BuLO Sint - Jozef - Vlor

BuLO Sint - Jozef
Deel van het
Orthopedagogisch Centrum
Sint – Jozef
22 februari 2011 BuLO Sint-Jozef - Gent

BuSO
Sint-Jozef
T1/T3 OV3
MPI
DD
T1
T2
T3
SK
T2
BuSO
St-Juliaan
OV1 OV2
MPI
Sint-Jozef
Sint-Jozef
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

OC Sint-Jozef
BuSO
Sint-Jozef
T1/T3 OV3
MPI
DD
T1
T2
T3
SK
T2
BuSO
St-Juliaan
OV1 OV2
MPI
Sint-Jozef
Sint-Jozef
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

ORGANOGRAM BuLO Sint-Jozef
SCHOOLBESTUUR VZW BROEDERS VAN LIEFDE
Adjunct-sectorverantwoordelijke
Nicolas Vanderweerd
Pedagogisch begeleider
Kathy De Schinckel
PEDAGOGISCH
DIRECTEUR DD
Marc Persijn
PEDAGOGISCH/DIDACTISCH
COORDINATOR
Steven Van Heesvelde
ALGEMEEN DIRECTEUR
Guy Schepens
CAMPUSDIRECTEUR
SK
Myriam Versigghel
STAFMEDEWERKER
MEDISCH-SOCIAAL
Francesca Dhont
D
I
R
E
C
T
I
E
T
E
A
M
BELEIDSFORUM DD
Woordvoerders type 1,
type 2 + auti, type 3,
ambulante lkr en
therapeuten
BELEIDSFORUM SK
Alle personeelsleden van
de
vestigingsplaats SK
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

Doelgroep type 3
1 full time ondersteuner
Klas 31 Klas 32 Klas 33 Klas 34
1 full time crisismanager
1 lkr muzisch / beeld (12 u)
1 lkr lich. opvoeding (12 u)
Ondersteuning logo (24)
Ondersteuning psycho (40)
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

1. CRISISGEDRAG
Bij elke leerling komt crisisgedrag op een individuele
manier tot uiting door middel van
EXTERNALISERENDE gedragsignalen of
INTERNALISERENDE gedragsignalen.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

- Leerlingen gooien met voorwerpen doorheen het lokaal
- Leerling verlaat zonder toestemming een ruimte (wegloopgedrag)
- Leerling vertoont verbaal en fysiek agressief geweld ten opzichte van
medeleerlingen of begeleider
- Leerling pijnigt zichzelf
- Leerling maakt verwijten aan derden
- Leerling vertoont teruggetrokken of angstig gedrag
- …
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

Leerlingen die een combinatie van deze kenmerken vertonen bevinden zich
in een CRISISFASE.
De emotionele en fysieke spanningen worden afgereageerd d.m.v.
GRENSOVERSCHRIJDEND gedrag.
Grensoverschrijdend gedrag is gedrag waarbij fysieke, psychische of
materiële schade wordt aangericht of een combinatie van deze vormen.
De leerling is niet voor rede vatbaar en in ernstige gevallen heeft hij zichzelf
niet meer onder controle.
Dit grensoverschrijdend gedrag is niet steeds een bewuste houding maar
gebeurt spontaan in tegenstelling tot FRUSTRATIEAGRESSIE. De leerling
beseft niet altijd dat zijn/haar gedrag voor een ander bedreigend is.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

Dit gedrag is een uiting van onmacht en frustratie omdat de leerling geen
greep kan krijgen op een situatie die als bedreigend wordt ervaren. Hierbij
ontbreken aangeleerde mechanismen om op gecontroleerde wijze om te
gaan met deze gevoelens als stress en spanning en is het vertoonde
gedrag de enige uitlaatklep.
Praktijkvoorbeeld: Het simpele feit dat een leerling een oefening te moeilijk
vindt kan al een aanleiding zijn om de controle te verliezen. De leerling gooit
al zijn schrijfgerief weg, zegt dat hij deze domme oefeningen niet maakt en
loopt de klas uit.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

Anderzijds hebben we agressie-incidenten die onder de noemer
INSTRUMENTELE AGRESSIE horen. Hier wordt agressie bewust gebruikt
als instrument om een bepaald doel te bereiken. In tegenstelling tot
frustratieagressie moet de leerling hier wel over voldoende zelfcontrole
beschikken om zijn doel te bereiken. Zo kan de instrumentele agressor
makkelijk overschakelen van de ene naar een heel andere emotie als hij merkt
dat zijn strategie niet het gewenste effect heeft.
Praktijkvoorbeeld: A. zwemt niet graag en slaat tijdens de middagpauze een
leerling op de speelplaats zodat hij/zij als sanctie niet mee mag zwemmen.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

Over het algemeen hebben we meer te maken met frustratie-agressie.
Ons streefdoel bij grensoverschrijdend gedrag is het vermijden van geweld en
het creëren van een rustige situatie waarna de leerling terug kan aansluiten bij
de klasgroep.
In team trachten we signalen van opkomend grensoverschrijdend gedrag te
herkennen en zoveel mogelijk PREVENTIEF te handelen.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

2. WERKING CRISISOPVANG:
2.1 preventieve aanpak gericht op het verminderen en/of voorkomen van
crisissituaties
2.1.1 op schoolniveau
We trachten grensoverschrijdend en agressief gedrag zoals
weglopen en fysieke agressie op de speelplaats te verminderen
en/of te voorkomen door middel van een vluchthokje en een
conflictbank.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

2.1.1.1 Het vluchthokje:
Tijdens de speeltijd moeten de leerlingen omgaan met een hoeveelheid aan
prikkels en kan er al eens iets fout lopen in het samenspel.
Dit is niet evident als je niet weet hoe je hiermee moet omgaan dan is
weglopen de meest voor de hand liggende oplossing.
Door middel van het vluchthokje is ‘weglopen’ toegestaan.
Het gebruik van het vluchthokje gaat gepaard met duidelijke afspraken
omdat het mogelijk is dat meerdere leerlingen tegelijkertijd in het vluchthokje
zitten om tot rust te komen.
In het vluchthokje maken de leerlingen geen fysiek of verbaal contact met
elkaar.
De leerlingen blijven tot het eindsignaal van de speeltijd in het vluchthokje
om samen met de crisismanager in gesprek te gaan over de reden van de
vlucht.
Indien de afspraken niet nageleefd worden, volgt er een consequentie die
weerslag heeft op het beloningssysteem in de klas.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

In het crisislokaal gaat de crisismanager een LSCI-gesprek aan met de leerling.
Een Life Space Crisis Intervention gesprek is een therapeutische verbale
strategie die de mogelijkheid schept hulp te bieden aan jongeren in crisis.
Deze strategie stelt ons in staat om een stressvol moment als leermoment te
hanteren waarin we samen met de leerling werken aan een sterkere
weerbaarheid zodat de leerling zelf keuzes leert maken uit de
gedragsalternatieven en consequenties.
De leerling leert verantwoordelijkheid nemen voor eigen gedrag.
In het gesprek helpt de crisismanager de leerling met het opstellen van de
tijdslijn (wat is er gebeurd).
Daaruit vertaalt de crisismanager de reden tot crisisgedrag en wordt de
‘nieuwekanseninterventie’ bepaald en in praktijk uitgevoerd om de leerling tot
inzicht te brengen in eigen handelen en wordt er samen naar
gedragsalternatieven gezocht en ingeoefend.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

Afhankelijk van leerling tot leerling merken we na een aantal bezoeken aan het
vluchthokje en daaropvolgende gesprekken verandering in gedragingen op de
speelplaats.
Met de installatie van het vluchthokje stellen we vast dat weglopen (van de
speelplaats) een uitzondering in plaats van een gewoonte.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

2.1.1.2. De conflicthoek
Wanneer leerlingen onderling een conflict hebben kunnen zij op eigen vraag of
op aanraden gebruik maken van de conflicthoek in het crisislokaal om
samen naar een oplossing te zoeken.
De werking van de conflicthoek is gebaseerd op de LSCI-conflictcyclus.
De leerlingen volgen de gevisualiseerde stappen van de conflictcyclus om de
gebeurtenis, aanleiding tot het conflict, te reconstrueren. Hierbij wordt ook
stilgestaan bij de gevoelens en gedachten van de leerling. De
crisismanager treedt op als moderator en tracht de aanleiding tot conflict
duidelijk te maken en gaat samen met de leerlingen op zoek naar
gedragsalternatieven die door middel van een rollenspel ingeoefend worden.
Tijdens deze conflictsituatie leren leerlingen naar elkaar luisteren en elkaars
gedragingen interpreteren.
Na herhaaldelijk gebruik van de conflicthoek zal de rol van de moderator
uiteindelijk afnemen in intensiteit en zal het zelfregulerend gedrag van de
leerlingen toenemen.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

2.1.2 op klasniveau
In de klas proberen we een gezonde leeromgeving aan te bieden
door middel van een algemeen beloningssysteem waarin een
eenduidige structuur voorop staat.
Hieronder worden de preventieve systemen van doelgroep type
drie uitgelegd:
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

2.1.2.1 Het beloningssysteem
In type drie, het vuurwerkteam, werken we met waarschuwingen wanneer
klasregels overtreden worden.
Deze waarschuwingen worden gevisualiseerd door de kleuren groen, geel,
oranje en rood.
Elke les starten de leerlingen in het kleur groen d.w.z dat de leerlingen
telkens een nieuwe les beginnen met een nieuwe start.
Bij een eerste overtreding wordt de foto van de leerling in kwestie verplaatst
naar het kleur geel, bij een tweede waarschuwing naar het kleur oranje, bij
een derde waarschuwing wordt dit rood.
De leerling waarvan de foto niet in rood hangt bij het einde van de les,
krijgt een ster. (groen, geel, oranje)
Wanneer de foto op het einde van de les in de rode strook hangt,
krijgt deze leerling geen ster.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

Het aantal sterren op de laatste weekdag bepaalt hoelang een leerling die dag
mag deelnemen aan de beloningsactiviteit.
Elke ster staat gelijk aan 5 minuten deelnemen, maar daar tegenover staat een
leeg vak gelijk aan 5 minuten inhaalwerk vooraleer deel te nemen aan de
klasoverschrijdende beloningssactiviteit.
Naast het algemeen beloningssysteem heeft elke klas afzonderlijk een
beloningssysteem waarbij de leerlingen 'goede punten' of 'centen' kunnen
verdienen en sparen om op het einde van de week iets te kunnen kopen zoals;
een knuffelbeer, tijd op de rekencomputer,...
Met het beloningssysteem willen we leerlingen grenzen, rituelen, routines,
schema's, organisatie van de omgeving en vooral de kans tot vooruitgang
aanreiken.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

2.1.2.2 buddysysteem
Met het buddysteem willen we voor elke leerling een vertrouwenspersoon
(= de buddy) creëren.
De buddy, een leerkracht of therapeut, komt éénmaal in de week de leerling
halen voor een gesprek van 15 minuten.
In dit gesprek wordt het individueel werkpuntje van de leerling besproken
en wordt er tijd gemaakt om te informeren naar het welbevinden van de
leerling.
Het individueel werkpuntje wordt bepaald in de klas samen met de
klastitularis en besproken bij de buddy. De buddy vraagt op welke manier de
leerling aandacht schenkt aan zijn werkpuntje en hoe dit in de praktijk
vertaald wordt. De leerling bepaalt de richting van het gesprek en is
vragende partij, de buddy biedt een luisterend oor aan en is een
ondersteunend figuur tijdens dit gesprek.
Met het individueel werkpuntje willen we leerlingen laten nadenken en inzicht
verwerven over eigen gedragingen t.a.v zichzelf en anderen.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

2.2 Time-out
2.2.2. Omgaan met crisisgedrag in de klas volgens de fasen van
het crisisontwikkelingsmodel
De ontwikkeling van een conflict of een crisis verloopt volgens een
aantal fasen. Afhankelijk van de fase waarin een leerling zich bevindt,
zullen we een specifieke interventie, gericht op de leerling als individu,
en bijhorende vaardigheden en strategieën hanteren
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

FASE 1: GEVAAR VOOR CONTROLEVERLIES
•Gedragskenmerken van de leerling:
De leerling voelt zich om een of andere reden gespannen waarbij zich een
afname van het realiteitsbesef en een toenemend controleverlies
voordoet.
Dit is waarneembaar in het gedrag van de leerling door bijvoorbeeld:
stemwijziging (stilzwijgen, luider of stiller spreken, trillend,...) , motorische
onrust ( aan de kleren prutsen, gesticuleren met handen en armen, ter
plekke met de voeten stampen,...) , verbaal verzet tegen de leerkracht, ...
Het is ook de fase waarbij door het lichaam adrenaline in de startblokken
wordt gezet.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

•Houding van leerkracht en crisismanager:
In deze fase hebben we een ondersteunende rol. Door middel van een
gesprek kan de leerkracht, in de klas of op de speelplaats, ingaan op de
achterliggende reden van de spanning. De leerkracht kan benoemen ( Ik zie
dat je het moeilijk hebt en ik kan dit verstaan, maar het gedrag dat je nu stelt
kan niet.) wat hij ziet aan spanningen, regeloverschrijdend gedrag en begrip
tonen voor de situatie door te luisteren naar de leerling. Wanneer er een idee
gevormd is over de oorzaak van de spanning en over hoe de leerling tot
bepaalde conclusies is gekomen, kunnen we onderhandelen ( “Als ik jou nog
eens een andere leerling zie duwen, ga je tegen de muur staan”) en
gedragsalternatieven aanbieden (“Als een leerling jou een duw geeft, geef je
geen duw terug maar ga je steeds de juf of meester om de ruzie samen op te
lossen”).
Bij het onderhandelen is het belangrijk dat we niet gaan dreigen (“Pas
op of!”), maar dat we duidelijk maken dat de leerling door middel van zijn
gedrag kiest om naar de volgende fase over te gaan of niet.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

•Handeling:
Belangrijk is dat we de leerling tijd en ruimte geven om tot rust te komen.
In de klas kan dit in de voorziene rusthoek of individuele werkhoek.
De leerling kan zelf de nood aan rust aangeven door in de rusthoek te gaan
zitten.
In de rusthoek of werkhoek kan de leerling afgezonderd van de anderen
verder werken aan zijn taak of gewoonweg niets doen.
De leerling kan op eigen initiatief of de leerkracht kan de leerling op het juiste
tijdstip aanmoedigen om zich terug aan te sluiten aan de klasgroep.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

FASE 2: VERLIES VAN CONTROLE
* Gedragskenmerken van de leerling:
De leerling heeft nog weinig realiteitsbesef en zelfcontrole.
Ondanks de inspanningen van de leerkracht komt er geen verandering
in het gedrag van de leerling.
De leerling stelt nu meer provocerend gedrag, gilt, dreigt,...
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

•Houding van leerkracht en crisismanager:
In deze fase is de leerling niet meer in staat tot onderhandelen of het maken
van een keuze.
De leerkracht en de crisismanager nemen een directieve houding aan
waarin de controle wordt overgenomen en grenzen worden gesteld.
Het is belangrijk om rustig en neutraal over te komen in onze verbale en
non-verbale communicatie met de leerling.
We spreken een leerling aan zoals we ze gewoonlijk aanspreken (bv: je blijft
je en niet u, een voornaam wordt niet voorafgegaan door meneer of
mevrouw,...) om verdere escalatie te vermijden.
We benoemen het grensoverschrijdend gedrag en verwijzen naar een
verdere opvolging bij de crisismanager ( bv: Jan, ik denk dat het beter is om
even tot rust te komen in de crisisopvang en daar je taak af te werken.
Daarna kan je terug komen in de klas.
De crisismanager neemt het hier over van de leerkracht.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

•Handeling:
De leerling kan naar de crisisopvang begeleid worden door de leerkracht of de
crisismanager kan via de gsm opgeroepen worden.
De begeleiding van de leerling gebeurt zonder fysieke aanraking om verdere
escalatie te vermijden. Mits een op voorhand onderlinge afspraak kan de
leerling zonder begeleiding naar de crisisopvang komen (Dit kan een vluchtweg
voor de leerling betekenen).
De leerling komt in eerste instantie in een prikkelarme ontladingsruimte
terecht waarin men in de rusthoek of door begeleide bewegingsoefeningen
(fietsen, boksen, ademhalingsoefeningen,...) de leerling laat ontspannen.
Ondertussen kan een LSCI-gesprek aangeknoopt worden om de oorzaak van
de spanningen bij de leerling te achterhalen.
Wanneer de leerling eigen gevoelens kan plaatsen en de zelfcontrole terug
toeneemt, kan de leerling in de stille ruimte zijn taak verder afwerken en
vervolgens onder begeleiding terug naar de klas gaan.
Terug in de klas zorgt de crisismanager voor een korte overdracht waarbij de
leerkracht geïnformeerd wordt over de oorzaak en de aanpak van de
spanningen.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

FASE 3: ACTING-OUT/ CHAOS
•Gedragskenmerken van de leerling:
In deze fase vertoont de leerling gewelddadig gedrag naar
zichzelf, derden, of materiaal.
De leerling heeft totaal geen zelfcontrole meer en vormt een
gevaar voor zichzelf en de omgeving.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

•Houding van leerkracht en crisismanager:
De leerling gaat door het lint waarbij het stellen van grenzen geen effect
meer heeft.
Het is hier belangrijk om een rustige, ontspannen en zelfverzekerde
houding aan te nemen.
Deze houding kan als voorbeeld dienen en kan mogelijk overgenomen
worden door de leerling.
De leerkracht en crisismanager moeten op elkaar afgestemd zijn en
moeten de regels van de teamtechnieken beheersen om ze samen uit te
voeren.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent

* Handeling:
De leerling wordt minstens door twee personen, op een humane manier voor
alle betrokken partijen, naar de TAVA-ruimte (Totale Afzondering Van Alles)
begeleid door middel van teamtechnieken. Bij deze anantomische
verantwoorde technieken werken we vanuit een houding van geweldloze
weerbaarheid. Dit betekent dat we vertrouwen, dialoog en samenwerking
voorop stellen boven dwang, autoriteit en straf.
De TAVA-ruimte is een isolatieruimte waarin de leerling zich verbaal en fysiek
kan ontladen zonder dat anderen erbij betrokken zijn of materiaal vernield
wordt.
De leerling wordt continu gevolgd op een monitor. Het gedrag van de leerling
op de monitor geeft aan of de leerling tot rust is gekomen en klaar is voor een
gesprek.
Belangrijk is dat de TAVA-ruimte telkens in laatste instantie wordt gebruikt en
NIET dient als straf. Men kan een leerling wel verwittigen wanneer de fysieke
agressie niet stopt, een TAVA-moment kan volgen.
Na afzondering volg ALTIJD een lsci-gesprek . Op deze manier werken we
samen aan een nieuw begin.
Een leerling in fase 2 en 3 in het crisismodel wordt steeds geregistreerd in het
volg-mij-systeem.
22 februari 2011
BuLO Sint-Jozef - Gent