7 - Nederlandse Vereniging van bioMedisch ...

nvml.nl

7 - Nederlandse Vereniging van bioMedisch ...

Figuur 8 Werking van imatinib.

A. ATP bindt aan BCR-ABL en substraten worden ongecontroleerd gefosforyleerd. B. Imatinib remt de activiteit van de BCR-ABL-kinase door te binden op de plaats waar

normaal ATP bindt. Het substraat wordt niet meer gefosforyleerd. Er zullen geen signalen de cel in worden ingestuurd, waardoor de celdeling onder controle wordt

gehouden.

patiënt heeft vervolgens een stamceltransplantatie ondergaan

en sindsdien zijn er geen BCR-ABL-positieve leukemiecellen meer

aantoonbaar.

Verbetering van de moleculaire diagnostiek

Nieuwe genoombrede technologieën zijn recentelijk

geïntroduceerd binnen het wetenschappelijk onderzoek aan

hematologische maligniteiten. Deze nieuwe technologieën

worden onder andere gebruikt om de diagnostiek en prognose

van AML te verbeteren door bijvoorbeeld nieuwe subtypen in

AML te identificeren. Binnen dit genoombrede translationeel

onderzoek wordt gebruikgemaakt van gen- en microRNAexpressieanalyses,

genotypering, methylatieprofilering en zeer

recentelijk ook next generation sequencing (figuur 9).

Genoombrede gen- en microRNA-expressieanalyses

Wij hebben eerder aangetoond dat AML op basis van

genoombrede genexpressieanalyses met RNA-arrays, alsook

microRNA-expressieanalyses, kan worden ingedeeld in specifieke

groepen (1,2). Deze groepen van AML-patiënten hebben

specifieke genexpressieprofielen. Enkele van deze groepen

worden gekarakteriseerd door bekende genetische afwijkingen,

met prognostische waarde in AML, zoals een t(8;21), inv(16) of

t(15;17), subtypen met een relatief goede prognose. Deze klassen

van patiënten werden herkend door specifieke expressiepatronen,

die dus tevens een prognostische waarde bevatten. Er werd ook

een groep van patiënten geïdentificeerd zonder een bekende

afwijking in alle patiënten, maar de patiënten in deze groep

bleken slecht te reageren op therapie. De genoombrede genen

microRNA-expressieanalyses maken het mogelijk om nieuwe

subtypen in AML te identificeren en geven tevens meer inzicht in

bekende moleculair gedefinieerde AML-subtypen.

De eerdergenoemde genexpressiepatronen kunnen worden

gebruikt om groepen van patiënten met prognostisch relevante

afwijkingen te voorspellen, waardoor bepaalde specialistische

diagnostiek kan worden vervangen. Predictieanalyses op

representatieve groepen van AML-patiënten laten zien dat het

voorspellen van bepaalde afwijkingen, zoals de aanwezigheid van

een t(8;21), inv(16) of t(15;17), op basis van genexpressieprofielen

heel goed mogelijk is (3). Andere klinisch relevante markers

kunnen niet worden voorspeld op basis van gen- en/of microRNAexpressiepatroon.

Genoombrede expressieanalyses kunnen dus

worden toegepast binnen de moleculaire diagnostiek, maar

hiermee kan op dit moment niet het gehele spectrum aan

relevante moleculair-diagnostische markers worden bepaald.

Genoombrede genotypering

Genoombrede genotypering met behulp van DNA-arrays

wordt gebruikt voor het identificeren van kleine chromosomale

regio’s met verlies, winst of afwijkingen in de samenstelling van

het genetisch materiaal. Deze chromosomale regio’s kunnen

een indicatie geven over de aanwezigheid van oncogenen en

tumorsuppressorgenen. Een voorbeeld hiervan zijn de mutaties

in het TET2-gen, die recentelijk zijn geïdentificeerd in AML en

myeloproliferatieve ziekten, gebruikmakend van genoombrede

genotypering (4). De genoombrede genotypering-analyses op

AML hebben aangetoond dat in AML zonder cytogenetische

afwijkingen relatief weinig kleine genetische afwijkingen

worden gevonden (gemiddeld 4-6) per AML. AML blijkt dus een

zeer stabiel genoom te hebben. Deze technologie maakt het

echter zeer goed mogelijk om nieuwe afwijkingen in AML op te

sporen.

Genoombrede methyleringanalyses

Met behulp van deze technologie wordt genoombreed gekeken

of sequenties die belangrijk zijn voor genexpressieregulatie,

zogenaamde promotoren, gemethyleerd zijn. Door methylatie

van de promotor kan de expressie van deze genen verstoord

worden. Ook hier zijn groepen van AML herkenbaar met specifieke

genotypen met verschillende respons op therapie (5). Ook binnen

bestaande subgroepen van AML zijn groepen herkenbaar met

een uniek hypermethyleringsprofiel, namelijk AML met mutaties

in het CEBPA-gen (6). In deze groep AML is de expressie van CEBPA

geïnactiveerd als gevolg van promotermethylering. Toepassing

van deze technologie kan eveneens leiden tot verfijning van de

moleculaire diagnostiek.

Next generation sequencing

In de afgelopen twee jaar zijn de eerste publicaties verschenen

over next generation sequencing. Met behulp van deze

202

Analyse september 2010

More magazines by this user
Similar magazines