Plan van aanpak lokale economie 2012 - Gemeente Halderberge

In het hart van West-Brabant, halverwege de wereldhavens Rotterdam en
Antwerpen en de internationale luchthavens Schiphol (Amsterdam) en
Zaventem (Brussel), ligt de bloeiende, bezienswaardige gemeente Halderberge.
De gemeente met ruim 30.000 inwoners heeft een sterk toeristisch en
recreatief karakter, maar kenmerkt zich ook door bedrijvigheid in zowel de
dienstverlening, industriële, logistieke en agrarische sector.
NOTA STIMULEREN LOKALE ECONOMIE, VERBETEREN ONDERNEMERSKLIMAAT
PLAN VAN AANPAK
“Als er al een geheim voor succes is, dan is dat het vermogen om dingen te bekijken vanuit
zowel het oogpunt van iemand anders als dat van zichzelf”.
Henry Ford (1863-1947)
De bereikbaarheid van de gemeente Halderberge is uitstekend. Ontsloten via de autosnelwegen A16
(E19), A17 en A58, de aanwezigheid van een NS-station, dat ligt aan de spoorlijn Rotterdam –
Vlissingen / Antwerpen en door de komst van de HSL-verbinding naar het nabijgelegen Breda,
ontstaan nieuwe mogelijkheden om snel de Randstad, Brussel en Parijs te bereiken.
En niet te vergeten de waterwegen in en rondom de gemeente: de Mark en de Vliet, de
aanwezigheid van het vliegveld Seppe en het bedrijvenpark Borchwerf II.
Een bundeling van diversiteit waar wonen, werken en recreeren elkaar ontmoeten.
LOKALE ECONOMIE, VOLOP KANSEN
Stimuleren van de lokale economie is een uitdaging voor iedere gemeente zo ook voor de gemeente
Halderberge. De wereld verandert snel door allerlei oorzaken die buiten de macht van de gemeenten
liggen. De veranderende wereld heeft ook zijn impact op de gemeente Halderberge.
De economische crisis laat zich duidelijk merken in de portemonnee. Consumenten hebben minder
te besteden en bedrijven zijn terughoudend met het doen van nieuwe investeringen en stellen
vervangingsinvesteringen uit. Daarnaast heeft West-Brabant te maken met een bevolkingskrimp en
vergrijzing waarbij impliciet de vraag aan de orde komt welke effecten dit heeft op de
winkelstructuur, op de vraag en aanbod van woningen, op de noodzakelijk voorzieningen en de
vitaliteit van een buurt, kern of wijk.
Nederland in 2012 1
De onzekerheid over het verloop van de internationale economie en de hectiek op de financiële
markten zijn groot, terwijl de ontwikkeling van de open Nederlandse economie in hoge mate van
deze externe factoren afhankelijk is.
1 Bron: Centraal Planbureau: Macro Economische Verkenningen 2012
1

Het producenten- en consumentenvertrouwen zal onder druk van de verslechtering van de
internationale economie verder gaan afnemen. De verdergaande vergrijzing in Nederland laat zien
dat in 2012 is de beroepsbevolking circa 30.000 personen lager komt te liggen dan in 2009.
Daarnaast speelt mee dat in de jaren negentig de huizenprijzen en aandelenkoersen jaarlijks flink
stegen en nu al jaren achtereen onder druk staan.
De magere consumptiegroei hangt samen met de gematigde inkomensontwikkeling van
huishoudens. Het reëel beschikbaar inkomen uit arbeid nam in 2011 af en doet dat ook in 2012.
Door het inzakken van de conjunctuur en licht verslechterende winsten nemen de investeringen
maar beperkt toe. Verwacht wordt dat in 2012 bedrijven voornamelijk vervangingsinvesteringen
gaan doen en geen risico’s nemen als het gaat om investeringen in nieuwe productieprocessen.
Voor 2012 zijn de vooruitzichten voor de woningmarkt uitermate onzeker en tegenstrijdig. Enerzijds
maken een relatief lage reële hypotheekrente, een verlaagd tarief van de overdrachtsbelasting, een
ruim aanbod aan te koop staande woningen en in prijs gedaalde woningen het kopen van een huis
momenteel aantrekkelijk. Anderzijds zijn potentiële kopers beducht voor verdere prijsdalingen in de
nabije toekomst en worden ze geconfronteerd met minder soepele kredietverlening door banken.
Bovendien willen veel potentiële kopers van een andere woning eerst hun eigen woning verkopen,
wat tegenwoordig veel lastiger is dan een paar jaar geleden. Dit zal ook effect hebben op de huurmarkt,
die mede hierdoor dreigt vast te lopen.
De recente Conjunctuur Enquête Nederland ( COEN , een initiatief van de KvK) laat zien dat de ondernemers
verwachten ook in 2012 een moeilijk jaar tegemoet gaan. De winstgevendheid van bedrijven
staat onder druk. Ondanks deze tegenwind verwacht toch nog ruim een kwart van de ondernemers
volgend jaar een toename van de omzet , tegen 17% een daling.
In het kort de verwachtingen:
Industrie:
Er is sprake van een verslechtering van het internationale klimaat, echter per saldo is er wel sprake
van groei (vooral export). Verontrustend zijn vooral de verwachtingen ten aanzien van de vraag naar
personeel. Bijna 20% verwacht een krimp van de werkgelegenheid.
Logistiek:
Voor West-Brabant een belangrijke bedrijfstak. De logistiek draait in West-Brabant beter dan
landelijk. Een bevestiging zien we door de vele investeringen die de logistieke sector in de regio doet.
In tegenstelling tot het landelijk beeld verwacht deze sector in West-Brabant meer personeel nodig
te hebben.
Bouwsector:
Deze sector is erg somber voor 2012. Ongeveer de helft van de bedrijven gaat uit van een omzetdaling
en 40% heeft een kleine omzetportefeuille. Bij ca. 30% van de bedrijven zal personeel af
moeten vloeien. De slechte prognose voor de bouwsector werkt door in de gerelateerde branches
zoals architecten, notarissen, meubelbedrijven, bouwmaterialen/metaalindustrie.
Detailhandel:
Er is sprake van een laag consumentenvertrouwen, er is grote concurrentie t.g.v. de internet aankopen
en er is sprake van een groot aantal opheffingen. Ondanks deze negatieve ontwikkelingen is
2

men toch gematigd positief. Ja zelfs een aantal bedrijven verwacht een toename in omzet, investeringen
en werkgelegenheid.
Voor de korte termijn (2012) somberheid, voor de lange termijn onzekerheid. Onzekerheid over het
verloop van de internationale economie en de hectiek op de financiële markten.
Halderberge in 2012
In onze gemeente is de situatie niet anders zijn. Ook wij zien de signalen om ons heen. Mindere
verkoop van gronden op het bedrijvenpark Borchwerf II, leegstand winkels, horeca die onder druk
staat, centrumplannen ( bouwen woningen) die stagneren.
De Halderbergse ondernemers hebben aan de bel getrokken tijdens het informatiepodium georganiseerd
door de Raad in 2011. Tijdens deze avond werd een viertal stellingen in behandeling
genomen. Er verschenen die avond veel rode kaarten. Van algemene tevredenheid was zeker geen
sprake. Dit, terwijl er ook andere, meer positieve signalen zijn..
Zo is een van de belangrijke conclusies uit de Gemeentelijke Bedrijvenenquête 2010 dat bedrijven in
Halderberge het naar hun zin hebben: één op de vijf ondernemers zou nergens anders willen zitten.
De helft van de ondernemers bevalt het goed om in Halderberge gevestigd te zijn. Vergeleken met
2007 is de waardering voor Halderberge als vestigingslocatie toegenomen.
Een ander signaal komt uit het project verbetering dienstverlening. In juni 2010 ontving Halderberge
Het Bewijs van Goede dienst. Een initiatief van gemeenten en het Ministerie van Economische zaken,
in samenwerking met MKB Nederland. Gemeenten die hun dienstverlening aan bedrijven doelgericht
aanpakken en verbeteren, ontvangen dit bewijs.
We beschikken over diverse nota’s , opgesteld in de periode 2007-2008. Nota’s zoals: de nota
detailhandelsbeleid, economische visienota en het toeristisch-recreatief marketingplan. Ten tijde van
het opstellen van deze nota’s had niemand kunnen voorzien dat de economische situatie nu zo
anders zou zijn.
De economische onzekerheid is een reden nu niet een lijvig rapport te schrijven met aannames en
veronderstellingen die op korte termijn weer totaal anders kunnen zijn. Nee, we willen in deze nota
aangeven op welke wijze wij de ondernemer in Halderberge in deze moeilijke periode kunnen
faciliteren.
Natuurlijk blijft het einddoel het versterken van de lokale economie en het creëren van een goed
ondernemersklimaat. Des te meer is het nu een uitdaging voor ons om de lokale economie, de lokale
ondernemer te steunen waar mogelijk is. De wijze waarop willen we in deze nota aangeven.
VERBETEREN ONDERNEMERSKLIMAAT
MKB en VNO-NCW hebben gezamenlijk een top 10 lokale economie opgesteld. Volgens hen gaan
zowel bedrijven en gemeenten bij toepassing hiervan beter presteren. Deze top 10 is als volgt:
1. Minder bureaucratie, meer service
Hef belemmeringen op en versnel procedures. Een digitaal bedrijvenregister biedt gouden kansen.
Controleer goede ondernemers maximaal één keer per jaar.
2. Verminder de administratieve lasten van de welstandstoets met 25%
3

Versnel de procedures en maak bedrijventerreinen en nieuwbouwgebieden welstandsvrij.
3. Actualiseer, digitaliseer en globaliseer bestemmingsplannen
Een goed bestemmingsplan houdt de balans tussen flexibiliteit en rechtszekerheid.
4. Zorg voor goede bedrijfshuisvesting voor de juiste sectoren
Kleine bedrijfsunits tot 50 m² en huisvesting voor maak- en watergebonden bedrijven, daar bestaat
behoefte aan. Herstructureer bestaande bedrijventerreinen voordat nieuwe ontwikkeld worden.
5. Ontwikkel visies op de detailhandel en vrijetijdssector
Beide sectoren bepalen het gezicht van de stad. Met overkoepelende visies kan de gemeente gericht
investeren in een hoogwaardig aanbod voor burgers en bezoekers. Meer bestedingen betekent meer
werkgelegenheid.
6. Zorg voor goede bereikbaarheid en voldoende, betaalbare parkeerplaatsen
Bereikbaarheid bepaalt mede de aantrekkelijkheid van binnensteden, en daarmee het aantal
bezoekers.
7. Stimuleer de lokale arbeidsmarkt
Samen met het lokale bedrijfsleven wordt een effectief arbeidsmarktbeleid gemaakt, met goede
lokale arbeidsmarktinformatie. Re-integratie budgetten worden actiever ingezet.
8. Transparante belastingen zonder stijgingen
De gemeentelijke website biedt een overzicht van belastingen, tarieven (afgelopen drie jaar) en
bestemming belastinginkomsten. Geen stijging lokale lasten gedurende de crisis.
9. Goed en eerlijk aanbesteden
Maak samen met buurgemeenten een transparant aanbestedingsbeleid zonder onnodige eisen.
Focus op prijs-kwaliteit in plaats van laagste prijs.
10. Veilige bedrijven
Vergroot samen met de bedrijven de veiligheid van bedrijven door middel van het Keurmerk Veilig
Ondernemen voor Winkelgebieden en Bedrijventerreinen.
De gemeente Halderberge is op een aantal onderdelen uit deze top 10 bezig. Ook met onderwerpen
die grote raakvlakken hebben met deze top 10. Denk daarbij aan de digitalisering van bestemmingsplannen,
de structuurvisie, het handhavingsbeleid, de ontwikkeling van de centrumplannen en het
dienstverleningsconcept. De top 10 zal verder gebruikt worden bij de nadere uitwerking en
aanscherping van dit plan van aanpak in het uitvoeringsprogramma.
WAT WILLEN WE BEREIKEN
Lokaal economisch beleid is gericht op het versterken van de lokale economie. Dit gebeurt door een
doelgerichte en geïntegreerde inzet van ruimtelijke- en sociaal-economische instrumenten en via
intern en extern partnership. Economisch beleid raakt diverse andere beleidsterreinen, bij voorbeeld
ruimtelijke ordening en arbeidsmarktbeleid. Van belang is dat lokaal economisch beleid altijd integraal
is. Onderwerpen binnen het lokaal economisch beleid zijn o.a. bedrijventerreinen, ondernemerschap
en detailhandelsvoorzieningen.
4

Werk is van groot belang voor zowel individuele mensen als de samenleving als geheel. Het gaat
daarbij niet alleen om het verwerven van een inkomen. Werk draagt ook bij aan eigenwaarde en
sociale contacten en vermindert de afhankelijkheid. Werk houdt mensen betrokken bij de samenleving.
Werk is een voorwaarde voor solidariteit en emancipatie.
De ambitie is het ontwikkelen van een goede infrastructuur voor en het bestendigen van een goed
ondernemersklimaat. Hierdoor kan werkgelegenheid worden gestimuleerd en uitgebreid worden
voor inwoners die aangewezen zijn op de lokale werkgelegenheid.
Het doel dat wij willen bereiken met het stimuleren van de lokale economie is het creëren van een
gunstig klimaat voor nieuwe en bestaande bedrijven te bevorderen.
VERVOLGTRAJECT
In het vervolgtraject na het plan van aanpak worden doelen en subdoelen gekwantificeerd. Dit is
noodzakelijk niet alleen om te bezien of en wanneer het doel is bereikt, maar ook om een goede
voortgang op de ontwikkeling te houden.
Binnen de genoemde doelen kunnen een viertal “sectoren” vanwege hun meer dan gemiddelde
belang in de lokale economie als speerpunt worden aangemerkt. Deze zijn:
Starters;
Detailhandel en industrie;
Toerisme en Recreatie;
Agrariërs.
Met wie gaan wij dit doen
Stimuleren van de lokale economie is een programma dat integraal opgesteld wordt om een zo groot
mogelijk draagvlak te krijgen. Niet alleen binnen de gemeentelijke organisatie, ook daarbuiten.
Binnen de gemeentelijke organisatie zijn de afdelingen Samenleving, Werken , Ruimte & Economie
direct betrokken evenals de portefeuillehouders uit het college van burgemeester en wethouders. De
lead ligt overigens bij de afdeling Ruimte & Economie.
Er zal een werkgroep Stimulering Economie Halderberge worden ingesteld waarin afvaardigingen
van de Ondernemerskring Halderberge, de Ondernemersverenigingen, de ZLTO, de Toeristische
Initiatiefgroep en de gemeente (selectie) deelneemt. De eerste opdracht van deze werkgroep is het
actualiseren van de matrix. Daarnaast is het van groot belang om de doelen en doelstelling ‘smart’ te
formuleren, zodat monitoring en bijsturing kan plaats vinden. Een integrale en projectmatige aanpak.
Wat is er voor nodig
Investeren in lokale economie betekent ook dat de gemeente Halderberge structureel geld beschikbaar
heeft om de verschillende actieprogramma’s uit te voeren. Veel gemeenten hebben hiervoor
een fonds in het leven geroepen: een fonds stimulering lokale economie.
Op de balans van de gemeente Halderberge is een reserve stimuleringsfonds nieuwe bedrijven
opgenomen. Deze reserve dient omgezet te worden naar een reserve stimuleringsfonds lokale
economie. Niet alleen is een dergelijke fonds nodig, ook de funding van dit fonds dient structureel
gewaarborgd te zijn. In het vervolgtraject wordt dit punt verder uitgewerkt. Een andere optie is om
in overleg met de gemeenteraad per situatie of project budget toe te kennen op basis van voorstellen.
5

Hoe zit het vervolgtraject er uit
Het vervolgtraject bestaat uit de volgende elementen:
1. Goedkeuring plan van aanpak door college en raad, resp. 13 maart en 19 april 2012;
2. Opdrachtformulering aan de Werkgroep Stimulering Economie Halderberge (april-mei 2012);
3. Het organiseren en bijeenkomen van de werkgroep Stimulering Economie Halderberge (juniseptember
2012);
4. Doorontwikkeling van de matrix teneinde te komen tot een SMART-geformuleerd
uitvoeringsprogramma Stimuleren Lokale Economie. (juli-oktober 2012).
We geven in deze nota aan wat we de komende periode (korte termijn, 2012-2014) willen
aanpakken. Tijdens het informatiepodium hebben de ondernemers aan de bel getrokken. Vele zaken
zijn op deze avond aan de orde geweest. We willen de komende periode inspelen op deze zaken.
TOT SLOT
In deze nota is aangegeven op welke wijze wij op korte termijn de Halderbergse ondernemer willen
ondersteunen. De bijgevoegde matrix geeft een overzicht van de diverse activiteiten.
Maar ook voor de lange termijn zullen we ons een beeld moeten vormen hoe we de economie
kunnen stimuleren, de werkgelegenheid kunnen waarborgen, het toerisme kunnen stimuleren, de
leefbaarheid in de kernen (winkelvoorzieningen) op peil kunnen houden, en hoe wij ons als
gemeente kunnen positioneren in de Rijn-Schelde-Maas-Delta met de mainports Rotterdam en
Antwerpen. De Strategische Agenda West-Brabant 2012-2020 zullen we daarbij betrekken.
Halderberge maakt deel uit van de Regio West-Brabant, het samenwerkingsverband van de 19
gemeenten. Samen met de andere gemeenten moeten we onze regio sterk maken.
Samen met een aantal ondernemers willen we een visie neerzetten voor de langere termijn. Een visie
die aansluit bij de Strategische Agenda West-Brabant. In de visie worden aspecten van de sociale
economie betrokken: onderwerpen als werken naar vermogen, re-integratie, arbeidsparticipatie en
duurzaamheid (people, planet en profit). Vanuit de zogenaamde 3 O gedachte (ondernemers,
onderwijs en overheid) betrekken we ook andere instellingen zoals de Kamer van Koophandel,
REWIN en BOM.
Met onze ondernemers willen we de discussie voeren over hoe zij zelf, naast de gemeentelijke
inspanningen, activiteiten kunnen ontplooien om de economie te stimuleren. Een gemeente heeft
niet altijd de mogelijkheden om aan alle wensen van de ondernemer te voldoen. Het is geen eenrichtingsverkeer
gemeente naar de ondernemer. De beperkte financiële middelen spelen ook de
overheid parten. Ook de ondernemer zal daarvoor begrip moeten hebben.
Bijlage: matrix.
6