December - Historische Kring Haaksbergen

Orgaan van de Historische Kring Haaksbergen
41e jaargang nr, 4, december 2008
Verschijnt 4x per jaar

Aold Hoksebarge
HISTORISCH CENTRUM HAAKSBERGEN:
Souterrain gemeentehuis
tel. 053-5742374
Correspondentieadres: Goorsestraat 31, 7482 CB Haaksbergen
Email: hist.centrum.hbg@hetnet.nl
Website: www.historischekringhaaksbergen.nl
OPENINGSTIJDEN:
Maandag 19.00-22.00 uur
Dinsdag 13.30-17.00 uur
Donderdag 19.00-22.00 uur
Vrijdag 13.30-17.00 uur
LEDENADMINISTRATIE:
BETALINGEN:
K. Faber, K. Doormanstraat 17, 7482 B J Haaksbergen
Postbankrekening nr. 2547699 (alleen voor contributie)
Bankrekening Rabobank nr. 32.42.29.917
beide t.n.v. Penningmeester Historische Kring Haaksbergen
BESTUUR VAN DE HISTORISCHE KRING HAAKSBERGEN
J.H. Scholten Bizetstraat 31, 7482 AM Haaksbergen tel. 5722937
J.A.M, van der Zanden
voorzitter, hoofd archivering
Goorsestraat 31, 7482 CB Haaksbergen tel. 5722300
J.G. Hofste op Bruinink
secretaris
Blekerstraat 5, 7481 JT Haaksbergen tel. 5723553
G.J. Slotman
wee voorzitter, voorz. wg. hist, onderzoek
Kroonprins 4, 7481 CJ Haaksbergen tel. 5724083
H.B. Slotman
penningmeester
Kievitstraat 8, 7481 BW Haaksbergen tel. 5721999
M.C. Waijerdink-Mentink
hoofd interne zaken
Eibergsestraat 240, 7481 HP Haaksbergen tel. 5724134
C.W.M.J. Wentink
lid
Fazantstraat 129, 7481 BJ Haaksbergen tel. 5722711
voorz. wg. monumenten/archeologie
"Aold Hoksebarge" wordt vier keer per jaar toegezonden aan de leden van de "Historische
Kring Haaksbergen". Zij betalen voor lidmaatschap en abonnement € 18,- per jaar.
Publikatie of overname van artikelen, geheel of gedeeltelijk, is alleen toegestaan met
toestemming van de auteur(s) en bronvermelding.
ISSN: 1384-76
Druk: Hassink Drukkers Haaksbergen
Oplage: 800 exemplaren
'l
"Gezicht op het postkantoor omstreeks 1900, geschilderd door de Haaksbergse schilder
Johan Leppink (1922-1990)." (zie artikel op pag. 3055)
l
Foto: H. J. Krooshof

Redactie
REDACTIE
A. Bekkenkamp, redacteur
J.G. Hofste op Bruinink, redactiecoördinator
A. van Leeuwen, eindredacteur
G.J. Leppink, redacteur
MEDEWERKERS
J.B.M. Heerink, J.H. Kluitenberg, H. Kormelink, G.J.W. Leppink,
H.F. Mensink, Th. J. Meijerink, W. Kikkers, J.H. Scholten, A. van der Wal,
C.W.M.J. Wentink, G.P.'Wes, J.A.M, van der Zanden.
REDACTIEADRES
Blekerstraat 5, 7481 JT Haaksbergen
Inhoud
INHOUD JAARGANG 41, NUMMER 4, december 2008
PAGINA 3045 t/m 3076
1 VAN HET BESTUUR PAG. 3046
2 NIEUWE LEDEN PAG. 3047
3 SCHENKINGEN PAG. 3047
4 AANWINSTEN PAG. 3048
5 KONINKLIJK BEZOEK PAG. 3048
6 MIDDAGDAGEXCURSIE NAAR HUIS BERGH PAG. 3049
7 RICHT UW BLIK OMHOOG PAG. 3050
7 SPOREN UIT HET VERLEDEN PAG. 3051
(verslag van Open Monumentendag)
8 FIETSTOCHT MET DE NOABERS PAG. 3054
9 DE HKH HANGT DE VLAG UIT PAG. 3055
(verslag van huldiging van het 700 e lid)
10 POSTKANTOOR HAAKSBERGEN PAG. 3055
11 TUUTN MIENTJE PAG. 3066
12 SCHADUW VAN DE TIJD PAG. 3068
13 HET FRIES v.d. SCHOUW IN DE "RICHTERSHOF" PAG. 3069
14 MOLESTATIE v.d, OUDERS VAN KOMMIES RATTINCK
OP DEN BRAAM IN 1737 PAG. 3071
15 RICHT UW BLIK OMHOOG PAG. 3075
* inleveren van kopij voor het volgende nummer kan tot 15 januari a.s.
3045

VAN HET BESTUUR
Wij verheugen ons dat het ledental van onze Kring gestaag blijft groeien. Konden
wij in oktober 2006 het 600 e lid verwelkomen, nu binnen twee jaar liet de heer Ruud
Leerink zich al als het 700 e lid inschrijven. Zie het verslag in dit nummer.
In het kader van de week van de geschiedenis van 11 t/m 19 oktober verzorgde
onze Kring een tentoonstelling in de bibliotheek met foto's van panden die in het
verleden rond de Markt stonden. De belangstelling was van dien aard dat de expositie
nog met twee weken werd verlengd. Ook de lezing aan de hand van deze foto's
trok veel aandacht. Vanzelfsprekend werd deze morgen verzorgd door een lid van
onze Kring nl. Henk Oosterholt.
Over de Open Monumentendag 2008 en de gehouden excursie naar Huis Bergh
vindt u een verslag in deze uitgave.
Voor onze leden, die aan genealogisch onderzoek doen, hebben wij een prettige
mededeling want de geboorte-, huwelijks- en overlijdensaktes over de jaren 1956
t/m 1960 van de gemeente Haaksbergen zijn nu gekopieerd en in ons Historisch
Centrum beschikbaar.
Veel werk is de afgelopen maanden weer gaan zitten in onze uitgave van de nieuwe
kalender 2009-2010. Deze kalender met het thema "Verrassend Haaksbergen" met
foto's van historische markante gebouwen en objecten in Haaksbergen, Buurse en
St. Isidorushoeve blijkt opnieuw goed in de smaak te vallen gezien de grote belangstelling
bij de voorverkoop. Op vrijdag 14 november werd in de kunstzaal "Achterom"
van het TEHA Theater De Kappen het eerste exemplaar aangeboden aan burgemeester
Loohuis en wethouder Noordink van de gemeente Haaksbergen. Ook was
op dat moment in de kunstzaal een expositie van de foto's van onze "huisfotograaf"
Henk Krooshof die voor de kalender gebruikt zijn. Echter niet alleen de dertien
gebruikte foto's waren tentoongesteld, maar ook de vele andere die door hem zijn
gemaakt om hieruit te kunnen kiezen.
Gedurende de Kerstmarkt, zondag 14 december, is iedereen tussen 11.00 en 17.00
uur van harte welkom op de Open Dag in het Historisch Centrum. Ook daar zullen
opnieuw alle foto's geëxposeerd worden waaruit een keuze is gemaakt voor de
kalender 2009-2010.
Met deze Open Dag worden de vele activiteiten van dit jaar door onze Kring afgesloten,
maar niet zonder u allen, mede namens het bestuur, prettige feestdagen en
een gezond 2009 te wensen.
J.H. Scholten, voorzitter
3046

NIEUWE LEDEN
Wij heten de volgende leden van harte welkom:
I. Bos, Klaproos 33A, 7483 AR Haaksbergen
T.J.G. Feddema, J. van Wassenaerstraat 20, 7482 AZ Haaksbergen
B. Geuvers, Morgensterweg 31 A, 7481 PK Haaksbergen
J.H.M. Hilderink, Hanenbergweg 12, 7481 PB Haaksbergen
M.M.J. ter Huurne, Huurnerhof 23, 7481 EK Haaksbergen
G.H.J. Keizers, Heetpasweg 10, 7482 CD Haaksbergen
A.J.J. Kleisman, Fazantstraat 107, 7481 BJ Haaksbergen
J.R. Leerink, Irenesingel 33, 7481 GJ Haaksbergen
R. Leppink, De Zes 12, K. 119, 1791 EX Den Burg
L. Lutje Schipholt, Nachtegaalstraat 21, 7481 AT Haaksbergen
F. Mulder, M.A. de Ruyterstraat 13, 7482 BW Haaksbergen
G.W. Oltwater, Molenstraat 89 B, 7481 GL Haaksbergen
J. Schulenberg, De Morsboer4, 7482 GM Haaksbergen
H.A. Tuchter, Merelstraat 95, 7481 AL Haaksbergen
A.M. Vaasen-Otte, Frans Halsstraat 15, 7482 XK Haaksbergen
SCHENKINGEN
In de afgelopen periode mochten we de volgende schenkingen ontvangen, waarvoor
we de gulle gevers van harte willen bedanken:
R. Lammers (Rode Kruis): Het uur der bevrijding is thans ook voor U aangebroken.
(Haaksbergen 1940-1945), Haaksbergen voor en na 1188.
H.F. Temminghoff (Melbourne): Foto van Tuufn Mientje. Mevr. T. Weusink-
Brummelhuis: Meerdere krantenknipsels. A. ter Huurne: 50 jaar Hengelsportvereniging
Alstatte, Villa Verde Alstatte. A. Bekkenkamp: Opvoering van toneelstuk
Wavedamp in het Twentse dialect. Mevr. Smit: 3 kleurenfoto's van de moskee vlak
na de brand in voorjaar 1996. Mevr. D. Leppink-Mengerink: 5 dozen krantenknipsels,
Stad en Land van Twente, 2 jaarb. Twente, 7 x Textiel Historische Bijdragen. J.
ten Bruggencate: Krant uit 1925 met artikel over Haaksbergen en afschrift volmacht
firma gebr. Van Heek. H. Dijkhuis: Roermond: kopie van een hout- of linogravure
van de watermolen. W.K. van Deursen: Diverse archiefstukken.
J. te Lintelo: Diverse boeken. R. Brummelhuis: Historie van Haaksbergen dl. 3,
Groeten uit Goor, Goor vroeger en nu, Haaksbergen in het verleden, Grensland
ontmoetingen nr. 6. H. J. ten Bruggencate: 2 Kranten 1904, Alg.Handelsblad 1937,
Prijcourant effectenhandel 1960 en 2 foto's uit 1914-1918 van werknemers Ten
Hoopen. T. Hazenberg: boekje 13e jaargang Weder-Aardigheden van St.Hist.Kring
Wierden. A. Radstake: Kranten 1939 en 1940, Vuursteenkrabber van 10.000 v.Chr,
Uzerslak uit de Meierinkshoek. J. ten Broeke: ca. 40 boeken/tijdschriften.
3047

H. ten Bruggencate: De brand van Enschede in 1750 en een vijftal NRC kranten van
rond 1900. Fam. Te Lintelo'. Een hoorn van een oeros (wisent). K. Faber. 1 munt
Hollandia periode 1591/1599, 1 voet van een glas uit 16e eeuw, 1 stuk leien dakbedekking.
H. ten Voorde: Gemeentelijke kaart uit 1945. Plan van uitbreiding.
H. Leppink: Bovenste 94 cm van de bliksemafleider op de schoorsteen van de voormalige
melkfabriek.
AANWINSTEN (Boeken)
Fiets en wandelgids Flamingo route.
150 jaar Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Recht en Geschiedenis.
Overijsselse historische bijdragen 123e stuk.
Buur, wie ben je Integratie van twee kanten.
Tien paters op Gods grote akker.
Uitgekanteld, geschreven door Johan ten Broeke.
Kastelen & Schlösser.
Grenzenlos (Zwillbroek).
Kijk op de linie (Groenlo).
KONINKLIJK BEZOEK
De Historische
Kring Haaksbergen
presenteerde zich
in de Grote of
Michaëlskerk te
Zwolle tijdens de
jubileumviering
20 september
de Vereeniging
beoefening
op
van
tot
van
Overijsselsch Regt
en Geschiedenis
(VORG). Tijdens
deze bijeenkomst liet
de Beschermvrouwe
van de VORG, De Koningin drukt Hennie Slotman en Hendrik Scholten de hand.
Koningin Beatrix, (Foto: VORG)
zich ook informeren
over de werkzaamheden van de Historische Kring Haaksbergen.
3048

EXCURSIE NAAR HUIS BERGH OP 4 OKTOBER 2008
(verslag van een excursie waaraan 61 personen deelnamen)
Na een welkomstwoord
van Gerard
Hofste op Bruinink
vertrokken we naar
's-Heerenberg.
Bij aankomst genoten
we in de
"HEEREN DUBBEL"
van de koffie met
een rondje MONT-
FERLAND
Vervolgens was er
een algemene introductie
over Huis
Berg h.
Gezellig koffiedrinken in Grand café "Meeren Dubbel", het voormalige
Onze groep kreeg koetshuis van het kasteel. (Foto: H. J. Krooshof)
eerst via maquettes
een bouwhistorisch overzicht van ca. 1100 tot heden. De branden van 1735 en
1939 zijn de oorzaak van de verschillende bouwstijlen.
In 1912 kocht Dr. Jan Herman van Heek het huis en 1400 ha bos van de Zuid-Duitse
adellijke familie Von Hohenzollern-Sigmaringen. Na 17 jaar restaureren bracht hij er
zijn hobbyverzameling van middeleeuwse kunst in onder. Tijdens de restauratie vond
hij enkele opgerolde
schilderijen van
de Habsburgers.
Dat was het begin
van de Habsburgse
portrettengalerij.
Hoogtepuntenvande
collectie zijn vroeg-
Italiaanse schilderijen,
middeleeuwse
handschriften en
Een groep deelnemers in de kasteeltuin
Duitse kunst uit de
(Foto: H. J. Krooshof)
16e eeuw. Prof. Dr.
Henk van Os heeft
de verzameling een nieuwe samenhang gegeven. De grote vierkante toren herbergt
een unieke collectie munten en wapens. Vanaf het dak heeft men een goed overzicht
van Huis Bergh en zijn omgeving. De Heren Van de Bergh hadden veel aanzien.
3049

Enkele deelnemers bij de bestudering van een zeer gecompliceerd slot van een kistsluiting
(Foto: H. J. Krooshof)
Van 1320 - 1634 bezaten ze het Muntrecht en mochten ze rechtspreken. Prins
Willem van Oranje huwelijkte zijn zuster Maria van Nassau uit aan graaf Willem IV
van de Bergh. Het was een zeer interessante middag.
Bedankt Historische Kring. We kijken uit naar een volgende keer.
Huub Steins
RICHT UW BLIK
OMHOOG
Richt uw blik deze
keer niet te hoog.
Weet u de plaats waar
dit gebouwtje staat
(Foto: J.G. Hofste op Bruinink)
3050

SPOREN UIT HET VERLEDEN
(Een verslag van openmonumentendag op zaterdag 13 september)
Bij de inschrijving in het Atrium van het gemeentehuis kon men een kleine doch
waardevolle expositie bekijken van belangrijke archeologische vondsten uit de gemeente.
Onder begeleiding van een gids ging men op zoek naar sporen uit het verleden,
sporen in het dorp, in de aarde, in het landschap en van de eerste menselijke bewoning.
Via de Blankenburg en de "knuppelweg" (Spoorstraat) ging het naarde markt. Bij deze
stop werd iets verteld over de grote veldkeien uit de ijstijd, over de Pancratiuskerk,
gemaakt van Bentheimer zandsteen en de kleine veldkeien die nog rondom de kerk
liggen alsmede op de voerbak en de brandput.
Sporen in de aarde geven ook aan, dat het hoogteverschil in de gemeente ca.
24 meter bedraagt en dat zullen velen niet hebben geweten. In het oosten ca.
40 m.+NAP en in het westen ca.16 m.+NAP.
In "De Kappen" kreeg men een presentatie over de loop van de Buurserbeek te zien.
Fons Roerink boeide de aanwezigen met beelden hoe de beek in de vroegere tijden
door het centrum stroomde.
Bij de hoge es ter hoogte van de Klaashuisstraat werd door het AWN (Archeologische
Werkgemeenschap voor Nederland, afdeling Twente) een duidelijk verhaal verteld
omtrent klimaatveranderingen in de oudheid. Het leuke was wel dat zij geheel in stijl
gekleed hun verhaal hielden.
Vervolgens werd men op de Kalkovenweg op de hoogte gebracht van de kalkbranderij
en een dubbele
landweer.
Ter hoogte van de
driesprong Wennewickweg-Broekdijk
kon men de oude
sporen van menselijk
handelen en
nieuwe ontwikkelingen
in het
Haaksbergerveen
zien, welke bedoeld
zijn om oude
natuurwaarden te
De heer Heinrich Halters van de Heimatverein Alstatte vertelt over de beschermen of te
leisteenlagen bij de Haarmühle. (Foto: H. J. Krooshof) Ontwikkelen. De
3051

De heer Jilles Eindhoven vertelt over de restauratie van '"n oaln
karkhof" in Buurse. (Foto: H. J. Krooshof)
route ging verder
door het bos, en
langs de Duitse grens
passeerde men vijf
grenspalen waarvan
de laatste "paal" nog
even werd bekeken.
Bij de Zoddebeek
op de Zuidgrensweg
werd door het AWN
het verhaal verteld
van Sporen uit de
Bronstijd en kon men
tevens enkele vondsten
bewonderen.
De fietstocht ging verder richting Haarmühle waar Henrich Holters van de
Heimatverein Alstatte het ontstaan van de leisteenlagen bij de watermolen uit de
doeken deed. Richting grens kreeg men van het AWN in de hut/rustplaats o.a. informatie
over de Ijzertijd en kon men tevens de informatiepanelen van de nieuwe
Flamingoroute bezichtigen. Even verderop, ter hoogte van de grens was aan de
Duitse zijde nog een grafheuvel te zien. Over de Markslagweg ging het naar de
gerestaureerde boerderij c.q. schuur van erve "t Marckslagh". Jaap in 't Veld van
Natuurmonumenten liet binnen in de schuur de aanwezigen zien wat er gerestaureerd
was en wat de organisatie te bieden had.
Langzamerhand werd het tijd voor de lunch en werd richting "Den Broam" gezet.
De door "Den
Broam" goed verzorgde
lunch van
broodjes met koffie
of thee smaakte
goed en er werd
tevens de Monumentenprijs
2008
door wethouder
Diepenmaat aan
de Heemkundegroep
Arfgood
Buurse overhandigd.
ü
Een gevechtseenheid van de Compagnie Grolle
(Foto: H. J. Krooshof)
3052

Het volgende doel was een bezoek aan het "Oal'n Karkhof' van de Hervormde
Gemeente aan de Alsteedseweg om de vorderingen van het herstel en behoud van
dit kerkhof te bekijken.
De mooiste opgraving is misschien wel het archeologisch onderzoek op de Buurser
Es. Hier is duidelijk bewijs gevonden van uitgebreide bewoning uit de Ijzertijd, want
er zijn resten van een nederzetting opgegraven.
Verdergaand zagen wij op de Zendvelderweg "Erve Nijenhuis" met als blikvanger
de oude schaapskooi. De bekende schrijfster Cato Elderink vertoefde regelmatig op
het Erve.
BRBOBaHH^nB".

FIETSTOCHT MET DE NOABERS VAN DE
HEIMATVEREIN ALSTATTE
Op speciaal verzoek heeft een grote groep van de Pattkesfahrergruppe o.l.v. Herr
Schwiep van de Heimatverein uit Alstatte de fietstocht van de OMD 2008 gefietst
met leden van de werkgroep die de OMD altijd organiseert. Vanaf de Heimatverein
is de route opgepikt bij de Haarmühle. Liefst 31 gasten kregen uitleg in het plat
Duits of naar wens in het Hoogduits. Op de verschillende stopplaatsen van de route
De noabers uit Alstatte voor het TEHA-Theater "De Kappen". (Foto: A.C. Radstake)
kregen ze uitleg van de 4 meefietsende leden van de Werkgroep Monumenten en
Archeologie. Al snel bleek dat de noabers door hun maandelijkse fietstochten goed
de weg wisten in het Nederlandse deel van het grensgebied. Voor de duitse noabers
was de uitleg van Bruggemann zelf over de wellenkalk en de daar gevonden
fossiele pootafdruk nieuws. Dat ze dat op school nooit gehoord hadden! Over de
grafheuvels op de grens was hun ook nooit verteld. Bij het oude kerkhof in Buurse
werd door de noabers een borrel geschonken op de goede afloop tot dan toe. In
de Kappen was onder het genot van koffie met gebak een korte uitleg over de loop
van de Schipbeek vanaf de grens tot voorbij Haaksbergen. Daarna volgde in de
Theaterzaal een uitleg van Dhr. Schuppers over de Kappen. Men vond dat we het
wat dat betreft prima voor elkaar hadden. Bij de Harrevelder schans hebben we na
enige officiële woordjes afscheid genomen. Ze hebben met ons genoten van een
prachtige fietsmiddag en omdat het al laat was nam men de terugweg binnendoor.
Ze wisten immers prima de weg!
De onderlinge contacten zijn weer verstevigd!
Fons Roerink
3054

DE HISTORISCHE KRING HANGT DE VLAG UIT VOOR DE 700 e
Dinsdagavond 9 september j.l. was een uitgebreide bestuursdelegatie op pad om
het 700 e lid welkom te heten. De weg voerde naar de heer Leerink die de eer te
beurt viel. Immers, hij speelde al lang met de gedachte om als geboren en getogen
Haaksbergenaarzich bezig te gaan houden met een stukje geschiedenis. Toen hij dan
ook een bestuurslid tijdens een onderonsje iets hoorde vertellen over de Historische
Kring, aarzelde hij
geen moment om
zich op te geven als
lid. De teller van de
Kring stond op 699
en de heer Ruud
Leerink mocht het
honderdtal volmaken.
In hetbijzijn van
zijn hoogbejaarde
ouders, 95 en 93
jaar oud, ontving hij
uit handen van de
voorzitter, de heer
Hendrik Scholten,
v.l.n.r. Jan van der Zanden, Hendrik Scho/ten, Ruud Leerink, Gerard Hotste het passende geop
Bruinink. (Foto: K.M. Muller) schenk: "De taal
van Haaksbergen",
geschreven door de in Haaksbergen zeer bekende Dinant Dijkhuis.
De jonge heer Leerink, slechts 58 jaar oud, zit ongeveer 30 jaar in het makelaarsvak
en heeft daar belangstelling opgedaan voor oude gebouwen. De heer Scholten
vertelde niet zonder enige trots dat in oktober 2006 de bestuursdelegatie op bezoek
was geweest bij de familie Laarman. Toen werd de mijlpaal van 600 bereikt. Dat zou
kunnen betekenen, dat over twee jaar hij weer een honderdste lid (800) zou kunnen
verwelkomen! Waarom eigenlijk niet
Jan van der Zanden
POSTKANTOOR HAAKSBERGEN
Het verdwijnen van de postkantoren in Nederland heeft zich de afgelopen jaren
sterk doorgezet. Het aantal postkantoren is van 2000 geslonken naar 250 in 2008.
En ook deze laatste 250 hoofdpostkantoren zullen de komende vijfjaar sluiten. In
Haaksbergen heeft dit proces van sluiting zich al voltrokken. De afdeling postbestelling
en vervoer verhuisde op 3 maart 2003 van de Sterrebosstraat naar een gehuur-
3055

de bedrijfshal aan de Nijverheidsstraat. De baliediensten zijn vanaf 19 oktober 2005
ondergebracht bij The Read Shop aan de Spoorstraat. Ook de medewerkers van
de huidige TNT Post hebben veel veranderingen voor de kiezen gekregen. En niet
alleen de naamswijziging van PTT-Post via TPG-Post (2002) naar TNT-Post (2006).
Vroeger moest de postbode de eed afleggen in verband met het briefgeheim.
PTT- Post was nog een staatsbedrijf. Een postbode werd rijksambtenaar en hoefde
zich geen zorgen te maken over zijn baan. Nu volgt de ene reorganisatie de andere
op. Het einde van "postfamilies" als Busschers en Wielens lijkt in zicht. Vooral e-
mail en moordende concurrentie hollen de functie van postbode c.q. sorteerders
langzaam uit tot een bijbaan voor huisvrouwen en studenten.
Het begin
De basis van de huidige postvoorziening is ontstaan op 15 januari 1799, toen de posterijen
naar Frans voorbeeld omgevormd werden tot een nationale onderneming.
Politici uit die tijd waren van mening dat slechts de staat over alle middelen beschikte
die nodig waren voor een goede inrichting van wat men noemde 'de openbare
vervoering van brieven'. In de Franse tijd (1795 - 1815) profiteerde het Hollandse
postsysteem van de kennis en kunde van de goed ontwikkelde Franse posterijen.
Vanaf 1807 waren de posterijen ondergebracht bij het departement van Financiën.
In 1928 werd de officiële naam: Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en
Telefonie.
In Haaksbergen kwamen geen postwagens die op bepaalde uren vertrokken of passeerden.
Het dichtstbijzijnde poststation was in Goor. Deze plaats lag vanaf 1830
aan de postrit van Deventer naar Oldenzaal. Driemaal per week ging de 'gemeentebode'
Reint Ottink naar Goor om de brieven te brengen en op te halen.
Op 1 januari 1839
werd het aanbrengen
afhaalkantoor
voor Haaksbergen
verplaatst naar
Enschede. De bode
moest daar voortaan
iedere morgen
naar toe. Lang
heeft Reint Ottink
dat niet meer gedaan,
want in mei
1839 overleed hij.
Zijn weduwe zette
als 'Postbodinne'
zoals ze genoemd
Het Haaksbergse hulppostkantoor tot 1892 (Spoorstraat 35, links naast werd, het werk
het hoge pand). (Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)
voort, daarbij geas-
3056

sisteerd door haar zoon Gerhard.
Krachtens Ministerieel Besluit van 25 november 1850 nummer 78 werd in
Haaksbergen een hulp-postkantoor gevestigd. Als eerste 'brieven-gaarder' fungeerde
de winkelier Hendrik Jan Smits, die woonde in huis nummer 102 (op de plek
van de huidige juwelierszaak Aalbers hoek Spoorstraat/Hibbertsstraat). Eén van de
twee bestellers ging steeds 's morgens te voet heen en terug naar Enschede. Smits
bezorgde de post in de kom van het dorp en de beide andere bestellers verzorgden
het buitengebied. De Ministervan Financiën bepaalde dat vanaf 1865 de postbodes
een uniform moesten dragen. De postzegel doet zijn intrede in ons land op 1 januari
1852. Het gebruik ervan is tot 1877 echter nog vrijwillig. Men kon namelijk tot dat
jaar ook nog voor deze diensten betalen zoals vanaf 1807 gebruikelijk tegen een
tarief gebaseerd op gewicht en afstand. Op 2 oktober 1875 werd Smits opgevolgd
door de Nijmegenaar Albertus Georgius Klaassen. Deze woonde achtereenvolgens
in de huizen Molenstraat 22, Oostenstraat 1 (nu Jhr.von Heijdenstraat), Spoorstraat
23 en Spoorstraat 35, waar hij ook kantoor hield. Hij bleef dit werk doen tot 1892,
het jaar waarin het nieuwe hoofdpostkantoor in Haaksbergen werd gevestigd en
Klaassen werd overgeplaatst naar Den Ham.
Bezetting
Veertig jaar na de vestiging van het hulpkantoor in Haaksbergen, berichtte de
Inspecteur der Posterijen te Zwolle bij zijn schrijven van 25 oktober 1890 dat naar aanleiding
van geuite klachten blijkens een ter plaatse ingesteld onderzoek de dienst te
zwaar was voor de aanwezige bezetting van twee postbodes. De Inspecteur schreef
onder meer dat beide
postboden dagelijks
tien uur in
dienst waren. De
bestellingen waren
zeer zwaar, zodat
het vaak voorkwam,
dat hulppersoneel
in dienst moest worden
genomen. De
brievengaarder was
naast de kantoordienst
belast met
3 kombestellingen;
de betrokkene was
van 's morgens half
zes tot 's avonds
half elf in dienst.
Enkele posbodes omstreeks 1900. Zittend: B. Wissink (I), G. Wielens (r) Het postverkeer
Staand: G. Ottink (I), H.W. Busschers (r). (Foto: Arch. Hist. Kr.Hbg.) van Haaksbergen
3057

was niet gering. Zo werden in het jaar 1889 o.a.
22077 brieven, 11354 briefkaarten en 47928
drukwerken ontvangen. Het aantal aangetekende
stukken bedroeg 734, postwissels 1581, kwitanties
573 en pakketten 4166. Deze toestand
was niet langer acceptabel. De Inspecteur stelde
dan ook voor:
a. de brievengaarder te ontheffen van de
bestellingen en zijn loon, dat tot nu toe
f 350.- had bedragen, nader vast te stellen
op f 400.- per jaar.
b. de bestellingen en stationsdienst in
Haaksbergen voortaan op te dragen aan 3
postboden.
De Minister ging hiermee akkoord. In zijn schrijven
aan de Inspecteur deelde hij mee, dat, gezien
de omvang van het postverkeer te Haaksbergen,
Postbode H. W. Busschers in 1936 de vestiging van een hoofdpostkantoor legitiem
(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)
was. De brievengaarder werd van de besteldienst
ontheven en het aantal bodes werd uitgebreid
naar drie. Dit aantal was begin 1900 al vier: Gerhard Ottink alias Brevink Bode,
Bernard Wissink alias Knollen Bode, Hendrik Busschers alias Raoweenders Hennik
en Gerhard Wielens alias Maöters Gerrad. Sinds het gereedkomen van het station
te Haaksbergen in 1884 haalden en bezorgden zij de post daar.
Hoofdpostkantoor
Bij schrijven van 31 oktober 1890 stelde de Minister van Waterstaat, Handel en
Nijverheid het Gemeentebestuur in kennis van het voorgenomen plan om te
Haaksbergen een hoofdpostkantoor te vestigen. Als toelichting gaf de minister het
dagelijks bestuur een uiteenzetting van de groei en de ontwikkeling van het postverkeer
ter plaatse. De voorwaarde voor de vestiging van een zodanig kantoor was, dat
de Gemeente de beschikking zou geven over een gebouw, dat aan bepaalde door
de Minister gestelde eisen zou voldoen. Tevens zou er een telegraafkantoor kunnen
worden gevestigd zoals omschreven in het Koninklijk Besluit van 15 september
1886, staatsblad nummer 164. Alvorens over deze zaak een beslissing te nemen,
wilden B. en W. ingelicht worden over de huurprijs die het Rijk zou willen betalen.
In het betreffende schrijven gaf het Gemeentebestuur te kennen, dat er geen prijs
werd gesteld op een Rijkstelegraafkantoor, daar op het station van de Geldersch -
Overijsselsche Lokaalspoorweg ter plaatse gelegenheid bestond tot het verzenden
en ontvangen van telegrammen "langs de draden der spoorwegen". De Minister
stelde de huurprijs vast op 3 14 % van de waarde van de bouwgrond en 5 1 /2 % van
de bouwkosten van de opstand, waarbij een bedrag van f 500.- niet mocht worden
3058

overschreden. Toen de gemeente hiermee akkoord was, ging zij over tot aankoop
van een bouwterrein aan de Spoorstraat voor de som van f 1800.-. Op 1 september
1891 had de Enschedese architect H.E. Zeggelink het bouwplan met een kostenbegroting
voor een postkantoor met een directeurswoning gereed.
De bouwkosten, minus de grond, waren na de oplevering f 11098,52. Dit bedrag
viel het gemeentebestuur tegen en het
gaf B. en W. aanleiding de Minister een
voorstel te doen om van de algemeen
gevolgde gedragslijn af te wijken en
de huurprijs vast te stellen op f 550.-.
De Minister stemde hiermee in. Op
1 november 1892 werd het gebouw
feestelijk geopend. Vanaf dat moment
tot 31 maart 1903 was W. Wetemans
directeur.
Op voorstel van het Gemeentebestuur
werd na het beëindigen van de huurovereenkomst
in 1902 in de dienstlokalen
van het postkantoor een elektrische
lichtinstallatie aangelegd. Het postkantoor
werd daarna opnieuw ingehuurd
voor vijf jaar tegen een verhoogde
huurprijs van f 575.-. Van 1 april 1903
tot 31 mei 1903 moest het kantoor het
doen zonder directeur. Op 1 juni 1903
Het Haaksbergse postkantoor. Rechts Directeur kwam H.M.J. de Chalmot en hij bleef
H. M. J. Chalmot met het voltallige personeel in Haaksbergen tot zijn overplaatsing
omstreeks 1903. (Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.) naar Dalfsen op 1 maart 1910. In zijn
periode werd op 10 december 1906 te
Haaksbergen een Rijkstelegraaf- en telefoonkantoor gevestigd. Hiervoor werd voor
rekening van de Gemeente in het kantoorlokaal van het postgebouw een telefoonkamer
gebouwd en de wachtkamer werd met een spreekcel voor het publiek uitgebouwd.
Aan het verzenden en ontvangen van telegrammen in het station kwam toen
een einde. Het op 1 november 1907 vernieuwde huurcontract, waarbij opnieuw voor
5 jaar werd ingehuurd, bracht geen verhoging van de huurprijs met zich mee.
Vacature
In het blad De Post- en Telegraafwereld van februari 1910, bij een vacature van
directeur, wordt het kantoor Haaksbergen als volgt omschreven:
Gemeentegebouw.
Kantoorlokaal gewoon, met 2 loketten. De kleine geriefelijke woning is geheel door
huizen ingesloten; ligging dus niet bijzonder frisch. Zij is geheel boven en bevat 4
kamers, keuken en zeer grooten zolder, waarop 2 meidenkamertjes. De kelder is vrij
3059

van water. Zeer klein tuintje, (plaatsje.)
Het kantoor is open 8-1,2- 314, 6 - 7%, Voorts zijn buiten kantoortijd posten te
behandelen om circa 5.30 m., 7 m., 3.30 a., 5.18 a., en 10.45 a.
Personeel en Ressort: Directeur, kantoorbediende en 4 bestellers.
Verkeer langzaam vooruitgaande. Bedrag van den zuiveren ontvang in 1909
f4182,89. Geheele geldelijke verantw. f 209668,27 1 / 2 . Behandelende telegrammen
en gesprekken tusschen 5 a 6000. Belasting. Personeel: Wegens de huurwaarde
f 9. Haardsteden f 3.
Geen gemeente opcenten.
Er zijn kerken voor Ned. Herv., R.- Kath., Gereform. en Isr.
Het schoolgeld bedraagt voor lager onderwijs f 0.25 per maand, voor herhalings
onderwijs (gewone vakken) f 0.20 per maand, Fransch en Duitsch voor ieder vak
f6 per jaar.
Leven tamelijk duur.
Haaksbergen is in de laatste jaren aanzienlijk vergroot en verfraaid en vrij regelmatig
aangelegd.
Omstreken mooi.
Klimaat gezond.
Voor ongehuwde klerken niet veel gelegenheid voor kamers met pension.
Prijzen f 30—f 40. Voor gehuwden moeilijk een geschikte woning te krijgen.
Op 16 mei van dat jaar begon K.T.L. Peltzer als directeur.
Omdat het huurcontract in 1912 afliep, werd een onderzoek ingesteld of een behoorlijke
dienstuitvoering binnen het huidige postkantoor te waarborgen viel Toen bleek
dat het kantoor veel te klein was, terwijl ook de ambtswoning slechts een beperkte
ruimte bood voor het vrij grote gezin van de toenmalige directeur.
Van particuliere zijde werden enkele panden te koop en te huur aangeboden. De
aanbiedingen bleken te duur of de percelen waren ongunstig gelegen. Uitbreiden
van het bestaande pand was geen optie, daar een open terrein rondom het pand
ontbrak. Daarom werd het gemeentebestuur uitgenodigd in een nieuwe huisvesting
te voorzien. De gemeenteraad reageerde afwijzend en gaf te kennen, dat zij niet
bereid was tot nieuwbouw over te gaan. Omdat na enkele pogingen bleek, dat geen
ander geschikt pand in huur te krijgen was, werd overwogen het bestaande pand
van jaar tot jaar te huren om zo tussentijds uit te zien naar een geschikt perceel
voor stichting van een nieuw gebouw van Rijkswege. De Raad van de gemeente
Haaksbergen voelde echter niets voor een kortere huur dan vijfjaar. Daarom werd
opnieuw nagegaan, of door een verbouwing enigermate aan de gerezen bezwaren
zou kunnen worden tegemoet gekomen.
Door de Rijksbouwmeester werd desgevraagd een plan ontworpen, waarbij zonder
al te hoge kosten - de raming bedroeg f 1450 - het kantoor zodanig verbouwd werd,
dat het enige jaren meekon. De werkelijke verbouwingskosten kwamen echter uit
op f 3000.-. De gemeente was bereid deze kosten voor haar rekening te nemen op
voorwaarde dat de huurprijs verhoogd zou worden naar f 800.-. Na veel overleg
3060

ging de gemeente akkoord met een huurprijs van f 700.-, nu op voorwaarde dat
het een tienjarig contract zou worden. Intussen was het reeds eind 1913 geworden.
Besloten werd de verbouwing uit te stellen naar 1914. De gemeentearchitect werd
erbij betrokken, hetgeen blijkt uit een schrijven van hem aan de burgemeester op
1 augustus 1914. Hij adviseerde het aanbrengen van een uitbouw naast de keuken
omdat die veel te klein was. Volgens zijn opgaaf kon dat worden bereikt met een
uitgaaf van f 125.-. De gemeente was na vele onderhandelingen akkoord gegaan
met een huurprijs van f 715.- en daarbovenop f 7.50 voor de uitbreiding van de
keuken. De nu vastgestelde huurprijs van f 722.50 werd in rekening gebracht vanaf
1915 tot 1925.
Op 1 januari 1921 werd het lokaal rijkstelefoonnet in gebruik genomen. De telefoniste,
die voor de verbindingen zorgde, had haar 'prikbord' in het postkantoor. In
1925 werd het PTT-gebouw, waarvan op dat moment werd vermeld dat het nog
aan redelijke eisen voldeed, voor vijf jaren gehuurd. In verband met de hoge onderhoudskosten,
over de jaren 1920/1924 gemiddeld f 630.-per jaar, werd de huurprijs
verhoogd naar f 1000.-.
F.M. Postuma kwam op 1 augustus 1925 als directeur en bleef tot 16 november
1933. In 1930 werd het gebouw opnieuw voor vijf jaar gehuurd, eveneens tegen een
huurprijs van f 1000.- per jaar.
Omdat het Gemeentebestuur toen bezig was met de voorbereiding van de aanleg
van een waterleiding werd in de betreffende huurovereenkomst de bepaling opgenomen,
dat uitvoering van deze plannen in het PTT-gebouw de waterleiding voor
rekening van de gemeente zou worden aangebracht.
Op 16 februari 1934 kwam C.A.F. Geijs als directeur en bleef tot 1 juli 1938. In zijn
periode, namelijk in 1935 werd opnieuw voor vijfjaar de huurprijs vastgesteld en
verlaagd naar f 900.- per jaar.
Lange wachttijden
In 1936 is via krantenartikelen veel gemor over de lange wachttijden op het P.T.T.-
kantoor. De
mensen staan HAAKSBERGEN. (Rükstelefoonkantoor.)
soms binnen en
buiten het gebouw
in een file
om geholpen te
worden. Er is
sprake van halvering
van het
personeelsbestand
wegens
bezuinigingen.
Er zijn veel acties.
Diensturen: Werkdagen van 8.— vm. tot \.— nm.
s 2.— nm. B 3.30 B
B 6.— B » 7.30 »
Zon- en Feestdagen: j 8.— vm. » 9.— vm.
B 1.— nm. B 2.— nm.
Eene openbare spreekcel is gevestigd in het Post- en Telegraafkantoor.
10 ^.yoöp. Stoomzulvelfabr. „Haaksbergen".
6 .lilijsliik, F. R. C., H6telhouder.
9 FUvlnli, H. W., Café iSpooriicht".
4 •-' rankenhuis, H., Fabrik., Spoorstr.
3 Franlienhnis «ft Zn., S., in Katoen en
afval v. katoen, Stoorapoetskatoenfabr.,
Spoorstr.
Loopen «fc Zn., D. J. ten, Fabrik.
& 9.9 ong, *- M. de, Manufacturier en
exportslager, Spoorstr.
l Jordaan & Zonen, 1>-, Fabrik,
. . M, el e g-r aai" kantoor, (i)
8 W

Hef voltallige personeel van de Haaksbergse PTT op 15 februari 1950 t.g.v. het 50-jarig dienstjubileum
van directeur J. Meinderink. (Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)
Als reactie daarop meldt de hoofddirectie van de Posterijen op 12 mei 1936 dat zij
heeft besloten per 16 mei de gelegenheid te geven om 's avonds tegen half negen
de nieuwsbladen, die aankomen met de trein van 20.16 uur van het postkantoor af
te halen. Voor andere postzaken blijft het kantoor wel gesloten.
Op 22 september 1936 werd in Haaksbergen de automatische telefooninstallatie
in dienst gesteld. De technische apparatuur kwam in een afzonderlijk voor dat doel
gebouwd automatenhuis. Dit gebouw werd geplaatst achter het gemeentehuis.
Op 1 juli 1938 werd het hoofdpostkantoor door bezuinigingen veranderd in een
zgn. ongeclassificeerd hulppost- en telegraafkantoor. Kantoorhouder werd
J. Meinderink, die op dat moment reeds 30 jaar op het Haaksbergse postkantoor
werkzaam was. Vanaf 1 november 1940 nam hij de huur van het pand over van het
rijk voor f 850.-. Wel kreeg hij f 615.- voor het beschikbaar stellen van de kantoorruimte.
In maart 1938 werd in het kantoor een tweetal postzegelautomaten geplaatst
voor zegels van VA en 5 cent. Met ingang van 1 mei 1947 werd het postkantoor
weer een hoofdpostkantoor en werd J. Meinderink bevorderd tot directeur. H.Th.J.C.
Bekker volgde Meinderink op per 1 oktober 1952 en vanaf 1 november 1961 vervulde
H. Kragt die directeursfunctie. Het gezin Bekker bleef in Winterswijk wonen;
de familie Kragt maakte ook geen gebruik van de bovenwoning. De woning diende
in die periode echter nog wel als tijdelijk onderkomen voor de families Bent (hoofd
van de Openbare School Dorp), Lenferink (hoofd van de Paus Joannesschool) en
Driever (gemeentesecretaris). Ook was zij enkele jaren tot 1960 in gebruik bij de
Rijkspolitie. Deze verliet het pand na de opening van haar nieuwe bureau aan de
Julianastraat.
3062

Vestiging Jhr.von Heijdenstraat
Omdat het kantoor aan de
Spoorstraat/hoek Poststeeg
reeds lang niet meer
voldeed aan de gestelde
eisen, werd van Rijkswege
een pand aan de Jhr. von
Heijdenstraat aangekocht.
Deze voormalige villa van
de familie Wisselink had
tot 1940 dienst gedaan als
gemeentehuis en burgemeesterswoning.
De afdeling
bestellingen van de
PTT werd in deze nieuwe Het Haaksbergse postkantoor in 1964. (Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)
aankoop ondergebracht.
Het gebouw aan de Spoorstraat deed nog enkele jaren dienst als apotheek van
mevrouw Isings-Zwart. Daarna werd het gebouw afgebroken. De toegang naar de
Hibbertsstraat kon eindelijk verbreed worden en er kwam een nieuw gebouw, daar
waar nu onder andere reisburo Rottink is gevestigd.
Aanvankelijk wilde men het oude gemeentehuis aan de Oostenstraat tot postkantoor
verbouwen. De kosten ad f 300.000.- waren echter te hoog. Er werd een nieuw plan
gemaakt, waardoor de kosten werden teruggebracht. Ook dit plan ging niet door.
Tenslotte viel de beslissing dat het oude gemeentehuis zou worden afgebroken en
er een PTT-kantoor voor in de plaats kwam. De ontwerper van het nieuwe gebouw
werd de Zwolse architect Ir. L.H.O. Buchta. Aannemer was de firma G.J. ter Braak
en Zn. De kosten bedroegen in totaal ruim een half miljoen gulden. In januari 1962
werd begonnen met de bouw. Er is toen voor het eerst in Haaksbergse bodem
geheid. Er zijn 106 betonnen palen van zes meter lengte in de grond geslagen. De
vaste grond (zand) onder de bouwplaats lag zodanig, dat men veronderstelde, dat
die grond de druk niet zou kunnen verdragen.
De afdeling bestellingen werd tijdelijk ondergebracht in een noodvoorziening aan de
overkant op het stukje weide van Wildenborg aan de Brink.
Op 17 juli 1964 vond de officiële opening plaats en was er een receptie in Hotel H.W.
Eijsink aan de Spoorstraat. Burgemeester J.H.J. Eenhuis noemde het nieuwe postkantoor
een sieraad voor de gemeente en een centrum van activiteit, dat voor de groei
en bloei van de Haaksbergse gemeenschap van grote betekenis moest worden.
Letterlijk: "De briefwisseling tussen mensen is geworden van "er komt een vogel
gevlogen" tot een snel werkend mechanisme. Wat zouden we moeten beginnen als
dit nieuwe gebouw plotseling verdwenen zou zijn Dan zal pas de grote betekenis
van gebouw en de PTT tot ons doordringen."
Namens het personeel bood hoofdemployé Johan Lucas enkele bloembakken aan
ter verfraaiing van het nieuwe kantoor. Ten tijde van het in gebruik nemen van het
3063

3064
nieuwe postkantoor bestond er een bezetting van 25 PTT-ambtenaren, waarvan 19
man uniformdragend.
De bestellers bezorgden in 1963 rond drie miljoen stuks correspondentie en bijna
20.000 pakketten. Na jarenlang behelpen waren de PTT-ers nu in staat de zaken
heel wat plezieriger af te handelen. Ook het publiek kon in een heel wat prettiger
sfeer dan voorheen worden geholpen. In tegenstelling tot het oude kantoor met
2 loketten kende het nieuwe onderkomen er 5. Vóór de wachtruimte van het publiek
is een ruime hal gelegen, waarin automaten voor het wisselen van pasmunt,
postzegels, briefkaarten, enz., alsmede weegschalen met directe opgave van de
verschuldigde porti zelfbediening door het publiek mogelijk maken. Voorts werden
in deze ruimte postbussen, een telefooncel en een lessenaar geplaatst.
Deze hal was dag en nacht geopend voor het publiek, dus onafhankelijk van de
sluitingstijden van het postkantoor. Om de controle te vergemakkelijken was het
geheel in glas uitgevoerd.
Men ging ook over tot aanschaf van bestelwagentjes op accu's. Daardoor was het
gebruik van de bakfiets ook bij de P.T.T. tot het verleden gaan behoren. Echter niet
iedereen is tevreden met het nieuwe kantoor. In de raadsvergadering van 30 oktober
1973 geeft het raadslid A.B.A.J. Roetenberg aan dat invaliden het postkantoor
moeilijk binnen kunnen komen. Hij verzoekt de gemeente hierover contact op te
nemen met de directie. Hierop deelt de hoofddirectie in Zwolle op 21 juni 1974 mee,
dat er geen geld is voor een hellingbaan, omdat op dit moment de verliezen bij het
postbedrijf te hoog zijn. Zij zegde toe, zodra de financiële positie gunstiger is, deze
zaak nog eens onder de aandacht van de hoofddirectie te zullen brengen. In november
1976 werd toch in deze hellingbaan voorzien. De stoepen worden veranderd en
aan de zijde van de Jhr. von Heijdenstraat wordt een oprit met een laag hellingspercentage
gemaakt. Voorts wordt er in het kantoor een extra deur geplaatst, die vanaf
het loket automatisch kan worden geopend.
In 1978 kwam er een belangrijke wijziging in het sorteersysteem van de poststukken.
Nederland had al enkele jaren gewerkt met een postcodesysteem, dat bestond
uit vier cijfers. Die gaven alleen maar de plaatscode aan, niet de straatcode. Aan
die vier cijfers werden twee letters toegevoegd. De cijfers geven een woonplaats of
een wijk in een woonplaats aan. De letters hebben betrekking op een groep van ongeveer
25 woningen, postbussen, bedrijfspanden en dergelijke. Haaksbergen werd
aangeduid met de cijfers 7480, 7481 en 7482. Bij de uitbreiding in de Hassinkbrink
werd daar 7483 aan toegevoegd. Het sorteren kon door invoering van de nieuwe
codes veel sneller plaatsvinden.
In december 1981 werd het kantoor beveiligd. Het lokettenfront werd vernieuwd en
voorzien van dik pantserglas. Op 1 februari 1986 verlaat H. Kragt (63) die bijna 46
jaar bij de PTT werkte waarvan 24 jaar als directeur, het postkantoor in Haaksbergen
door gebruik te maken van de VUT-regeling. Hij vindt het tijd worden dat een opvolger
de daadwerkelijke uitvoering van de in gang gezette automatisering bij de PTT
gaat begeleiden.

"De post is op het moment erg in beweging. De automatisering, de computer; het
staat allemaal voor de deur. Als ik wil kan ik nog zo'n anderhalfjaar daarvan meemaken,
maar het lijkt me beter dat een nieuwe man de nieuwe dingen op zijn manier
aanpakt", aldus Kragt.
Op 1 juli 1986 komt als zijn opvolger mevrouw Phil ter Braak naar Haaksbergen.
Vanaf november 1988 moet noodgedwongen de publiekshal in het weekeinde gesloten
worden. De entree wordt misbruikt en vernield. Extra surveillances van de
politie hebben het misbruik van de PTT- ruimte niet kunnen voorkomen. In 1993
werd het kantoor weer ingrijpend verbouwd. Op 6 december van dat jaar kwamen
de klanten in een zogenaamd "Postkantoor Nieuwe Stijl". Niet alleen het interieur
is dan veranderd, ook de werkwijze en het aanbod zijn aangepast. Dit alles om
het bedrijf veiliger, overzichtelijker en klantvriendelijker te maken. De loketten met
glazen scheidingswanden maken plaats voor open balies. De postkantoormedewerkers
zijn herkenbaar aan de speciaal ontworpen bedrijfskleding. Naast de centrale
balie voor de meest voorkomende handelingen is het postkantoor uitgerust met een
postwinkel. Bij grote hitte is, na lang soebatten en een uitspraak van de rechter,
sinds 2002 de bermudabroek voor mannelijke postbezorgers geen taboe meer. Het
argument dat de blote benen "niet representatief" zouden zijn, zoals de centrale
directie beweerde, werd toen van tafel geveegd.
De sluiting van het kantoor op 18 oktober 2005 kwam voor menig Haaksbergenaar
over als een cultuurschok. Na 155 jaar niet meer in het vertrouwde postkantoor,
maar postzegels kopen en geldzaken doen bij de boekhandel! Die dag was het
kantoor aan de Sterrebosstraat voor het laatst open. Een gedenkwaardige dag voor
medewerkers en klanten Voor de medewerkers van inmiddels Postkantoren BV
is het een hele overgang. Ook voor de Haaksbergse klant. Die kon maar liefst 43
jaar terecht aan de Sterrebosstraat.
Oud- werknemers, Klaas Faber en Hannie Olijve, komen die dag nog even langs om
gedag te zeggen. De vaste medewerkers Harry Belshof en Marcel Busschers verkassen
naar het postkantoor aan de Boulevard in Enschede. De nieuwe werkplek
van Aad Gerritse en Joke Schorfhaar wordt het postkantoor in Hengelo (O).
J.H. Scholten
Bronnen:
Museum voor communicatie Den Haag "Dossier Haaksbergen".
Blad; De Post - en Telegraafwereld, februari 1910.
De Postkoets, huisorgaan personeelsleden september 1964.
Historie van Haaksbergen deel III
Haaksberger Koerier 25/11 1970
Twentsche Courant/Tubantia 12/1 1962 22/4 1964
25/11 1970 10/11 1988 1/12 1993 19/10 2005
3065

TUUT'N MIENTJE" 1895-1978
Willemina Johanna Mengerink werd op 19 april 1895 geboren op het Erve Tuut'n"
aan het begin van de Hasseltweg, als dochter van Gerrit Jan Mengerink en Hanna
Odink.
Op 14 april 1934 trouwde ze (ze was al 38 jaar) met Hermannus Meier, 55 jaar,
gescheiden van Gerritdina Bekkers. Meijer was als zoon van Hendrik Gerrit Meijer
(1842) en Frederika Grijsen, geboortig uit Haaksbergen, maar woonde en werkte
toen in Lonneker.
Het paar pachtte van de Ned. Hervormde Diaconie het boerderijtje "Hasseltwönner"
(Hasseltweg 43).
Een broer van Mientje, Johan Mengerink, geb. 12 december 1893, woonde bij hen in.
Op 7 maart 1935 werd een zoon geboren, Hendrik Gerrit Jan Meijer.
Op 8 augustus 1940 viel Hermannus Meijer
uit het slop (gat in de hooizolder) en overleed.
Mientje was na 6 jaar huwelijk al weduwe
en bleef achter met haar broer, een
goede sukkel die niet veel presteerde en
een ziekelijke zoon.
Mientje ging altijd haar eigen gang, zorgde
voor het gezin op een heel traditionele wijze.
Trouwfoto van Hermannus Meier en
Willemina Johanna Mengerink op 14 april
1895. (Foto: Arch. Hlst. Kr. Hbg.)
Tuut'n Mientje bij één van haar dagelijkse
werkzaamheden. (Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)
Ze was een vrouw van vaste gewoontes.
Regelmatig liep ze op klompen
naar het dorp om boodschappen te
doen of naar de markt te gaan. Als ze
naar de dominee of de dokter ging, trok
3066

ze de schoenen aan. .-«-r^ïiWUIIlIlKI" ütlUU!l!llil/*ffi
Ze hield zich stipt aan haar naoberplichten;
daarvoor ging alles aan de
kant.
Zij ging wel niet vaak naar de kerk,
maar als dat wel het geval was, dan
ging ze in klederdracht met knipmuts,
zoals dat vroeger altijd het geval was.
Vlakbij haar boerderijtje bevond zich
de Openbare Lage School Honesch,
waarvan de kinderen haar graag
plaagden en op stang joegen. Dan
kon ze kwaad worden, maar was het
ook gauw weer vergeten.
Op 21 juli 1970 overleed haar inwonende
broer Johan Mengerink. In dezelfde
tijd ging ook de gezondheid van
haar zoon achteruit, die uiteindelijk in
het verpleegtehuis werd opgenomen,
waar hij op 16 juli 1975 op 40-jarige
Tuut'n Mientje bie de nienduure
(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)
leeftijd overleed.
Mientje bleef zo op 80-jarige leeftijd
alleen achter. Een achterneef van
haar man, koster Willem Meijer en
zijn vrouw, zorgden zo veel mogelijk
voor haar.
Omstreeks 15 april 1978 werd ze
opgenomen in het Enschedese ziekenhuis
"Stadsmaten", waar ze op 18
april 1978 rustig heenging.
Haar geldelijk bezit liet ze voor de
ene helft na aan de Hervormde
Diaconie en voor de andere helft aan
de Hervormde kerkvoogdij, die het
Tuut'n Mientje tijdens de receptie van een kerkjubileum.
(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)
bestemde voor de restauratie van het
mooie Honhof-orgel.
Haar nog resterende bezittingen en
boerengereedschap waren bestemd voor Willem Meijer, die altijd vol zorg voor haar
was geweest.
Met "Tuut'n-Mientje" was een van de laatste nog volgens oude gewoonten levende
vrouwen uit het dorpsbeeld verdwenen.
G. J. Leppink.
3067

3068
SCHADUW VAN DE TIJD
De zon trekt onverstoorbaar door het zwerk
en de schaduw doet slaafs haar werk.
Wie op een zonnige dag eens een blik werpt op de zonnewijzer aan de zuidzijde van
onze toren aan de St.Pancratiuskerk, ziet dat deze niet meer gelijk loopt met onze
huidige tijd en dat is de Midden Europese Tijd. De M.E.T. is Greenwich Mean Time
(GMT) plus 1 uur. Dus wanneer het in Greenwich precies 12.00 uur is, is de schaduw
van de poolstijl van de zonnewijzer bij ons in Haaksbergen al ca. 24 minuten
verder opgeschoven.
Die 24 minuten komt omdat we ca. 6° t.o.v. Greenwich in Engeland verder naar het
oosten ligt.
ÜMK MK^K.~ I

Of er destijds een bijzondere reden is geweest voor het plaatsen van de zonnewijzer
aan de toren, is niet duidelijk. Het jaartal 1815 kan mogelijk een verwijzing zijn naar
het jaar van de kroning van Koning Willem de Eerste.
Een torenuurwerk
moet er al vóór
1844 zij n geweest,
omdat er in dat jaar
sprake is geweest
van onderhoud en
reparatie.
Bekend is ook dat
deze uurwerken
niet op tijd liepen
en regelmatig
moesten worden
bijgesteld.
Het Haaksbergse gemeentehuis met de zonnewijzer boven de hoofdingang.
(Foto: Arch. Hist. Kr. Hbg.)
Dit gebeurde dan
met behulp van de
(plaatselijke) zonnewijzer.
Laten we het hier maar bij laten, de tijden zijn veranderd.
A.B.M. Leferink
HET FRIES VAN DE SCHOUW IN DE "RICHTERSHOF"
In 1951 werd het huis genaamd "De Dom" (van Munster) geheel gerenoveerd en in
2 huizen verdeeld, nu von Heydenstraat 2 en 4.
"De Dom" is een verbastering van "Domus monasterij" wat klooster van de monniken
betekent.
Dit huis werd in 1865 gebouwd, nadat het vorige huis, waarop aangegeven stond,
dat het in 1511 gebouwd was, bij de grote dorpsbrand van 1851 vrijwel geheel in
vlammen was opgegaan.
Bij deze renovatie kwam onder de oude planken vloeren nogal wat puin van het
oude huis te voorschijn, waaronder 2 grote brokstukken zandsteen. Deze brokstukken
bleken bij nader onderzoek één geheel te hebben gevormd en waren versierd
met guirlandes, een mensenhoofd en 2 wapenschilden.
De voorzitter van de Historische Kring en archivaris van de Hervormde Gemeente
D. Jordaan J.G.H.zn. kwam na uitvoerige bestudering tot de conclusie, dat de beide
zwaar beschadigde brokstukken samen een fries (het deel tussen dekplaat en
kroonlijst) van een schouw gevormd moeten hebben.
3069

Ze werden daarna, opzij van de kerk opgeslagen, omdat ze geen bestemming meer
hadden en men toch vond dat ze bewaard
moesten blijven.
Het huis "De Dom" dat in 1511 waarschijnlijk
door de bekende richtersfamilie
Nijenkercke gebouwd was, werd in 1603
bewoond door de nieuw benoemde richter
Rosier van Bronckhorst en zijn vrouw
Christina van Nijenkerkcke.
Deze Rosier van Bronckhorst is vermoedelijk
een zoon of kleinzoon van Rosier
van Bronckhorst, voogd te Eibergen,
Neede en Beltrum, bastaard van Joost
van Bronckhorst en Borculo. Hij heeft,
toen hij het huis "De Dom" betrok, om zijn
hoge herkomst te benadrukken, zo concludeert
de heer Jordaan, in de grote zaal
van zijn huis een schouw laten bouwen
met een fries, waarin de wapens van zijn
geslacht en van het geslacht Nijenkercke
De schouw met het fries in "De Richtershof" waren uitgehouwen.
(Foto: H. J. Krooshof)
In 1978 besloot het college van kerkvoogden,
dat het verenigingsgebouw, toen
"Ons gebouw" geheten, moest worden uitgebreid.
Tijdens deze verbouwing ontstond het idee om na te gaan of de naast de kerk
gelegen brokstukken gerestaureerd konden worden en het fries weer kon worden
aangebracht in een schouw, aan te brengen in de nieuwbouw.
De kunstschilder en beeldhouwer Jan te Wierik werd gevraagd of hij dit karwei kon
klaren en dat heeft hij met grote zorg en deskundigheid klaargespeeld.
Aannemer Kruidenier scharrelde de zandstenen pilaren ergens op. De tegels voor
de achterwand van
de schouw kwamen
beschikbaar bij
de afbraak van de
diaconie-boerderij
"Kleine Kleinsman".
De prachtige haard-
Het fries
plaat is afkomstig
(Foto: H.J. Krooshof)
uit een afgebroken
boerderij in Rekken
en werd samen met de koperen ketel in langdurige bruikleen beschikbaar gesteld
door de eigenaar, de heer Kees ten Bruggencate. Op deze haardplaat is afgebeeld
het oud-testamentische verhaal: "Abraham offert zijn zoont Izaak". De op de kroon-
3070

lijst aanwezige tinnen borden werden door de maker
H. Kreeftenberg en het kosters echtpaar Meier geschonken.
Zo vond dus in 1979 dit bijzondere fries, als één van Haaksbergs oudst bekende
historische objecten toch weer een plaats in de uitgebreide zaal, die de nieuwe
naam "De Richtershof" kreeg.
G.J.Leppink
MOLESTATIE VAN DE OUDERS VAN KOMMIES RATTINCK OP
DEN BRAAM IN 1737
Om een overval te doen door 15-20 Duitsers op een echtpaar op Den Braam, moet
men gegronde redenen hebben. Dat was in 1737 mogelijk, zonder dat daar grote
ruchtbaarheid aan is gegeven. Moderne communicatiemiddelen waarover wij beschikken
waren er nog niet. Na de mishandeling is men weer vertrokken, goederen
die door de kommies van de Convooien en Licenten op de Braam in beslag genomen
waren, meenemend. Dit vraagt om uitleg.
Rond 1500 werden door de Spanjaarden en Portugezen tot dan toe onbekende
landen en volkeren ontdekt. Bij het zetten van voet aan wal en het achtervolgen
van de banggeworden plaatselijke bewoners, werd de kolonisatie door de West-
Europeanen in gang gezet. Ook de Hollanders hadden zich in het gezelschap van
de Spanjaarden en de Portugezen gemengd: zij gingen ook op "rooftocht" uit. Dit
nu viel niet goed in de ogen van met
name de Spanjaarden. De Hollanden
maakten nog steeds deel uit van het
grote rijk dat door Karel de V, zetelend
in Madrid met een steunpunt
vanuit Brussel, werd bestuurd. De
Hervorming had ook zijn werk gedaan.
De graven van Holland hingen
de leer van Luther aan en dat was
een van de redenen dat in 1568 de
Spanjaarden de Hollanden binnenvielen.
De Nederlandse Opstand, ook
Replica van het V.O.C.-schip "Batavia
80-jarige oorlog genoemd, was begonnen.
Niet alleen op het land maar
(Foto: Batavia werf Lelystad)
ook op zee werd de vete uitgevochten.
Voornamelijk de Hollanden bleven aangewezen op wat ze al eeuwen hadden
gedaan: handel drijven. Het bezitten van de havenplaatsen betekende dat men de
handel beheerste. Echter op zee moesten veel geldverslindende maatregelen worden
getroffen. Diverse handelaren gingen in compagnonschap de zee op om zich bij
aanvallen beter te kunnen verdedigen. Zij rustten daartoe hun schepen met kanonnen
uit. Rond 1580 hadden de toenmalige afgescheiden zeven Hollandse gewes-
3071

ten, wiens bestuur verenigd was door de Staten Generaal, een vijftal Admiraliteiten
opgericht. Deze vijf werden naar de zeehaven of streek genoemd: Zeeland ( met
de haven Vlissingen), de Maze (Rotterdam), Amsterdam, West-Friesland en het
Noorderkwartier ( Hoorn en bij toerbeurt Enkhuizen) en Friesland (Dokkum en bij
toerbeurt Harlingen). De Admiraliteiten hadden een (groot) aantal schepen in bezit,
die als oorlogsschepen uitgerust, de handelsschepen als beschermend convooi begeleidden
naar de Oost en West. Het duurde niet lang tot de Verenigde Oost-Indische
Compagnie in 1602 en de West-Indische Compagnie in 1621 waren opgericht. De
producten uit de Oost en West werden als inkomende goederen belast. Ook de VOC
en WIC moesten geld bijdragen. Uit de opbrengst konden de Admiraliteiten, met al
zijn werknemers waaronder de kommiezen, worden betaald. Ook werd hiervan de
bemanning betaald evenals de bouw en de uitrusting van de schepen. Dit laatste
kon, omdat de waarde van de goederen vele malen groter was dan de belasting.
Deze in 1579 ingestelde belasting werd "Convooien en Licenten" genoemd. Deze
naamgeving: "Convooien" als begeleidende schepen en "Licenten" om met de vijand
te mogen handelen. De Hollanden hadden zout nodig voor hun haringvisserij en
de Spanjaarden graan, dus werd er als vijanden toch handel gedreven.
De goederen kwamen via de havens binnen en werden daar direct verhandeld of
(gedeeltelijk) naar het buitenland verkocht. Deze laatste goederen moesten dan over
land worden vervoerd en de grens passeren. Overijssel behoorde tot de Admiraliteit
van West-Friesland en het Noorderkwartier. Slechts op vier plaatsen langs de
oostgrens mochten de handelaren hun goederen uitvoeren en andere invoeren:
bij Hardenberg, Ootmarsum, Oldenzaal en De Braam. Vanaf Zwolle ging het over
de Vecht naar Hardenberg en vanaf Deventer via de Schipbeek naar Den Braam.
Ootmarsum en Oldenzaal waren over land te bereiken. Al deze vervoerde goederen
moesten ter controle genoteerd worden op zogenaamde paspoorten, die de handelaar
altijd moest kunnen tonen. Paspoorten werden door de kommies verstrekt
in de stad of het dorp vanwaaruit de goederen werden vervoerd. Dit kon in elke
plaats zijn, waar ook een kommies zetelde en moest voor goederen die in en uit het
gewest (= provincie) Overijssel kwamen via de vier hierboven genoemde grensovergangen
plaatsvinden. Zoals al gezegd, moest de vervoerder altijd het begeleidende
paspoort kunnen tonen. Wanneer deze dat niet kon, kon de kommies de lading en
de transportmiddelen als de voertuigen en de paarden in beslag nemen. Tegen
betaling van een hoge boete en betaling van de waarde van de lading en de transportmiddelen
kon hij deze terugkrijgen. Dit alles werd dan in de zeehaven ( Hoorn
of Enkhuizen) bij de Raad van de Admiraliteit geregeld en afgehandeld. De afstand
van den Braam tot Hoorn en Enkhuizen en de snelheid van communicatie zorgden
ervoor, dat sommige zaken wel meer dan een jaar konden duren. Geprobeerd werd
een en ander toch zo snel mogelijk af te handelen, omdat de kommies, zolang hij
de paarden onder zijn beheer had, deze ook voer en stalling op zijn kosten moest
geven. Het is begrijpelijk dat, als men iets wilde smokkelen, men gebruik maakte
van sluipwegen en weinig goederen tegelijkertijd de grens overbracht.
3072

De aanleiding tot het schrijven van dit artikel was het tegenkomen van een archiefstuk
waarin was beschreven hoe een echtpaar door zo'n 15-20 personen was overvallen
en mishandeld. Juist dit soort zaken vertellen ons hoe de toenmalige "leefregels"
waren. Naast hetgeen wat niet werd beschreven: het dagelijkse dorsen, het verzamelen
van heideplaggen, het hoeden van de dieren, het zaaien en maaien, hebben
we met uitspattingen van geweld, diefstal, "slagerijen" (= vechtpartijen) dus "mooie"
stukken die ons de keerzijde van de medaille tonen. In zowel het rechterlijke als het
justitiële archief zijn zaken met handelingen te vinden, die ons een beeld geven over
de rechtsregels van de toenmalige maatschappij.
Aan het aangetroffen en hieronder te bespreken archiefstuk, door de Staten van
Overijssel aan De Raad van de Admiraliteit te Hoorn, gingen veel notities vooraf. In
de hieronder volgende brief (voetnoot: HCO Zwolle 3.1 / 4637bis) staat beschreven
wat zich heeft afgespeeld in het huis van de ouders van de toenmalige kommies
Rattinck op den Braam. Vóórdat deze brief kon worden opgesteld, waren er diverse
rapporten opgemaakt door het plaatselijke gerecht in Haaksbergen, door de rechter
in Munsterland. Tevens de uitvoerige beschrijvingen van het voorgevallene van
ondervraagde personen, die iets gezien en gehoord zouden kunnen hebben. Een
aantal van deze rapporten zitten in dit archiefstuk en worden door mij niet behandeld
omdat het voornamelijk Duitse personen betreft.
Integraal de brief:
"Den Commis Rattinck op den Braam aan ons hebbende te kennen gegeven, dat
hij op den derden deses (voetnoot: niet aangegeven is welke maand dit betreft) van
Jan Hendrik Effinck, coopman in Munsterland hadde aangehaalt (=in beslag genomen)
vier stukken linden (= linnen) van buyten inkomende, gelijk mede van deselve
coopman op sijn terugreijse van Deventer een vat traan, 't welk niet op de paspoort
stond. Dat in absentie van hem Commis :/ die aan iemant tot Haxbergen een paspoort
was gaan geven:/ op maandag den zevenden deses maands, des avonds
tusschen 7 en 8 gebeurt was, dat ongeveer vijftien a twintig personen, wonende
in Munsterland omtrent twee uren van den Braam, ten huyse van hem Commis
sijn ingedrongen, desselfs vader, bij de deur staande, met geweld aangegrepen,
met messen in de hand hebben overvallen, tegen den grond gesmeten en eijndelijk
gebonden, dan eens met het mes op de keel, dan op het hart settende, elkander
aanspoorende, denselve het leven te benemen, seggende steekt den ouden donder
dood, snijd hem de keel af en diergelijke grouweldaden meer. Dat een der booswigten
daarop een snaphaan (= geweer), die ten huyse van hem Commis aan de muur
hing, hadde genomen, gemelte sijnen vader tegens den grond gebonden leggend
hadden gedreijgt te doorschieten, seggende laat ons dien ouden donder met sijn
eijgen snaphaan dooden. Dat de voorzeide booswigten nog al verder gaande sijnen
moeder, die als s/n en redeloos door het huys liep, insgelijks hebben behandelt met
het mes op de keel te setten deselve te binden, seggende wij willen het linden en de
traan weder hebben. Dat sijn moeder dus gebonden, door vijf a ses moordenaars
is gebragt na de kast alwaar het linden geborgen was, en onder een afgrijselijk
uytbraken van onmenschelijke dreygementen, is genoodsaakt is geweest het linden
3073

en de traan te moeten laten volgen (= afgeven)". Breedvoerig gaat de brief verder:
de booswichten waren weggegaan, twee geweren van de kommies meenemende.
Een der booswichten hadden zijn vader nogmaals gedreigd hem met zijn eigen
geweer dood te schieten. Gaat de brief verder "dat hij commis sijn ouders op sijn
't huyskomste hadde gevonden in uyterste verslagenheyt, schrik en vreese, en bijkans
als door de dood bevangen en nauwlijks ontbonden van de touwe, die tot aan
het gebeente in het vleesch waren gedrongen en bont en blauw van de striemen".
De kommies verzoekt nu "eenige militie op den Braam moge worden gelegt" om de
kommies te hulp te komen, zoals het voordien ook was geweest.
Hoorn 29 october 1737."
De kommies Rattinck, die blijkbaar niet erg geliefd was, had dus van Jan Effinck
uit Wessum (voetnoot: westelijk van Ahaus) goederen in beslag genomen, vanuit
Duitsland enige stukken linnen (voetnoot: een stuk is % el (3/4 x 58 cm) breed en
tussen de 60 en 75 el lang) en vanuit Deventer een vat traan en beide niet voorzien
van een paspoort. Effinck had een groot aantal kameraden gecharterd om hem
vier dagen later eens goed te pakken te nemen. Omdat de kommies niet thuis was,
hadden ze zijn ouders maar gemolesteerd.
Hoe is het nu mogelijk dat er zo weinig bekend is van het vervoer dat vroeger ook via
Den Braam de republiek binnenkwam of verliet Debet daaraan was dat er net als
in overige plaatsen waar een kommies werkzaam was, de schaduw- administratie
door latere generaties niet bewaard is gebleven. De officiële paperassen, als kopieen
van de paspoor-
Vs^/'/aa,')
£;£>*6-é*.*~y
JVÏógea
ten Généraal der Veesenigite üfedérlanden.
Met de Goederen hier onder gefyeeificeert,
feert is bet uitgaande Recht derConvoijen enLicenten, o
te brengen binnen den tydt van t i y 7 ni
dato van dezen, behoorlyke Certificatie vantlie van de Ctévoy
of Magiftraat aldaar op de fugge van dezpu, dat dezelve
goederen aldaar gebragt en aan 't Land geflagen
zyn. Mits dan restitutie der genamUieerde penningen genietende:
te weten • ' ~ - ~
••>-, 't A
Paspoort uit 1789. (Foto: HCO Zwolle)
ten, moesten naar
Hoorn / Enkhuizen
worden gestuurd en
vandaar na goedbevinden
naar Den
Haag ( Ministerie
van defensie). Maar,
in januari 1844 is in
Den Haag nagenoeg
het gehele
Admiraliteitsarchief
verbrand. Er is dus
weinig bewaard gebleven.
In Ootmarsum
woonde en werkte
van 1774-1791 de kommies Georg Willem Amelung. Deze liet bij zijn overlijden als
vrijgezel en dus geen kinderen nalatend() veel bezittingen na. Een in Duitsland wonende
broer en een bevriende Ootmarsumse familie waren zijn erfgenamen. Deze
kregen onenigheid over de erfenis. De broer wendde zich tot de toentertijd zeer
3074

goed bekend staande advocaat Jan Willem Racer in Oldenzaal. Deze heeft veel
over deze belasting bewaard, waaronder een lijst van alle goederen die in 1774 en
1775 via Ootmarsum de republiek verlieten en binnenkwamen. De auteur is bezig
hierover een boek te schrijven.
Oldenzaal
Gerard A.B. Nijhuis
RICHT UW BLIK OMHOOG
Dit gebouwtje staat tussen "De dom van Munster"
(Jhr. Von Heijdenstraat 2-4) en het Kantoorgebouw van de woningbouwvereniging
"Domijn" (Markt 12, voormalige pastorie van de Herv. gemeente).
Het voormalige huis, het Hoedemakershuis of logement "De Zwaan", dat op de plaats
stond, tussen deze twee gebouwen was eigendom van de Pancratiusparochie.
Een gedeelte van dit huis werd door de Pancratiusparochie gebruikt voor opslag van
o.a. rouwversieringen, kerststal e.d.
Deze opbergmogelijkheid kwam door de verkoop van het Hoedemakershuis in 1965
aan de gemeente te vervallen.
De behoefte aan een opbergmogelijkheid bleef echter bestaan.
Bij de verkoop van het genoemde perceel had het kerkbestuur een gedeelte van de
grond buiten de verkoop gehouden
om er t.z.t. een bergruimte te kunnen
bouwen.
In 1966 werd deze bergruimte gerealiseerd.
Bij het afscheid in 1983 van pastoraalwerker
Thij Willems als jongerenpastor
binnen de Haaksbergse R.K.
gemeenschap werd het gebouwtje
omgedoopt tot "Thijhuisje".
Het gebouwtje was toen al enkele jaren
in gebruik als ontmoetingsplaats
voor jongeren.
Thans is het eigendom van de Herv.
Gemeente en zal het bij de geplande
nieuwbouwvan een appartementengebouw
op deze plaats binnen niet
al te lange tijd worden afgebroken.
J.G. Hofste op Bruinink
(Foto: J.G. Hofste op Bruinink)
3075

f Herenigde
Hutobedrijuen
Haaksbergen
wü^e keuze!
HutObedrijf Rktief
R.J. uan LOChGm
Opel Hartgerink
Goorsestraat 122 Haaksbergen • Tel. 874 - 357 53 48 • uiiuiii.aktier.com
Enschedesestraat 76 • Haaksbergen • Tel. B53 - 573 74 44 • tuuiui.rjuanlochem.nl
Hengeuelde & Haaksbergen • Tel. B547 -33 3944- Tel. 853-572 18 52- iuuiiu.hartgerink.nl
HUlSkeS-Kokkeler Enschedesestraat 47 • Haaksbergen « Tel. B53 - 572 13 45
D ïetrnan & Zn.
Ueldmaterstraat 71 • Haaksbergen • Tel. 853 - 572 16 12 • iuuiuj.garagErietman.nl
LEETERS
ADVOCATEN
Unipro is producent van
Uzin kleefstoffen, Oeshfloor
kunstharsvloeren en Renovloer
vl oerren o vati esy stem en
Unipro
Mr L.P.F.M.C. Leeters
Mr A. van Zutphen
Mr A.W. van Putten
Spoorstraat 32
7481 HZ HAAKSBERGEN
tel.: (053)572 57 57
fax: (053)572 22 01
3076

Het is tijd voor een bank
waar je lid van kunt worden.
Het is tijd voor de Rabobank.
Rabobank
Van der Linde
De Echte Bakker
Jhr. von Hey denstraat 30
telnr. 053-5721394
Spoorstraat 59
telnr. 053-5742888
ook uw specialist in contactlenzen
Hk_. leeslenzen
cylinderlenzen
kleurlenzen
VAN DER WERF
gediplomeerd opticien - registeroptometrist BSc. • contactlensspecialist
Spoorstraat 2 / aan de markt - Haaksbergen
Tel.053-5722696
RD
plastics
DIJKSTRA
PLASTICS
producent van
kunststof
verpakkingsemmers
voor o.a. de
voedings- en
verfindustrie.
Industriestraat 3O-34 7482 EZ Haaksbergen, NL
Tel.: 053-5723884 Fax: 053-5727845
E-mail: info@rdplastics.nl www.rdplastics.nl
Ottinl^
'Lièergsistraat 4 -
TeL 053 - 5728712
ra>
BOEK EN BURO
HAAKSBERGEN
Spoorstraat 67 7481 HX Haaksbergen
tel. 053-5723524 fax 053-5741344
haaksbergen@boek-en-buro.nl
Thuis zien of uw op voorraad is:
www.boek-en-buro.nl

ACCOUNTANTS
BONZET
BOEKBINDERS V.O.R
• Enschede
• Haaksbergen
• Bergentheim
Blankenburgerstraat 41
7481 EA Haaksbergen
(053) 574 19 79
www.smkaccountants.nl
Voor het inbinden van
boeken, tijdschriften en
vervaardigen van dozen
en mappen
De Osseboer 44 7547 SJ Enschede
053-4314069
,
• •
!ï
— GRONDVERZET — DRAINAGE WERKZAAMHEDEN
— (SIER) BESTRATINGEN — CULTUURTECHNISCHE WERKEN
— GROENVOORZIENINGEN — LOON-EN SLOOPWERKZAAMHEDEN
— LANDBOUWMECHANISATIE — AANLEG EN ONDERHOUD SPORTVELDEN
Hazenweg 7 Haaksbergen Tel. 053 - 5721859 Fax 053 - 5729430
^eleclro*
Veldmaterstraat 75,7481 AC Haaksbergen
Tel.: (053)572 15 38, Fax: (053)572 77 66
Landelijk erkend Electro Technisch Installatie Bureau
info§electrobreukers.nl www.electrobreukers.nl
mraanrey
UNETO-VNI
aanleg en onderhoud van
electrotechnische installaties,
airco, ventilatie, stalbewaking,
inbraak, brand, beveiliging,
alle electrische app-, audio, video,
SAT-schotels, antennes,
telecom, ISDN, (mob.) telefonie,
computers, netwerk, verlichting