ONTMOETING VAN GENERATIES

static.eo.nl

ONTMOETING VAN GENERATIES

ONTMOETING VAN GENERATIES

EEN TOOLKIT VOOR parochies

naar aanleiding van the passion


Ontmoeting van generaties

Een toolkit voor parochies naar aanleiding van The Passion

Een eenmalige uitgave van Jong Katholiek ©2013 SRKK, Utrecht www.jongkatholiek.nl

Auteur

Tineke de Lange

Eindredactie

Marc Bollerman Christel van der Pijl

Vormgeving

EO

Informatie

Jong Katholiek, Postbus 13049, 3507 LA, Utrecht, info@jongkatholiek.nl

Een eenmalige financiële bijdrage voor dit materiaal is van harte welkom via gironummer 278 4498

t.n.v. Secr. RK Kerkgenootschap te Utrecht o.v.v. ‘The Passion’.

Alle rechten voorbehouden.

Dit materiaal mag worden bewerkt en gekopieerd voor eigen gebruik.

Niets uit deze uitgave mag voor andere doeleinden worden verveelvoudigd, opgeslagen in een

geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij

elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande

schriftelijke toestemming van de uitgever.

THE PASSION | ontmoeting van generaties 2


Achtergrondinformatie

The Passion – Een Passie voor Pasen

The Passion is een passiespel over de laatste uren van Jezus’ leven en Zijn opstanding uit de dood.

Dit muzikale en indrukwekkende evenement vindt plaats op Witte Donderdag 28 maart 2013 in Den

Haag. Bekende Nederlandse artiesten zingen het passieverhaal met de grootste Nederlandstalige

pophits. Duizenden mensen zijn erbij aanwezig in de Hofvijver in Den Haag, honderdduizenden

mensen kijken live via Nederland 1 of internet.

Rondom The Passion organiseert Jong Katholiek activiteiten en geeft materialen uit. Deze toolkit is

één van die onderdelen om concreet aan de slag te gaan met het thema Pasen. De uitzending van

The Passion is terug te kijken via www.uitzendinggemist.nl (zoekwoord Passion). Vanaf juni 2013 is er

een DVD tegen verzendkosten beschikbaar. The Passion is een unieke samenwerking van EO, RKK,

de Protestantse Kerk Nederland, de Rooms-Katholieke Kerk, het Nederlands Bijbelgenootschap en

de gemeente Den Haag.

Doelgroep

De doelgroep van The Passion bestaat uitdrukkelijk uit jongeren die niet behoren tot de vaste groep

die bekend is in parochies en gemeenten. Daarmee biedt The Passion een unieke mogelijkheid om

de betekenis van Pasen, de kern van ons geloof, op een aansprekende manier onder de aandacht te

brengen van een jong, breed publiek. Deze toolkit echter is vooral bedoeld voor jongeren die al wel

een band hebben met de parochie, zodat ook zij op een verfrissende en uitdagende manier worden

aangesproken. Het materiaal is zo opgezet dat het direct inzetbaar is, maar ook in de toekomst,

bijvoorbeeld volgend jaar rond Pasen, te gebruiken is.

Andere materialen

Deze toolkit is specifiek gericht op de ontmoeting van generaties in een parochie naar aanleiding

van The Passion. Daarnaast zijn door Jong Katholiek nog twee toolkits uitgegeven. Eén toolkit
is een

speciale nachtwake voor Pasen. De derde toolkit geeft handvatten om met jongeren in gesprek én

aan de slag te gaan naar aanleiding van The Passion.

Er zijn lespakketten ontwikkeld onder de titel ‘Passie voor Pasen’ voor de bovenbouw VMBO,

bovenbouw HAVO/VWO, en de eerste jaren van HBO, in het bijzonder de PABO.

THE PASSION | ontmoeting van generaties 3


Inleiding

Deze toolkit richt zich op alle generaties die aangesproken worden door The Passion. Wanneer je

samen thuis op de bank naar The Passion kijkt, wat doet dat dan De jongere ziet een bekende

artiest en hoort een lied dat hij kent. Hij/zij is onder de indruk van de combinatie met Pasen. Ouders

kennen de liedjes van de radio. Ze hebben nog wel iets met Pasen, maar ervaren een mooi verhaal

en lekkere muziek. Opa en oma kennen de liedjes en artiesten niet, maar hebben veel met het

Paasverhaal, daar zijn ze mee opgegroeid. Als je een moment hebt met deze groepen bij elkaar, kan

het gebeuren dat ze volledig langs elkaar heen praten. Jongeren en oudere generaties kijken beiden

naar het evenement, maar hebben een heel andere achtergrond.

Deze toolkit wil jongeren en de generaties van hun ouders en grootouders met elkaar in gesprek

brengen over het lijdensverhaal en wat dit verhaal voor hen kan betekenen. Dit aanbod gebeurt in het

kader van het multimediale project The Passion. Mocht je een combinatie willen maken met het kijken

naar The Passion, dan is een DVD beschikbaar tegen verzendkosten via Jong Katholiek.

Wat heb je nodig

Locatie:

Ontmoetingsruimte van parochie, in verband met ‘kennismaking met het verhaal’ bij voorkeur bij de

kerk zelf. Andere mogelijkheden: ontmoetingsruimte in een buurthuis, klaslokaal en vergelijk bare

locaties. Zet de tafels in de ruimte zo neer dat er gemakkelijk in groepjes gewerkt kan worden. Bekijk

de ruimte kritisch voor aanvang. Wat kun je doen om een ‘vergadersfeer’ te vermijden Denk aan

speelse elementen: een kleedje op de tafels, kaarsen op tafel, schaaltjes met paaseieren, etc.

Materiaal:

Bij suggestie 1: kinderbijbel Kijkbijbel

Bij suggestie 2: kaartjes van set 1 (bijlage), Bijbel (bijvoorbeeld de Groot Nieuws Bijbel, de Nieuwe

Bijbelvertaling of de Jongerenbijbel)

Bij suggestie 3: papier, stiften, kaartjes van set B (zie bijlage)

Bij suggestie 4: grote vellen papier, stiften, tekenmateriaal of knutsel materiaal – wat er maar

voorhanden is Bij suggestie 5: computer met internet aansluiting en CD speler/mp3 spelers

Overige benodigdheden:

koffie, thee, frisdrank

Tijd:

reken op een combinatie van twee suggesties zo’n anderhalf uur. Neem na het vertellen van het

verhaal een korte pauze (15 minuten)

THE PASSION | ontmoeting van generaties 4


Voorbereiding en uitnodiging

Een avond organiseren met jongeren én ouderen is niet vanzelfsprekend.

Beide groepen vragen om een eigen vorm van uitnodigen en benaderen.

Het is goed om je eerst af te vragen wie er uitnodigt. Is dat de pastor, de leiding van een

jongerengroep of iemand anders De afzender bepaalt de toon van de uitnodiging. Als het lukt, ligt

een gezamenlijke uitnodiging voor de hand.

Jongeren laten zich doorgaans niet makkelijk uitnodigen. Begin daarom met een persoonlijke

uitnodiging aan jongeren die je kent en denk met hen na over wie (door henzelf bij voorkeur) nog

meer benaderd zouden kunnen worden. Vraag hen om daarbij e mail en als ze dat willen social media

te gebruiken. Zorg dat ze de informatie kort en krachtig per e mail ontvangen. Vraag het liefst een

jongere om het in wervende taal te formuleren. Denk ook met hen na over de ouderen die jongeren

zouden kunnen uitnodigen. Hun ouders of grootouders wellicht

Ouderen laten zich weer anders uitnodigen. Benoem het in de kerk bij de mededeling na de viering

en zorg dat er bij de uitgang mensen klaar staan met A5 blaadjes waarop alles nog een keer

staat. Als het kan (en mag) is een tafel met inschrijfformulieren en iemand erbij die actief uitnodigt,

nog effectiever. Plaats een bericht in de media die tot je beschikking staan, maar verwacht daar

geen wonderen van. En ook hier geldt: een persoonlijke uitnodiging werkt altijd het beste. Je

kunt overwegen om bijvoorbeeld bestaande werkgroepen in zijn geheel uit te nodigen. Wees in je

uitnodiging duidelijk over de eindtijd. Mensen vinden dat altijd prettig.

Wees je ervan bewust dat de inhoud van de uitnodiging dus voor de twee doelgroepen verschillend

is. Bij jongeren verwijs je vooral naar The Passion zelf. Neem de link naar www.uitzendinggemist.nl

(zoek op “Passion”) op in je uitnodiging als je de avond na The Passion organi seert. Of – mocht je

voor de uitzending al uitnodigen – de link naar de site van het evenement: www.thepassion.nl.

Bij ouderen leg je vooral de nadruk op Pasen en de ontmoeting met jongeren.

Het succes van de avond valt of staat met de kwaliteit van uitnodigen. Neem dus de tijd om even

goed na te denken over wat een goede manier van uitnodigen die past bij jouw parochie.


THE PASSION | ontmoeting van generaties 5


Opzet voor een bijeenkomst

De avond zou kunnen verlopen zoals hieronder beschreven. Als de situatie daarom vraagt, kun je

natuurlijk de opzet naar jouw wens aanpassen.

De werkvormen die hierna worden beschreven zijn eventueel ook los te gebruiken of binnen een

andere bijeenkomst.

10 min.

Kennismaking met elkaar, bijvoorbeeld door kaars aan te steken en die door te geven, met je naam

en wat je hoopt op deze avond.

5 min.

Vertel over het waarom van deze avond: the Passion komt eraan, maar wat stellen we ons daarbij

voor Deze avond is een warming up.

Of: The Passion is geweest. Wat trof je in de uitzending Waar ging het over Welk personage sprak

je het meest aan Was dat om de manier waarop hij of zij speelde en zong of juist vanwege zijn of

haar rol in lijdensverhaal

25 min.

Eerste onderdeel: kennismaken met het verhaal waar het om gaat.

Hiervoor volgt u suggestie 1 of 2.

15 min.

Houdt na de kennismaking een korte pauze.

45 min.

Na de pauze gaat u in groepjes of twee tallen werken, naargelang de werkvorm. Gebruik werkvorm 3,

4 of 5 of een combi natie hiervan. De groepjes of tweetallen zijn gemengd van samenstelling: alle of

tenminste twee generaties zijn erin vertegenwoordigd.

Suggestie 5 is het lastigst te realiseren met een grote groep. Het is daarom het beste te realiseren als

een keuzeaanbod, naast suggestie 4.

10 min.

Laat ter afsluiting plenair iets van de resultaten zien of horen. Niet uitputtend, dat wordt langdradig.

Het gaat er immers om dat de generaties samen bezig zijn geweest met het passieverhaal.


THE PASSION | ontmoeting van generaties 6


Bouwstenen voor de avond

Suggestie 1. Vertellen van het verhaal met beeld

Vooraf

De begeleider kiest vooraf in de kerk de voor het Bijbel verhaal belangrijkste kruiswegstaties uit.

Plaats bij de kruis wegstaties van je keuze een kaars, die kan dienen als richt punt tijdens het lopen.

Maak de kerk zo donker als kan en prettig is. Je moet nog makkelijk je weg kunnen vinden, maar

tegelijkertijd moet het gebouw niet ‘afleiden’. Plaats ook bij het altaar de Paaskaars. Zorg dat deze

brandt en het enige lichtpunt is voorin de kerk. De begeleider neemt de Kijkbijbel mee de kerk in.

Uitwerking

Houdt een rondleiding door de kerk, waarbij de ouderen het lijdensverhaal vertellen aan de jongeren.

Stimuleer vooral ook dat ze hun verhaal vermengen met hun herinneringen aan hoe zij het verhaal zelf

hoorden toen ze jongeren waren. De uitgekozen kruiswegstaties vormen een ondersteuning daarbij.

De begeleider houdt het proces en de inhoud in de gaten en stimuleert de actieve deelname van

allen.

Bij het vertellen vullen de ‘ouderen’ elkaar aan, jongeren worden uitgedaagd vragen te stellen. Vat zelf

de staties waar niet gestopt wordt samen in een paar zinnen voor u verder loopt naar de volgende.

Houdt bij het vertellen rekening met het feit dat de kruiswegstaties alleen over het lijden en sterven

van Jezus uitbeelden, niet wat er vooraf gebeurt. Zo zie je bijvoorbeeld niets over het verraad door

Judas (de Judaskus) of de verloochening door Petrus, die ontkent dat hij bij Jezus hoort om zijn eigen

hachje te redden. De platen van de Kijkbijbel vormen een aanvulling op de kruiswegstaties.

Aan het einde van de rondgang kom je uit bij de Paaskaars. Symbool van Pasen. Vraag eerst de

jongeren naar hun beleving van wat Pasen is, dan de ouderen. Vul zelf aan door vragen te stellen.

Waak ervoor om de vragen open te stellen. Wat Pasen betekent kan en mag sterk verschillen voor

mensen. Benoem als de sfeer het toelaat in ieder geval het begrip ‘verzoening’. De kerk zegt: Jezus

stierf voor onze zonden. Wat zou daarmee bedoeld worden

Suggestie 2. Vertellen van het verhaal met tekst

Werk plenair of maak gemengde groepjes (jong middelbaar oud).

Werkt u plenair, dan staan de tafels staan in hoefijzervorm, in het midden staat een tafeltje met de een

set kaartjes met daarop scènes van het verhaal (zie bijlage) en een Bijbel, opengeslagen bij Lucas

22 -23. Aan de hand van de kaartjes vertellen de deelnemers het verhaal. Een van de groepsleden

(bijvoorbeeld de oudste) neemt het voortouw, de anderen vullen aan. Wat is het eerste kaartje

Welk kaartje volgt daarna Eventueel kunt u een soort ‘kruis weg maken’, door de kaartjes steeds te

leggen bij een bran dend waxinelichtje, zodat er een spoor van lichtjes ontstaat. Stimuleer dat als één

van de ouderen aan het woord is, hij of zij ook vertelt hoe hij of zij Pasen vierde in zijn of haar jeugd.

Een van de jongeren controleert tijdens het vertellen aan de hand van de Bijbel (Lucas 22 -23) of de

kaartjes in de juiste volgorde gelegd worden en het verhaal dus correct verteld wordt. Ook hier: graag

vragen stellen en elkaar aanvullen.


Suggestie 3. Identificatie

Deze werkvorm veronderstelt dat het passieverhaal bekend/ verteld is. De invulling is afhankelijk van

de versie van het passieverhaal dat verteld is. In het Lucas-evangelie bijvoor beeld komt Maria niet

voor, wel de vrouwen van Jeruzalem en de vrouwen uit Galilea.

Werk in groepjes van drie generaties. Iedere groep krijgt eenmaal het kaartensetje 2 en tweemaal

kaartensetje 3(zie bijlage). De kaartjes worden midden op tafel gelegd. Iedere deelnemer kiest een

THE PASSION | ontmoeting van generaties 7


kaartje met een persoon uit het lijdensverhaal. Neem een paar minuten de tijd om je deze persoon

voor te stellen. Hoe ziet hij of zij eruit Wat is het voor iemand Wat zijn zijn/haar positieve en

negatieve kanten Wat beweegt je hoofdpersoon om te doen wat hij/zij doet Waar maakt hij/zij zich

druk over

Zoek daarna van de set kaartjes met eigenschappen twee woorden die volgens jou het best bij je

persoon passen. Vertel dan elkaar over je persoon. Daag de verteller uit om het verhaal over het

personage te vertellen in de Ik vorm: op die manier wordt het verhaal persoonlijker en intenser. De

andere mensen in je groepje mogen vragen stellen aan je persoon. Als iedereen aan de beurt geweest

is kun je met je groepje terugkijken op de verschillende personen. Heb je het idee dat je hen beter

bent gaan begrijpen Kijk je anders naar hen dan je eerst deed Nu je de verhalen hebt gehoord, zou

je dan nu een ander persoon gekozen hebben Heeft je groepje tijd en zin, dan kun je misschien nog

een rondje doen.

Tip: Twee jeugdbijbels geven mooie voorbeelden van het vertellen vanuit een bepaalde persoon.

In ‘Koning op een ezel’ van Nico ter Linden, blz. 186 -212 zijn de evangelisten Matteüs en Lucas met

elkaar in gesprek over de manier waarop zijn hun verhaal over Jezus zullen vertel len. In ‘Het hoogste

woord’ van Imme Dros e.a. vertellen op blz. 230 -242 Judas, Petrus, Pilatus en Jozef van Arimatea

hun verhaal over de laatste dagen van Jezus.

Suggestie 4. Verbeelding

De deelnemers gaan praktisch aan de slag in tweetallen: een jongere en iemand van de andere

generatie. Samen maak je een schilderij of ‘installatie’ met een begelei dende tekst over een persoon

of een element/scène van het lijdensverhaal. Neem de tijd om samen te bedenken wat je gaat

uitbeelden. Stel jezelf bijvoorbeeld de vraag: welk moment in het lijdensverhaal raakt ons het meest

Je kunt bijvoorbeeld een portret maken van Judas, maar ook uitgaan van het element ‘Judaskus’.

Wat betekent dat voor jullie twee Welke kleuren en vormen horen bij die persoon

Voor de tekst kun je samen bedenken wat er in deze persoon omgaat. Waar worstelt hij/zij mee Als

de tweetallen klaar zijn, worden de resultaten in de groep bekeken. Eerst vertellen de anderen wat ze

zien en wat het volgens hen betekent. Daarna krijgt het tweetal zelf de kans om het kort toe te lichten

en te reageren op wat er is gezegd. Stel tenslotte de vraag: als je zoiets zou maken over Pasen zelf,

over opstanding, wat zou je dan schilderen of maken En waarom

Suggestie 5. Muziek

Deze werkvorm veronderstelt dat het passieverhaal bekend/ verteld is. De invulling is afhankelijk

van de versie van het passieverhaal dat verteld is. In het Lucasevangelie bijvoor beeld komt Maria

niet voor, wel de vrouwen van Jeruzalem en de vrouwen uit Galilea. Werk in groepjes van drie

generaties. Iedere groep krijgt eenmaal het kaartensetje 2 en tweemaal kaartensetje 3 (zie bijlage).

De kaartjes worden midden op tafel gelegd. Iedere deelnemer kiest een kaartje met een persoon uit

het lijdensverhaal. Neem een paar minuten de tijd om je deze persoon voor te stellen. Hoe ziet hij of

zij eruit Wat is het voor iemand Wat zijn zijn/haar positieve en negatieve kanten Wat beweegt je

hoofdpersoon om te doen wat hij/zij doet Waar maakt hij/zij zich druk over

Zoek daarna van de set kaartjes met eigenschappen twee woorden die volgens jou het best bij je

persoon passen. Vertel dan elkaar over je persoon. Daag de verteller uit om het verhaal over het

personage te vertellen in de Ik vorm: op die manier wordt het verhaal persoonlijker en intenser. De

andere mensen in je groepje mogen vragen stellen aan je persoon. Als iedereen aan de beurt geweest

is kun je met je groepje terugkijken op de verschillende personen. Heb je het idee dat je hen beter

THE PASSION | ontmoeting van generaties 8


ent gaan begrijpen Kijk je anders naar hen dan je eerst deed Nu je de verhalen hebt gehoord, zou

je dan nu een ander persoon gekozen hebben Heeft je groepje tijd en zin, dan kun je misschien nog

een rondje doen.

Tip: Twee jeugdbijbels geven mooie voorbeelden van het vertellen vanuit een bepaalde persoon.

In ‘Koning op een ezel’ van Nico ter Linden, blz. 186 212 zijn de evangelisten Matteüs en Lucas met

elkaar in gesprek over de manier waarop zijn hun verhaal over Jezus zullen vertel len. In ‘Het hoogste

woord’ van Imme Dros e.a. vertellen op blz. 230 242 Judas, Petrus, Pilatus en Jozef van Arimatea hun

verhaal over de laatste dagen van Jezus.

THE PASSION | ontmoeting van generaties 9


Bijlagen / verwijzingen

Gegevens over kinder- en jeugdbijbels:

• Kijkbijbel Verhalen uit het Oude en Nieuwe Testament getekend door Kees de Kort (Haarlem,

Nederlands Bijbelgenootschap) ISBN 90 6126 388 3

• Nico ter Linden, Koning op een ezel Verhalen uit het Nieuwe Testament (Amsterdam: Balans,

2005) ISBN 978 90 5018 738

• Imme Dros e.a. Het hoogste woord

• (Baarn: De Fontein, 2003) ISBN 90 261 1907 0

THE PASSION | ontmoeting van generaties 10


Bij suggestie 2 ‘vertellen’: Kaartenset 1

Jezus eet met zijn leerlingen

Judas gaat naar de machthebbers

Jezus gaat met zijn leerlingen naar de

Olijfberg

Judas kust Jezus

De soldaten arresteren Jezus

Petrus zegt dat hij Jezus niet kent

De hogepriester en andere religieuze leiders

ondervragen Jezus

Jezus komt voor de Romeinse stadhouder,

Pilatus

Jezus loopt met zijn kruis naar Golgota

(‘Schedelplaats’)

Simon van Cyrene draagt Jezus’ kruis

Jezus wordt gekruisigd

Jezus wordt bespot

De vrouwen treuren

Jezus sterft

THE PASSION | ontmoeting van generaties 11


Bij suggestie 3 ‘identificatie’: kaartenset 2

Tip: kopieer deze op geel papier

Jezus

Hogepriester

Pilatus

Petrus

Simon van Cyrene

Een soldaat

Maria

Misdadiger aan het kruis

Judas

...

De vrouwen

...

THE PASSION | ontmoeting van generaties 12


Bij suggestie 3 ‘identificatie’: kaartenset 3

Tip: kopieer deze op lichtblauw of roze papier

Woede

Verdriet

Onzekerheid

Egoïsme

Teleurstelling

Angst (waarvoor)

Macht

Rechtvaardigheid

Onmacht

Liefde

Eerbied

Nederigheid

Hoop

Aandacht

Medelijden

Zelfbehoud

Bevrijding

Bezorgdheid

Vermoeidheid

Vroomheid

Eenzaamheid

Moed

Gemakzucht

Ontkenning

Eigenbelang

Bewondering

Vertrouwen

Geloof

Verantwoordelijkheid

Verbazing

Ongeloof

Berusting





THE PASSION | ontmoeting van generaties 13


Bij suggestie 4 ‘Verbeelding’

Op internet zijn goede afbeeldingen te vinden op http://www.statenvertaling.net/kunst/

Voor kunstafbeeldingen bij de passieverhalen zie:

http://www.statenvertaling.net/bijbel/matt/26.html

http://www.statenvertaling.net/bijbel/matt/27.html (Mattëusevangelie)

http://www.statenvertaling.net/bijbel/marc/14.html

http://www.statenvertaling.net/bijbel/marc/15.html (Marcusevangelie)

http://www.statenvertaling.net/bijbel/luka/22.html

http://www.statenvertaling.net/bijbel/luka/23.html (Lucasevangelie)

http://www.statenvertaling.net/bijbel/joha/18.html

http://www.statenvertaling.net/bijbel/joha/19.html (Johannesevangelie)

THE PASSION | ontmoeting van generaties 14

More magazines by this user
Similar magazines