Home made 40 meterband ssb transceiver

gejoalberts

Deze tranceiver heb ik naar eigen inzicht opgebouwd. Inmiddels is het al meer dan 10 jaren geleden dat ik er aan begonnen ben. Bij de beschrijving wil ik alleen aantonen hoe leuk het is zelf iets op electronicagebied in elkaar te zetten en dan niet een kant en klaar bouwpakketje, maar zelf iets bedenken.

Home made 40 meterband ssb transceiver

Dit is geen compleet nabouwproject. Ik wil alleen een indicatie geven hoe

zelfbouw in zijn werk kan gaan. Een ieder doet het op zijn manier. In dit geval

wilde ik een tranceiver voor de 40 meterband bouwen.

Moest minstens 10 watt afgeven. Voeding 12 volt– 13,8 volt. En het

belangrijkste: Het moest passen in het mooie kastje dat ik ter beschikking had:

L 25 x B 20 X H 8 cm.

Plannen Jazeker. Digitale uitlezing. De VFO zelf laat ik gewoon analoog, omdat

deze zeer stabiel is gebleken. Nog een andere vertraging, want de balldrive heeft

een paar stugge plekjes.

Zoals u hebt kunnen lezen op de pagina zendamateur, ( www.gejoonline.nl ) was

ik als kleine jongen al een echte knutselaar. Hieronder volgt één van mijn grotere

projecten die ik uitgevoerd heb. Ik wil u mee laten genieten met de tot stand

koming van dit project en daarmee wil ik tevens aantonen dat iedereen, die zich

voor radiotechniek interesseert, iets dergelijks tot stand kan brengen, zonder al

teveel hulpmiddelen.

Het betreft hier een:

40 meterband SSB zend-ontvanger (transceiver) van 7.050 tot 7.140 Mhz.

U zult zeggen: „Wat een raar frequentiebereik!“. Inderdaad is dit zo in mijn

transceiver. Dit transceivertje heb ik gemaakt in de tijd dat de 40 meterband nog

liep van 7.0 tot 7.1. De draaicondensator heb ik in die tijd dusdanig kortgewiekt

dat alleen dit gebied te werken viel. Achteraf gezien had ik het beter met in serie

geplaatste C´s kunnen doen.

Als u zoiets bouwt, kunt u dit zelf aanpassen. Trouwens deze tranceiver kunt u

op elke gewenste frequentieband bouwen alleen de mengoscillator, die ik bij het

VFO gebruik veranderen en de spoelen veranderen. Ook is het natuurlijk


mogelijk om een multibandtranceiver te bouwen. Ik weet dat je tegenwoordig

voor een prikkie oude tranceivers kunt kopen. Maar de kick is het om uit een bult

"dode" onderdelen geluid te halen en wat is er nu mooier dan tegen het andere

station te zeggen: "My tranceiver is homemade". Natuurlijk krijg je daarna

opmerking dat dit wel te merken is. Maar er zijn er ook die je complimenteren.

Dat zijn dan meestal zelf ook knutselaars.

Dit project is nu "af". Af is een zelfbouwproject eigenlijk nooit helemaal. In dit

geval is de frequentieuitlezing nog analoog. De afstemschaal klopt inmiddels niet

meer en er is een probleem met de eigenbouw kristalfilters. De doorlaat voor het

zendfilter is anders dan die van het ontvangstfilter: Dit is toch een heel moeilijk

op te lossen probleem, wanneer je niet in de gelegenheid bent deze filters door

te meten. Vroeger deed ik dat op mijn werk, maar hier heb ik de gelegenheid er

niet meer voor. Een beetje de ritcontrol inschakelen is een noodoplossing.

Het is niet mijn bedoeling geweest om dit bouwproject, voor nabouw te

beschrijven, maar meer hints te geven hoe je zoiets tot stand kunt brengen. Laat

ook je eigen fantasie werken, afhankelelijk van de onderdelen die je ter

beschikking hebt.

Verder zijn deze drie zaken belangrijk:

a. Je moet het leuk vinden (ik kan mij als zendamateur niet voorstellen, dat je dit

niet leuk zou vinden!)

b. Je moet geduld hebben!

C. Je moet er de tijd voor hebben of voor maken.

Enige tips: Stel jezelf eerst de volgende vragen:

1. "Wat wil ik bouwen"

2. "Wat mag het kosten"

3. "Hoe ingewikkeld maak ik het"

4. "Heb ik er het gereedschap voor"

Om deze vragen te beantwoorden ga ik uit van mijn 40 meterbandtranceiver.

Waarom juist de 40 meterband Ik wil in de vakantie een beetje omhanden

hebben en meedoen aan de vakantierondes die op deze band lopen:

Ik wil dus zo'n tranceiver bouwen, maar dan eerst het ontvangstgedeelte. Pas als

dat goed werkt, ga ik beginnen met het zendgedeelte. Ik ben niet van plan een

dikke 100- tot 150 Euro uit te geven voor kristalfilters. Die ga ik zelf maken van

goedkope kristallen. Ik heb er dan een aantal nodig voor een bepaalde

frequentie à ongeveer 1 Euro stuk. Ik begin niet aan digitale technieken en PLL

en zo. Ik heb (had) voor de klus ter beschikking: oscilloscoop (tot 30 Mhz), een

multimeter, dipmeter, trimsleuteltjes, soldeerbout, wattmeter, frequentieteller.

Om het goedkoop te houden: Heb ik nog een leuk kastje liggen Een goede

draaicondensator en vertraging, zijn een "must". Heb ik nog een leuk metertje

liggen, dat als S-meter dienst kan doen Heb ik al eens een doos met

onderdelen op een verloting van de VRZA afd. Twente gewonnen (Ik meerdere)

Dan heb je al heel veel spullen om een tranceiver te bouwen!


We beginnen eerst met het bouwen van de ontvanger:

Let op! De ontvanger is bestemd voor de ontvangst van SSB signalen

(bandbreedte ong. 2,4 Khz) De VFO moet daarom zo stabiel zijn dat je niet

constant achter het signaal aan moet fietsen (of eigenlijk omgekeerd). Bij 1 Khz

verloop is het station niet meer verstaanbaar en moet je opnieuw afstemmen.

Hoe smaller je de kristalfilters maakt, des te stabieler moet je VFO zijn!

Rekenwerk:

Welke middenfrequentie gaan we gebruiken In eerste instantie moet je kijken of

je direct kunt mengen. Daarbij moet de VFO-frequentie hoger zijn dan de

middenfrequentie.

Kijk maar naar dit voorbeeld:

Middenfrequentie: 10,7 Mhz. VFO frequentie: 3,7 Mhz. De ontvangstfrequentie is

dan: 10,7-3,7 = 7 Mhz

10.7 - 3.5 Mhz = 7,2 Mhz. Dus de VFO moet voor de 40 meterband lopen van

3,7 tot 3,5 Mhz.

Mooie lage frequentie voor het VFO, dus goed stabiel te krijgen!

Maar pas op!!!

De 2e Harmonische van 3,7 - 3,5 Mhz. loopt van 7,4 - 7.0 Mhz. Dat signaal loopt

dus gewoon door de 40 meterband heen. Dit signaal is op die frequentie, uit het

vfo nagenoeg niet geheel weg te filteren en zul je dit signaal bijna altijd als een

draaggolf voorbij horen komen. (In een SSB-ontvanger te horen als een

fluittoon.) Voor een ontvanger (nou ja, het is niet anders) geen grote gevolgen.

Voor de zendkant wordt het anders: Het eerder genoemde 2e harmonische

signaal van het VFO wordt, hoezeer het ook wordt weggefilterd, weer mee

versterkt in het zendgedeelte en zal altijd wel als een ongewenste

ongemoduleerde draaggolf ergens op de 40 meterband te horen zijn. (eigen

ervaring).

Om dit te voorkomen zijn er drie mogelijkheden:

1. Je zorgt dat de VFO van 17.7 tot 17.9 loopt. (17.7 - 10,7= 7 Mhz.) Voordeel

geen last van de VFO harmonischen. Een nadeel is dat het signaal moeilijker

stabiel is te krijgen door deze hogere frequentie.

2. Je neemt een andere middenfrequentie.

3. Je blijft gebruik maken van een lage VFO frequentie en mengt dit signaal met

een kristaloscillator. (door mij wordt een X-tal gebruikt van 14 Mhz). 14 + 3,7 =

17,7 Mhz - 10.7 Mhz= 7 Mhz.( Je moet na het VFO wel goed filteren om de 14-

en 3,7 Mhz te onderdrukken!)

Je kunt op deze manier ook gemakkelijk de ontvanger geschikt maken voor

andere banden door het mengkristal te veranderen, alsmede het "frontend" van

de ontvanger aan te passen. Doordat aan de uitgang van dit z.g. Meng VFO


toch drie signalen voorkomen, te weten 3,7 Mhz– 3,9 Mhz, 10 Mhz en de

gewenste 17.7 Mhz—17,9 Mhz, is het goed te filteren. Een bandfilter op de 17,8

Mhz (midden van de frequentieband, zorgt voor een goede filtering omdat het

eigenlijke opgewekte VFOsignaal op ruime afstand ligt van uitgangsfrequentie.

Voor de 10 Mhz, kan aan de uitgang nog een zuig/sperkring geplaatst worden,

die het 10 Mhz signaal of naar aarde afvoert, of blokkeert.

Schematekenen:

We maken eerst een blokschema van onze ontvanger zoals wij die willen

bouwen:

Ontvangstgedeelte, middenfrequent, modulatie/demodulatiesoort(en). Hieronder

staat het blokschema van mijn tranceiver:

Aan de slag!

Begin altijd van achteren naar voren te bouwen!!!!

1. Monteer luidspreker en laagfrequentversterker (in mijn geval een

Velemanbouwpakketje met een TBA820 elk ander versterkertje is OK.) met

volumeregelaar.

TEST: Voorzie de

versterker van

spanning en draai de

volumeregelaar

helemaal open. Geen

brom, geen extreme

ruis oké. Raak met

een natte vinger de

ingang aan. Hoor je

nu brom

Ja OKE. Het AF

gedeelte van je

ontvanger is klaar.


Weerstanden Condensatoren Elko´s IC

R1 330K C3 100P C1 1uF TDA 1015

R 2 5,6K C4 100N C2 1uF

R3 4,7 Ohm C5 1,8N C7 100uF

C6 220N C9 10uF

C8 100N C10 1000uF

2. Maak nu de zijbandoscillator en regel deze af op ongeveer 10.7 Mhz.

TEST: Met de scoop: De uitgang ong. 2 Volt top-top. Is het signaal (na de filters)

mooi sinusvormig Heb je geen scoop Luister op een kg-ontvanger op 10.7

Mhz. of de draaggolf er netjes staat en of deze zuiver klinkt.

Ja OKE.

Dit schema komt uit een UKW berichte uit de 70er of 80er jaren, maar kan nog

steeds goed gebruikt worden. Ik heb de X-talfilters zelf gebouwd en de

zijbandfilters van dezelfde xtallen gemaakt. Je hebt twee zijbandoscillatoren. Eén

die ong. 1,5 kHz hoger en één die 1,5 kHz lager in frequentie ligt. (USB/LSB)

Het spoeltje L* is

voor het xtal dat

lager in de

frequentie komt.

Normaal kun je

zo´n xtal niet zo

laag trekken, maar

met een spoeltje

van een aantal

windingen

(expirimenteel

vast te stellen, kun

je zeer veel lager

komen. De

xtaloscillator werkt

dan als een VXO (variabele xtal oscillator.) Natuurlijk kan er ook moderner

gewerkt worden met een compleet SSB module IC. Ik heb het zo gedaan en het

heeft me nog nooit in de steek gelaten. Voor de buffertransistor T202 gebruik ik

aeentje met een TO39 behuizing (b.v. De 2N2219 of duurder, de 2N5109. Dat

zijn echte RF torren en door hun TO39 behuizing kunnen ze hun warmte beter

kwijt, hetgeen goed is voor de stabiliteit.

3. Maak de productdetector en sluit deze op de versterker aan.

TEST: Wanneer je een stuk draad op de signaalingang houd, zonder

aangesloten oscillator, mag er nagenoeg niets te horen zijn (werking van de

productdetector) Sluit nu de oscillator aan. Nu moet je, met aangesloten

antennedraad op de ingang, reeds kortegolfsgnalen kunnen horen omstreeks de

frequentie 10,7 Mhz. Is dit het geval, heb je reeds een heterodyne ontvanger op

één vaste frequentie gebouwd.

Werkt het zo OK!. Je bent goed bezig!


Een

balansdemodulator

die hier de functie van

productdetector

vervult. Er zijn ook

schakelingen die

opgebouwd zijn met 4

dioden b.v. 4 x

1N1914 of 1N4148,

selicium, maar nog

beter werken

skotkydioden. Omdat

seliciumdioden

ongeveer 0,6 volt

nodig hebben om in geleiding te komen. Skotky daarintegen geleiden al bij ong.

0,2 volt. Germaniumdioden geleiden ook al bij ong. 0,3 volt, maar deze laatste

zijn moeilijk te mensen. Je moet namelijk 4 de gelijke hebben om een goede

balans te verkrijgen. Bij een goede balans, is zoals gezegd, van een signaal, aan

de RF ingang aangelegd, aan de uitgang niets te horen. Zodra een signaal

tevens aan de andere ingang aangelegd wordt, komt er ook signaal uit de audio

output.

Hier een voorbeeld van een eigenbouw

ringmixer. De trafo´s zijn trifilair gewikkeld op

amidon ringkernen (rood) . Deze schakeling

levert goede resultaten op. Koopt u 2

ringkernen en de dioden, dan is een kant en

klate SBL 1 o.i.d. Voordeliger. Zo rond de tien

Euro zijn ze te koop.

Belangrijk bij deze mixers is dat de poorten

eenzelfde impedantie hebben. Meestal is dat

dus 50 Ohm.

De uitgangspoort van de SBL 1 is afgesloten

met een 51 Ohm weerstand (via een 10 nF

condensator). Daarna volgt nog een RF choke

om het beetje hoogfrequent dat er nog staat

tegen te houden en het signaal wordt dan via een elco uitgekoppeld.

4. Bouw nu de middenfrequentversterker voor 10,7 Mhz en sluit deze aan op de

ingang van de productdetector.


Omdat we vanaf de luidspreker naar achteren werken, is nu de

middenfrequentversterker aan de beurt.

Het middenfrequent werkt in deze op de frequentie: 10,7 Mhz. Elke andere

middenfrequentie is bruikbaar, alleen dan opnieuw letten op mengprodukten enz.

Het hart van deze versterker bestaat uit 2 ic´s de MC1350P. Nog steed goed

verkrijgbaar. Ze blinken uit door hoge versterking, zijn met AVR goed regelbaar

en het belangrijkster wel is. Ze werken gewoon op 12 volt! Na de twee ic´s komt

een Fet, de 2N4416 of vervangend type, (Ik heb de bekende BF245 fet

genomen) die zorgt voor de impedantieaanpassing via een Tokotrafootje. Via

een andere 2N4416, wordt een signaal afgetapt dat gebruikt gaat worden voor

de AVR (automatische volumeregeling) AVR is belangrijk omdat juist op de korte

golf, door verschillen in condities, de signalen harder en dan weer zachter binnen

komen. De AVR regelt dan a.h.w. Automatisch de geluidsterkte. De AVR

instelling is verschillend voor de modulatiesoorten CW, AM en SSB. Om SSB

mooi te laten klinken, moet de AVR snel aanslaan en langzaam terugvallen.

(Fast atack—slow delay). De aanhang voor de AVR in deze schakeling is zeer

uitgebreid. Ik heb de hele schakeling al vele malen gebouwd en ben er nog

steeds zeer tevreden.

Mogelijkheden: AVR: Aan/uit

S-meteraansluiting

AVR omschakelbaar: Voor AM en SSB

„Mute“ De hele versterker wordt dichtgedrukt. Dit wordt gedaan bij zenden.

TEST: Alvorens een test uit te kunnen voeren, kun je het beste de agc (=avr)op

uit zetten. De schakeling versterkt dan maximaal. Wanneer er niets staat te

oscilleren, zul je dit aansluiten op de demodulator merken in een geringe


ingang van het MF komt zul je, als het goed is, één brij van signalen horen. Het

mooiste is het nu om een signaalgenerator op 10,7 Mhz te hebben en de trafo's

van het MF op maximaal af te regelen.

Het op maximum afregelen gaat het gemakkelijkst als je de s-meter hebt

aangesloten.

Met het 25 K instelpotmetertje, kun je in stand SSB, de algehele maximale

versterking die op de demodulatoer komt te staan, regelen. Het signaal moei „

mooi“ klinken en niet overstuurd zijn.

Bij niet aangesloten antenne regel je de agc spanning (staat op de S-meter) af

op + 3 volt. Dit doe je met de de 22K instelpotmeter. De s-meter moet daarbij op

0 uitslag komen te staan. Dan geef je aan de ingang een sterk signaal, waardoor

de agcspanning oploopt tot 9 volt. De s-meter moet dan een 5/9 +30 dB

aangeven. De S-meter is alleen een indicatie en kan het beste afgeregeld

worden, als de ontvanger geheel klaar is en een antenne is aangesloten.

De afregeling geschiedt dan: Geen antenne S 0 enorm sterk signaal met

antenne S 9+30. Iets anders hoef je niet te verwachten. Je ontvanger is geen

meetinstrument!

(Als generator een oscillator maken met een 10,7 Mhz X-tal en goede

verzwakker en je hebt weer een prachtig stuk gereedschap!)

U vraagt zich natuurlijk af hoe u aan een print komt, waar alle onderdelen netjes

op staan en deze via baantje op de print met elkaar verbonden worden.

Dan kan ik u geruststellen. Ik bouw namelijk de schakelingen zoals ze op het

schema staan.

Als je naar mijn print kijkt, kun je a.h.w. het schema er naast leggen.

Voor VHF en hoger gebruik ik in ieder geval printplaat met kleine stukjes

dubbelzijdige pring als eilandjes. Verder dienen alle massapunten van

weerstanden, condensatoren, ic´s en dergelijke ook als steun.

Voor de HF, als het om kleinsignaaldelen gaat, zoals deze MF strip, gebruik ik

gewoon gaatjesprint. Het liefst wel epoxyprint:

Hiernaast is de

hele schakeling

te zien, zoals

deze in het

schema

voorkomt. De

productdetector

is in mijn geval

een kant en

klare IE 500.

Het kleine

printje

linksonder is

nog een

gevoelige lf

voorversterker.

Het x-talfilter rechtsboven behandel ik appart, want dat is ook een verhaal appart

om zelf te maken. Zoals ik dat gedaan hem is het niet zoals het hoort, maar kon


Dit in verband met ruimtegebrek, niet anders maken.

5. Maak nu je eigen X-talfilters. Ik maakte gebruik van z.g.ladderfilters,

bestaande uit 7 X-tallen van 10.700 Mhz, voor elk filter. Over de opbouw en

afregeling is veel te lezen hieronder enige voorbeelden.

Twee opmerking:

Ten eerste: Hoe groter de C´tjes worden genomen, des te smalbandiger wordt

het filter. De frequentie van de x-tallen wordt als het ware naar hun maximale

laagste frequentie getrokken. Hoe dichter bij deze frequentie, hoe minder

doorlaat bandbreedte overblijft. Het filter zal daarom ook niet op 10,7 werken

maar op een wat lagere frequentie.

Ten tweede: Hoe meer X-tallen, des te vlakker wordt de doorlaatcurve.

(Tekeningen uit het ARRL handboek 1982)

Voor een maximaal resultaat moet je ervoor zorgen dat de ingang en uitgang van

elk x-tal erkaar niet ziet. Dus voorzien van een afscherming. De huisjes van de x-

tallen aan massa.

Eigenlijk moet je deze filters met een wobbulator doormeten, zodat je de

doorlaatcurve kunt bekijken en eventuele rare pieken weg kunt werken. Het x-

talfilter wat ik heb gebruikt zijn aan de ingang en uitgang afgesloten met een

instelpotmeter van 220 Ohm. Hiermee regel je de x-talfilters op het gehoor af.

Het signaal moet zo natuurgetrouw klinken scherp geluid duidt vaak op het feit

dat de doorlaatcurve niet helemaal vlak is. Een rinkelend geluid geeft meestal te

kennen dat de afsluitweerstand te hoog is. De impedantie is dan hoog en gaan

de x-tallen zeer smalbandig gedrag vertonen. Je zou het bijna oscilleren kunnen

noemen.

Wanneer het filter klaar is, wordt deze op de ingang van de MFversterker

aangesloten. Aan de andere zijde van het X-talfilter een klein draadje en nu moet

je een soort smalbandig geluid horen. Hoor je een soort rinkelen Dat is het

teken dat het filter een signaal door laat.


Werkt dit naar behoren OK.

6. Bouw nu je VFO (Op de voorgeschreven wijze d.w.z. oscillator en

afstemcondensator op één plaat. Gebruik een ferietringkern T50-2 en wikkel

strak. Gebruik keramische. C´tjes met = np0 (zwart petje). Na de bouw regel je

met serie- en parallel c's de VFO zo af dat de hele gewenste band bestreken

wordt. (er iets over laten gaan)

TEST: Hang de uitgang aan een scoop en kijk of het signaal mooi sinusvormig

is. Zo nee, dan is de oorzaak waarschijnlijk "harmonischen", die uitgefilterd

moeten worden. Is het signaal, na een kwartiertje opwarmen, mooi stabiel

Enige honderden Herz per uur kan.

Werkt dit zo OKE:

Het oscillatorgedeelte met de eerste buffer, zijn afkomstig uit het ARRL

handboek 1982. Omdat de VFO voor zowel zenden als ontvangen gebruikt wordt

en een mixer wordt aangestuurd die een enorm grootsignaalgedrag heeft, Moet

de VFO toch wel wat vermogen leveren.

De eerste 2N5109 is eigenlijk een extra buffer gevolgd door een bandfilter.

Daarna komt er nog een extra trapje met een 2N5109, opnieuw gevolgd door

een bandfilter. Aan de uitgang wordt het signaal gesplitst voor het ontvangst- en

zendgedeelte.

De bandfilters zijn zo afgeregeld dat de hele frequentieband van het VFO

gelijkmatig doorgelaten wordt. De filters dienen bij het afregelen (met een scoop)

afgesloten te zijn met 50 ohm weerstandjes.


Plaats nu de ontvangstmixer, zoals voorgeschreven.

TEST:Wanneer je nu een antenne aan de ingang houdt, moet je al sterke

stations in de 40 meterband kunnen ontvangen. Is dat het geval OKE!

Bovengenoemd schema van de mixer heb ik gehaald uit een CQDL met het

onderwerp: „Groot signaalgedrag van mixers“.

Dit heb ik nagebouwd en ben zeer tevreden.

De dioden zijn van het type skotky. Van de VFO moet een signaal van 100 mW

komen, dat met een 3dB verzwakker op een aansluitimpedantie van 50 Ohm

gebracht wordt. (Impedantieaanpassing voor de drie poorten is zeer belangrijk

om een goede isolatie tussen de poorten te krijgen). Wanneer er te weinig

signaal op deze mixer staat, zullen de dioden slecht, of helemaal niet schakelen.

Dit resulteert in een slechte gevoeligheid en slechte balans tussen de poorten en

de mogelijkheid van AMdoorbraak (De ontvanger werkt dan als rechtuitontvanger).

Of de balans goed is, kun je met een scoop testen. Je meet op het

voedingspunt van het mengsignaal maximale spanning. Op de ingang moet dit

signaal nagenoeg niet aanwezig zijn. Ook niet op de uitgang van de mixer. Na de

mixer komt een diplexfilter dat de 10,7Mhz van de overige (ongewenste)

signalen uitfiltert en tevens de uitgang op 50 ohm houdt.

7. Maak nu de voorversterker met filters en regel deze in het midden van de

band af.

.


Trafo 1 en 2 zijn Tokotrafo´s voor de frequentie 10,700 Mhz.

(Ik gebruikte het type KAC 6400A)

L1 en L2 zijn gewikkeld op Amidon ringkerntjes (geel) op iedere ringkern 25 wdg

en 5 koppelwindingen.

De 3 X 220 ohm weerstanden parallel zijn genomen omdat 1 x 1/4 watt 75 Ohm

te heet zou worden. Of je moet er één hebben van 1 watt.

Ook de voorversterker is opgebouwd rond een 2N5109 (een UHF lijnversterker)

die zéér geschikt is om grote signalen te kunnen verwerken. Deze transistor, die

ik klasse A een grote ruststroom heeft (zonder veel ruis te veroorzaken) moet

wel voorzien worden van een klein koelsterretje.

Sluit dit frontend aan op de ingang van de mixer en regel de spoeltjes grof op het

gehoor af op maximale signaalsterkte (of ruis).

Is dit al gelukt OKE.

Je bent al een héél eind op weg om een zeer goede SSB ontvanger te bezitten!

N.B. In principe zou je op de 40 meterband ook zonder voorversterker kunnen

werken, maar ik vind zelf de signalen overdag wat zwak. Ik laat de

voorversterker er gewoon tussen. Er wordt dan 's avonds en ' s nachts wel veel

gevraagd van deze versterker en ook van de mixer. Daarom heb ik juist gekozen

voor een versterker en mixer, die een grootsignaal aan kunnen.

Goede filtering is noodzakelijke waardoor per filtereeinheid zo'n -6 dB verlies

optreedt. In totaal dus zo'n -12 dB voor deze schakeling. De versterker versterkt

10 X, dus maakt weer zo'n 10 dB goed.

8. De fijnafregeling die nu nog moet plaatsvinden, is een geduldig werkje. Heb je

genoeg meetapparatuur, geen probleem, zo gepiept. Maar zonder, of met weinig

hulpmiddelen, hier enige tips:

1. Regel het AGCsysteem zo af dat deze nog net niet werkt zonder antenne.

Voor SSB heb je een Fast atack/ slow delay regeling nodig (Hoe groter de C1

in het agc systeem is, des te langer zal de de afvaltijd duren. (slow delay).

2. Regel de zijband oscillatoren op beste verstaanbaarheid (voor 40 meter is dit

de LSB oscillator)

3. Regel de hele ontvanger op maximale ruis in het midden van de band af, met

een kleine antenne aan de ingang of een SSB tranceiver op TX zonder

microfoon op de 40 meterband

De filters van de preamplifier heb ik als volgt afgeregeld:

De eerste twee kringen op het midden van de band. (7.100 Mhz.)

De twee laatste kringen van de preamplifier:

De eerste op 7.050 Mhz en de tweede op 7.150 Mhz. Deze handelingen een

aantal keren herhalen, totdat geen verbeteringen meer optreden.

Opmerking: Denk ook aan de bandfilters in het VFO gedeelte dat die over de

hele band nagenoeg dezelfde signaalsterkte afgeeft. Ander zal dit leiden tot

minder ontvangst op bepaalde gedeelten van de band. Dit werkje is goed met

een scoop te doen. Of gewoon op de S-meter.


Je kunt nu zeggen dat je een 40 meter SSB receiver hebt gebouwd, die, qua

prestaties, weinig onder doet voor een gekocht exemplaar van vele honderden

Euro's.

Maar wat het belangrijkste is:

Je hebt er veel van geleerd en het geeft je enorm veel voldoening en natuurlijk

een trots gevoel dat je dit toch maar geflikt hebt!!!

Je zult ook beslist een dikke knuffel van je vrouw en/of vriendin krijgen. Niet zo

zeer omdat ze blij is dat je het voor elkaar hebt gekregen, maar dat je misschien

nu weer meer tijd voor haar hebt.

Na een tijdje met deze ontvanger geluisterd te hebben, wordt het nu tijd om het

zendgedeelte aan te pakken. Ook hier gaan we van laagfrequent naar

hoogfrequent. Dus van microfoon naar de eindtrap.

De modulator en de mengtrap:

Het schema van de modulator komt uit een artikel in "UKW-berichte" uit de jaren

70 en maakt deel uit van een 2 meter ssb tranceiver. Gezien de eenvoud van

deze schakeling, heb ik deze al enige keren nagebouwd, zonder problemen te

ondervinden.

De schakeling bestaat uit twee transistortrapjes LF om het microfoonsignaal te

versterken en de ringmodulator, waarop ook het signaal van de zijbandoscillator

wordt aangesloten. Aan de uitgang staat nu een DSB-signaal (dubbel zijband is

een AM signaal met onderdrukte draaggolf.) Dit signaal wordt door een RF

transistoren versterkt, waana het naar een eigen gemaakt X-talfilter gaat (zie de

informatie hierboven over deze filters.)


Op de foto kunt u mijn bouwwijze aan de hand van het schema goed volgen.

Korter kun je met de bedrading eigen niet zijn.

Natuurlijk had ik ook hier het x-talfilter helemaal in moeten blikken en de c´tjes

staan capacitief toch wel heel dicht naar elkaar zonder afscherming.

De mengtrap:

Omdat ik alleen te maken heb met 2 signalen, namelijk het VFO signaal en het

10,7 Mhz ssb signaal, heb ik gekozen voor een simpele mengtrap, bestaande uit

twee gewone uhf transistoren. Ook afkomstig van het schema van genoemde 2

meter SSB-tranceiver alleen iets gemodificeerd om de balans van deze

mengtrap beter in te kunnen stellen.

Het beste resultaat kun je behalen door twee transistoren uit te zoeken met

excact dezelfde karakteristiek, maar deze metingen zullen voor de meeste

amateurs wel niet te doen zijn. Netjes symetrisch opgebouwd, geeft deze

mengtrap goede resultaten.

De mengtrap met de 500 Ohm instelpotentiometer zo instellen dat er een

minimum aan 10.7 Mhz signaal op de uitgang staat, zonder dat de VFO is

aangesloten. Hetzelfde doe je met aangesloten VFOsignaal zonder de 10,7 Mhz

aan te sluiten. Bij goede balancering zullen beide producten goed onderdrukt

zijn. Besteedt je hier minder aandacht aan. Dat heb je toch kant dat strakt aan de

antenneuitgang van de zender 10,7 Mhz produkten alsmede het VFO signaal

uitgezonden worden.

Na deze klus weer filteren met een goed uitgangsfilter plaatsen, afgeregeld op

het midden van de 40 meterband (7,1 Mhz.)


3 de driver:

Het schema van deze driver heb ik gehaald uit het ARRL handboek 1982. Het

betreft hier een breedbandversterker (zonder ingangsfilter) van 3 - 30 Mhz. 10

mW in 1,2 watt uit. Er kan geexpirimeteerd worden met de verschillende

transistoren. De eerste kan een gewoon BC NPN type (met hoge steilheid) zijn.

De 2e is door mij een 2N4427 gebruikt (TO39) maar kan ook een 2N5109,

2N3866 of een 2N2219 zijn. Deze laatste is de goedkoopste.

Allemaal goedwerkende transistoren maar de output is verschilend.

Voor de laatste transitor heb ik een 2N1945 gebruikt. Voordeel is dat de emiter

aan de behuizing zit. Dus montage zonder isolatie op het chassis is mogelijk!

Deze torren zijn toch wel wat duur en ik vraag mij af of ze heden ten dage nog

verkrijgbaar zijn. Ik wou dat ik er nog wat in mijn laatje had liggen.

Het leuke is dan om zelf iets te zoeken wat aan je verwachtingen voldoet.

Meestal transistoren gesloopt uit oud 27 Mhz z.g. AM bakjes.

De transistor in de Voxline is een PNP type 2N4037. Als vervanger: een BC161

(60V 1A 1W)

Omdat de driver gebruikt wordt in mijn 40 meterband tranceiver, heb ik toch weer

voor een extra bandfilter gekozen. Omdat een eerder filter op 7,1 Mhz werd

afgeregeld, gaan we nu weer één trafootje op 7,05 Mhz en de ander op 7,15 Mhz

afregelen.


Tot slot nog een eindtrapje met een z.g. 1 Euro FET. De IRF520 (Of IRF510

Deze heeft iets minder vermogen maar levert ook met gemak de genoemde 20

Watt. Ik heb hem zelf in gebruik met de IRF 510. Er zijn ook ontwerpen met deze

fet waar meerdere parallel worden geschakeld. Voordeel van deze Fets, die

eigenlijk voor audiodoeleinden gebruikt worden, is dat zij zeer stabiel zijn, geen

vreemde oscillaties en bij opwarming verloopt de ruststroominstelling ook niet.

Dus er wordt ook geen temperatuurcorrectie toegepast.

Eenvoudig met het instelpotmetertje de ruststroom instellen en klaar is kees (of

Kees).

Dit is dan het einde van de beschrijving. Ik moet er nog even het volgende aan

toevoegen. Het is een project, dus er kunnen altijd verandering aangebracht

worden, maar alleen als dit ook echt verbeteringen zijn. Heeft iemand sugesties,

laat mij dit dan horen. Heeft iemand kritiek Bespaar me dat.

Ik heb veel te vaak in mijn leven moeten horen, van mensen die er „verstand“

van behoren te hebben, dat ik A-technisch ben en echt een beroep moet zoeken

in de administratieve sector

Op de radiomarkt in Bentheim (Dl) heb ik meer dan 30 jaren geleden eens

gestaan om wat van mijn spulletjes te verkopen. Een vader nam mijn 23cm

tranverter, die ik expirimenteel had opgezet in zijn hand. Het knutselwerk

bestuderende zei hij tegen zijn zoontje: „Kijk, zo hoort het niet! Dat ik knoeiwerk!“

Ik heb niet gereageerd, maar stond op het punt om te exploderen. Dit laatste heb

ik niet gedaan, omdat er ook alleraardigste zendamateurs rondliepen, die ik niet

besmeuren wilde.

Perslot gaat het hier om een gezamenlijke hobby en zoals ik heb geschreven, is

dit project eigenlijk niets nieuws, alleen is „bijna“ alles zelfgebouwd uit goedkope

materialen en als het dan ook nog werkt. Of alles wat ik beschreven heb, een te

technisch verhaal is geworden, dat hoop ik niet. Ik heb het zo beschreven dat ik

verwacht dat ook personen met weinig kennis van zaken dit verhaal begrijpen

kunnen.

Groeten en veel plezier Gejo: ´73 OE7LFJ

More magazines by this user