NatioNaLE GoEdE doELEN RappoRt 2007 MiddEN iN dE ... - CBF

NationaLE Goede
Doelen Rapport 2007
Midden in de
samenleving

Amsterdam, november 2007
Onderzoek in opdracht van de VFI,
de brancheorganisatie van goede doelen
NationaLE Goede
Doelen Rapport 2007
Midden in de samenleving

4
Goede Doelen Rapport » Algemeen » Colofon
Onderzoeksgegevens
SEO Economisch Onderzoek,
Amsterdam
Onderzoek Kentallen Goede Doelen
2006 nr. 2007-61.
Auteur/eindredactie
Marjan Smeitink
Met dank aan:
Nelleke Bakkeren (Kinderpostzegels)
Inez van Bezouw (de Zonnebloem)
Willemijn Bijl (Leger des Heils)
Thom Bruijnincx (de Zonnebloem)
Marrie Cramer (de Zonnebloem)
Marijke van Eck (de Zonnebloem)
Ronald van der Giessen (Oranje
Fonds)
Monique Harlaar (Leger des Heils)
Henk Kasbergen ( Jantje Beton)
Gerdien Rabbers ( Jantje Beton)
Harm Slomp (Leger des Heils)
Sarah Wouters (Oranje Fonds)
Ontwerp en vormgeving
Tagtix, Delft
Druk
PlantijnCasparie Almere
Realisatie
Lenthe Publishers
Dorpsstraat 34
1182 JE Amstelveen
www.lenthe.nl
Een uitgave van:
VFI, brancheorganisatie van landelijk
wervende goede doelen
Keizersgracht 317
1016 EE Amsterdam
www.vfi.nl
VFI, brancheorganisatie van
goede doelen
De VFI is de brancheorganisatie van
landelijk wervende goede doelen.
Ruim honderd instellingen zijn bij
de VFI aangesloten. Samen zijn zij
verantwoordelijk voor vijfenzeventig
procent van de eigen fondsenwerving
van de sector. De leden van de VFI
zijn op allerlei terreinen actief. Van
gezondheid tot internationale hulp.
Van cultuur tot dierenbelangen.
Belangenbehartiging, zelfregulering,
voorlichting en dienstverlening aan
haar leden: dat zijn de vier belangrijkste
taken van de VFI. De VFI
is een actieve gesprekspartner van
maatschappelijke organisaties, overheid
en wetenschap. Bovendien zet
de VFI zich met nadruk in voor de
ontwikkeling van maatschappelijk
draagvlak en publieksvertrouwen.
© 2007 VFI, Amsterdam. Alle
rechten voorbehouden. Het is geoorloofd
gegevens uit dit rapport te
gebruiken in artikelen en dergelijke,
mits daarbij de bron duidelijk en
nauwkeurig wordt vermeld.

Goede Doelen Rapport » Algemeen » Voorwoord 5
Voorwoord
In Nederland zijn vele organisaties actief voor ‘het goede
doel’. Donateurs, bedrijven, overheden, vrijwilligers:
velen steunen goede doelen op hun eigen wijze.
Vertrouwen is de bindende factor in de relatie tussen
de samenleving en goededoelenorganisaties. Om dat
vertrouwen dag in dag uit te verdienen moeten goededoelenorganisaties
kwaliteit leveren. En kwaliteit vraagt
om professionaliteit. Bij de werving van inkomsten, bij
het beheer van die middelen én bij de besteding ervan.
Het maatschappelijk belang van het werk van de
goededoelenorganisaties is in de afgelopen twintig jaar
sterk toegenomen en zal nog blijven toenemen in de
komende jaren.
Elke organisatie zet zich in om de noodzakelijke steun
te krijgen en die vervolgens om te zetten in klinkende,
maatschappelijke resultaten. Goededoelenorganisaties
bieden hulp bij noodsituaties, zorgen voor onderdak,
financieren onderzoek, komen in actie bij wantoestanden,
springen in de bres voor natuur en milieu en
verbeteren onze kennis van vele vraagstukken. En dat is
nog maar een kleine greep…
Bovendien bieden goededoelenorganisaties burgers en
instanties die iets willen doen voor de samenleving een
omgeving voor hun ambitie om echt een verschil te maken.
Een groot aantal professionale goededoelenorganisaties
werkt samen in brancheorganisatie VFI. Naast heldere
spelregels en toezicht op de naleving daarvan door de
overheid en het Centraal Bureau Fondsenwerving geven
VFI-organisaties informatie over wie ze zijn, wat ze doen
en welke aanpak ze kiezen om hun doelen te bereiken.
Als brancheorganisatie van landelijke goede doelen is
het onze verantwoordelijkheid u inzicht te verschaffen
in de werkzaamheden en ontwikkelingen in onze sector.
Dat doen wij in het jaarlijkse Nationale Goede Doelen
Rapport.
Het Nationale Goede Doelen Rapport 2007 presenteert
de resultaten van onafhankelijk onderzoek door SEO
Economisch Onderzoek, waarin trends en ontwikkelingen
zichtbaar worden.
Het rapport vertelt bovendien de verhalen achter de
cijfers van een aantal organisaties. Dit jaar hebben we
gekozen voor vijf organisaties die werken aan welzijn.
Want juist op dat gebied verandert er veel op dit moment.
Vertegenwoordigers van het Oranje Fonds, de Zonnebloem,
Jantje Beton, Kinderpostzegels en het Leger
des Heils bieden u een kijkje achter hun schermen. Zij
vertellen u over de betekenis van hun werk en hun
samenwerking met de overheid. Daarmee geven zij een
prachtige illustratie van al die goede doelen die midden
in de samenleving staan voor een betere wereld.
Gosse Bosma
Directeur VFI, brancheorganisatie van goede doelen

6
Goede Doelen Rapport » Algemeen » Inhoud
Inhoud
5 Voorwoord
6 Inhoud
7 Sectoronderzoek
16 Goede doelen over welzijn
en samenleving
21 Werken aan welzijn in 2006
25 Vijf goede doelen in het kort

Goede Doelen Rapport » Onderzoek » Sectoronderzoek 7
Sectoronderzoek
De goededoelensector is relatief
jong, maar staat volop in de maatschappelijke
belangstelling. Daarom
vinden de goede doelen, verenigd
in brancheorganisatie VFI, het belangrijk
om door jaarlijks onderzoek
cijfermatig inzicht te geven in de
ontwikkeling van de sector. Het
jaarlijkse Nationale Goede Doelen
Rapport bevat een overzicht en analyse
van de belangrijkste ‘kentallen’.
Het Rapport is bedoeld als referentiekader
voor geïnteresseerden en
belanghebbenden binnen en buiten
de sector. Dit overzicht is gebaseerd
op onafhankelijk onderzoek
van SEO Economisch Onderzoek,
verbonden aan de Universiteit van
Amsterdam. Het Nationale Goede
Doelen Rapport 2007 bevat de belangrijkste
resultaten en conclusies
van het onderzoek over 2006. Twee
jaar geleden werd dit onderzoek
voor het eerst uitgevoerd.
De uitkomsten van dit onderzoek
over 2006 zijn gebaseerd op de
gegevens van 79 goededoelenorganisaties;
dat is driekwart van de VFIachterban.
Deze organisaties zorgen
samen voor ongeveer 90 procent van
de inkomsten en bestedingen binnen
de VFI en ongeveer driekwart
van al het geld dat besteed wordt
in de totale goededoelensector. De
onderzochte organisaties zijn actief
op het gebied van welzijn en cultuur,
internationale hulp, gezondheid
en natuur en milieu. De onderzoekers
vergeleken de cijfers met
eerdere onderzoeksgegevens uit de
afgelopen twee jaar. Zij maken een
onderscheid tussen kleine en grotere
organisaties. Kleine organisaties
hebben op jaarbasis inkomsten tot 5
miljoen euro, middelgrote organisaties
tussen 5 en 20 miljoen euro. De
grote organisaties in het onderzoek
hebben jaarlijkse inkomsten van
meer dan 20 miljoen euro.
Goededoelenorganisaties uit het onderzoek
groot (ink > 20 mln)
middelgroot (ink 5-20 mln)
klein (ink < 5 mln)
Welzijn en cultuur
5 9 14
Internationale hulp
7 8 9
Gezondheid
2 7 11
Natuur en milieu
4 2 1

8
Goede Doelen Rapport » Onderzoek » Trends bij goededoelen organisaties
Trends bij goede
doELEN
Inkomsten
• Meer steun van huishoudens en
bedrijven (13 procent groei) en
minder steun van loterijen
• Groei van inkomsten uit nalatenschappen
(9 procent groei)
• Tachtig miljoen euro meer besteed
aan de doelstelling
Bestedingen
• De qua omvang belangrijkste
soorten doelbestedingen waren:
- directe hulp aan individuen
en groepen met de nadruk op
jongeren en kinderen
- verbetering en bescherming
van leefomgeving, natuur, milieu
en erfgoed
- kennisontwikkeling in gezondheidszorg,
medische wetenschap
en internationale hulp
- preventie door gezondheidsvoorlichting
Kosten
• Steeds meer focus op kostenminimalisatie
bij goede doelen
• Gelijkblijvende beloning directies
• Salariëring in de sector is vergelijkbaar
met die in de sector
zakelijke dienstverlening

Goede Doelen Rapport » Onderzoek » Steun uit de samenleving 9
Steun uit de
samenleving
De totale inkomsten van goededoelenorganisaties,
lid van de VFI, in
2006 bedragen circa 1,8 miljard euro.
Dat is een afname van 1,7 procent (30
miljoen euro) minder ten opzichte
van 2005, het jaar waarin de tsunami
van eind 2004 in Zuid-oost Azië
zorgde voor een extra geef-impuls.
Bij de goededoelenorganisaties in
de categorieën gezondheid en natuur
en milieu was sprake van een
sterke groei. Ook organisaties op het
gebied van welzijn en cultuur zagen
hun inkomsten stijgen. De steun
aan organisaties op het gebied van
ontwikkelingshulp bleef stabiel en
normaliseerde met een afname van
11,6 procent na de ‘tsunami-piek’.
Inkomstenbronnen algemeen
De inkomstenbronnen van goededoelenorganisaties
lopen sterk
uiteen. Veertig procent van de totale
inkomsten bestaan uit subsidies
en externe projectfinanciering. Bij
internationale hulporganisaties is
dat meer dan de helft. Bij andere
goededoelenorganisaties ligt dat
percentage veel lager, bijvoorbeeld
negen procent bij gezondheidsfondsen.
Collectes zorgen alleen bij
gezondheidsfondsen voor substantiële
inkomsten (ongeveer vijftien
procent). Particuliere donaties
(schenkingen, donaties, contributies,
fondsen op naam) zorgen voor
vijfentwintig procent van de inkomsten.
Elf procent van de inkomsten
is afkomstig uit acties van derden,
zoals de goededoelenloterijen. De
inkomsten uit acties van derden variëren
van acht (gezondheidsfondsen)
tot achttien procent (natuur en
milieu).
De wijze waarop de samenleving
goededoelenorganisaties steunt
is gevarieerd. In 2006 namen de
particuliere giften van huishoudens
en bedrijven toe. Dat geldt ook
voor nalatenschappen (8,8 procent
stijging) en subsidies en externe
projectfinanciering. Daarentegen
ontvingen de goededoelenorganisaties
uit de VFI-achterban minder uit
acties van derden, zoals de goededoelenloterijen.
Top-3 inkomstenbronnen
1. Subsidies en externe
projectfinanciering
2. Donaties van huishoudens en
bedrijven
3. Nalatenschappen
Inkomsten per doelgebied (2004 - 2006 in mln. euro)
Internationale hulp
Welzijn en cultuur
Gezondheid
Natuur en Milieu
2006
2005
790 488 247 237 1.762
894 465 221 212
1.792
2004
692 381 226 197
1.496

10
Goede Doelen Rapport » Onderzoek » Steun uit de samenleving
Inkomstenbronnen 2006 naar herkomst
Subsidies / externe projectfinanciering
Nalatenschappen
Collectes
Overige particuliere giften (zoals schenkingen, fondsen op naam, contributies)
Acties van derden (zoals loterijen)
Gezamelijke acties (zoals SHO)
Beleggingopbrengsten
Anders
Internationaal
Welzijn en cultuur
Natuur en Milieu
Gezondheid
100%
Ontwikkeling inkomstenbronnen 2006
in procenten
Overige particuliere giften
Nalatenschappen
Subsidies / externe projectfinanciering
Collectes
-17
13,3
8,9
8,7
3,9
Acties van derden
-80
Gezamelijke acties

Goede Doelen Rapport » Onderzoek » Inzet voor de samenleving 11
Inzet voor de
samenleving
Bij goededoelenorganisaties staat
een optimale inkomstenbesteding
voorop. De organisaties die zijn
onderzocht besteedden in 2006 in
totaal 1,56 miljard euro aan hun
doelstellingen, tachtig miljoen euro
meer dan in 2005. De bestedingstoename
geldt voor alle doelgebieden,
met uitzondering van noodhulporganisaties
en ontwikkelingsorganisaties.
Oorzaak is de normalisering na
de ‘tsunami-piek’ van het voorafgaande
jaar.
Waar gaat het geld
naar toe
Welke activiteiten ondernamen
de deelnemende goededoelenorganisaties
Organisaties die zich inzetten voor
welzijn en cultuur en voor internationale
hulpverlening besteedden
het merendeel van hun middelen
aan directe hulp aan ‘groepen en
individuen’. Internationale hulporganisaties
investeerden ook in
kennisontwikkeling en belangenbehartiging.
Gezondheidsfondsen
investeerden bijna zestig procent
van hun budget in wetenschappelijk
onderzoek en kennisontwikkeling.
De overige veertig procent ging naar
voorlichting en directe hulp. Natuuren
milieuorganisaties besteedden
tachtig procent van hun budgetten
aan verbetering en bescherming van
onze leefomgeving.
Top-3 bestedingen
1. Directe hulp aan groepen en individuen
op het gebied van welzijn
en cultuur en internationale hulp
2. Bescherming en verbetering
leefomgeving door de natuur- en
milieuorganisaties
3. Kennisontwikkeling en wetenschappelijk
onderzoek door de
gezondheidsfondsen
Doelbesteding naar aandachtsgebied 2004-2006 (in mln. euro)
Internationale hulp
Welzijn en cultuur
Gezondheid
Natuur en Milieu
2006
2005
742 433 192 198 1.565
763 380 160 181
1.484
2004
723 311 193 278
1.505

12
Goede Doelen Rapport » Onderzoek » Inzet voor de samenleving
Bestedingsactiviteiten per doelcategorie 2006
Hulp aan groepen en individuen
Voorlichting
Cultureel erfgoed en culturele ontwikkeling
Bevorderen kennisontwikkeling
Verbeteren en beschermen leefomgeving
Belangenbehartiging / lobby
Welzijn en cultuur
Internationale hulp
Gezondheid
Natuur en Milieu
100%

Goede Doelen Rapport » Onderzoek » Kosten voor de eigen organisatie 13
Kosten voor de eigen
organisatie
Goede doelen hebben een doelstelling
en missie. Om die te kunnen
realiseren is vakkennis noodzakelijk
en dus een professionele organisatie.
Goededoelenorganisaties hebben
een belangrijke verantwoordelijkheid
omdat zij werken met publiek
geld. Elk van de onderzochte
organisaties zet zich in om de werkzaamheden
voortvloeiend uit hun
missie zo goed mogelijk te vervullen.
De afgelopen jaren is opnieuw hard
gewerkt aan meer kostenminimalisatie
en kostenverantwoording. Bij een
goede beoordeling van de resultaten
gaat het volgens de onderzoekers van
SEO Economisch Onderzoek om
twee kwesties:
1. Effectiviteit: in hoeverre boeken
organisaties de resultaten die zij
zichzelf als doel hebben gesteld
2. Doelmatigheid: in hoeverre
worden mensen en middelen
optimaal ingezet
Vanwege de grote diversiteit van
goededoelenorganisaties zijn deze
beide criteria volgens de onderzoekers
moeilijk te toetsen en daardoor
is het vooralsnog niet mogelijk over
de totale groep organisaties uitspraken
te doen omtrent effectiviteit en
doelmatigheid. Daarvoor dienen
afzonderlijke jaarverslagen van de
betreffende organisaties te worden
geraadpleegd.
SEO Economisch Onderzoek
verwacht dat het Nationale Goede
Doelen Rapport binnen enkele jaren
cijfermatige inzichten oplevert die
een representatieve doelmatigheidsbeoordeling
mogelijk maken. Dit
jaar bleef het onderzoek daarom
beperkt tot informatie over ‘kosten’.
CBF-percentage
Het zogenoemde CBF-percentage
is een van de maatstaven die een
relatie uitdrukt tussen activiteiten en
kosten voor de uitvoering daarvan.
De ‘CBF-norm’ stelt dat de wervingkosten
niet meer mogen zijn dan een
kwart van de inkomsten uit eigen
Gerealiseerde CBF-percentages 2006
onderkwartiel
mediaan
bovenkwartiel
maximum
Welzijn en cultuur
Internationale hulp
Natuur en milieu
Gezondheid
25%

14
Goede Doelen Rapport » Onderzoek » Kosten voor de eigen organisatie
werving. De onderzoekers stellen
dat de informatieve waarde van de
CBF-norm betrekkelijk is omdat
de uitvoeringskosten buiten beeld
blijven.
De onderzochte goededoelenorganisaties
blijven vrijwel zonder uitzondering
binnen de CBF-norm.
Werkgelegenheid
De goededoelensector is relatief jong
maar toch al professioneel georganiseerd.
De sector groeit snel. Op dit
moment zijn er in de sector 8.000
voltijds arbeidsplaatsen. Dat is vergelijkbaar
met het aantal huisartsen
in Nederland.
Salariëring medewerkers
Het beloningsniveau is volgens de
onderzoekers vergelijkbaar met
sectoren in de zakelijke dienstverlening.
De gemiddelde arbeidskosten
per arbeidsplaats zijn 53.000 euro,
variërend tussen 64.000 euro bij de
gezondheidsfondsen en 48.000 bij
welzijn en cultuur. Het opleidingsniveau
van de medewerkers en de inzet
van vrijwilligers verklaren mede deze
verschillen in arbeidskosten.
Daarnaast zijn de materiële kosten
gemiddeld 20.000 euro per arbeidsplaats
(huisvesting, kantoorinrichting,
automatisering etc.). Dat is
aanzienlijk minder dan in andere
sectoren gebruikelijk is.
Directiesalarissen
Het gemiddelde directiesalaris bedraagt
86.000 euro. In het segment
natuur en milieu is het gemiddelde
98.000 euro, bij internationale
hulporganisaties 76.000 euro. Het
hoogste gemeten salaris bedraagt
144.000 euro. Vooral de omvang van
Arbeidskosten per FTE 2005 en 2006
2005
2006
60.000
50.000
40.000
30.000
20.000
10.000
Totaal
Gezondheid
Natuur en milieu
Internationaal
Welzijn en cultuur

Goede Doelen Rapport » Onderzoek » Kosten voor de eigen organisatie 15
de organisatie lijkt het salarisniveau
te bepalen. De VFI hanteert een
Adviesregeling Beloning Directeuren
van Goede Doelen, die onderdeel
is van de Code Goed Bestuur voor
Goede Doelen.
Zoals gebruikelijk bestaan er naast
het salaris ook andere beloningen,
zoals toeslagen, bonussen en bijzondere
pensioenbijdragen. Het gemiddelde
daarvan is 20.000 euro per
directeur, dat wil zeggen gemiddeld
19 procent van de totale beloning.
Vergeleken met 2005 is het directiesalaris
nagenoeg gelijk gebleven
(+ 3,7 procent), net als de overige
arbeidskosten (+2,7 procent).
Directiesalaris per segment en per omvang van de organisatie 2006
Salaris
Overig
130.000 130.000
100.000 100.000
50.000 50.000
Natuur en milieu
Gezondheid
Welzijn en cultuur
Internationaal
Klein
Middelgroot
Groot

16
Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Goede doelen over welzijn en
samenleving
Goede doelen
over welzijn en
samenleving
De vijf goededoelenorganisaties die in dit rapport aan het woord komen,
hebben allemaal direct te maken met zorg, welzijn en hulpverlening. En
juist op die terreinen zijn veranderingen gaande, in de samenleving en bij
de overheid. Vijf directeuren over overheidsamenwerking, de maatschappij,
resultaten, de toekomst, vrijwilligers en natuurlijk over waarom zij hun werk
zo speciaal vinden.
Wat maakt uw organisatie
bijzonder
Harm Slomp, Leger des Heils: ‘Ons
onverwoestbaar optimisme. De plek
in de maatschappij die wij kiezen, is
ongebruikelijk. Het zit nu eenmaal
in onze genen: wij willen er zijn voor
die mensen die helemaal geen uitzicht
meer lijken te hebben. Mensen
zonder helper, vaak mensen die alle
schepen achter zich verbrand hebben.
Noem ons maar een allerlaatste
redmiddel.
Je zou kunnen denken dat onze medewerkers
depressief worden van zo
veel ellende. Maar als iets het Leger
kenmerkt dan is het wel ons optimisme
en doorzettingsvermogen.
Wij zijn steeds opnieuw gemotiveerd
door hele kleine stapjes, niet zelden
gaat dat van twee stappen vooruit,
één stap achteruit. Maar de vreugde
is groot als het lukt, als we daadwerkelijk
mensen in grote problemen
weer op het spoor van een waardig
leven kunnen krijgen. Dat is enorm
bemoedigend.’
Marijke van Eck, de Zonnebloem:
‘Aandacht is onze core-business,
dat klinkt simpel, maar ik blijf het
bijzonder vinden. Onze mensen
zien elke dag dat het wérkt, dat oude,
eenzame of gehandicapte mensen
opbloeien van bezoekjes, vakanties
en vooral: aandacht. Daar kan geen
mens zonder en dat weten wij als
geen ander. Ook bijzonder: wij zijn
de grootste vrijwilligersorganisatie
van Nederland. Die tienduizenden
vrijwilligers maken van de Zonnebloem
een fantastische, veelzijdige
club, met heel veel leuke initiatieven.’
Henk Kasbergen, Jantje Beton: ‘Wij
houden ons niet bezig met kinderen
en jongeren in de Jeugdzorg en justitiële
instellingen, daar zijn andere
organisaties voor. Wij richten ons op
die enorme groep van meer dan een
half miljoen kinderen die te weinig
‘Bij ons werk gaat het vaak van twee stappen vooruit,
één stap achteruit’
Harm Slomp, Leger des Heils
kansen hebben om te spelen en zich
daardoor te ontwikkelen. Als er niets
voor deze kinderen wordt gedaan,
lopen ze een veel groter risico om
later problemen te ontwikkelen en
uiteindelijk wel bij Jeugdzorg of Justitie
te belanden. Wij werken preventief,
daar ben ik van overtuigd. Als
belangenbehartiger voor kinderen en
hun spel zetten wij ons in voor álle
kinderen, maar daarnaast hebben we
initiatieven voor kansarme kinderen,
die soms in een belabberde situatie
zitten en daardoor niet aan spelen
toekomen. Dat is investeren in de
toekomst van elk kind, maar ook in
de hele maatschappij: samen spelen
is leren samenleven.’
Ronald van der Giessen, Oranje
Fonds: ‘Wij werken aan sociale
cohesie. Dat klinkt abstract, maar
de projecten die wij steunen, zijn
heel concreet. Onze grote kracht is
dat we snel geld beschikbaar kunnen
stellen, zowel aan professionals als
aan vrijwilligers en andere particulieren.
Wat ons ook bijzonder maakt is
dat we de initiatieven die we steunen
en begeleiden vervolgens ook weer
met elkaar in contact brengen. Geld
en deskundig advies zijn onmisbaar,
maar ervaringen van anderen blijken
zeker zo waardevol!’
Nelleke Bakkeren, Kinderpostzegels:
‘Van een organisatie met een
heel breed aanbod hebben wij ons
ontwikkeld tot een organisatie die
zich richt op kinderen met ernstige
problemen. Denk daarbij aan pesten,
kindermishandeling en andere vormen
van onveiligheid. Kinderpostzegels
heeft diverse projecten tegen
pesten en kindermishandeling gefinancierd.
Mede dankzij onze steun
zijn deze problemen op de agenda
gezet en daar ben ik trots op. Evenals
op onze rijke historie en onze goede
naam: wij zijn in 1924 opgericht
voor het ‘misdeelde kind’ en hebben
bij het publiek een naamsbekendheid
van meer dan tachtig procent.’

Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Goede doelen over welzijn en
samenleving
17
Welke maatschappelijke
ontwikkelingen hebben
de laatste jaren speciale
invloed op uw werk
Henk Kasbergen, Jantje Beton: ‘ Ik
bespeur in het algemeen een andere
basishouding tegenover welzijn. Welzijn
is langzamerhand koopwaar
geworden:‘welstand’. En dat is toch
echt iets anders. Alles is te koop,
dat is een houding die je in de hele
maatschappij tegenkomt. Buurt- en
clubhuiswerk zijn wegbezuinigd en
daar heeft de complete samenleving
last van. Wij leveren hele veldslagen
met gemeenten om te voorkomen dat
de laatste plukjes groen en ruimte in
een wijk worden volgebouwd. Maar
vaak staan de projectontwikkelaars in
de rij en dat levert op korte termijn
véél meer op dan het welzijn van onze
kinderen. Terwijl dat een diepteinvestering
in de maatschappij is.’
Marijke van Eck, de Zonnebloem:
‘We zien dat de eenzaamheid in de
maatschappij een enorm sociaal probleem
is. Zo’n dertig procent van de
volwassen Nederlanders voelt zich
eenzaam: van hen is tien procent erg
eenzaam en twintig procent matig
eenzaam. Vaak is eenzaamheid een
tijdelijk verschijnsel, bijvoorbeeld na
een scheiding, verhuizing, pensionering
of een andere verandering in de
privé-situatie die overwonnen kan
worden.
Maar een grote groep mensen is
langdurig eenzaam. Chronisch
zieken en gehandicapten zijn een
bijzondere risicogroep. De bezuinigingen
in de zorg vergroten het
probleem nog eens.
Voor mensen die door ziekte of
handicap aan huis gebonden zijn, is
regelmatig bezoek van een Zonnebloem-vrijwilliger
die échte aandacht
geeft, iets om naar uit te kijken.
Door dagactiviteiten en vakanties
wordt ook het sociale netwerk van
zieken en gehandicapten uitgebreid.
En daardoor wordt de kans op eenzaamheid
veel kleiner.
Het vrijwilligerswerk zelf speelt
overigens ook een grote rol bij
het bestrijden van eenzaamheid.
Zonnebloem-vrijwilligers zien elkaar
regelmatig bij de voorbereiding van
allerlei activiteiten en bij vergaderingen
en cursussen. De onderlinge
samenwerking leidt vaak tot nieuwe
contacten. En zo snijdt het mes aan
twee kanten.’
Ronald van der Giessen, Oranje
Fonds: ‘We hebben allemaal met
dezelfde maatschappelijke ontwikkelingen
te maken. Zowel bij
overheden als bij nonprofitorganisaties
signaleer ik dat het evalueren
van het bestedingsbeleid steeds meer
nadruk krijgt. Niet eenvoudig, want
in de veelheid van invloeden die
dagelijks op onze samenleving wordt
uitgeoefend, is het bijna onmogelijk
om één factor te isoleren en naar
waarde te schatten. Zowel overheden
als welzijnsorganisaties besteden
jaarlijks vele miljoenen aan projecten
waarvan de resultaten lastig te meten
zijn. Wanneer huiselijk geweld, sociale
onveiligheid of multiculturele
problemen afnemen, is dat moeilijk
toe te schrijven aan concrete projecten
of investeringen.
Het Oranje Fonds heeft in 2006
het initiatief genomen om beleid te
ontwikkelen waarmee onze bestedingen
zo goed mogelijk geëvalueerd
en inzichtelijk gemaakt kunnen
worden. Dat doen we samen met
de Rijksuniversiteit Groningen en
collega-fondsen.’
Nelleke Bakkeren, Kinderpostzegels:
‘Voor ons is direct van invloed
dat er minder kinderen zijn dan
enkele decennia geleden. Dat is
lastig, want onze belangrijkste actie
is de jaarlijkse verkoop van Kinderpostzegels
door schoolkinderen.
Ook lastig is dat steeds meer mensen
werken, waardoor ze niet thuis zijn
als de kinderen aan de deur komen.
Daarom zijn Kinderpostzegels nu
ook online te koop.
Dat er minder kinderen zijn en meer
‘Welzijn is langzamerhand koopwaar
geworden.’ Henk Kasbergen, Jantje Beton
welvaart is, wil niet zeggen dat de
problemen van kinderen minder zijn
geworden. Goed, het gaat nu niet
meer om tbc, maar er zijn andere
bedreigingen voor kinderen. In grote
steden zijn soms hele wijken ronduit
onveilig voor kinderen. Steeds vaker
lijken kinderen een soort sluitpost
te worden in het beleid. De afgelopen
jaren hebben we wel eens het
gevoel gehad dat Kinderpostzegels
gaten moest vullen die de overheid
liet vallen. De moord op Theo van
Gogh en alle problemen die daaruit
volgden, waren voor ons aanleiding
om extra te investeren in projecten
voor en door positieve krachten onder
jongeren in onze multiculturele
samenleving.’
Harm Slomp, Leger des Heils: ‘De
eenzaamheid van mensen neemt toe,
daar ben ik van overtuigd. Over politieke
ontwikkelingen ben ik positief:
de veranderde AWBZ-wetgeving van
2004 heeft veel nieuwe vormen van
zorg mogelijk gemaakt. Dat vereist
veel administratie en daar is niemand
dol op, en de mensen van het Leger
- in het algemeen echte ‘doeners en
aanpakkers’ - al helemaal niet. Maar
er is wel veel meer mogelijk geworden.
We hebben onlangs een signaal
afgegeven: we constateren duidelijk
een afname van het aantal dak- en
thuislozen op straat. Door nieuwe
vormen van door AWBZ gefinancierde
hulp is er bijvoorbeeld veel meer
mogelijk op het gebied van begeleid
wonen. Vroeger was er vrijwel niets
tussen de goot en op eigen benen
staan. Maar als je totaal ontregeld
bent, kun je niet opeens voor jezelf
zorgen. Nu zijn er wel vijftien
tussenstadia mogelijk en worden
mensen stap voor stap begeleid. Dat
is zeer succesvol. Ook de aanpak van
draaideur-criminelen in grote steden
levert direct voordeel op voor de
maatschappij: minder mensen op
straat. Er zullen altijd mensen aan

18
Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Goede doelen over welzijn en
samenleving
Henk Kasbergen, Jantje Beton Nelleke Bakkeren, Kinderpostzegels Harm Slomp, Leger des Heils
de onderkant van de samenleving
blijven, onze hulp zal altijd nodig
zijn, maar over deze ontwikkelingen
ben ik erg optimistisch.’
Wat betekent het beleid van
de huidige regering voor uw
organisatie
Nelleke Bakkeren, Kinderpostzegels:
‘Wij zijn erg blij met alle
aandacht voor jeugd en gezin. Onze
organisatie wordt expliciet genoemd
in de plannen van minister Rouvoet,
wij zijn een van de partners waarmee
het ministerie continu samenwerkt.
Vooral de aandacht voor kindermishandeling
van deze regering juichen
wij zéér toe. Natuurlijk hebben we
nog niet veel beleid gezien, maar de
plannen en de aandacht voor kinderen
die in de knel zitten, is hoopvol.
Op den duur zie ik graag dat de overheid
zorgt voor instandhouding van
uitgestippeld beleid en organisaties
als Kinderpostzegels voor gedurfde
nieuwe projecten en innovatie. Dat
lijkt mij een goede verdeling.’
Henk Kasbergen, Jantje Beton:
‘Geweldig, die aandacht voor kinderen
en gezinnen. De overheid treedt
terug, maar het kind staat eindelijk
weer op de agenda. En daar heeft
Jantje Beton heel actief aan meegewerkt.
Wij zijn ook erg enthousiast
over minister Vogelaar en haar plannen
om probleemwijken te verbeteren.
Want die probleemwijken, daar
wonen nu juist de kinderen waar wij
ons allereerst op richten. Wij zetten
ons in voor speelmogelijkheden voor
álle kinderen, maar het is duidelijk
dat de kinderen in Aerdenhout ons
minder nodig hebben dan die in Amsterdam-West.
Daar gaat dan ook een
flink deel van ons budget naartoe.
Overigens zijn we er nadrukkelijk
niet voor om gaten van de overheid
op te vullen.’
Ronald van der Giessen, Oranje
Fonds: ‘Het motto van het huidige
regeerakkoord is: Samen Werken,
Samen Leven. Dat hadden wij
bij wijze van spreken zélf kunnen
schrijven. De voorwaarden scheppen
waardoor mensen goed samen
kunnen leven, dat is immers de kern
van ons werk. En we zijn blij dat
sociale cohesie ook centraal staat
‘Deze regering heeft tot nog toe mooie dingen geroepen.
Het echte beleid moet nog komen’
Marijke van Eck, de Zonnebloem
in het kabinetsbeleid. Daar voelen
we ons door gesteund. Wat dat in
de praktijk voor gevolgen zal hebben,
zien we graag tegemoet. We
hopen op korte termijn positieve
effecten en bloei van de sociale
sector te zien. En uiteraard leveren
wij als Oranje Fonds daar graag een
bijdrage aan.’
Marijke van Eck, de Zonnebloem:
‘Deze regering heeft tot nog toe
vooral mooie dingen geroepen. Het
echte beleid moet nog komen. Het
zou mooi zijn als de overheid ontdekt
en uitstraalt dat het overal in de
maatschappij gaat om samenleven.
Wat betreft de WMO: die heeft als
uitgangspunt dat iedereen, jong en
oud, gehandicapt en niet gehandicapt,
volwaardig aan de samenleving
kan deelnemen. De ondersteuning
van mensen die hulp nodig hebben,
wordt zoveel mogelijk gecentraliseerd:
alle hulp en zorg bij één
zorgloket bij de gemeente. Die
samenwerking met andere lokale
organisaties heeft als voordeel dat
onze doelgroep ons beter weet te
vinden. Een ander voordeel is dat er
een efficiënte keten van dienstverlening
kan ontstaan.
Maar een risico van de WMO is dat
de bezuinigingen op de betaalde
thuiszorg ertoe zorgen dat er een beroep
wordt gedaan op Zonnebloemvrijwilligers
om ook huishoudelijk
werk te gaan doen. Terwijl ons
handelsmerk aandacht is. Onze vrijwilligers
hebben juist gekozen voor
onze organisatie vanwege de inhoud
van het werk. Tegen die mensen
zeggen we: ga niet stofzuigen, maar
richt je op het jarenlange contact dat
je hebt met degene die je bezoekt.
De overheid zou er alles aan moeten
doen om vrijwilligerswerk meer aanzien
te geven. Vrijwilligerswerk moet
veel prestigieuzer worden!’
Harm Slomp, Leger des Heils: ‘De
aandacht voor het gezin is veelbelovend.
Eindelijk een aparte minister
voor een fenomeen dat zo lang
onderbelicht is geweest. En ook het
grotestedenbeleid juichen wij van
harte toe Geen wonder: we hebben
er de bouwstenen voor aangele-

Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Goede doelen over welzijn en
samenleving
19
in uit. In de praktijk selecteert ons
vrijwilligersbestand zichzelf uit. Ze
zijn snel weg of ze blijven heel lang.
Je moet een doorzetter zijn. Maar je
krijgt er héél veel voor terug.’
Ronald van der Giessen, Oranje Fonds
verd. Ik zet wel vraagtekens bij de
verplichte aanbesteding van allerlei
vormen van zorg. Niet geld moet
het criterium zijn, maar kwaliteit.
Voor het Leger is het een principe:
wij vinden dat we met vrijwilligers
hoogwaardige hulp kunnen bieden.
En ook voor ons betekent de WMO
heel veel extra werk, het is een intensief
traject. Vroeger waren we alleen
in overleg met zorgkantoren, nu met
vele honderden gemeenten. Dat betekent
dat we veel meer relaties moeten
onderhouden. Vrijwilligerswerk
heeft altijd bestaan. Maar nu wordt
het benóemd, dat is positief. Ik heb
nog niet het idee dat de overheid er
zich gemakkelijk afmaakt.’’
Wordt het lastiger om
vrijwilligers te vinden en te
binden
Marijke van Eck, de Zonnebloem
Marijke van Eck, de Zonnebloem:
‘Wij willen groeien en ons aanbod
van activiteiten steeds meer differentiëren
naar leeftijd en interesse.
Dat vergt natuurlijk meer vrijwilligers.
We zijn ervan overtuigd dat
we nieuwe vrijwilligers kunnen
aantrekken, al moeten we er wel
harder voor werken. Zo moet het
werkaanbod voor onze vrijwilligers
gevarieerder worden. Vooral jongeren
willen zich minder lang binden,
die trek je eerder met een keuze
uit kortdurende projecten. Maar ik
zie geen verschil in enthousiasme
tussen onze oudere, loyale, ‘traditionele’
vrijwilligers en de jongeren.
Maar reken niet op eeuwige trouw
van twintigers en dertigers. Je moet
als organisatie zakelijker en transparanter
zijn dan vroeger en heel goed
duidelijk maken wat je de vrijwilliger
te bieden hebt. Ook stage lopen
bij de Zonnebloem is erg in trek;
we zijn een officieel leer-werkbedrijf
voor zorgopleidingen.’
Harm Slomp, Leger des Heils:
‘Wij hebben geen moeite om vrijwilligers
te trekken, al zien ook wij een
duidelijk verschil tussen de generaties.
Traditioneel putten wij vooral
uit mensen die ook kerkelijk bij ons
betrokken zijn. Vorige generaties
bleven levenslang bij ons, nu zijn de
contacten kortdurender en projectmatig
en trekken we ook mensen
die niet bij onze kerk betrokken zijn.
Maar de nadruk op zingen en muziek
in onze kerk is ook voor veel jongeren
enorm aantrekkelijk. We hebben
gezorgd voor flexibele contracten
met vrijwilligers. Onze vrijwilligers
kenmerken zich vooral door een
gezonde koppeling van woord en
daad. Aan de binnenkant van onze
organisatie werken wij vanuit onze
Christelijke insteek en doelstelling,
maar aan de buitenkant zijn we
zeer tolerant en oordelen we niet.
Immers: ‘Wie van u zonder zonde is,
hij werpe de eerste steen.’ Werkelijk
iedereen kan immers in te goot
belanden en dat blijkt ook uit onze
cliënten, daar zitten ook advocaten
en artsen tussen. Praktische hulp,
handen uit de mouwen, geen moreel
oordeel, daar blinken onze mensen
Henk Kasbergen, Jantje Beton:
‘Wij hebben in het algemeen geen
moeite om in alle geledingen van de
maatschappij door te dringen. We
werken met zo’n 50.000 vrijwilligers,
van wie 45.000 collectanten. Jongeren
willen graag wat ‘zappender’
vrijwilligerswerk doen, die hebben
een kortere spanningsboog. Wij
stemmen ons aanbod daarop af. De
niet-collectanten zijn meestal actief
‘We zien een hele nieuwe generatie van jonge mensen,
vaak nog geen dertig, die zich weer vol verve inzetten voor
de samenleving’ Ronald van der Giessen, Oranje Fonds
in de Roefel-comités (‘roefelen’ is
Vlaams voor snuffelen). Dat komt
neer op een dagje rondkijken in de
grotemensenwereld. Een speelse toekomstoriëntatie.
Een enorm succes!
Zo zijn groepen kinderen een dagje
te gast geweest in het Amstel Hotel.
Dat spreekt aan, want daar slaapt
Michael Jackson! Maar ondertussen
leren ze wel dat ook daar de borden
moeten worden afgewassen en dat
ook daar een heel scala aan banen is.
Wat bij ons ook veel gebeurt: jongeren
die als kind hebben meegedaan
aan Jantje Beton activiteiten, komen
later als vrijwilliger terug.’
Ronald van der Giessen, Oranje
Fonds: ‘Het overgrote deel van de
projecten die wij steunen, zo’n 1.500,
draait op de inzet van vrijwilligers.
Die projecten laten zien dat het
vinden van enthousiaste mensen die
vrijwillig hun handen uit de mouwen
willen steken, niet zo’n probleem
is. Als je maar een goed, concreet
aanbod hebt. Bovendien zien we
een hele nieuwe generatie van jonge
mensen, vaak nog geen dertig, die
zich weer vol verve inzetten voor
de samenleving. Het is erg bemoedigend
dat het maatschappelijk
engagement bij deze jonge mensen
zo groot is.’

20
Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Goede doelen over welzijn en
samenleving
Nelleke Bakkeren, Kinderpostzegels:
‘Wij werken met ongeveer
zestig mensen uit het veld van
jeugdzorg, jeugdwelzijn en internationale
samenwerking die ons op
vrijwillige basis adviseren. Zij zitten
in beoordelingscommissies die
aanvragen voor financiële steun aan
projecten inhoudelijk beoordelen.
We hebben nooit moeite die experts
te vinden. Onze bekendheid en ons
goede imago spelen daarbij zeker
een grote rol.’
Hoe ziet u de toekomst van
uw organisatie
Ronald van der Giessen, Oranje
Fonds: ‘Wij hebben er vier jaar
geleden bewust voor gekozen het bevorderen
van sociale cohesie centraal
te stellen in ons werk. Daarbij richten
we ons expliciet niet alleen op
‘zielige’ mensen, maar juist ook op
het algemene sociale kapitaal in de
samenleving. Wij willen mensen bij
elkaar brengen, en dan niet alleen in
lotgenotengroepjes, maar juist sterk
mét zwak, oud mét jong, allochtoon
mét autochtoon. Wij willen iedereen
bij elkaar betrekken en dat vraagt om
een speciale aanpak. Gelukkig is ons
budget ook nog steeds groeiende; we
zien de toekomst dus zonnig in.’
Majoor Bosshardt kregen we een
warm bad van genegenheid over ons
heen. Een unieke beleving, voor
iedereen binnen het Leger.’
Marijke van Eck, de Zonnebloem:
‘Wij willen groeien omdat we wéten
dat zoveel mensen opfleuren van een
beetje aandacht. De Zonnebloem
kleurt de wereld van heel veel zieken,
gehandicapten en hulpbehoevende
ouderen én van onze vrijwilligers.
Om ook mensen van andere leeftijden
en leefstijlen aan te spreken,
werken we aan meer variatie in onze
dagactiviteiten en vakanties. Omdat
de behoefte aan ons werk groeit en
zoeken we naar steeds meer steun bij
ons werk, zowel van vrijwilligers als
van donateurs en sponsors.
Ons bezoekwerk vindt plaats in de
beslotenheid van huiskamers, toch
kennen heel veel Nederlanders ons,
vooral van onze dagactiviteiten en
vakanties. We krijgen bijvoorbeeld
veel meer aanvragen voor onze
vakanties dan we kunnen honoreren.
Groei en differentiatie van onze activiteiten
zijn dan ook onze speerpunten
voor de komende jaren.’
Henk Kasbergen, Jantje Beton: ‘Uit
onderzoek weten we dat honderdduizenden
Nederlandse kinderen het
risico lopen om af te glijden en in de
ruimte ingeruimd, voor elk kind drie.
Een van de redenen waarom wij als
belangenbehartiger broodnodig zijn.’
Nelleke Bakkeren, Kinderpostzegels:
‘Ik zie het samenleven van
verschillende bevolkingsgroepen en
culturen als dé grote uitdaging voor
de toekomst. En daar stemmen wij
onze activiteiten dan ook op af. Ik
zie voor onze organisatie een rol
als innovatieve kracht; de creatieve
ideeën en agenda-setting komen van
nonprofitorganisaties en niet van
de overheid. Dat blijkt ook uit een
thema als kindermishandeling. Wij
hebben er hard aan meegewerkt
om dit op de maatschappelijke en
politieke agenda te krijgen.
En al zijn er minder kinderen in Nederland
om langs de deuren te gaan:
er is nog heel veel markt voor onze
bijzondere postzegels en kaarten. Er
is ook ruimte voor meer bijdragen
van het publiek. In 2006 heeft een
simpele oproep om het eindbedrag
van de bestelling kinderpostzegels
naar boven af te ronden, maar liefst
€ 400.000 opgeleverd. Ik ben op alle
punten optimistisch.
‘Samenleven met mensen van verschillende culturen
is dé uitdaging voor de toekomst’ Nelleke Bakkeren,
Kinderpostzegels
Harm Slomp, Leger des Heils: ‘Wij
werken al 120 jaar volgens dezelfde
principes: we zijn een helper voor
wie geen helper heeft. Ik hoop en
bid dat we alert blijven op wat de
samenleving nodig heeft. Onze hulp
zal misschien andere vormen aannemen
en misschien duiken er nieuwe
problemen op. Maar er zullen áltijd
mensen blijven die maatschappelijk
buiten de boot vallen. En ongeacht
overheidsbeleid of wat de maatschappij
van ons denkt: wij gaan
gewoon door. We hebben overigens
niet te klagen over maatschappelijke
waardering: na het overlijden van
problemen te raken. Dat wil zeggen:
wanneer we ze niet de kans geven
om zich te ontplooien. Het zou me
niet verbazen als de groep kinderen
die ons nodig heeft, zou groeien in
de toekomst. We zien steeds meer
een tweedeling. Samen spelen is van
levensbelang, ook om diverse groepen
in de maatschappij te integreren.
Ook als belangenbehartiger blijft
Jantje Beton broodnodig: ‘Zo
strijden wij voor drie procent van
de publieke ruimte van ons land
voor kinderen. Dat is nu de helft. Ter
vergelijking: voor elke Nederlandse
auto is tien vierkante meter vrije

Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Werken aan welzijn in 2006
21
Werken aan welzijn
in 2006
Wat waren bijzondere projecten in 2006 voor het Leger des Heils, Jantje
Beton, Kinderpostzegels, Oranje Fonds en de Zonnebloem
NO KIDDING: samen
in de strijd tegen
kindermishandeling
Elke week sterft een kind door
kindermishandeling
Elk jaar worden er in ons land
80.000 kinderen mishandeld. In elke
schoolklas zitten gemiddeld twee
kinderen die mishandeld worden.
Elke week sterft er in Nederland een
kind aan de gevolgen van kindermishandeling.
Geweld tegen kinderen beperkt zich
niet alleen tot fysieke mishandeling.
Dagelijks zijn kinderen het slachtoffer
van verwaarlozing, verbaal en
fysiek geweld, geestelijke mishandeling
en seksueel misbruik. Deskundigen
zijn het erover eens dat sommige
gevolgen van kindermishandeling
nooit meer helen.
Onwetendheid en onderschatting
Er zijn in ons land meer dan tachtig
organisaties en instellingen die zich
inzetten voor het welzijn van kinderen.
Maar tussen al deze deskundigen
en de gemiddelde burger gaapt nog
een enorme kloof van onderschatting
en onwetendheid. NO KIDDING
vindt dat deze kloof gedicht moet
worden en dat dit immense probleem
niet mag worden overgelaten aan
professionals alleen. Op politici kunnen
we onvoldoende rekenen, op de
overheid kunnen we niet wachten.
Daarom is eind 2004 het landelijk
netwerk NO KIDDING opgericht.
‘Dat zijn mijn zaken niet’
NO KIDDING wil Nederlanders
wakker schudden en mobiliseren
om de enorme tragedie die kindermishandeling
is, uit te bannen. De
zorg voor kinderen is geen liefdadigheid
maar een verantwoordelijkheid
van ons allemaal. NO KIDDING
voert een publiciteitscampagne om
ieders ogen te openen voor dit grote
maatschappelijke probleem. Er is
een drastische verandering nodig
van ‘Dat zijn mijn zaken niet’ tot ‘Ik
neem het op voor een kind dat zichzelf
niet kan beschermen’. Openheid
is de allereerste stap.
Confrontatie, actie, gesprek
Vier keer per jaar organiseert NO
KIDDING straatacties op diverse
locaties in het land om het publiek
direct te confronteren met feiten
Openheid is de allereerste stap
over kindermishandeling. Vrijwilligers
en publiek raken met elkaar in
gesprek en beide groepen zijn onder
de indruk van de confronterende
boodschap.
NO KIDDING biedt nog veel meer
mogelijkheden om zelf iets te doen
aan kindermishandeling. Er is een
107.200 kinderen in Nederland
hebben uw hulp nodig
STEUN HET NETWERK TEGEN KINDERMISHANDELING
www.no-kidding.nu 0800 0270270
speciale NO KIDDING Goede-
DoelPolis waarmee NO KIDDING
gesteund wordt, er zijn stands op
beurzen en markten en er kan daadwerkelijk
actie worden gevoerd. Op
de site van NO KIDDING kan een
commercial worden gedownload en
er zijn posters, stickers en kaarten.
En natuurlijk helpt NO KIDDING
iedereen die in zijn eigen omgeving
kindermishandeling ter sprake wil
brengen of zelf acties wil bedenken.
Want de strijd tegen kindermishandeling
is iets waarvoor iedereen
verantwoordelijkheid moet nemen.
NO KIDDING is actief en financieel
ondersteund door Kinderpostzegels.
www.no-kidding.nu
www.kinderpostzegels.nl

22 Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Werken aan welzijn in 2006
Jantje Beton: een speelplein
doet wonderen!
Ruimte en veiligheid om te spelen
Een Jantje Beton Speelplein is een
plek waar kinderen begeleid buiten
kunnen spelen. ‘Gewoon’ buiten spelen
is niet meer overal in Nederland
vanzelfsprekend, ondermeer door
gebrek aan ruimte en sociale onveiligheid.
Een Jantje Beton Speelplein
biedt die ruimte en veiligheid wél.
Een Jantje Beton Speelplein bestaat
uit een vaste of soms mobiele ruimte
waar kinderen speelmaterialen
kunnen lenen. Er is een begeleider
die de boel in de gaten houdt en de
kinderen helpt en stimuleert om
samen te spelen. Er zijn meer dan
honderd Jantje Beton Speelpleinen
in 25 Nederlandse steden. Elke week
spelen daar zo’n 16.000 kinderen.
Huiskamer van de buurt
Kinderen vinden de Speelpleinen
leuk om te spelen, en oudere kinderen
helpen graag mee om spelletjes
uit te delen en te begeleiden. Maar
de Jantje Beton Speelpleinen doen
veel meer: ze spelen een grote rol bij
het sociale gebeuren in een wijk en
worden meestal al snel de huiskamer
van de buurt. De gezelligheid trekt
ook ouders naar het Speelplein en
daarmee soms uit hun isolement.
In de Amersfoortse wijk Kruiskamp
is een Jantje Beton Speelplein met de
naam Buitenkast.
Foto: Klaas Fopma
Teamleider Liesbeth van de Beek
van de Buitenkast: ‘Dit speelplein
heeft een enorme meerwaarde
gekregen voor ouders en buurtbewoners,
die hier graag komen om
elkaar te ontmoeten. Omdat wij zes
dagen in de week, 52 weken per jaar
open zijn, horen we veel verhalen
uit de wijk. Daardoor kunnen we
mensen goed doorverwijzen naar
bijvoorbeeld taallessen, begeleiding
en peuterspeelzalen.’
Haagse Hopjes in riskante buurt
In 2006 startte Jantje Beton het
Landelijk Steunpunt Jantje Beton
Speelpleinen, speciaal voor spanningsvolle
pleinen met veel kinderen
en nauwelijks speelmogelijkheden.
Kinderen worden lid van een (mobiel)
speelplein, dat elke week op
een bepaalde plaats staat, en maken
samen afspraken over helpen, opruimen
en niet pesten. In Den Haag zijn
bijvoorbeeld de ‘Haagse Hopjes’ een
groot succes. Ook oudere kinderen,
soms nogal storend voor spelende
kleine kinderen, voelen zich al snel
verantwoordelijk voor ‘hun’ club.
Jantje Beton steunt de lokale speelpleinen
met ondermeer een Landelijk
Steunpunt Jantje Beton Speeltuinen,
financiële steun en advies voor
begeleiders.
www.jantjebeton.nl
Buurtsteunpunt Heerhugowaard:
een zetje in de rug
door het Leger des Heils
Nieuw project in ‘Tranendal’
Het eind 2006 gestarte Buurtsteunpunt
Heerhugowaard is een nieuw
initiatief van het Leger des Heils. De
leiding is in handen van Monique
Harlaar.
Harlaar: ‘Deze buurt heet de Rivierenwijk,
maar bewoners spreken
soms van Tranendal. Er wonen
opvallend veel mensen met weinig financiële
middelen en weinig sociaal
netwerk.’
Het Buurtsteunpunt wordt betaald
door het Leger des Heils; de medewerkers
hebben het pand helemaal
zelf opgeknapt en ingericht. Harlaar:
‘De verf zit nog in mijn haar. Dat is
precies waarom ik dit zo leuk vind;
we beginnen met niks iets nieuws.’
Luisterend oor
Harlaar: ‘Wij steken hier onze hand
uit naar de mensen. Wij komen
naar ze toe als ze om uiteenlopende
redenen niet zelf naar ons toekomen.
Veel van deze mensen vinden het
moeilijk om zelf contact te maken.
Ze leren ons nu kennen als luisterend
oor.’
De medewerkers van het Buurtsteunpunt
voeren persoonlijke gesprekken
maar helpen ook vaak met
praktische zaken, zoals het invullen
van formulieren.

Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Werken aan welzijn in 2006
23
Fakonahof in Haagse Schilderswijk:
no-nonsense met succes
Zo organiseert Stichting Fakonahof
uit den Haag activiteiten en feestelijke
bijeenkomsten voor inwoners
van de Haagse Schilderswijk met als
uitgangspunt dat iedereen altijd welkom
is. Samenwerking tussen oud
en jong en verschillende culturele
achtergronden wordt zo gestimuleerd.
De aanpak door de vrijwilligers
(zelf allemaal buurtbewoners)
is professioneel en no-nonsense.
Zo’n twintig medewerkers staan
altijd klaar voor iedereen en hebben
geen enkele moeite verschillende,
allochtone groeperingen te bereiken.
Ook jongeren, van wie er sommigen
regelmatig in aanraking met de politie
komen, doen op een positieve
manier mee aan de activiteiten. De
betrokkenheid bij de buurt groeit en
het vandalisme is verminderd.
Drie dagen dicht is té lang
Harlaar: ‘We zijn van maandag
tot en met donderdag open, van ’s
morgens tot een uur of half een. Binnenkort
ook op vrijdag. Sommige
bezoekers gaven al snel aan dat ze
het verschrikkelijk vinden dat we na
donderdag drie dagen achter elkaar
gesloten zijn.’
Een keer in de twee weken is er een
creatieve activiteit, zoals het maken
van verjaardagskalender of kaarten.
Herlaar: ‘Het moet vooral praktisch
zijn; die kaarten hebben onze bezoekers
echt gebruikt en verstuurd.’
Niets moet
Het geheim achter het Buurtsteunpunt
is volgens Harlaar dat ze
bezoekers niets hoeven. ‘Dat heeft
bijgedragen aan het vertrouwen dat
de mensen in ons hebben,’ aldus
Harlaar. ‘Het belangrijkste voordeel
is misschien nog wel dat de buurtbewoners
in het Buurtsteunpunt elkaar
leren kennen. Ze bellen elkaar nu
zomaar op of gaan bij elkaar langs.
Wij zijn net dat zetje in de rug dat ze
nodig hadden.’
www.legerdesheils.nl
Appeltjes van Oranje: de
prijzen van het Oranje Fonds
Zelf de handen uit de mouwen
steken verdient een Appeltje
Sinds 2003 reikt Beschermvrouwe
Prinses Máxima elk jaar de Appeltjes
van Oranje uit. Met deze jaarlijkse
prijzen beloont het Oranje Fonds de
drie bijzonderste initiatieven op het
gebied van maatschappelijk welzijn
en sociale cohesie. Elk jaar is er een
ander thema voor de Appeltjes: in
2006 was dat ‘Samen in de Buurt’.
De drie buurtinitiatieven kunnen
dienen als voorbeeld voor andere
organisaties. Het Appeltje bestaat
uit een beeldje dat door Koningin
Beatrix is gemaakt plus een bedrag
van €15.000.
Bij alle Appeltjes is het uitgangspunt
dat buurtbewoners zélf de handen
uit de mouwen steken.
Chrysantenveld in Geleen: van afval
naar speeltuin
Het Chrysantenveld uit Geleen
won het tweede Appeltje van 2006.
Het Chrysantenveld is een voormalige
illegale afvaldumpplaats. De
buurtbewoners hebben de rommel
opgeruimd en het Chrysantenveld
grondig schoongemaakt. De voormalige
vuilnisbelt is nu de centrale
ontmoetingsplek voor de buurt, met
ondermeer een kinderboerderij en
een speeltuin.
Het Trefpunt in Utrecht: eigen
clubhuis, eigen ideeën
Het derde Appeltje van 2006 werd
gewonnen door het Utrechtse Trefpunt:
een clubhuis dat fungeert als
Uitgangspunt bij appeltjes is zelf de handen uit
de mouwen steken
ontmoetingsplek voor buurtbewoners
met weinig financiële mogelijkheden
en weinig sociale contacten.
De buurtbewoners beheren Het
Trefpunt zelf. Het laagdrempelige
Trefpunt biedt de buurtbewoners
een plaats om hun eigen clubjes op
te richten en samen te zijn.
www.oranjefonds.nl

24
Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Werken aan welzijn in 2006
Zonnebloem Linq: omdat
ook jongere gehandicapten
behoefte hebben aan
contact
Jongeren met een handicap zijn
vaker eenzaam
Zonnebloem Linq richt zich op
mensen van 18 tot 45 jaar met een
chronische ziekte of lichamelijke
handicap, die als gevolg daarvan in
een isolement kunnen raken. Zonnebloem
Linq biedt mogelijkheden om
er op uit te trekken en contacten te
maken, onder medische begeleiding.
Bijzonder is dat Zonnebloem Linq
zich ook richt op jongeren zonder
handicap of ziekte, die het leuk
vinden om met anderen activiteiten
te ondernemen.
Onderzoek laat zien dat jongeren
met een handicap zich vaker
eenzaam voelen dan gezonde
leeftijdgenoten. Jongeren voelen
zich vaak minder thuis bij de oudere
doelgroep die de Zonnebloem met
haar gangbare activiteiten bereikt.
Daarom zijn er jongerenwerkgroepen,
die activiteiten organiseren voor
de verschillende leeftijdsgroepen
tussen kind en oudere. De jongerenwerkgroepen
organiseren excursies
en evenementen die speciaal jongere
mensen aanspreken.
Jaarlijks een spetterend Linq Event
De Zonnebloem Linq coördineert
de activiteiten van ruim dertig jongerenwerkgroepen
en helpt met advies
en vrijwilligers ter ondersteuning.
De promotie van het jongerenwerk
ligt bij de jongerenwerkgroepen
zelf. Zij kunnen met behulp van
het gedrukte promotiemateriaal,
weblogs en banners reclame maken
voor hun eigen activiteiten. Elk jaar
is er een spetterend Linq Event voor
alle jongerenwerkgroepen en jongere
leden.
Darek Dobrzynski (25) is vrijwilliger
bij een jongerenwerkgroep in
Gouda. Darek is licht spastisch en
zit in een rolstoel. ‘Met alle respect,
maar als ik met ouderen dingen zou
moeten ondernemen, zou dat voor
mij een reden zijn om niet te gaan.
Voor mij is het belangrijk om met
leeftijdgenoten op te kunnen trekken.’
Op vakantie met leeftijdgenoten
Er is véél behoefte aan activiteiten
voor jongeren. Hoogtepunt van
2006 was de allereerste jongerenreis
met het geheel aangepaste schip Ms
de Zonnebloem, een comfortabel
cruiseschip. Ms de Zonnebloem is
helemaal ingericht voor zieken en
gehandicapten met extra brede gangen,
grote liften, aangepaste douches
en toiletten. Waar mogelijk is met
de keuze van de materialen rekening
gehouden met cara-patiënten.
Natuurlijk is er een dansvloer, een
bibliotheek, een restaurant, tv, internet,
enzovoorts.
Met Ms de Zonnebloem kunnen
reizen naar ondermeer Duitsland
gemaakt worden.
www.zonnebloemlinq.nl

Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Vijf goede doelen in het kort 25
Vijf goede doelen
in het kort
Jantje Beton: samen spelen,
samen leven
Nationaal Jeugdfonds Jantje Beton
zet zich in voor kinderen, op alle
niveaus. Jantje Beton komt allereerst
op voor de speelkansen van alle
kinderen in Nederland. Als kinderen
spelen hebben ze niet alleen
plezier, ze doen ongemerkt allerlei
ervaringen op die goed zijn voor hun
ontwikkeling. Voor kinderen die
door omstandigheden in de verdrukking
dreigen te komen, is spelen
nóg belangrijker. Daarom bedenkt,
financiert en organiseert Jantje Beton
projecten om juist deze kinderen
spelenderwijs voor te bereiden op
een actieve deelname aan onze samenleving.
Want als kinderen samen
spelen, leren ze samen leven.
De activiteiten van Jantje Beton
bereiken jaarlijks zo’n 220.000 kinderen.
Er gebeurt van alles, variërend
van het realiseren van een speelplek
tot het ondersteunen van een vakantiekamp.
Jantje Beton werkt landelijk
en lokaal, met de overheid, bedrijven
en gemeenten. Jantje Beton is op alle
fronten dé belangenbehartiger van
kinderen en hun recht op spelen.
www.jantjebeton.nl
Het Leger des Heils.
Wij geloven.
Het internationale Leger des Heils
(Salvation Army) werd eind negentiende
eeuw opgericht door de
Engelse predikant William Booth en
is inmiddels actief in 111 landen. Aan
de uitgangspunten van Booth is in
120 jaar niets veranderd: het Leger
komt op voor die mensen voor wie
alle andere vormen van hulp hebben
gefaald. Mensen die op niemand terug
kunnen vallen, kunnen altijd een
beroep doen op het Leger des Heils.
Dak- en thuislozen, verslaafden, gezinnen
die hun zelfstandigheid dreigen te
verliezen, mensen die uit de gevangenis
komen, ouderen die het leven niet
meer aankunnen: het Leger helpt. Het
Leger des Heils is ook een kerk met
duizenden leden en vrijwilligers, met
zondagse bijeenkomsten, kinderclubs,
maaltijdprojecten en veel zang en muziek.
Bovendien is het Leger de grootste
kledinginzamelaar van ons land.
In Nederland werken 4.400 betaalde
krachten in de professionele welzijnsen
gezondheidszorg van het Leger. De
afdeling Internationale Hulpverlening
verleent noodhulp, maar werkt ook
in ruim honderd landen aan langetermijnprojecten,
samen met de lokale
bevolking.
www.legerdesheils.nl

26
Goede Doelen Rapport » Achtergrond » Vijf goede doelen in het kort
De Zonnebloem kleurt je
wereld
De Nationale Vereniging de Zonnebloem
is een van de grootste
vrijwilligersorganisaties van Nederland.
Maar liefst 1.449 afdelingen
en 39.451 vrijwilligers leveren
dag-in-dag-uit een positieve bijdrage
aan het leven van mensen voor wie
eenzaamheid dreigt, door lichamelijke
beperkingen door ziekte,
handicap of gevorderde leeftijd. De
Zonnebloem biedt mogelijkheden
om contacten te leggen en er op uit
te trekken en daardoor een sociaal
netwerk op te bouwen. Kortom: een
plezierige impuls aan het leven van
tienduizenden Nederlanders.
Elk jaar leggen Zonnebloemvrijwilligers
1,1 miljoen bezoeken
af bij meer dan 59.000 zieken en
gehandicapten. Daarnaast biedt de
Zonnebloem een gedifferentieerd
activiteitenpakket aan, waarvan per
jaar ruim 120.000 mensen gebruik
maken. Bovendien gaan elk jaar
meer dan 7.500 (zwaar) hulpbehoevende
mensen op vakantie met de
Zonnebloem; 2.850 van hen vieren
vakantie op het speciale vakantieschip
Ms de Zonnebloem.
www.zonnebloem.nl
Kinderpostzegels: voor
kinderen, door kinderen
Stichting Kinderpostzegels Nederland
is een fonds voor én door
kinderen, vooral bekend door de
Kinderpostzegel-actie waarbij jaarlijks
rond de 215.000 kinderen huis
aan huis kinderpostzegels en kaarten
verkopen. De opbrengst gaat naar
kwetsbare kinderen in een onveilige
situatie, die zich niet goed kunnen
ontwikkelen.
Jaarlijks financiert Kinderpostzegels
vele honderden initiatieven in
Nederland, Oost-Europa en ontwikkelingslanden.
Met als resultaat
dat kinderen die moeten werken
een opleiding kunnen volgen en
dat kinderen met wie het thuis niet
goed gaat, elders liefdevol worden
opgevangen.
Pekoenja is het jongerenfonds van
Kinderpostzegels. Jongeren die een
zinvolle activiteit willen opzetten
voor andere jongeren, kunnen bij Pekoenja
subsidie aanvragen. Pekoenjaassistenten,
zelf jongeren, screenen
de aanvragen en brengen advies uit
aan een beoordelingscommissie.
www.kinderpostzegels.nl
www.pekoenja.nl
Het Oranje Fonds. Laat
Nederland van zijn beste
kant zien
Het Oranje Fonds is het grootste
sociale fonds van Nederland. Het
Oranje Fonds werkt aan samenhang
en betrokkenheid in Nederland, op
Aruba en de Nederlandse Antillen.
Met steun van het Oranje Fonds ontmoeten
mensen elkaar of vinden ze
een nieuwe plaats in de samenleving.
Het Oranje Fonds investeert jaarlijks
ruim €22 miljoen in initiatieven van
enthousiaste buurtbewoners, vrijwilligers
en welzijnsprofessionals.
De projecten zijn divers: variërend
van gemeenschapshuizen en buurtactiviteiten
tot taal- en emancipatieprojecten.
Soms stelt het Oranje
Fonds fondsen beschikbaar voor
nieuwe thema’s. Voorbeelden daarvan
zijn Samen Sporten en De Beste
Maatjes. Elk jaar ontvangen drie
bijzondere initiatieven een Appeltje
van Oranje. Prins Willem-Alexander
en Prinses Máxima zijn het beschermpaar
van het Oranje Fonds en
de Prinses reikt dan ook de jaarlijkse
Appeltjes uit.
www.oranjefonds.nl