20.01.2015 Views

De Provincie in de regio Brugge-Oostende - Provincie West ...

De Provincie in de regio Brugge-Oostende - Provincie West ...

De Provincie in de regio Brugge-Oostende - Provincie West ...

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

4<br />

Gebiedsgericht beleid<br />

<strong>in</strong> <strong>de</strong> praktijk<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong><br />

<strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>


3<br />

Voorwoord<br />

Geachte lezer,<br />

<strong>De</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> reikt van <strong>de</strong> kust, over <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>rs, langs ste<strong>de</strong>lijke kernen, tot diep <strong>in</strong> het<br />

Houtland. Het is een groene <strong>regio</strong> vlakbij <strong>de</strong> zee met cultuurhistorische knooppunten en bosrijke<br />

gebie<strong>de</strong>n. <strong>De</strong> vlakke en vruchtbare Zw<strong>in</strong>streek en Oudlandpol<strong>de</strong>r contrasteren vanuit landschappelijk<br />

oogpunt met <strong>de</strong> groene gor<strong>de</strong>l rond <strong>Brugge</strong>, die op zijn beurt gekenmerkt wordt door kastelen, abdijen<br />

en historische hoeves. Het is <strong>in</strong> <strong>de</strong>ze <strong>regio</strong> goed om te wonen en te recreëren, en uitdagend om<br />

te werken en te on<strong>de</strong>rnemen. Van Lombardsij<strong>de</strong> tot Lapscheure, van <strong>West</strong>kapelle tot Waardamme,<br />

ie<strong>de</strong>reen voelt zich hier thuis.<br />

<strong>De</strong>ze <strong>regio</strong> is ook een gebied met verschillen<strong>de</strong> dynamieken. <strong>De</strong> naam ‘<strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>’ verwijst<br />

zelf al naar een op<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g <strong>in</strong> twee <strong>in</strong>vloedssferen. Er zijn twee <strong>regio</strong>nale ste<strong>de</strong>n en twee logistieke<br />

knooppunten. Met <strong>de</strong> bijbehoren<strong>de</strong> gevolgen op mobiliteitsvlak, veel zwaar verkeer dat zich een weg<br />

moet banen tussen vlakke en groene landschappen. <strong>De</strong> <strong>regio</strong> bestaat uit twee bestuurlijke arrondissementen,<br />

en <strong>de</strong>ze op<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g werkt door <strong>in</strong> aparte organisaties voor sociaaleconomisch overleg,<br />

bestuurlijke afstemm<strong>in</strong>g en welzijnsbeleid. Terwijl <strong>de</strong> kust dan weer gekarakteriseerd wordt door<br />

gemeenschappelijke uitdag<strong>in</strong>gen op vlak van toerisme, kustver<strong>de</strong>dig<strong>in</strong>g…<br />

In dit cahier wordt <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale gebiedsgerichte <strong>in</strong>zet <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> loep<br />

genomen. <strong>De</strong> klemtoon ligt op gebiedsspecifiek beleid en praktijk. Wat het prov<strong>in</strong>ciebestuur doet voor<br />

<strong>de</strong> hele prov<strong>in</strong>cie wordt met an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n <strong>in</strong> <strong>de</strong>ze tekst buiten beschouw<strong>in</strong>g gelaten. Het is dus geen<br />

opsomm<strong>in</strong>g van alle activiteiten van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>… wel van waar we <strong>in</strong> <strong>de</strong>ze <strong>regio</strong> mee het verschil<br />

willen maken. Uit dit overzicht zal blijken dat er nog heel wat uitdag<strong>in</strong>gen zijn waarop <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong><br />

mee een antwoord wil bie<strong>de</strong>n. Want meer dan <strong>in</strong> an<strong>de</strong>re <strong>West</strong>-Vlaamse <strong>regio</strong>’s is hier nog ruimte om<br />

samenwerk<strong>in</strong>gsverban<strong>de</strong>n te sme<strong>de</strong>n, <strong>in</strong>terbestuurlijke projecten op te zetten en toekomstgerichte<br />

beleidslijnen uit te tekenen. Als prov<strong>in</strong>ciebestuur omarmen we <strong>de</strong>ze uitdag<strong>in</strong>gen en nodigen we uit<br />

tot overleg en gezamenlijke actie met het oog op concrete resultaten.<br />

Namens <strong>de</strong> <strong>de</strong>putatie,<br />

Guido <strong>De</strong>corte<br />

Dirk <strong>De</strong> fauw<br />

Bart Naeyaert


5<br />

Inhoud<br />

Situer<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> <strong>regio</strong> 7<br />

Gebiedsgericht beleid 11<br />

Inleid<strong>in</strong>g . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13<br />

Gebiedsgericht prov<strong>in</strong>ciaal beleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13<br />

Bevoorrechte streekpartners . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14<br />

Thematisch beleid 17<br />

Bewoners en hun omgev<strong>in</strong>g . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19<br />

Prov<strong>in</strong>ciale <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen voor kunst en cultuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22<br />

Economie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24<br />

Landbouw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26<br />

Ruimtelijke plann<strong>in</strong>g . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28<br />

Milieu, natuur en landschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31<br />

Toerisme en recreatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37<br />

Water . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39<br />

Gebiedsprogramma’s 43<br />

Zw<strong>in</strong>streek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46<br />

Leefbare Haven Zeebrugge . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48<br />

Oudlandpol<strong>de</strong>r . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49<br />

Houtland en Bulskampveld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51<br />

Groene 62 en het achterland van Oosten<strong>de</strong> . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53<br />

Randste<strong>de</strong>lijk gebied <strong>Brugge</strong> . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54<br />

Interbestuurlijke samenwerk<strong>in</strong>g 57<br />

RESOC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59<br />

Land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60<br />

Burgemeestersoverleg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60<br />

Welzijnsraad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61<br />

Overleg OCMW-voorzitters . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61<br />

Grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> <strong>in</strong>terbestuurlijke <strong>in</strong>itiatieven en samenwerk<strong>in</strong>gsvormen . . . . . . . . . . . . . 61<br />

Waarheen met <strong>de</strong> <strong>regio</strong> 63<br />

Bijlagen 67<br />

Algemene gegevens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69<br />

Leefbaarheidsgegevens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75<br />

Economische gegevens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92<br />

Contactgegevens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95<br />

Gemeentelijk overzicht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97<br />

Afkort<strong>in</strong>gen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98


7<br />

Situer<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> <strong>regio</strong>


9<br />

S i t u e r i n g va n <strong>de</strong> <strong>regio</strong><br />

Gemeenten <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>,<br />

naar bestuurlijke arrondissementen<br />

<strong>De</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> bestaat adm<strong>in</strong>istratief uit <strong>de</strong> twee bestuurlijke arrondissementen, <strong>Brugge</strong><br />

en Oosten<strong>de</strong>, met respectievelijk tien en zeven gemeenten.<br />

Het gaat om ongeveer één <strong>de</strong>r<strong>de</strong> (953 km²) van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale oppervlakte, met 38,77% (449.495)<br />

van het <strong>in</strong>wonersaantal van <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren. Het is een grens<strong>regio</strong> bij uitstek: er is <strong>de</strong> kustlijn met<br />

<strong>in</strong>ternationale havens en luchthaven, en <strong>de</strong> landsgrens met Zeeuws-Vlaan<strong>de</strong>ren.<br />

Het landschap <strong>in</strong> <strong>de</strong>ze <strong>regio</strong> is gevarieerd: van strand over du<strong>in</strong>en naar pol<strong>de</strong>rs en vervolgens zandstreek<br />

en beboste veldgebie<strong>de</strong>n. Het landschap bepaalt het basispatroon voor <strong>de</strong> <strong>regio</strong> en vormt een<br />

prachtig <strong>de</strong>cor.<br />

Volgens <strong>de</strong> perio<strong>de</strong>n van <strong>in</strong>pol<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g wordt een on<strong>de</strong>rscheid gemaakt tussen Oudlandpol<strong>de</strong>rs,<br />

Mid<strong>de</strong>llandpol<strong>de</strong>rs, Nieuwlandpol<strong>de</strong>rs. In <strong>de</strong> zandstreek waren er <strong>in</strong> Rome<strong>in</strong>se tij<strong>de</strong>n heerwegen en<br />

ne<strong>de</strong>rzett<strong>in</strong>gen. Historisch vormt het gebied <strong>de</strong> bakermat van Vlaan<strong>de</strong>ren. In <strong>de</strong> 4<strong>de</strong> eeuw vorm<strong>de</strong> het<br />

<strong>de</strong> Frankische Pagus Flandrensis, letterlijk ‘het overstroomd land’, dat <strong>in</strong> <strong>de</strong> 9<strong>de</strong> eeuw haar naam gaf<br />

aan het grotere graafschap Vlaan<strong>de</strong>ren.


I 10 SITUERING VAN DE REGIO 11<br />

Graafschap Vlaan<strong>de</strong>ren <strong>in</strong> <strong>de</strong> 9<strong>de</strong> eeuw,<br />

met latere <strong>in</strong>pol<strong>de</strong>r<strong>in</strong>gen (blauw) en voormalige<br />

Vlaan<strong>de</strong>rengouw (geel)<br />

<strong>De</strong> twee grote polen <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> zijn <strong>de</strong> twee cultuurste<strong>de</strong>n <strong>Brugge</strong> en Oosten<strong>de</strong>. Die staan vooral<br />

sterk op <strong>de</strong> gebie<strong>de</strong>n gezondheidszorg (o.a. twee keer drie grote ziekenhuiscampussen), cultuur (o.a.<br />

theater-, muziek- en filmcomplexen) en on<strong>de</strong>rwijs (drie hogescholen op vier campussen, twee keer<br />

zeven secundaire scholen). Rond die twee ste<strong>de</strong>lijke centra is economische bedrijvigheid geconcentreerd,<br />

vooral <strong>in</strong> <strong>de</strong> logistieke sector: zeehavens, luchthaven, autosnelwegen, spoorlijnen, kanalen.<br />

<strong>De</strong> quartaire sector is het sterkst, met <strong>de</strong> hoogste tewerkstell<strong>in</strong>gsgraad <strong>in</strong> <strong>de</strong> zorgsector. <strong>De</strong> tertiaire<br />

sector volgt daarop, met o.a. het dag- en verblijfstoerisme. Het gaat daarbij voornamelijk om kmo’s.<br />

Tewerkstell<strong>in</strong>gsgraad en on<strong>de</strong>rnemerschap zijn er momenteel het hoogste van <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren en<br />

zelfs Vlaan<strong>de</strong>ren.<br />

Gebiedsgericht beleid


13<br />

I n l e i d i n g<br />

Dit cahier geeft een overzicht van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale <strong>in</strong>zet <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>. Dat gebeurt aan<br />

<strong>de</strong> hand van een thematisch overzicht van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> beleidsdome<strong>in</strong>en, en een duid<strong>in</strong>g van<br />

<strong>de</strong> gebiedsprogramma’s en -projecten. <strong>De</strong> gebiedsprogramma’s zijn strategieën die verschillen<strong>de</strong><br />

beleidsdome<strong>in</strong>en aangaan. Bij <strong>de</strong> thematische gebiedsstrategieën ligt <strong>de</strong> nadruk op het sectorale. Soms<br />

is het on<strong>de</strong>rscheid moeilijk te maken. Zo richt het programma Leefbare Haven Zeebrugge zich vooral op<br />

bewonerswelzijn, maar raakt het ook aan mobiliteit, toerisme en recreatie. <strong>De</strong> her<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsplannen<br />

van <strong>de</strong> musea <strong>in</strong> het Bulskampveld hebben een culturele dimensie, terwijl <strong>de</strong> uitbouw van het<br />

Landschapspark Bulskampveld een gebiedsprogramma is dat meer<strong>de</strong>re beleidsdome<strong>in</strong>en betrekt.<br />

Dit hoofdstuk gaat eerst dieper <strong>in</strong> op gebiedsgerichte prov<strong>in</strong>ciaal beleid en geeft vervolgens een<br />

overzicht van <strong>de</strong> bevoorrechte partners <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong>.<br />

G e b i e d s g e r i c h t Prov<strong>in</strong>ciaal Beleid<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren is <strong>in</strong> 1996 gestart met <strong>de</strong> uitbouw van haar gebiedsgerichte werk<strong>in</strong>g.<br />

Prov<strong>in</strong>ciale me<strong>de</strong>werkers werken op een duurzame manier samenwerk<strong>in</strong>gsverban<strong>de</strong>n en projecten<br />

uit, op maat van <strong>de</strong> <strong>regio</strong>’s. Vijftien jaar later is gebiedsgericht werken een kerntaak gewor<strong>de</strong>n van<br />

het prov<strong>in</strong>ciebestuur. Gebiedsgerichte prov<strong>in</strong>ciale <strong>in</strong>itiatieven zijn toegespitst op <strong>regio</strong>specifieke<br />

uitdag<strong>in</strong>gen. Zo zijn er projecten op maat van <strong>de</strong> haven van Zeebrugge (Leefbare Haven Zeebrugge)<br />

en rond het ontsluiten van <strong>de</strong> Staats-Spaanse L<strong>in</strong>ies op <strong>de</strong> Belgisch-Ne<strong>de</strong>rlandse grens (Forten en<br />

L<strong>in</strong>ies <strong>in</strong> Grensbreed Perspectief). Ver<strong>de</strong>r gaat veel energie naar fietspa<strong>de</strong>n, wan<strong>de</strong>lwegen en <strong>de</strong><br />

organisatie van lokale mobiliteit <strong>in</strong> functie van leefbaarheid. Er wordt met verschillen<strong>de</strong> organisaties<br />

en besturen samengewerkt. <strong>De</strong> nadruk ligt op participatie en coproductie, eer<strong>de</strong>r dan op een topdown<br />

optre<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>. Vaak gaat het ook om geïntegreerd gebiedsgericht werken, waarbij<br />

verschillen<strong>de</strong> sectoren en beleidsniveaus elkaar v<strong>in</strong><strong>de</strong>n. Het uite<strong>in</strong><strong>de</strong>lijke doel van gebiedsgerichte<br />

werk<strong>in</strong>g is dui<strong>de</strong>lijk: positieve impulsen geven aan duurzame streekontwikkel<strong>in</strong>g.<br />

Streekhuizen<br />

B<strong>in</strong>nen het prov<strong>in</strong>ciebestuur <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren vertaal<strong>de</strong> <strong>de</strong>ze beleidsoptie zich niet alleen <strong>in</strong> een aparte<br />

dienst Gebiedsgerichte Werk<strong>in</strong>g met gebiedswerkers en gebiedsgerichte <strong>in</strong>itiatieven van bestaan<strong>de</strong> diensten,<br />

maar ook <strong>in</strong> een geografische veranker<strong>in</strong>g. Er zijn s<strong>in</strong>ds 2001 streekhuizen <strong>in</strong> <strong>de</strong> vier <strong>regio</strong>’s van prov<strong>in</strong>cie<br />

<strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren: <strong>in</strong> het Esenkasteel <strong>in</strong> Diksmui<strong>de</strong> voor <strong>de</strong> <strong>West</strong>hoek, op ‘t Hooge <strong>in</strong> Kortrijk voor Zuid-<strong>West</strong>-<br />

Vlaan<strong>de</strong>ren, <strong>in</strong> Roeselare voor Mid<strong>de</strong>n-<strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren. Aan <strong>de</strong> kust werd het Prov<strong>in</strong>ciaal Ankerpunt Kust<br />

<strong>in</strong> Oosten<strong>de</strong> uitgebouwd. Het kasteel Tillegem fungeert als streekhuis voor <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>. <strong>De</strong>ze<br />

streekhuizen zijn niet alleen ‘buitenposten’ voor prov<strong>in</strong>ciale werk<strong>in</strong>g, maar huisvesten ook streekpartners en<br />

bie<strong>de</strong>n logistieke en <strong>in</strong>hou<strong>de</strong>lijke steun aan bovenlokale <strong>in</strong>itiatieven. Die steun gaat van het ter beschikk<strong>in</strong>g<br />

stellen van verga<strong>de</strong>rzalen, het geven van advies, het makelen van subsidiedossiers tot adm<strong>in</strong>istratieve steun.<br />

Op die manier vormen <strong>de</strong> streekhuizen knooppunten <strong>in</strong> <strong>regio</strong>nale netwerken.


I 14<br />

GEBIEDSGERICHT BELEID<br />

15<br />

B e v o o r r e c h t e streekpa r t n e r s<br />

Voor <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> heeft <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> bevoorrechte partners op twee locaties. Enerzijds<br />

<strong>in</strong> <strong>Brugge</strong>, <strong>in</strong> het Streekhuis Kasteel Tillegem, an<strong>de</strong>rzijds <strong>in</strong> het Prov<strong>in</strong>ciaal Ankerpunt Kust (PAK) <strong>in</strong><br />

Oosten<strong>de</strong>. In <strong>Brugge</strong> biedt het kasteel on<strong>de</strong>rdak aan het RESOC-SERR <strong>Brugge</strong>, het Burgemeesteroverleg<br />

<strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>, <strong>de</strong> Welzijnsraad <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>, het Regionaal Landschap Houtland, <strong>de</strong> Bosgroep<br />

Houtland en het Steunpunt Groene Zorg. In het PAK v<strong>in</strong><strong>de</strong>n het RESOC Oosten<strong>de</strong> (SERR Oosten<strong>de</strong>-<br />

<strong>West</strong>hoek is gehuisvest <strong>in</strong> Streekhuis Esenkasteel <strong>in</strong> Diksmui<strong>de</strong>) en het Coörd<strong>in</strong>atiepunt Duurzaam<br />

Kustbeheer on<strong>de</strong>rdak. Ook het overleg van <strong>de</strong> OCMW-voorzitters van <strong>de</strong> hele <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong><br />

wordt gecoörd<strong>in</strong>eerd vanuit het Streekhuis Kasteel Tillegem.<br />

Het Regionaal Sociaaleconomisch Overlegcomité (RESOC) <strong>Brugge</strong> en<br />

Sociaaleconomische Regionale Raad (SERR) <strong>Brugge</strong> willen als overlegen<br />

adviesorganen <strong>de</strong> sociaaleconomische ontwikkel<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> Brugse<br />

<strong>regio</strong> nieuwe impulsen geven. <strong>De</strong> strategische visie op die ontwikkel<strong>in</strong>g<br />

wordt vastgelegd <strong>in</strong> een Streekpact, dat on<strong>de</strong>rtekend wordt door zowel<br />

<strong>de</strong> sociale partners als <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> en alle lokale besturen van het arrondissement<br />

<strong>Brugge</strong>. Het huidige Streekpact loopt van 2007 tot 2012.<br />

Tij<strong>de</strong>ns het Burgemeestersoverleg <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong> komen <strong>de</strong> burgemeesters<br />

van tien gemeenten uit het arrondissement <strong>Brugge</strong> samen om te overleggen<br />

over hun eigen gemeentelijke prioriteiten, maar ook over <strong>in</strong>tergemeentelijke<br />

en bovenlokale dossiers en hun stem bij an<strong>de</strong>re overhe<strong>de</strong>n.<br />

Het gaat om <strong>de</strong> gemeenten Beernem, Blankenberge, <strong>Brugge</strong>, Damme,<br />

Jabbeke, Knokke-Heist, Oostkamp, Torhout, Ze<strong>de</strong>lgem en Zuienkerke.<br />

<strong>De</strong> vzw Steunpunt Groene Zorg on<strong>de</strong>rsteunt <strong>de</strong> werk<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> zorgboer<strong>de</strong>rijen<br />

<strong>in</strong> Vlaan<strong>de</strong>ren, en werkt dus ruimer dan <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie. <strong>De</strong><br />

prov<strong>in</strong>ciale af<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g <strong>in</strong> Tillegem werkt voor <strong>de</strong> hele prov<strong>in</strong>cie <strong>West</strong>-<br />

Vlaan<strong>de</strong>ren. Op een zorgboer<strong>de</strong>rij komen zorgvragers uit verschillen<strong>de</strong><br />

doelgroepen (bijv. jongeren uit <strong>de</strong> bijzon<strong>de</strong>re jeugdbijstand, mensen met<br />

een beperk<strong>in</strong>g, senioren, langdurig werklozen, …) vrijwillig meehelpen<br />

volgens een afgesproken tim<strong>in</strong>g.<br />

Voor <strong>de</strong> <strong>regio</strong> Oosten<strong>de</strong> is het RESOC Oosten<strong>de</strong> gehuisvest <strong>in</strong> het Prov<strong>in</strong>ciaal<br />

Ankerpunt Kust (PAK). <strong>De</strong> SERR Oosten<strong>de</strong>-<strong>West</strong>hoek heeft haar<br />

hoofdkwartier <strong>in</strong> het Esenkasteel <strong>in</strong> Diksmui<strong>de</strong>.<br />

Ook huisvest het PAK het Coörd<strong>in</strong>atiepunt Duurzaam Kustbeheer (een<br />

samenwerk<strong>in</strong>gsverband tussen fe<strong>de</strong>rale, Vlaamse en prov<strong>in</strong>ciale adm<strong>in</strong>istraties),<br />

het secretariaat van As4 van het Europees VisserijFonds<br />

(EVF) en het Prov<strong>in</strong>ciaal Steunpunt Kust voor Natuur- en Milieueducatie<br />

(NME). Ver<strong>de</strong>r zijn er goe<strong>de</strong> contacten met het overleg van kustburgemeesters<br />

en met het Vlaams Instituut voor <strong>de</strong> Zee (VLIZ). <strong>De</strong> Regionale<br />

Welzijnscommissie <strong>regio</strong> Oosten<strong>de</strong> huist niet <strong>in</strong> het PAK.<br />

<strong>De</strong> vzw Welzijnsraad <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong> vertegenwoordigt 120 <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen<br />

uit <strong>de</strong> welzijnssector en openbare besturen <strong>in</strong> het bestuurlijk arrondissement<br />

<strong>Brugge</strong>. <strong>De</strong> vzw wil tegemoetkomen aan <strong>regio</strong>nale welzijnsno<strong>de</strong>n<br />

door samenwerk<strong>in</strong>g tussen die <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen te stimuleren.<br />

<strong>De</strong> vzw Regionaal Landschap Houtland is opgericht om zorg te dragen<br />

voor het karakteristieke landschap en <strong>de</strong> natuurwaar<strong>de</strong>n van <strong>de</strong>ze streek.<br />

Dit gebeurt door verspreid<strong>in</strong>g van <strong>in</strong>formatie, door het bevor<strong>de</strong>ren van<br />

natuureducatie en natuurgerichte recreatie, en door het opzetten en uitvoeren<br />

van natuur- en landschapsprojecten op het terre<strong>in</strong> zelf, zowel <strong>in</strong><br />

samenwerk<strong>in</strong>g met overhe<strong>de</strong>n als met particulieren.<br />

Streekhuis Tillegem, <strong>in</strong> <strong>de</strong> omgev<strong>in</strong>g van <strong>Brugge</strong><br />

Prov<strong>in</strong>ciaal Ankerpunt Kust,<br />

<strong>in</strong> <strong>de</strong> voormalige pakhuizen van <strong>de</strong> Oostendse vismijn<br />

<strong>De</strong> vzw Bosgroep Houtland is een vrijwillig samenwerk<strong>in</strong>gsverband<br />

tussen boseigenaars, zowel openbaar als privé. <strong>De</strong> verenig<strong>in</strong>g is actief<br />

<strong>in</strong> 21 gemeenten rond <strong>Brugge</strong> en telt al zo’n 300 le<strong>de</strong>n boseigenaars. <strong>De</strong><br />

Bosgroep begeleidt eigenaars bij het duurzaam <strong>in</strong>richten en beheren<br />

van hun bos of park en treedt o.a. op als organisator van gezamenlijke<br />

beheerwerken en houtverkoop.


17<br />

Thematisch beleid


19<br />

In een thematisch overzicht van wat <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> doet <strong>in</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>, passen een aantal beleidsthema’s:<br />

‘bewoners en omgev<strong>in</strong>g’, ‘cultuur’, ‘economie’, ‘landbouw’, ‘ruimtelijke plann<strong>in</strong>g’, ‘milieu, natuur<br />

en landschap’, ‘toerisme en recreatie’ en ‘water’. Het gaat telkens om een <strong>regio</strong>specifieke <strong>in</strong>zet; uiteraard<br />

is er daarnaast nog een prov<strong>in</strong>ciebreed beleid.<br />

B e w o n e r s en hun omgev<strong>in</strong>g<br />

Woonbeleid is bij uitstek gemeentelijke materie, maar <strong>de</strong> woonmarkten stoppen niet bij een gemeentegrens.<br />

Het Grond- en Pan<strong>de</strong>n<strong>de</strong>creet geeft gemeenten heel wat <strong>in</strong>gewikkel<strong>de</strong> opdrachten bij. Dat<br />

maakt het woonbeleid complex, ook <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> biedt daarom on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g,<br />

<strong>in</strong> <strong>de</strong> vorm van studiewerk en van begeleid<strong>in</strong>g van gemeentelijk woonbeleid. Daarnaast<br />

biedt ook het Vlaams Agentschap Wonen coach<strong>in</strong>g aan lokale besturen.<br />

On<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van gemeentelijke<br />

en <strong>in</strong>tergemeentelijke woon<strong>in</strong>itiatieven<br />

Naast een algemene on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van gemeenten en OCMW’s, heeft <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> ook een specifiek<br />

aanbod op maat van <strong>de</strong> plaatselijke situatie. In <strong>de</strong> eerste plaats gaat het om het beantwoor<strong>de</strong>n van<br />

diverse vragen en aanwezigheid op het woonoverleg door me<strong>de</strong>werkers van <strong>de</strong> diensten Welzijn<br />

en Gebiedsgerichte Werk<strong>in</strong>g. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> on<strong>de</strong>rsteunt <strong>de</strong> gemeenten ook bij <strong>de</strong> opmaak van hun<br />

woonplannen of bij hun beleidsplann<strong>in</strong>g Wonen, bijvoorbeeld <strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van het lokaal sociaal<br />

beleidsplan of het algemeen beleidsplan. Besturen kunnen cijfers opvragen aan het Steunpunt Sociale<br />

Plann<strong>in</strong>g om zo tot een ge<strong>de</strong>gen omgev<strong>in</strong>gsanalyse te komen. Bij <strong>de</strong> aflever<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> cijfers spr<strong>in</strong>gen<br />

<strong>de</strong> experts van on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g Lokaal Woonbeleid en <strong>de</strong> gebiedswerkers bij om tot een SWOT-analyse<br />

te komen en doelstell<strong>in</strong>gen te formuleren. Die gegevens en hun analyse laten gemeente- en OCMWbesturen<br />

toe om zeer maatspecifiek te werken.<br />

Vlaan<strong>de</strong>ren en <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> f<strong>in</strong>ancieren samen tot 75% van <strong>de</strong> kosten voor personeel en werk<strong>in</strong>g van<br />

<strong>de</strong> <strong>in</strong>tergemeentelijke woondiensten. <strong>De</strong>ze overhe<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rsteunen ook actief <strong>de</strong> dossiers en <strong>de</strong><br />

begeleid<strong>in</strong>g van IGS woondiensten. In 2010 wer<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> dossiers opgemaakt<br />

voor Woonpunt (samenwerk<strong>in</strong>g tussen Ichtegem, Gistel, Ou<strong>de</strong>nburg) en BDZ (samenwerk<strong>in</strong>g tussen<br />

Blankenberge, <strong>De</strong> Haan, Zuienkerke). In 2011 maakte <strong>de</strong> gebiedswerker Welzijn een dossier op voor<br />

<strong>De</strong> Woonw<strong>in</strong>kel (samenwerk<strong>in</strong>g tussen Beernem, Damme, Oostkamp, Ze<strong>de</strong>lgem). <strong>De</strong> drie dossiers<br />

wer<strong>de</strong>n goedgekeurd. Momenteel wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> drie verschillen<strong>de</strong> woonw<strong>in</strong>kels on<strong>de</strong>rsteund <strong>in</strong> hun<br />

ver<strong>de</strong>re werk<strong>in</strong>g. <strong>De</strong> betrokken ambtenaren zijn lid van <strong>de</strong> stuurgroep en zorgen voor een actieve<br />

begeleid<strong>in</strong>g. In elk beheerscomite zetelt een prov<strong>in</strong>cieraadslid.


I 20<br />

THEMATISCH BELEID<br />

21<br />

Woonzorg<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>in</strong>vesteert al jaren <strong>in</strong> <strong>de</strong> ontwikkel<strong>in</strong>g van nieuw gedachtegoed en <strong>in</strong>itiatieven <strong>in</strong>zake<br />

woonzorg. Zo heeft <strong>de</strong> dienst Welzijn het woonzorg<strong>de</strong>nken uitgebouwd op drie sporen, namelijk <strong>de</strong><br />

f<strong>in</strong>anciële on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van woonzorg<strong>in</strong>itiatieven, het profileren als kennispartner en het <strong>in</strong>tegreren<br />

en bijsturen van het huidig beleid. Op zich geldt dat beleid voor <strong>de</strong> hele prov<strong>in</strong>cie, maar <strong>de</strong> <strong>in</strong>vull<strong>in</strong>g<br />

is erg gebiedsgericht. Het basisi<strong>de</strong>e is dat wonen, zorg en welzijn geïntegreerd wor<strong>de</strong>n, door mensen<br />

op een optimale wijze zo lang mogelijk <strong>in</strong> een vertrouw<strong>de</strong> omgev<strong>in</strong>g te laten wonen, een i<strong>de</strong>e dat past<br />

<strong>in</strong> <strong>de</strong> vermaatschappelijk<strong>in</strong>g van zorg.<br />

<strong>in</strong> een leefbaarheidscatalogus. Elke gemeente kreeg<br />

daarnaast een leefbaarheidsrapport gemaakt met<br />

cijfers tot op wijkenniveau, vergezeld van een aantal<br />

aanbevel<strong>in</strong>gen. In <strong>de</strong>ze rapporten v<strong>in</strong><strong>de</strong>n besturen<br />

ook een overzicht terug van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> soorten<br />

on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g en coach<strong>in</strong>g waarvoor zij bij <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong><br />

kunnen aankloppen.<br />

Een prov<strong>in</strong>ciaal reglement Woonzorg biedt f<strong>in</strong>anciële steun en know-how aan woonzorgprojecten.<br />

Projecten moeten werken aan wonen, welzijn en zorg en doelgroepoverschrij<strong>de</strong>nd zijn. In <strong>de</strong> <strong>regio</strong><br />

<strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> wer<strong>de</strong>n al enkele i<strong>de</strong>eën uitgewerkt, waaron<strong>de</strong>r voortrajecten voor Oikon<strong>de</strong>/Ithaka<br />

en <strong>De</strong> Brand<strong>in</strong>g Wendu<strong>in</strong>e. <strong>De</strong>ze projecten kozen er echter voor om geen subsidieaanvraag <strong>in</strong> te<br />

dienen. ‘Wonen <strong>in</strong> Torhout’ werd wel goedgekeurd en is nu <strong>in</strong> uitvoer<strong>in</strong>g. In Oosten<strong>de</strong> en <strong>in</strong> Ze<strong>de</strong>lgem<br />

staan projecti<strong>de</strong>eën op stapel.<br />

In januari 2010 resulteer<strong>de</strong> een leefbaarheidson<strong>de</strong>rzoek <strong>in</strong> <strong>Brugge</strong>-<br />

Oosten<strong>de</strong> <strong>in</strong> een catalogus met <strong>in</strong>spireren<strong>de</strong> voorbeel<strong>de</strong>n en methodieken<br />

van leefbaarheid. In 2011 en 2012 verschenen aanvull<strong>in</strong>gen.<br />

Leefbaarheid<br />

Inzet op het thema ‘leefbaarheid’ is al jaren een kernopdracht van <strong>de</strong> gebiedsgerichte werk<strong>in</strong>g van<br />

<strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren. Zo wer<strong>de</strong>n er studies omtrent leefbaarheid georganiseerd <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>West</strong>hoek<br />

(1997, 2001, 2011), <strong>in</strong> het Interfluvium (2001) en aan <strong>de</strong> kust (2005). Ook is er een dorpenstrategie<br />

die uiteenlopen<strong>de</strong> stimuler<strong>in</strong>gsprojecten van het ‘buitengebied’ overkoepelt. Een reglement<br />

Dorpsontwikkel<strong>in</strong>g geeft f<strong>in</strong>anciële on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g aan gemeenten die hun openbaar dome<strong>in</strong> herwaar<strong>de</strong>ren<br />

of een dorpshuis of jeugdvoorzien<strong>in</strong>g aanpakken. <strong>De</strong> on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g wordt gegeven voor<br />

een kwalitatief voortraject bij zo’n <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>g: het <strong>in</strong>zetten op een dui<strong>de</strong>lijke project<strong>de</strong>f<strong>in</strong>itie, burgerparticipatie<br />

en een goe<strong>de</strong> beeldkwaliteit. <strong>De</strong> prov<strong>in</strong>ciale Kwaliteitskamer biedt advies en reflectie<br />

bij <strong>de</strong> uite<strong>in</strong><strong>de</strong>lijke ontwerpen. <strong>De</strong> voorbije jaren wer<strong>de</strong>n zo projecten begeleid <strong>in</strong> Vlissegem (2007),<br />

Zevekote en Aartrijke (2011).<br />

In 2005 werd een on<strong>de</strong>rzoek gevoerd naar <strong>de</strong> leefbaarheid aan <strong>de</strong> kust. Markante elementen uit het on<strong>de</strong>rzoek<br />

waren het gebrek aan sociale cohesie, te we<strong>in</strong>ig betaalbare won<strong>in</strong>gen en <strong>de</strong> hoge vergrijz<strong>in</strong>g. Op<br />

het vlak van betaalbaar wonen werd samengewerkt met <strong>de</strong> kustgemeenten. Een nota ‘Instrumenten om<br />

te werken aan betaalbaar wonen aan <strong>de</strong> kust’ werd uitgeschreven en aangebo<strong>de</strong>n aan gemeenten. Op<br />

het vlak van sociale cohesie doen een aantal kustgemeenten belangrijke <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>gen, maar ligt er nog<br />

een uitdag<strong>in</strong>g. Inherent aan het kustgegeven is ook <strong>de</strong> armoe<strong>de</strong>problematiek. Het “aanspoeleffect” heeft<br />

<strong>in</strong>vloed op een verhoog<strong>de</strong> graad van kansarmoe<strong>de</strong> aan <strong>de</strong> kust. In 2005 scoor<strong>de</strong>n acht op <strong>de</strong> tien kustgemeenten<br />

hoger dan het Vlaamse gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> op diverse factoren van kansarmoe<strong>de</strong> en wer<strong>de</strong>n dan ook<br />

SIF+gemeente. Anno 2011 zien we <strong>in</strong> <strong>de</strong> kansarmoe<strong>de</strong>atlas (Steunpunt Sociale Plann<strong>in</strong>g) dat er <strong>in</strong> elke<br />

kustgemeente nog een kansarme buurt voorkomt. Oosten<strong>de</strong> spant hier <strong>de</strong> kroon: een kwart van <strong>de</strong> <strong>West</strong>-<br />

Vlam<strong>in</strong>gen die <strong>in</strong> kansarme buurten wonen, v<strong>in</strong>dt men terug <strong>in</strong> Oosten<strong>de</strong>.<br />

<strong>De</strong> vergrijz<strong>in</strong>g is ook een uitdag<strong>in</strong>g op bovenlokaal niveau. <strong>De</strong> kust is immers <strong>de</strong> meest vergrijs<strong>de</strong><br />

<strong>regio</strong> van Vlaan<strong>de</strong>ren. Daarom wil <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> meewerken via een on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g en sensibiliser<strong>in</strong>g<br />

van <strong>de</strong> lokale besturen en <strong>de</strong> welzijns- en zorgactoren aan <strong>de</strong> kust. <strong>De</strong>ze vergrijz<strong>in</strong>g aan <strong>de</strong> kust is<br />

immers een afspiegel<strong>in</strong>g van hoe we er <strong>in</strong> Vlaan<strong>de</strong>ren b<strong>in</strong>nen enkele <strong>de</strong>cennia aan toe zullen zijn. Een<br />

unieke gelegenheid dus om <strong>de</strong> opportuniteiten en <strong>de</strong> uitdag<strong>in</strong>gen i.v.m. vergrijz<strong>in</strong>g te leren kennen en<br />

naar een gepaste aanpak te zoeken. <strong>De</strong>ze aanpak wordt s<strong>in</strong>ds het najaar van 2011 voorbereid.<br />

In 2009-2010 on<strong>de</strong>rzocht <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> samen met <strong>de</strong> Hogeschool <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren <strong>de</strong> leefbaarheid <strong>in</strong><br />

<strong>de</strong> hele <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>. <strong>De</strong> kuststrook en <strong>de</strong> centrumste<strong>de</strong>n wer<strong>de</strong>n buiten beschouw<strong>in</strong>g gelaten.<br />

Het proces werd gevoerd samen met <strong>de</strong> lokale besturen <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> en had een sensibiliserend<br />

effect. In januari 2010 werd als afsluiter een studienamiddag georganiseerd met een aantal goe<strong>de</strong><br />

voorbeel<strong>de</strong>n van hoe aan leefbaarheid kan gewerkt wor<strong>de</strong>n. <strong>De</strong>ze goe<strong>de</strong> voorbeel<strong>de</strong>n zijn gebun<strong>de</strong>ld<br />

Ons Erf<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> beheert drie grotere voorzien<strong>in</strong>gen voor personen met een handicap: <strong>De</strong> Waaiberg <strong>in</strong><br />

Gits,’t Venster <strong>in</strong> Emelgem en Ons Erf <strong>in</strong> <strong>Brugge</strong>. <strong>De</strong> drie voorzien<strong>in</strong>gen wor<strong>de</strong>n overkoepeld door <strong>de</strong><br />

vzw Unie-k. Ons Erf is qua capaciteit veruit <strong>de</strong> grootste van die drie, hetgeen het zorgkarakter van <strong>de</strong><br />

<strong>regio</strong> on<strong>de</strong>rstreept. In het tehuis niet-werken<strong>de</strong>n verblijven permanent 196 volwassen personen met<br />

een ernstig en diep verstan<strong>de</strong>lijke handicap, vaak met bijkomen<strong>de</strong> stoornissen. Hun vragen maken<br />

een <strong>in</strong>tensieve begeleid<strong>in</strong>g, verzorg<strong>in</strong>g en behan<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g nodig. <strong>De</strong> dagcentra Trika en W<strong>in</strong>droos sluiten<br />

daarbij aan, door een dagbested<strong>in</strong>g aan te bie<strong>de</strong>n voor externen met een vergelijkbare zorgvraag.<br />

Tenslotte biedt Ons Erf jaarlijks een tij<strong>de</strong>lijk logement voor thuisverblijven<strong>de</strong> volwassen personen<br />

met een beperk<strong>in</strong>g.


I 22<br />

THEMATISCH BELEID<br />

23<br />

Prov<strong>in</strong>ciale <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen voor Kunst en Cultuur<br />

Dat cultuur een belangrijk thema is <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>, staat buiten kijf. Vooral <strong>de</strong> centrumste<strong>de</strong>n<br />

<strong>Brugge</strong> en Oosten<strong>de</strong> zijn grote spelers op kunst- en cultuurvlak. <strong>De</strong> bijdrage die <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong><br />

levert, is <strong>in</strong> vergelijk<strong>in</strong>g eer<strong>de</strong>r beschei<strong>de</strong>n, maar wel relevant, met o.a. on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van<br />

bibliotheken, festivals en evenementen, jeugdcultuur en <strong>de</strong>potwerk<strong>in</strong>g voor musea. In <strong>de</strong>ze al<strong>in</strong>eas<br />

wordt enkel <strong>in</strong>gegaan op <strong>de</strong> <strong>regio</strong>specifieke thematiek van drie prov<strong>in</strong>ciale musea, die zich focussen<br />

op respectievelijk 20ste eeuwse beel<strong>de</strong>n<strong>de</strong> kunst, landbouwerfgoed en Atlantikwall.<br />

Mu.ZEE vzw, Ensorhuis en Permekemuseum<br />

Prov<strong>in</strong>ciaal Museum Bulskampveld<br />

Vlakbij het kasteel Bulskampveld bev<strong>in</strong>dt zich ook het Prov<strong>in</strong>ciaal Museum Bulskampveld. Dit museum<br />

beheert één <strong>de</strong>r grootste collecties karren en wagens van Vlaan<strong>de</strong>ren, die opgesteld staan on<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />

halfopen galerijen rond <strong>de</strong> krui<strong>de</strong>ntu<strong>in</strong>. An<strong>de</strong>re on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len van <strong>de</strong>ze agrarische en ambachtelijke<br />

collectie zijn sjezen, landbouwwerktuigen, een wagenmakerij en an<strong>de</strong>re ou<strong>de</strong> ambachten. Om <strong>de</strong><br />

belev<strong>in</strong>g van <strong>de</strong>ze collectie te verhogen, wordt een <strong>de</strong>el van <strong>de</strong> galerijen <strong>in</strong>gericht als een nieuwe<br />

afgesloten polyvalente en flexibele presentatieruimte. In een kle<strong>in</strong>e workshopruimte kunnen klassen<br />

of groepen actief aan <strong>de</strong> slag. Dat soort groepsbezoek door klassen en verenig<strong>in</strong>gen is afgestemd op<br />

<strong>de</strong> activiteiten die door <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale dienst Natuur- en Milieu Educatie (NME) wor<strong>de</strong>n uitgebouwd<br />

op <strong>de</strong>ze onthaalsite.<br />

Mu.ZEE vzw is het resultaat van een <strong>in</strong>tensieve samenwerk<strong>in</strong>g tussen het PMMK en het Museum voor<br />

Schone Kunsten van <strong>de</strong> Stad Oosten<strong>de</strong>. In <strong>de</strong>ze vzw wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> collecties van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> en <strong>de</strong> Stad<br />

samengevoegd. Het Kunstmuseum aan Zee vertelt verhalen met een unieke collectie kunst van 1830<br />

tot nu, en staat via een toonaangevend tentoonstell<strong>in</strong>gsprogramma en collectiebeleid <strong>in</strong> dialoog met het<br />

<strong>in</strong>ternationale kunstgebeuren. <strong>De</strong> collectie biedt een ruim overzicht van <strong>de</strong> Belgische kunst uit <strong>de</strong> 19<strong>de</strong><br />

en <strong>de</strong> 20ste eeuw. Ook het Ensorhuis <strong>in</strong> Oosten<strong>de</strong> en het Permekemuseum <strong>in</strong> Jabbeke zijn satellieten<br />

van het museum en zijn voorbeel<strong>de</strong>n van hoe kunstenaars leef<strong>de</strong>n en werkten. Het Mu.ZEE voert zo een<br />

extern gericht museaal beleid, waarbij bezoekers kunst ont<strong>de</strong>kken van atelier en woonhuis tot museum.<br />

Het Permekemuseum, <strong>in</strong> zijn won<strong>in</strong>g <strong>De</strong> Vier W<strong>in</strong><strong>de</strong>n <strong>in</strong> Jabbeke.<br />

In 2011 liepen er tentoonstell<strong>in</strong>gen over <strong>de</strong> tan<strong>de</strong>m Permeke-Raveel en over <strong>de</strong> film ‘Permeke’ uit 1986 van Henri Storck<br />

Memoriaal Pr<strong>in</strong>s Karel,<br />

Openluchtmuseum Atlantikwall en Walraversij<strong>de</strong><br />

Kon<strong>in</strong>g Leopold II kocht <strong>in</strong> 1902-1903 <strong>de</strong> historische kern van het prov<strong>in</strong>ciedome<strong>in</strong> Raversij<strong>de</strong>, tussen<br />

<strong>de</strong> Nieuwpoortsesteenweg en <strong>de</strong> Du<strong>in</strong>enstraat <strong>in</strong> Oosten<strong>de</strong>. In 1930 breid<strong>de</strong> pr<strong>in</strong>s Karel dit dome<strong>in</strong><br />

uit, nadat er tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> twee wereldoorlogen Duitse versterk<strong>in</strong>gen wer<strong>de</strong>n aangebracht. Vanaf 1950<br />

tot zijn dood <strong>in</strong> 1963 woon<strong>de</strong> pr<strong>in</strong>s Karel er permanent, en bescherm<strong>de</strong> er <strong>de</strong> natuur en <strong>de</strong> bunkers<br />

tegen afbraak. Na schenk<strong>in</strong>g aan <strong>de</strong> Belgische staat <strong>in</strong> 1981, overhevel<strong>in</strong>g naar het Vlaams Gewest en<br />

later naar <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>, wer<strong>de</strong>n op het dome<strong>in</strong> twee musea voor het publiek opengesteld.<br />

Het Memoriaal Pr<strong>in</strong>s Karel bestaat uit een vijftal lage, okergele huizen achter een lange bakstenen<br />

dome<strong>in</strong>muur langs <strong>de</strong> Du<strong>in</strong>enstraat. Ze gaan terug op een 19<strong>de</strong>-eeuwse kern en zijn <strong>in</strong> <strong>de</strong> jaren 1930<br />

en 1950 drastisch verbouwd. <strong>De</strong> zogenaam<strong>de</strong> Vlaamse Zaal, een verbouw<strong>de</strong> Duitse kant<strong>in</strong>e van <strong>de</strong><br />

Twee<strong>de</strong> Wereldoorlog, is <strong>in</strong>gericht als museum rond <strong>de</strong> kon<strong>in</strong>klijke familie en pr<strong>in</strong>s Karel. Foto’s,<br />

persoonlijke her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>gen, uniformen, kunstvoorwerpen en enkele schil<strong>de</strong>rijen evoceren hun leefwereld<br />

aan zee. Het Paviljoen van <strong>de</strong> Pr<strong>in</strong>s is een eenvoudige man<strong>de</strong>nvlechterswon<strong>in</strong>g uit 1865, die<br />

pr<strong>in</strong>s Karel als won<strong>in</strong>g gebruikte. Het huis werd her<strong>in</strong>gericht met het orig<strong>in</strong>ele meubilair.<br />

In <strong>de</strong> 800 meter lange du<strong>in</strong>enrij liggen ongeveer zestig militaire constructies, die dateren uit <strong>de</strong> Eerste<br />

en Twee<strong>de</strong> Wereldoorlog. Ze bestaan uit een geschuts- en observatiel<strong>in</strong>ie aan <strong>de</strong> zeedijk, en een<br />

achtergeschoven l<strong>in</strong>ie voor munitieopslag en personeelsverblijf. <strong>De</strong> twee<strong>de</strong> l<strong>in</strong>ie kreeg een museale<br />

<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g met levensgrote poppen.<br />

Ten zui<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> Du<strong>in</strong>enstraat werd <strong>in</strong> 1992 een 15<strong>de</strong>-eeuws vissersdorp opgegraven. Een <strong>de</strong>r<strong>de</strong><br />

museum, over die opgrav<strong>in</strong>gen, open<strong>de</strong> <strong>in</strong> 2000. Het toegangsgebouw toont het leven van <strong>de</strong> vissers<br />

en het Beleg van Oosten<strong>de</strong>, terwijl op het terre<strong>in</strong> drie van <strong>de</strong> <strong>de</strong>rtien opgegraven huizen zijn gereconstrueerd.


I 24<br />

THEMATISCH BELEID<br />

25<br />

E c o n o m i e<br />

Het prov<strong>in</strong>ciaal sociaaleconomisch beleid is specifiek voor <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> toegespitst<br />

op <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van vier speerpuntsectoren of economische kennisclusters: Flan<strong>de</strong>rs Maritime<br />

Cluster, Logistiek Platform <strong>West</strong>-Poort, Trefpunt Zorg Noord-<strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren en Greenbridge/Powerl<strong>in</strong>k.<br />

S<strong>in</strong>ds <strong>de</strong> herstructurer<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> dienst Economie en <strong>de</strong> Prov<strong>in</strong>ciale Ontwikkel<strong>in</strong>gsmaatschappij<br />

(POM) <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren is vooral <strong>de</strong> POM die dat operationeel vorm geeft.<br />

Daarnaast zijn er e<strong>in</strong>d 2010 samen met <strong>de</strong> zeehavens Oosten<strong>de</strong> en Zeebrugge twee belangrijke<br />

Europese projecten opgestart: Food Port en Oost-<strong>West</strong>-Poort.<br />

Project Food Port<br />

Logistiek Platform <strong>West</strong>-Poort<br />

Het Logistiek Platform <strong>West</strong>-Poort (LPWP) is s<strong>in</strong>ds 2011 als kennisplatform <strong>in</strong>gebed <strong>in</strong> <strong>de</strong> POM. Dit<br />

kennisplatform werkt aan <strong>de</strong> ver<strong>de</strong>re operationaliser<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> <strong>West</strong>-Vlaamse strategie op vlak van<br />

transport en logistiek. Dit met het oog op <strong>de</strong> realisatie van een geïntegreerd en marktgericht beleid.<br />

<strong>De</strong> vernoem<strong>de</strong> projecten waar <strong>de</strong> zeehavens bij betrokken zijn, wor<strong>de</strong>n vanuit dit platform gecoörd<strong>in</strong>eerd.<br />

In <strong>de</strong> loop van 2012 zal het operationeel ankerpunt voor het LPWP wor<strong>de</strong>n gehuisvest <strong>in</strong> een<br />

gebouw <strong>in</strong> <strong>de</strong> haven van Zeebrugge.<br />

Door <strong>West</strong>-Poort krijgt het zorgvuldig opgebouw<strong>de</strong> netwerk van logistieke actoren een eigen profiel.<br />

<strong>De</strong> kantoor- en verga<strong>de</strong>rruimten <strong>in</strong> Zeebrugge zijn bovendien duurzaam gebouwd.<br />

Dit Interreg IVB-programma Noordzee project wil <strong>de</strong> logistieke stromen van voed<strong>in</strong>gsproducten <strong>in</strong><br />

het Noordzeegebied optimaliseren en coörd<strong>in</strong>eren. Hiervoor werken 17 partners samen: <strong>regio</strong>nale en<br />

lokale overhe<strong>de</strong>n, havens en kennis<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen uit België, Verenigd Kon<strong>in</strong>krijk, <strong>De</strong>nemarken, Noorwegen,<br />

Duitsland en Zwe<strong>de</strong>n. Een van <strong>de</strong> belangrijkste doelstell<strong>in</strong>gen is <strong>de</strong> realisatie van een ver<strong>de</strong>re<br />

bun<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g van transportstromen, zoals verse producten, koel- en diepvriesproducten, door mid<strong>de</strong>l<br />

van <strong>de</strong> uitbouw van duurzame transportcorridors. Op <strong>de</strong>ze manier kan een modal shift van wegtransport<br />

naar het duurzamere spoorvervoer, b<strong>in</strong>nenvaart en kustvaart wor<strong>de</strong>n gerealiseerd.<br />

Project Oost-<strong>West</strong>-Poort<br />

Dit Interreg IVA-programma Vlaan<strong>de</strong>ren – Ne<strong>de</strong>rland project wil <strong>de</strong> economische en logistieke<br />

samen werk<strong>in</strong>g tussen <strong>de</strong> <strong>regio</strong>’s <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren (Zeebrugge) en Noord-Limburg (Venlo) <strong>in</strong> Ne<strong>de</strong>rland<br />

versterken, on<strong>de</strong>r meer via <strong>de</strong> uitbouw van een duurzame transportverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g en <strong>de</strong> versterk<strong>in</strong>g<br />

van <strong>de</strong> kennis<strong>in</strong>frastructuur. Hierbij zal <strong>in</strong> belangrijke mate wor<strong>de</strong>n gefocust op <strong>de</strong> voed<strong>in</strong>gs<strong>in</strong>dustrie,<br />

aangezien bei<strong>de</strong> <strong>regio</strong>’s sterk staan <strong>in</strong> het agro-food complex. Daarenboven wordt Venlo beschouwd<br />

als <strong>de</strong> belangrijkste logistieke hot spot van Ne<strong>de</strong>rland, en als een i<strong>de</strong>ale draaischijf richt<strong>in</strong>g het Duitse<br />

Ruhrgebied.<br />

Flan<strong>de</strong>rs Maritime Cluster<br />

In 2009 ontstond een netwerkorganisatie voor <strong>de</strong> Vlaamse on<strong>de</strong>rnem<strong>in</strong>gen met commerciële<br />

activiteiten op en rond <strong>de</strong> zee. <strong>De</strong> <strong>in</strong>itiatiefnemers zijn RESOC Oosten<strong>de</strong>, POM, VLIZ, <strong>de</strong> haven van<br />

Oosten<strong>de</strong>, <strong>de</strong> haven van Antwerpen en <strong>de</strong> baggerbedrijven Jan <strong>De</strong> Nul en DEME. <strong>De</strong> opzet is om een<br />

kennis- en competentiepool voor <strong>de</strong> mariene en maritieme sector op te richten. Er wordt vooral<br />

gefocust op <strong>de</strong> no<strong>de</strong>n m.b.t. <strong>in</strong>novatie, arbeidsmarkt en <strong>in</strong>ternationaliser<strong>in</strong>g. <strong>De</strong> POM <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren<br />

neemt hierbij een faciliteren<strong>de</strong> rol op. Concreet gaat het over het realiseren van <strong>in</strong>frastructuur voor<br />

starters en jonge bedrijven en een laagdrempelig expertisecentrum maritieme technologie.<br />

Trefpunt Zorg Noord-<strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren<br />

Het RESOC <strong>Brugge</strong> startte <strong>in</strong> 2010 het project Trefpunt Zorg. On<strong>de</strong>rtussen wer<strong>de</strong>n vele <strong>in</strong>itiatieven<br />

genomen en diverse partners verzameld. Het prov<strong>in</strong>ciebestuur is structureel lid van het samenwerk<strong>in</strong>gsverband.<br />

<strong>De</strong> POM <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren en <strong>de</strong> dienst Welzijn van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> wer<strong>de</strong>n lid van het<br />

Trefpunt Zorg. Met zijn zeer uitgebreid aanbod van zorgvoorzien<strong>in</strong>gen, on<strong>de</strong>rwijs<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen en gespecialiseer<strong>de</strong><br />

bedrijven is het sociaaleconomisch belang van <strong>de</strong> zorgsector <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong> zeer<br />

groot. Bovendien zal <strong>in</strong> <strong>de</strong> toekomst <strong>de</strong> vraag naar zorg alleen maar toenemen omwille van <strong>de</strong> vergrijz<strong>in</strong>g.<br />

Het Trefpunt Zorg brengt een structureel overleg tot stand tussen zorgvoorzien<strong>in</strong>gen, opleid<strong>in</strong>g<br />

en wetenschap, over <strong>de</strong> grenzen van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> sectoren heen. Dit overleg moet <strong>de</strong> katalysator


I 26<br />

GEÏNTEGREERDE GEBIEDSGERICHT PROJECTEN MEER DAN THEMATISCH EEN EXPERIMENT BELEID<br />

27<br />

van samenwerk<strong>in</strong>g en <strong>in</strong>novatie b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> zorgsector wor<strong>de</strong>n, <strong>de</strong> dialoog met <strong>de</strong> overhe<strong>de</strong>n coörd<strong>in</strong>eren<br />

én meer gewicht geven. <strong>De</strong> POM engageert zich rond <strong>de</strong> prioriteiten ‘zorg en technologie’ en ‘zorg<br />

en werk’, <strong>de</strong> dienst Welzijn engageert zich ook op verschillen<strong>de</strong> vlakken, <strong>de</strong> gebiedsgerichte werk<strong>in</strong>g<br />

helpt mee het geheel vorm geven.<br />

Greenbridge/Power-L<strong>in</strong>k<br />

Als on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van clean tech is <strong>de</strong> ontwikkel<strong>in</strong>g van duurzame energie een belangrijk thema. <strong>De</strong><br />

<strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> heeft door diverse ontwikkel<strong>in</strong>gen heel wat troeven om <strong>de</strong>ze kennisclusters<br />

ver<strong>de</strong>r te ontwikkelen (cf. bestaan<strong>de</strong> Innovatie- en Incubatiecentrum Greenbridge, w<strong>in</strong>dmolens op<br />

zee, …). <strong>De</strong> Doelstell<strong>in</strong>g 2-projecten Power-L<strong>in</strong>k en The Energy Box wor<strong>de</strong>n door <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> f<strong>in</strong>ancieel<br />

on<strong>de</strong>rsteund. <strong>De</strong> POM verleent me<strong>de</strong>werk<strong>in</strong>g aan diverse <strong>in</strong>itiatieven van Power-L<strong>in</strong>k. Het<br />

prov<strong>in</strong>ciaal sociaaleconomisch beleid wil <strong>de</strong> vernoem<strong>de</strong> economische kennisclusters aan <strong>de</strong> hand<br />

van kenniscentra ver<strong>de</strong>r versterken. Gerelateerd aan het Nieuw Industrieel Beleid van <strong>de</strong> Vlaamse<br />

reger<strong>in</strong>g zullen <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> en <strong>de</strong> POM dit ver<strong>de</strong>r faciliteren. <strong>De</strong> kenniscentra vormen immers <strong>de</strong><br />

brug tussen kennis en bedrijfsleven en zullen bepalend zijn voor <strong>de</strong> <strong>in</strong>novatie van het KMO-weefsel.<br />

Dit is cruciaal voor het behoud van <strong>de</strong> welvaart en het welzijn <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong>.<br />

Aanspreekpunt voor Landbouw<br />

Gemeentelijke ambtenaren, eigen prov<strong>in</strong>ciale diensten, an<strong>de</strong>re overhe<strong>de</strong>n, landbouworganisaties en<br />

landbouwers kunnen met hun vragen omtrent regelgev<strong>in</strong>g, vergunn<strong>in</strong>gen, toelagen en dies meer<br />

terecht bij <strong>de</strong> gebiedswerker Landbouw voor <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>. <strong>De</strong>ze kan een pasklaar antwoord<br />

aanreiken. In an<strong>de</strong>re gevallen helpt een afspraak, een ron<strong>de</strong>tafel of een doorverwijz<strong>in</strong>g. Voor<br />

<strong>de</strong> toekomstplannen van <strong>de</strong> landbouwbedrijven b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciedome<strong>in</strong>en Fort van Beieren en<br />

Bulskampveld wor<strong>de</strong>n vanuit het streekhuis overlegfora georganiseerd.<br />

Actieve on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g via prov<strong>in</strong>ciale landbouwbeleid<br />

<strong>De</strong> gebiedswerker Land- en Tu<strong>in</strong>bouw fungeert ook als antenne voor <strong>de</strong> vzw Inagro, het vroegere Prov<strong>in</strong>ciaal<br />

On<strong>de</strong>rzoeks- en Voorlicht<strong>in</strong>gscentrum voor <strong>de</strong> Land- en Tu<strong>in</strong>bouw <strong>in</strong> Beitem. Een groot <strong>de</strong>el<br />

van die werk<strong>in</strong>g richt zich rechtstreeks tot landbouwers. Er is bijvoorbeeld <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale koepelwerk<strong>in</strong>g<br />

‘Onthaal op <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij’ die landbouweducatie, bezoekboer<strong>de</strong>rijen en hoeveproducten bun<strong>de</strong>lt.<br />

In <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> wonen en werken talrijke le<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> netwerken uit<br />

<strong>de</strong>ze koepelwerk<strong>in</strong>g en wor<strong>de</strong>n samen met <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale streekwerk<strong>in</strong>g <strong>regio</strong>nale acties opgezet.<br />

Bedrijfs<strong>in</strong>frastructuur voor Starters<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>in</strong>vesteert via <strong>de</strong> POM ook <strong>in</strong> ruimte voor on<strong>de</strong>rnemers. Dat is het generiek beleid, maar<br />

krijgt <strong>in</strong> Oosten<strong>de</strong> en <strong>Brugge</strong> wel een <strong>regio</strong>nale <strong>in</strong>vull<strong>in</strong>g. Twee van <strong>de</strong> zeven prov<strong>in</strong>ciale bedrijvencentra<br />

voor starters zijn gevestigd <strong>in</strong> <strong>Brugge</strong> en Oosten<strong>de</strong>, met aandacht voor dienstverlen<strong>in</strong>g aan het<br />

bedrijfsleven (consultancy, account<strong>in</strong>g, IT) en aan zorg (wellness, medische technologie). Twee van<br />

<strong>de</strong> vier starterscentra voor sociale economie liggen eveneens <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong>: <strong>De</strong> Werkhoek <strong>in</strong> Ou<strong>de</strong>nburg<br />

on<strong>de</strong>rsteunt sociale on<strong>de</strong>rnem<strong>in</strong>gen en bestaan<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnem<strong>in</strong>gen met een sociale ‘<strong>in</strong>voeg<strong>in</strong>g’ <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />

<strong>regio</strong> Oosten<strong>de</strong> en <strong>de</strong> <strong>West</strong>hoek.<br />

<strong>De</strong> on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van gemeentelijk landbouwbeleid betreft niet enkel een vergunn<strong>in</strong>gen- en subsidiebeleid, maar ook communicatie<br />

via <strong>de</strong> <strong>in</strong>zamel<strong>in</strong>g van advies, mail<strong>in</strong>gs en <strong>de</strong>batmomenten.<br />

L a n d b o u w<br />

<strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren is <strong>de</strong> landbouwprov<strong>in</strong>cie bij uitstek: één <strong>de</strong>r<strong>de</strong> van <strong>de</strong> Vlaamse landbouwbedrijven<br />

is gelegen <strong>in</strong> onze prov<strong>in</strong>cie. <strong>De</strong> sector is wel sterk aan het evolueren: schaalvergrot<strong>in</strong>g, automatiser<strong>in</strong>g,<br />

verwerk<strong>in</strong>g naast productie en verbred<strong>in</strong>g van activiteiten. Zeker <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>,<br />

waar <strong>de</strong> vastgoeddruk groot is en bedrijven veelal kle<strong>in</strong> tot mid<strong>de</strong>lgroot zijn, zijn die evoluties niet<br />

evi<strong>de</strong>nt. <strong>De</strong> on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> sector vanuit <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale streekwerk<strong>in</strong>g focust zich vooral op<br />

<strong>de</strong> raakvlakken met <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re sectoren en dome<strong>in</strong>en: water, recreatie, landschap en natuur. Doel is<br />

telkens <strong>de</strong> ontwikkel<strong>in</strong>g van een duurzame land- en tu<strong>in</strong>bouw.


I 28<br />

THEMATISCH BELEID<br />

29<br />

Ook wor<strong>de</strong>n landbouwers <strong>in</strong>geschakeld bij <strong>de</strong> uitvoer<strong>in</strong>g van natuurbeheer, van landschapsbedrijfsplannen<br />

of van waterbeleidsprojecten zoals <strong>de</strong> Bornebeek (Oostkamp en Beernem), <strong>de</strong> Moubeek<br />

(Torhout en Ze<strong>de</strong>lgem) en <strong>de</strong> R<strong>in</strong>gbeek (W<strong>in</strong>gene en Oostkamp).<br />

Een an<strong>de</strong>re doelgroep zijn <strong>de</strong> gemeenten die een eigen landbouwbeleid uitwerken. Gemeenten doen<br />

daarvoor beroep op <strong>de</strong> know-how van <strong>de</strong> gebiedswerker Landbouw, die vaak een bre<strong>de</strong>re kijk heeft<br />

en ervar<strong>in</strong>g uit gelijkaardige <strong>in</strong>itiatieven kan benutten. In <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> gebeurt dat vrij <strong>in</strong>tensief:<br />

<strong>de</strong> opmaak van een gemeentelijk landbouwontwikkel<strong>in</strong>gsplan <strong>in</strong> Gistel, <strong>de</strong> organisatie van een landbouwcommissie<br />

bij <strong>de</strong> Stad <strong>Brugge</strong>, het organiseren van een jaarlijkse landbouwavond <strong>in</strong> Damme.<br />

Er is ook een <strong>regio</strong>nale mail<strong>in</strong>g naar landbouwschepenen en -ambtenaren met o.a. nieuws uit het<br />

prov<strong>in</strong>ciaal landbouwcentrum Inagro.<br />

<strong>De</strong> on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van het gemeentelijk landbouwbeleid betreft niet enkel een vergunn<strong>in</strong>gen- en subsidiebeleid,<br />

maar ook communicatie via <strong>de</strong> <strong>in</strong>zamel<strong>in</strong>g van advies, mail<strong>in</strong>gs en <strong>de</strong>batmomenten.<br />

Landbouwprojecten<br />

Afbaken<strong>in</strong>g KSG Torhout<br />

Torhout is <strong>in</strong> het Ruimtelijk Structuurplan Vlaan<strong>de</strong>ren geselecteerd als kle<strong>in</strong>ste<strong>de</strong>lijk gebied (KSG).<br />

Dit brengt mee dat <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> een ontwikkel<strong>in</strong>gsvisie op <strong>de</strong> stad uitwerkt. In die visie wordt on<strong>de</strong>rzocht<br />

of er bijkomen<strong>de</strong> ruimte nodig is voor wonen, bedrijvigheid, recreatie, … In overleg met <strong>de</strong><br />

Stad Torhout en het Vlaams Gewest wor<strong>de</strong>n locaties bepaald waar <strong>de</strong>ze ste<strong>de</strong>lijke functies zich <strong>in</strong><br />

<strong>de</strong> toekomst ver<strong>de</strong>r kunnen ontwikkelen. In Torhout gaat het bijvoorbeeld over ca. 12 ha voor wonen<br />

en ca. 20 ha voor <strong>regio</strong>nale bedrijvigheid. Er is eveneens aandacht voor ste<strong>de</strong>lijk groen, mobiliteit<br />

en het vrijwaren van gebie<strong>de</strong>n met ste<strong>de</strong>lijke potenties. Ook concrete vragen, bijvoorbeeld rond <strong>de</strong><br />

ontsluit<strong>in</strong>g van het ste<strong>de</strong>lijk ziekenhuis, wor<strong>de</strong>n <strong>in</strong> het traject meegenomen. Voor <strong>de</strong>ze activiteiten<br />

wor<strong>de</strong>n zoekzones of mogelijke alternatieven aangeduid. <strong>De</strong> afweg<strong>in</strong>g tussen <strong>de</strong>ze locaties wordt<br />

mee gemaakt <strong>in</strong> het on<strong>de</strong>rzoek naar mogelijke milieu-effecten, het plan MER.<br />

In april 2011 werd <strong>de</strong> afbaken<strong>in</strong>g <strong>de</strong>f<strong>in</strong>itief vastgesteld. Momenteel is een plan MER <strong>in</strong> opmaak. <strong>De</strong><br />

resultaten vanuit <strong>de</strong>ze studie kunnen een <strong>in</strong>vloed hebben op <strong>de</strong> uite<strong>in</strong><strong>de</strong>lijk keuze en kunnen doorwerken<br />

<strong>in</strong> <strong>de</strong> concrete plannen. Op basis van <strong>de</strong> ontwikkel<strong>in</strong>gsvisie op <strong>de</strong> stad en <strong>de</strong> resultaten van<br />

het plan MER, zullen ruimtelijke uitvoer<strong>in</strong>gsplannen wor<strong>de</strong>n opgemaakt. <strong>De</strong>ze bepalen <strong>de</strong> effectieve<br />

bestemm<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> gron<strong>de</strong>n en leggen randvoorwaar<strong>de</strong>n op voor een kwalitatieve <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g.<br />

B<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> <strong>regio</strong> lopen tal van projecten op het raakvlak tussen landbouw en an<strong>de</strong>re sectoren. <strong>De</strong> prov<strong>in</strong>ciale<br />

participatie <strong>in</strong> die projecten varieert van een eenmalige <strong>in</strong>breng tot meer actieve <strong>de</strong>elname,<br />

maar is steevast gebiedsgericht en past <strong>in</strong> een ruimer gebiedsprogramma.<br />

<strong>De</strong> gewenste ruimtelijke structuur Torhout voorziet <strong>in</strong> woonuitbreid<strong>in</strong>g,<br />

bijkomen<strong>de</strong> lokale en <strong>regio</strong>nale bedrijventerre<strong>in</strong>en en herbevestigd landbouwgebied tot 2017.<br />

Eén voorbeeld is <strong>de</strong> bestrijd<strong>in</strong>g van zomerganzen <strong>in</strong> <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>rgebie<strong>de</strong>n via een Interregproject. Het Lea<strong>de</strong>rproject<br />

‘Omgev<strong>in</strong>gszorg’ <strong>in</strong> Oostkamp en Beernem behan<strong>de</strong>lt landschappelijke <strong>in</strong>tegratie van bedrijven,<br />

energie en waterontijzer<strong>in</strong>g op landbouwbedrijven. In het waterschap Damse Pol<strong>de</strong>r-S<strong>in</strong>t-Trudole<strong>de</strong>ken<br />

loopt het Interregproject ‘Proeftu<strong>in</strong> Ka<strong>de</strong>rrichtlijn Water’ waarbij landbouwers <strong>de</strong> kans krijgen om on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g<br />

te krijgen bij het plaatsen van Individuele Behan<strong>de</strong>l<strong>in</strong>gs<strong>in</strong>stallaties voor Afvalwater (IBA’s), het<br />

opstellen van bemest<strong>in</strong>gsproeven en het beperken en gericht gebruiken van gewasbescherm<strong>in</strong>gsmid<strong>de</strong>len.<br />

R u i m t e l i j k e Plann<strong>in</strong>g<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> werkt <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> s<strong>in</strong>ds 2010 aan een grondige herzien<strong>in</strong>g van<br />

het Prov<strong>in</strong>ciaal Ruimtelijk Structuurplan (PRS-WV). Daarnaast wor<strong>de</strong>n er <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> Prov<strong>in</strong>ciale<br />

Ruimtelijke Uitvoer<strong>in</strong>gsplannen (PRUP’s) opgesteld. Hier lichten we drie gebiedsspecifieke ruimtelijke<br />

plann<strong>in</strong>gsprocessen toe: <strong>de</strong> <strong>de</strong>cretaal vereiste afbaken<strong>in</strong>g van het kle<strong>in</strong>ste<strong>de</strong>lijk gebied (KSG) Torhout,<br />

<strong>de</strong> afbaken<strong>in</strong>g van het KSG Knokke-Heist en het strategisch projectgebied <strong>De</strong> Sol <strong>in</strong> Blankenberge.


I 30 THEMATISCH BELEID 31<br />

Afbaken<strong>in</strong>g KSG Knokke-Heist<br />

In september 2011 keur<strong>de</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cieraad <strong>de</strong> <strong>de</strong>f<strong>in</strong>itieve vaststell<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> afbaken<strong>in</strong>g structuuron<strong>de</strong>rsteunend<br />

kle<strong>in</strong>ste<strong>de</strong>lijk gebied Knokke-Heist goed. Al <strong>in</strong> <strong>de</strong>cember 2010 was een voorlopige<br />

afbaken<strong>in</strong>g vastgesteld, waarna een openbaar on<strong>de</strong>rzoek volg<strong>de</strong>. <strong>De</strong> bezwaren en adviezen wer<strong>de</strong>n<br />

behan<strong>de</strong>ld door <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale commissie voor ruimtelijke or<strong>de</strong>n<strong>in</strong>g (PROCORO). Dit heeft niet geleid<br />

tot een aanpass<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> afbaken<strong>in</strong>gslijn zelf.<br />

Alle programma-elementen voor het kle<strong>in</strong>ste<strong>de</strong>lijke gebied zelf wer<strong>de</strong>n al <strong>in</strong> an<strong>de</strong>re planprocessen<br />

aangehaald. Belangrijk voor Knokke-Heist is <strong>de</strong> ontwikkel<strong>in</strong>g van een strategisch projectgebied zoals<br />

beschreven <strong>in</strong> het Prov<strong>in</strong>ciaal Ruimtelijk Structuurplan <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren. B<strong>in</strong>nen <strong>de</strong>ze strategische<br />

projectgebie<strong>de</strong>n wor<strong>de</strong>n nieuwe bovenlokale ontwikkel<strong>in</strong>gen voorzien met o.a. toeristisch-recreatieve<br />

<strong>in</strong>frastructuur, won<strong>in</strong>gen en dienstenzones. Voor Knokke-Heist maakt het een bijkomend aanbod<br />

aan wonen, recreatie, een twee<strong>de</strong> golfterre<strong>in</strong> met golfhotel, een stadsrandbos en een nieuwe ziekenhuiscampus<br />

mogelijk.<br />

- Voor <strong>de</strong> ziekenhuiscampus werd al een Prov<strong>in</strong>ciaal Ruimtelijk Uitvoer<strong>in</strong>gsPlan (PRUP) opgemaakt.<br />

- Het Bijzon<strong>de</strong>r Plan van Aanleg (BPA) Du<strong>in</strong>enwater maakt ruimte voor een bijkomend aanbod aan<br />

wonen, recreatie en verblijfsaccommodatie.<br />

- Het Vlaamse Gewest zal b<strong>in</strong>nenkort starten met <strong>de</strong> opmaak van een Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoer<strong>in</strong>gsplan<br />

(GRUP) voor het golfterre<strong>in</strong> en het stadsrandbos.<br />

<strong>De</strong>ze drie plannen samen geven uitvoer<strong>in</strong>g aan <strong>de</strong> visie op het strategisch projectgebied voor Knokke-<br />

Heist en bijgevolg aan een samenhangend ste<strong>de</strong>lijk gebiedbeleid.<br />

Momenteel is <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren <strong>in</strong> overleg met <strong>de</strong> Stad Blankenberge, <strong>de</strong> Vlaamse<br />

overheid en an<strong>de</strong>re betrokkenen <strong>de</strong> procedure aan het voorberei<strong>de</strong>n om <strong>de</strong> milieu-effecten van <strong>de</strong>ze<br />

ontwikkel<strong>in</strong>g te bestu<strong>de</strong>ren. Dit gebeurt <strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van een zogenaamd plan MER. In dit plan MER<br />

moeten <strong>de</strong> milieu-effecten voor meer<strong>de</strong>re opties on<strong>de</strong>rzocht wor<strong>de</strong>n om een keuze voor <strong>de</strong> <strong>in</strong>vull<strong>in</strong>g<br />

van het gebied ver<strong>de</strong>r te on<strong>de</strong>rbouwen.<br />

<strong>De</strong> dienst Ruimtelijke Plann<strong>in</strong>g stuurt <strong>de</strong> plann<strong>in</strong>gs<strong>in</strong>itiatieven aan <strong>in</strong> samenwerk<strong>in</strong>g met Stad Blankenberge,<br />

terwijl het Coörd<strong>in</strong>atiepunt Duurzaam Kustbeheer het communicatieproces <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> verzorgt<br />

om <strong>de</strong> bekommernissen van alle actoren aan bod te laten komen.<br />

<strong>De</strong> site <strong>De</strong> Sol vormt een groene overgangszone tussen woonwijken, camp<strong>in</strong>gs, vakantiecentra en Zeebos.<br />

Strategisch Projectgebied <strong>De</strong> Sol Blankenberge<br />

In het ka<strong>de</strong>r van het PRS-WV wer<strong>de</strong>n enkele strategische projectgebie<strong>de</strong>n geselecteerd. Een strategisch<br />

project is een project met een <strong>in</strong>tegraal karakter (ruimtelijk, sociaaleconomisch, toeristisch…)<br />

<strong>in</strong> een afgebakend gebied. Het project werkt als een stimulans voor vernieuw<strong>in</strong>g en heeft een voorbeeld-<br />

en signaalfunctie buiten het strategische projectgebied. Door zijn functionele, ruimtelijke en<br />

adm<strong>in</strong>istratieve complexiteit overstijgt een <strong>de</strong>rgelijk project het lokale niveau.<br />

Tussen het Zeebos en <strong>de</strong> rand van Blankenberge, tussen Du<strong>in</strong>se Pol<strong>de</strong>rs en Floreal ter hoogte van<br />

<strong>de</strong> camp<strong>in</strong>g <strong>De</strong> Wielen, ligt een open gebied waarvoor een strategisch project wordt uitgewerkt. <strong>De</strong><br />

meest zichtbare veran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g <strong>in</strong> dit gebied zal <strong>de</strong> realisatie zijn van een ecologisch golfterre<strong>in</strong> en<br />

won<strong>in</strong>gen. Er werd beslist om op die plaats een publiek toegankelijke, ecologische 9-holes golf aan<br />

te leggen. <strong>De</strong>ze ontwikkel<strong>in</strong>g zal gepaard gaan met het bouwen van won<strong>in</strong>gen (twee<strong>de</strong> verblijven),<br />

mogelijk een hotel, en <strong>de</strong> uitbouw van openbare recreatieve voorzien<strong>in</strong>gen. <strong>De</strong>ze ontwikkel<strong>in</strong>g zal<br />

aansluiten bij het Zeebos en <strong>in</strong> samenhang met het Zeebos ver<strong>de</strong>r wor<strong>de</strong>n ontwikkeld, waardoor er<br />

een groter gebied voor recreatie <strong>in</strong> Blankenberge ontstaat.<br />

Het gaat <strong>in</strong> het totaal om een zone van 30 ha bruto, wanneer men het vrije landbouwgebied tussen <strong>de</strong><br />

Kon<strong>in</strong>g Albert I-laan en <strong>de</strong> Zeebruggelaan <strong>in</strong> beschouw<strong>in</strong>g neemt.<br />

M i l i e u, Nat u u r en Landschap<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren verwierf <strong>in</strong> <strong>de</strong> voorbije vijftig jaar 24 prov<strong>in</strong>ciedome<strong>in</strong>en en groene assen.<br />

<strong>De</strong> voornaamste doelstell<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> dome<strong>in</strong>en is het bie<strong>de</strong>n van rust en ontspann<strong>in</strong>g <strong>in</strong> een natuurlijke<br />

en laandschappelijk aantrekkelijke omgev<strong>in</strong>g. <strong>De</strong> dome<strong>in</strong>en vormen ook <strong>de</strong> uitvalsbases van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciedienst<br />

Natuur- en Milieueducatie. <strong>De</strong> groene assen, voormalige spoorwegbedd<strong>in</strong>gen, ontsluiten het<br />

<strong>West</strong>-Vlaamse platteland voor trage weggebruikers en vormen natuurverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gen. <strong>De</strong> meeste trajecten<br />

zijn verhard met ternair zand, i<strong>de</strong>aal voor rustige verplaats<strong>in</strong>gen. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> werkt ver<strong>de</strong>r aan <strong>de</strong>


I 32 THEMATISCH BELEID 33<br />

actieve uitbouw van dat netwerk, voornamelijk door miss<strong>in</strong>g l<strong>in</strong>ks weg te werken en door meer belev<strong>in</strong>gsmogelijkhe<strong>de</strong>n<br />

<strong>in</strong> te richten <strong>in</strong> <strong>de</strong> omgev<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> routes. In het totaal liggen <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-<br />

Oosten<strong>de</strong> acht van <strong>de</strong> vijftien prov<strong>in</strong>ciale dome<strong>in</strong>en en drie van <strong>de</strong> negen groene assen.<br />

Buiten die dome<strong>in</strong>en van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>, is er een gebiedsgericht natuur- en landschapsbeleid, dat past<br />

b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> gebiedsprogramma’s die ver<strong>de</strong>rop wor<strong>de</strong>n besproken. Zo zijn er dijkenplannen <strong>in</strong> <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>rs,<br />

en is er een nauwe samenwerk<strong>in</strong>g met het Regionaal Landschap Houtland. Ook mikt <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />

<strong>regio</strong> op natuurgerichte recreatie, om <strong>de</strong> belev<strong>in</strong>gswaar<strong>de</strong> van <strong>de</strong> lokale natuur te verhogen.<br />

<strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>dome<strong>in</strong>en en Groene assen<br />

Voor <strong>de</strong> meeste dome<strong>in</strong>en en groene assen lopen momenteel geen masterplannen, zodat ze hier<br />

slechts terloops wor<strong>de</strong>n vermeld. Ze zijn wel <strong>in</strong>gericht, publiek toegankelijk en <strong>in</strong> <strong>de</strong> kijker gezet via<br />

campagnes en activiteiten.<br />

- <strong>De</strong> Damse Vaart (13 km) is een kanaal dat s<strong>in</strong>ds 1940 een louter recreatieve functie heeft. Er zijn<br />

<strong>de</strong> voorbije jaren meer<strong>de</strong>re parkeermogelijkhe<strong>de</strong>n aangelegd en het jaagpad is een on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van<br />

twee fietsroutes, <strong>de</strong> Riante Pol<strong>de</strong>rroute en <strong>de</strong> Maerlantroute.<br />

- Het kasteelpark d’Aertrycke (49 ha) <strong>in</strong> Torhout is eigendom van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren; het<br />

kasteel uit 1869 is gerenoveerd tot een privaat congrescentrum. Het dome<strong>in</strong> sluit aan op <strong>de</strong> fietsroutes<br />

Kastelenroute en Groene 62, het Moereveldwan<strong>de</strong>lpad en het ruiterpad Groenhove, en ligt<br />

vlakbij het kasteeldome<strong>in</strong> Wijnendale.<br />

- Het Tillegembos (114 ha) is het oudste prov<strong>in</strong>ciedome<strong>in</strong>, aangekocht <strong>in</strong> 1963. Het sluit aan bij <strong>de</strong><br />

ste<strong>de</strong>lijke dome<strong>in</strong>en Tudor en Beisbroek. <strong>De</strong> nadruk ligt er op zachte recreatie: wan<strong>de</strong>lpa<strong>de</strong>n,<br />

speeltu<strong>in</strong>, trekkershutten, volkstu<strong>in</strong>en. Het dome<strong>in</strong> is ook het startpunt van <strong>de</strong> Kastelenroute.<br />

- Het prov<strong>in</strong>ciedome<strong>in</strong> Zeebos (35 ha) ligt tussen Blankenberge en Zeebrugge, net achter <strong>de</strong> kustlijn.<br />

<strong>De</strong> aanleg van dit bos <strong>in</strong> 1998 was een gemeenschappelijk <strong>in</strong>itiatief van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren<br />

en <strong>de</strong> Stad Blankenberge, om alternatieve recreatieruimte te creëren achter strand en dijk.<br />

Drie jeugdbeweg<strong>in</strong>gen kregen er nieuwe lokalen en speelwei<strong>de</strong>n. Recent werd het dome<strong>in</strong> met<br />

6 ha uitgebreid en werd het ook natuurvrien<strong>de</strong>lijk <strong>in</strong>gericht.<br />

- <strong>De</strong> Abdijenroute (11 km) tussen <strong>Brugge</strong> en Mal<strong>de</strong>gem ontsluit het natuurgebied<br />

<strong>de</strong> Assebroekse Meersen, het bosgebied van Ryckevel<strong>de</strong> en<br />

het landschap tussen Sijsele en Donk. <strong>De</strong> route is vernoemd<br />

naar <strong>de</strong> kloosterhoeven St.-Trudo en Engelendale en<br />

<strong>de</strong> abdijen van Steenbrugge en Male.<br />

- <strong>De</strong> Vloethemveldzate (5,5 km) <strong>in</strong> Ze<strong>de</strong>lgem is<br />

<strong>de</strong> kortste van <strong>de</strong> <strong>West</strong>-Vlaamse groene assen.<br />

<strong>De</strong> voormalige militaire spoorweg verb<strong>in</strong>dt het<br />

bosgebied Vloethemveld met het bosgebied<br />

Merkemveld-Doeveren, en vormt een functionele<br />

fietsroute tussen <strong>de</strong> dorpskernen van<br />

Ze<strong>de</strong>lgem, Aartrijke en Jabbeke.<br />

I Dome<strong>in</strong> Lippensgoed-Bulskampveld<br />

Het prov<strong>in</strong>ciedome<strong>in</strong> Lippensgoed-Bulskampveld (232 ha) maakt <strong>de</strong>el uit van het grootste aaneengesloten<br />

bos- en hei<strong>de</strong>gebied van <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren. Het dome<strong>in</strong> richt zich met 8 ha speelbos op actievere<br />

recreatie en profileert zich als uitvalsbasis voor grotere fiets-, wan<strong>de</strong>l- en ruiterroutes, <strong>in</strong> het<br />

omliggen<strong>de</strong> Landschapspark Bulskampveld. Centraal ligt het neogotische kasteel, waar<strong>in</strong> een NMEbezoekerscentrum<br />

en streek<strong>in</strong>formatiepunt is on<strong>de</strong>rgebracht. Het centrum richt zich tot gez<strong>in</strong>nen en<br />

schoolgroepen, met tentoonstell<strong>in</strong>gen, werkruimtes, dagarrangementen, gidsbeurten en educatief<br />

uitleenmateriaal, horeca en een recent heraangeleg<strong>de</strong> speeltu<strong>in</strong>. Op <strong>de</strong> bene<strong>de</strong>nverdiep<strong>in</strong>g staan het<br />

landschap en <strong>de</strong> natuur <strong>in</strong> <strong>de</strong> kijker, <strong>de</strong> bovenverdiep<strong>in</strong>g toont het kasteelleven.<br />

Aansluitend bij het dome<strong>in</strong> liggen <strong>de</strong> 280 ha Vagevuurbossen van het Vlaams Gewest. Natuurpunt<br />

Beernem beheert langs <strong>de</strong> Bornebeek 17 ha wei<strong>de</strong>n, hei<strong>de</strong> en bos als natuurreservaat. Het gaat om<br />

een erg gevarieerd gebied, met bossen, dreven, hei<strong>de</strong>, akkers, wei<strong>de</strong>n, vennen en een landschapstu<strong>in</strong>.<br />

Omwille van <strong>de</strong> natuur- en culturele waar<strong>de</strong>n en <strong>de</strong> vele wan<strong>de</strong>l- en fietsroutes wordt dit ruimere<br />

Bulskampveldgebied momenteel opgewaar<strong>de</strong>erd tot het Landschapspark Bulskampveld. In<br />

het Strategisch Beleidsplan van <strong>West</strong>toer vormt het een recreatief bestemm<strong>in</strong>gsgebied van eerste<br />

or<strong>de</strong>. <strong>De</strong> Vlaamse Landschapmaatschappij on<strong>de</strong>rsteunt het <strong>in</strong>itiatief via land- en natuur<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g.<br />

I Natuurpark Zw<strong>in</strong><br />

Het Zw<strong>in</strong> dateert uit 1952 en is daarmee het eerste natuurreservaat <strong>in</strong> België. Het zoutwatergetij<strong>de</strong>ngebied<br />

op <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse grens werd door graaf Leon Lippens, <strong>de</strong> toenmalige directeur van <strong>de</strong><br />

Compagnie Immobilière du Zoute, tot een reservaat uitgeroepen . Ruim vijftig jaar later kon <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong><br />

het geken<strong>de</strong> vogelpark verwerven, om er samen met het Agentschap voor Natuur en Bos en <strong>de</strong><br />

gemeente Knokke-Heist een eigentijdse educatieve bezoekersattractie uit te bouwen.<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> werkt <strong>in</strong> een grensoverschrij<strong>de</strong>nd partnerschap aan een masterplan voor <strong>de</strong> her<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g<br />

van het vogelpark en <strong>de</strong> <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van uitkijkplaatsen omheen <strong>de</strong> verruim<strong>de</strong> Zw<strong>in</strong>vlakte. In 2010<br />

werd via een <strong>in</strong>ternationale architectuurwedstrijd gekozen voor een nieuw ontwerp van bezoekerscentrum.<br />

Om <strong>de</strong> vernieuw<strong>in</strong>gsoperatie te f<strong>in</strong>ancieren, heeft <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> zich geëngageerd <strong>in</strong> een aantal<br />

Europese projecten. Op die manier wordt het hele Zw<strong>in</strong>verhaal over <strong>de</strong> grenzen heen <strong>in</strong>hou<strong>de</strong>lijk<br />

geka<strong>de</strong>rd. Het project Recreatie & Ecotoerisme <strong>in</strong> <strong>de</strong> Zw<strong>in</strong>streek (REECZ, Interreg IVA Vlaan<strong>de</strong>ren-<br />

Ne<strong>de</strong>rland) behelst een grensoverschrij<strong>de</strong>nd partnerschap om <strong>in</strong> <strong>de</strong> Zw<strong>in</strong>streek een eenduidig,<br />

duurzaam en streekgebon<strong>de</strong>n toeristisch-recreatief weefsel te ontwikkelen. Hierbij vormen natuur,<br />

cultuur, erfgoed en landschap <strong>de</strong> belangrijkste <strong>in</strong>grediënten voor een bre<strong>de</strong> geïntegreer<strong>de</strong> aanpak<br />

die niet stopt aan <strong>de</strong> landsgrenzen. Met het Europese project Natura People (Interreg IVA – 2 Zeeën)<br />

wordt transnationaal samengewerkt om natuur en plattelandseconomie dichter bij elkaar te brengen,<br />

en zo bij te dragen tot <strong>de</strong> duurzame ontwikkel<strong>in</strong>g van Natura2000-gebie<strong>de</strong>n.


I 34 THEMATISCH BELEID 35<br />

I Fort van Beieren<br />

Het prov<strong>in</strong>ciedome<strong>in</strong> Fort van Beieren (27 ha) , aangekocht <strong>in</strong> 1998, is een kle<strong>in</strong> dome<strong>in</strong> tussen het<br />

dorp Koolkerke (<strong>Brugge</strong>) en <strong>de</strong> Damse Vaart. Het aar<strong>de</strong>n fort uit 1705 is het best bewaar<strong>de</strong> restant<br />

uit <strong>de</strong> Spaanse Successieoorlog <strong>in</strong> Vlaan<strong>de</strong>ren. Het fort en <strong>de</strong> 19<strong>de</strong>-eeuwse kasteelruïne vormen <strong>de</strong><br />

cultuurhistorische elementen waarop <strong>de</strong> natuur vrij <strong>in</strong>speelt. Het biedt op een relatief kle<strong>in</strong>e oppervlakte<br />

een landschap met dichtgegroei<strong>de</strong> grachten, open waterpartijen, populieren, een ou<strong>de</strong><br />

kasteeltu<strong>in</strong>, gesloten bos en open wei<strong>de</strong>n. Op het dome<strong>in</strong> is ook een landbouwbedrijf. Het fort kreeg<br />

recent een twee<strong>de</strong> recreatieve verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g met <strong>de</strong> Damse Vaart. Er wordt over het dome<strong>in</strong> ook een<br />

fietsverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g gerealiseerd tussen <strong>de</strong> Gemenewei<strong>de</strong>straat en <strong>de</strong> Hoveniersstraat.<br />

In het ka<strong>de</strong>r van <strong>de</strong> herwaar<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> Staats-Spaanse L<strong>in</strong>ies wordt het noor<strong>de</strong>lijke bastion van<br />

het fort gerestaureerd. Samen met het landbouwbedrijf wordt een masterplan opgemaakt, dat een<br />

leefbare exploitatie beoogt.<br />

Het Fort van Beieren vormt een i<strong>de</strong>ale groene afstapplaats naast <strong>de</strong> Damse Vaart.<br />

Een <strong>in</strong>hou<strong>de</strong>lijke heroriënter<strong>in</strong>g zal het prov<strong>in</strong>ciedome<strong>in</strong> opnieuw mo<strong>de</strong>rn en aantrekkelijk maken<br />

voor een nieuwe generatie bezoekers. In eerste <strong>in</strong>stantie wordt gewerkt aan een gebiedsvisie. Als<br />

basis voor <strong>de</strong> her<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g staat een hogere toeristische en recreatieve meerwaar<strong>de</strong>, niet enkel voor<br />

Oosten<strong>de</strong>, maar voor <strong>de</strong> hele kust. Een mogelijke aansluit<strong>in</strong>g van het dome<strong>in</strong> op het strand wordt<br />

on<strong>de</strong>rzocht. Ook een verbeter<strong>de</strong> fietsverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g moet b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong>ze visie passen.<br />

I Groene 62<br />

<strong>De</strong> Groene 62 (22 km), vernoemd naar <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> spoorwegco<strong>de</strong>, verb<strong>in</strong>dt Oosten<strong>de</strong> met Torhout en vormt<br />

<strong>de</strong> langste groene as van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie. Vanaf <strong>de</strong> kust doorsnijdt hij achtereenvolgens <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>leeuwse<br />

pol<strong>de</strong>rs, <strong>de</strong> historische pol<strong>de</strong>rs, <strong>de</strong> zandrug van Gistel, Moere-Nieuwland, <strong>de</strong> vlakte rond Eernegem<br />

en het plateau van Wijnendale. On<strong>de</strong>rweg bleef een en an<strong>de</strong>r van spoorweg<strong>in</strong>frastructuur bewaard:<br />

<strong>de</strong> verhoog<strong>de</strong> spoorwegbedd<strong>in</strong>gen door <strong>de</strong> Oostendse kreken, het station van Moere, <strong>de</strong> stationput<br />

te Eernegem, <strong>de</strong> uitgrav<strong>in</strong>gen en bruggen te Wijnendale. Het traject is volledig autovrij, en vormt ook<br />

een erg functionele verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g met verschillen<strong>de</strong> lan<strong>de</strong>lijke en ste<strong>de</strong>lijke kernen.<br />

In 2010 werd een omgev<strong>in</strong>gsplan opgemaakt om <strong>de</strong> belev<strong>in</strong>gswaar<strong>de</strong> vanop <strong>de</strong> fietsberm aantrekkelijker<br />

te maken. Een <strong>de</strong>el van dat plan heeft betrekk<strong>in</strong>g op <strong>de</strong> <strong>in</strong>frastructuur van <strong>de</strong> Groene 62 zelf, een <strong>de</strong>el<br />

op het omr<strong>in</strong>gen<strong>de</strong> landschap en bezienswaardighe<strong>de</strong>n <strong>in</strong> <strong>de</strong> omgev<strong>in</strong>g.<br />

In <strong>de</strong>cember 2011 startten <strong>de</strong> eerste werken op <strong>de</strong> langste fietsas van <strong>de</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren. Gemeentebesturen en omwonen<strong>de</strong>n wer<strong>de</strong>n<br />

betrokken om ook <strong>de</strong> omgev<strong>in</strong>g te ontwikkelen.<br />

I Dome<strong>in</strong> Raversij<strong>de</strong><br />

Het Dome<strong>in</strong> Raversij<strong>de</strong> (39 ha) werd <strong>in</strong> 1988 door <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> verworven. <strong>De</strong> site, gelegen <strong>in</strong> een beschermd<br />

du<strong>in</strong>engebied, omvat een bezoekerscentrum dat leven en werk van pr<strong>in</strong>s-regent Karel toont<br />

en een openluchtmuseum over <strong>de</strong> Atlantikwall. In juli 2000 werd op het dome<strong>in</strong> <strong>de</strong> archeologische<br />

site Walraversij<strong>de</strong> geopend, over het 15<strong>de</strong>-eeuwse vissersdorp Walraversij<strong>de</strong>. Vlakbij ligt ook een<br />

vogelopvangcentrum.


I 36 THEMATISCH BELEID 37<br />

Gebiedsbericht natuur- en landschapsbeleid<br />

Ook buiten haar eigen dome<strong>in</strong>en stelt <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> zich dynamisch op <strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van het gebiedsgerichte<br />

natuur-, soortenbeleid. In het gebiedsgerichte natuurbeleid wordt <strong>in</strong>vull<strong>in</strong>g gegeven aan<br />

geselecteer<strong>de</strong> natuurverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gsgebie<strong>de</strong>n. Een stimulerend beleid maakt afspraken op het vlak van<br />

kle<strong>in</strong>e landschapselementen (KLE’s) met gemeenten, landbouwers en particulieren. Via soortenplannen<br />

en subsidieregel<strong>in</strong>gen besteedt <strong>de</strong> <strong>regio</strong> aandacht aan het voortbestaan van bijvoorbeeld<br />

<strong>de</strong> boomkikker en <strong>de</strong> levendbaren<strong>de</strong> hagedis. Samen met <strong>de</strong> landbouwers, natuurbeheer<strong>de</strong>rs en <strong>de</strong><br />

jagerij g<strong>in</strong>g aandacht naar zowel <strong>de</strong> overw<strong>in</strong>teren<strong>de</strong> ganzen (kle<strong>in</strong>e rietganzen, kolganzen) als <strong>de</strong><br />

overzomeren<strong>de</strong> ganzen (canadaganzen, grauwe ganzen).<br />

Op het vlak van landschapsbeleid legt <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> eigen accenten. Zo wordt gewerkt rond <strong>de</strong> historische<br />

<strong>in</strong>pol<strong>de</strong>r<strong>in</strong>gsdijken <strong>in</strong> <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>rs zoals <strong>de</strong> Blankenbergse Dijk en het Dijkenplan Zw<strong>in</strong>streek.<br />

Historische grachtjes of walgrachten kunnen ook fungeren als waterrijke elementen <strong>in</strong> <strong>de</strong> Staats-<br />

Spaanse l<strong>in</strong>ies, Engelendale of Ter Doest. Daar waar mogelijk wordt <strong>de</strong> beeldkwaliteit van landschappen<br />

versterkt, bijvoorbeeld <strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van het project Leefbare Haven Zeebrugge.<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> schakelt sociale tewerkstell<strong>in</strong>gs<strong>in</strong>itiatieven <strong>in</strong> als belangrijke partners bij groen- en natuurbeheerwerken.<br />

In <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> wordt samengewerkt met Du<strong>in</strong>enwacht (Oosten<strong>de</strong>),<br />

Loca Labora (Beernem) en Arcotec (<strong>Brugge</strong>). Al <strong>in</strong> 1992 ontstond <strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van werkervar<strong>in</strong>gsprojecten<br />

van <strong>de</strong> Landschapswacht. Het gaat daarbij om het uitbeste<strong>de</strong>n van kle<strong>in</strong>schalige en arbeids<strong>in</strong>tensieve<br />

werken aan <strong>in</strong>itiatieven uit <strong>de</strong> sociale economie, hetgeen zo’n 50 arbeidsplaatsen oplevert.<br />

Tenslotte is ook het Regionaal Landschap Houtland <strong>in</strong>strumenteel voor het natuur- en landschapsbeleid<br />

<strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong>. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> participeert samen met <strong>de</strong> gemeenten <strong>in</strong> die organisatie. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong><br />

geeft ook een belangrijke structurele én projectmatige f<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>g.<br />

I Natuurgerichte recreatie<br />

Met <strong>de</strong> recreatieve routes en netwerken die <strong>de</strong> laatste jaren zijn uitgebouwd, is <strong>de</strong> streek op een gepaste<br />

wijze voor <strong>in</strong>woners en bezoekers ontsloten. Vanuit <strong>de</strong> Gebiedsgerichte Werk<strong>in</strong>g wordt ver<strong>de</strong>r<br />

gebouwd aan <strong>de</strong> kwaliteit van dit netwerk door nieuwe verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gsmogelijkhe<strong>de</strong>n te realiseren of<br />

door miss<strong>in</strong>g-l<strong>in</strong>ks weg te werken. Dit gebeurt o.m. met een methodiek voor <strong>de</strong> herwaar<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g van<br />

trage wegen.<br />

An<strong>de</strong>rzijds zoekt <strong>de</strong> Gebiedsgerichte Werk<strong>in</strong>g naar plaatsen langs het fietsnetwerk om meer belev<strong>in</strong>gsmogelijkhe<strong>de</strong>n<br />

<strong>in</strong> te richten. Zo wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> laatste jaren natuureducatieve poelen aangelegd,<br />

met een vlon<strong>de</strong>r, een picknickbank en een <strong>in</strong>formatiebord. Ook met <strong>de</strong> natuurverenig<strong>in</strong>gen wordt<br />

gezocht naar mogelijkhe<strong>de</strong>n tot natuurobservatie. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> voorziet <strong>in</strong> toelagen of projectf<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>g<br />

om natuur voor een breed publiek toegankelijk te maken, bijvoorbeeld langs het wan<strong>de</strong>lpad<br />

Ter Doest, <strong>de</strong> uitkijktoren <strong>in</strong> <strong>de</strong> Uitkerkse Pol<strong>de</strong>r of vogelobservatiepunten <strong>in</strong> <strong>de</strong> Zw<strong>in</strong>streek.<br />

Soortenbeleid: boomkikkeractieplan<br />

<strong>De</strong> boomkikker is een bedreig<strong>de</strong> soort <strong>in</strong> Vlaan<strong>de</strong>ren. Op <strong>de</strong> grens met Zeeland hou<strong>de</strong>n enkele populaties<br />

van <strong>de</strong>ze zeldzame soort stand. Aan Vlaamse kant gaat het zelfs maar om één kwetsbare populatie. Op <strong>de</strong><br />

du<strong>in</strong>-pol<strong>de</strong>rovergang <strong>in</strong> Knokke-Heist zitten op privaat terre<strong>in</strong> naar schatt<strong>in</strong>g zeventig roepen<strong>de</strong> mannetjes.<br />

<strong>De</strong> Zeeuwse en Vlaamse natuurverenig<strong>in</strong>gen stel<strong>de</strong>n <strong>de</strong>stijds een grensoverschrij<strong>de</strong>nd actieplan op om <strong>de</strong><br />

boomkikker te red<strong>de</strong>n en het voortbestaan van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> populaties aan weerszij<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> grens<br />

veilig te stellen. Natuurpunt Damme en Knokke-Heist sloegen <strong>de</strong> han<strong>de</strong>n <strong>in</strong> elkaar om concrete plannen<br />

te maken. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> on<strong>de</strong>rsteunt dit plan en <strong>in</strong>tegreert het soortenplan, waar mogelijk <strong>in</strong> <strong>de</strong> concrete<br />

realisatie van landschapsprojecten met landbouwers, Gemeenten en particulieren. <strong>De</strong> laatste tien jaar<br />

resulteer<strong>de</strong> dit <strong>in</strong> <strong>de</strong> aanleg of <strong>de</strong> heraanleg van niet m<strong>in</strong><strong>de</strong>r dan tachtig poelen <strong>in</strong> <strong>de</strong> hele Zw<strong>in</strong>streek.<br />

T o e r i s m e en recreat i e<br />

<strong>West</strong>toer is het autonoom prov<strong>in</strong>ciebedrijf voor Toerisme en Recreatie <strong>in</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren. <strong>West</strong>toer<br />

werkt aan strategische plann<strong>in</strong>g en beleidsvoorberei<strong>de</strong>nd on<strong>de</strong>rzoek, toeristisch-recreatieve<br />

productontwikkel<strong>in</strong>g, market<strong>in</strong>g, communicatie en distributie. Het prov<strong>in</strong>ciebedrijf on<strong>de</strong>rscheidt vier<br />

<strong>regio</strong>’s: Kust, Brugse Ommeland, Leiestreek en <strong>West</strong>hoek. Elke <strong>regio</strong> heeft een eigen karakter, eigen<br />

kenmerken en eigen product-marktcomb<strong>in</strong>aties, en krijgt daarom eigen campagnes.<br />

Voor zowel Kust als Brugse Ommeland werd <strong>in</strong> overleg met <strong>de</strong> gemeenten en partners uit <strong>de</strong> private<br />

sector een strategische aanpak uitgewerkt voor toeristische bestemm<strong>in</strong>gen. Belangrijke on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len<br />

van <strong>de</strong>ze methodiek zijn:<br />

- het vastleggen van een visie voor toeristisch-recreatieve ontwikkel<strong>in</strong>g;<br />

- het kritisch analyseren van het bestaan<strong>de</strong> toeristisch-recreatieve product en beleid;<br />

- het formuleren van strategische doelstell<strong>in</strong>gen;<br />

- het vastleggen van een marktstrategie: welke producten, voor welke doelgroepen;<br />

- het formuleren van aanzetten voor productontwikkel<strong>in</strong>g, market<strong>in</strong>g en organisatie.<br />

Het resultaat van dat strategische overleg wordt om <strong>de</strong> vijf jaar voorgelegd aan <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>raad <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />

vorm van een Strategisch Beleidsplan voor Toerisme.<br />

Strategisch Beleidsplan voor Toerisme <strong>in</strong> het Brugse Ommeland<br />

Het Brugse Ommeland is met haar waar<strong>de</strong>volle landschappen, haar natuurreservaten en haar vele<br />

bossen, kasteelparken en groendome<strong>in</strong>en niet alleen een groene oase <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie, ook op cultuurhistorisch<br />

vlak is het een erg boeien<strong>de</strong> <strong>regio</strong>, die <strong>de</strong> sporen van meer dan 2000 jaar geschie<strong>de</strong>nis<br />

met zich meedraagt. Als toeristisch-recreatieve <strong>regio</strong> is het Brugse Ommeland echter nog vrij nieuw<br />

en jong. <strong>De</strong> <strong>regio</strong>werk<strong>in</strong>g van het Brugse Ommeland werd pas <strong>in</strong> 1999 opgestart. Het huidige en eerste<br />

strategische plan voor het Brugse Ommeland dateert van 2004.


I 38 THEMATISCH BELEID 39<br />

Uit een analyse van <strong>de</strong> toeristisch-recreactieve realiteit en potentie van <strong>de</strong> <strong>regio</strong> volg<strong>de</strong>n tien strategische<br />

doelstelll<strong>in</strong>gen, die vorm kregen <strong>in</strong> een actieplan:<br />

1. Een klaar concept voor het Brugse Ommeland, verhogen van <strong>de</strong> naambekendheid<br />

2. Regionale samenwerk<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>de</strong> diepte (werkgroepen rond fietsnetwerk, logies, streekproducten…)<br />

3. Een beperkt aantal bestaan<strong>de</strong> attractiepolen en –punten als hefboomprojecten<br />

4. Versterken van <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rl<strong>in</strong>ge samenhang van <strong>de</strong> attractie-elementen (fietsnetwerk, <strong>in</strong>fopunten,<br />

thematische arrangementen)<br />

5. Sprei<strong>de</strong>n van omgev<strong>in</strong>gsrecreatie (nieuwe groendome<strong>in</strong>en, recreatieve routestructuren)<br />

6. Verhogen van <strong>de</strong> landschappelijke belev<strong>in</strong>g (overbruggen van barrières langs recreatieve verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gen)<br />

7. Landschapsherstel <strong>in</strong> <strong>de</strong> lan<strong>de</strong>lijke gebie<strong>de</strong>n<br />

8. Verhogen van <strong>de</strong> belev<strong>in</strong>gswaar<strong>de</strong> van <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke centra en van een aantal dorpen<br />

9. Een gedifferentieerd en kwalitatief aanbod van logies<br />

10. Optillen van <strong>de</strong> kwaliteit van het toeristisch onthaal op lokaal niveau<br />

Uit dat plan vloei<strong>de</strong>n enkele belangrijke realisaties voort: <strong>de</strong> uitbouw van het recreatieve fiets- en<br />

wan<strong>de</strong>lnetwerk, <strong>de</strong> bezoekerscentra voor verschillen<strong>de</strong> landschappen van het Brugse Ommeland en<br />

<strong>de</strong> vernieuw<strong>de</strong> market<strong>in</strong>g met het magaz<strong>in</strong>e Genieten <strong>in</strong> het Brugse Ommeland.<br />

Half 2011 werd het plann<strong>in</strong>gsproces voor een nieuw strategisch beleidsplan 2013-2018 opgestart.<br />

Momenteel loopt die analyse aan <strong>de</strong> hand van <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> overlegmomenten, een workshop rond<br />

<strong>de</strong> situatieanalyse met <strong>de</strong> betrokken prov<strong>in</strong>ciale diensten en een klankbordgroep van streekactoren<br />

voor het aftoetsen van sleuteldocumenten. Vanaf maart 2012 beg<strong>in</strong>t dan <strong>de</strong> opmaak van strategische<br />

doelstell<strong>in</strong>gen, marktstrategie en actiegerichte strategieën, die dan weer afgetoetst en besproken<br />

dienen te wor<strong>de</strong>n. In het voorjaar van 2013 zal het volledige plan voorgesteld wor<strong>de</strong>n.<br />

Belgian Coast Greeters is een netwerk waarbij vrijwilligers graag hun favoriete plekjes aan <strong>de</strong> kust tonen. (foto ©<strong>West</strong>toer)<br />

Toeristisch-recreatief onthaal<br />

Naast fysieke <strong>in</strong>frastructuur, is mensenwerk onontbeerlijk voor een meer educatief onthaal van bezoekers.<br />

Samen met <strong>West</strong>toer en het CVO Spermalie wordt <strong>in</strong>vull<strong>in</strong>g gegeven aan <strong>de</strong> vernieuw<strong>de</strong> gidsenopleid<strong>in</strong>g.<br />

<strong>De</strong> Gebiedsgerichte Werk<strong>in</strong>g werkt actief mee aan een <strong>in</strong>hou<strong>de</strong>lijke vorm<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> toekomstige<br />

streekgidsen van het Brugse Ommeland. Met <strong>de</strong> dienst MiNaWa wer<strong>de</strong>n specifieke gidsenopleid<strong>in</strong>gen<br />

uitgewerkt voor <strong>de</strong> Meetkerkse Moeren, het Fort van Beieren en voor <strong>de</strong> grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> Zw<strong>in</strong>streek.<br />

Strategisch Beleidsplan voor Toerisme aan <strong>de</strong> Kust<br />

In september 2009 keur<strong>de</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cieraad het twee<strong>de</strong> Strategisch Beleidsplan voor Toerisme aan<br />

<strong>de</strong> Kust, perio<strong>de</strong> 2009-2014, goed. Het eerste beleidsplan, voor 2002-2007, was erg ambitieus en<br />

focuste op duurzaam toerisme, betere ontsluit<strong>in</strong>g, toerisme buiten het hoogseizoen en differentiatie<br />

<strong>in</strong> <strong>de</strong>el<strong>regio</strong>’s en doelpublieken. Het huidige plan houdt reken<strong>in</strong>g met <strong>de</strong> realisaties uit het vorige en<br />

formuleert daartoe zes strategische doelstell<strong>in</strong>gen:<br />

1. Kwaliteitsverbeter<strong>in</strong>g van toeristische <strong>in</strong>frastructuur en dienstverlen<strong>in</strong>g<br />

2. Verruimen van <strong>de</strong> belev<strong>in</strong>gswaar<strong>de</strong> van <strong>de</strong> kust op een duurzame manier (natuur, erfgoed…)<br />

3. Behoud van evenwicht tussen types kusttoerisme (dag-, logies- en twee<strong>de</strong>verblijfstoerisme, met<br />

veel aandacht voor dat twee<strong>de</strong>)<br />

4. Efficiëntere market<strong>in</strong>g (meer b<strong>in</strong>nenlandse promotie, selectievere buitenlandse promotie)<br />

5. Uitbouwen van privaat aanbod buiten seizoen<br />

6. Invester<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> een duurzame toekomst van <strong>de</strong> toeristische sector<br />

In overleg met <strong>West</strong>toer werkt <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> aan het verbeteren van toegankelijkheid van <strong>de</strong> horeca en<br />

strand, aan wan<strong>de</strong>l- en fietsverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gen langs <strong>de</strong> kust en aan fietsrecreatie tussen kust en h<strong>in</strong>terland.<br />

W at e r<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren is beheer<strong>de</strong>r van onbevaarbare waterlopen. Ze doet het on<strong>de</strong>rhoud<br />

van <strong>de</strong>ze waterlopen, richt <strong>de</strong> oevers <strong>in</strong> en doet aan waterbeheers<strong>in</strong>g o.a. door <strong>de</strong> bouw van bufferbekkens.<br />

In het ka<strong>de</strong>r van het <strong>de</strong>creet Integraal Waterbeleid kreeg <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> ook meer plann<strong>in</strong>gsbevoegdheid.<br />

Water is een systeem dat niet alleen <strong>de</strong> waterlopen, maar ook het grondwater, <strong>de</strong> oevers<br />

en valleien omvat, net als <strong>de</strong> dieren en planten die er leven. Het watersysteem vervult zowel ecologische,<br />

economische als sociale functies. Het stopt bovendien niet aan adm<strong>in</strong>istratieve grenzen.<br />

Daarom is een <strong>in</strong>tegrale aanpak noodzakelijk, met overleg en nauwe samenwerk<strong>in</strong>g tussen <strong>de</strong> waterbeheer<strong>de</strong>rs<br />

en <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> adm<strong>in</strong>istratieve diensten.<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren kiest met an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n voor een <strong>in</strong>tegraal waterbeleid. Een <strong>de</strong>rgelijk<br />

beleid impliceert <strong>de</strong> afstemm<strong>in</strong>g tussen verschillen<strong>de</strong> maatschappelijke belangen (landbouw,<br />

economie, recreatie, natuur...) en <strong>de</strong> samenwerk<strong>in</strong>g met verschillen<strong>de</strong> partners (Aquaf<strong>in</strong>, Vlaams<br />

Gewest, Gemeenten, bedrijven, grens<strong>regio</strong>’s...). In dit opzicht is <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> gangmaker van nieuwe<br />

dynamieken en <strong>in</strong>itiatiefnemer tot het oprichten van waterschappen. Het waterschap maakt <strong>de</strong> <strong>de</strong>elbekkenbeheerplannen<br />

op.


I 40 THEMATISCH BELEID 41<br />

<strong>De</strong> <strong>de</strong>elbekkens <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> wor<strong>de</strong>n beheerd door waterschappen, die soms <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciegrens oversteken.<br />

<strong>De</strong> volgen<strong>de</strong> jaren wor<strong>de</strong>n o.a. nog natuurvrien<strong>de</strong>lijke oeverzones voorzien, en <strong>de</strong> versterk<strong>in</strong>g van het<br />

bufferend vermogen van <strong>de</strong> valleigebie<strong>de</strong>n langs <strong>de</strong>ze waterlopen.<br />

Naast het <strong>in</strong>zetten van <strong>de</strong> eer<strong>de</strong>r gangbare technieken <strong>in</strong> het waterbeleid, werken we ook met pilootprojecten<br />

om nieuwere technieken uit te testen. In 2012 start <strong>in</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> een pilootproject<br />

rond peilgestuur<strong>de</strong> dra<strong>in</strong>age en stuwen, een primeur <strong>in</strong> Vlaan<strong>de</strong>ren. Het project wil w<strong>in</strong>st opleveren<br />

voor zowel het <strong>in</strong>tegrale waterbeheer als <strong>de</strong> landbouw. We willen ermee kennis op doen met het<br />

bovenstrooms vasthou<strong>de</strong>n van water <strong>in</strong> grachten en op percelen, en praktijkervar<strong>in</strong>g om <strong>de</strong> voor- en<br />

na<strong>de</strong>len voor <strong>de</strong> landbouw beter te kennen. We zoeken naar samenwerk<strong>in</strong>gsmogelijkhe<strong>de</strong>n met onze<br />

Noor<strong>de</strong>rburen, die hier al een aantal jaren mee experimenteren.<br />

Typisch voor <strong>de</strong> Brugse <strong>regio</strong> is ook <strong>de</strong> samenwerk<strong>in</strong>g met <strong>de</strong> partners aan Ne<strong>de</strong>rlandse zij<strong>de</strong>. Via Europese<br />

projecten wor<strong>de</strong>n ervar<strong>in</strong>gen uitgewisseld en aan grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> projecten vorm gegeven. Zo is er<br />

het Interreg IVA-project Natuurlijk Water, waarbij vijf gemeenten (Hulst, Terneuzen, Mal<strong>de</strong>gem, Damme<br />

en Beernem), <strong>de</strong> TMVW, <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>s <strong>West</strong>- en Oost-Vlaan<strong>de</strong>ren en het waterschap Schel<strong>de</strong>stromen<br />

samenwerken en ervar<strong>in</strong>gen <strong>de</strong>len over <strong>de</strong> zuiver<strong>in</strong>g van het afvalwater <strong>in</strong> het lan<strong>de</strong>lijke gebied.<br />

<strong>De</strong> <strong>de</strong>elbekkenbeheerplannen geven na<strong>de</strong>r uitvoer<strong>in</strong>g aan het bekkenbeheerplan en bevatten maatregelen<br />

om overstrom<strong>in</strong>gen tegen te gaan. <strong>De</strong> plannen geven ook aan <strong>in</strong> welke straten rioler<strong>in</strong>gswerken<br />

gepland zijn, waar er hemelwater afgekoppeld wordt, welke beken opnieuw zullen mean<strong>de</strong>ren,<br />

waar er aan erosiebestrijd<strong>in</strong>g gedaan wordt, enz. Daarnaast is er ook voldoen<strong>de</strong> aandacht voor<br />

acties die <strong>de</strong> belev<strong>in</strong>gswaar<strong>de</strong> van waterlopen verhogen en recreatie bevor<strong>de</strong>ren. Zowel <strong>de</strong> gemeenten<br />

als <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>rbesturen werkten mee aan <strong>de</strong> opmaak van <strong>de</strong> plannen. In <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong><br />

gaat dat om een hoog aantal, namelijk zeven waterschappen van <strong>de</strong> <strong>in</strong> totaal 18 b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong><br />

en 52 <strong>in</strong> Vlaan<strong>de</strong>ren. <strong>De</strong> waterschappen wer<strong>de</strong>n <strong>in</strong> 2004 opgestart. <strong>De</strong> <strong>de</strong>elbekkenbeheerplannen<br />

wer<strong>de</strong>n <strong>in</strong> 2009 goedgekeurd.<br />

Door <strong>de</strong> waterschappen en <strong>de</strong>elbekkenbeheerplannen op een <strong>in</strong>tegrale manier te coörd<strong>in</strong>eren, werkt<br />

Integraal Waterbeleid ook gebiedsgericht. <strong>De</strong> verschillen<strong>de</strong> acties en projecten wor<strong>de</strong>n op elkaar<br />

afgestemd. Zo wer<strong>de</strong>n er verschillen<strong>de</strong> <strong>in</strong>tegrale waterbeleidsprojecten <strong>in</strong> <strong>de</strong> voorbije jaren opgestart<br />

voor verschillen<strong>de</strong> waterlopen: Bornebeek, Velddambeek, R<strong>in</strong>gbeek, Muizeveldbeek, Moubeek,<br />

Geul van Greven<strong>in</strong>ge, Lapscheurse Gat, Blankenbergse Vaart. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> engageer<strong>de</strong> zich voor <strong>de</strong><br />

realisatie van enkele geïntegreer<strong>de</strong> waterprojecten, per waterschap één. Meestal wordt daarvoor<br />

samengewerkt met landbouwers. Momenteel wordt gewerkt aan een <strong>in</strong>tegraal waterplan voor <strong>de</strong><br />

Bornebeek (Beernem, Oostkamp) en <strong>de</strong> voormalige Geul van Greven<strong>in</strong>ge (Knokke-Heist, Damme).


43<br />

Gebiedsprogramma’s


45<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> neemt het voortouw <strong>in</strong> uiteenlopen<strong>de</strong> programma’s en projecten <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong>. <strong>De</strong> meeste<br />

projecten hebben te maken met thema’s <strong>in</strong> het buitengebied: natuur, landschap, recreatie, landbouwverbred<strong>in</strong>g,<br />

erfgoed. Maar ook betrekken ze vaker ruimtelijke plann<strong>in</strong>g en mobiliteit <strong>in</strong> een randste<strong>de</strong>lijke<br />

context. Steevast passen ze <strong>in</strong> een ruimere gebiedsvisie, op maat van een kle<strong>in</strong>er gebied b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> <strong>regio</strong>.<br />

Gebiedsprogramma’s zijn een methodiek om gebiedsspecifieke, complexe maatschappelijke problemen<br />

met een w<strong>in</strong>-w<strong>in</strong> situatie voor alle <strong>de</strong>elnemers op te lossen; <strong>de</strong>ze manier van werken is aangewezen waar<br />

een puur sectorale bena<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g tekortschiet. Het uitgangspunt hierbij is dat via <strong>de</strong> <strong>in</strong>zet van een groep van<br />

prov<strong>in</strong>ciale ambtenaren <strong>in</strong> een bepaal<strong>de</strong> streek, <strong>de</strong> <strong>in</strong>terne en externe <strong>in</strong>teractie leidt tot meer sectoroverstijgen<strong>de</strong><br />

<strong>in</strong>itiatieven en projecten die geïntegreer<strong>de</strong> troeven uitwerken voor een gebied. <strong>De</strong> betrokken<br />

partijen moeten oploss<strong>in</strong>gen over <strong>de</strong> sectoren heen zoeken en diverse <strong>in</strong>strumenten <strong>in</strong>tegreren en op<br />

elkaar afstemmen. Dit vereist nieuwe vormen van beleidsvoer<strong>in</strong>g met sleutelwoor<strong>de</strong>n als overleg, participatie,<br />

<strong>in</strong>teractiviteit, netwerken, horizontaal bestuur en partnership. Per <strong>de</strong>f<strong>in</strong>itie gaat het om doelgerichte<br />

en tij<strong>de</strong>lijke samenwerk<strong>in</strong>g, on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> koepel van een gebiedsprogramma.<br />

<strong>De</strong> gebiedsprogramma’s wor<strong>de</strong>n <strong>in</strong>gevuld door tij<strong>de</strong>lijke projecten, met expliciete doelen en vaak een<br />

ge<strong>de</strong>eltelijke f<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>g door externe partners, met name Europa of <strong>de</strong> Vlaamse overheid: het plattelandsontwikkel<strong>in</strong>gsprogramma<br />

PDPO, Doelstell<strong>in</strong>g 3 Eu<strong>regio</strong> Schel<strong>de</strong>mond, 2 Zeeën, het maritiem<br />

programma, transnationale programma’s. <strong>De</strong>ze externe f<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>g stimuleert ook een <strong>in</strong>novatieve<br />

en geïntegreer<strong>de</strong> aanpak.<br />

Overzicht van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale gebiedsprogramma’s<br />

<strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>


I 46 GEBIEDSPROGRAMMA’S 47<br />

Z w i n s t r e e k<br />

<strong>De</strong> Zw<strong>in</strong>streek is één van <strong>de</strong> meest gave landschappen <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren. In <strong>de</strong> lan<strong>de</strong>lijke<br />

omgev<strong>in</strong>g van <strong>Brugge</strong>, Damme en Knokke-Heist zijn <strong>de</strong> natuur, <strong>de</strong> cultuurhistorische elementen<br />

en <strong>de</strong> landbouw sterk met elkaar verweven. Tal van bezienswaardighe<strong>de</strong>n <strong>in</strong> o.a. Damme, Dudzele,<br />

Oostkerke, Hoeke, Lapscheure en over <strong>de</strong> grens <strong>in</strong> Sluis bie<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> toerist en recreant heel wat<br />

mogelijkhe<strong>de</strong>n voor een afwisselend bezoek en ontspannen verblijf.<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> werkt, net als <strong>in</strong> an<strong>de</strong>re <strong>regio</strong>’s, samen met verschillen<strong>de</strong> partners aan een aantrekkelijk<br />

en beleefbaar landschap. Zo wor<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>r meer landschapsbedrijfsplannen uitgetekend, wordt het<br />

recreatieve fietsnetwerk Brugse Ommeland verdicht en wordt <strong>in</strong>gezet op bezoekersonthaal <strong>in</strong> Huyze<br />

<strong>De</strong> Grote Sterre <strong>in</strong> Damme en <strong>in</strong> het natuurpark Zw<strong>in</strong>. Dit gebiedsgerichte programma past <strong>in</strong> een<br />

ruimere samenwerk<strong>in</strong>g met <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>s Oost-Vlaan<strong>de</strong>ren en Zeeland, waarmee s<strong>in</strong>ds 1997 grensoverschrij<strong>de</strong>nd<br />

wordt samengewerkt <strong>in</strong> uitvoer<strong>in</strong>g van het gezamenlijke Krekenbeleidsplan. In 2008<br />

werd ook een grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> gebiedsvisie opgesteld, ‘<strong>De</strong> Zw<strong>in</strong>streek <strong>in</strong>ternationaal verbon<strong>de</strong>n’.<br />

<strong>De</strong> Zw<strong>in</strong><strong>regio</strong> heeft een erg typerend landschap, dat <strong>de</strong> landsgrenzen overschrijdt.<br />

Forten en l<strong>in</strong>ies<br />

<strong>De</strong> Zw<strong>in</strong>streek roept eer<strong>de</strong>r groen en rust op, dan oorlogsgeweld. Toch was het ooit an<strong>de</strong>rs. Het gebied<br />

was geduren<strong>de</strong> <strong>de</strong> Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) en <strong>de</strong> Spaanse Successieoorlog (1702-1713) het<br />

strijdtoneel voor <strong>de</strong> heerschappij van <strong>de</strong> Lage Lan<strong>de</strong>n. Staatse, Spaanse en Franse troepen leg<strong>de</strong>n toen<br />

forten en ver<strong>de</strong>dig<strong>in</strong>gsl<strong>in</strong>ies aan, en versterkten <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n. Tussen <strong>Brugge</strong>, Knokke en Antwerpen richtte<br />

men <strong>in</strong> het grensgebied ruim 160 grote ver<strong>de</strong>dig<strong>in</strong>gswerken op. Bij <strong>de</strong> Vre<strong>de</strong> van Münster <strong>in</strong> 1648 werd <strong>de</strong><br />

grens bepaald tussen <strong>de</strong> vrijgevochten Lage Lan<strong>de</strong>n en het Spaanse rijk. Na enkele aanpass<strong>in</strong>gen werd<br />

die ook <strong>de</strong> huidige grens tussen Ne<strong>de</strong>rland en Vlaan<strong>de</strong>ren.<br />

In het grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> programma voor <strong>de</strong> Staats-Spaanse l<strong>in</strong>ies wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> meeste sites <strong>in</strong> dit gebied<br />

geïnventariseerd en via publicaties ontsloten. Met verschillen<strong>de</strong> opeenvolgen<strong>de</strong> Interreg-projecten<br />

werkt <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> eraan om <strong>de</strong>ze elementen als landschapsparels en betekenisvolle stopplaatsen langs<br />

het recreatieve fietsnetwerk weer op <strong>de</strong> kaart te zetten.<br />

Momenteel wor<strong>de</strong>n <strong>in</strong> het Interreg IVA-project Forten en L<strong>in</strong>ies <strong>in</strong> Grensbreed Perspectief met <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re<br />

betrokken l<strong>in</strong>ies, <strong>de</strong> Zui<strong>de</strong>rwaterl<strong>in</strong>ie Noord-Brabant en <strong>de</strong> twee fortengor<strong>de</strong>ls rond Antwerpen, een<br />

aantal gemeenschappelijke projecten op poten gezet. Zo werd een vermarkt<strong>in</strong>gsstudie uitgevoerd, wor<strong>de</strong>n<br />

er <strong>in</strong>formatiekiosken ontwikkeld, werd een eerste Fortennacht georganiseerd en twee <strong>in</strong>ternationale<br />

congressen. <strong>De</strong> vijf <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>s maken samen ook een ‘grensbre<strong>de</strong>’ recreatieve kaart, strips, educatieve<br />

pakketten en mobiele tentoonstell<strong>in</strong>gshoekjes die op diverse publieke plaatsen kunnen wor<strong>de</strong>n <strong>in</strong>gezet.<br />

Dijkenplan voor <strong>de</strong> Zw<strong>in</strong>streek<br />

In <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>rs zijn dijken elementen <strong>in</strong> het landschap, die getuigen van een lange strijd van <strong>de</strong> mens<br />

tegen het water. Ze dien<strong>de</strong>n als bescherm<strong>in</strong>g tegen het zeewater, dat via geulen tot diep <strong>in</strong> <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>r<br />

b<strong>in</strong>nendrong. In <strong>de</strong> Zw<strong>in</strong>streek, op het grondgebied <strong>Brugge</strong>, Damme en Knokke-Heist, zijn er nog verschillen<strong>de</strong><br />

van <strong>de</strong>ze mid<strong>de</strong>leeuwse dijken <strong>in</strong> het landschap zichtbaar: <strong>de</strong> Evendijk, <strong>de</strong> Bloedlozendijk<br />

en <strong>de</strong> Romboutswervedijk (11<strong>de</strong> en 12<strong>de</strong> eeuw), <strong>de</strong> Graaf Jansdijk (15<strong>de</strong> eeuw), <strong>de</strong> Hazegraspol<strong>de</strong>rdijk<br />

(1784). <strong>De</strong>ze ou<strong>de</strong> dijken bie<strong>de</strong>n mogelijkhe<strong>de</strong>n voor natuurontwikkel<strong>in</strong>g, natuurverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g en<br />

zachte recreatie. Het Dijkenplan voor <strong>de</strong> Zw<strong>in</strong>streek uit 2003 beschrijft <strong>de</strong>ze mogelijkhe<strong>de</strong>n. Nu werkt<br />

<strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> samen met <strong>de</strong> betrokken gemeente- en pol<strong>de</strong>rbesturen, landbouwers en particuliere<br />

gron<strong>de</strong>igenaars aan concrete acties zoals ecologisch dijkbeheer, dijkherstel en beplant<strong>in</strong>g.<br />

Voor Damme wordt een herwaar<strong>de</strong>r<strong>in</strong>gsplan opgemaakt voor <strong>de</strong> volledige stad en stadsomwall<strong>in</strong>g. Door<br />

<strong>de</strong> opmaak van dit plan zullen beheer<strong>de</strong>rs en bewoners <strong>in</strong> het gebied ook van subsidiemogelijkhe<strong>de</strong>n<br />

gebruik kunnen maken. Een <strong>in</strong>fokiosk zal het onthaal bij het onlangs gerestaureer<strong>de</strong> ge<strong>de</strong>elte van <strong>de</strong><br />

stadswallen, <strong>de</strong> Ou<strong>de</strong> Schaapskooi, verbeteren. In Oostkerke wordt het Verbrand Fort gerestaureerd, en<br />

komt er ook een <strong>in</strong>fokiosk, net als <strong>in</strong> Knokke-Heist nabij het Nieuwe Hazegrasfort, waar zich restanten<br />

bev<strong>in</strong><strong>de</strong>n van hon<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n jaren militaire geschie<strong>de</strong>nis.<br />

Daarnaast zal voor <strong>de</strong> Cantelmol<strong>in</strong>ie een <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsplan<br />

gemaakt wor<strong>de</strong>n. Ge<strong>de</strong>elten van het Fort S<strong>in</strong>t-Donaas<br />

wor<strong>de</strong>n opnieuw beter <strong>in</strong> het landschap gevisualiseerd.<br />

In Koolkerke wordt het Fort van Beieren ge<strong>de</strong>eltelijk<br />

gerestaureerd en beter recreatief ontsloten. Bij diverse<br />

ver<strong>de</strong>dig<strong>in</strong>gswerken <strong>in</strong> <strong>de</strong> hele Zw<strong>in</strong>streek komen er <strong>in</strong>formatievoorzien<strong>in</strong>gen.<br />

Samen met <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> Zeeland<br />

zal er ook een gethematiseer<strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lroute ontwikkeld<br />

wor<strong>de</strong>n over <strong>de</strong> forten en l<strong>in</strong>ies <strong>in</strong> <strong>de</strong> streek. Een mooie<br />

sp<strong>in</strong>-off van het project is nog het bezoekerscentrum<br />

Huyze <strong>De</strong> Grote Sterre <strong>in</strong> Damme dat, naast een module<br />

over <strong>de</strong> Staats-Spaanse l<strong>in</strong>ies, ook een volledige face-lift<br />

krijgt.<br />

Een Suske en Wiske-album gaf <strong>in</strong> 2011 meer bekendheid<br />

aan <strong>de</strong> ver<strong>de</strong>dig<strong>in</strong>gswerken <strong>in</strong> <strong>de</strong> grensstreek.<br />

© 2011 Standaard Uitgeverij / WPG Uitgevers België nv


I 48 GEBIEDSPROGRAMMA’S 49<br />

L e e f b a r e hav e n Zeebrugge<br />

O u d l a n d p o l d e r<br />

<strong>De</strong> haven van Zeebrugge heeft een enorme impact op haar omgev<strong>in</strong>g. Uiteraard is <strong>de</strong> aanwezigheid van<br />

haven van Zeebrugge ook een enorme troef voor <strong>de</strong> <strong>regio</strong>: werkgelegenheid, uitstral<strong>in</strong>g en economische<br />

return zijn veel waard. Maar Lissewege, Zwankendamme, Dudzele en Zeebrugge zijn kle<strong>in</strong>e dorpen die<br />

dagelijks te maken hebben met neveneffecten van <strong>de</strong> nabije zeehaven: geluidsoverlast, visuele h<strong>in</strong><strong>de</strong>r en<br />

mobiliteitsproblemen. Daarom stel<strong>de</strong> <strong>de</strong> Vlaamse overheid een Strategisch Plan op voor <strong>de</strong> haven van<br />

Zeebrugge. Dat plan beschrijft <strong>de</strong> gewenste <strong>in</strong>frastructurele uitbouw en <strong>de</strong> verbeter<strong>de</strong> ontsluit<strong>in</strong>g van <strong>de</strong><br />

haven om <strong>de</strong> competitiviteit van Zeebrugge te waarborgen. In dat ka<strong>de</strong>r zijn verschillen<strong>de</strong> grootschalige<br />

<strong>in</strong>frastructuurwerken gepland, zowel via <strong>de</strong> weg, het spoor als het water. <strong>De</strong>rgelijke <strong>in</strong>frastructuurwerken<br />

hebben een grote impact op <strong>de</strong> onmid<strong>de</strong>llijke omgev<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> haven. Tegelijk zal <strong>de</strong> verkeersafwikkel<strong>in</strong>g<br />

van het haventransport verbeteren én wor<strong>de</strong>n jarenou<strong>de</strong> knelpunten op het vlak van leefbaarheid<br />

aangepakt. Bovendien recreëren heel wat mensen <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt van <strong>de</strong> haven. In het Strategisch Plan zijn<br />

daarom verschillen<strong>de</strong> flankeren<strong>de</strong> maatregelen voorgesteld die moeten bijdragen aan <strong>de</strong> verbeter<strong>in</strong>g van<br />

<strong>de</strong> leefkwaliteit van <strong>de</strong> onmid<strong>de</strong>llijke havenomgev<strong>in</strong>g. Op basis van <strong>de</strong>ze maatregelen engageer<strong>de</strong> <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong><br />

zich samen met stad <strong>Brugge</strong>, MBZ, <strong>de</strong> gemeente Knokke-Heist en <strong>de</strong> Vlaamse Landmaatschappij<br />

(VLM) <strong>in</strong> een koepelprogramma ‘Leefbare Haven Zeebrugge’. Tussen 2005 en 2011 werkten <strong>de</strong> partners<br />

aan een tiental acties om <strong>de</strong> leefbaarheid en toegankelijkheid van het gebied te verbeteren, met steun van<br />

het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkel<strong>in</strong>g (EFRO) <strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van het Doelstell<strong>in</strong>g 2-programma.<br />

<strong>De</strong> landschappelijke <strong>in</strong>tegratie van <strong>de</strong> haven, <strong>de</strong> communicatie van <strong>de</strong> ver<strong>de</strong>re ontwikkel<strong>in</strong>gen rond <strong>de</strong><br />

haven en <strong>de</strong> realisatie van het Masterplan Fiets zijn aandachtspunten voor ver<strong>de</strong>re samenwerk<strong>in</strong>g. Het<br />

vervolgtraject focust op drie assen: omgev<strong>in</strong>gskwaliteit en leefbaarheid, communicatie en kennisuitwissel<strong>in</strong>g,<br />

en mobiliteit.<br />

<strong>De</strong> Oudlandpol<strong>de</strong>r is het gebied tussen <strong>Brugge</strong>, Oosten<strong>de</strong> en Blankenberge: twee havens, een drukke<br />

kustlijn, en veel kle<strong>in</strong>e dorpen. <strong>De</strong> gemeentebesturen van Blankenberge, <strong>De</strong> Haan en Zuienkerke en<br />

<strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong> Vlaan<strong>de</strong>ren betrachten al s<strong>in</strong>ds 1999 <strong>de</strong> open ruimte te behou<strong>de</strong>n en toeristischrecreatief<br />

te valoriseren. Ze werken hiervoor ook actief samen met Natuurpunt, <strong>de</strong> Lan<strong>de</strong>lijke<br />

Gil<strong>de</strong>n, <strong>de</strong> Nieuwe Pol<strong>de</strong>r van Blankenberge, <strong>de</strong> Vlaamse Wan<strong>de</strong>l- en Jogg<strong>in</strong>gliga en <strong>de</strong> plaatselijke<br />

Heemkundige Kr<strong>in</strong>g. <strong>De</strong> betrokkenheid van <strong>de</strong>ze partners is een sterkte. Momenteel on<strong>de</strong>rzoeken<br />

we ver<strong>de</strong>re erkenn<strong>in</strong>g van die samenwerk<strong>in</strong>g en uitbreid<strong>in</strong>g van het programma richt<strong>in</strong>g Bre<strong>de</strong>ne.<br />

<strong>De</strong> acties en projecten zijn gegroepeerd <strong>in</strong> zes thema’s:<br />

1. Recreatieve mobiliteit/trage wegen: fietsnetwerk, trage wegen, recreatieve productontwikkel<strong>in</strong>g,<br />

bezoekersonthaal<br />

2. Netwerk van be-klei-ven<strong>de</strong> natuur: natuurgebie<strong>de</strong>n, natuurverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gsnetwerk, ecologische <strong>in</strong>frastructuur,<br />

soortenbeleid, agrarisch natuurbeleid, doelgroepenbeleid<br />

3. Beeldig pol<strong>de</strong>rlandschap: landschapsplannen, storen<strong>de</strong> constructies, ste<strong>de</strong>nbouwkundige veror<strong>de</strong>n<strong>in</strong>g<br />

groen, donkerte en lichth<strong>in</strong><strong>de</strong>r<br />

4. Mooie pol<strong>de</strong>rdorpen: dorpsontwikkel<strong>in</strong>gsstrategie<br />

5. Interactief beleid en geïntegreerd samenwerken: samenwerk<strong>in</strong>gsverband, communicatie, educatie<br />

6. Samenwerk<strong>in</strong>g met partners aan <strong>de</strong> rand: fietsnetwerk, trage wegen, bezoekersonthaal, natuurverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gsnetwerk,<br />

ecologische <strong>in</strong>frastructuur<br />

Een conta<strong>in</strong>er-uitkijkpost op <strong>de</strong> Zweedse Kaai <strong>in</strong> Zeebrugge brengt mens en haven dichter bij elkaar.<br />

Landschapsplan Blankenbergse Dijk<br />

<strong>De</strong> Blankenbergse Dijk of <strong>de</strong> Gentele is een ou<strong>de</strong> dijk die S<strong>in</strong>t-Pieters-op-<strong>de</strong>n-Dijk (<strong>Brugge</strong>) verb<strong>in</strong>dt<br />

met Zuienkerke en Uitkerke (Blankenberge). <strong>De</strong>ze dijk is één van <strong>de</strong> belangrijke ou<strong>de</strong> dijken <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />

Oudlandpol<strong>de</strong>r en werd geselecteerd <strong>in</strong> het Prov<strong>in</strong>ciaal Ruimtelijk Structuurplan als een ecologische<br />

<strong>in</strong>frastructuur van bovenlokaal belang. <strong>De</strong> dijk heeft ontwikkel<strong>in</strong>gskansen voor natuur, landschap<br />

en beeldkwaliteit. In het ka<strong>de</strong>r van het project ‘Landschapsplan Blankenbergse Dijk’ ontwikkelt <strong>de</strong><br />

<strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> over dit landschapselement een concrete uitvoer<strong>in</strong>gsgerichte visie en actieplan.<br />

Eén van <strong>de</strong> acties uit het landschapsplan voor <strong>de</strong> Blankenbergse Dijk is <strong>de</strong> aanleg van amfibietunnels.<br />

In het voorjaar trekken pad<strong>de</strong>n, kikkers en salaman<strong>de</strong>rs naar hun voortplant<strong>in</strong>gsplaatsen. Ook aan<br />

<strong>de</strong> Blankenbergse Dijk is een trekroute, waar vrijwilligers al jaren een overzetactie organiseren, om<br />

zo het aantal verkeersslachtoffers on<strong>de</strong>r <strong>de</strong>ze dieren te beperken. Met <strong>de</strong> heraanleg van het weg<strong>de</strong>k<br />

van <strong>de</strong> Blankenbergse Dijk door <strong>de</strong> Stad Blankenberge werd ervoor geopteerd om hier enkele amfibietunnels<br />

te realiseren. Op die manier wor<strong>de</strong>n amfibieën on<strong>de</strong>r het weg<strong>de</strong>k geloodst, hetgeen hun<br />

overlev<strong>in</strong>gskansen verhoogt en vele uren vrijwilligerswerk bespaart. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> engageer<strong>de</strong> zich<br />

hiervoor en vond voor dit pilootproject <strong>de</strong> nodige f<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>g <strong>in</strong> het Europese project SOLABIO.


I 50 GEBIEDSPROGRAMMA’S 51<br />

Trage mobiliteit<br />

Lichth<strong>in</strong><strong>de</strong>r<br />

Trage wegen staan beleidsmatig <strong>in</strong> <strong>de</strong> kijker. Door <strong>de</strong> jaren heen verdwenen <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> voet- en wan<strong>de</strong>lwegen<br />

die <strong>de</strong> lokale gemeenschap gebruikten. <strong>De</strong>ze wan<strong>de</strong>lwegen had<strong>de</strong>n een functie voor <strong>de</strong> verplaats<strong>in</strong>g tussen<br />

won<strong>in</strong>g en kerk, tussen won<strong>in</strong>g en markt, of verbon<strong>de</strong>n gewoon twee vestig<strong>in</strong>gsplaatsen, gehuchten of<br />

dorpen. Een aantal pa<strong>de</strong>n evolueer<strong>de</strong> naar grotere wegen, an<strong>de</strong>re bleven als onverhar<strong>de</strong> weg bestaan. Vele<br />

van <strong>de</strong>ze wegen verloren hun eigenlijke functie en zijn nu niet meer te zien <strong>in</strong> het landschap. <strong>De</strong> ver<strong>de</strong>re<br />

ontwikkel<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n voor wan<strong>de</strong>lrecreatie biedt perspectieven om <strong>de</strong>ze ou<strong>de</strong> wegen een<br />

nieuwe functie te geven. Zo kunnen <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> pa<strong>de</strong>n opnieuw wor<strong>de</strong>n opengesteld als wan<strong>de</strong>lpad of als<br />

on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van een fietstraject. Daarnaast is recreatie ook een hefboom om een bermbeheer te voeren of<br />

om voorzien<strong>in</strong>gen voor landschapsbelev<strong>in</strong>g, onthaal op <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij of natuurbelev<strong>in</strong>g <strong>in</strong> te richten.<br />

In <strong>de</strong> Oudlandpol<strong>de</strong>r is er ’s nachts heel wat h<strong>in</strong><strong>de</strong>rlijke verlicht<strong>in</strong>g, vooral van buiten het gebied: <strong>de</strong><br />

haven, omliggen<strong>de</strong> <strong>in</strong>dustriezones en <strong>de</strong> kuststrook. Omdat zoiets zowel mensen als natuur ontregelt,<br />

gaf <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>in</strong> 2006 een on<strong>de</strong>rzoeksopdracht aan het Platform Lichth<strong>in</strong><strong>de</strong>r vzw, dat daarvoor<br />

samenwerkte met <strong>de</strong> Bond Beter Leefmilieu. Voor <strong>de</strong> <strong>in</strong>ventarisatie van <strong>de</strong> lichth<strong>in</strong><strong>de</strong>rbronnen <strong>in</strong> het<br />

Oudlandpol<strong>de</strong>rgebied wer<strong>de</strong>n vrijwilligers opgeleid en <strong>in</strong>gezet. Voor <strong>de</strong> <strong>in</strong>ventarisatie van ‘<strong>de</strong> ran<strong>de</strong>n’<br />

werd een specifieke techniek gebruikt, waarbij on<strong>de</strong>rmeer <strong>de</strong> hoeveelheid afstral<strong>in</strong>g van verlicht<strong>in</strong>g<br />

met <strong>de</strong> computer werd gemeten uit <strong>de</strong> analyse van digitale foto’s. Het kennisplatform komt ver<strong>de</strong>r<br />

samen, en startte <strong>in</strong> <strong>de</strong>cember 2011 met een ‘lichtopleid<strong>in</strong>g’.<br />

H o u t l a n d en Bulskampveld<br />

<strong>De</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n om te wan<strong>de</strong>len <strong>in</strong> <strong>de</strong> Oudlandpol<strong>de</strong>r zijn momenteel beperkt. Toch liggen er vanuit <strong>de</strong><br />

dorpen <strong>in</strong> <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>rs of vanuit <strong>de</strong> kust een pak kansen om <strong>de</strong>ze mogelijkhe<strong>de</strong>n uit te brei<strong>de</strong>n. Een netwerk<br />

van wan<strong>de</strong>lroutes of een heus wan<strong>de</strong>lnetwerk kan op basis van <strong>de</strong> vroegere wegen en <strong>de</strong> huidige routes<br />

ontwikkeld wor<strong>de</strong>n. Een <strong>de</strong>el van <strong>de</strong>ze trage wegen werd al geselecteerd <strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van het recreatieve<br />

fietsknooppuntennetwerk voor het Brugse Ommeland en ligt dus ook <strong>in</strong> het projectgebied. Daarnaast is<br />

het belangrijk dat ook trage wegen als erfgoed bewaard blijven of dienst kunnen doen als natuurverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gselement,<br />

vooral <strong>in</strong> <strong>de</strong> omgev<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> Meetkerkse Moeren en van <strong>de</strong> poel Vlissegem.<br />

Het grootste <strong>de</strong>el van <strong>de</strong> zandstreek van het Brugse Ommeland heeft zich historisch ontwikkeld als<br />

een veldgebied, wat wil zeggen dat er van oudsher een afwissel<strong>in</strong>g <strong>in</strong> bo<strong>de</strong>mgebruik was tussen<br />

landbouw en bosbouw. Op het grondgebied van W<strong>in</strong>gene, Beernem, Oostkamp, Aalter en Ruisele<strong>de</strong><br />

bev<strong>in</strong>dt zich het grootste aaneengesloten complex van bos-en hei<strong>de</strong>gebied <strong>in</strong> <strong>West</strong>- en Oost-<br />

Vlaan<strong>de</strong>ren, met als kern Bulskampveld.<br />

Het gebied heeft een sterke cultuurhistorische i<strong>de</strong>ntiteit. Naast gave cultuurlandschappen is er ook<br />

heel wat bouwkundig erfgoed zoals kasteeldome<strong>in</strong>en aanwezig en v<strong>in</strong>d je er kle<strong>in</strong>schalige landbouwlandschappen<br />

en voormalige hei<strong>de</strong>gebie<strong>de</strong>n. Het versterken van <strong>de</strong>ze i<strong>de</strong>ntiteit en <strong>de</strong> opportuniteiten<br />

die dit biedt, vormen <strong>de</strong> basis van <strong>de</strong> samenwerk<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>de</strong>ze <strong>regio</strong>.<br />

Het Interreg IVA-project Access<strong>in</strong>g the Countrysi<strong>de</strong> (2010-2013) wil samen met organisaties <strong>in</strong> het<br />

Engelse East Sussex <strong>de</strong> toegankelijkheid van die wegels verbeteren, en <strong>in</strong> één trek hun natuurwaar<strong>de</strong><br />

verhogen. In <strong>de</strong> Oudlandpol<strong>de</strong>r werd een <strong>in</strong>ventaris opgemaakt van alle ou<strong>de</strong> buurtwegen en hun<br />

actuele toestand op het terre<strong>in</strong>. <strong>De</strong>ze ervar<strong>in</strong>gen waren ook erg bruikbaar voor <strong>de</strong> digitalisatieopdracht<br />

die <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> voor heel <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren laat uitvoeren, waarbij duizen<strong>de</strong>n ou<strong>de</strong> atlaskaarten<br />

wor<strong>de</strong>n gedigitaliseerd. Samen met <strong>de</strong> gemeente <strong>De</strong> Haan wordt een gemeentelijke visie op <strong>de</strong> trage<br />

wegen ontwikkeld. <strong>De</strong> toekomst van elf mogelijke trajecten <strong>in</strong> het gebied wordt on<strong>de</strong>rzocht. Met <strong>de</strong><br />

gemeente Zuienkerke wordt een wan<strong>de</strong>l- en fietscircuit tussen <strong>de</strong> dorpen Meetkerke, Houtave en<br />

Zuienkerke voorbereid. <strong>De</strong> Stad Blankenberge on<strong>de</strong>rzoekt samen met lokale organisaties <strong>de</strong> kansen<br />

om ou<strong>de</strong> trage wegen te herwaar<strong>de</strong>ren. Op basis van <strong>de</strong> ervar<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> <strong>de</strong> Oudlandpol<strong>de</strong>r is ook<br />

on<strong>de</strong>rsteunend materiaal aangemaakt voor an<strong>de</strong>re gemeenten: regelgev<strong>in</strong>g, stappenplan voor een<br />

herwaar<strong>de</strong>r<strong>in</strong>gsplan, actieplannen, voorbeeldbrieven.<br />

S<strong>in</strong>ds 2002 werkt <strong>de</strong> Vlaamse Landmaatschappij ook met functietoekenn<strong>in</strong>gsplannen om het gebruik van<br />

landbouwwegen te reorganiseren. Via bovengemeentelijke afstemm<strong>in</strong>g en lokale mobiliteitsfora wor<strong>de</strong>n<br />

<strong>de</strong> functies van die wegen afgewogen, om vervolgens over te gaan tot <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g ervan, via bijvoorbeeld<br />

tractorsluizen, har<strong>de</strong> of zachte wegbe<strong>de</strong>kk<strong>in</strong>g en parkeermogelijkhe<strong>de</strong>n met onthaal<strong>in</strong>frastructuur, zoals<br />

<strong>in</strong> Meetkerke. Een <strong>de</strong>rgelijk plan werd ook al opgemaakt b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> ruimere omgev<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> Oudlandpol<strong>de</strong>r<br />

en ligt klaar ter uitvoer<strong>in</strong>g door <strong>de</strong> betrokken <strong>in</strong>stanties, waaron<strong>de</strong>r <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> en <strong>de</strong> gemeenten.<br />

Samenwerk<strong>in</strong>g met Regionaal Landschap Houtland<br />

Het Regionaal Landschap Houtland is een uitgelezen partner om te werken aan <strong>de</strong> zorg voor het<br />

landschap en het behoud en <strong>de</strong> versterk<strong>in</strong>g van natuurwaar<strong>de</strong>n <strong>in</strong> <strong>de</strong> streek. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> staat dan<br />

ook <strong>in</strong> voor een aanzienlijke structurele subsidie aan het RLHoutland om mee uitvoer<strong>in</strong>g te geven aan<br />

haar beleid op vlak van natuur en landschap, natuureducatie en natuurgerichte recreatie <strong>in</strong> het Houtland.<br />

Voor specifieke projecten krijgt het Regionaal Landschap bovendien bijkomen<strong>de</strong> f<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>g.<br />

Landschapspark Bulskampveld<br />

Het historische Bulskampveld is vandaag een lappen<strong>de</strong>ken van gron<strong>de</strong>n met bestemm<strong>in</strong>g natuurgebied,<br />

bosgebied en landschappelijk waar<strong>de</strong>vol agrarisch gebied, die door verschillen<strong>de</strong> publieke en<br />

private eigenaars wor<strong>de</strong>n beheerd. Om <strong>de</strong> landschappelijke eenheid van het gebied te versterken en<br />

het als een recreatief bestemm<strong>in</strong>gsgebied te promoten, werd het ‘Landschapspark Bulskalmpveld’<br />

boven <strong>de</strong> doopvont gehou<strong>de</strong>n. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>, <strong>de</strong> VLM, ANB en <strong>West</strong>toer ontwikkel<strong>de</strong>n samen een huisstijl.<br />

Op basis van een recreatieve gebiedsvisie wordt <strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g <strong>de</strong> recreatieve<br />

onthaal<strong>in</strong>frastructuur opgewaar<strong>de</strong>erd.


I 52 GEBIEDSPROGRAMMA’S 53<br />

Mid<strong>de</strong>n<strong>in</strong> het prov<strong>in</strong>ciedome<strong>in</strong> Lippensgoed-Bulskampveld biedt het neogotische kasteel on<strong>de</strong>rdak<br />

aan het Bezoekerscentrum Bulskampveld. Het vormt <strong>de</strong> educatieve toegangspoort tot het dome<strong>in</strong> en<br />

is een oriëntatiepunt voor <strong>de</strong> bezoekers aan het ruimere Landschapspark Bulskampveld en het Houtland.<br />

Voor het prov<strong>in</strong>ciaal dome<strong>in</strong> werd een harmonisch parkbeheerplan ontworpen en <strong>de</strong> werk<strong>in</strong>g<br />

van het natuur- en streekbezoekerscentrum versterkt.<br />

Land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsproject Brugse Veldzone<br />

om <strong>de</strong> gebruiksmogelijkhe<strong>de</strong>n van die dome<strong>in</strong>en af<br />

te wegen, zowel vanuit cultuurhistorisch, natuurlijk<br />

als economisch perspectief. Bij gebrek aan een <strong>de</strong>rgelijk<br />

ka<strong>de</strong>r wordt momenteel pragmatisch <strong>in</strong>gegaan<br />

op vragen van lokale besturen en eigenaars, door <strong>de</strong><br />

organisatie van een expertengroep, die ad hoc vanuit<br />

<strong>de</strong> betrokken bestuursniveaus wordt samengebracht.<br />

In 2005 werd gestart met het land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsproject Brugse Veldzone, een samenwerk<strong>in</strong>g met <strong>de</strong><br />

Vlaamse Landmaatschappij die focust op vier <strong>de</strong>elgebie<strong>de</strong>n. Het probeert een antwoord te bie<strong>de</strong>n op<br />

<strong>de</strong> uitdag<strong>in</strong>gen van die economisch, landschappelijk en ecologisch waar<strong>de</strong>volle gebie<strong>de</strong>n.<br />

- Het <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsproject Randste<strong>de</strong>lijk Gebied <strong>Brugge</strong> zal het open landschap <strong>in</strong> <strong>de</strong> rand van <strong>Brugge</strong><br />

kwaliteitsvol <strong>in</strong>richten, zodat een economische en maatschappelijke meerwaar<strong>de</strong> ontstaat.<br />

- Het project Mobiliteitsas Gent-<strong>Brugge</strong>-Zeebrugge wil <strong>de</strong> effecten van <strong>de</strong> grote verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gswegen,<br />

spoorwegen en kanalen op landbouw, natuur, recreatie en landschap mil<strong>de</strong>ren en knelpunten<br />

oplossen.<br />

- In het project Bulskampveld gaat <strong>de</strong> aandacht naar het ontwikkelen van een <strong>regio</strong>naal landschapspark<br />

met een evenwicht tussen natuur en recreatie <strong>in</strong> een sterk en leefbaar veldlandschap.<br />

Een <strong>in</strong>ventaris van <strong>de</strong> feitelijke en juridische toestand<br />

van kastelen en kasteeldome<strong>in</strong>en, zoals het Lippensgoed<br />

en het omr<strong>in</strong>gen<strong>de</strong> dome<strong>in</strong> Bulskampveld,<br />

vormt <strong>de</strong> basis voor beleidsadvies.<br />

- Het project Veldgebied Jabbeke-W<strong>in</strong>gene is gericht op het versterken van <strong>de</strong> landschappelijke,<br />

ecologische en recreatieve kwaliteiten van het voormalig veldgebied <strong>in</strong> comb<strong>in</strong>atie met het landbouwgebruik<br />

en <strong>de</strong> plattelandseconomie.<br />

Het programma is op 14 september 2007 door <strong>de</strong> Vlaamse reger<strong>in</strong>g goedgekeurd. Momenteel lopen<br />

er <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsplannen voor <strong>de</strong> Groene Fietsgor<strong>de</strong>l <strong>Brugge</strong>, Zwankendamme, Moubeek-Vloethemveld,<br />

Nieuwenhove-Gruuthuyse, Wil<strong>de</strong>nburg-Aanwijs, Hoeve Hangerijn. In 2011 wer<strong>de</strong>n drie <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsplannen<br />

ter goedkeur<strong>in</strong>g voorgelegd, nl. S<strong>in</strong>t-Amandus, Groenhove-Vrijgeweid en A11.<br />

Afweg<strong>in</strong>gska<strong>de</strong>r voor het gebruik van kastelen en kasteeldome<strong>in</strong>en<br />

In <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong> ligt een hon<strong>de</strong>rdtal kastelen, meestal met bijhorend kasteelpark. <strong>De</strong>ze kastelen<br />

en parken zijn groten<strong>de</strong>els <strong>in</strong> private han<strong>de</strong>n en niet toegankelijk voor het publiek. <strong>De</strong> kasteeleigenaars<br />

wor<strong>de</strong>n geconfronteerd met een aantal problemen, die maken dat het niet altijd evi<strong>de</strong>nt is om<br />

een landgoed te beheren. Zo zijn veel kastelen/kasteelparken volgens het Gewestplan gelegen <strong>in</strong> een<br />

bestemm<strong>in</strong>g natuur-, bos- of parkgebied, en is bijvoorbeeld uitbat<strong>in</strong>g als logeerplaats, beel<strong>de</strong>npark,<br />

evenemententu<strong>in</strong> of congrescentrum niet mogelijk. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> gaf daarom <strong>in</strong> 2010 <strong>de</strong> opdracht om<br />

een <strong>in</strong>ventaris van alle kasteeldome<strong>in</strong>en <strong>in</strong> <strong>de</strong> Brugse <strong>regio</strong> te maken, met <strong>in</strong>begrip van hun juridische<br />

status. Dat gebeur<strong>de</strong> met het oog op <strong>de</strong> mogelijke ontwikkel<strong>in</strong>g van een on<strong>de</strong>rbouw<strong>de</strong> methodiek<br />

G r o e n e 62 en het achterland va n Oosten<strong>de</strong><br />

Tussen 1584 en 1810 gebruikte Oosten<strong>de</strong> <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> pol<strong>de</strong>rs <strong>in</strong> haar achterland als militaire <strong>in</strong>undatiezones,<br />

en als spoeldokken voor <strong>de</strong> haven, waardoor het landschap er sterk veran<strong>de</strong>r<strong>de</strong>: meer doorsne<strong>de</strong>n<br />

door kanalen en dijken, m<strong>in</strong><strong>de</strong>r bebouwd <strong>in</strong> <strong>de</strong> vlaktes. <strong>De</strong> 19<strong>de</strong>-eeuwse spoorwegroutes<br />

rusten er op bermen hoog boven het landschap.<br />

<strong>De</strong> Groene 62 is <strong>de</strong> eerste prov<strong>in</strong>ciale groene as die wordt heraangelegd. <strong>De</strong> werken startten <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />

loop van 2011. Dit feit werd aangegrepen om voor <strong>de</strong>ze ou<strong>de</strong> spoorwegbedd<strong>in</strong>g een Omgev<strong>in</strong>gsplan<br />

op te maken. Doel van dit Omgev<strong>in</strong>gsplan is om <strong>de</strong> as beter <strong>in</strong> <strong>de</strong> omgev<strong>in</strong>g te <strong>in</strong>tegreren. Hiervoor is<br />

een doorgedreven samenwerk<strong>in</strong>g met <strong>de</strong> lokale besturen nodig. <strong>De</strong> Gebiedsgerichte Werk<strong>in</strong>g werkt<br />

s<strong>in</strong>ds 2010 samen met <strong>de</strong> gemeenten om uit het Omgev<strong>in</strong>gsplan die acties te filteren die voor omgev<strong>in</strong>g<br />

en gebruikers een meerwaar<strong>de</strong> betekenen. Dit meerjarenplan is ook <strong>de</strong> perfecte aanleid<strong>in</strong>g<br />

om an<strong>de</strong>re relevante projecten met <strong>de</strong> lokale besturen te i<strong>de</strong>ntificeren. Bilaterale samenwerk<strong>in</strong>g en<br />

f<strong>in</strong>anciële on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g maken <strong>de</strong> bovenlokale rol van het prov<strong>in</strong>ciebestuur op maat van <strong>de</strong> gemeenten<br />

waar. Op het actieplan staan on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re het overleg over <strong>de</strong> heraanleg van <strong>de</strong> doortocht<br />

van <strong>de</strong> Groene 62 <strong>in</strong> Snaaskerke (meerjarenplan), <strong>de</strong> aanleg van een miss<strong>in</strong>g l<strong>in</strong>k richt<strong>in</strong>g Stene op<br />

het grondgebied van Gistel, en <strong>de</strong> samenwerk<strong>in</strong>g met het Regionaal Landschap Houtland voor het<br />

opmaken van landschapsplannen.


I 54 GEBIEDSPROGRAMMA’S 55<br />

R a n d s t e d e l i j k gebied <strong>Brugge</strong><br />

In november 2010 on<strong>de</strong>rteken<strong>de</strong>n 28 overhe<strong>de</strong>n en <strong>regio</strong>nale organisaties een charter over <strong>de</strong> Groene<br />

Fietsgor<strong>de</strong>l <strong>Brugge</strong>. Het <strong>in</strong>itiatief daartoe g<strong>in</strong>g uit van <strong>de</strong> Vlaamse Landmaatschappij <strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van<br />

het land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsprogramma Brugse Veldzone. Het charter benadrukt <strong>de</strong> grote landschappelijke<br />

en economische waar<strong>de</strong> van <strong>de</strong> groenzones rond <strong>Brugge</strong>. <strong>De</strong> partners engageren zich om die te<br />

versterken en te ontsluiten met een kwalitatieve fietsgor<strong>de</strong>l van 38 kilometer. Het wegwerken <strong>in</strong><br />

het recreatieve netwerk van enkele cruciale miss<strong>in</strong>g l<strong>in</strong>ks is een uitdag<strong>in</strong>g, die ze gezamenlijk<br />

aangaan. Concrete plannen betreffen het aanleggen van <strong>de</strong> zogenaam<strong>de</strong> fietsl<strong>in</strong>ken, herstellen van<br />

fietsroutes, verhogen van natuurwaar<strong>de</strong>n, aanbrengen van <strong>in</strong>formatievoorzien<strong>in</strong>gen, realiseren van<br />

onthaal<strong>in</strong>frastructuur en werken aan me<strong>de</strong>beheer door landbouwers.<br />

Het gebied ligt ook op een scharnierpunt <strong>in</strong> <strong>de</strong> Brugse Groene Fietsgor<strong>de</strong>l. Doorheen het gebied, dat<br />

op termijn landschappelijk versterkt wordt, zijn enkele fietsdoorsteken voorzien. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> werkt<br />

zelf aan <strong>de</strong> fietsverb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g Loppem–Tillegem, met <strong>de</strong> f<strong>in</strong>anciële steun van het land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsproject<br />

Brugse Rand. In dit ka<strong>de</strong>r komt nabij het Groot Magdalenagoed een paar<strong>de</strong>ntherapiepad voor <strong>de</strong><br />

bewoners van <strong>de</strong> Unie-K-campus.<br />

Groene Fietsgor<strong>de</strong>l <strong>Brugge</strong><br />

In opdracht van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> heeft <strong>West</strong>toer een studie uitgevoerd voor een ‘Recreatieve Gebiedsvisie<br />

Brugse Rand’. <strong>De</strong> bedoel<strong>in</strong>g van <strong>de</strong>ze studie is <strong>de</strong> ontwikkel<strong>in</strong>g van een bovenlokale visie op het vlak van<br />

recreatie. <strong>De</strong> studie liep samen met het land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsproject Brugse Rand, een <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsproject<br />

dat <strong>in</strong> 2010 startte. Waar <strong>de</strong> land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g focust op <strong>de</strong> fietsroutes, biedt <strong>de</strong> recreatieve gebiedsvisie<br />

een ka<strong>de</strong>r voor <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re recreatievormen, naast het fietsen.<br />

<strong>De</strong> Gebiedsgerichte Werk<strong>in</strong>g <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> gaat momenteel aan <strong>de</strong> slag met <strong>de</strong> aanbevel<strong>in</strong>gen<br />

uit <strong>de</strong> studie. Met Stad <strong>Brugge</strong>, ANB, VLM en alle betrokken randgemeenten wer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> prioriteiten<br />

besproken en werkbare actiepakketten voor <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> jaren ge<strong>de</strong>f<strong>in</strong>ieerd. <strong>De</strong> grote uitdag<strong>in</strong>gen<br />

liggen <strong>in</strong> <strong>de</strong> bun<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g van krachten bij <strong>de</strong> uitbouw van <strong>de</strong> bovengemeentelijke groenkernen zoals<br />

Tillegem, Tudor, Beisbroek, Duivelsnest en Zevenkerken enerzijds en Ryckevel<strong>de</strong>, Assebroekse<br />

Meersen en Beverhoutsveld an<strong>de</strong>rzijds. <strong>De</strong> uitbouw van het blauw-groene netwerk is al gestart.<br />

Tenslotte wordt meer werk gemaakt van nieuwe attractieve recreatieve producten om <strong>de</strong> Brugse<br />

Groene Rand als recreatiegebied op <strong>de</strong> kaart te zetten.<br />

Chartreuse<br />

In het uiterste zui<strong>de</strong>n van <strong>Brugge</strong> op <strong>de</strong> grens met Oostkamp en Ze<strong>de</strong>lgem wordt het Chartreusegebied<br />

ontwikkeld. <strong>De</strong> verschillen<strong>de</strong> projecten wor<strong>de</strong>n gerealiseerd op een zichtlocatie bij het knooppunt<br />

<strong>Brugge</strong> van <strong>de</strong> verkeersassen E40 en A17. <strong>De</strong> aard en omvang van <strong>de</strong> flankeren<strong>de</strong> maatregelen op het<br />

vlak van mobiliteit en waterbeheers<strong>in</strong>g zorgen voor heftige discussie.<br />

Mid<strong>de</strong>n<strong>in</strong> het gebied kocht <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>in</strong> 2002 het Groot Magdalenagoed, een historisch en<br />

archeologisch belangrijke hoevesite. Er zijn sporen uit <strong>de</strong> Bronstijd, en <strong>de</strong> Kartuizer<strong>in</strong>nen ontwikkel<strong>de</strong>n<br />

vanaf <strong>de</strong> 13<strong>de</strong> en 14<strong>de</strong> eeuw het omliggen<strong>de</strong> gebied vanuit <strong>de</strong> twee omwal<strong>de</strong> en versterkte hoeven. <strong>De</strong><br />

aankoop gebeur<strong>de</strong> voor <strong>de</strong> uitbouw van <strong>de</strong> werk<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> vzw Unie-K. In het ka<strong>de</strong>r van het Interreg IVAproject<br />

Stro wor<strong>de</strong>n het zorgaanbod en <strong>de</strong> toeristisch-recreatieve uitbouw van <strong>de</strong> hoevesite begeleid<br />

door <strong>de</strong> vzw Groene Zorg, samen met Stad <strong>Brugge</strong>, en met <strong>de</strong> f<strong>in</strong>anciële steun van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>.


57<br />

Interbestuurlijke samenwerk<strong>in</strong>g


59<br />

Het burgemeestersoverleg, RESOC/SERR en <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale diensten werken samen aan<br />

<strong>de</strong> ontwikkel<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> <strong>regio</strong>. Op regelmatige tijdstippen wor<strong>de</strong>n dossiers uitgewisseld en is er een<br />

terugkoppel<strong>in</strong>g van activiteiten. Het Streekhuis Kasteel Tillegem zorgt voor een huisvest<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> meeste<br />

van die partners, waarbij door bilaterale contacten <strong>de</strong> agenda’s op elkaar kunnen wor<strong>de</strong>n afgestemd.<br />

RESOC<br />

Het Regionaal Economisch-Sociaal Overleg Comité (RESOC) vormt <strong>de</strong> overlegtafel op streekniveau<br />

voor vragen over ruimte en steun aan on<strong>de</strong>rnem<strong>in</strong>gen en over werkgelegenheid. Het is samengesteld<br />

uit acht vertegenwoordigers van <strong>de</strong> werknemersorganisatie, acht van <strong>de</strong> werkgeversorganisaties en<br />

acht van <strong>de</strong> gemeenten en <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>. Het RESOC heeft als doel het opstellen van een strategische<br />

visie op <strong>de</strong> sociaaleconomische ontwikkel<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> streek. <strong>De</strong>ze visie wordt telkens voor zes jaar<br />

opgemaakt, het zgn. Streekpact. <strong>De</strong> betrokkenheid van <strong>de</strong> voornaamste spelers, moet zorgen voor<br />

een breed maatschappelijk draagvlak van <strong>de</strong> voorstellen. Daarnaast vormt het RESOC ook het<br />

adviesorgaan <strong>in</strong>zake sociaaleconomische materies waarop <strong>de</strong> Vlaamse Gemeenschap, <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n en<br />

gemeenten en het prov<strong>in</strong>ciebestuur een beroep kunnen doen.<br />

<strong>De</strong> vier krachtlijnen van het Streekpact 2006-2012 van het RESOC <strong>Brugge</strong> zijn:<br />

1. Economie (betere ontsluit<strong>in</strong>g, meer kwaliteitsvolle bedrijfs<strong>in</strong>frastructuur en beter on<strong>de</strong>rnemersklimaat)<br />

2. Opleid<strong>in</strong>g en arbeidsmarkt (versterken van on<strong>de</strong>rwijs, betere afstemm<strong>in</strong>g tussen bei<strong>de</strong>, arbeidskansen<br />

voor ie<strong>de</strong>reen)<br />

3. Cultuur en toerisme (uitbouw van culturele en toeristische activiteiten, geïntegreer<strong>de</strong> aanpak)<br />

4. Verblijfskwaliteit (wonen voor ie<strong>de</strong>reen, kwaliteit van woonkernen, erfgoed als troef)<br />

Daarnaast werkt het RESOC <strong>Brugge</strong> verschillen<strong>de</strong> <strong>regio</strong>nale <strong>in</strong>itiatieven uit over economie en arbeidsmarkt<br />

en een Trefpunt Zorg dat gef<strong>in</strong>ancierd wordt door actoren uit zorg, overheid, bedrijven, on<strong>de</strong>rwijs en<br />

mid<strong>de</strong>nveld. Bovendien is <strong>de</strong> haven van Zeebrugge voor het RESOC een belangrijke economische motor<br />

en werk<strong>in</strong>gsprioriteit. RESOC <strong>Brugge</strong> heeft ook een opdracht gekregen vanuit het kab<strong>in</strong>et van Muyters om<br />

een permanent overleg te organiseren over het Chartreusedossier.<br />

<strong>De</strong> partners <strong>in</strong> RESOC <strong>Brugge</strong> zijn:<br />

- <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren<br />

- <strong>De</strong> gemeenten en ste<strong>de</strong>n van het arrondissement <strong>Brugge</strong><br />

- Werkgeversorganisaties: Boerenbond, UNIZO, VOKA<br />

- Werknemersorganisaties: ABVV, ACLVB, ACV<br />

- Stakehol<strong>de</strong>rs (niet-stemgerechtigd): MBZ, POM <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren, Regionaal Overleg <strong>De</strong>r<strong>de</strong>n,<br />

VDAB, <strong>West</strong>-Vlaamse Milieufe<strong>de</strong>ratie, <strong>West</strong>toer, Welzijnsraad <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>, wvi.


I 60 INTERBESTUURLIJKE SAMENWERKING 61<br />

Momenteel werkt het RESOC <strong>Brugge</strong> een nieuw streekpact uit, met o.a. enkele nieuwe thema’s zoals<br />

<strong>de</strong> zorgeconomie.<br />

Het RESOC Oosten<strong>de</strong> werkt rond een aantal krachtlijnen, met nadruk op <strong>de</strong> eerste vier:<br />

1. Uitbouwen van <strong>de</strong> <strong>in</strong>frastructuur voor het economische comfort (economische poorten, mobiliteits<strong>in</strong>frastructuur,<br />

bedrijfsterre<strong>in</strong>en)<br />

2. Vernieuwen van <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> economische sectoren (landbouw, visserij, diversifiëren van <strong>in</strong>dustrie,<br />

niches ontwikkelen, toerisme <strong>in</strong>zetten, han<strong>de</strong>l en zorgeconomie versterken)<br />

3. Versterken van on<strong>de</strong>rnemerschap (<strong>regio</strong>nale economische cellen, meer communicatie tussen on<strong>de</strong>rnemers)<br />

4. Meer mensen aan het werk krijgen (voorkomen van jeugdwerkloosheid, meer sociale kansengroepen<br />

aan het werk, aanbod en vraag van <strong>de</strong> arbeidsmarkt, afstemmen on<strong>de</strong>rwijs-arbeidsmarkt,<br />

levenslang leren)<br />

5. Ontwikkelen van een imago voor <strong>de</strong> <strong>regio</strong> (troeven communiceren)<br />

6. Scheppen van een aantrekkelijke, leefbare en kwaliteitsvolle <strong>regio</strong> (<strong>regio</strong>naal woonmarktbeleid,<br />

verhoog<strong>de</strong> verkeersveiligheid, kernversterken<strong>de</strong> projecten, versterken van recreatieve en culturele<br />

troeven)<br />

7. On<strong>de</strong>rsteunen van efficiënt <strong>in</strong>tergemeentelijk beleid<br />

L a n d i n r i c h t i n g<br />

centraal overlegorgaan waar <strong>de</strong> tien burgemeesters tweemaan<strong>de</strong>lijks bijeen komen om lokale en bovenlokale<br />

dossiers te bespreken. Naast <strong>de</strong> tien burgemeesters van <strong>de</strong> gemeenten uit <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong><br />

wor<strong>de</strong>n ook <strong>de</strong> streekge<strong>de</strong>puteer<strong>de</strong>n op het overleg uitgenodigd.<br />

In <strong>de</strong> <strong>regio</strong> Oosten<strong>de</strong> is recent een burgemeestersoverleg opgestart voor <strong>de</strong> zeven gemeenten van<br />

het arrondissement Oosten<strong>de</strong>. Hier wordt <strong>de</strong> opvolg<strong>in</strong>g waargenomen door <strong>de</strong> RESOC-coörd<strong>in</strong>ator.<br />

<strong>De</strong> agenda heeft vooral betrekk<strong>in</strong>g op <strong>de</strong> besprek<strong>in</strong>g van streekdossiers.<br />

W e l z i j n s r a a d en welzijnscommis s i e<br />

<strong>De</strong> Welzijnsraad <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong> (WrB) is een vzw met 124 le<strong>de</strong>n, voorzien<strong>in</strong>gen uit verschillen<strong>de</strong><br />

welzijnssectoren en lokale besturen. <strong>De</strong> WrB wil tegemoetkomen aan <strong>regio</strong>nale welzijnsno<strong>de</strong>n door<br />

samenwerk<strong>in</strong>g tussen voorzien<strong>in</strong>gen uit verschillen<strong>de</strong> sectoren te stimuleren. <strong>De</strong>ze opdracht wordt<br />

verwezenlijkt via het verstrekken van <strong>in</strong>formatie, het on<strong>de</strong>rsteunen van samenwerk<strong>in</strong>g en overleg, het<br />

tij<strong>de</strong>lijk aanbie<strong>de</strong>n van experimenteerruimte en het bevor<strong>de</strong>ren van overkoepelend sociaal beleid. Daarbij<br />

wor<strong>de</strong>n alle relevante private en publieke actoren betrokken. Momenteel werkt <strong>de</strong> raad vooral rond<br />

signaleren, opvoed<strong>in</strong>gson<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g, cliëntoverleg, <strong>regio</strong>nale/<strong>in</strong>terprov<strong>in</strong>ciale sociale kaart en wonen.<br />

<strong>De</strong> Regionale Welzijnscommissie (RWC) Oosten<strong>de</strong> telt 59 le<strong>de</strong>n. <strong>De</strong> vier werkgroepen van <strong>de</strong> RWC<br />

overleggen over respectievelijk thuislozen, huisvest<strong>in</strong>g, zorg voor personen met een handicap en zorg<br />

voor migranten. Naast <strong>de</strong> <strong>regio</strong>nale afstemm<strong>in</strong>g van zorgaanbod, leid<strong>de</strong> dat recent tot gezamenlijke<br />

vorm<strong>in</strong>g aan jeugdwerkers, aanvull<strong>in</strong>gen op <strong>de</strong> sociale kaart, het engagement van besturen <strong>in</strong> een<br />

woonbeleid met tw<strong>in</strong>tig speerpunten en w<strong>in</strong>ternachtopvang voor thuislozen.<br />

Land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g is een <strong>in</strong>strument van <strong>de</strong> Vlaamse Landmaatschappij, dat een antwoord kan bie<strong>de</strong>n op<br />

<strong>de</strong> vraag hoe onze schaarse open ruimte <strong>in</strong> Vlaan<strong>de</strong>ren op een weloverwogen en duurzame manier<br />

<strong>in</strong> te richten en te verbeteren. Naast ruilverkavel<strong>in</strong>g, natuur<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g en beheersovereenkomsten,<br />

biedt land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g een ka<strong>de</strong>r om met verschillen<strong>de</strong> partners overleg te plegen, visies af te stemmen<br />

en keuzes te maken voor doelgerichte <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>gen. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> werkte <strong>de</strong> afgelopen jaren mee<br />

aan <strong>de</strong> realisatie van land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsprojecten <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>West</strong>hoek, en momenteel voornamelijk <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />

Brugse Veldzone.<br />

<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> is vertegenwoordigd <strong>in</strong> <strong>de</strong> planbegeleid<strong>in</strong>gsgroep van elk van <strong>de</strong>ze programma’s. Vanuit<br />

<strong>de</strong> dienst Gebiedsgerichte Werk<strong>in</strong>g wordt <strong>de</strong> afstemm<strong>in</strong>g met prov<strong>in</strong>ciaal beleid en uitvoer<strong>in</strong>g van<br />

specifieke projecton<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len van <strong>de</strong>ze programma’s gecoörd<strong>in</strong>eerd.<br />

B u r g e m e e s t e r s o v e r l e g<br />

Het Burgemeestersoverleg <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong> is een vrijwillig samenwerk<strong>in</strong>gsverband tussen <strong>de</strong> tien<br />

gemeenten van het arrondissement <strong>Brugge</strong>: Beernem, Blankenberge, <strong>Brugge</strong>, Damme, Jabbeke,<br />

Knokke-Heist, Oostkamp, Torhout, Ze<strong>de</strong>lgem en Zuienkerke. Een stafme<strong>de</strong>werker, aangesteld door<br />

wvi, neemt het secretariaat van het burgemeestersoverleg op zich. Het burgemeestersoverleg is een<br />

O v e r l e g OCMW-voorzitters<br />

Het overleg van <strong>de</strong> OCMW-voorzitters uit <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong> wordt momenteel on<strong>de</strong>rsteund<br />

en getrokken door <strong>de</strong> gebiedswerker Welzijn/Leefbaarheid van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>.<br />

<strong>De</strong> coörd<strong>in</strong>ator van het burgemeestersoverleg van <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong> is op <strong>de</strong>ze verga<strong>de</strong>r<strong>in</strong>gen aanwezig<br />

om enerzijds relevante feedback te geven aan <strong>de</strong> voorzitters en an<strong>de</strong>rzijds knelpunten mee te<br />

kunnen nemen naar het burgemeestersoverleg.<br />

G r e n s o v e r s c h r i j d e n d e <strong>in</strong>terbestuurlijke<br />

i n i t i at i e v e n en samenwerk<strong>in</strong>gsvormen<br />

Grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> samenwerk<strong>in</strong>g is eigen aan een grensgebied. <strong>De</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong><br />

maakt <strong>de</strong>el uit van het grensoverschrij<strong>de</strong>nd samenwerk<strong>in</strong>gsverband Eu<strong>regio</strong> Schel<strong>de</strong>mond. In Eu<strong>regio</strong><br />

Schel<strong>de</strong>mond wordt al s<strong>in</strong>ds <strong>de</strong> jaren 1960 <strong>in</strong>formeel samengewerkt, vooral rond <strong>de</strong> waterproblematiek,<br />

on<strong>de</strong>rwijs en culturele uitwissel<strong>in</strong>g. Vanaf 1989 kreeg <strong>de</strong> samenwerk<strong>in</strong>g tussen <strong>de</strong>


I 62 INTERBESTUURLIJKE SAMENWERKING 63<br />

<strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>s een meer gestructureerd karakter. Zo teken<strong>de</strong>n <strong>de</strong> gouverneurs van <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>s <strong>West</strong>- en<br />

Oost-Vlaan<strong>de</strong>ren en <strong>de</strong> Commissaris van <strong>de</strong> Kon<strong>in</strong>g<strong>in</strong> van Zeeland op 16 november 1989 een <strong>in</strong>tentieverklar<strong>in</strong>g<br />

voor grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> samenwerk<strong>in</strong>g. Er werd een Gemeenschappelijk Ontwikkel<strong>in</strong>gsconcept<br />

uitgewerkt samen met een gemeenschappelijk actieprogramma. <strong>De</strong> <strong>in</strong>tentieverklar<strong>in</strong>g werd op<br />

13 <strong>de</strong>cember 1993 bezegeld met <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rteken<strong>in</strong>g van een Afsprakenregel<strong>in</strong>g voor een <strong>in</strong>terprov<strong>in</strong>ciaal<br />

samenwerk<strong>in</strong>gsverband. Bij <strong>de</strong>ze gelegenheid werd ook <strong>de</strong> Schel<strong>de</strong>mondraad geïnstalleerd. Hier<strong>in</strong> zetelen<br />

<strong>de</strong> gouverneurs van <strong>West</strong>- en Oost-Vlaan<strong>de</strong>ren, <strong>de</strong> Commissaris van <strong>de</strong> Kon<strong>in</strong>g<strong>in</strong> van Zeeland, <strong>de</strong> drie<br />

Eu<strong>regio</strong>-ge<strong>de</strong>puteer<strong>de</strong>n en negen prov<strong>in</strong>ciale statenle<strong>de</strong>n en prov<strong>in</strong>cieraadsle<strong>de</strong>n. Ook <strong>de</strong> gemeenten zijn<br />

vertegenwoordigd: per prov<strong>in</strong>cie door drie burgemeesters, schepenen of wethou<strong>de</strong>rs.<br />

<strong>De</strong> grens<strong>regio</strong> met Zeeland kent een traditie van Vlaams-Ne<strong>de</strong>rlandse bestuurlijke samenwerk<strong>in</strong>g<br />

Knokke-Heist en Damme werken s<strong>in</strong>ds 2002 samen met <strong>de</strong> gemeenten Sluis (Zeeuws-Vlaan<strong>de</strong>ren)<br />

en S<strong>in</strong>t Laure<strong>in</strong>s en Mal<strong>de</strong>gem (Oost-Vlaan<strong>de</strong>ren). Het samenwerk<strong>in</strong>gsverband is opgericht als een<br />

grensoverschrij<strong>de</strong>nd openbaar lichaam, dat gemid<strong>de</strong>ld twee keer per jaar samenkomt om grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong><br />

gezamenlijke thema’s aan te snij<strong>de</strong>n. <strong>De</strong>ze gemeentelijke cluster noemt zich het<br />

GOS, GrensOverschrij<strong>de</strong>nd Samenwerk<strong>in</strong>gsverband. Voor grensoverschrij<strong>de</strong>nd overleg <strong>in</strong> verband<br />

met toerisme en recreatie, richtten <strong>de</strong> GOS-gemeenten een aparte overlegstructuur op, namelijk het<br />

Zw<strong>in</strong><strong>regio</strong>-overleg. Volgen<strong>de</strong> thema’s staan regelmatig op <strong>de</strong> agenda van het GOS zelf:<br />

- ruimtelijke or<strong>de</strong>n<strong>in</strong>g (planconsultatie, bedrijventerre<strong>in</strong>en),<br />

- milieu (waterkwaliteit- en -kwantiteitsbeheer, natuurbeheer, w<strong>in</strong>dmolenbeleid),<br />

- veiligheid (grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> hulpverlen<strong>in</strong>g en uitwissel<strong>in</strong>g van gemeentebeleid).<br />

<strong>De</strong> GOS-gemeenten hebben <strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van Interreg Vlaan<strong>de</strong>ren-Ne<strong>de</strong>rland tal van Interregprojecten<br />

gerealiseerd. Het Interreg-programma Grens<strong>regio</strong> Vlaan<strong>de</strong>ren-Ne<strong>de</strong>rland wordt door <strong>de</strong> Europese<br />

Unie vanuit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkel<strong>in</strong>g (EFRO) on<strong>de</strong>rsteund. Voor dit<br />

grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> samenwerk<strong>in</strong>gsprogramma stelt Europa een budget van ruim 90 miljoen euro<br />

ter beschikk<strong>in</strong>g. Met <strong>de</strong> aanvullen<strong>de</strong> steun van on<strong>de</strong>r meer <strong>de</strong> betrokken nationale overhe<strong>de</strong>n en <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>s,<br />

betekent <strong>de</strong> uitvoer<strong>in</strong>g van het programma een forse <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>gsimpuls voor Vlaan<strong>de</strong>ren en<br />

Zuid-Ne<strong>de</strong>rland. Doel is om door mid<strong>de</strong>l van op uitvoer<strong>in</strong>g gerichte grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> <strong>in</strong>itiatieven<br />

bij te dragen aan <strong>de</strong> duurzame sociaaleconomische ontwikkel<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> hele grens<strong>regio</strong>.<br />

In Interreg III waren er zeven projecten met betrokkenheid van Knokke-Heist of Damme, waar<strong>in</strong> werd<br />

samengewerkt met <strong>de</strong> gemeente Sluis. In Interreg IV lopen twee projecten <strong>in</strong> <strong>de</strong>ze <strong>regio</strong>, waarvan <strong>de</strong><br />

<strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren als trekker optreedt. Het gaat om het Zw<strong>in</strong>project REECZ en het project<br />

Forten en L<strong>in</strong>ies <strong>in</strong> Grensbreed Perspectief.<br />

Waarheen met <strong>de</strong> <strong>regio</strong>


65<br />

Dit cahier geeft een overzicht van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciale gebiedsgerichte <strong>in</strong>zet <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong>. Uit <strong>de</strong>ze lez<strong>in</strong>g<br />

blijkt dat <strong>de</strong> <strong>regio</strong> veel dynamiek genereert, maar ook dat <strong>de</strong> samenhang wat ontbreekt. Dit heeft<br />

ongetwijfeld te maken met <strong>de</strong> bestuurlijke twee<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g <strong>in</strong> een <strong>regio</strong> Oosten<strong>de</strong> en een <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>,<br />

wat o.m. leid<strong>de</strong> tot aparte overlegtafels, zowel bestuurlijk als op vlak van sociaaleconomisch beleid<br />

en welzijn... Daarnaast wordt <strong>de</strong> kust geconfronteerd met heel specifieke uitdag<strong>in</strong>gen op vlak van<br />

kustver<strong>de</strong>dig<strong>in</strong>g en –veiligheid, toerisme, vergrijz<strong>in</strong>g... Er is we<strong>in</strong>ig traditie van streekgerichte<br />

samenwerk<strong>in</strong>g. Bei<strong>de</strong> centrumste<strong>de</strong>n zijn behoorlijk op zichzelf gericht.<br />

Nochtans liggen daar, naar analogie met an<strong>de</strong>re <strong>West</strong>-Vlaamse <strong>regio</strong>’s, wel kansen. Een betere<br />

samenwerk<strong>in</strong>g tussen <strong>de</strong> twee centrumste<strong>de</strong>n en hun omgev<strong>in</strong>g kan <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> troeven versterken en<br />

wegen op het Vlaamse beleid. Er zijn genoeg ge<strong>de</strong>el<strong>de</strong> aanknop<strong>in</strong>gspunten: een dichtbevolkte <strong>regio</strong> met<br />

een groene omgev<strong>in</strong>g, <strong>de</strong> aanwezigheid van belangrijke logistieke poorten, een uitgebreid mobiliteitsnet,<br />

het belang van zorg als toekomstgerichte sector, een <strong>regio</strong> met een zeer uitgebreid toeristisch-recreatief<br />

aanbod. Voldoen<strong>de</strong> elementen voor <strong>de</strong> ontwikkel<strong>in</strong>g van een duurzame streekagenda.<br />

Dat is geen taak voor <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> alleen. Als bovenlokale partner kan <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>, samen met <strong>de</strong><br />

lokale besturen en an<strong>de</strong>re streekpartners, wel mee <strong>de</strong> kar trekken rond verschillen<strong>de</strong> thema’s en<br />

<strong>de</strong> gebiedsgerichte samenwerk<strong>in</strong>g bevor<strong>de</strong>ren. <strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> trekt, on<strong>de</strong>rsteunt, flankeert of coörd<strong>in</strong>eert,<br />

door bijvoorbeeld projecten te makelen of visies en methodieken te ontwikkelen. Voor een<br />

groot aantal thema’s kan dat overigens b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> overlegorganen. Een willekeurige greep:<br />

- In bei<strong>de</strong> <strong>regio</strong>’s wor<strong>de</strong>n verschillen<strong>de</strong> <strong>in</strong>frastructuurdossiers uitgewerkt om <strong>de</strong> mobiliteit over <strong>de</strong><br />

weg, het spoor en het water gevoelig te verbeteren. Het zou een belangrijke ambitie moeten zijn<br />

om een meer duurzame modal shift te realiseren, door die <strong>in</strong>frastructuurwerken maximaal <strong>in</strong> te<br />

bed<strong>de</strong>n <strong>in</strong> hun ecologische en maatschappelijke omgev<strong>in</strong>g, door <strong>de</strong> betrokkenheid van bewoners<br />

en an<strong>de</strong>re stakehol<strong>de</strong>rs <strong>in</strong> <strong>de</strong> procesvoer<strong>in</strong>g te <strong>in</strong>tegreren en <strong>de</strong>sgevallend compenseren<strong>de</strong> maatregelen<br />

te nemen om <strong>de</strong> leefbaarheid te verzekeren.<br />

- <strong>De</strong> landschappelijke omgev<strong>in</strong>g van <strong>Brugge</strong> en Oosten<strong>de</strong> biedt <strong>in</strong> eerste <strong>in</strong>stantie a<strong>de</strong>mruimte voor<br />

<strong>de</strong> eigen bewoners, maar kan uitgroeien tot een kwalitatief recreatief bestemm<strong>in</strong>gsgebied voor <strong>de</strong><br />

recreant en toerist. Initiatieven <strong>in</strong> <strong>de</strong> Zw<strong>in</strong>streek, <strong>de</strong> Oudlandpol<strong>de</strong>r en het Brugse Randste<strong>de</strong>lijk<br />

Gebied kunnen daartoe als <strong>in</strong>spiratie dienen.<br />

- Eén op vijf werknemers <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> werkt <strong>in</strong> <strong>de</strong> zorgsector. Heel wat actoren uit het bedrijfsleven<br />

en kenniscentra zijn actief rond <strong>in</strong>novatie <strong>in</strong> die sector, met positieve sp<strong>in</strong>-offs op vlak van tewerkstell<strong>in</strong>g.<br />

Maar ook <strong>in</strong> <strong>de</strong> zorgsector zelf moeten vernieuwen<strong>de</strong> <strong>in</strong>itiatieven wor<strong>de</strong>n ontwikkeld om<br />

tegemoet te komen aan <strong>de</strong> eisen van een toekomstige zorgzame samenlev<strong>in</strong>g.<br />

- <strong>De</strong> aan gang zijn<strong>de</strong> <strong>regio</strong>screen<strong>in</strong>g die <strong>de</strong> <strong>in</strong>tergemeentelijke en bovenlokale samenwerk<strong>in</strong>gsverban<strong>de</strong>n<br />

<strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>in</strong> kaart brengt, biedt ongetwijfeld aanknop<strong>in</strong>gspunten voor <strong>de</strong> gemeenten, <strong>de</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong><br />

en an<strong>de</strong>re (semi-) publieke en private <strong>in</strong>stanties om na te <strong>de</strong>nken over een optimale bestuurlijke<br />

organisatie <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong>, zowel op vlak van <strong>de</strong>mocratische legitimiteit als <strong>in</strong>zake efficiënt beheer.<br />

Of <strong>de</strong>ze, dan wel an<strong>de</strong>re thema’s een <strong>regio</strong>nale agenda zullen bepalen, is voorwerp van een strategische<br />

<strong>de</strong>nkoefen<strong>in</strong>g. Dit overzicht is daar alvast een aanzet toe.


67<br />

Bijlagen


69<br />

A lg e m e n e gegevens<br />

Totale bevolk<strong>in</strong>g, 1/1/2010


I 70 BIJLAGEN 71<br />

Aantal <strong>in</strong>woners <strong>in</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>, 1/1/2011<br />

Arrondissement Gemeente <strong>De</strong>elgemeente Totaal<br />

Arr. <strong>Brugge</strong> BEERNEM Beernem 7.302<br />

Niet gekend 205<br />

OEDELEM 5.832<br />

SINT-JORIS 1.875<br />

Totaal Beernem 15.214<br />

BLANKENBERGE Blankenberge 11.481<br />

Niet gekend 4<br />

UITKERKE 7.572<br />

Totaal Blankenberge 19.057<br />

BRUGGE ASSEBROEK 19.223<br />

<strong>Brugge</strong> 36.471<br />

DUDZELE 2.480<br />

KOOLKERKE 3.379<br />

LISSEWEGE ( & ZEEBRUGGE ) 7.040<br />

Niet gekend 406<br />

SINT-ANDRIES 19.361<br />

SINT-KRUIS 15.980<br />

SINT-MICHIELS 12.102<br />

Totaal <strong>Brugge</strong> 116.442<br />

DAMME AFDELING 2 - SINT-KRUIS 448<br />

Damme 813<br />

LAPSCHEURE 360<br />

MOERKERKE 3.305<br />

Niet gekend 53<br />

OOSTKERKE + HOEKE 660<br />

SIJSELE 5.217<br />

Totaal Damme 10.856<br />

JABBEKE Jabbeke 4.576<br />

Niet gekend 4<br />

SNELLEGEM 1.720<br />

STALHILLE 666<br />

VARSENARE 5.020<br />

ZERKEGEM 1.696<br />

Totaal Jabbeke 13.682<br />

KNOKKE-HEIST HEIST 12.968<br />

KNOKKE 15.261<br />

Niet gekend 46<br />

RAMSKAPELLE 743<br />

WESTKAPELLE 4.926<br />

Totaal Knokke-heist 33.944<br />

OOSTKAMP HERTSBERGE 1.732<br />

Niet gekend 654<br />

Oostkamp 12.803<br />

RUDDERVOORDE 5.515<br />

WAARDAMME 1.809<br />

Totaal Oostkamp 22.513<br />

TORHOUT Niet gekend 285<br />

Torhout 18.181<br />

WIJNENDALE 1.490<br />

Totaal Torhout 19.956<br />

ZEDELGEM AARTRIJKE 4.660<br />

LOPPEM 5.017<br />

Niet gekend 546<br />

VELDEGEM 4.793<br />

Ze<strong>de</strong>lgem 7.328<br />

Totaal Ze<strong>de</strong>lgem 22.344<br />

ZUIENKERKE HOUTAVE 442<br />

MEETKERKE 403<br />

Niet gekend 10<br />

NIEUWMUNSTER 478<br />

ZUIENKERKE 1.431<br />

Totaal Zuienkerke 2.764<br />

Totaal Arr. <strong>Brugge</strong> 276.772<br />

Bron: Bevolk<strong>in</strong>gskubussen <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren o.b.v. Rijksregister, Verwerk<strong>in</strong>g: Af<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g DSA, POM <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren.


I 72 BIJLAGEN 73<br />

Aantal <strong>in</strong>woners <strong>in</strong> <strong>regio</strong> Oosten<strong>de</strong>, 1/1/2011<br />

Bevolk<strong>in</strong>gsdichtheid, 1/1/2010<br />

Arrondissement Gemeente <strong>De</strong>elgemeente Totaal<br />

Arr. Oosten<strong>de</strong> BREDENE Bre<strong>de</strong>ne 16.300<br />

Niet gekend 34<br />

Totaal Bre<strong>de</strong>ne 16.334<br />

DE HAAN KLEMSKERKE 6.326<br />

Niet gekend 28<br />

VLISSEGEM 2.148<br />

WENDUINE 4.000<br />

Totaal <strong>De</strong> Haan 12.502<br />

GISTEL Gistel 8.592<br />

MOERE 1.194<br />

Niet gekend 93<br />

SNAASKERKE 1.289<br />

ZEVEKOTE 613<br />

Totaal Gistel 11.781<br />

ICHTEGEM BEKEGEM 1.087<br />

EERNEGEM 6.633<br />

ICHTEGEM 5.842<br />

Niet gekend 298<br />

Totaal Ichtegem 13.860<br />

MIDDELKERKE LEFFINGE 2.354<br />

LOMBARDSIJDE 1.382<br />

MANNEKENSVERE 249<br />

Mid<strong>de</strong>lkerke 6.978<br />

Niet gekend 399<br />

SCHORE 210<br />

SINT-PIETERS-KAPELLE 221<br />

SLIJPE 1.004<br />

WESTENDE 5.226<br />

WILSKERKE 852<br />

Totaal Mid<strong>de</strong>lkerke 18.875<br />

OOSTENDE Niet gekend 3<br />

NIEUWE KOERSWIJK 11.804<br />

Oosten<strong>de</strong> 33.149<br />

OOSTENDE - STENE 9.678<br />

OOSTENDE ZANDVOORDE 3.485<br />

STENE - DORP 5.362<br />

VOORHAVEN 6.060<br />

Totaal Oosten<strong>de</strong> 69.541<br />

OUDENBURG ETTELGEM 1.141<br />

Niet gekend 73<br />

Ou<strong>de</strong>nburg 4.650<br />

ROKSEM 1.504<br />

WESTKERKE 1.671<br />

Totaal Ou<strong>de</strong>nburg 9.039<br />

Totaal Arr. Oosten<strong>de</strong> 151.932<br />

Bron: Bevolk<strong>in</strong>gskubussen <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren o.b.v. Rijksregister, Verwerk<strong>in</strong>g: Af<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g DSA, POM <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren.


I 74 BIJLAGEN 75<br />

Bebouw<strong>in</strong>gsdichtheid, 1/1/2010<br />

L e e f b a a r h e i d s g e g e v e n s<br />

Welvaartsgegevens


I 76 BIJLAGEN 77<br />

Belastbaar <strong>in</strong>komen per <strong>in</strong>woner (<strong>in</strong>komen 2008, aanslagjaar 2009)


I 78 BIJLAGEN 79<br />

Werkloosheidsdruk, 2010<br />

Vastgoedprijzen


I 80 BIJLAGEN 81<br />

Huur<strong>de</strong>rs en eigenaars


I 82 BIJLAGEN 83<br />

Wooncomfort


I 84 BIJLAGEN 85<br />

Sociale huisvest<strong>in</strong>g<br />

Voorzien<strong>in</strong>gen: on<strong>de</strong>rwijs en k<strong>in</strong><strong>de</strong>ropvang


I 86 BIJLAGEN 87<br />

Voorzien<strong>in</strong>gen: seniorenzorg


I 88 BIJLAGEN 89<br />

Voorzien<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> <strong>de</strong> gezondheidszorg, 31/12/ 2008


I 90 BIJLAGEN 91<br />

Tevre<strong>de</strong>nheid met woonomgev<strong>in</strong>g


I 92 BIJLAGEN 93<br />

E c o n o m i s c h e gegevens<br />

Aan<strong>de</strong>el oppervlakte voor bedrijvigheid <strong>in</strong> bebouw<strong>de</strong> oppervlakte, 1/1/2010<br />

Evolutie van <strong>de</strong> trafiek <strong>in</strong> <strong>de</strong> haven van Zeebrugge, 2006-2010<br />

2006 2007 2008 2009 2010<br />

Goe<strong>de</strong>ren (<strong>in</strong> ton)<br />

- roro 12.244.198 12.999.789 11.814.166 9.514.466 12.395.927<br />

- conta<strong>in</strong>ers 17.985.690 20.323.002 21.202.963 24.894.626 26.403.516<br />

- stukgoed 1.039.396 884.749 851.779 866.354 1.109.570<br />

- vloeibare bulk 6.247.082 5.858.234 6.202.383 7.993.246 7.996.586<br />

- vaste bulk 1.956.411 2.011.462 1.953.127 1.598.080 1.693.999<br />

Totaal tonnage 39.472.777 42.077.236 42.024.418 44.866.772 49.599.598<br />

Zeeschepen<br />

- aantal 8.756 9.449 9.405 8.073 8.863<br />

- BT (a) 195.487.842 194.135.326 189.875.446 203.205.411<br />

Conta<strong>in</strong>ers<br />

- aantal 997.643 1.199.230 1.306.556 1.411.201 1.503.069<br />

- TEU (a) 1.653.493 2.020.723 2.209.715 2.328.198 2.499.756<br />

Voertuigen<br />

- toeristisch 89.590 88.514 78.961 64.557 71.421<br />

- vrachtwagens 968.362 1.020.269 927.467 818.660 1.011.835<br />

- nieuwe wagens 1.933.910 2.208.906 2.126.143 1.286.120 1.602.264<br />

Passagiers 654.329 650.442 560.526 561.661 616.525<br />

(b) TEU=Twenty Foot Equivalent Unit. Bron: MBZ, Verwerk<strong>in</strong>g: Dienst Economie, <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren.<br />

Evolutie van <strong>de</strong> trafiek <strong>in</strong> <strong>de</strong> haven van Oosten<strong>de</strong>, 2006-2010<br />

2006 2007 2008 2009 2010<br />

Goe<strong>de</strong>ren (<strong>in</strong> ton)<br />

- general cargo 1.552.038 1.509.683 1.722.975 1.421.582 1.538.875<br />

- roro 6.207.524 6.431.084 6.726.645 3.926.935 3.367.002<br />

- conta<strong>in</strong>ers 24.103 13.956 0<br />

Totaal tonnage 7.783.665 7.954.723 8.449.620 5.348.517 4.905.877<br />

Voertuigen<br />

- toeristische auto's 28.710 28.726 27.698 21.858 29.128<br />

- roro-vrachtwagens 297.133 301.295 283.057 158.777 127.940<br />

- nieuwe wagens 22.826 11.283 4.761<br />

Totaal voertuigen 348.669 341.304 315.516 180.635 157.068<br />

Aantal conta<strong>in</strong>ers (TEU) (a) 4.555 3.281 0<br />

Totaal passagiers 231.364 247.867 229.833 176.722 189.118<br />

(a) TEU=Twenty Foot Equivalent Unit. Bron: AG Haven Oosten<strong>de</strong>, Verwerk<strong>in</strong>g: Dienst Economie, <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren.


I 94 BIJLAGEN 95<br />

Trafiek <strong>in</strong> <strong>de</strong> Vlaamse Havens (<strong>in</strong> 1.000 ton), 2010<br />

C o n ta ctg e g e v e n s<br />

Oosten<strong>de</strong> Zeebrugge Gent Antwerpen<br />

Goe<strong>de</strong>ren<br />

- roro 3.396 12.396 1.539 7.082<br />

- conta<strong>in</strong>ers 0 26.404 559 102.539<br />

- stukgoed 123 1.110 3.205 7.772<br />

- vloeibare bulk 6 7.997 4.240 40.996<br />

- vaste bulk 1.410 1.694 17.714 19.779<br />

Totaal tonnage 4.935 49.601 27.257 178.168<br />

Totaal tonnage 4.935 49.601 27.257 178.168<br />

Bron: Vlaamse Havencommissie, Verwerk<strong>in</strong>g: Dienst Economie, Prov<strong>in</strong>ice <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren.<br />

Evolutie van <strong>de</strong> trafiek op <strong>de</strong> luchthaven van Oosten<strong>de</strong>, 2006-2010<br />

2006 2007 2008 2009 2010<br />

Passagiers Commercieel verkeer<br />

- geregel<strong>de</strong> vluchten 1.307 2.316 2.303 893 6.610<br />

- zakenvluchten 1.012 990 1.041 1.401 1.541<br />

- chartervluchten 123.545 156.010 169.555 161.313 175.385<br />

- vracht/gemeng<strong>de</strong> vluchten 258 171 169 52 265<br />

Totaal commercieel verkeer 126.122 159.487 173.068 163.659 183.801<br />

Passagiers Niet-commercieel verkeer<br />

- tra<strong>in</strong><strong>in</strong>gsvluchten 6.514 8.117 13.904 16.350 14.843<br />

- tour<strong>in</strong>gvluchten 7.951 8.299 8.209 10.020 11.846<br />

- lokale vluchten 3.916 3.437 2.238 2.155 2.086<br />

- diversen 1.852 723 2.539 592 1.062<br />

Totaal niet-commercieel verkeer 20.233 20.576 26.890 29.117 29.837<br />

Algemeen totaal passagiers 146.355 180.063 199.958 192.776 213.638<br />

Vracht <strong>in</strong> ton 98.525 108.953 82.920 74.148 64.041<br />

Aantal beweg<strong>in</strong>gen 26.850 27.632 33.298 37.356 37.875<br />

Bron: Luchthaven Oosten<strong>de</strong>-<strong>Brugge</strong>, Verwerk<strong>in</strong>g: Dienst Economie, <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren.<br />

Bekkensecretariaat van <strong>de</strong> Brugse Pol<strong>de</strong>rs<br />

p/a Vlaamse Milieumaatschappij<br />

Zandstraat 255<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Andries<br />

T 050 45 41 06<br />

F 050 31 75 02<br />

E secretariaat_brugsepol<strong>de</strong>rs@vmm.be<br />

Bosgroep Houtland<br />

Streekhuis Kasteel Tillegem<br />

Tillegemstraat 81<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels<br />

T 050 40 70 23<br />

F 050 40 31 41<br />

E jan.goris@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be<br />

Coörd<strong>in</strong>atiepunt Duurzaam Kustbeheer<br />

Prov<strong>in</strong>ciaal Ankerpunt Kust<br />

Wan<strong>de</strong>laarkaai 7<br />

8400 Oosten<strong>de</strong><br />

(<strong>in</strong>gang thv Pakhuis 61)<br />

T 059 34 21 47<br />

F 059 34 21 31<br />

E <strong>in</strong>fo@kustbeheer.be<br />

Burgemeestersoverleg <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong><br />

Streekhuis Kasteel Tillegem<br />

Tillegemstraat 81<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels<br />

G 0477 50 30 46<br />

E burgemeestersoverleg@wvi.be<br />

Centrum Ons Erf<br />

Chartreuseweg 53<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels<br />

T 050 40 69 60<br />

F 050 40 69 61<br />

E chris.govaert@onserf.be<br />

Eu<strong>regio</strong> Schel<strong>de</strong>mond<br />

Huis van <strong>de</strong> Economie<br />

Sem<strong>in</strong>ariestraat 2<br />

9000 Gent<br />

T 09 223 88 47<br />

E eu<strong>regio</strong>.schel<strong>de</strong>mond@oost-vlaan<strong>de</strong>ren.be<br />

Regionaal Landschap Houtland<br />

Streekhuis Kasteel Tillegem<br />

Tillegemstraat 81<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels<br />

T 050 40 70 22<br />

F 050 40 31 41<br />

E rlhoutland@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be<br />

Regionale Welzijnscommissie Oosten<strong>de</strong> (R.W.C.)<br />

Hospitaalstraat 35/bus 7, 3<strong>de</strong> verdiep<strong>in</strong>g – lokaal 3.03<br />

8400 Oosten<strong>de</strong><br />

T 059 40 25 32<br />

F 059 40 25 34<br />

E RWC@sho.be<br />

RESOC <strong>Brugge</strong><br />

Streekhuis Kasteel Tillegem<br />

Tillegemstraat 81<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels<br />

T 050 40 70 40<br />

F 050 40 31 41<br />

E resoc.brugge@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be<br />

RESOC Oosten<strong>de</strong><br />

Prov<strong>in</strong>ciaal Ankerpunt Kust<br />

Wan<strong>de</strong>laarkaai 7<br />

8400 Oosten<strong>de</strong><br />

T 059 34 01 61<br />

F 059 34 21 31<br />

E resoc.oosten<strong>de</strong>@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be


I 96 BIJLAGEN 97<br />

SERR <strong>Brugge</strong><br />

Streekhuis Kasteel Tillegem<br />

Tillegemstraat 81<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels<br />

T 050 40 70 40<br />

F 050 40 31 41<br />

E serr.brugge@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be<br />

SERR Oosten<strong>de</strong>/<strong>West</strong>hoek<br />

Streekhuis Esenkasteel<br />

Woumenweg 100<br />

8600 Diksmui<strong>de</strong><br />

T 051 51 93 57<br />

F 051 51 93 60<br />

E nick.vanwalleghem@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be<br />

Steunpunt Groene Zorg<br />

Streekhuis Kasteel Tillegem<br />

Tillegemstraat 81<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels<br />

T 050 40 70 31<br />

E els.roelof@groenezorg.be<br />

Vlaamse Landmaatschappij <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren<br />

Velodroomstraat 28<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels<br />

T 050 45 81 00<br />

F 050 45 81 99<br />

E nico.bogaert@vlm.be<br />

Welzijnsraad <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong><br />

Streekhuis kasteel Tillegem<br />

Tillegemstraat 81<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels<br />

T 050 40 70 16<br />

E t<strong>in</strong>y.scheipers@wrbrugge.be<br />

<strong>West</strong>toer<br />

Kon<strong>in</strong>g Albert I-Laan 120<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels<br />

T 050 30 55 58<br />

F 050 30 55 90<br />

E evy.vanschoorisse@westtoer.be<br />

geert.hoorens@westtoer.be<br />

G e m e e n t e l i j k overzicht<br />

Beernem, 9, 19, 23, 27-28, 33, 40-41, 51-52, 54, 60, 69-92<br />

Blankenberge, 9, 19, 28, 30-32, 35, 49-50, 60, 69-92<br />

Bre<strong>de</strong>ne, 9, 61, 69-92<br />

<strong>Brugge</strong>, 9, 13-15, 21, 24-28, 32, 34, 36, 39, 46-49, 51, 54-55, 60, 69-94<br />

Damme, 9, 28, 32, 40-41, 46-47, 54, 60, 62, 69-92<br />

<strong>De</strong> Haan, 9, 19-20, 49-50, 61, 69-92<br />

Gistel, 9, 19-20, 28, 35, 53, 61, 69-92<br />

Ichtegem, 9, 19, 35, 53, 61, 69-92<br />

Jabbeke, 9, 22, 32, 52, 54, 60, 69-92<br />

Knokke-Heist, 9, 28, 30, 33, 39-40, 46-48, 60, 62, 69-92<br />

Oosten<strong>de</strong>, 9, 13-15, 20-26, 32, 34-36, 49, 53, 61, 69-94<br />

Oostkamp, 9, 19, 28, 40, 51, 54, 61, 69-92<br />

Ou<strong>de</strong>nburg, 9, 19, 26, 61, 69-92<br />

Torhout, 9, 20, 28-29, 32, 35, 53, 60, 69-92<br />

Ze<strong>de</strong>lgem, 9, 19-20, 54-55, 60, 69-92<br />

Zuienkerke, 9, 19, 28, 32, 39, 49-50, 60, 69-92<br />

<strong>West</strong>-Vlaamse Intercommunale (WVI)<br />

Baron Ruzettelaan 35<br />

8310 Assebroek<br />

T 050 36 71 71<br />

F 050 35 68 49<br />

E wvi@wvi.be


I 98 BIJLAGEN 99<br />

A f k o r t i n g e n<br />

ABVV Algemeen Belgisch Vakverbond<br />

ACLVB Algemene Centrale <strong>de</strong>r Liberale Vakverbon<strong>de</strong>n van België<br />

ACV Algemeen Christelijk Vakverbond<br />

ANB (Vlaams) Agentschap voor Natuur en Bos<br />

ATC Access<strong>in</strong>g The Countrysi<strong>de</strong><br />

BKV (Landschapspark) Bulskampveld<br />

BO <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong><br />

CAW Centrum voor Algemeen Welzijn<br />

EFRO Europees Fonds voor Regionale Ontwikkel<strong>in</strong>g<br />

FLGP Forten en L<strong>in</strong>ies <strong>in</strong> Grensbreed Perspectief<br />

G62 Groene 62<br />

GOS Grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> Samenwerk<strong>in</strong>g (Sluis, Damme, S<strong>in</strong>t-Laure<strong>in</strong>s, Knokke-Heist en Mal<strong>de</strong>gem)<br />

IBA Individuele Behan<strong>de</strong>l<strong>in</strong>gs<strong>in</strong>stallaties voor Afvalwater<br />

IGS Intergemeentelijk Samenwerk<strong>in</strong>gsverband<br />

Interreg Inter<strong>regio</strong>nal Community Initiative<br />

KLE Kle<strong>in</strong>e Landschapselementen<br />

KMO Kle<strong>in</strong>e en mid<strong>de</strong>lgrote on<strong>de</strong>rnem<strong>in</strong>g<br />

KSG Kle<strong>in</strong>ste<strong>de</strong>lijk Gebied<br />

LI Land<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsproject<br />

MBZ Maatschappij van <strong>de</strong> Brugse Zeevaart<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gen (Havenbestuur Zeebrugge)<br />

MDK (Vlaams Agentschap voor) Maritieme Dienstverlen<strong>in</strong>g en Kust<br />

MER Milieu-effectenrapport<br />

NME Natuur- en Milieu-Educatie<br />

OCMW Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn<br />

OLP Oudlandpol<strong>de</strong>r<br />

PAK Prov<strong>in</strong>ciaal Ankerpunt Kust<br />

PMMK Prov<strong>in</strong>ciaal Museum voor Mo<strong>de</strong>rne Kunst<br />

POM Prov<strong>in</strong>ciale Ontwikkel<strong>in</strong>gsmaatschappij<br />

PRS Prov<strong>in</strong>ciaal Ruimtelijk Structuurplan (<strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren)<br />

PRUP Prov<strong>in</strong>ciaal Ruimtelijk Uitvoer<strong>in</strong>gsplan<br />

REECZ Recreatie en Ecotoerisme <strong>in</strong> <strong>de</strong> Zw<strong>in</strong>streek<br />

RESOC Regionaal Sociaaleconomisch Overlegcomité<br />

RLH Regionaal Landschap Houtland<br />

RSD (Overlegforum) Rijn-Schel<strong>de</strong>-<strong>De</strong>lta<br />

RSV Ruimtelijk Structuurplan Vlaan<strong>de</strong>ren<br />

RWC Regionale Welzijnscommissie (Oosten<strong>de</strong>)<br />

SDK Steunpunt Duurzaam Kustbeheer<br />

SERR Sociaaleconomische Regionale Raad<br />

SIF+ Sociaal Impulsfonds<br />

SSL Staats-Spaanse L<strong>in</strong>ies<br />

UNIZO Unie van Zelfstandige On<strong>de</strong>rnemers<br />

VDAB Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemid<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g en Beroepsopleid<strong>in</strong>g<br />

VLIZ Vlaams Instituut voor <strong>de</strong> Zee<br />

VLM Vlaamse Landmaatschappij<br />

VOKA Vlaams Netwerk van On<strong>de</strong>rnem<strong>in</strong>gen<br />

W&Z (Vlaamse) NV Waterwegen en Zeekanaal<br />

WrB Welzijnsraad <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong><br />

wvi <strong>West</strong>-Vlaamse Intercommunale


I 100<br />

COLOFON<br />

C o lo fo n<br />

‘<strong>De</strong> <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>regio</strong> <strong>Brugge</strong>-Oosten<strong>de</strong>’ werd samengesteld en uitgegeven <strong>in</strong> opdracht van <strong>de</strong><br />

<strong>de</strong>putatie van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cieraad van <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren.<br />

Coörd<strong>in</strong>atie<br />

Dienst Gebiedsgerichte Werk<strong>in</strong>g <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren<br />

Redactie<br />

Isha Van Alsenoy, Rik Samyn en Karl Catteeuw<br />

Contact<br />

Streekhuis Kasteel Tillegem<br />

Tillegemstraat 81<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Michiels (<strong>Brugge</strong>)<br />

T 050 40 70 19<br />

E brugge-oosten<strong>de</strong>.streekhuis@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be<br />

Ontwerp en druk<br />

Dienst Communicatie <strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren<br />

Verantwoor<strong>de</strong>lijke uitgever<br />

Hilaire Ost, prov<strong>in</strong>ciegriffier<br />

<strong>De</strong>potnummer<br />

D/2012/<br />

<strong>Prov<strong>in</strong>cie</strong>huis Boeverbos<br />

Kon<strong>in</strong>g Leopold III-laan 41<br />

8200 S<strong>in</strong>t-Andries (<strong>Brugge</strong>)<br />

T 050 40 31 11<br />

Prov<strong>in</strong>ciaal Informatiecentrum Tolhuis<br />

Jan Van Eyckple<strong>in</strong> 2<br />

8000 <strong>Brugge</strong><br />

T 0800 20 1 21 (gratis nummer)<br />

E prov<strong>in</strong>cie@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!