</strong> eerste zoo die weer <strong>de</strong>ze<br />

dieren in <strong>de</strong> collectie kreeg.<br />

Het succes met het fokken met <strong>de</strong>ze dieren<br />

begint in 1977 als <strong>de</strong> Zoo <strong>van</strong> Duisburg<br />

<strong>de</strong> beschikking krijgt over een wild<strong>van</strong>gmannetje<br />

en -vrouwtje uit Togo. In 1979<br />

werd het eerste jong geboren. Tot september<br />

2002 waren er in Duisburg in totaal<br />

(<strong>van</strong> verschillen<strong>de</strong> dieren) 57 worpen.<br />

Vanaf 1990 wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> Duisburgse varkentjes<br />

verspreid over an<strong>de</strong>re dierentuinen. In<br />

1992 ontving Wuppertal als eerste Duitse<br />

Zoo penseeloorzwijnen. Vanuit Wuppertal<br />

ontving <strong>Blijdorp</strong> vervolgens enkele nakomelingen.<br />

In september 2002 leef<strong>de</strong>n er, verspreid<br />

over 21 dierentuinen, 59 penseeloorzwijnen.<br />

Helaas zijn alle dieren aan<br />

elkaar verwant, zodat vers bloed dringend<br />

noodzakelijk is.<br />

In memoriam<br />

Op 3 augustus jongstle<strong>de</strong>n is<br />

Antoon <strong>van</strong> Hooff, televisiepresentator<br />

en oud-directeur<br />

<strong>van</strong> Burgers’ Zoo overle<strong>de</strong>n.<br />

Een half jaar eer<strong>de</strong>r werd bij<br />

hem kanker geconstateerd.<br />

Antoon <strong>van</strong> Hooff werd 66<br />

jaar oud. Oud–bestuurslid<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> en huidig<br />

me<strong>de</strong>werker <strong>van</strong> Burgers’Zoo,<br />

Marc Damen, schreef voor<br />

ons een In Memoriam.<br />

In 1962 brak Antoon <strong>van</strong> Hooff zijn studie Diergeneeskun<strong>de</strong> aan <strong>de</strong> Universiteit <strong>van</strong><br />

Utrecht af om <strong>de</strong> leiding <strong>van</strong> Burgers’ Zoo over te nemen <strong>van</strong> zijn ernstig zieke va<strong>de</strong>r.<br />

Die had het park samen met zijn vrouw door <strong>de</strong> moeilijke oorlogsjaren heen geloodst<br />

en het park weer hersteld. Na een jaar in <strong>de</strong> Parijse dierentuin Vincennes gewerkt<br />

te hebben, begon Antoon <strong>van</strong> Hooff samen met zijn moe<strong>de</strong>r en zijn echtgenote aan<br />

<strong>de</strong> uitbreidingsfase <strong>van</strong> Burgers’ Zoo. In 1968 nam hij samen met zijn vrouw<br />

<strong>de</strong> leiding <strong>van</strong> het park over <strong>van</strong> zijn moe<strong>de</strong>r. In datzelf<strong>de</strong> jaar realiseer<strong>de</strong> hij het<br />

eerste safaripark op het Europese vasteland; hij was ook <strong>de</strong>gene die het woord<br />

Safaripark voor het eerst gebruikte; nu is die term wereldwijd een begrip.<br />

In 1971 werd het chimpansee-territorium geopend door Desmond Morris.<br />

Tot die tijd wer<strong>de</strong>n chimpansees in dierentuinen alleen of in kleine groepjes<br />

gehou<strong>de</strong>n. In Burgers’ Zoo bracht men 15 chimpansees uit alle hoeken <strong>van</strong><br />

Europa bij elkaar en liet men <strong>de</strong>ze zich ontwikkelen tot een sociale groep<br />

met een stabiele structuur. De ontwikkelingen in <strong>de</strong>ze kolonie wor<strong>de</strong>n sinds<br />

1971 continu door stu<strong>de</strong>nten en wetenschappers geobserveerd en daarmee is<br />

het het langstlopen<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzoeksproject in een dierentuin ter wereld.<br />

In 1988 zette Van Hooff een ver<strong>de</strong>re stap naar voren met <strong>de</strong> opening <strong>van</strong><br />

Burgers’ Bush: een an<strong>de</strong>rhalf hectare groot tropisch regenwoud waar dieren en<br />

planten <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> levensgemeenschap <strong>de</strong>len. Hoe ver Van Hooff hiermee zijn tijd<br />

vooruit was, blijkt wel uit het feit dat er pas in 2003 een soortgelijk project<br />

in een an<strong>de</strong>re dierentuin gerealiseerd werd, in Zürich. Burgers’ Bush werd<br />

gevolgd door een grote indoor woestijn, Burgers’ Desert, in 1994. In 2000<br />

werd Burgers’ Ocean geopend: een 8 miljoen liter grote replica <strong>van</strong> het Groot<br />

Barièrre Rif. Op dit moment wordt er hard gewerkt aan Burgers’ Sa<strong>van</strong>ne,<br />

dat een weergave <strong>van</strong> het Serengeti Nationaal Park uit Tanzania moet wor<strong>de</strong>n.<br />

Hoewel ook dit door Van Hooff bedacht en ontwikkeld is, zal hij <strong>de</strong><br />

voltooiing hier<strong>van</strong> helaas niet meer zelf mee kunnen maken. De eerste fase<br />

wordt in 2005 opgeleverd en het geheel moet in 2006 klaar zijn. Steeds weer<br />

hebben <strong>de</strong> ecodisplays, zoals <strong>de</strong>ze weergave <strong>van</strong> ecosystemen genoemd woren,<br />

tot doel om <strong>de</strong> bezoeker on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> indruk te brengen <strong>van</strong> <strong>de</strong> schoonheid en<br />

veelzijdigheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> natuur. Dat Antoon <strong>van</strong> Hooff daarin geslaagd is,<br />

blijkt wel uit het feit dat jaarlijks ruim an<strong>de</strong>rhalf miljoen mensen <strong>de</strong><br />

Arnhemse dierentuin bezoeken.<br />

Naast dierentuindirecteur verwierf Antoon <strong>van</strong> Hooff veel bekendheid als<br />

presentator <strong>van</strong> vele televisieprogramma’s zoals <strong>de</strong> Zoo Zoo show bij <strong>de</strong> AVRO<br />

en Ja Natuurlijk bij <strong>de</strong> NCRV. Daarnaast sprak hij <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse teksten<br />

voor vele natuurdocumentaires in. Zijn karakteristieke stem en zijn<br />

vooruitstreven<strong>de</strong> i<strong>de</strong>eën zullen gemist wor<strong>de</strong>n.<br />

Marc Damen<br />

21


m u t a t i e s<br />

6 mei 2004-<br />

4 augustus 2004<br />

In <strong>de</strong>ze rubriek vindt u <strong>de</strong>len <strong>van</strong> <strong>de</strong> mutatielijst<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Diergaar<strong>de</strong>. Voor <strong>de</strong>ze lijst is<br />

gebruik gemaakt <strong>van</strong> diverse (interne) <strong>Blijdorp</strong>-uitgaven.<br />

Er kan dus tussentijds het<br />

een en an<strong>de</strong>r zijn veran<strong>de</strong>rd. Ook kunnen<br />

dieren zich (niet zichtbaar voor publiek)<br />

achter <strong>de</strong> schermen bevin<strong>de</strong>n. De meest<br />

actuele lijst vindt u op het me<strong>de</strong><strong>de</strong>lingenbord<br />

op het voorplein tegenover <strong>de</strong> flamingo’s.<br />

Op verzoek geven we met ingang <strong>van</strong><br />

dit nummer aan of het een mannetje (het<br />

eerste cijfer) of een vrouwtje (het twee<strong>de</strong><br />

cijfer) betreft, of dat het geslacht nog niet<br />

bekend is (het <strong>de</strong>r<strong>de</strong> cijfer). Voorbeeld:<br />

1.1.0 Leeuw = Twee leeuwen, één mannetje<br />

en één vrouwtje.<br />

Geboren<br />

03-08/0.1.0 onager (Jolly Jumper), 02-08/0.0.1<br />

roze flamingo (Bravo), 31-07/0.0.2 roodoorbuulbuul,<br />

25-07/0.0.1 roze flamingo (Pardon),<br />

24-07/0.0.3 roelroel, 23-07/0.0.1 zandwallaby,<br />

23-07/0.0.5 roelroel, 23-07/0.0.1 Madagaskarleguaan,<br />

22-07/0.0.2 Madagaskar-leguaan, 21-<br />

07/0.0.2 sneeuwkaproodborsttapuit, 19-<br />

07/0.0.1 ro<strong>de</strong> flamingo (Yes), 18-07/0.1.0 onager<br />

(Nononono, moe<strong>de</strong>r Awin<strong>de</strong>), 18-<br />

07/0.0.2 roze flamingo (Unique en Jolly), 17-<br />

07/0.0.1 roze flamingo (Risk), 17-07/0.0.1<br />

drieteenmeeuw, 16-07/0.0.1 manenduif (ca. 2<br />

weken gele<strong>de</strong>n uit het ei gekomen), 14-<br />

07/0.0.3 stokstaartje, 13-07/0.0.1 ro<strong>de</strong> flamingo<br />

(Melody), 12-07/0.0.1 drieteenmeeuw, 11-<br />

07/0.0.1 roze flamingo (Echwel), 10-07/0.0.1<br />

roze flamingo (Smiley), 10-07/0.0.1 geelstuitbuulbuul,<br />

09-07/0.0.1 roze flamingo (Emro’-<br />

zo), 08-07/0.0.1 zeekoet, 08-07/0.0.1 geban<strong>de</strong><br />

grondhaai, 08-07/0.0.1 bruine grondhaai,<br />

07-07/ 0.0.1 roze flamingo (Lace), 07-07/0.0.7<br />

rijstvogel, 06-07/0.0.1 zwavelborsttoekan, 06-<br />

07/0.0.1 Madagsakar-leguaan, 05-07/0.0.2<br />

ringpython, 05-07/0.0.1 Madagaskar-leguaan,<br />

05-07/0.0.2 Germain-pauwfazant, 04-07/0.0.2<br />

ringpython, 04-07/0.0.5 rijstvogel, 02-<br />

07/1.0.0 bongo (Lusambo, va<strong>de</strong>r Cosmo,<br />

moe<strong>de</strong>r Zeta), 02-07/0.0.1 zwartnekvruchtenduif,<br />

02-07/0.0.2 ringpthon, 30-06/0.0.2<br />

witkruinroodborsttapuit, 29-06/0.0.1 roze flamingo<br />

(Applause), 28-06/0.0.3 Timor-zebravink,<br />

27-06/0.0.2 Moloneti-spreeuw, 27-<br />

06/0.0.1 groene boomhop, 26-06/0.0.1 kuifmakaak,<br />

26-06/0.0.1 Mantsjoerijse kraanvogel,<br />

26-06/0.0.1 ro<strong>de</strong> flamingo (Flavor), 25-<br />

06/0.1.0 bongo (Vera, va<strong>de</strong>r Cosmo, moe<strong>de</strong>r<br />

Sasja), 23-06/0.0.1 ro<strong>de</strong> flamingo (Motion),<br />

23-06/0.0.1 roze flamingo (Humble), 22-<br />

06/0.0.1 zandwallaby, 21-06/0.0.1 witte muskaatduif,<br />

21-06/0.0.1 bruine grondhaai, 20-<br />

06/0.0.6 Timor-zebravink, 20-06/0.0.8 sikkeleend,<br />

18-06/0.0.1 kluut, 18-06/0.0.1 bruine<br />

grondhaai, 18-06/0.0.2 geban<strong>de</strong> grondhaai,<br />

15-06/0.0.1 onager, 15-06/1.0.0 Chapmanzebra<br />

(Bento), 15-06/0.0.4 Baikaltaling, 14-<br />

06/0.0.1 papegaaiduiker,14-06/0.0.3 roodoorbuulbuul,<br />

14-06/0.0.1 schamalijster, 14-<br />

06/0.0.3 sneeuwkaproodborsttapuit, 11-06/<br />

0.0.1 Stoke’s stekelstaartskink, 10-06/0.0.1<br />

Stoke’s stekelstaartskink, 09-06/0.0.1 Françoislangoer,<br />

09-06/0.0.1 muskaatduif, 08-06/2.0.0<br />

Californische zeeleeuw (va<strong>de</strong>r Billy, moe<strong>de</strong>rs<br />

Eline en Tessa), 07-06/ 0.0.2 manoel, 07-<br />

06/1.0.0 bizon (Jos, va<strong>de</strong>r Harry, moe<strong>de</strong>r<br />

Kim), 07-06/0.0.1 roze flamingo, 07-06/0.0.1<br />

Ambonese doosschildpad, 07-06/0.0.1 bruine<br />

grondhaai, 02-06/0.0.1 VonDerDeckentok,<br />

01-06/0.0.1 Madagaskar-spinschildpad, 01-<br />

06/0.0.1 roodoorbuulbuul, 01-06/0.0.2 Aziatische<br />

grottenslang, 31-05/0.1.0 bongo (Monique,<br />

va<strong>de</strong>r Cosmo, moe<strong>de</strong>r Ilza), 31-05/0.0.2<br />

kluut, 30-05/0.0.2 sneeuwkaproodborsttapuit,<br />

30-05/0.0.6 Aziatische grottenslang, 11-<br />

05/0.0.1 Papoea-jaarvogel, 11-05/0.0.6 rijstvogel,<br />

09-05/0.0.2 Molonetispreeuw, 07-<br />

05/0.0.1 Europese oehoe.<br />

Gestorven<br />

04-08/0.0.1 zwartvoetpinguïn, 01-08/0.0.1<br />

Europese hamster, 31-07/0.0.1 VonDerDeckentok,<br />

30-07/1.0.0 Molonetispreeuw, 29-<br />

07/0.0.1 varkensvis, 24-07/0.0.1 <strong>de</strong>genkrab,<br />

23-07/0.0.1 Malawi-cichli<strong>de</strong>, 23-07/0.0.1<br />

Kaaps zeepaardje, 22-07/0.1.0 zwartvoetpinguïn,<br />

21-07/0.0.1 witkruinroodborsttapuit, 20-<br />

07/1.0.0 Braziliaanse tangara, 20-07/0.0.1<br />

Kaaps zeepaardje, 19-07/0.0.1 snotdolf, 18-<br />

07/0.0.1 gestreepte muisvogel, 17-07/0.0.1<br />

kathaai, 16-07/0.0.1 witte zeebrasem, 15-<br />

07/0.0.1 Germain-pauwfazant, 15-07/0.0.1<br />

druppelpad, 15-07/0.0.1 kappersgarnaal, 14-<br />

07/0.0.1 kluut, 13-07/0.0.1 sikkeleend, 12-<br />

07/1.0.0 kroonplevier, 12-07/0.0.1 roodoorbuulbuul,<br />

11-07/0.0.1 varkensvis, 10-07/0.0.1<br />

schamalijster, 08-07/0.0.1 goudbrasem, 06-<br />

07/0.0.1 Indische stralenschildpad, 05-07/0.0.1<br />

blauwgezichthoningeter, 03-07/0.0.1 creoolbaars,<br />

01-07/1.0.0 pijlstaarteend, 30-<br />

06/0.0.1 grote textorwever, 27-06/ 0.0.1<br />

Moloneti-spreeuw, 27-06/0.0.1 zoetwaternaald,<br />

26-06/0.0.1 Indische stralenschildpad,<br />

23-06/0.1.0 grote zaagbek, 23-06/0.0.1<br />

sneeuwkaproodborsttapuit, 23-06/1.0.0 Afrikaanse<br />

doornstaartagame, 22-06/1.0.0 kolasfazant,<br />

22-06/1.1.0 berggoean, 21-06/0.1.0<br />

krooneend, 21-06/0.1.0 Baikaltaling, 21-<br />

06/0.0.1 doktersvis, 21-06/0.0.1 vlamvis, 20-<br />

06/0.0.1 doktersvis, 19-06/0.0.1 rid<strong>de</strong>rvis, 19-<br />

Net geboren zeeleeuwjong - foto: Thomas Schenk<br />

06/0.0.4 doktersvis, 18-06/0.0.1 doktersvis,<br />

18-06/0.0.1 anemoonvis, 15-06/0.0.1 kluut,<br />

14-06/1.0.0 Balispreeuw, 14-06/0.0.1 zilverreiger,<br />

12-06/0.0.1 kluut, 11-06/0.0.1 Cubaanse<br />

lipvis, 07-06/1.0.0 zoetwaternaald, 06-<br />

06/1.0.0 rijstvogel, 04-06/0.0.1 blauwgezichthoningeter,<br />

04-06/0.0.2 kluut, 04-06/0.0.1 yellow<br />

goatfish (M.martinicus), 04-06/0.0.1<br />

varkensvis, 03-06/0.0.1 anemoonvisje, 03-<br />

06/0.0.1 Papoea-jaarvogel, 02-06/0.0.1 creoollipvis,<br />

02-06/0.0.1 smient, 02-06/0.1.0 stokstaartje,<br />

30-05/1.0.0 zoetwaternaald, 11-<br />

05/0.0.1 Bedotia, 10-05/1.0.0 addax (Rappa),<br />

10-05/ 0.1.0 Timor-zebravink, 06-05/0.0.1<br />

Hartlaub toerako.<br />

Gearriveerd<br />

03-08/0.1.0 toco toekan (uit Lon<strong>de</strong>n), 02-<br />

08/5.10.0 Europese hamster, 31-07/0.0.2<br />

zoetwaterhaai (Pangasius sanitswongi), 28-<br />

07/0.0.2 beo, 27-07/0.0.21 zeekoet, 27-<br />

07/0.0.2 papegaaiduiker, 26-07/0.1.0 schildtoerako,<br />

26-07/1.0.0 groenhelmtoerako, 15-<br />

07/0.0.13 haring, 08-07/2.0.0 Europese hamster,<br />

08-07/0.1.0 stekelaardschildpad (uit<br />

Plock, Polen), 07-07/0.4.0 witneusmeerkat<br />

(uit St.Martin la Plaine, Frankrijk), 07-07/1.0.0<br />

Prins-Alfredhert (uit Mulhouse, Frankrijk), 07-<br />

07/1.0.0 Europese otter (uit Stuttgart), 01-<br />

07/1.0.0 jaarvogel (uit Gettorf, Duitsland), 30-<br />

06/1.0.0 baardagame, 21-06/0.0.5 Madagaskar-stralenschildpad,<br />

18-06/ 0.0.1 neerkijker,<br />

15-06/0.0.57 Indische stralenschildpad (G.elegans),<br />

12-06/0.0.3 Madagaskar-grondboa (uit<br />

Vissenbjerg, Denemarken), 12-06/0.0.3<br />

Madagaskar-leguaan (uit Vissenbjerg, Denemarken),<br />

12-06/0.0.1 dwergbaardagame,<br />

11-06/2.2.0 schildtoerako (<strong>van</strong> NOP), 07-<br />

06/0.0.2 blauwe pijlgifkikker, 07-06/0.1.0 Utilla-leguaan,<br />

06-06/0.0.1 groene leguaan, 01-<br />

06/0.0.1 maisslang (albino), 08-05/0.0.50<br />

doodshoofdvlin<strong>de</strong>r-rups, 07-05/0.0.1<br />

Cubaanse anolis.<br />

Verzon<strong>de</strong>n<br />

01-08/0.1.0 Griekse landschildpad, 29-<br />

07/1.0.0 penseelzwijn (naar Edinburgh), 29-<br />

07/0.0.2 langsnavelkaketoe, 29-07/0.0.2<br />

gewone kookaburra (naar Amiens), 28-<br />

07/0.0.1 Ambonese doosschildpad, 28-<br />

07/0.0.1 doornstaartagame, 27-07/1.0.0<br />

schildtoerako, 27-07/0.0.1 maisslang, 26-<br />

><br />

22


c o l o f o n<br />

Agenda<br />

25 september 2004, 09.00-18.30 uur:<br />

Najaarsreis naar Safari Beekse Bergen<br />

07/0.0.6 anemoonvisje, 21-07/0.0.1 Gilamonster,<br />

21-07/1.0.0 stokstaartje (naar<br />

Arnhem/Landau), 15-07/0.0.6 Europese hamster,<br />

09-07/0.0.2 bruine grondhaai, 09-<br />

07/0.0.2 geban<strong>de</strong> grondhaai, 08-07/0.0.20<br />

Indische stralenschildpad (naar Polen), 06-<br />

07/0.0.1 Madagaskar-stralenschildpad (naar<br />

Chester), 06-07/0.0.25 Indische stralenschildpad<br />

(naar Chester), 06-07/0.0.2 groene<br />

boomboa (naar Chester), 06-07/ 0.0.42 bruine<br />

grondhaai, 06-07//0.0.18 geban<strong>de</strong> grondhaai,<br />

05-07/0.1.0 okapi (Kabinda, naar Stuttgart),<br />

01-07/0.0.1 groene leguaan, 28-<br />

06/1.0.0 Prins-Alfredhert (naar Münster), 28-<br />

06/1.0.0 jaarvogel (naar Gettorf, Duitsland),<br />

23-06/0.0.2 neushoornleguaan (naar Blankenberghe,<br />

België), 16-06/0.0.10 Indische stralenschildpad<br />

(naar Lissabon), 15-06/1.0.0 purperkuiftoerako<br />

(naar HongKong), 11-06/2.0.0<br />

kuifhert (naar Engeland), 11-06/2.0.0 Mhorrgazelle<br />

(naar Twycross, Engeland), 11-<br />

06/0.0.2 Stoke’s stekelstaartskink, 09-06/0.1.0<br />

Sumatraanse tijger (Binjai, naar Melbourne,<br />

Australië), 08-06/0.0.1 roodbuikparkiet (naar<br />

Burgers in Arnhem), 07-06 0.0.2<br />

Afrikaanse doornstaartagame, 06-06/2.0.0<br />

Chapman-zebra (naar Dierenpark De Vleut,<br />

Best), 03-06/0.0.3 geban<strong>de</strong> grondhaai (naar<br />

Burgers, Arnhem), 03-06/0.0.3 zilverbladvis<br />

(naar Burgers, Arnhem), 03-06/0.0.19 argusvis<br />

(naar Burgers, Arnhem), 01-06/1.0.0 bizon<br />

(Nelson, naar Givskud, Denemarken), 30-<br />

05/0.0.1 neushoornleguaan, 08-05/0.0.10<br />

rozenkever.<br />

14 november 2003, 11.00 –12.30 uur:<br />

Winterlezing Ben Westerveld (Hoofd Dierenverzorger) - Wil<strong>de</strong> varkens in<br />

<strong>Blijdorp</strong>. Aansluitend opening nieuw serval-verblijf (zie blz. 13)<br />

12 <strong>de</strong>cember 2003, 11.00 – 12.30 uur:<br />

Winterlezing Jonneke <strong>van</strong> Eijs<strong>de</strong>n en Henny Miltenburg (Beluga Expeditions<br />

& Adventures)- IJsberen in het wild: Spitsbergen en Churchill. Aansluitend<br />

(tot max. 14.00 uur) na<strong>de</strong>re toelichting op reisaanbod (zie blz. 15).<br />

9 januari 2004, 11.00 – 12.30 uur:<br />

Nieuwjaarslezing <strong>Blijdorp</strong>-directeur Ton Dorresteyn.<br />

De lezingen wor<strong>de</strong>n gehou<strong>de</strong>n in het Eauditorium in het Oceanium. <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong><br />

hebben op <strong>de</strong> genoem<strong>de</strong> data tot aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> <strong>de</strong> bijeenkomst, en op<br />

vertoon <strong>van</strong> hun lidmaatschapskaart voor het betreffen<strong>de</strong> jaar, gratis toegang<br />

tot <strong>de</strong> Diergaar<strong>de</strong>. Er is niet meer dan één introducé per lid toegestaan. U kunt<br />

bij <strong>de</strong> koffie-balie <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> in het Eauditorium uitrijkaarten kopen.<br />

Adresgegevens <strong>Blijdorp</strong><br />

Diergaar<strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong>, Abraham <strong>van</strong> Stolkweg, Rotterdam.<br />

Bezoekersinformatie: 010-4431495.<br />

Postadres: Postbus 532, 3000 AM Rotterdam.<br />

Openingstij<strong>de</strong>n: Het gehele jaar, ie<strong>de</strong>re dag geopend!<br />

Wintertijd: 09.00 tot 17.00 uur. Zomertijd: 09.00 tot 18.00 uur.<br />

Heeft u een bijzon<strong>de</strong>re dierenverzameling en zoekt u die<br />

ene ansichtkaart?<br />

Heeft u spulletjes die u wel wilt af staan? U kunt in <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>nieuws een kleine<br />

advertentie plaatsen. Er zijn wel een paar spelregels. De gevraag<strong>de</strong>/aangebo<strong>de</strong>ne<br />

moet kort wor<strong>de</strong>n geformuleerd. U dient naam en telefoonnummer te<br />

vermel<strong>de</strong>n. Het contact is rechtstreeks, <strong>de</strong> redactie heeft geen bemid<strong>de</strong>len<strong>de</strong><br />

rol. Wij behou<strong>de</strong>n ons het recht voor om –bijvoorbeeld <strong>van</strong>wege plaatsgebrekadvertenties<br />

niet of later te plaatsen.<br />

U kunt uw me<strong>de</strong><strong>de</strong>lingen opsturen naar:<br />

Redactie <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>nieuws<br />

M. Kreuger<br />

Goudsesingel 235d<br />

3031 EL Rotterdam<br />

26e jaargang, nummer 3, oplage: 7250<br />

Vereniging <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong><br />

Sonoystraat 6a, 3039 ZT Rotterdam<br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>nieuws is een uitgave <strong>van</strong> <strong>de</strong> Vereniging<br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> en verschijnt vier maal per jaar.<br />

De Vereniging <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> stelt zich ten<br />

doel: "Het in zo breed mogelijke zin on<strong>de</strong>rsteunen<br />

<strong>van</strong> Diergaar<strong>de</strong> <strong>Blijdorp</strong>". De jaarlijkse minimale contributie<br />

bedraagt € 30,-, waarvoor <strong>de</strong> le<strong>de</strong>n 4 keer<br />

per jaar het verenigingsorgaan <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>nieuws ont<strong>van</strong>gen,<br />

alsme<strong>de</strong> 2 gratis toegangsbewijzen voor Diergaar<strong>de</strong><br />

<strong>Blijdorp</strong> in Rotterdam. Bovendien wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />

le<strong>de</strong>n in staat gesteld <strong>de</strong>el te nemen aan diverse activiteiten,<br />

die speciaal voor hen georganiseerd wor<strong>de</strong>n,<br />

zoals excursies en lezingen.<br />

Secretariaat:<br />

K. <strong>van</strong> Leeuwen, Sonoystraat 6a,<br />

3039 ZT Rotterdam<br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>foon: 010 - 467 66 37<br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>fax: 010 - 467 66 37<br />

Email: info@vrien<strong>de</strong>n<strong>van</strong>blijdorp.nl<br />

Postbank: 13 57 803<br />

Bank: Fortis bank nr: 98.55.33.099<br />

Promotieteam:<br />

Fam. H. Gerritse<br />

Sourystraat 1d, 3039 SR Rotterdam<br />

Telefoon/fax: 010 - 466 36 82<br />

Telefoon <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>winkel:<br />

010 - 4431431 tst 220 (ou<strong>de</strong> winkel) en<br />

250 (nieuwe winkel). Mobiel: 06-40323077<br />

Postbank: 62 17 917<br />

Redactie-adres <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong>nieuws:<br />

M. Kreuger, hoofdredacteur.<br />

Goudsesingel 235d, 3031 EL Rotterdam,<br />

Email: mkreuger@planet.nl<br />

Redactie-me<strong>de</strong>werkers:<br />

J. Cockshull, M. <strong>van</strong> Leeuwen-Maat,<br />

J. Nijkamp, A. Nijkamp-Hosman,<br />

A. Peters, A. Schouten, G. Tijssen, T. <strong>van</strong> <strong>de</strong> Vel<strong>de</strong><br />

Vormgeving en druk: Argus, Rotterdam<br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> op Internet:<br />

Website: http://www.vrien<strong>de</strong>n<strong>van</strong>blijdorp.nl<br />

Redactie Website: J.Cockshull, A. Gel<strong>de</strong>rblom<br />

Samenstelling Verenigingsbestuur:<br />

Voorzitter<br />

C.M. Groenhorst<br />

Vice-voorzitter T. Slijkoort<br />

Secretaris<br />

K. <strong>van</strong> Leeuwen<br />

Twee<strong>de</strong> secretaris S. Noordijk<br />

Penningmeester A.M. Bos<br />

Le<strong>de</strong>n<br />

H. Gerritse, M. Kreuger<br />

ISSN: 1568-3400<br />

Artikelen geschreven door <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n vertegenwoordigen<br />

<strong>de</strong> mening <strong>van</strong> <strong>de</strong> auteur en niet noodzakelijkerwijs<br />

die <strong>van</strong> <strong>de</strong> redactie. De redactie behoudt zich het<br />

recht voor artikelen in te korten of te weigeren.<br />

Toegezon<strong>de</strong>n foto's kunnen met vermelding <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />

naam <strong>van</strong> <strong>de</strong> fotograaf rechtenvrij gebruikt wor<strong>de</strong>n<br />

ten behoeve <strong>van</strong> activiteiten zon<strong>de</strong>r winstoogmerk<br />

<strong>van</strong> <strong>de</strong> Vereniging <strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>. Tenzij schriftelijk<br />

an<strong>de</strong>rs wordt aangegeven wor<strong>de</strong>n toegezon<strong>de</strong>n<br />

foto's opgenomen in het fotoarchief <strong>van</strong> <strong>de</strong> Vereniging<br />

<strong>Vrien<strong>de</strong>n</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> en aldus niet geretourneerd.<br />

23


dierenzorg dierencrematorium<br />

dierenbegraafplaats<br />

dierenpension<br />

Kralingseweg 347<br />

3065 RC Rotterdam<br />

Telefoon 010 202 18 65<br />

Fax 010 202 00 90<br />

Wie?<br />

komt ons<br />

promotieteam<br />

versterken?<br />

Heeft u een dagje over, kunt u 1 + 1 bij elkaar tellen<br />

en leuk met klanten omgaan?<br />

Kom dan ons promotieteam versterken.<br />

Voor inlichtingen kunt u bellen<br />

of faxen naar: 010-4663682.<br />

Een briefje is ook welkom:<br />

H. Gerritse, Sourystraat 1d, 3039 SR Rotterdam.

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!