15 - Denkraam Digitaal

denkraam.info

15 - Denkraam Digitaal

Denkraam

Geestelijke Gezondheidszorg Maatschappelijke Opvang Verslavingszorg

gratis magazine voor en door cliënten in de regio Rijnmond

nummer 15 - juni 2005

[1]


Colofon

Redactie: Christian Dogterom, Koos Bijlholt,

Michiel van Gog en Francisca Clasquin.

Eindredactie: Ernest Smit, Jan B. Burger,

Carla Berkhof, Isabella Fabri, Yvonne Barning,

Bas van Bellen en Ton Hensing.

Correspondenten:

Ellie Weistra, Cor Noordegraaf, Theo Hekkenberg, Cliëntenraad

GGZ Europoort, Ruth, Myrthe,

Bart Nortier, Sharon Janssen Andeweg,

Yvonne van Wely, Teus van Wijk, Anja,

Yvonne Barning, Niki Schipper, Koos Bijlholt,

Ernest Smit, Marianne de Man, Bas van Bellen,

Dimmi, Mw. B. Croes, Foekje Bok en Martin Luycx.

Fotografie: Michiel van Gog en Martin Luycx

Strip: Ferry van Wing.

Vormgeving en Druk: Drukkerij Argus, Rotterdam.

Verzendklaar maken: Datawerk, Rotterdam.

Distributie: Postdienst Vredehof, Rotterdam.

Verspreidingsgebied:Regio Rijnmond, de Hoekse

Waard, Voorne-Putten en de Zuid-Hollandse Eilanden.

Oplage: 2700 exemplaren.

Redactieadres: (ook voor een gratis abonnement)

Postbus 21078

3001 AB Rotterdam

Tel: 010-7502123

E-mail: redactie@denkraam.info

Website: www.denkraam.info

Deadline nummer 16: 11 juli 2005

Verschijning: vanaf 8 augustus 2005

[Denkraam]

Inhoudsopgave

5 Van zorg-watcher naar

radio-omroep

Vaste column van Cor Noordegraaf

7 Het kleine kind

Door Ruth

8 Van de cliëntenraad GGZ

Europoort

De cliëntenraad gaat wensen van cliënten

van ICM-teams inventariseren.

10 SpongeBob

Squarepants Fan

Column door Sharon

Janssen Andeweg

12 Het wel en wee

van een

gestigmatiseerde

schizofreen

Ervaringsverhaal door

Christian Dogterom

15 Week van de Psychiatrie

Een impressie van de week van de Psychiatrie

2005 in Rijnmond. Met bijdragen van:

Niki Schipper, Ernest Smit, Marianne de

Man, Foekje Bok, Loesje en Martin Luycx.

Projectondersteuning:

Teus van Wijk, Basisberaad Rijnmond

(Hoofdredacteur)

Tel: 010-4665962 / 010-7502123

E-mail: t.vanwijk@denkraam.info

Denkraam’ is een onafhankelijk magazine. Het is een

product van de gezamenlijke cliëntenraden

uit de GGZ, Maatschappelijke Opvang en Verslavingszorg

uit de regio Rijnmond in samenwerking

met het Basisberaad.

Aan de totstandkoming van deze uitgave is de

uiterste zorg besteed. Voor informatie die desondanks

onvolledig of onjuist is opgenomen aanvaardt de

redactie geen aansprakelijkheid.

Alle in deze uitgave opgenomen artikelen mogen

niet worden overgenomen zonder toestemming

van de opsteller.

De redactie kan besluiten ingezonden bijdragen

zonder opgave van reden niet te plaatsen, in te

korten en/of taalkundig te bewerken.

Publiceren onder pseudoniem mag, mits naam en

adres bij de redactie bekend zijn.

En verder:

4 Ingezonden: reactie vanuit Amsterdam

reactie op de

Buik van Boeddha

5 Rectificatie

6 Samen zijn we sterk (gedicht)

6 Kapot (gedicht)

9 Museum voor de Psychiatrie

11 Kunst in zijn algemeenheid

11 Luisteren (gedicht)

11 Pasje (gedicht)

14 Schilders van Parijs

20 Ojibway indianen en rotstekeningen

20 Vriendschap (gedicht)

21 Henkie Denkie

22 Kaarten

22 Mijn dag (gedicht)

23 Recept uit de keuken van de redactie


nummer 15

nummer 15

Van de redactie

Denkraam nummer 15 alweer, de tijd gaat snel. We hadden u voor dit nummer het

thema ‘kunst’ beloofd. Ondanks de vele en harde werkzaamheden van de redactie

kunnen we u nu geen themanummer aanbieden. Toch gaat in dit nummer de speciale

aandacht uit naar de Week van de Psychiatrie 2005, met als thema ‘Uit de

Kunst!’. In onze bijlage vindt u een impressie van een aantal bijeenkomsten tijdens

de week, gebundeld met commentaar en een aantal kunstzinnige artikelen. De

redactie houdt haar ogen gericht op het thema kunst. In latere nummers wordt

nog aandacht besteed aan kunst.

Op 19 mei jongstleden heeft in het stadhuis in Rotterdam de cliëntenconferentie

over de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) plaatsgevonden, onder de

titel “WMO Kansen Of bedreigingen!’ De conferentie was goed georganiseerd, en

kende een hoge opkomst. Sprekers waren onder andere Lucas Bolsius (wethouder

Sociale Zaken Rotterdam) en Edith Scholten Aalbers (beleidsmedewerker ministerie

van VWS). De redactie was hier uiteraard bij aanwezig. In het volgende nummer

zullen we meer aandacht besteden deze conferentie.

Onze vaste columnist, Cor Noordegraaf, is in dit nummer weer van de partij met

zijn column ‘van zorg-watcher naar radio-omroep’. Er zijn in dit nummer nog

meer columns te vinden. Een gaat over het (gesloten) deurbeleid van een der

instellingen tijdens de open Week van de Psychiatrie. En voor de ware liefhebber

hebben we in de aanbieding: ‘SpongeBob fan!’ “Voor iedereen die het nog niet

gezien heeft: je moet het een keer gezien hebben”.

Enkele lezers hebben gereageerd op artikelen uit Denkraam. Een aantal van de

reacties hebben we uiteraard geplaatst in dit nummer. Een alerte lezeres stuurde

een e-mail, waarin de redactie werd gewezen op een misser in ons vorige nummer.

Uiteraard wordt dit verderop in dit nummer gerectificeerd. Hierbij wil de redactie

de betreffende lezeres bedanken: al doende leert de redactie.

Speciale aandacht gaat uit naar de oproep van de cliëntenraad van GGZ Groep

Europoort. Denkraam is een tijdschrift van de samenwerkende cliëntenraden in

Rijnmond, en ziet graag nog meer bijdragen van de cliëntenraden tegemoet. En als

u als cliënt ervaringen heeft met een van de ICM-teams, kunt u contact opnemen

met de Cliëntenraad van GGZ Europoort.

De redactie wenst u

veel leesplezier toe.

Deadline nummer 16: 11 juli 2005

Denkraam redactie

Postbus 21078

3001 AB Rotterdam

tel. 010 – 7502123 / 4665962

e-mail: redactie@denkraam.info

[3]


Geachte redactie en eindredactie,

[ingezonden 1]

Op de eerste plaats gefeliciteerd met jullie

geweldige blad voor en door cliënten

(in brede zin) in de regio Rijnmond. Het

is werkelijk een genot om te lezen; het

ziet er goed verzorgd uit! Ik ben Theo

Hekkenberg, lid van de kerngroep DAC

“de Tour” in Amsterdam en onder andere

belast met de PR.

Ik wil even reageren op het stuk

“Bezoek aan twee cliëntgestuurde

DAC’s” van Ton Hensing (Denkraam 13,

februari 2005). Dat is wat aan de late

kant, maar soms ga je als cliënt langere

tijd over grenzen van je maximale

belastbaarheid heen. Dan moet je tijdelijk

wat gas terug nemen, je kan niet

alles meer tegelijk!

Natuurlijk heeft Ton gelijk als hij

opmerkt dat ‘cliëntgestuurd’ een modewoord

aan het worden is, en dat voorkomen

dient te worden dat het te pas

(maar dan is het niet erg) en te onpas

(en dan is het wel erg) wordt gebruikt

(wie ontwikkelt er eigenlijk een ‘keurmerk’,

Koot en de Bie soms) Wat echter

niet vergeten mag worden is dat cliëntsturing

een groeiproces is, dat bepaald

niet van de ene op de andere dag is

gerealiseerd. Afhankelijk van de mogelijkheden

en onmogelijkheden van de

mensen die erbij betrokken zijn, zullen

de resultaten ervan groter of minder

groot zijn, en zal ook de periode waarin

zo’n proces van verandering plaats

vindt korter of langer duren. Het uitgangspunt

zal in alle gevallen echter

moeten zijn: dat cliënten meer greep

krijgen op de activiteiten die zij willen

en kunnen doen, waardoor zij gebruik

kunnen maken van de talenten die zij

in huis hebben, en waardoor zij beter

tot ontplooiing kunnen komen.

Tot slot nog even dit: ons DAC (dagactiviteitencentrum)

is toegankelijk voor

álle mensen met een psychiatrische of

psychosociale achtergrond, en dat betekent

dus dat iedereen uit die achterban

toegang kan verkrijgen (dat wordt niet

beslist door de organisatie waar wij deel

van uitmaken). Uiteraard wensen wij

wel voor al onze bezoekers deze laagdrempelige,

veilige en ontspannen situatie

zo goed mogelijk te handhaven,

waardoor het sporadisch kan voorkomen

dat wij mensen die deze sfeer

geweld (letterlijk of figuurlijk) aandoen,

tijdelijk de toegang moeten ontzeggen.

Met behoorlijk wat zorg wacht ik wel de

ontwikkeling van de WMO (Wet Maatschappelijke

Ondersteuning) af. Het kan

en mag toch niet zo zijn dat straks een

deel van de huidige (en mogelijke toekomstige)

bezoekers niet meer op een

DAC zouden kunnen komen door

beperkende maatregelen die de gemeentelijke

overheden aan het bezoek gaan

stellen

Theo Hekkenberg.

De dikke buik van Boeddha

[ingezonden 2]

Boeddha’s dikke buik heeft in tegenstelling

tot wat gesuggereerd wordt in het

eerdere artikel met dezelfde kop niets te

maken met de hedendaagse obesitaskwaal

of te wel het steeds meer voorkomen

van zeer volslanke mensen, waaronder

vaak ook de kroost van de

hedendaagse fastfoodouderen.

De gulden middenweg, zoals beschreven

in het andere artikel over het Zenklooster

hield en houdt namelijk in dat

we niet moeten vervallen in extremen.

Aan die indruk kon ik me bij de schrijver

van het dikke Boeddha-artikel

helaas niet onttrekken.

Het feit dat bij sommige Boeddhabeeldjes

de Boeddha uitgebeeld wordt met

een nogal corpulent uiterlijk terwijl zijn

gelaat gelukzaligheid uitstraalt, heeft

simpelweg met de symbolische waarde

van zijn dikke buik te maken.

Zijn dikke buik symboliseert simpelweg

het innerlijke transformatieproces van

negatieve impulsen, ideeën, concepten,

handelingen enzovoorts. In zijn dikke

buik verteert hij al dit negatieve en

transformeert hij dit tot een staat van

niet-gehechtzijn aan dat negatieve. Hij

verteert in zijn buik zelfs ook al hetgeen

wat wij zo nastrevenswaardig en

positief benoemen tot niet-gehechtzijn

aan.

Met andere woorden de ware Boeddha

transformeert, verteert alles [via zijn

symbolische dikke buik] waar we aan

gehecht zijn door afkeer of juist willen.

Zelfs al speelt dat hele proces zich af in

zijn dikke buik, dan weerhoudt het niet

de gelukzalige glimlach van niet- oordelende

of veroordelende onthechting die

zijn gezicht siert.

En zo heeft een dikke buik toch haar

charme.

Ted Borghmans

[4]


Vlak na het verschijnen van Denkraam

14 kreeg de redactie de volgende e-mail

van een oplettende lezeres:

“Het kan toch niet echt zo zijn dat de

redactie niet heeft opgemerkt dat het

gedicht op bladzijde 7 met de titel “overdenkingen”

de letterlijke tekst is van het

nummer van Marco Borsato, geschreven

door John Ewbanks “De Bestemming” ...

Verder gefeliciteerd met het 2-jarig bestaan.

een uitstekend blad.”

De redactie moet toegeven dat we geen

Marco Borsato-kenners zijn. Desondanks

had het niet mogen gebeuren dat

er in Denkraam een songtekst wordt

geplaatst onder andere titel en andere

auteur. We hebben het moeten nazoeken,

en inderdaad blijkt het geplaatste

gedicht de letterlijke tekst is van “De

Bestemming”, geschreven door John

Ewbanks en bezongen door Marco Borsato.

Dit had niet mogen gebeuren. Een

excuus van de redactie is hier op zijn

plaats, zowel naar de lezers,

als naar de betrokken personen.

De redactie wil de

bewuste lezeres bedanken

voor haar oplettendheid en

het waarschuwen van de

redactie. Al doende leert

men.…ook de songteksten

van Marco Borsato.

De redactie van Denkraam

[rectificatie]

Van zorg-watcher naar radio-omroep

Er gaat wat om in medialand. Alles is

daar in rep en roer omdat de “publieke”

omroep moet inkrimpen. Nog niet zo

lang geleden zou ik zoiets schouderophalend

aan me voorbij laten gaan. Maar

sinds ik zelf een omroep heb opgericht

volg ik dat soort nieuws wat meer. Zo

rustig en stabiel als de psychiatrische

wereld zich altijd aan mij toonde, zo

turbulent lijkt de mediawereld te zijn.

Je waant je soms in een uit de hand

gelopen wildwestfilm, en dan denk ik

even aan ‘10’, de nieuwe tv-zender van

John de Mol. Zo groot wordt mijn

omroep vast niet. Dat hoeft ook niet.

Volgens de wet is mijn omroep commercieel,

net als ‘10’. Ja, u begrijpt heel

goed dat dat betekent dat ik winst mag

maken met dit bedrijf. In de GGZ is

winststreven niet het eerste doel, tenzij

je de verbetering van leefsituatie van

een mens zo zou noemen…

Niet dat ik nu verwacht snel steenrijk te

worden. Erger nog. In het begin heb je

nogal wat aanloopkosten.

Mijn omroep start bovendien niet zonder

(juridische) slag of stoot. Zo wilde

ik zelf graag in maart 2005 de eerste

uitzending laten plaatsvinden. Dat kan

ik nu verder moeilijk meer willen, want

dat is niet meer mogelijk.

Niet een zender waarop veel muzikaal

behang zou/zal worden uitgezonden,

maar nieuws en discussie. Humor in

enige mate kan ook, want waarom zou

nieuws of discussie soms geen humor

kunnen zijn Echter, de Schiedamse

kabelexploitant, die vermoedelijk nooit

heeft meegemaakt dat een natuurlijk

persoon toestemming heeft om een

radioprogramma uit te zenden, dacht er

niet zo flexibel over.

Nee, dit bedrijf bedacht allerlei voorwaarden,

die ik zelf meer zie als barrières.

Maar goed; zo’n kabelexploitant

heeft een monopolie. Er is immers maar

één kabelbedrijf in een gemeente. Het

zou dan te makkelijk zijn als met deze

weigering een nieuwe omroep geen

luisteraars kan bereiken. Dat vinden ze

in Den Haag gelukkig ook, en daarom

houdt de overheid wat toezicht op eerlijke

toegang tot deze mediawereld. Zo

heeft mijn omroep dus een beroep op

de Onafhankelijke Post en Telecom

Autoriteit kunnen doen. Ook voor het

OPTA-college zal dit wel een wat ongebruikelijke

kwestie zijn, die heeft namelijk

meestal meer te maken met grote

telefoonmaatschappijen, die elkaar

bevechten om een antenne opstelplaats

voor een mobiele telefooncentrale en

dat soort dingen. In mijn geval gaat

deze organisatie beoordelen of het

kabelbedrijf eerlijke voorwaarden heeft

gesteld.

Ik voel me dan soms misschien wel net

zo als wijlen Rob Out zich zal hebben

gevoeld toen zijn Veronica meerdere

malen geen zendtijd kreeg van de toenmalige

cultuurminister….

Die minister had namelijk een hekel

aan ‘vertrossing’ van de cultuur en verdacht

Veronica ervan niet helemaal

terecht daaraan volledig schuldig te zullen

worden. Uiteindelijk bij de Raad

van State werd het besluit van die

minister vernietigd (dat klinkt hier

beter dan knock-Out). En dat terwijl

mijn programma eerder het tegendeel

realiseert….

Míjn omroeptoekomst is voorlopig in

handen van deze OPTA. Ik heb

daardoor ondertussen tijd voor journalistieke

en technische werkzaamheden,

afspraken maken, brainstormen over

programma’s of het schrijven van deze

column. Tussendoor zorg ik ervoor geen

medewerkers van de Sociale Dienst

mijn woning binnen te laten die zeggen

te moeten vaststellen of ik wel echt

woonachtig ben op het opgegeven

adres. Ik woon écht in Schiedam. Ik

weet dat zeker, want juist in die stad

maak je telkens weer nieuwe ervaringen

mee. Als ik u tenslotte zeg dat die

publieke omroep met twee tv-zenders

ook heel best uit de voeten moet kunnen,

is dat geen opportunisme van me;

ik vond dat vijf jaar geleden ook al. En

wat cultuur betreft: belangstelling daarvoor

zal vanuit de mensen zelf moeten

komen, dat kan geen politicus voorschrijven.

Dat geldt tenslotte evengoed

voor kunst die vanuit de Geestelijke

Gezondheidszorg wordt gemaakt.

Cor Noordegraaf - redactie@denkraam.info

[5]


Samen zijn we sterk

Er word gezegd: “verlies nooit het kind in jezelf”

Maar als “ het kind ”van zich laat horen

Laten we die stem en dat gevoel zo gauw mogelijk smoren.

Maar de “kleine ik ” en de “grote ik ” vormen samen “mij”

We lopen door “het leven ” ver van elkaar verwijderd,

Hand in hand of zij aan zij.

Door niet begrepen dingen voelt de “kleine ik “ zich vaak alleen,

Bang, krijgt paniek, verdriet en pijn

Daarom vind de “kleine ik “ het leven niet fijn

[gedichten]

Kapot

M’n handen zijn blauw,

M’n gedachten zijn weg.

De stoelen liggen buiten,

En de tafel op z’n kop.

M’n ogen zijn rood,

De zakdoekjes zijn vol.

De wereld is vergaan,

En dat allemaal door mij.

Het “enige” wat de “kleine ik” wil is, zijn verhaal aan de “grote ik” vertellen

Maar de “grote ik” kan, wil of durft niet te luisteren en lijkt

De “kleine ik” steeds maar voorbij te snellen

De “kleine ik” voelt zich totaal niet begrepen

En wil door zijn gedrag de “grote ik” in zijn val meeslepen

De “grote ik” begrijpt al die gevoelens van de “kleine ik” niet

Want de “grote ik” leeft in “het heden” en daar zijn andere

Beelden die hij op zijn netvlies ziet

De “grote ik” wil helemaal niet weten wat de “kleine ik” heeft meegemaakt

Dat is angstig, verdrietig en pijnlijk en dat is van de “grote ik”

Toch echt wat teveel gevraagd

Maar willen de “kleine” en de “grote ik” in rust en harmonie leven

Zullen ze moeten leren elkaar te begrijpen en om elkaar te geven

Dat kost van de “ kleine ik” en “grote ik” veel vertrouwen, warmte,

Begrip, geduld en tijd

Maar deze ingrediënten geven beiden de absolute zekerheid

De ramen kapot,

De vazen op de grond.

De lampen zijn weg,

En alles staat in brand.

Het huis,

De meubels,

Maar ook m’n leven.

Komt het goed,

Of blijft het zo

Hoelang gaat het nog door,

Hoeveel pijn moet ik nog doorstaan

Het is me teveel,

Ik kan het niet meer aan.

Ik wil dat het stopt,

Ik wil dat het eindigt.

Dat op een dag, de “grote ik” tegen de “kleine ik” kan, wil en durft te zeggen:

“Lief kind, lieve kleine ik, ik ben jou en jij bent mij”

Dat “gevoel” maakt “mij” zo vreselijk rijk en blij

Want ik ga eraan kapot!!

Myrthe

Kom op, samen zijn we sterk, dat maakt... vrij, vrij, vrij.

Ellie Weistra

[6]


Het kleine kind

Een klein kind, een meisje. Zo vrolijk

en vol leven en energie. Ze is zich nog

van geen kwaad bewust. Totdat de klappen

komen en daarna het misbruik.

Van het kleine meisje blijft nog maar

een schim over. Ze leert te dissociëren

en weet eigenlijk niet beter dan dat het

zo hoort. Het kleine meisje wordt groot.

Ze weet niets meer van de klappen en

het misbruik. Totdat ze trouwt. Dan

begint de ellende. Iets klopte er niet

meer. De liefde bedrijven deed pijn. Ze

wist niet waarom. Ze was gevallen op

een dader van seksueel misdrijf. Nota

bene waren er onder zijn slachtoffers

haar zus en broertje. Het loopt mis. De

herinneringen van haarzelf komen

boven water drijven. 14 jaar lang een

hel van therapie en herstel. Vergeet het

maar. Herstel komt niet zomaar. De

vrouw scheidt van haar man en raakt

aan de drank verslaafd. Hoe kan dat na

14 jaar therapie Alles zou goed moeten

gaan. ‘Je bent een sterke vrouw’, wordt

er gezegd. Lekker sterk. Zeker sterk. Een

fles whisky per dag. Uiteindelijk gaat

het niet meer en wordt ze opgenomen

in een verslavingskliniek. Dat terwijl ze

in haar huwelijkstijd twee keer in een

psychiatrische instelling heeft gezeten.

Het is te gek voor woorden. Maar er

komt een ommekeer. De vrouw wil

geen alcoholist meer zijn en ook geen

slachtoffer meer zijn. Dan begint de

moeilijke weg van herstel. Dwars door

de bittere pijn heen. Steeds een stapje

verder met hulp van vele goede mensen

die er in de geestelijke gezondheidszorg

werken. Ik werd serieus genomen. Ze

zagen in dat het voor de vrouw geen

gemakkelijke weg was geweest. Vijf keer

een suïcidale poging. Herstellen gaat

niet zomaar. Het is keihard werken aan

jezelf. De vrouw is zover gekomen dat

ze in een beschermde woonvorm zo

zelfstandig mogelijk leeft. Maar het

kwade slaat weer toe. In de tijd dat ze

dronk is ze verkracht. Nu komt dat

weer naar boven terwijl ze dacht dat ze

nu toch eindelijk wel eens slachtoffer af

was. Dan gebeurt er iets vreselijks. De

vrouw ziet de dader in een park zitten.

Haar eerste reactie was. “Ik mep hem

verrot en rijg hem aan een mes of zo”.

Maar nee. Ze gaat snel naar huis en

vraagt om hulp. Die dan ook direct

gegeven wordt. En zo komt ze weer een

paar stapjes verder. Ze wil geen slachtoffer

meer zijn, dus moet ze door de

pijn heen. Ze is dankbaar voor alle

mensen die het beste met haar voor

hadden en dat ze nu terwijl ze een wandeling

maakte, het kleine kind wat ze

ooit was, weer voor zich zag en na al

die jaren van ellende was ze blij dat het

kleine kind wat ze zag eigenlijk een

deel van haarzelf was en dat wil ze

koesteren. Het kleine kind is niet ten

onder gegaan en is hard op weg geen

slachtoffer meer te zijn. Ik hoop dat de

vrouwen of mannen die dit verhaal

lezen zich gesterkt mogen voelen dat er

nog hoop is. Het kan. Geen slachtoffer

meer zijn maar een mens die zich

waardig mag voelen.

Ruth

[7]


Cliëntenraad GGZ Groep Europoort gaat wensen

van cliënten van ICM-teams inventariseren

De

GGZ Groep Europoort

heeft sinds

februari 2005 een nieuwe

cliëntenraad. De officiële

naam is GGZ Groep

Europoort Istia Behandeling

& Begeleiding.

GGZ Groep Europoort

Istia heeft

nu al zijn doelgroepen

vertegenwoordigd

in een cliëntenraad

en heeft nu

in totaal drie raden. Te

weten: Dagbesteding &

Arbeidsrehabilitatie,

Wonen, en Behandeling &

Begeleiding.

Wij, de nieuwe cliëntenraad

Behandeling & Begeleiding, vergaderen

sinds de oprichting

minimaal één keer per maand

in het Dagactiviteitencentrum

Soeda. Om de twee

maanden overleggen we

met de directie van Istia.

De cliëntenraad wordt

begeleid door een

vaste

coach/ondersteuner.

Volgens de Wet

Medezeggenschap Cliënten

Zorginstellingen (WMCZ) zijn

alle instellingen verplicht om een cliëntenraad

te hebben. Wij hebben als cliëntenraad

het recht om adviezen uit te

brengen (gevraagd en ongevraagd) over

zaken die wij belangrijk vinden, en die

goed moeten worden geregeld. De

adviezen kunnen gaan over alles wat in

de ruimste zin met de behandeling en

begeleiding van de cliënten te maken

heeft. Zo willen we opkomen voor de

gemeenschappelijke belangen van de

cliënten van Istia Behandeling & Begeleiding.

Alhoewel we als cliëntenraad nieuw

zijn, bestaat de raad al uit zes personen.

Wij zijn alle zes zelf cliënt en we willen

zo goed mogelijk opkomen voor de

belangen van alle cliënten van Istia

Behandeling & Begeleiding. Zo vinden

wij een goede kwaliteit van behandeling

en begeleiding belangrijk en doen

we voorstellen voor verbeteringen als

we denken dat dit nodig is. We zijn

inmiddels volop bezig te inventariseren

wat (volgens ons) verbeterd kan worden

op het gebied van behandeling en begeleiding.

Maar… we willen juist ook graag weten

wat de cliënten van Istia Behandeling &

Begeleiding belangrijk vinden. Daarom

doen we in dit artikeltje een oproep.


Wat vinden de cliënten van Istia

Behandeling & Begeleiding

belangrijk

Wij willen heel graag weten waar wij ons

als cliëntenraad Istia Behandeling & Begeleiding

volgens de cliënten van de ICM

(Individual Case Management) teams mee

bezig zouden moeten houden

We weten nu nog niet zo goed wat de doelgroep

ICM-cliënten belangrijk vindt en

hopen op de volgende manier meer informatie

te krijgen.

Via het secretariaat van de instelling

gaan wij binnenkort de cliënten van

GGZ Groep Europoort Istia Behandeling

& Begeleiding benaderen, en dan in het

bijzonder de cliënten van de ICM

teams. Zij krijgen een folder van ons en

een brief met de korte enquête thuis

gestuurd. In deze enquête kunt u aangeven

met welke onderwerpen wij ons

(volgens u als cliënt) bezig zouden moeten

houden.

Als u de enquête binnenkort ontvangt,

hopen we dat u deze invult en inlevert.

Alleen zó kunnen we te weten komen

wat u belangrijk vindt, en alleen zó

kunnen we opkomen voor uw belangen.

Contact

Wilt u een keer kennismaken met onze

raad, of heeft u ideeën, opmerkingen of

vragen, dan kunt u altijd contact met

ons opnemen. Denk niet te snel dat uw

ideeën of vragen niet belangrijk zijn,

alle opmerkingen zijn van harte welkom.

Ook willen wij graag cliënten uit de

ICM teams in de cliëntenraad hebben.

Over de werkwijze en de manier waarop

kan gesproken worden. Indien u op de

achtergrond wil meedenken, kan dat

ook.

U kunt bellen (tijdens kantoortijden) of

e-mailen met onze coach/ondersteuner

Afke van Halen: 06-52568312 of

a.vanhalen@ggzge-istia.nl

Museum voor de Psychiatrie

Eindelijk is er in Nederland een

inkijkjes in verschillende levens en

museum voor de Psychiatrie, Het Pest – ruime aandacht voor de ervaring van

en Dolhuys in Haarlem. In januari is mensen met psychiatrische klachten.

een groepje mensen van het Basisberaad Soms zijn de beelden heel indringend.

eens gaan kijken. Nou, dat was een heel Daarom is het goed om er de tijd voor

bijzondere ervaring.

te nemen. Wij zijn drie uur binnen

Op de weg ernaar toe hadden we ons geweest, en nog heb je dan niet alles

afgevraagd wat we eigenlijk te zien zouden

krijgen.

om het museum samen met iemand

gezien. Misschien is het een goede tip

Op welke manier kan je de psychiatrie anders te bezoeken, zodat je samen kan

in een museum uitbeelden. Er zijn kijken of erover kunt praten.

immers zoveel beelden van de psychiatrie

denkbaar en zoveel facetten. Patiënbonden,

waar je schilderijen kunt zien

Aan het museum is een artotheek verten,

psychiaters, ziektebeelden, apparaten,

denkbeelden, vooroordelen, erva-

door kunstenaars die de psychiatrie van

en ook kunt kopen. Alles is gemaakt

ringen, de geschiedenis, de hete hangijzers,

en hoe het vroeger er aan toe ging. veel moois te zien!

binnenuit kennen. Ik moet zeggen, er is

Het museum is gevestigd in het oorspronkelijke

‘Dolhuys’ van Haarlem. indruk waren van het museum, en

Ik geloof dat we allemaal diep onder de

Het is een oud gebouw. Het bestaat al vooral, denk ik, door de respectvolle

een paar eeuwen. Een oud gebouw dus, wijze waarop de patiënten in beeld zijn

maar met een nieuwe inhoud. We gebracht.

begonnen ons bezoek in de kantine van

het museum. Waarschijnlijk omdat het Het museum is gevestigd aan de Schotersingel

2 in Haarlem.

pas geopend was. Ik zal niet verklappen

wat er allemaal te zien is, maar het is Geopend van woensdag tot en met

echt de moeite waard om zelf te gaan zaterdag van 10.00 uur tot 17.00 uur.

kijken. Het is echt een belevenis, het Zondag is het museum geopend van

museum. Er zijn verschillende zalen, 12.00 uur tot 17.00 uur.

ruimtes en installaties, die allemaal een Entree: 5 euro per persoon.

facet laten zien van wat psychiatrie

eigenlijk is. Er wordt een film gedraaid, Bart Nortier

Cliëntenraad GGZ Groep Europoort

[9]


SpongeBob Squarepants Fan

In mijn examenjaar van het VMBO-T

(wat ooit Mavo was) kwam SpongeBob

voor ’t eerst op de Nederlandse tv. Op

Nickelodeon waren dagelijks de afleveringen

van deze hilarische spons te volgen.

‘s Avonds rond 21.00 uur wordt de

engelse versie uitgezonden, die vind ik

het leukst.

Zeker in dat jaar zat ik iedere avond

trouw te kijken. Inmiddels heb ik alle

afleveringen die in Nederland uitgezonden

zijn op DVD, dus kijk ik ze bijna

niet meer op tv.

Bij het examen hoort ook een Engels

mondeling. We mochten zelf een

onderwerp bedenken om iets over te

vertellen. Daarnaast moesten we ook

nog van alles uit ons hoofd weten over

allerlei boekjes. Daar werd veel minder

waarde aan gehecht dan aan je eigen

inbreng. Ik besloot tijdens mijn mondeling

van alles over SpongeBob te vertellen

en vanaf dat moment ben ik echt

fan. Ik wilde alles over hem en de serie

weten, dus ik heb me er goed in verdiept.

De humor spreekt me heel erg

aan en ik vind SpongeBob echt een fantastisch

kereltje!

Er was toen nog niet zo veel te verkrijgen

van SpongeBob, dus ik hield het bij

de tv serie. Nadat ik geslaagd was werd

de hype rondom SpongeBob steeds groter,

vooral voor kinderen natuurlijk. In

eerste instantie vond ik het zonde van

mijn geld om dingen te verzamelen.

Tot ik van een vriendin 2 posters kreeg,

toen was ik helemaal verkocht. Ik wilde

alles hebben, dus ik ging

iedere speelgoed winkel die ik

tegenkwam af. Na de posters

volgde een sleutelhanger en

al snel had ik een multomap,

t-shirt, nog meer posters, een

badlaken, dekbedovertrek en

kussensloop. Knuffels, vlaggetjes,

ballen, kussentjes,

tandpasta, pleisters, bad en

douchespullen en een pen.

[10]

[column]

Ik ging verhuizen, maar daarmee stopte

de verzameling niet. Er kwamen meer

dekbedovertrekken en kussenslopen bij,

ook t-shirts, posters, tandenborstel, tandenborstelhouder

met zandloper, pantoffeltjes

(maat 32) kaarten, billendoekjes

voor baby’s met navulverpakking,

tijdschriften van SpongeBob, zingende

SpongeBob, pratende en lachende

SpongeBob, miniatuur auto’s waar

SpongeBob en zijn vriendjes opstaan,

alle DVD’s met afleveringen, miniatuur

SpongeBob in allerlei varianten, deurmat,

glas, verjaardagskalender, fietsbellen,

fietsmandje, fietsvlag, SpongeBob

macaroni en ik heb laatst ook een

SpongeBob

taart

gekregen.

Dat vind ik

dan weer

lastig,want dan

moet SpongeBob

worden vermoord...

Wat veel mensen

doen tijdens het eten

van SpongeBob koekjes

en ijsjes.

SpongeBob the Movie

heb ik 4 keer in de bioscoop

gezien en ik kan

niet wachten tot de DVD

uitkomt.

Voor mijn laptop heb ik een

SpongeBob spel, gebaseerd op

de film. En natuurlijk een

overvloed aan plaatjes en

hebbedingen uit Amerika.

Daar is SpongeBob een veel

grotere hype, daar vind je echt

de meest idiote dingen, van

tafels, stoelen en banken tot

stropdassen en boxershorts,

allemaal voorzien van Sponge-

Bob. Ik ben nog nooit zo’n fan

geweest van iets of iemand, maar

SpongeBob is bijna een obsessie. Als ik

verdrietig of boos ben zet ik een DVD

op en dan is’t weer over. Ik blijf lachen

om die te optimistische, maffe en vooral

grappige spons in z’n ananas. Hij is

een aandoenlijk wezen, ik kan niet

anders dan hem onwijs lief vinden.

Natuurlijk is ’t een tekenfilmfiguurtje,

maar dat maakt het juist zo leuk. Als ik

het helemaal gehad heb met mensen,

dan heb ik teminste SpongeBob. Geen

gezeur en geruzie, SpongeBob houdt

daar helemaal niet van! Mensen verklaren

me voor gek met mijn 19 jaar, het

is tenslotte voor kinderen bedoeld. Uit

een Amerikaans onderzoek is gebleken

dat 25% van de kijkers dan wel fans

volwassen zijn. Ik vind het niet leeftijd

gebonden, het heeft niets met kinderachtigheid

te maken. Het is gewoon

leuk en grappig, voor iedereen.

Voor iedereen die het nog nooit

gezien heeft: je moet het een keer

gezien hebben!

Sharon Janssen Andeweg


Kunst in zijn algemeenheid

Kunst is voor mijzelf een moeilijk

onderwerp, omdat ik er weinig of geen

verstand van heb.

Vooral beelden, schilderijen en moderne

kunst.

Maar kunst gaat volgens mij veel verder

dan alleen maar dat. Wat voor de één

mooi is, kan voor de ander een ramp

zijn om naar te kijken.

Dus, kunst is voor een ieder een eigen

belevenis, met voor een ieder wat wils.

Ja, wat is voor mij kunst Muziek is

voor mij ook een vorm van kunst,

zowel klassiek tot super moderne

Gothic muziek.

De rustige klanken van mooie klassieke

melodieën, en aan de andere kant het

bombastische van de Gothic.

Een erg mooi geschreven boek waar ik

helemaal in kan verdwijnen, of een

prachtige gedichtenbundel is voor mij

ook kunst. Het is toch een kunst om die

dingen op papier te krijgen, en andere

mensen van jouw kunnen te laten

genieten.

Een straatmuzikant, een mimespeler,

iemand die op een rappende wijze zijn

straatkrant verkoopt, mooie graffiti,

allemaal vormen van kunst vind ik zelf,

maar een ander mag daar weer een

andere mening over hebben. Nog even

en dan gaan de diverse festivals weer

beginnen, en ga ik lekker met Berry

naar de verschillende manieren van

kunst kijken.

Yvonne Barning

[gedichten]

Luisteren

Pasje

Als ik je vraag naar mij te luisteren

En jij begint mij adviezen te geven,

Dan doe je niet wat ik je vraag.

Als ik je vraag naar mij te luisteren

En jij begint mij te vertellen waarom

Ik iets niet moet voelen als ik het voel,

Dan neem jij mijn gevoelens niet

serieus.

Als ik je vraag naar mij te luisteren

En jij denkt dat je iets moet doen,

Om mijn problemen op te lossen,

Dat laat je me in de steek, hoe

Vreemd dat ook mag lijken.

Luister alleen maar en vertrouw erop,

Dat ik erzelf wel uitkom!

En ik beloof je, dat ik op mijn beurt

Naar jou zal luisteren.

Yvonne C.L.M. van Wely

(vrij naar “ Loving each other “

van Leo Buscaglia).

Als dakloze is mijn portemonnee

Gevuld niet met geld, maar met pasjes,

In verschillende kleuren en vormen.

Dan val je in een diepe slaap en.

Weg is je portemonnee.

Nergens kun je meer terecht

Alles geblokkeerd.

Weken ben je bezig om weer,

Alles aan te vragen.

Kunnen we niet naar een,

Pas voor alle opvang, dan

Hoef je maar een keer te,

Betalen, en het is wel zo

Klantvriendelijk.

Anja

Dus, alsjeblieft, luister alleen maar

En probeer me te begrijpen

En als je wilt praten, wacht dan even

[11]


Het wel en wee van een gestigmatiseerd schizofreen

Inleiding

Het is onfatsoenlijk te beginnen en te

eindigen met jezelf. Toch zal dit verhaal

veelal over datgene gaan wat ik heb

meegemaakt in de psychiatrie. Ik schijn

voor ervaringsdeskundige aangezien te

worden. Ik zal proberen theorie en

praktijk enigszins met elkaar te vermengen

en vanuit mijn ervaring een steentje

proberen bij te dragen aan de discussie

over richtlijnen bij schizofrenie.

Ziektegeschiedenis

Ik zal beginnen met u enigszins te vertellen

over mijn carrière als patiënt, cliënt

c.q consument. Sinds 1989 ben ik

op verschillende wijzen in contact

geweest met hulpverlening. In eerste

instantie met een geregistreerde borderline

personality disorder, later als

behept zijnde met schizofrenie. Na een

opname in een therapeutische kliniek

met het etiket borderliner werd mij het

genoegen verleend een opname te laten

meemaken volgens een rechterlijke

machtiging –procedure. Vanuit deze

ervaring zal ik mijn verhaal vertellen.

Opname via een Rechtelijke Machtiging

In mijn toenmalige woonvorm creëerde

ik een psychose die opgebouwd was uit

verscheidene gedachten, gevoelens en

handelingen. Ik heb mij altijd al aangetrokken

gevoeld tot het kunstenaarsgilde,

hetgeen ik te intensief trachtte toe

te passen in mijn kamerbewoning. Misschien

wel uitwoning. Op de kamer had

ik een zithoek gecreëerd, een

schrijftafel neergezet, enigszins

wat slaapruimte gemaakt, en

voor de rest een schildersezel

pontificaal in de kamer

geplaatst. Door het vele schilderen was

de lucht vergeven van de terpentine en

de terpentijn.

Een van mijn valkuilen is, als het om

het creatieve gaat, een mateloze gedrevenheid

waardoor ik mij zelf verlies in

een eigen denk- en leefwereld. Daarnaast

vond ik het genoeg wat betreft

medicatiegebruik en besloot daarmee te

stoppen. Dit omdat ik enerzijds mijn

vertrouwen had verloren in pharmatherapie

en me liet leiden door een wens

zonder te doen, anderzijds doordat ik

genoeg kreeg van de bijwerkingen.

Bovendien was mij het niet gegund te

leven in een rustige buurt waardoor ik

weinig ruimte zag mij te kunnen ontspannen.

Ik woonde boven een supermarkt

die ’s morgens vroeg werd

bevoorraad, aan een drukke verkeersader

midden in Rotterdam, in een buurt

waar de verloedering nogal toesloeg.

Langzaam bouwde ik een psychose met

paranoïde gevoeligheid op. Nadat ik de

vloerbedekking het raam had uitgezwiept

omdat deze onherstelbaar vervuild

was, vond ik een oude krant uit

1937. Ik kreeg het idee alsof ik naar een

wereldoorlog toeleefde, en vond het

daardoor nodig het huis telepathisch te

reinigen. Daarnaast ging ik uit mijn dak

op het Riagg waar ik onder behandeling

was. Het gevoel ontwikkelde zich dat

“mijn ik” me in de steek liet, er geen

grenzen waren en het idee dat mijn

innerlijk open en bloot op straat lag.

De gedachte kreeg bodem dat de hulpverleners

zich tegen mij keerden. Als

klap op de vuurpijl dacht ik dat het

Riagg onder druk gezet werd door de

Turkse buren, in een guur uitziend

theehuis, aan de overkant van de straat

waar ik woonde.

Ik besloot het Ministerie van WVC aan

te schrijven om daar een doorlichting

aan te vragen voor het

Riagg. En om mijn eis kracht

bij te zetten brak ik subtiel de

tent af. Welnu, het Riagg zou

in gebreke blijven als zij niet zouden

reageren. In slechtlopende gesprekken

liet ik blijken dat ook religieus getinte,

vreemde gewaarwordingen mij niet

vreemd waren. Door dit alles besloten

zij mij aan een officier van justitie voor

te stellen, met daarbij het verzoek om

een RM (Rechtelijke Machtiging) en

een advocaat toe te wijzen. Zij bezochten

mij allemaal in mijn toenmalige

woning. Na een tijdje kwam het ongewenste

en onwelvoeglijke gegeven op

mijn deurmat: ik kon mij vervoegen bij

de opnamekliniek van het Delta ziekenhuis

in Rhoon. Ik vond het enigszins

vreemd want als er een RM wordt afgegeven

wordt je geacht met de ambulance

te worden opgehaald. Gelukkig is mij

dat bespaard gebleven. Ze lieten het

over aan mijn vermogen alleen naar de

inrichting te komen. De avond ervoor

besloot ik op de ren te gaan naar

Gouda, om daar naar een klooster te

gaan omdat ik daarvan het gevoel had

dat ik beschermd zou zijn tegen de psychiatrie.

Wel, de nachtelijke looptocht

van zes uur was tevergeefs: De pastor,

monnik of pater was van mening dat,

wilde ik het klooster in, ik het via een

bisschop of priester moest regelen. En

daar was nu net even geen tijd voor. Ik

moest wel terug om mij op te laten

nemen. Opnieuw zes uur lopen. De volgende

dag, na zo’n twee uur geslapen te

hebben, stapte ik op de fiets richting de

gesloten opname kliniek.

Terugblikkend

De gevolgde procedure, plus dat wat er

beweerd werd, plus de achtergronden

hebben bij mij nogal wat vragen of

opmerkingen nagelaten. Het besluit tot

opname volgde nadat bekend werd dat

de huisbaas mij op straat wilde zetten.

De achtergrond is waarschijnlijk

geweest dat niet zozeer het gevaarscriterium

alsmede de teloorgang het criterium

was. Als je een houten vloer met

carboleum gaat verven en de politie

zeven man sterk op de vloer staat, weet

je wel hoe laat het is.

Cure, Care, Psychodiagnostiek en

Revalidatie

De eerste zes weken verbleef ik op een

gesloten c.q. half open afdeling. Het

[12]


herstellen door middel van medicatieinname

was daar vooral van belang.

Het enige vertier bij het wisselen van

het jaar was: het je god en gans eten

van slagroom die in de koffie werd

gedeponeerd. Socio-therapeutisch

waren vooral de gezamenlijke

maaltijden

van belang en het jezelf

mengen met andere

opgenomen mede-consumenten.

In de zes

weken voordat ik naar een vervolgafdeling

ging is het mij overkomen dat ik

een psychotherapeutisch gesprek mocht

aangaan. Op de tafel van de therapeute

lag een boekje ‘inleiding tot psychoanalyse’.

Hetgeen mij eigenlijk best wel lekker

maakte. Helaas. Snel werd ik uit de

droom geholpen. Deze techniek werd

niet toegepast bij schizofreniecliënten.

Om de tijd te kunnen doden werd er

elke dag activiteitenbegeleiding gehouden,

hetgeen mij eigenlijk verfoeilijk

overkwam. Je bent al gedwongen opgenomen

en dan laat de hulpverlening

een gevoel achter dat ze eigenlijk achter

gesloten deuren geen zinvol programma

aan kunnen bieden.

Na zes weken was het de beurt aan de

vervolgafdeling waar ik een persoonlijk

begeleidster kreeg, een psychiater met

een AGNIO (Assistent Geneeskundigen

Niet In Opleiding) die haar co-schap

liep en de rapporten opstelde. Maar liever

wilde ze plastisch chirurge en

psychologe worden. In de drie kwart

jaar dat ik er verbleef werd er iets intensiever

aan de diagnostiek gewerkt. Mijn

pulsen van mijn hersenen werden

gemeten, alsmede de psychologische

functies door middel van diverse testen

die zo’n twee volle dagen duurden. De

uitslag was niet verrassend voor mij,

daar ik in het verleden al door diverse

scans ben gehaald. Het bleek dan ook

zo te zijn dat er geen grote afwijkingen

werden gemeten.

Omdat ik bij voorbaat al twijfelde aan

de diagnose borderline begon ik ook te

twijfelen aan de diagnose schizofrenie

van een paranoïde karakter met negatieve

symptomen.

Naast de vele gesprekken met een

psychologe als behandelaarster was er

een socio-therapeutisch contact. Ik

moest meer de eigen omgeving van

mijn slaapruimte schoonhouden. En er

was een activiteitenbegeleiding. Door

mijn ervaring uit het verleden

besloot ik lid te worden van

de cliëntenraad omdat ik wist

dat ik vrijstelling kreeg van

een nutteloos programma,

en omdat ik het gevoel had

dat ik met beleidsbeïnvloeding wat zinniger

bezig was. Er werd (en waarschijnlijk

wordt het nog steeds) een Libermann-module

als psycho-educatie gegeven.

Het niveau qua inhoud vond ik

wat laag maar het was wel leerzaam om

te volgen. Het werd mij aangeboden

om mij bezig te laten houden met het

verkrijgen van meer inzicht in de verschillende

symptomen die zich geopenbaard

hadden in mijn psychose. Daarnaast

werd er wel aandacht aan sport

en spel geschonken. Is het liggen op

een vlot in het zwembad een teken van

negatieve symptomen

Na zo’n driekwart jaar ging ik naar een

resocialisatieafdeling midden in de stad

waar ik een psychologe tegen het lijf

liep, waar ik nog steeds

positieve gedachten bij

heb als ik aan die contacten

terug denk. Op deze

resocialisatieafdeling kon

ik mijn plaatsing afwachten

in een RIBW (Regionale

Instelling Beschermd

Wonen). Er werd wel wat

psycho-educatie gegeven

in de vorm van een G-training

maar er werd wel van je verwacht

dat je aan je sociale netwerk ging werken,

vrijwilligerswerk aanging en bijvoorbeeld

beroepskeuzetests zou doen.

Door mijn psychologe werd ik uitgenodigd

voorlichting te gaan geven.

De Regionale Instelling Beschermd

Wonen (RIBW)

Na de opname in het Deltaziekenhuis

ben ik terecht gekomen in een RIBW,

alwaar ik na enkele tussenstappen al

weer een tijdje zelfstandig woon. Door

mijn vele werkzaamheden die neerkomen

op voorlichting, onderzoek, onderwijs

geven, journalistiek bedrijven en

voorzitterschap van een cliëntenraad,

word ik aardig in beslaggenomen. Daarnaast

vind ik het prettig mijn zienswijze

op te tekenen te schilderen te etsen

en in gedichtvorm te beschrijven. Toch

is het rehabiliteren of herstellen nog

steeds in volle gang. Veel is in positieve

zin voor mij veranderd. De vrijheid om

mezelf te ontwikkelen, de mogelijkheden

gebruiken en je dusdanig kunnen

opstellen dat je jezelf kan vernieuwen,

waardoor je je begrepen, geaccepteerd

en gerespecteerd kan voelen en je jezelf

kan hervinden. Het gevoel van nuttig te

zijn. Mooie idealen en soms benader je

die dicht. En toch, toch hangt soms

psychiatrie als een blok aan mijn been

als je de maatschappelijke visie op cliënten

bekijkt. De vooroordelen of uitstoot

bij het aangaan van werk is groot.

Het zal nog maar moeten blijken hoe

veranderingen van de AWBZ en de ontwikkeling

van de Wet op Maatschappelijke

Ondersteuning uit zullen gaan

werken naar cliënten en instellingen. Ik

vind het belangrijk dat op het gebied

van wetenschappelijk

onderzoek en in het kader

van ontwikkeling van

zorgprogramma’s, alsmede

de verdere ontwikkeling

van de psychiatrie er

geen vertraging zal zijn of

door bezuinigingen

achteruitgang zal worden

bewerkstelligd.

Tenslotte

Ik heb aan de hand van mijn ervaring

een aantal kritieken naar voren

gebracht. Toch kan ik niet ontevreden

zijn. Op alle fronten is er goed voor mij

gezorgd en ik ben de velen dankbaar

voor de ervaringen die zij mij hebben

gegeven. Ongetwijfeld zullen de aankomende

richtlijnen een tijdje het licht

der kritiek kunnen doorstaan, waarna

zij weer aanpassingen nodig zullen hebben.

Ik hoop dat door de richtlijnen

[13]


verregaande voorzichtigheid zal worden

betracht als het gaat over hersenchirurgie,

elektroconvulsie therapie en

gedwongen behandelingsvormen. Het

voelt voor mij dat de menselijke integriteit

en waardigheid zo min mogelijk

en het liefst niet aangetast mag worden.

Wat mij resteert is een

redelijk argwanend

vertrouwen in de handelingswijze

van hulpverlening.

Ethische

vraagstukken kunnen

in het dagelijks leven

voor problemen zorgen.

Een voorbeeld is wat je kunt doen

als hulpverlener als iemand hulp weigert

in de brede zin van het woord bij

een vrijwillige opname, middelen en

maatregelen niet toegepast kunnen

worden en een justitiële maatregel wenselijk

zou zijn, maar niet afgegeven mag

worden. Leuke hypothese, niet waar!

Daarnaast voelt het voor mij dat de

stigmatisering die volgt uit diagnosticeren,

overdacht zou moeten worden,

zowel vanuit de kant van hulpverleners,

als van de kant van cliënten op de

diverse maatschappelijke en sociale

vlakken aan de kaak gesteld zouden

moeten worden en daardoor tot meer

mogelijkheden voor consumenten zou

moeten leiden.

Ik hoop dat de integratie door bijvoorbeeld

het ontwikkelen

van rehabilitatiemodellen

goede vormen kunnen

aannemen, en dat

zij een plaats krijgen

naast de vele behandelmethodes

zoals active

community treatment

en in de diagnose behandelcombinatie

kan staan, zodat rehabilitatie erdoor

verwerkelijkt kan worden. Een gerechtvaardigde

vermaatschappelijking is

essentieel voor ieder mens, dus ook

voor diegene die de ziekte schizofrenie

mogen genieten.

Het laatste woord wil ik schenken aan

de poëzie. Kunst is verrijken en ik wil u

een laatste uiting niet besparen. Het

gaat als volgt:

[gedicht]

Op een bankje, met goede snit

zit zij als afdankertje zonder pit.

Haar dans is bekeken door velen

die achtergronden konden schelen.

In haar bezit is enkel haar ik

haar eigen dierbare gevoelsvloer,

wentelend als een besproken richtsnoer.

De hoop is een gedachte als laatste

snik.

Schuifelend zijn haar kapotte stoffen,

verdovend voor verre geestesvluchten

doodgelopen op tastbare verzilte luchten,

die zich bedansen laten op slepende

sloffen.

Haar lansen zijn gelaten op haar ik

gebroken.

Zij kan in contactloosheid alleen teveel

roken.

Christian Dogterom

Schilders van Parijs

Diverse werken van Henri Edmond Cross

Wat psychiatrie is, moge de lezer duidelijk

zijn. Voor mij persoonlijk is kunst

iets wat mij ontroert en aanspreekt, tot

mijn verbeelding spreekt. Op 23 februari

jongstleden ging ik met een vrijwilliger

van de Vriendendienst naar de tentoonstelling

‘Schilders in Parijs’ in de

Kunsthal. Wat mij zeer aanspreekt zijn

de schilderijen van Henri Edmond

Cross, en van Theo van Rysselberghe.

Beiden zijn exponenten van het pointillisme,

een stroming binnen de schilderkunst.

Ik herinner mij een schilderij van

Cross van een zwemmer, die zich

afdroogt. En meerdere schilderijen van

van Rijsselberge: een geeft zijn echtgenote

weer die samen met hun dochters

thee drinkt in de tuin. De schilderijen

ademen een serene sfeer uit. Er is alleen

dat moment van vredig samenzijn in

een liefelijke omgeving, met mensen die

piekfijn gekleed zijn en met een open

blik de wereld tegemoet treden.Natuurlijk

is er nog veel meer te zien op deze

expositie, maar de schilderijen van deze

schilders zijn mij het meest bijgebleven.

Koos Bijlholt

[14]


Privacy tijdens de Week van de Psychiatrie

Een van de doelen van de Week van de

Psychiatrie is een ander beeld te laten

zien van ‘de cliënt’. Daarom organiseren

de cliënten en cliëntenraden activiteiten.

Activiteiten die ook voor mensen

van buiten de instellingen toegankelijk

zijn. Daarom ook probeert de werkgroep

de aandacht van de media te vestigen

op de Week en de activiteiten in de

regio. Zo kan, niet alleen de journalist,

maar ook zijn of haar kijkers cq lezers

het andere beeld van ‘de cliënt’ zien.

Dit is één kant van de zaak.

Een andere kant is dat sommige activiteiten

plaatsvinden binnen de instellingen.

Voor vele cliënten is de instelling

een toegankelijke, herkenbare en

vertrouwde plek. Sommige instellingen

bieden zelf spontaan ruimte aan voor

activiteiten tijdens de Week. Anderen

na verzoek van cliënten/organisatoren

van de Week.

Je mag toch aannemen dat instellingen

weten waarvoor ze dat doen, nietwaar

Dat iedereen langs mag komen en mee

mag doen Na al die jaren weten ze

toch ook, dat er 2500 flyers worden verspreid,

500 posters opgehangen en de

pers nadrukkelijk wordt uitgenodigd

Wat dan te doen met een journalist die

graag langs wil komen bij een bijeenkomst,

en een instelling die, in het

kader van haar privacybeleid, aangeeft

dat een journalist niet welkom is tijdens

de activiteit die bij hun in huis

plaats vindt De instelling geeft

aan dat cliënten bij hen binnen

zijn omdat het privé, veilig en

vertrouwd is.

Tja, stel je voor zeg, dat de journalist

misschien iemand met zijn of

haar toestemming zal interviewen

Ja, dan wordt het verhaal

van deze cliënt publiek! Maar dat

was toch juist een van de doelen

van de week Moeten we dan

geen pers meer uitnodigen volgend

jaar Moeten we geen activiteiten

meer organiseren in ruimtes

van instellingen

Niki Schipper

Kunsteraar - 31 maart 2005 in Hogeschool Rotterdam

Jaap Meeuwsen, directeur van het Basisberaad,

heet de bezoekers van harte park. Vlakbij is een unieke overschool

van Rotterdam in het Museum-

welkom. Hij zal het debat in goede zichtstentoonstelling in museum Boymans

van Beuningen van Salvador Dali

banen leiden. Hij vraagt de bezoekers

iets over zichzelf te vertellen, en over aan de gang. Dali is een geniaal kunstenaar,

maar anderen vinden hem gek.

de relatie die ze hebben met kunst in de

psychiatrie en daarbuiten. Een van de

bezoekers zegt: “Iedereen mag zich kunstenaar

noemen, dan ben je gelijk van tatie van een beschilderd huis door

Het tweede gedeelte is een beeldpresen-

het gedonder af!” Tja, wanneer ben je iemand die een psychose had. De kunstenaar

heeft zijn hele huis beschilderd.

kunstenaar Dat kan je heel breed

opvatten.

De vraag is of dat kunst is of niet Een

Herman Brood-achtige kunst. Simpele

Er wordt een stuk van de film ‘Keefman’

vertoond. De film is gemaakt naar gewoon om je huis te beschilderen. Heb

kunst In de krakerstijd was het

een boek van de schrijver Jan Arends. je toestemming om je (huur)huis te

Het stuk speelt zich af in de jaren beschilderen

zestig, zeventig, van de 20e eeuw. Keefman

is een romanfiguur die door de Siebe Thissen, hoofd Kunst & Openbare

schrijver is bedacht. Jan Arends

ruimte, Centrum Beeldende Kunst Rotterdam,

had een paar rake opmerkingen

beschrijft zijn weg in het doolhof van

de psychiatrie. Na de film stelt Jaap over openbaarheid van kunst. Vragen

Meeuwsen zijn vragen aan het publiek. als hoe gaan ‘wij’ als psychiatrie om

Wat is Keefman: een genie of een gek met kunst Ik zelf heb vroeger een paal

Hij vindt zichzelf een genie, maar de beschilderd in een wooncentrum van

psychiater in de film vindt hem gek. de Stichting PameijerKeerkring, met

Het debat vindt plaats in de Hoge-

toestemming.

Jan Schlärman leidt het derde

gedeelte in met een klein stukje

tekst uit een toneelstuk van Het

Noord Nederlands Toneel ‘Zonnekinderen’

van Maxim Gorki, over

de toegankelijkheid van kunst.

Daarna barst een levendige discussie

los. Van kunst in de psychiatrie

kom je gauw op de vraag:

wat is Kunst Frits Gronert, van

galerie Herenplaats, geeft aan dat

(ex)-psychiatrische cliënten die al

zo weinig van zichzelf hebben. Zij

creëren met kunst een niet

bestaande fantasiewereld die heel

dicht bij hen staat.

De hekkensluiter is Eduard Gerdes, een

dichter. Hij kan goed verwoorden waarom

hij schrijft. De dichter bracht weer

wat rust in de tent. Jaap sluit het debat

af met de opmerking: “dit smaakt naar

meer, we kunnen verder op het thema

kunst voortgaan”. Een prettige middag

allemaal.

Marianne de Man - Bewerkt door: Niki Schipper

[Week van de Psychiatrie 2005]

[15]


De eerste klap

[Week van

Dit jaar ging de week van de psychiatrie

van start op tweede paasdag, 28 maart,

met een djembé-sessie in ‘De Rode

Vaas’ op het terrein van de Bavo in

Capelle. De tien man sterke djembégroep

was op tijd aanwezig. Ook de

catering - de hapjes en drankjes voor de

bezoekers - was ter elfder ure in kannen

en kruiken. Lastig te organiseren op

zo’n officiële vrije dag. Alleen: waar

waren de bezoekers Hoogste tijd voor

wat last-minute reclame. Een djembésolo

buiten op het pleintje, door Hans

van der Eijk (de leider van de groep),

trok enkele nieuwsgierigen. Een bezoekje

aan ‘Het Binnenhof’, de ontmoetingsruimte

op het terrein en een telefonisch

rondje langs de afdelingen

brachten ook nog een handvol belangstellenden

naar ‘De Rode Vaas’. Tijdens

de sessie druppelden ook nog mensen

binnen, aangetrokken door de door ons

geproduceerde decibellen. Maar druk

wilde het niet worden. Foekje Bok - initiator

van de sessie en een van de

groepsleden - had haar buurman, het

Capelse gemeenteraadslid Ton van

Mourik gestrikt voor een officieel openingswoord,

waarna de sessie kon

beginnen. De groep gaf eerst een optreden

van vier gevarieerde ritmische stukken.

Hierna werd een workshop gegeven

waarbij, het woord zegt het al, de

bezoekers zelf aan de slag konden. De

djembé tussen de benen geklemd en

iets gekanteld voor een goed geluid.

Een klap op het midden van het trommelvel

levert een diepe luide ‘tom’, een

klap op de rand een hoger, korter ‘tak’.

We oefenen een viertal basisritmes:

Djolé, Kaki Lambé, Kassa en nog een

waarvan de naam me ontschoten is.

Het klinkt simpel, maar het blijkt lastiger

dan het lijkt. Niet alleen het ritme

oppikken vergt nogal wat concentratie,

maar ook het ritme vasthouden. Of

weer oppikken nadat je het even kwijt

bent. Niet iedereen heeft evenveel ritmegevoel,

maar de leraar is geduldig en

de sfeer is uitstekend. Het slot wordt

een vrolijke jamsessie (djemsessie),

waarbij de helft het basisritme levert en

de andere helft er geschoold (de groepsleden)

of ongeschoold (de bezoekers)

omheen improviseert; een enkeling in

een geheel eigen ritme. Ik ben vast niet

de enige die nog enige dagen rode handen

en spierpijn (en natuurlijk goede

herinneringen) aan deze sessie heeft

overgehouden.

Ernest Smit

Eindredacteur trommelt zich in trance

[16]


de Psychiatrie 2005]

Workshop Loesje

Tijdens de Week van de Psychiatrie

werd op 31 maart een workshop van

Loesje gehouden in DO IJsselmonde.

De bijeenkomst werd goed bezocht. Bij

een Loesje-workshop wordt onder andere

gespeeld met woorden, hier verder

op geassocieerd, korte verhaaltjes

geschreven. Er wordt gezwoegd en

gezweet om spreuken te bedenken voor

de welbekende Loesje-posters. Een aantal

van die posters, zoals die gemaakt

zijn op de bijeenkomst in DO IJselmonde,

zijn hier te vinden.

[17]


Verslag modeshow

Woensdag 30 maart 2004 in de Week van de Psychiatrie

Om te beginnen stond er op de programmakaart

van de Week v.d. Psychiatrie

met leuke vrolijke kleuren en van

stevige kwaliteit wel het wanneer, wat

en waar. Aangekomen op de Mathenesserlaan

314 blijkt de Bavo RNO een

hotel te zijn. Wat nu De postbode, die

ik aanschiet, weet gelukkig dat de Bavo

RNO op 312 zit en daar tegenover moet

ik zijn. In een bloedmooi pand, het

oude gemeentearchief. Achter dikke

houten deuren zit een prachtige inhoud

verstopt. Is dit een parallel met de

ouderwetse psychiatrie

De receptioniste wijst me de weg via de

lift. “Kan ik ook met de trap,

mevrouw”. Zijn we met zijn allen al

zo geworden dat ons automatisch de

lift gewezen wordt! “2e verdieping

links, links.” Ik zie alleen maar dichte

deuren. Durf ik die open te doen Het

zal wel moeten. Ineens een moderne

gang met dichte deuren. Tjonge, jonge

er wordt wel wat van me gevraagd. Dan

zie ik bekende gezichten, gelukkig, ik

zit goed.

Een vriendelijke mijnheer, Turk

Marokkaan Ik zie het verschil (nog)

niet, biedt me een kop nana aan, heerlijke

zeer zoete muntthee uit een sierlijk

potje dat op een glazen bordje staat.

“Zet uw kopje maar neer mevrouw”,

en hij laat een flinke straal thee van

hoog in het kopje schuimen: mmm….

voor een theeleut als ik ben.

Het programma begint met een modeshow.

Vijf dames van verschillende

komaf, (welke wordt in het midden

gelaten), showen kleding. De eerste

loopt in een prachtig nauw sluitend

trois-pièces met donkerblauwe pailletten.

De tweede dame in een sari van

meerdere tinten geel. Daarna een donkere

dame in een Brigitte Bardot ruitje,

met een zwart-witte kleur. Dan een

prachtige donkerblauwe jurk met gouden

stiksels versierd aan de randen.

Vervolgens een Marokkaanse zanger,

begeleid door een elektronische wondermachine

waar alle muziekinstrumentgeluiden

uitrollen die je maar wilt.

Het eerste lied is het bekende Aishia.

Soms danst de first lady van de modeshow

mee, alleen of samen met een

vriendin. Zij danst heel sierlijk en soepel

en gebruikt haar heupen en buikspieren,

ook haar armen en handen

met draaiende polsen. We worden uitgenodigd

ritmisch mee te klappen.

Daarna staan er heerlijke gerechten

voor ons klaar: couscous, gevulde

auberginesoep met groenten en saus,

verschillende broodsoorten, ook zoete,

meerdere salades en een zalig eimengsel,

heel pittig.

Aansluitend wordt de ruimte vrijgemaakt

voor de Colombiaanse dansgroep

van Ivan Marin. Deze groep, van het

Centro Latino Americano uit Rotterdam,

heb ik al vaker heb gezien tijdens

de Week v.d. Psychiatrie. Hij is een zeer

enthousiaste dansmeester met 3 vrouwen,

allen op zijn Spaans uitgedorst in

wit en rode wijde rokken met ruches.

Hij laat eerst zien wat hij kan en doet

een dans voor. Daarna stelt hij de

dames voor en nodigt hij speels de

jongste uit. Er wordt paarsgewijs

gedanst, solo en met zijn allen met veel

vrolijke vitaliteit. Dan geeft hij een

workshop voor iedereen die mee wil

doen en hij nodigt mij uit als zijn partner.

We dansen salsa en variaties en ik

voel me zeer vereerd en doe mijn uiterste

best. Als de show afgelopen is,

wordt er nog wat vrij gedanst en nagekletst.

Zo tegen drieën loopt de zaal

leeg, en vertrek ik. Duizelig geworden

van de vrij intensieve gesprekken, dansen

en zuurstofgebrek.

Ik vind het heerlijk om weer buiten te

staan, waar het inmiddels echt warm

lenteweer geworden is. Wel heb ik,

achteraf gezien, het aangekondigde

Hindustaanse dansen gemist.

Volgend jaar misschien

Foekje Bok

Sacred Dance Docent

[Week van de

[18]


Talentenjacht

Week van de Psychiatrie 2005 wijkgebouw “De Tamboer”

In het kader van de festiviteiten van de

Week van de Psychiatrie is een talentenjacht

in bovengenoemd wijkgebouw.

Belangstellenden kunnen daar de kunsten

van uiteenlopende deelnemers

komen bewonderen.

Om 14.00 uur gaan we op weg naar de

Pijperstraat waar “De Tamboer” is

gevestigd. Het is prachtig weer, we hebben

er zin in. Van de Zomerhofstraat

naar de Pijperstraat is het niet zo lang

lopen en het is geen onaardige route.

Ook is het niet ongezellig om met onze

redactie op pad te gaan. Voor “De Tamboer”

staat een groepje ons buiten op te

wachten. We begroeten elkaar. “Lang

niet gezien.” “Jullie zijn er eindelijk”.

De groep staat ons niet op te wachten,

maar staat buiten te roken. We gaan

naar binnen. De talentenjacht is al

begonnen.

Door stagiaire Mariska van het Basisberaad

worden programma’s van de talentenjacht

en consumptiebonnen uitgedeeld.

Dat is aardig. We zoeken binnen

een plaatsje. Bij de uitgang zijn nog

stoelen leeg. Michiel, onze fotograaf,

pakt zijn camera uit, plaats de lens op

het camerahuis en duikt meteen de

menigte in. Hij durft!

Iedere act krijgt volgens het programma,

15 minuten de tijd om kunsten te

vertonen. De acts worden door Jacques

Sier aan elkaar gepraat. Een deskundige

jury beoordeelt de bands, zangers, pianospelers,

acts, rappers en nog veel

meer. Er is voor elk wat wils. Meedoen

is belangrijker dan winnen. Voor ons is

iedereen een winnaar. Ga daar maar is

staan in de spotlights.

Lege flessen worden keurig opgehaald

door “chefs lege flessen” in “Uit de

kunst” - T-shirts.

Wie uiteindelijk zal winnen weet ik

niet. Ik moet eerder weg. De middag is

zeker geslaagd. Goed bezocht en georganiseerd

(zeker het lekkere pilsje

achteraf).

Uit de Kunst!

Martin Luycx

Psychiatrie 2005][19]


[gedicht]

Schilder

Een horizon die dichterbij komt

Een schaduw die zich losmaakt

Een beweging die stil staat.

Schilder

De ogen van de zee.

Schilder

De liefde het verlangen

Dansende gedachten een kleur, van

bewondering

En een brug naar de overkant.

Schilder

Een park vol bloemen in Parijs

En een bank aan het water voor eens,

voor goed en voor altijd.

Geef een kleur aan de eenvoud

Geef stilte een stem.

Schilder een engel onzichtbaar aanwezig

En een huis in een stad met uitzicht op

de wolken.

Schilder een woord dat samengaat

Met een ander een zin maakt

En een volle maan die overloopt van

licht.

Een stukje over de Ojibway

Indianen en hun prehistorische

rotstekeningen

Vlak bij Stony Lake in Peterborough

County, Ontario, hebben prehistorische

kunstenaars honderden voorstellingen

gegraveerd in de witte, kristallijnen

kalkstenen aardlagen van de zuidelijke

rand van het Canadian Shield. De kunstenaars

werden misschien

tot deze locatie

aangetrokken door de

vreemde aanblik van de

rotsen. Erosie heeft

gezorgd voor gaten,

spleten en holte die tot

het duistere binnenste

van de aarde lijken door te dringen. In

het voorjaar wordt het mysterieuze van

deze plek nog versterkt door geluiden

uit de diepte: het gedempte geluid van

ondergronds water. Misschien vonden

de kunstenaars deze geluiden magisch

of hoorden ze er de stemmen van

geesten in. Archeologisch onderzoek

naar aarde en puin uit sommige holten

bracht fragmenten van aardewerk en tal

van stenen gereedschappen aan het

licht. Deze objecten geven aan dat de

kunstenaars zo’n vijfhonderd jaar tot

duizend jaar geleden op deze plek aan

het werk waren.

Peterborough is opvallend vanwege zijn

grote diversiteit aan voorstellingen. Ze

variëren van dieren, vogel - en mensfiguren

die lijken op de rotsschilderingen

en graveringen

van andere locaties, tot

zonnefiguren en grote zonneschepen

die lijken op

rotstekeningen in Scandinavië.

De Ojibway Indianen

noemen deze locatie Kinomagewapkong,

wat de rots die onderwijst

betekend. Voor Indianen is Peterborough

een plaats van spirituele reflectie

en inspiratie. De rotstekeningen

maken nu deel uit van een Provincial

Park en worden tegen verdere erosie

beschermd door een gebouw van glas

en aluminium. De Ojibway Indianen

zijn verantwoordelijk voor de zorg voor

de locatie.

Yvonne Barning

Laat mij kijken door jouw ogen

Schilder wat ik niet kan zien.

Yvonne

[gedicht]

Vriendschap

“Vriendschap” is het leukste gevoel wat je maar kunt hebben

“Vriendschap” betekent dat iemand om je geeft

“Vriendschap” dat doe je met elkaar

“Vriendschap” is goed met elkaar kunnen praten, steunen,

“Vriendschap” is meeleven, koffie drinken met elkaar,

“Vriendschap” is gezellig met elkaar roken en gezellige muziek,

“Vriendschap” betekent dat je met elkaar optrekt,

“Vriendschap” betekent dat je niet meer alleen bent,

“Vriendschap” betekent dat je weer een familie hebt,

”Vriendschap” voor mij is dat ik mensen in mijn hart draag,

“Vriendschap” is hopelijk blijvend. Voor altijd.

Dimmi

[20]


[henkie

denkie]

[21]


Kaarten

Er zijn een heleboel verschillende kaarten,

met heel veel verschillende doelen.

Soms wijzen kaarten ons de weg, soms

spelen we ermee om gewoon de tijd te

doden.

Er zijn echter ook kaarten die minder

bekend zijn. Zo is daar de crisiskaart. U

denkt misschien: wat is dit nu weer

voor iets De crisiskaart is een klein

handig kaartje waar de meest belangrijke

dingen in een oogopslag te zien zijn.

zoals: Wie ben ik Wie moet er gebeld

worden Welke medicijnen worden

gebruikt Ga zo maar een tijdje door.

Het belang van het hebben van een crisiskaart,

wordt vaak onderschat. Vaak is

er de gedachte: “Ik raak nooit in een

crisis”, tot het als een joker op je nek

springt, zich voorstelt als “Ik ben een

crisis” en heb besloten bij jou te komen

wonen.

Als men in een crisis zit heb je de poppen

aan het dansen. Iedereen beslist

over jou, maar vergeet voor het gemak

maar met jou te praten.

De consulent crisiskaart praat met je.

Niet over je. Het maken van een crisiskaart

kost veel energie, dus denk er over

na als je helder bent. Doe het samen

met iemand die je vertrouwt. Ieder plan

is uniek en iedere kaart is weer anders.

Als er dingen fout gaan. Dan kun je dit

aan de hand van de crisiskaart sneller

onderkennen en proberen het recht te

trekken.

Laat je niet lam slaan door “de joker die

crisis heet” want jij zult heer en

meester van je eigen leven zijn. Met de

crisiskaart op zak, voorkom je dat er

niet naar je geluisterd wordt.

Anja

“Mijn dag”

Als ik een nieuw kapsel verkrijg

Is het mijn dag.

Als ik op een zomerse dag

Een ijsje krijgen mag

Is het mijn dag.

Als de wind door mijn haren waait

Is het mijn dag.

Als ik een kus van je krijgen mag

Is het mijn dag.

Als het lente wordt

En een vogel zingt

Is het mijn dag.

Als je de weg naar me toe weet

En als ik je stem door de telefoon hoor

zingen

Is het mijn dag.

Mw. B. Croes

[gedicht]

[22]


Roergebakken

paddestoelen en groenten

[recept

uit de keuken

van de redactie

]

We kruipen langzaam naar de zomer dus wordt het weer

tijd voor een eenvoudig te bereiden receptje. Gelukkig niet

op doktersadvies, maar een advies van de kookredactie,

ook wel de lekkerbekjes van Denkraam. We doen het dit

keer vegetarisch. Boordevol vitamientjes en in een wip op

tafel.

Zachtjes laten stoven en als laatste de

taugé toevoegen. Nog even laten doorwarmen

en serveren maar.

De kookredactie wenst u smakelijk

eten!

Benodigdheden:

5 Shiitakes

100 gr. champignons

100 gr. babymais (eventueel uit blik)

100 gr. bloemkool

100 gr. witte kool

50 gr. suikerboontjes (sugar snaps)

50 gr. Taugé

½ theelepel Zout

1 eetlepel Sojasaus

½ theelepel Palmsuiker (bruine suiker

mag ook, maar gebruik dan iets meer)

1 eetlepel knoflook (fijngehakt)

50 ml. olie

50 ml. water

Bereiding:

Snij de babymais in de lengte doormidden.

Snij de bloemkool en witte kool in

grove stukken.

De champignons in plakjes en de shiitakes

in vieren.

Verhit in een wok de olie en fruit hierin

de knoflook.

Voeg de shiitakes en de bloemkool stukjes

hierbij en bak ze net zolang tot ze

gaar zijn.

Dan de mais, de suiker boontjes, de

witte kool, het zout, de palmsuiker en

de sojasaus toevoegen samen met het

water.

[23]


‘Alsof een magazine alleen niet genoeg is’

www.denkraam.info

Recentelijk is de internetsite van Denkraam flink uitgebreid. Het lijkt wel of de redactie van

Denkraam haar eigen magazine niet meer genoeg vindt. Meeliftend met de technologische

ontwikkelingen wil de redactie ook op digitale wijze haar lezers bereiken. Een update van de

internetsite:

Actueel

In samenwerking met

GGzPlaza

(www.ggzplaza.nl) willen

Archief

Alle uitgaven van Denkraam

kunnen worden

binnengehaald op de pc en

op het gemak worden nagelezen.

Een overzicht van

alle artikelen is bijgevoegd.

Op het forum op de site is

een groot aantal artikelen

uit het archief na te lezen.

Foto’s

Alle covers van Denkraam,

en een aantal van

de mooiste foto’s die

gepubliceerd zijn in de

afgelopen 2½ jaar. Ook

een aantal mooie foto’s

die níet zijn gepubliceerd

in Denkraam. Zeker het

bekijken waard!

Zelf publiceren

Via het forum kunt u

zelf artikelen en

gedichten publiceren.

Uw inzendingen zijn

een bron van inspiratie

voor de redactie

van Denkraam.

Graag zien wij uw

artikelen tegemoet.

we u op de hoogte

houden van regionale

en landelijke ontwikkelingen

op het gebied

van de Geestelijke

Gezondheidszorg,

Maatschappelijke

Opvang en Verslavingszorg,

vanuit cliëntenperspectief.

GGzPlaza is de website

van de samenwerkende

cliëntenraden in de

regio Rijnmond. Via de

website biedt GGzPlaza

informatie over recente

ontwikkelingen op

Oproepen

Waar is de redactie mee

het gebied van de

bezig De redactie zal u via

GGz, Maatschappelijke

de website zo veel mogelijk

Opvang en Verslavingszorg.

Middels cur-

informeren over haar activiteiten

en andere activiteiten

in de regio Rijnmond.

sussen wil GGzPlaza de

bekendheid met computers

en internet

Zelf oproepen plaatsen is

ook mogelijk.

onder cliënten te vergroten.

Denkraam en

GGzPlaza hebben een

Artikelen online

Alle artikelen uit de nieuwste

nauwe redactionele

samenwerking.

Denkraam zijn na te

lezen op het internet. Op

de website kunt u reageren

op de artikelen en de reacties

nalezen van andere

lezers. De redactie hoopt

uw mening over Denkraam

Chat (in ontmoeting)

Ook in samenwerking met GGzPlaza: een chatbox! In contact met anderen én met de

redactie van Denkraam en GGzPlaza. Maandag, woensdag en vrijdag van 13.00 tot 15.00

uur zijn er mensen van de redactie bij de chat aanwezig.

te lezen!

Denkraam.info

Geestelijke gezondheidszorg, Maatschappelijke opvang, Verslavingszorg

More magazines by this user
Similar magazines