24.12.2014 Views

Het Vlaams Parlement

Het Vlaams Parlement

Het Vlaams Parlement

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

4

Het Vlaams Parlement:

het politieke hart

van Vlaanderen

Het Vlaams Parlement is het politieke hart van

Vlaanderen. Al gaat er vaak meer aandacht

naar de ministers die Vlaanderen dagelijks

besturen, en al is hun directe macht groter, uiteindelijk

heeft het Vlaams Parlement in

Vlaanderen het laatste woord. In dit hoofdstuk

leiden we de lezer binnen in de wereld van de

Vlaamse politiek, zoals die in het open en aantrekkelijke

kader van het Vlaams Parlementsgebouw

dag na dag bedreven wordt.


110

124 Vlaamse volksvertegenwoordigers

Op 21 mei 1995 werd het Vlaams Parlement voor de eerste maal rechtstreeks

verkozen. Zoals toegelicht in hoofdstuk 1, was de Vlaamse parlementaire

assemblée voordien samengesteld uit de rechtstreeks verkozen Nederlandstalige

leden van het federale, Belgische parlement. De volgende rechtstreekse

verkiezingen voor het Vlaams Parlement zullen samenvallen met de verkiezingen

voor het Europese en het federale parlement in juni 1999. Daarna zijn

er slechts om de vijf jaar verkiezingen voor het Vlaams Parlement.

Het Vlaams Parlement kan niet ontbonden worden voordat de zittingsperiode

- legislatuur - is verstreken. Daarom noemt men het Vlaams Parlement

een legislatuurparlement.

Het Vlaams Parlement telt 124 Vlaamse volksvertegenwoordigers. Hiervan

worden er 118 rechtstreeks verkozen door de inwoners van het Vlaamse

Gewest. Voor de organisatie van de verkiezingen worden de vijf provincies

De Koepelzaal, met het wapen van de Vlaamse

Gemeenschap geweven in het tapijt voor het

voorzitterschap.


Koepelzaal

In de Koepelzaal vinden de plenaire vergaderingen van het Vlaams Parlement

plaats. De plenaire vergadering is het hoogste orgaan van het Vlaams Parlement.

Hier vergaderen de 124 Vlaamse volksvertegenwoordigers, en hier vallen de politieke

beslissingen waarvan de Vlamingen de concrete gevolgen zien. Zo benoemt

en, desgevallend, ontslaat de plenaire vergadering de Vlaamse regering en stemt

zij over de door de Vlaamse regering ingediende ontwerpen en de door haar eigen

leden ingediende voorstellen van decreet.

De plenaire vergadering wordt voorgezeten door de voorzitter van het Vlaams

Parlement, die vooraan plaats neemt. Naast hem zitten de secretarissen van het

Parlement, die onder meer verantwoordelijk zijn voor de registratie van de stemuitslagen.

Leden die het woord wensen te voeren, gaan naar het spreekgestoelte.

In de Koepelzaal heeft elke fractie haar gereserveerde plaatsen. Elke volksvertegenwoordiger

heeft zijn/haar vaste plaats.

De Vlaamse Leeuw, het symbool van de Vlaamse Gemeenschap, is vooraan

in het tapijt ingeweven.


112 het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen

van het Vlaamse Gewest ingedeeld in elf kieskringen die ieder een bepaald aantal

volksvertegenwoordigers, afhankelijk van hun bevolkingsdichtheid, mogen

afvaardigen. Daarnaast zetelen in het Vlaams Parlement nog de zes eerst verkozen

Nederlandstalige leden van het Brusselse parlement. Op die manier zijn

ook de Brusselse Vlamingen vertegenwoordigd in het Vlaams Parlement.

Om zich verkiesbaar te stellen voor het Vlaams Parlement gelden dezelfde

voorwaarden als voor het federale parlement, met dien verstande dat men op

het grondgebied van het Vlaamse Gewest moet wonen. Zo kan een inwoner

van Luik zich niet verkiesbaar stellen voor het Vlaams Parlement. Voor de

Brusselse Vlamingen werd, zoals toegelicht, een speciale regeling uitgedokterd.

Wanneer het Vlaams Parlement na verkiezingen voor de eerste maal samenkomt,

wordt in eerste instantie onderzocht of de leden wel volgens de

wettelijke regels verkozen zijn. Dat noemt men het onderzoek van de

geloofsbrieven. Na dat onderzoek leggen de wettig verkozen Vlaamse volksvertegenwoordigers

de eed af.

Het Vlaams Parlement vaardigt tien leden af naar de Senaat - gemeenschapssenatoren

- die samen met de gemeenschapssenatoren van de overige

regionale parlementen de band tussen de federale staat en de deelstaten moeten

garanderen.

De 124 Vlaamse volksvertegenwoordigers zijn in principe lid van een politieke

partij. Op dit ogenblik zijn er zeven politieke partijen vertegenwoordigd

in het Vlaams Parlement: de Christelijke Volkspartij (cvp), de Vlaamse

Liberalen en Democraten (vld), de Socialistische Partij (sp), het Vlaams Blok

(vb), de Volksunie (vu), Agalev en de Union des Francophones (uf). Leden die

Een spel met vormen van het warmhouten

meubilair in de James Ensorzaal.


het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen 113

geen lid zijn van een politieke partij zetelen als onafhankelijke.

Leden van eenzelfde partij vormen een fractie. Elke fractie kiest een fractievoorzitter,

die optreedt als woordvoerder. De fracties houden wekelijks

fractievergaderingen waar ze de politieke toestand evalueren en waar ze de

politieke strategie bepalen. Hier worden ook de sprekers voor de aangekondigde

debatten aangewezen en wordt het stemgedrag bepaald. Indien een fractie

ten minste zeven leden telt, krijgt zij middelen om een fractiesecretariaat

met eigen personeel op te richten.

De taken van de Vlaamse volksvertegenwoordigers

De Vlaamse volksvertegenwoordigers hebben vier grote opdrachten. In de eerste

plaats benoemen zij de Vlaamse regering die Vlaanderen dagelijks bestuurt.

Vervolgens bepalen zij, samen met de Vlaamse regering, de ontwikkeling van

de Vlaamse samenleving. Dat gebeurt door het aannemen van Vlaamse wetten

- decreten - die door alle Vlamingen nageleefd moeten worden. Voor de

uitvoering van die decreten stelt het Vlaams Parlement de nodige financiële

middelen ter beschikking. Dat gebeurt door de jaarlijkse goedkeuring van de

begroting, een derde belangrijke parlementaire opdracht. En ten slotte controleren

de Vlaamse volksvertegenwoordigers de Vlaamse regering, die de decreten

moet uitvoeren en toepassen.


114 het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen

Ministerbanken

Ministers zijn geen lid van het parlement. Toch is de aanwezigheid van de leden

van de Vlaamse regering in het Vlaams Parlement grondwettelijk geregeld: de

ministers kunnen er hun beleid toelichten en verdedigen, en de volksvertegenwoordigers

kunnen ze steeds ter verantwoording roepen voor het gevoerde beleid.

In de commissiezalen gaat de minister gewoonlijk naast de commissievoorzitter

zitten. In de Koepelzaal zijn er speciale ‘ministerbanken’ naast de stoel

van de voorzitter, helemaal vooraan in de zaal. Zo kunnen de ministers op een

soepele manier in dialoog treden met de volksvertegenwoordigers.

Alleen de Vlaamse volksvertegenwoordigers hebben stemrecht en nemen deel

aan de stemmingen: de ministers dus niet.

HET VLAAMS PARLEMENT BENOEMT DE VLAAMSE REGERING

Na de verkiezingen, en na de samenstelling van het Vlaams Parlement,

benoemt het Vlaams Parlement, op voordracht van een meerderheid van

Vlaamse volksvertegenwoordigers, maximaal elf ministers. Samen vormen

die de Vlaamse regering. Maar de huidige Vlaamse regering telt slechts negen

ministers. De Vlaamse ministers worden gekozen door, maar niet noodzakelijk

uit, de Vlaamse volksvertegenwoordigers. Ten minste één Vlaams minister

moet in het Brusselse Gewest wonen; op die manier wordt de band tussen

Vlaanderen en de Brusselse Vlamingen opnieuw bevestigd.

Onmiddellijk na hun benoeming leggen de ministers van de Vlaamse regering

de eed af in handen van de voorzitter van het Vlaams Parlement. Alleen

de voorzitter van de Vlaamse regering, de minister-president, legt ook de eed

af in handen van de Koning.

De leden van de Vlaamse regering zijn geen lid van het Vlaams Parlement.

Een Vlaams volksvertegenwoordiger die een ministerportefeuille aanvaardt,

neemt ontslag als lid van het Vlaams Parlement en wordt voor de duur van

zijn mandaat vervangen door zijn opvolger.

Na de eedaflegging legt de Vlaamse regering in het Vlaams Parlement een

regeringsverklaring af waarin zij de krachtlijnen van het beleid voor de duur

van de regeerperiode toelicht. Als de regering van een meerderheid van de

Vlaamse volksvertegenwoordigers het vertrouwen krijgt, kan zij aan de uitvoering

van haar regeringsprogramma beginnen.


De Koepelzaal met links vooraan het spreekgestoelte,

in het midden het voorzitterschap en

rechts vooraan de ministerbanken.

De Vlaamse regering vormt samen met het Vlaams Parlement de motor van

het maatschappelijk beleid dat in Vlaanderen wordt gevoerd. Zij bereidt

samen met het parlement de Vlaamse decreten voor, en voert ze, eenmaal

goedgekeurd, uit. Voor de uitvoering en de controle op de naleving van de

decreten kan de Vlaamse regering ministeriële besluiten uitvaardigen en

beschikt zij over de ambtenaren van het ministerie van de Vlaamse

Gemeenschap en van de Vlaamse openbare instellingen.


Stembord

Als het Vlaams Parlement, verenigd in plenaire vergadering, een beslissing moet

nemen - bijvoorbeeld het al dan niet aannemen van een ontwerp of voorstel van

decreet - nodigt de voorzitter de vergadering uit zich hierover bij stemming uit

te spreken. Als een meerderheid - dat wil zeggen de helft plus één - van de aanwezige

leden vóór stemt, is de voorliggende tekst aangenomen. Als een meerderheid

van de aanwezige leden tegen stemt, is de tekst verworpen. Slechts in uitzonderlijke

gevallen zijn er bijzondere meerderheden - bijvoorbeeld twee derde

van de uitgebrachte stemmen - vereist.

De plenaire vergadering kan op verschillende manieren over een voorliggende

tekst stemmen. De eenvoudigste manier is bij zitten en opstaan. Dan vraagt de

voorzitter eerst aan de voorstanders op te staan, daarna aan de tegenstemmers.

Is de uitslag niet onmiddellijk duidelijk, dan worden beide groepen geteld. Die

stemprocedure is echter niet voor alle aangelegenheden toegestaan.

De meest gebruiksvriendelijke stemmethode is de elektronische hoofdelijke

stemming. Elk lid beschikt op zijn zitplaats over een toetsenbord met daarop een

groene toets voor een ja-stem, een rode toets voor een neen-stem en een witte

toets voor een onthouding. Op uitnodiging van de voorzitter drukken de leden de

toets van hun voorkeur in. Daarbij lichten op het stembord links vooraan in de

Koepelzaal de ja-stemmen groen op, de neen-stemmen rood en de onthoudingen

wit. Publiek en pers kunnen dus nagaan hoe een volksvertegenwoordiger heeft

gestemd. Bij een geheime stemming lichten alle toetsen wit op, en kan men niet

nagaan hoe de individuele leden hebben gestemd. De geheime stemming wordt

echter enkel in uitzonderlijke omstandigheden toegepast. Om geldig hoofdelijk

of geheim te kunnen stemmen, moet de helft van de volksvertegenwoordigers

aanwezig zijn (het zogenaamde quorum). Onthoudingen tellen mee voor het

quorum, maar niet voor de meerderheid van stemmen.


De zetelverdeling in het Vlaams Parlement

na de eerste rechtstreekse verkiezingen van 21 mei 1995

CVP 37

VLD 27

SP 26

VB 17

VU 9

AGALEV 7

UF 1

124


118 het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen

HET VLAAMS PARLEMENT KEURT DECRETEN GOED

Een Vlaams beleid door Vlaamse decreten

De Vlamingen zijn er zich misschien niet altijd van bewust dat het Vlaams

Parlement beslist over belangrijke aspecten van ons dagelijkse leven. Het

regelt in grote mate in welke maatschappij wij morgen zullen leven. Zo wordt

in het Vlaamse halfrond bepaald hoe het Vlaamse onderwijs wordt georganiseerd,

hoe we de milieuvervuiling aanpakken, hoe we het toenemend aantal

bejaarden opvangen, en welke weg we met onze ruimtelijke ordening op willen,

om slechts enkele voorbeelden te geven. Het Vlaams Parlement is bezig

met die aspecten van het beleid die het dichtst bij de burger staan.

Het Vlaamse beleid krijgt vorm door de goedkeuring van decreten,

Vlaamse wetten die voor alle Vlamingen gelden en waaraan de Vlamingen

zich ook moeten houden. Het Vlaams Parlement kan decreten aannemen voor

alle aangelegenheden die tot zijn bevoegdheid horen. Die bevoegdheden zijn

door de staatshervormingen van 1970, 1980, 1988 en 1993 systematisch toegenomen.

Momenteel is het Vlaams Parlement bevoegd inzake het taalgebruik

in Vlaanderen en inzake het geheel of delen van de sectoren cultuur,


het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen 119

onderwijs, economie, werkgelegenheid en energiebeleid, ruimtelijke ordening,

huisvesting en landinrichting, leefmilieu en waterbeleid, openbare werken en

verkeer en wetenschapsbeleid. Ook de zogenaamde ‘persoonsgebonden’ aangelegenheden

als jeugdbescherming, gezinsbeleid en kinderopvang,

gehandicaptenbeleid, gelijke-kansenbeleid en integratie van migranten kan

het Vlaams Parlement bij decreet regelen. Het is ook bevoegd voor het administratief

toezicht op de Vlaamse gemeenten, provincies en intercommunales.

Het decreetgevend initiatief kan zowel uitgaan van de Vlaamse regering als

van één of verschillende leden van het Vlaams Parlement. In het eerste geval

spreken we van een ontwerp van decreet, in het tweede geval van een voorstel

van decreet. Daarom kunnen we stellen dat Vlaams Parlement en

Vlaamse regering samen het Vlaams beleid voorbereiden.

In praktijk is het zelfs zo dat er meer ontwerpen dan voorstellen van

decreet worden goedgekeurd. Dat komt onder meer omdat de Vlaamse regering,

om ontwerpen van decreet voor te bereiden, over een administratie met

meer dan 10.000 ambtenaren beschikt, terwijl de Vlaamse volksvertegenwoordigers

hiervoor op zichzelf, op de medewerkers van de fracties en op de

beperkte personeelsformatie van het Vlaams Parlement zijn aangewezen.

Het Vlaams Parlement streeft ernaar om zo dicht mogelijk bij de voorbereiding

van de ontwerpen van decreet te worden betrokken. Daarom legt de

minister-president van de Vlaamse regering bij de aanvang van een nieuwe

zittingsperiode een uitvoerige beleidsnota voor aan het Vlaams Parlement.

Die beleidsnota kondigt aan hoe het beleid in de verschillende bevoegdheidsdomeinen

gevoerd zal worden. En jaarlijks schrijven alle ministers één of

meerdere beleidsbrieven waarin ze hun beleid voor hun eigen bevoegdheidsdomein(en)

meer in detail toelichten. Zo schrijft de minister die bevoegd is

voor onderwijs een Beleidsbrief Onderwijs, de minister bevoegd voor cultuur

een Beleidsbrief Cultuur. Die beleidsbrieven worden dan in de bevoegde commissies

van het Vlaams Parlement uitvoerig besproken.

De totstandkoming van een decreet

Op het moment dat een voorstel of ontwerp van decreet bij het Vlaams

Parlement wordt ingediend, oordeelt de voorzitter of het voorstel of ontwerp

wel ontvankelijk is. Het moet over een aangelegenheid gaan waarvoor het

Vlaams Parlement bevoegd is, en het mag ook niet in strijd zijn met de

Belgische Grondwet.

Dan verwijst het Bureau het voorstel of ontwerp naar een commissie.

Parlementaire commissies zijn de technische werkorganen van het parlement.


Parlementaire commissies

Momenteel telt het Vlaams Parlement dertien commissies die geregeld vergaderen:

Commissie voor Binnenlandse Aangelegenheden, Stadsvernieuwing en Huisvesting

Commissie voor Buitenlandse en Europese Aangelegenheden

Commissie voor Cultuur en Sport

Commissie voor Financiën en Begroting

Commissie voor Leefmilieu en Natuurbehoud

Commissie voor Mediabeleid

Commissie voor Onderwijs, Vorming en Wetenschapsbeleid

Commissie voor Reglement en Samenwerking

Commissie voor Ruimtelijke Ordening, Openbare Werken en Vervoer

Commissie voor Staatshervorming en Algemene Zaken

Commissie voor Vervolgingen

Commissie voor Welzijn, Gezondheid en Gezin

Commissie voor Werkgelegenheid en Economische Aangelegenheden

Een aparte commissie is de Interparlementaire

Commissie van de Nederlandse Taalunie. Ze

bestaat uit elf leden van het Vlaams Parlement

en elf leden van de Staten-Generaal, het

Nederlandse parlement. In de Taalunie, die in

1980 werd opgericht, werken Vlaanderen en

Nederland samen aan de ontwikkeling en

bevordering van de Nederlandse taal en letteren.

Onder meer de nieuwe spelling werd in

die commissie besproken.

In het Advies- en Overlegcomité Brussel

en Vlaams-Brabant plegen de leden van het

Vlaams Parlement overleg over specifiek

Brusselse en Vlaams-Brabantse aangelegenheden.

Sinds de reglementswijziging van 10 juli

1996 zijn de vergaderingen van de commissies

in principe openbaar.


het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen 121

De Hans Memlingzaal.

De Antoon Van Dyckzaal, één van de

grootste commissiezalen.


122 het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen

Het zijn als het ware ‘mini-parlementen’, die elk uit vijftien vaste en vijftien

plaatsvervangende leden bestaan, verdeeld volgens de sterkte van de fracties.

Volksvertegenwoordigers die geen lid zijn van de commissie, kunnen de

besprekingen wel bijwonen, maar hebben er geen stemrecht.

Momenteel telt het Vlaams Parlement dertien commissies, die elk gespecialiseerd

zijn in een bepaalde materie. Zo wordt een voorstel of ontwerp van

decreet dat over onderwijs gaat besproken in de commissie voor Onderwijs,

De James Ensorzaal


het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen 123

Vorming en Wetenschapsbeleid, een voorstel of ontwerp van decreet over

economische aangelegenheden in de commissie voor Werkgelegenheid en

Economische Aangelegenheden.

De commissies bestuderen de tekst van het voorstel of ontwerp van

decreet. Ook de bevoegde minister neemt aan die besprekingen deel. Tijdens

de commissiebesprekingen kan die tekst nog aangepast - geamendeerd - worden

als een meerderheid van de leden daarmee instemt. Een commissie kan

ook hoorzittingen organiseren om zich beter te informeren over de inhoud

van een voorstel of ontwerp van decreet. Tot besluit van de besprekingen

wordt over het voorstel of ontwerp van decreet gestemd. Bij het begin van de

besprekingen wijst de commissie een verslaggever aan die, samen met de

ambtelijke secretaris van de commissie, een syntheseverslag maakt van de

vergaderingen.

In de plenaire vergadering, het hoogste orgaan van het Vlaams Parlement,

wordt de eindstemming over het voorstel of ontwerp gehouden. De Brusselse

Vlamingen, die tot de Vlaamse Gemeenschap maar niet tot het Vlaamse

Gewest behoren, nemen niet deel aan de stemmingen over voorstellen of ontwerpen

van decreet die gewestaangelegenheden regelen.

Als een voorstel of ontwerp van decreet door de plenaire vergadering is aangenomen,

moet het nog bekrachtigd en afgekondigd worden door de Vlaamse

regering. Dan wordt het decreet, met een Franse vertaling, gepubliceerd in het

Belgisch Staatsblad. Zodra een decreet is gepubliceerd en in werking is getreden,

worden alle Vlamingen verondersteld dat decreet te kennen en het na te leven.

De Pieter Bruegelzaal heeft een heel aparte sfeer

door Narcisse Tordoirs, ‘zonder titel’: tweeëndertig

streng gerangschikte, veelkleurige paneeltjes,

met evenveel motieven op een achtergrond van

wit en zwart.


124 het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen

HET VLAAMS PARLEMENT KEURT DE BEGROTING GOED

Een van de belangrijkste parlementaire prerogatieven betreft het recht om de

begroting goed te keuren. Hiermee stelt het parlement aan de regering de

nodige financiële middelen ter beschikking om het voorgestelde beleid uit te

voeren.

De Vlaamse regering heeft veel financiële middelen nodig om een goed

Vlaams beleid te kunnen voeren. Denken we maar aan de financiering van het

onderwijs, de begeleiding van gehandicapten en de bouw van cultuur- en

sportcentra. Elk jaar beslist het Vlaams Parlement hoeveel middelen het ter

beschikking stelt van de Vlaamse regering, en in welke sectoren die middelen

besteed moeten worden. Daartoe neemt het twee begrotingsdecreten aan:

decreten waarin alle inkomsten en uitgaven voor het volgende kalenderjaar zijn

opgenomen. Aan de goedkeuring van die decreten gaan uitgebreide begrotingsbesprekingen

in de schoot van de Vlaamse regering en de verschillende parlementaire

commissies vooraf.

Vlaanderen is voor zijn inkomsten nog grotendeels aangewezen op de middelen

die de federale staat ter beschikking stelt. Het beschikt maar in beperkte

mate over de mogelijkheid om zelf belastingen te heffen. In die zin is de

Belgische staatshervorming nog niet voltooid: in een volwaardige federale staat

hebben de deelstaten, veel meer dan momenteel in België het geval is, de

mogelijkheid om eigen inkomsten te verwerven.

HET VLAAMS PARLEMENT CONTROLEERT DE VLAAMSE REGERING

Een belangrijk onderdeel van het dagelijkse werk van de Vlaamse volksvertegenwoordigers

bestaat erin de werkzaamheden van de Vlaamse regering te

controleren. Het Vlaams Parlement kijkt er dag na dag op toe of de regering

het vertrouwen dat zij gekregen heeft niet beschaamt. Hiervoor beschikt het

parlement over verschillende parlementaire controlemiddelen.

Zowel in de plenaire vergadering als in een commissie kunnen de volksvertegenwoordigers

een mondelinge vraag stellen aan een minister. Het stellen en

beantwoorden van zo’n mondelinge vraag, bedoeld om informatie in te winnen,

mag slechts enkele minuten in beslag nemen en moet betrekking hebben op

een actuele probleemsituatie.

De volksvertegenwoordigers kunnen een minister ook een schriftelijke

vraag stellen. De minister heeft twintig dagen om te antwoorden. Vraag en

antwoord worden gepubliceerd in het Bulletin van Vragen en Antwoorden


Persloges

In de hedendaagse democratieën speelt de pers een belangrijke rol. De pers wordt

daarom ook wel de vierde macht genoemd. Het is dan ook van essentieel belang

dat de geschreven én audiovisuele pers in het Vlaams Parlementsgebouw over

alle faciliteiten beschikt om de Vlamingen over de dagelijkse werking van het

Vlaams Parlement te informeren.

Momenteel heeft het Vlaams Parlement veertig geaccrediteerde journalisten.

Dat zijn journalisten die te allen tijde van de persinfrastructuur van het Vlaams

Parlement gebruik kunnen maken. In de Koepelzaal zijn er voor de pers speciale

loges en werkcellen. Daar beschikken zowel de journalisten van de geschreven

pers als de audiovisuele media over alle faciliteiten - tot datalijnen toe - om op

een snelle manier hun verslagen en beschouwingen door te sturen. Voor de televisiecamera’s

zijn er speciale loges.


van het Vlaams Parlement. Maar als de minister de antwoordtermijn met

meer dan tien dagen voorbij laat gaan, wordt de schriftelijke vraag op verzoek

van de indiener omgezet in een mondelinge vraag, die dan onmiddellijk op de

agenda komt.

Door de techniek van de vragen kunnen praktische toepassingen of interpretatiemoeilijkheden

van decreten met de bevoegde ministers ter sprake

komen.

Een volksvertegenwoordiger die een uitgebreider probleem ter sprake wil

brengen, kan een interpellatie houden. Zo kan de interpellant de minister ter

verantwoording roepen in verband met handelingen die hij heeft verricht of die

hij verzuimd zou hebben. Een interpellatie kan zowel in de plenaire vergadering

als in een commissie. Ze groeit meestal uit tot een ruim debat waaraan

alle volksvertegenwoordigers kunnen deelnemen. Het interpellatierecht geeft

met name de oppositie de mogelijkheid om één of meer ministers in het

publiek aan de tand te voelen.

De Frans Masereelzaal, de persconferentiezaal

waar men nooit het noorden zal verliezen...


De dagelijkse leiding van het Vlaams Parlement - een groot bedrijf met een

speciale taak: het bedrijven van politiek - is geen sinecure. Alle Vlaamse

volksvertegewoordigers, of zij tot de meerderheid of de oppositie

behoren, moeten op het politieke forum aan bod kunnen komen.

Daarom worden alle politieke fracties bij de leiding van het Vlaams

Parlement betrokken.

Bij het begin van elk zittingsjaar, op de vierde maandag van september,

kiest de plenaire vergadering een voorzitter, vier ondervoorzitters

en drie secretarissen die samen het dagelijks bestuur of het

Bureau vormen. Die benoemingen gebeuren volgens de regel van de

evenredige vertegenwoordiging, waardoor alle fracties in principe in

het Bureau vertegenwoordigd zijn. Maar in de praktijk is de benoeming

van de voorzitter van het Vlaams Parlement geen louter parhet

vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen 127

Als het antwoord van de minister de interpellant of een andere volksvertegenwoordiger

geen voldoening geeft, kan die een motie van wantrouwen

indienen. In zo’n motie wordt het beleid van de minister of de regering afgekeurd.

Als zo’n motie door een meerderheid van de volksvertegenwoordigers

wordt aangenomen, treedt de betrokken minister af of valt de regering. In dat

geval moet er een andere minister of een andere regering komen.

De interpellant of een andere volksvertegenwoordiger kan zich ook beperken

tot aanbevelingen. Hij kan dan een met redenen omklede motie indienen.

Als zo’n motie door een meerderheid wordt aangenomen, is dat een politiek

signaal. De regering wordt verondersteld rekening te houden met de aanbevelingen

van het Vlaams Parlement.

Het Vlaams Parlement heeft bovendien het recht van onderzoek: het kan

een parlementaire onderzoekscommissie met gerechtelijke bevoegdheden

oprichten. In 1993 heeft zo’n onderzoekscommissie de besteding van het overheidsgeld

bestemd voor de sluiting van de Kempense Steenkoolmijnen onderzocht.

Ook de jaarlijkse begrotingsbesprekingen zijn een belangrijk moment van

politieke controle. Als een fractie de begroting niet aanneemt, keurt ze daarmee

feitelijk ook het gevoerde beleid af.

De leiding van het Vlaams Parlement:

Voorzitter, Bureau en Uitgebreid Bureau


Publicaties van het Vlaams Parlement

Sinds 1971 publiceert de Vlaamse parlementaire assemblée vier belangrijke

reeksen van documenten.

De Handelingen bevatten de integrale tekst van de toespraken in de plenaire

vergadering. Omdat die Handelingen pas na enkele weken worden gepubliceerd,

verschijnt er onmiddellijk na elke plenaire vergadering ook een Beknopt Verslag.

De voorstellen en ontwerpen van decreet, amendementen en andere gedrukte

parlementaire teksten vormen de zogenaamde Stukken. Ten slotte is er het

Bulletin van Vragen en Antwoorden, dat de schriftelijke vragen van de leden aan

de ministers en de antwoorden van de ministers op die vragen bundelt.


Detailzichten van het gerestaureerde kantoor van

de voorzitter.

lementaire aangelegenheid: die benoeming maakt deel uit van het politiek

akkoord dat de meerderheidspartijen bij de aanvang van de zittingsperiode bij

de vorming van de Vlaamse regering sluiten. Een gewoonte die de oppositiepartijen

niet erg appreciëren.

De voorzitter neemt de belangrijkste politieke taken in het Vlaams

Parlement op zich. Hij zit de plenaire vergadering voor, hij oordeelt over de

ontvankelijkheid van de ingediende stukken, hij waakt over de naleving van

het reglement, hij is verantwoordelijk voor de uitvoering van alle door het

parlement, het Bureau en het Uitgebreid Bureau genomen beslissingen en vertegenwoordigt

het parlement naar buiten. De voorzitter heeft de specifieke

taak strikt onpartijdig te zijn. Protocollair is de voorzitter van het Vlaams

Parlement de eerste burger van Vlaanderen.

In de uitoefening van zijn ambt wordt de voorzitter bijgestaan door het

Bureau en eventueel het Uitgebreid Bureau, dat hij tevens voorzit. Het Bureau

vergadert vaak, en treft belangrijke beslissingen van administratieve en

organisatorische aard inzake personeelsaangelegenheden, onderhoud van de

gebouwen en budgettaire aangelegenheden. Voor de organisatie van zuiver

politieke aangelegenheden als het vastleggen van de datum en de agenda van de

plenaire vergadering, wordt het Bureau uitgebreid met de voorzitters van de

erkende fracties. Samen vormen zij dan het Uitgebreid Bureau.

De diensten van het Vlaams Parlement zorgen voor de administratieve

ondersteuning van het politieke bedrijf en zij zorgen voor de uitvoering van de

beslissingen van de Voorzitter, het Bureau en het Uitgebreid Bureau. Aan het

hoofd van de diensten van het Vlaams Parlement staat een griffier met de rang

van secretaris-generaal die buiten de leden van het Vlaams Parlement wordt

benoemd door de plenaire vergadering. Momenteel telt het Vlaams Parlement

zo’n 190 ambtenaren, verdeeld over het secretariaat-generaal, het directoraatgeneraal,

de stafdienst externe relaties en de directies Decreetgeving, Informatie,

Studie en Advies en Intern Beheer en Logistiek.

Daarnaast kunnen de Vlaamse volksvertegenwoordigers een beroep doen

op hun persoonlijke medewerkers en op de medewerkers van hun fractie.


130 het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen

Het eigen profiel van het

Vlaams Parlement in het federale België

Zoals blijkt uit hoofdstuk 1, bestaan er in het federale België, naast het

Vlaams Parlement, nog vijf andere parlementen. Het federale parlement,

bestaande uit de Kamer van Volksvertegenwoordigers en de Senaat, neemt

wetten aan die voor alle Belgen gelden, bijvoorbeeld inzake defensie en justitie.

De parlementen van de Franse Gemeenschap, van de Duitstalige

Gemeenschap en van het Waalse Gewest nemen respectievelijk decreten aan

voor de leden van de Franse Gemeenschap - met inbegrip van de Franstalige

instellingen in Brussel - de Duitstalige Gemeenschap en Wallonië. Het

Brusselse parlement ten slotte, officieel Brusselse Hoofdstedelijke Raad

genoemd, vaardigt ordonnanties voor het Brusselse Gewest uit.

Het recente verleden toont aan dat de regionale parlementen van België

niet noodzakelijk een soortgelijk beleid voeren. Zo is het bijvoorbeeld duidelijk

dat het Franse Gemeenschapsparlement inzake onderwijs andere politieke

opties neemt dan het Vlaams Parlement, wat meteen verklaart waarom het

Vlaamse en Franstalige onderwijs steeds verder uit elkaar groeien. Die ontwikkeling

ligt besloten in de logica van het federale model.

Het is duidelijk dat de regionale parlementen in de toekomst meer en meer

een eigen politieke richting zullen kiezen, waardoor de verschillende gemeenschappen

en gewesten nog meer dan vandaag het geval is verschillende wegen

zullen opgaan. Het Vlaams Parlement heeft op dat vlak zijn eigenheid reeds

bewezen: tussen 1971 en 1996 heeft Vlaanderen stilaan maar zeker een eigen

maatschappelijke identiteit in het Belgische staatsverband verworven.

Het Vlaams Parlement wil zich echter niet alleen beleidsmatig als een

typisch Vlaams parlement profileren. Door de manier waarop het zijn werkzaamheden

organiseert, blijkt nu al dat het zich ook qua werking een eigen

Vlaams profiel wil aanmeten. Het neemt afstand van oude en dikwijls minder

goede gewoonten die in het unitaire parlement waren gegroeid, en het wil de

promotor zijn van een nieuwe politieke cultuur in Vlaanderen: een open en

transparante politiek, die het steriele politieke spel van meerderheid versus

oppositie overstijgt, en die van het Vlaams Parlement een voorbeeld van een

efficiënt en modern werkend parlement moet maken. Onlangs getroffen

maatregelen als openbaarheid van commissievergaderingen, werkbezoeken op

het terrein en een nauwere betrokkenheid van het Vlaams Parlement bij het

beleidsvoorbereidend werk zijn slechts enkele voorbeelden van de inspanningen

die concreet vorm geven aan die nieuwe politieke cultuur.


het vlaams parlement: het politieke hart van vlaanderen 131

De bezoekerstoegang van het Vlaams

Parlementsgebouw aan de Leuvenseweg.

Het ligt in de logica van het in 1970 begonnen federaliseringsproces dat de

bevoegdheden van de deelstaten in de toekomst nog zullen toenemen. De politieke

partijen aan beide zijden van de taalgrens groeien uit elkaar, en de rechtstreekse

verkiezing van de regionale parlementen brengt een nieuwe communautaire

dynamiek op gang. Het debat over de regionalisering van de sociale

zekerheid en de fiscale autonomie voor de deelstaten zijn daarvan de meest

recente voorbeelden.

Ongetwijfeld zal het Vlaams Parlement in de toekomst een nog belangrijker

rol spelen dan vandaag het geval is. Met de frisse en vernieuwende geest die

momenteel door het Vlaams Parlementsgebouw waait, en rekening houdend

met de vele moeilijkheden die de Vlaamse parlementaire assemblée in zijn

jonge verleden met succes heeft doorstaan, kan Vlaanderen die toekomst met

vertrouwen tegemoetzien. Nieuwe, vandaag nog onbekende uitdagingen, zullen

nooit te groot zijn.


133


134

CONGRESKOLOM

Madouplein

Sint-Michielskerk

Koloniënstraat

Koningsstraat Koningsstraat

Leuvense

Plein

SENAAT

IJzeren Kruisstraat

Leuvense Weg

Beyaert-Binnenhof

KAMER VAN

VOLKSVERTEGEN-

WOORDIGERS

Wetstraat

De Warande

Park van Brussel

Drukpersstraat

HUIS VAN DE

VLAAMSE

VOLKSVERTEGEN-

WOORDIGERS

(in renovatie)

VLAAMS

PARLEMENT

Federale Eerste

Minister

Hertogstraat Hertogstraat

27

Wetstraat

Regentlaan

(kleine ring)

Kunstlaan

Centraal

Station


135

Praktische informatie

over het Vlaams Parlement

Als u wilt weten wat de Vlaamse volksvertegenwoordigers gaan doen, dan

vindt u elke dag alle nuttige informatie op Teletekst van de openbare omroep.

Pagina 775 geeft de agenda van de plenaire vergadering van het Vlaams

Parlement. Pagina 776 geeft de agenda van de commissies.

Als u uw Vlaamse volksvertegenwoordiger aan het werk wilt zien, dan

kunt u een plenaire vergadering of een commissievergadering bijwonen. Het

Vlaams Parlement is een open huis. Als er een vergadering plaatsvindt, dan

kunt u zich gewoon aanmelden aan de balie van de bezoekersingang,

Leuvenseweg 27 in Brussel. Reserveren hoeft niet.

Als u wilt weten welke mening uw Vlaamse volksvertegenwoordiger vertolkt

in het Vlaams Parlement, dan kunt u de publicaties van het Vlaams

Parlement lezen. Op die publicaties kunt u een jaarabonnement nemen. Het

Beknopt Verslag kost 500 frank per jaar. De Handelingen kosten 1000 frank per

jaar. Het Bulletin van Vragen en Antwoorden kost 1000 frank per jaar. U stort

het gepaste bedrag op rekeningnummer 000-0724244-42 van het Vlaams

Parlement, Abonnementenbeheer, 1011 Brussel. Wilt u wel duidelijk vermelden

welke uitgave(n) u wenst

Als u een rondleiding wenst in het Vlaams Parlementsgebouw, kunt u een

groepsbezoek aanvragen. Op een rondleiding krijgt u een omstandige toelichting

over hoe het Vlaams Parlement werkt en hoe onze democratie ineen zit. Voor

een groepsbezoek kunt u een aanvraagformulier krijgen bij de dienst Externe

Relaties van het Vlaams Parlement: tel. (02)552 11 11, fax (02)513 74 80. Houdt

u er wel rekening mee dat een groepsbezoek twee maanden vooraf aangevraagd

moet worden. Vooraf even bellen is de beste manier om te weten te komen of

de datum waarop u wenst te komen, nog vrij is.

Vlaams Parlement, 1011 Brussel. Tel. (02)552 11 11 Fax (02)552 11 22


137

Technische fiche Vlaams Parlementsgebouw

B OUWHEER: VLAAMS PARLEMENT & REGIE DER GEBOUWEN

WERKGROEP HUISVESTING VAN HET VLAAMS PARLEMENT

Voorzitters

Frans Grootjans, Jean Pede, Louis Vanvelthoven, Eddy Baldewijns,

Norbert De Batselier

Leden

Ward Beysen, André De Beul, Alfons Laridon, Marc Olivier, Eric Pinoie, Luc Van

Nieuwenhuysen

Coördinatie en Technische controle

Architectuur en Binnenhuis

Studie Stabiliteit

Studie Electriciteit

Studie Verwarming -Ventilatie en koeling

Studie Liften

Studie Akoestiek

Ruwbouw - ramen - koepel zittingzaal

Afwerking en sanitair

Restauratie

Vast en los meubilair

Beheerssysteem

Sterkstroom

Telefonie

Klank- en steminstallatie

Beveiligingsinstallatie

Videodistributie

Installatie HVAC

Heftoestellen

Communicatie

Gordijnen

Regie der Gebouwen

Jozef Fuyen,

architectenbureau Fuyen/Antwerpen

Willy Verstraete,

studiebureau Arrow/Gent

Studiebureau Peeters/Hasselt

Ingenium nv/Brugge

Studiebureau Talboom/Puurs

Groep Varendonck/Gent

Professor dr. ir. G. Vermeir/kul

Cauberg en Verbeemen/Hasselt

Johan Delaere/Antwerpen

nv Cordeel/Temse

nv Van Laere/Burcht

Vandekerckhove nv/Ingelmunster

Potteau Labo/Kortrijk-Heule

Landis en Gyr nv/Brussel

eni nv/Aartselaar

Philips Professional Systems nv/Brussel

cei Electrotec nv/Zaventem

Ditech bvba/Aalst

Philips Professional Systems nv/Brussel

Daeninck en Deweerdt bvba/Brugge

Schindler nv/Brussel

Alcatel bbs en icn/Zaventem

Servio nv/Roeselare


138

Bibliografie

HOOFDSTUK 1

In hoofdorde

goossens, m., Ontstaan en groei van het Vlaams Parlement, 1970-1995.

Brussel/Kapellen, 1995.

In bijkomende orde

dedeurwaerder, j., ‘De kulturele autonomie: een ontgoochelend experiment’.

In: Vlaanderen Morgen, 1980, pp. 21-29.

pede, J., ‘De Vlaamse Raad: terugblik en bezinning’. In: De Vlaamse Gids,

1983, pp. 69-75.

rimanque, k., ‘Wordt de twintigjarige Vlaamse Raad meerderjarig ’

In: Ons Erfdeel, jg.34, 1991, pp. 681-690.

vandekerckhove, r., ‘De groei van de cultuurautonomie in België: van idee

tot instelling’. In: Tijdschrift voor Bestuurswetenschappen en Publiekrecht,

jg. 27, 1972, pp. 235-242.

van impe, h., De Cultuurraad voor de Nederlandse cultuurgemeenschap.

Brussel, 1973.

van impe, h. en baeteman, m., De Vlaamse Raad. Het ontstaan, de groei en

de betekenis van het Vlaamse parlement. Antwerpen, 1985.

HOOFDSTUKKEN 2 EN 3

In hoofdorde

braeken, j., ‘Het Vlaams Parlement’. In: Monumenten en Landschappen,

jg. 15, nr. 2, 1996, pp. 21-44.

bral, g.j., Concert Noble. Brussel, 1990.


139

In bijkomende orde

bral, g.j., ‘De Waux-Hall in Brussel’. In: Monumenten en Landschappen,

jg. 5, nr. 3, 1986, pp. 35-53.

celis, m.m., De egyptiserende maçonnieke tempels van de Brusselse loges

‘Les Amis Philanthropes’ en ‘Les Vrais Amis de l’Union et de Progrès Réunis’.

In: Monumenten en Landschappen, jg. 3, nr. 3, 1984, pp. 25-41.

van de steene, w., Het Paleis der Natie. Brussel, 1981.

victoir, j. en vanderperren, j., Hendrik Beyaert. Van classicisme tot Art

Nouveau. Sint-Martens-Latem, 1992.

wauters, a. en henne, a., Histoire de la Ville de Bruxelles (nouvelle édition

du texte original de 1845, augmentée de nombreuses reproductions de documents

choisis par M. Martens, archiviste de la ville). Bruxelles, 1975, 4 dln.

HOOFDSTUK 4

Vlaams Parlement. Brussel, Vlaams Parlement, s.d. (brochure).


141

Herkomst van de illustraties en foto’s

Illustraties

blz. 32

Studiebureau Arrow, Gent.

blz. 48-49 Prent door Lucas Vorstermans jr. van 1659 (Österreichische

Nationalbibliothek, Wenen, Atlas Blaeau-van der Hem).

blz. 50-51 Plan opgemaakt door Joachim Zinner, te dateren in 1779.

(Algemeen Rijksarchief, Brussel, Kaarten en plannen in manuscript 41).

blz. 52-53 Algemeen Rijksarchief, Brussel, Kaarten en plannen in manuscript 520.

blz. 59

Académie Royale de Bruxelles, Kunstbibliotheek van Brussel,

Fonds Beyaert, plan 46.

blz. 61 Travaux d’architecture exécutés en Belgique par Henri Beyaert, 11,

Ministère des Chemins de fer, plan 1.

blz. 62

blz. 63

blz. 64

Académie Royale de Bruxelles, Kunstbibliotheek van Brussel,

Fonds Beyaert, plan 13.

Académie Royale de Bruxelles, Kunstbibliotheek van Brussel,

Fonds Beyaert, plan 35.

Académie Royale de Bruxelles, Kunstbibliotheek van Brussel,

Fonds Beyaert, plan 8.

blz. 65 Stadsarchief Brussel, Openbare Werken, dossier 10.331.

blz. 74-76 Studiebureau Arrow, Gent.

Foto’s

Marnix Van Esbroeck, behalve de foto’s op:

blz. 29, 34-35

blz. 56-57, 60

blz. 68, 69

Joris Luyten.

Oswald Pauwels.

Museum van Post en Telecommunicatie, Brussel.


143

Colofon

Fotografie

marnix van esbroeck

Redactie

martine goossens

Coördinatie

kris van esbroeck

Vormgeving

studio lannoo

Onderzoek

martine goossens (hoofdstuk 1)

jo braeken (hoofdstuk 2)

jo lefebure (hoofdstuk 3)

Taaladvies

joris dedeurwaerder

© Uitgeverij Lannoo, Tielt

d/1997/45/242 - isbn 90 209 2083 9 - nugi 672

Gedrukt en gebonden bij

Drukkerij Lannoo, Tielt - 1997

printed in Belgium

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie,

microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande

schriftelijke toestemming van de uitgever.

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!