Opleidingsplan 2008-2013

Inhoudsopgave: 

1. Historiek & situering CVWO 

1.1. Ontstaansgeschiedenis 7 

1.2. Bestuurlijke gegevens 9 

1.3. Menselijk & financieel potentieel 11 

1.4. Afbakening werkingsgebied CVWO 12 

2. Missie Brucovo vzw 

3. Visie Brucovo vzw 

4. Interne analyse 

4.1. Administratieve toestand m.b.t. onderwijsbevoegdheden en vestigingsplaatsen van de 

centra 23 

4.1.1. Alle administratieve bevoegdheden per CVO (c.q. de bevoegdheden die in de regio 

Brussels Hoofdstedelijk Gewest in de betreffende referteperiode NIET plaatsvinden) 24 

4.1.2. Alle effectieve bevoegdheden per CVO (c.q. deze die effectief worden uitgeoefend in 

de 19 gemeenten van het Gewest in februari 2010) 27 

4.2. Effectieve situatie m.b.t. het onderwijsaanbod en de vestigingsplaatsen van de centra waarvan 

de centrumbesturen aangesloten zijn bij het CVWO 37 

a) Aantal lesurencursist per centrum in Brussels Hoofdstedelijk Gewest 37 

b) Delers per studiegebied 50 

c) In- en uitstroom andere consortia 56 

4.3. Doorlichting van de opleidingen/studiegebieden 73 

4.3.1. Algemeen profiel huidige cursistenpopulatie 73 

4.3.2. Opleidingsniveau en nationaliteit 83 

4.3.3. Socio-economisch statuut en opleidingsniveau 84 

4.3.4. Socio-economisch statuut en nationaliteit 85 

19 

20 

2

4.3.5. Slaagpercentage, geslacht en opleidingsniveau 86 

4.3.6. Geslacht, leeftijd en socio-economisch statuut 87 

4.3.7. Overzicht niet-unieke opleidingen 88 

4.3.8. Opleidingen basiseducatie 91 

4.3.9. Opleidingen studiegebied Algemene vorming 104 

4.3.10. Opleidingen studiegebied Nederlands tweede taal 111 

4.3.11. Andere studiegebieden en opleidingen Secundair Volwassenenonderwijs 136 

4.3.12. HBO opleidingen 156 

4.4. Aantal lineaire/modulaire opleidingen 169 

4.5. Indeling studiebewijzen 170 

4.6. Dag-, avond- of weekendonderwijs 170 

4.7. Duale trajecten 170 

4.8. Gecombineerd onderwijs/ Open Leercentrum/ Elektronisch leerplatform 173 

4.9. Studievoortgang 177 

4.10. Inventaris infrastructuur 188 

4.11. Inventarisatie samenwerkingsverbanden 195 

4.12. Gesignaleerde probleemstellingen 199 

4.13. Gedetineerdenwerking 201 

5. Externe analyse op macroniveau 

5.1. Institutionele kenmerken Brussels Hoofdstedelijk Gewest 208 

5.2. Demografische kenmerken 209 

5.3. Economische kenmerken 218 

5.3.1. Sectoren van dichterbij bekeken 220 

5.3.2. Knelpuntberoepen Brussels Hoofdstedelijk Gewest 231 

5.4. Sociaal-economische kenmerken 234 

5.4.1. Arbeidsmarkt 234 

5.5. Welzijnskenmerken 241 

5.5.1. Leven onder de armoedegrens 241 

3

5.5.2. Leefloners in opmars 242 

5.5.3. Kinderopvang 243 

5.6. Kenmerken educatieve participatie 244 

6. Externe analyse op mesoniveau 

6.1. Opleidingsaanbod aangrenzende consortia: vzw Groene Rand 250 

6.2. Opleidingsaanbod Franstalig Volwassenenonderwijs (EPS) 250 

6.3. VDAB opleidingsaanbod Brussel 252 

6.4. Opleidingsaanbod Syntra/ middenstandsopleidingen 257 

6.5. Opleidingsaanbod Sociaal Cultureel Werk 260 

6.6. Opleidingsaanbod onderwijsactoren 262 

6.6.1. Nederlandstalig secundair onderwijs 262 

6.6.2. Nederlandstalig hoger onderwijs 267 

7. Analyse leerbehoeftes en leervragen 

7.1. Leerbehoeftes en leervragen vanuit de activiteitensectoren en knelpuntberoepen 270 

7.2. Leerbehoeftes en leervragen vanuit de Brusselse Centra Volwassenenonderwijs 274 

7.3. Leerbehoeftes en leervragen vanuit de (potentiële) cursisten 275 

7.4. Leerbehoeftes en leervragen vanuit de overheden 275 

7.5. Leerbehoeftes en leervragen vanuit het Huis van het Nederlands 276 

8. SWOT-analyse 

8.1. Consortium 277 

8.2. Aanbod 278 

8.3. Gedetineerdenwerking 279 

8.4. Prioriteiten 280 

9. Strategische en operationele doelstellingen 

9.1. Strategische n operationele doelen Brucovo vzw 282 

10. Evaluatie en monitoring 

4

10.1. Evaluatie: INK-model 291 

10.2. Monitoring 294 

Bibliografie 

Bijlagen 

295 

298 

5

Woord vooraf 

Het opleidingsplan van het Brussels Consortium Volwassenenonderwijs 2008-2013, versie 3.0 oktober 2010, 

tracht een “eerste zicht “ te krijgen op de huidige ontwikkeling van de centra volwassenenonderwijs en 

centrum basiseducatie binnen de 19 gemeentes van het Brussels Gewest; dit plan biedt daarnaast ook een 

eerste analyse van de externe actoren en maatschappelijke ontwikkelingen in het Brussels Hoofdstedelijk 

Gewest. 

Het consortium werd opgericht op 24 januari 2008, de directeur -afgevaardigd bestuurder ging midden 

augustus aan de slag, alle centra werden bevraagd, protocollen uitgewerkt (o.m. met het Huis van het 

Nederlands Brussel en VDAB-RDB), een tweedelijns-ombudsdienst opgericht, een medewerker communicatie 

aangeworven, een eerste communicatiecampagne opgestart (in kader van de SID-IN in Vlaams-Brabant- 

Brussel), de onderwijscoördinator voor de Brusselse arresthuizen ging begin mei aan de slag en een tweede 

grote publiekscampagne werd uitgewerkt voor midden augustus 2009 (“Brussel: een smeltkroes aan 

opleidingen”). Daarnaast diende elk consortium in een tijdsspanne van 6 maanden (na ondertekening van de 

samenwerkingsovereenkomst tussen Brucovo vzw en de Vlaamse regering op 15 januari 2009) een eerste fase 

van het opleidingsplan af te werken (fase van gegevensverzameling) (versie 1.0) . Dit werd door het consortium 

opgeleverd op 15 juli 2009. Daarna werd de analysefase opgestart en werden de strategische en operationele 

doelstellingen geformuleerd ( najaar 2009) . In het voorjaar kregen we ook de eerste cursistengegevens 

doorgestuurd vanuit het departement VWO. Deze werden opgenomen (op niveau van de studiegebieden) en 

aldus werd een 2 de versie gefinaliseerd in april 2010 ( versie 2.0). 

Het was - gezien de krappe personeelsbezetting en de vele andere opdrachten van het consortium- niet 

eenvoudig om in 2009 een eerste interne en externe analyse af te werken. Door het ontbreken van exacte en 

geverifieerde cijfergegevens ( m.n. voor cursistenprofiel) bleef het bij een verkennende analyse van de 

consortiumregio-en centra. Niettemin werd wel verder gewerkt aan de analyse en doelstellingen (wat 

resulteerde in een Jaaractieplan 2010). 

In de samenwerkingsovereenkomsten tussen de consortia en de Vlaamse overheid had de overheid zich 

geëngageerd tot het ter beschikking stellen van de geverifieerde gegevens die de overheid via de verplichte 

registratie van de centra krijgt. In 2009 was de bevoegde administratie, omwille van interne organisatie , daar 

nog niet in geslaagd. Vanuit de verschillende consortia is er een werkgroep gegevensverzameling opgericht, die 

ook participeerde aan een werkgroep vanuit de administratie volwassenenonderwijs. Daar zijn tenslotte 

afspraken gemaakt over het anonimiseren van cursistengegevens , zodat tenslotte alle geverifieerde 

cursistenaantallen-en gegevens van de Brusselse (regio-eigen en regiovreemde) centra in het voorjaar ( ref. 

periode 2008-2009) en begin september 2010 (ref. periode 2009-2010) integraal zijn doorgestuurd. 

Dit maakt dat we op 31 oktober 2010 het eigenlijke Opleidingsplan 2008-2013 ( met daarin alle gevraagde 

gegevens) dienen op te leveren voor de overheid ; dit wil niet zeggen dat er in de tussenperiode niets is 

verwezenlijkt door het Brussels Consortium ( we verwijzen daarbij naar de Jaaractieplannen 2009 en 2010, en 

het jaarverslag 2009, zie www.brucovo.be) , zoals onze projectwerking rond instellingsoverschrijdende 

trajectbgeleiding en doorstroming, het communicatieplan-en succesvolle campagnes ( naar cursisten, 

leerkrachten en intermediairen), de uitbouw van de Brusselse gedetineerdenwerking , de samenwerking met 

het Brussels Huis van het Nederlands rond geïntegreerde taaltrajecten en niveaubepaling, het 

inburgeringsproject met consortia Leuven en Groene Rand, … 

Het opleidingsplan is een ‘neverending story’; het blijft een voortdurend “work in progress” waarbij het 

proces van samenwerking en afstemming tussen de centra én tussen de centra en andere opleidingsactoren 

prioritair blijft. Dit opleidingsplan een gedegen basis om het aanbod van de Brusselse centra verder te 

diversifiëren en drempelverlagend te maken ( via een door alle centra gedragen ‘programmatieplan’), zodat 

àlle personen die in het Brussels Gewest wonen en / of werken een gelijke (instap)kans krijgen om effectief 

langer én breder te leren . 

6

1. Historiek & Situering CVWO 

1.1. Ontstaansgeschiedenis 

Het decreet volwassenenonderwijs van 15 juni 2007 voorziet in de oprichting en financiering van regionale 

netoverschrijdende samenwerkingsverbanden (met rechtspersoonlijkheid) van centra volwassenenonderwijs 

en basiseducatie. Deze samenwerkingsverbanden worden 'consortia volwassenenonderwijs' genoemd. In 

Vlaanderen werden op basis van het decreet 13 werkingsgebieden voor de consortia afgebakend. Ook in de 

regio ‘Brussels Hoofdstedelijk Gewest’ diende een consortium opgericht te worden. 

In het decreet volwassenenonderwijs (artikel 74) worden de doelstellingen van de consortia als volgt 

omschreven: 

1. het aanbod van opleidingen die door de centra georganiseerd worden, optimaliseren en op elkaar 

afstemmen; 

2. de samenwerking en afstemming met andere publieke verstrekkers van opleidingen voor volwassenen 

nastreven; 

3. knelpunten, behoeften en oplossingen inzake opleidingen voor volwassenen signaleren aan de 

overheid; 

4. als intermediair aanspreekpunt fungeren tussen de centra en andere opleidingsverstrekkers en socioculturele 

en sociaaleconomische actoren; 

5. de dienstverlening optimaliseren voor de cursisten in de centra; 

6. alle mogelijke vormen van samenwerking tussen de centra stimuleren en ondersteunen. 

De Vlaamse overheid geeft de consortia op basis van dit decreet (artikel 75) volgende doelstellingen: 

1. de realisatie van de hierboven vermelde doelstellingen; 

2. de opmaak van een vijfjaarlijks opleidingsplan voor het werkingsgebied. Dit opleidingsplan omvat ten 

minste de volgende elementen: 

a. een omgevingsanalyse van de opleidingsbehoeften in het werkingsgebied; 

b. een overeenkomst waaruit blijkt dat het opleidingsaanbod van de Centra voor 

Volwassenenonderwijs enerzijds en het opleidingsaanbod van het Centrum voor 

Basiseducatie anderzijds op elkaar afgestemd zijn en op elkaar aansluiten; 

c. een overzicht waaruit blijkt dat er op voldoende toegankelijke wijze opleidingen 

basiseducatie, opleidingen van het studiegebied algemene vorming en opleidingen van het 

studiegebied Nederlands tweede taal worden georganiseerd; 

d. een afsprakenkader, waarin de samenwerking met de andere publieke verstrekkers van 

opleidingen voor volwassenen nader wordt bepaald, in het bijzonder met betrekking tot het 

gebruik van opleidingsinfrastructuur, lesmateriaal en deelname aan cursussen; 

3. de organisatie van een ombudsdienst voor de cursisten van alle centra binnen het werkingsgebied. De 

ombudsdienst is een bemiddelingsorgaan op het niveau van het consortium volwassenenonderwijs 

voor geschillen tussen cursisten en een centrumbestuur. De ombudsdienst brengt jaarlijks verslag uit 

aan de Vlaamse Regering over haar activiteiten. De Vlaamse Regering bepaalt de modaliteiten voor de 

werking, het jaarverslag en de organisatie van die ombudsdienst; 

4. een samenwerkingsprotocol afsluiten met de Huizen van het Nederlands die een werking hebben 

binnen het werkingsgebied van het consortium volwassenenonderwijs; 

5. een met redenen omkleed advies verlenen over de aanvragen van de Centra voor 

Volwassenenonderwijs voor het verkrijgen van bijkomende onderwijsbevoegdheid; 

6. een met redenen omkleed advies verlenen over de aanvragen van de Centra voor 

Volwassenenonderwijs voor het aanwenden van leraarsuren en ambten opgericht op basis van de 

puntenenveloppe in bijkomende vestigingsplaatsen; 

7. de coördinatie en de ondersteuning van de centra bij de organisatie van duale trajecten en 

geïntegreerd leren; 

7

8. de coördinatie en de ondersteuning van de centra bij de uitwerking van een onderwijs- en 

vormingsbeleid voor gedetineerden, de organisatie van het detecteren van de onderwijs- en 

vormingsbehoeften van gedetineerden en de begeleiding van het onderwijstraject van gedetineerden; 

9. alle opdrachten, die een centrumbestuur apart aan het consortium volwassenenonderwijs toewijst of 

die de centra gezamenlijk aan het consortium volwassenenonderwijs toewijzen, uitvoeren. 

Bij de oprichting van het consortium diende voldaan aan volgende voorwaarden: 

- het consortium volwassenenonderwijs wordt opgericht in de vorm van een vereniging zonder 

winstoogmerk conform de wet van 27 juni 1921 betreffende de verenigingen zonder winstoogmerk, 

de internationale verenigingen zonder winstoogmerk en stichtingen; 

- de bevoegdheid over de opdrachten, vermeld in artikel 75, § 1, wordt toegekend aan de algemene 

vergadering; 

- er wordt een afgevaardigd bestuurder aangesteld; 

alle centrumbesturen van erkende centra met een hoofdvestigingsplaats of een vestigingsplaats in het 

werkingsgebied van het consortium volwassenenonderwijs kunnen zich aansluiten bij het consortium 

volwassenenonderwijs; 

- het bestuur van het Centrum voor Basiseducatie binnen het werkingsgebied van het consortium 

volwassenenonderwijs heeft zich aangesloten, rekening houdende met artikel 82, 2° en 3°. 

Stichting Brussels Consortium Volwassenenonderwijs 

Vanaf mei 2007 werd met steun van de Vlaamse Gemeenschapscommissie het consortium voor deze regio 

voorbereid. Decretaal diende het consortium voor de regio VI gevormd te zijn voor 1 september 2008, maar in 

functie van de subsidies 2007-2008 was de deadline februari 2008. 

Via een tiental verkennende gesprekken en 3 plenaire bijeenkomsten waar afgevaardigden van alle 

centrumbesturen actief aan participeerden, werd de stichting van het consortium en een vzw voorbereid. 

Op 24 januari 2008 werd de oprichtingsakte van de vzw Brussels Consortium Volwassenenonderwijs 

(Brucovo) ondertekend (voorwaarde 1) op een plechtige stichtingsvergadering in de spiegelzaal van het 

Brussels Hoofdstedelijk Parlement. Alle centra voor volwassenenonderwijs die actief zijn in regio VI werden 

uitgenodigd om zich aan te sluiten bij en mee te werken aan het consortium (voorwaarde 4). De 

oprichtingsakte werd ondertekend door zeven centrumbesturen, waaronder dat van het Brusselse centrum 

voor basiseducatie (voorwaarde 5). Drie centrumbesturen ondertekenden een intentie tot toetreding, omdat 

ze nog niet klaar waren met hun interne besluitvorming rond de toetreding. 

Vervolgens werden de statuten neergelegd en gepubliceerd in het staatsblad van 28/02/2008. 

Op de tweede Algemene Vergadering van 26/02/08 traden de drie centrumbesturen die een intentieverklaring 

hadden ondertekend toe tot de vzw. Vanaf dan maken alle centrumbesturen (en hun centra) voor 

volwassenenonderwijs die actief zijn in regio VI deel uit van de vzw Brussels Consortium 

Volwassenenonderwijs. Op dat moment waren er toen centrumbesturen die 12 onderwijsinstellingen 

beheerden, lid van de vzw. 

Op 26 augustus 2008 werd de fusie bekend gemaakt in de Algemene Vergadering van de CVO’s St.Lukas en 

Vervolmakingscentrum voor Verpleegkundigen en vroedvrouwen met CVO Lethas. Dit werd ook statutair 

gewijzigd. Op 31/12/08 waren dus tien centrumbesturen lid van de vzw, die verantwoordelijkheid dragen voor 

10 onderwijsinstellingen. 

8

De leden van de vzw zijn diegenen die inrichtende macht zijn van centra voor volwassenenonderwijs en het 

centrum voor basiseducatie met een vestigingsplaats in het administratief werkingsgebied van het consortium. 

Een centrumbestuur wordt in de Algemene Vergadering en Raad van Bestuur vertegenwoordigd door een 

afgevaardigde. Het lid duidt ook een afgevaardigde aan voor elke onderwijsinstelling waarvoor het lid de 

verantwoordelijkheid draagt. De leden beslissen autonoom over hun afgevaardigden. 

Statutair draagt de algemene vergadering verantwoordelijkheid over de decretale opdrachten (voorwaarde 2). 

De heer Bart Vandecasteele, die vanuit de Vlaamse Gemeenschapscommissie het oprichtings- en opstartproces 

mee ondersteunde, werd tijdelijk aangesteld als afgevaardigd bestuurder, in afwachting van een definitieve 

selectie-procedure (voorwaarde 3). Na een selectieprocedure werd Daevy Amerlynck op 18 augustus 2008 

bevestigd als directeur -afgevaardigd bestuurder. 

De vzw werd voorlopig gehuisvest in de lokalen van de Vlaamse Gemeenschapscommissie, Algemene Directie 

Onderwijs en Vorming, te St. Agatha-Berchem; in oktober 2008 werd een vaste lokatie gevonden in centrum 

Brussel (Prinsenstraat 8). Deze huisvesting liep tot 1 sept. 2009. Daarna verhuisde het team van Brucovo naar 

de Priemstraat 53 ( samen lokatie met CBE Brusselleer en vzw Intec Brussel). 

Samenwerkingsovereenkomst Vlaamse Regering 

De concretisering van de decretale opdrachten van de consortia gebeurt op basis van een 

samenwerkingsovereenkomst met de Vlaamse Regering. 

In april 2008 werd hiermee gestart tijdens de infosessie voor de consortia. 

In de periode mei - augustus vonden verschillende onderhandelingen plaats tussen alle consortia en de 

Vlaamse Regering. 

Na verschillende besprekingen in de raad van bestuur (26mei, 18 juni, 26 augustus,18 september), keurde het 

consortium de samenwerkingsovereenkomst unaniem goed op de algemene vergadering op 18 september 

2008 (principieel akkoord 7/10/08). Een aantal opmerkingen werden vanuit Brucovo doorgegeven (zie RVB 

26/08-18/09), en één wijziging werd opgenomen in het ontwerp van samenwerkingsovereenkomst. 

De goedkeuring en de ondertekening van deze overeenkomst is een subsidie-voorwaarde voor het consortium. 

Op 15 januari 2008 werd deze samenwerkingsovereenkomst goedgekeurd door de Vlaamse regering. Bij deze 

goedkeuring werd de overeenkomst unilateraal door de Vlaamse regering gewijzigd. De reserve-opbouw van 

het consortium werd daarbij beperkt tot 20% van de jaarlijkse toelage. 

In deze samenwerkingsovereenkomst worden onder meer de concrete modaliteiten van het opleidingsplan 

bepaald. 

1.2. Bestuurlijke gegevens 

Algemene vergadering 

De Algemene Vergadering wordt gevormd door alle leden van de vereniging. Leden die een rechtspersoon zijn, 

laten zich vertegenwoordigen door afgevaardigden. 

De bevoegdheden van de AV zijn de volgende 

1. het vervullen van de opdrachten van het consortium, zoals opgenomen in het decreet 

volwassenenonderwijs van 15 juni 2007; 

2. opnemen en uitsluiten van leden van de vereniging; 

3. bestuurders benoemen en afzetten; 

4. de voorzitter benoemen en afzetten; 

9

5. de gedelegeerd bestuurder benoemen en afzetten; 

6. de maatschappelijke zetel van de vereniging bepalen; 

7. het huishoudelijk reglement goedkeuren; 

8. het werkingsreglement, aangenomen door het lokaal onderhandelingscomité zoals bepaald in het decreet 

volwassenenonderwijs van 15 juni 2007, bekrachtigen; 

9. de statuten goedkeuren en wijzigen; 

10. de commissarissen benoemen en afzetten, evenals hun eventuele vergoeding vaststellen; 

11. jaarlijks de begroting en de rekeningen goedkeuren; 

12. kwijting aan bestuurders en commissarissen geven; 

13. zich uit spreken over de ontbinding van de vereniging met inachtneming van de wettelijke beschikkingen 

terzake; 

14. alle andere gevallen die voortvloeien uit de wet, het decreet volwassenenonderwijs of de statuten. 

Lijst van bestuurders en de veranderingen in de samenstelling gedurende 2009 

CVO’s actief in BHG 

CVO Brussel 

Harald De Muynck ( directeur) – secretaris 

Ina Massij (adj-directeur) 

CVO Lethas 

Veerle Adams (directeur) 

Kris De Nys (adj-directeur) – verantwoordelijke PR 

CVO Elishout COOVI 

Ingrid Van Cauter (dir7ecteur) 

Katrien Dedobbeleer (adj-directeur) 

CVO KHNB 

Jeanine Billens (directeur) –vicevoorzitter 

Freddy Bollaerts (adj-directeur) 

CVO HLFSW 

Herman de Cnijf (directeur)-penningmeester 

Luc Maes (voorzitter) 

CBE Brusselleer 

Jan Van Gompel (directeur) 

Betty Depaepe (voorzitter) 

CVO Meise-Jette 

Ria Cauchie (directeur) 

Marcel Belgrado (voorzitter) 

CVO Strombeek 

Miek Van de Velde (directeur) 

Hubert Swaelens (voorzitter) 

CVO VIVA SVV Brabant 

Marleen De Raedemaeker (directeur) 

Nele Gerits ( SVV) 

Voorzitter 

Guy Devroede 

10

Op 18 september 2008 werd, na beslissing en bevestiging door de Algemene Vergadering, een wijziging in de 

samenstelling van de algemene vergadering doorgevoerd: door de fusie van de onderwijsinstellingen CVO- St. 

Lukas en CVO- Vervolmakingscentrum Vroedvrouwen en Verpleegkundigen met Lethas CVO (die allen 

ressorteerden onder één centrumbestuur), dienden de afgevaardigden van de twee eerstgenoemde 

instellingen ontslag te nemen uit de algemene vergadering en raad van bestuur. De afgevaardigden I. De Witte 

(CVO-St. Lukas) en M. Foulon (CVO-Vervolmakingscentrum) namen dan ook ontslag. 

Op de Algemene Vergadering van 26/08/08 werd ook een ontslag van gedelegeerd bestuurder ad interim (Bart 

Vandecasteele) en benoeming van (Daevy Amerlynck) voorgesteld. 

De ontslagen en benoemingen werden geacteerd in het verslag en akte gewijzigd bij de griffie. 

In september 2009 fuseren de centra Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen en het CVO Leergangen voor 

Fiscale Wetenschappen; vanaf 1 sept.2009 is er dus één centrum minder en komt het CVO Leergangen voor 

Fiscale en Sociale Wetenschappen in de plaats. 

Raad van bestuur 

De vzw wordt bestuurd door een Raad van Bestuur. Deze Raad is samengesteld uit minstens drie bestuurders, 

die benoemd en afgezet worden door de Algemene Vergadering. Ze worden gekozen door de leden. De Raad 

van Bestuur bestaat uit de afgevaardigden van de leden die inrichtende macht zijn van een onderwijsinstelling 

De voorzitter van de Algemene Vergadering zit de Raad van Bestuur voor, doch is formeel geen bestuurder. 

In de oprichtingsakte werd G. Devroede aangesteld als voorzitter; daarnaast werden eveneens een 

ondervoorzitter (J. Billens), een penningmeester (H. De Cnijf), een secretaris (H. De Muynck)en een PRverantwoordelijke 

(K. Denys) verkozen. Samen met een extra bestuurslid (J. Van Gompel) vormen zij het 

dagelijks bestuur van de vereniging. 

De Raad van Bestuur heeft de meest uitgebreide bevoegdheden voor het bestuur van de zaken van de 

vereniging. Al wat niet uitdrukkelijk door de wet, het decreet volwassenenonderwijs of door de statuten aan de 

Algemene Vergadering is voorbehouden, behoort tot de bevoegdheid van de Raad van Bestuur. De Raad van 

Bestuur kan derhalve alle daden van bestuur en beschikking stellen die nodig zijn om de doelstellingen van de 

vereniging na te streven. 

De bestuurders van de Raad van Bestuur zijn dezelfde als de leden van de Algemene Vergadering 

1.3. Menselijk & financieel potentieel 

Menselijk potentieel 

Er werd in de loop van de eerste werkingsjaren besloten door de leden volgende medewerkers aan te werven: 

directeur-afgevaardigd bestuurder, Daevy Amerlynck, FTE vanaf 18 augustus 2008 

assistent administratie & communicatie, Gökben Üner, FTE vanaf 3 november 2008 

onderwijscoördinator gedetineerden, Marleen Strubbe, ½ FTE vanaf 1 mei 2009, FTE vanaf 1 

september 2010 

Sien Van den Hoof, stafmedewerker 4/5 FTE, van 18 augustus 2009 tot 1 september 2010 

Bieke Deloof, stafmedewerker ½ FTE vanaf 1 september 2010 tot 31 december 2010 

toeleidingsagenten NT2 doorstroomproject vanaf 1 december 2009: Khadija Bouarga (4/5 FTE), Sylvie 

Declerck ( ½ FTE), Bieke Deloof (1/2 FTE) 

Financieel potentieel 

11

De consortia volwassenenonderwijs worden gesubsidieerd door de Vlaamse overheid. Deze financiering 

bestaat uit een algemene subsidie en een specifieke subsidie voor de coördinatie van het onderwijs aan 

gedetineerden. Jaarlijks voorziet de overheid 3.600.000 € voor de financiering van alle consortia. Van deze 

globale subsidie wordt 650.000€ voorzien voor de coördinatie van gedetineerdenwerking. 

Deze middelen worden over de consortia verdeeld op basis van het totaal aantal lesurencursist, gegenereerd 

door de aangesloten centrumbesturen in de afgesloten en geverifieerde referteperiode die voorafgaat aan het 

afsluiten van de samenwerkingsovereenkomst, namelijk de referteperiode van 1/09/2007 tot 31/03/2008. 

Ieder jaar worden per ministerieel besluit de subsidies bekend gemaakt; aldus kreeg Brucovo vzw volgens het 

M.B. van 6/04/2009 voor de periode van 1 januari tot 31 december 2009 een subsidie van 287.172,24 € 

(260.089,24 € + 27.083 € gedetineerdenwerking) toebedeeld. Voor de periode 1 januari tot 31 december 

2010 werd een besparingsmaatregel toegepast ; Brucovo vzw diende 47365 € in te leveren. De begroting werd 

dan ook navenant aangepast. 

Deze subsidie wordt in drie schijven uitbetaald: twee voorschotten van 45 % en een saldo van 10 %( nadat het 

consortium het financieel rapport en activiteitenverslag aan de afdeling Volwassenenonderwijs heeft bezorgd). 

Wettelijk mag er een reservefonds worden aangelegd – het totale bedrag van de overdrachten naar dit 

reservefonds mag cumulatief de limiet niet overschrijden van de 20 % van de toegekende werkingsenveloppe. 

De middelen voorzien voor de onderwijscoördinatie gedetineerden worden over de consortia verdeeld op basis 

van de gemiddelde jaarpopulatie van de strafinrichtingen binnen het werkingsgebied. Er is een basistoelage 

voorzien, aangevuld met een forfaitaire toelage op basis van de gemiddelde jaarpopulatie. Voor 2008 ontving 

Brucovo vzw slechts de basistoelage, namelijk 27.083€. De reden daarvoor was dat de Vlaamse Gemeenschap 

(in kader van hun Strategisch Plan Hulp-en Dienstverlening aan Gedetineerden) ook eenzelfde inspanning naar 

de Brusselse gevangenissen verwacht van de Franse Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en 

niet de volledige toelage voor de Brusselse arresthuizen willen voorzien (alwaar het Nederlandstailig-en 

anderstalig cliënteel in de minderheid is ten opzichte van de Franstalige meerderheid). 

Brucovo nam meermaals contact met de Vlaamse gemeenschap in functie van het bekomen van een objectieve 

norm (en aldus ook de forfaitaire toelage te bekomen). Via een tussenkomst van de Vlaamse 

Gemeenschapscommissie (projectsubsidie) werd bekomen dat de onderwijscoôrdinator vanaf sept. 2010 

voltijds aan de slag kan. 

1.4. Afbakening werkingsgebied CVWO 

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (omvat 19 gemeentes), wordt beschouwd als één vestigingsplaats. In dit 

gebied zijn 6 in het gewest gevestigde CVO’s en 1 CBE actief. Deze zijn gelegen in Anderlecht (2 centra), Brussel 

(2 centra), Elsene, Schaarbeek en Ganshoren. Er zijn ook nog 3 CVO’s van buiten het BHG, die in Brussel 

regiovreemde onderwijsbevoegdheden uitoefenen (zetel te Wolvertem-Meise, Strombeek-Bever, Leuven). 

12

Lijst centra waarvan het centrumbestuur aangesloten is bij CVWO (zie fiches in bijlage) 

Centrum voor Volwassenenonderwijs LETHAS / 

Leergangen voor talen, handel, kaderopleiding nursing specifieke 

lerarenopleiding 

Adres 

Dir. Veerle Adams 

Landsroemlaan 126 

1083 Ganshoren 

Telefoon/fax T: 02-420.10.26 

F: 02-424.18.07 

E-mail/website 

info@lethas.be 

13

Instellingsnr. 32491 

www.lethas.be 

Bestuur/IM 

Net 

Naam centrum 

Adres 

VZW Sint-Goedele Brussel 

Vrij Gesubsidieerd Onderwijs 

CVO Brussel 

Wnd. Dir. Harald De Muynck 

Materiaalstraat 67 

1070 Anderlecht 


F: 02-524.10.17 


info@cvobrussel.be 


www.cvobrussel.be 

Bestuur/IM 

Net 

Scholengroep Brussel (8, Oudstrijderslaan 200, Evere), alg. dir. 

Scholengroep Brussel J. Goris 

GO ! / Gemeenschapsonderwijs 


Adres 

Dir. Ingrid Van Cauter 

Emile Grysonlaan & 

1070 Anderlecht 


F: 02-526.77.13 


cvo@elishout.be 


www.elishout.be 

Bestuur/IM 

Net 

VGC-Onderwijs 

Officieel Gesubsidieerd Onderwijs 

Centrum voor Volwassenenonderwijs Kamer voor Handel en 

14

Nijverheid van Brussel 

Adres 

Dir. Jeanine Billens 

Pleinlaan VUB - Lokaal D 1.33 

1050 ELSENE 

Telefoon/fax 

T:02-629.39.08 

F: 02-629.38.52 


khnb@vub.ac.be 


www.vub.ac.be/khnb 

Bestuur/IM 

Net 

CVO KHNB 

Vrij Gesubsidieerd Onderwijs (VOOP) 

CVO Hogere Leergangen voor Fiscale en Sociale Wetenschappen 

Adres 

Dir. Herman Decnijf 

Stormstraat 2 

1000 Brussel 


F: 02-217.64.12 


info@fhs.be 

www.fhs.be 


Bestuur/IM 

Net 

Naam centrum 

Adres 

HUB-ESHAL vzw 


Centrum Basiseducatie Brusselleer 

Dir. Jan Van Gompel 

Marcqstraat 16 

1000 Brussel 


F:02-223.20.85 

15


www.brusselleer.be 

Instellingsnr. 11 6616 

Bestuur/IM 

Net 

Vzw CBE 

Vzw ondersteund door VOCVO / federatie Basiseducatie 

Centrum voor volwassenenonderwijs Meise-Jette 

Adres 

Dir. Ria Cauchie 

Stationsstraat 15 

1861 Meise 


F: 02-269.79.76 


info@cvomj.be 


www.cvomj.be 

Bestuur/IM 

Net 

Gemeentebestuur Meise 

Officieel Gesubsidieerd Onderwijs 

CVO Strombeek 

Adres 

Dir. Miek Vandevelde 

Gemeenteplein 

1853 Strombeek-Bever 


F: 02-261.09.42 


info@taalleergangen.be 


www.taalleergangen.be 

Bestuur/IM 

Net 

Cultureel Centrum vzw 

VOOP 

Centrum voor Volwassenenonderwijs VIVA –SVV Brabant 

16

Adres 

Dir. Marleen De Raedemaker 

Mechelsestraat 70 

3000 Leuven 


F : 02-546.14.08 


cvo.svv.brabant@belgacom.net 


www.cvo-svv-brabant.be 

Bestuur/IM 

Net 

Socialistisch vooruitziende vrouwen van Brabant vzw 


Ieder Centrum voor Volwassenenonderwijs heeft zijn eigenheid, betreffende historiek, onderwijskoepel en 

beleidsmatige keuzes (al of niet intern of extern bepaald). 

Elk cVO wordt in bijlage in een fiche voorgesteld; de bestuurlijke gegevens, het aantal LUC en lesplaatsen, de 

personeelssamenstelling, de diverse aanwezige cursistenvoorzieningen, de wijze van werving en promotie, de 

wijze van programmatie, de huidige samenwerkingen met het Huis van het Nederlands Brussel (HvNB) en in 

functie van de gedetineerdenwerking, en tenslotte de studiegebieden waarin het CVO actief is. 

Analyse fiches (bijlage) 

- In de meeste in Brussel aanwezige centra is een onthaalruimte of balie aanwezig in de 

hoofdvestigingsplaats, evenals een ontmoetings- of recreatieve ruimte. Indien een lesplaats in een 

publieke ruimte is gelegen (bvb. gemeenschapsentrum) is dit ook meestal het geval. 

- Het beschikken over een bibliotheek en/of mediatheek hangt meestal samen met de aanwezigheid van 

een Open Leercentrum (dit is niet altijd op de hoofdvestigingsplaats, soms is dit in een andere locatie bvb. 

voor CVO Brussel in Moutstraat, voor CBE Brusselleer in het Huis van het Nederlands,…) 

- Wat het aantal personeelsleden betreft, hier zijn vanuit de centra geen sluitende cijfers over doorgegeven; 

feit is dat het kader per CVO divers is ingevuld (voltijdse, deeltijdse, freelance, vastbenoemde of 

contractuele leerkrachten,…). Ook het aantal directieleden, de personeelsleden met diverse en 

coördinerende taken zijn per CVO sterk verscheiden. Afhankelijk van centrum tot centrum (en sterk 

afhankelijk van de centrumgrootte of het organiseren van een niche-opleiding) zijn er 1 tot 7 directieleden, 

trajectbegeleiders, coaches, moduleverantwoordelijken, (deel)teamverantwoordelijken, technisch 

adviseurs, begeleiders OLC,… al of niet voltijds aan de slag. 

- In de meeste CVO’s zijn personeelsleden aanwezig voor ICT-coördinatie, financiën en administratieve 

taken (soms tot 10 krachten). 

- Promotie wordt door het merendeel van de CVO’s via eigen bedeling van folders en affiches gedaan, naast 

mond-aan-mond reclame het meest efficiënte middel. Reclame via andere sites, krant en weekbladen, TV 

en radio wordt sporadisch gebruikt (vooral voor praktische en HBO-opleidingen). 

17

- De programmatie gebeurt wisselend: soms via een omgevingsanalyse, meestal aangevuld via bevraging 

van cursisten, derden, medewerkers e.d. 

18

2. Missie Brucovo vzw 

Er werd na diverse discussies in de Raad van Bestuur en de opleidingsplandag, consensus bereikt over een 

korte en effectieve omschrijving van de missie voor Brucovo: 

Samen werken aan meer participatie aan het Brussels Volwassenenonderwijs door beter bekend 

maken van het globaal aanbod en het vergroten en verfijnen van de leermogelijkheden 

Het volwassenenonderwijs dient –in zijn geheel - in Brussel op de kaart worden gezet, refererend aan de 

participatieverhoging aan levenslang leren vanuit de het Verdrag van Lissabon (12,5 % van de beroepsactieve 

bevolking tussen 25-64 j dient levenslang en levensbreed te leren). 

Deze missie impliceert dat: 

1 er een sterker behoeftedekkend aanbod dient voorzien (gebaseerd op behoeftes vanuit cursisten, vanuit 

maatschappelijk middenveld, vanuit arbeidsmarkt Brussels Gewest, e.d.) 

2 er een optimalisering en afstemming dient doorgevoerd van het opleidingsaanbod CVO’s en CBE en andere 

opleidingsverstrekkers (doorstroom CBE –CVO, actief in zoveel mogelijk studiegebieden, afstemming 

gelijkaardige opleidingen, enz.) 

3 er een jaarlijkse doorlichting van alle opleidingen en cursistenprofiel dient voorzien, via het jaarlijks bijstellen 

van het opleidingsplan. Deze resultaten worden ook blijvend gesignaleerd aan de overheid. De strategische en 

operationele doelstellingen daaruit worden gezamenlijk onderschreven, meetbaar gemaakt en tegen bepaalde 

termijnen uitgevoerd. 

4 er een optimalisering dient te komen van de dienstverlening voor de cursisten in de centra (via onder andere 

permanente promotiecampagnes, een goed werkende ombudsdienst, een website met zoekrobot) 

5 er een gedegen en behoeftedekkend onderwijsaanbod dient uitgebouwd voor alle gedetineerden van de 

Brusselse gevangenissen in St. Gillis, Vorst en Berkendaal 

19

3. Visie Brucovo vzw 

In deze visie trachten we aan te geven volgens welke structuren en acties wij onze missie willen realiseren. We 

gaan daarbij uit van de verschillende specifieke partners en publieksgroepen die het Brussels Consortium dient 

te bereiken. We vertrekken altijd van de behoeften en noden van deze partners en publieksgroepen om onze 

opdrachten te definiëren en daarna geven we aan hoe we deze willen realiseren. 

Publiek van de bestuursleden (directies en inrichtende machten van de 9 in het werkingsgebied 

van het consortium aanwezige centra voor volwassenenonderwijs en 1 centrum voor 

basiseducatie) 

Het consortium voorziet in overleg, uitwisseling, en afstemming tussen de verschillende centra inzake de vijf 

voornoemde doelstellingen uit de missie en dit in alle openheid 

- Conform de statuten wordt Brucovo bestuurd door de Raad van Bestuur en De Algemene vergadering. 

Voorzitter en afgevaardigd bestuurder coördineren de dagelijkse werking van Brucovo 

- Er vindt regelmatig overleg plaats op verschillende niveaus: 2- maandelijks overleg op de Raad van 

Bestuur, maandelijks overleg op het Dagelijks Bestuur, regelmatig overleg van de thematische 

werkgroepen: werkgroep promotie, werkgroep gedetineerdenwerking, werkgroep Hoger 

Beroepsonderwijs , e.a. 

- Middels de opmaak van een opleidingsplan 2008-2013 (finalisering okt 2010) wordt er een jaarlijks 

strategisch actieplan en dito begroting opgemaakt. Binnen het opleidingsplan tekent het consortium 

niet enkel de lijnen voor het toekomstige onderwijsaanbod uit (middels een jaarlijks 

programmatieplan), maar worden ook de beleidslijnen voor de werking van het consortium en 

samenwerking met externe partners vastgelegd. 

- Advies en herschikking onderwijsbevoegdheden: het consortium heeft een duidelijke adviserende 

opdracht in deze ( zie decreet …). De toekomstige aanvragen dienen duidelijk te passen in en gelinkt te 

worden aan het opleidingsplan van het consortium. 

Publiek van leerkrachten en personeel van de centra 

Het consortium heeft hier een informatieve opdracht (over werking consortium en weerslag op cursisten en 

lesgevers) en een opdracht tot opwaardering van de leerkracht van het (Brussels) volwassenenonderwijs 

(versterken eigenheid en identiteit) 

- door ondersteuning en coördinatie projecten/trajecten duaal leren, geïntegreerd leren, gecombineerd 

leren, enz. 

- door het inzamelen van relevante informatie voor leerkrachten en deze te verspreiden via een 

semesteriële leerkrachtennieuwsbrief 

- door alle informatie inzake de werking van het consortium en nieuwe of herschikking van 

onderwijsbevoegdheden ter bespreking te brengen in het Lokaal Onderhandelingscomité van het 

Consortium (Locco) 

20

Publiek van intermediairen (secundair en hoger onderwijs, bibliotheken, opleidingspartners, 

tewerkstellingspartners, steden en gemeentes, enz.) 

Het consortium voorziet deze van informatie over de werking van het consortium en over het algemeen 

aanbod van het Brussels volwassenenonderwijs 

- door een permanente campagne naar doorverwijzende publieksinstanties op te starten: verspreiding 

folders en affiches aanbod Brussel, ondersteuning bij infosessies opleidingen vwo, maandelijkse 

digitale nieuwsflash, enz. 

Publiek van (potentiële) cursisten 

Het consortium voorziet in een gedegen informatieverstrekking over het aanbod van het (Brussels) 

volwassenenonderwijs waarbij de troeven van het vwo worden in het licht gezet : zijnde persoonlijke 

ontwikkeling, verder deelnemen aan onderwijs, bekomen erkende studiebewijzen, in functie van de 

uitoefening van een beroep, beter beheersen van een taal of vaardigheid, invullen van zinvolle 

vrijetijdsbesteding, enz. 

- door grootschalige promotiecampagnes: affichering, advertenties, infobrochures, aanwezigheid in 

de media en op beurzen, … 

- door wegnemen drempels en verhogen dienstverlening : via doorstroomproject trajectbgeleiding 

en studiekeuzebegeleiding aanbieden, via organisatie 2 de lijns-ombudsdienst, via uitgebreide website 

en zoekmachiine, … 

21

4. Interne analyse 

In dit punt hebben we het achtereenvolgens over de onderwijsbevoegdheden en vestigingsplaatsen, de effectieve situatie van het onderwijsaanbod en ten slotte het 

cursistenprofiel in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. 

Wat de administratieve onderwijsbevoegdheden betreft, konden we ons beroepen op de website van het Departement Onderwijs*. Deze bevoegdheden werden aangevuld 

met de effectieve bevoegdheden die uitgeoefend worden in de 19 gemeentes van het Brussels Hoofdstedelijk gewest in februari 2010. 

Om de effectieve situatie van het onderwijsaanbod in kaart te brengen, konden we ons beroepen op de databank van de lesuurcursist-gegevens (LUC-gegevens). Deze 

gegevens werden ter beschikking gesteld door de administratie Onderwijs en dit zowel op Brussels als op Vlaams niveau voor de referteperiodes 2008-2009 en 2009-2010. 

De LUC gegevens werden geanalyseerd per centrum, per studiegebied en per opleiding in de Brusselse regio. Nadien plaatsten we de Brusselse cijfers naast de Vlaamse 

cijfers. In 2 de instantie werden de delers onder de loep genomen. Ook hiervoor werden de LUC-gegevens als basis gebruikt. 

Voor het profiel van de Brusselse cursisten, gebruikten we de geanonimiseerde cursistgegevens ter beschikking gesteld door de administratie Onderwijs en dit opnieuw 

voor de twee opeenvolgende referteperiodes 2008-2009 en 2009-2010. Per studiegebied (en per HBO-opleiding) maakten we een cursistprofiel op, alsook een algemeen 

profiel van de Brusselse cursist. 

Als laatste punt brachten we de in- en uitstroom van de Brusselse cursisten in kaart. Dit op 3 verschillende niveaus; met name per opleiding, per gemeente en een globaal 

overzicht. 

Ten slotte wensen we nog te vermelden dat we bij de verwerking van de datagegevens geregeld op (kleine) fouten zijn gestoten. Hierdoor is het mogelijk dat de cijfers, zij 

het beperkt, afwijken van de realiteit. 

22

4.1. Administratieve toestand m.b.t. onderwijsbevoegdheden en vestigingsplaatsen van de centra 

De administratieve toestand van de onderwijsbevoegdheden van de centra in het werkingsgebied van het consortium, wordt effectief als er een opleiding in deze 

onderwijsbevoegdheid daadwerkelijk wordt georganiseerd (per referteperiode). De meeste centra beschikken over een aantal ‘slapende’ bevoegdheden; dit kan gaan om 

op zichzelf staande opleidingen, opleidingen die in een andere regio wel plaats vinden (i.c. voor regiovreemde centra) of hogere richtgraden van talenopleidingen. 

Wat vestigingsplaatsen betreft, wordt het Brussels Hoofdstedelijk Gewest als één vestigingsplaats beschouwd: elk centrum met hoofdvestigingsplaats in de 19 gemeenten 

van het Brussels Gewest, kan onbeperkt zijn onderwijsbevoegdheden in elk van de 19 gemeentes uitoefenen (wat voor bepaalde opleidingen zoals NT2 nuttig en effectief 

kan zijn). Anderzijds kunnen de regiovreemde centra (3 in Consortium Brussel) niet zomaar in het Brussels Gewest een extra vestigings-/lesplaats bekomen. N.a.v. het 

recente onderwijsdecreet XIX kan vanaf 1 september 2008 het bestuur van een Centrum in de vestigingsplaatsen, die in het werkingsgebied van een ander consortium 

volwassenenonderwijs liggen dan het consortium volwassenenonderwijs waartoe de hoofdvestigingsplaats van het Centrum voor Volwassenenonderwijs behoort (zijnde 

regiovreemde vestigingsplaatsen) geen leraarsuren of ambten opgericht op basis van de puntenenveloppe aanwenden. Artikel 70 van het decreet van 15 juni 2007 

betreffende het volwassenenonderwijs voorziet een afwijking van deze bepaling, indien de desbetreffende regiovreemde vestigingsplaats aan een aantal strikte 

voorwaarden voldoet. De onderwijsbevoegdheid die wel in een regiovreemde vestigingsplaats kan worden uitgeoefend, is de onderwijsbevoegdheid voor de opleidingen 

die het centrumbestuur tijdens de referteperiode 1 april 2008 tot 31 maart 2009 effectief organiseerde. Hiermee wordt bedoeld dat het registratiemoment van de 

georganiseerde opleiding in de eerder vermelde referteperiode valt. Daarnaast wordt voorzien dat wanneer een centrumbestuur op de regiovreemde vestigingsplaats een 

taalopleiding op niveau richtgraad 1 of niveau richtgraad 2 effectief uitoefende tijdens de referteperiode 1 april 2008 tot 31 maart 2009, het centrumbestuur ook 

gemachtigd wordt om de onderwijsbevoegdheid voor dezelfde taalopleiding op niveau richtgraad 2 of niveau richtgraad 1 uit te oefenen in deze vestigingsplaats. Hetzelfde 

principe geldt voor een taalopleiding op niveau richtgraad 3 of niveau richtgraad 4. Voorts wordt voorzien dat het centrumbestuur de onderwijsbevoegdheid in de 

regiovreemde vestigingsplaats kan uitbreiden met de onderwijsbevoegdheid waarover het centrumbestuur beschikte op het ogenblik dat het decreet van 15 juni 2007 in 

werking trad – en die is vastgelegd in de bijlage III bij het decreet volwassenenonderwijs – en de onderwijsbevoegdheid die het centrumbestuur via de ambtshalve 

toekenning van onderwijsbevoegdheid (concordanties) wordt verworven. 

Hiertoe dient het centrumbestuur een aanvraag in te dienen bij de algemene vergadering van het consortium volwassenenonderwijs waartoe de gemeente van de 

regiovreemde vestigingsplaats behoren. Het centrumbestuur kan de gevraagde onderwijsbevoegdheid uitoefenen in de regiovreemde vestigingsplaats als de algemene 

vergadering van het consortium volwassenenonderwijs waartoe de gemeente van deze vestigingsplaats behoort, bij consensus een positief advies aan de aanvraag 

verleent. 

23

4.1.1. Alle administratieve bevoegdheden per CVO (c.q. de bevoegdheden die in de regio Brussels Hoofdstedelijk gewest in de betreffende referteperiode NIET 

plaatsvinden). 

CVO 

CVO ELISHOUT COOVI 

ADMINISTRATIEVE BEVOEGDHEDEN PER CVO 

Bereider cons.ijs/ tearoomspecialist 

Bierkenner 

Brood en banket 

Confiseur-chocoladebewerker 

Culinair traiteurslager 

Hotel 

Kelner brasserie taverne bistro 

Medewerker brasserie taverne bistro 

Slager 

Slagerij en vleeswaren 

Traiteur-delicatessenslager 

GPB- opleiding 

Verantwoordelijke brasserie taverne bistro 

CVO MEISE- JETTE 1 Arabisch RG 2 

Chinees RG 2 

Duits RG 1 en 2 

Frans profess. Bedrijfsgericht RG3 

Informatica toepass.software 

Italiaans RG 3 en 4 

NT2 profess. Bedrijfsgericht RG2 en RG3 

1 Bevoegdheden voor vzowel lesplaatsen in Anderlecht, Jette, Brussel, Elsene, St. Agatha-Berchem 

24

NT2 verlengd RG1 

CVO Strombeek 

CVO Lethas 

CVO VIVA SVV Brabant 

NT2 RG 4 

Pools RG 2 

Spaans RG 3 

Nederlands tweede taal – verlengd RG1 

NT2 RG 3 en 4 

Engels RG4 

Kaderopleiding Nursing 

GPB- opleiding 

NT2 – verkort RG1 

NT2 – verkort RG2 

Spaans RG3 

Spaans RG4 

Accessoires 

Breien 

Draadverwerking BSO2 

Huishoudelijk koken BSO2 

Huishoudelijk naaien BSO2 

Kleding BSO3 

Koken 

Maatwerk damespatronen 

Maatwerk herenpatronen 

Maatwerk kinderen tienerpatronern 

Mode en interieur 

Mode- en textielverkoop 

Modist 

25

CVO KHNB 

CVO BRUSSEL 

Naaien 

Realisaties dameskleding 

Realisaties herenkleding 

Retouches 

Textielverwerking BSO 2 

Arabisch RG2 

Duits RG4 

Spaans professioneel bedrijfsgericht RG2 

Nederlands tweede taal verkort RG1 

Nederlands tweede taal verkort RG2 

Informatica toepass.software 

Italiaans RG4 

Examencommissie NL 

Examencommissie FR 

Burotica TSO3 

Chinees RG2 

Duits RG3 

Duits RG4 

Elektronica TSO3 

Engels RG3 

Engels RG4 

Frans RG4 

Hersteller bruingoed 

Initiatie Archiefkunde 

Bedrijfsbeheer 

GBP- opleiding 

Italiaans RG2 

26

Italiaans RG3 

Italiaans RG4 

Kinderzorg BSO3 

NT2 RG3 

NT2 RG4 

Reclame, marketing en pr 

Russisch RG2 

Spaans RG3 

Spaans RG4 

4.1.2. Alle effectieve bevoegdheden per CVO (c.q. deze die effectief worden uitgeoefend in de 19 gemeenten van het Gewest in februari 2010) 

CVO Studiegebied Studiegebied/Opleiding Onderwijsbevoegdheid vanaf Ingericht vanaf 

Brussel 

Algemene vorming 

Algemene vorming - BSO3 01/09/2007 01/09/2006 

Algemene vorming - TSO3 01/09/2007 01/09/2006 

Bijzondere educatieve noden 

Handel 

Algemene vorming - opfris 3de 

graad TSO 

Ervaringsdeskundige armoede & 

sociale uitsluiting 

01/09/2007 

01/09/2008 01/09/2008 

Bedrijfsbeheer TSO3 01/09/2008 01/09/2008 

Kantooradministratie & 

gegevensbeheer 

01/09/2007 01/09/2003 

Secretariaat - talen TSO3 01/09/2007 01/09/2005 

27

Informatie- en 

communicatietechnologie 

Toepassingssoftware 01/09/2007 01/09/2007 

Mechanica – elektriciteit 

PLC Technieker 01/09/2007 01/09/2006 

NT2 

Residentieel Elektrotechnisch 

Installateur 

01/09/2007 01/09/2006 

NT2 RG1 en RG2 01/09/2007 27/09/2010 en 01/09/2004 

Personenzorg 

Initiatie tot de Bibliotheek-, 

Documentatie- en 

Informatiekunde 

Begeleider buitenschoolse 

kinderopvang 

Jeugd- en gehandicaptenzorg 

TSO3 

01/09/2007 01/09/2007 

01/09/2007 01/09/2008 

01/02/2009 01/09/2003 

Begeleider in de kinderopvang 01/09/2007 01/09/2006 

Smeden 

Polyvalent verzorg./thuis- 

&bejaardenzorg 

01/09/2007 01/09/2006 

Hoefsmederij BSO2 01/09/2007 01/09/2000 

Talen RG1 en RG2 

Chinees RG1 01/09/2007 01/09/2006 

Duits RG1 en RG2 01/09/2007 01/09/2004 en01/09/2006 

Engels RG1 en RG2 01/09/2007 01/09/2004 en 01/09/2006 

28


HBO Handelswetenschappen en 

bedrijfskunde 

HBO Industriële Wetenschappen 

en technologie 

HBO Onderwijs 

HBO Sociaal-agogisch werk 

Frans RG1, RG2 01/09/2007 01/09/2004 

Italiaans RG1 01/09/2007 01/09/2006 

Russisch RG1 01/09/2007 01/09/2005 

Spaans RG1 en RG2 01/09/2007 01/09/2004 en 01/09/2006 

Frans RG3 01/09/2007 01/09/2005 

HBO Boekhouden 01/09/2007 01/09/2005 

HBO Informatica 01/09/2007 01/09/2005 

HBO Marketing 01/09/2007 01/09/2005 

HBO Verzekeringen 01/09/2007 01/09/1998 

HBO Elektronica 01/09/2007 01/09/2005 

HBO Specifieke lerarenopleiding 01/09/2007 01/09/2007 

HBO Syndicaal werk 01/09/2007 01/09/2006 

LETHAS 

NT2 

Latijns schrift RG1 01/09/2007 01/09/2004 

29



Informatie- en 

communicatietechnologie 

Handel 


bedrijfskunde 

HBO Gezondheidszorg 

NT2 verlengd RG1 01/09/2007 01/09/2004 

NT2 RG1 01/09/2007 01/09/2004 

NT2 RG 2 01/09/2007 01/09/2004 

NT2 RG 3 01/09/2007 01/09/2004 

NT2 RG 4 01/09/2007 01/09/2006 

Engels RG1 en RG2 01/09/2007 01/09/2007 

Frans RG1 en RG2 01/09/2007 01/09/2004 

Spaans RG1 en RG2 01/09/2007 01/09/2004 

Engels RG3 01/09/2007 01/09/2005 

Frans RG3 en RG4 01/09/2007 01/09/2005 en 01/09/2006 

Toepassingssoftware TSO3 01/09/2007 01/09/2007 

Boekhouden-Informatica TSO3 01/09/2007 01/09/2006 

Public Relations en Onthaal TSO3 01/09/2007 01/09/2006 

Boekhouden 01/09/2007 01/09/2001 

Informatica 01/09/2007 01/09/2003 

HBO Kaderopleiding nursing 

geriatie en bejaardenzorg 

01/09/2007 01/09/2008 

30

HBO Onderwijs 

HBO Kaderopleiding nursing voor 

gegradueerde psychiatrische 

verpleging 


gegradueerde 

ziekenhuisverpleging 

01/09/2007 01/09/2008 

01/09/2007 01/09/2008 

Elishout COOVI 

Chemie 

HBO Specifieke Lerarenopleiding 01/09/2007 01/09/2008 

Biochemie TSO3 01/09/2007 01/09/2003 

Grafische technieken 

Farmaceutisch technisch assistent 

TSO3 

01/09/2007 01/09/2003 

Fotografie TSO 3 01/09/2007 01/09/2005 

Handel 

Bedrijfsbeheer TSO3 01/09/2007 01/09/2000 

Land- en Tuinbouw 

Bloementeelt en -schikken BSO3 01/09/2007 01/09/2001 

Tuinbouw BSO3 01/09/2007 01/09/2007 

Voeding 

Brood- en banketbakkerij en 

confiserie BSO3 

01/09/2007 01/09/2002 

Hotelbedrijf BSO 3 01/09/2007 01/09/2000 

Broodbakker 01/09/2008 01/09/2008 

Bakkersgast 01/09/2008 01/09/2008 

31

Ambachtelijk brood- en 

banketbakker 


Ambachtelijk ijsbereider 01/09/2008 04/02/2009 

Ambachtelijk chocoladebewerker 01/09/2008 01/09/2008 

Banketbakker 01/09/2008 01/09/2008 

Uitsnijder-Uitbener 01/09/2008 01/09/2008 

Slagersgast 01/09/2007 01/09/2008 

Ambachtelijk slager 01/09/2007 01/09/2008 

Hulpkelner 01/09/2008 01/09/2008 

Grootkeukenmedewerker 01/09/2008 01/09/2008 

Traiteur-banketaannemer 01/09/2008 01/09/2008 

Keukenverantwoordelijke 01/09/2008 01/09/2008 

Kelner banketdienst 01/09/2008 01/09/2008 

Zaalverantwoordelijke 01/09/2008 01/09/2008 

Hulpkok 01/09/2008 01/09/2008 

Kok 01/09/2008 01/09/2008 

Grootkeukenhulpkok 01/09/2008 01/09/2009 

Grootkeukenkok 01/09/2008 01/09/2009 

Grootkeukenverantwoordelijke 01/09/2008 01/09/2009 

Traiteurkok 01/09/2008 01/09/2008 

Wijnkenner 01/09/2008 01/09/2008 

Hotelonthaal 01/09/2008 01/09/2008 

Hotelbedrijf 01/09/2007 01/09/2000 

Kelner 01/09/2008 01/09/2008 

32

Reisleider 01/09/2007 01/09/2010 

Spekslager 01/09/2007 15/09/2009 

Verkoper in de slagerij 01/09/2008 01/09/2009 

HBO Biotechniek 

HBO Cosmetische wetenschappen 01/09/2007 01/09/2006 


bedrijfskunde 

HBO Gids 01/09/2007 01/09/2008 

HBO Hotel- en 

cateringmanagement 


HBO Toeristische Gidsen 01/09/2007 01/09/1998 

HBO Openbare besturen 01/09/2007 01/09/2005 

HBO Onderwijs 

HLFSW 


bedrijfskunde 

HBO Specifieke lerarenopleiding 01/09/2007 01/09/2007 

Fiscale wetenschappen 01/09/2007 01/09/1998 

HBO Sociaal Agogisch Werk Seniorenconsulentenvorming 01/09/2009 05/10/2009 

KHNB 

NT2 

NT2 RG1, RG2, RG3, RG4 01/09/2007 01/09/2004 , 

01/09/2004,01/09/2005 En 

01/09/2006 

Nederlands Verkort RG1 en RG2 01/09/2007 NIET 

NT2 Prof. bedrijfsgericht RG2 en 01/09/2007 01/09/2007 EN 01/09/2006 

33

RG3 


Duits RG1 en RG2 01/09/2007 01/09/2006 

Engels professioneel 

bedrijfsgericht RG2 

01/09/2007 01/09/2007 

Engels RG1 en RG2 01/09/2007 01/09/2004 en vanaf 01/09/2005 

Frans professioneel bedrijfsgericht 

RG2 

01/09/2007 01/09/2007 

Frans RG1 en RG2 01/09/2007 01/09/2004 

Italiaans RG1 en RG2 01/09/2007 01/09/2006 



Duits RG3 01/09/2007 01/09/2006 

Engels professioneel 


Engels RG3 en RG4 01/09/2007 

Frans professioneel bedrijfsgericht 

RG3 

01/09/2007 01/09/2007 

01/09/2007 01/09/2006 

01/09/2005en 01/09/2006 

Frans RG3 en RG4 01/09/2007 01/09/2005 en 01/09/2006 

Italiaans RG3 01/09/2007 01/09/2006 


Strombeek- 

NT2 

Spaans professioneel 


01/00/2007 01/09/2004 

34

Grimbergen 

NT2 RG1 01/09/2008 

NT2 RG 2 01/09/2008 

Talen RG1 en RG2 Spaans RG 1 01/09/2008 

Spaans RG2 01/09/2008 

Meise-Jette 2 

NT2 





NT2 RG1 verlengd 

Talen richtgraad 1 en 2 

Arabisch RG1 01/09/2008 

Chinees RG1 01/09/2008 

Duits RG1 01/09/2008 

Engels RG1 01/09/2008 


Frans RG1 01/09/2008 

Frans RG 2 

Frans RG2 profess. bedrijfsgericht 01/09/2008 

Grieks RG1 01/09/2008 

2 Bevoegdheden in BHG/LESPLAATSEN in Jette , Anderlecht,Brussel, St. agatha-Berchem….. 

35


Grieks RG2 01/09/2008 

Italiaans RG1 01/09/2008 

Italiaans RG2 01/09/2008 

Pools RG1 01/09/2008 

Portugees RG1 01/09/2008 

Portugees RG2 01/09/2008 








VIVA Brabant 

Huishoudelijk onderwijs 

Nederlands moedertaal 

NT2 

Wiskunde 

Nederlands NT2 alfabet 

ICT 

MO 

Opstap Talen F/ E 

Inrichten van de woning 01/09/2008 01/09/2008 

36

Er zijn geen onderwijsbevoegdheden in volgende studiegebieden: auto, boekbinden, bouw, decoratieve technieken, diamantbewerking, hout, juwelen, kant, koeling en 

warmte, lederbewerking, lichaamsverzorging, maritieme opleidingen, instrumentenbouw, textiel, toerisme. 

4.2. Effectieve situatie m.b.t. het onderwijsaanbod en de vestigingsplaatsen van de centra waarvcan de centrumbesturen aangesloten zijn bij het CVWO 

a) Tabel: Aantal lescursisten per centrum in Brussels Hoofdstedelijk Gewest (referteperiodes 01.04.2008-31.03.2009 en 01.04.09-31.03.10) 

De cijfermatige analyse gebeurt in de vorm van een gegenereerde en geverifieerde lesurencursist. Eén lesuurcursist is één lesuur deelname van één ingeschreven cursist die 

regelmatig aanwezig was in de lessen, geteld op het 1/3 moment van de module. Het aantal cursisten wordt dan vermenigvuldigd met de totale duur van de module zoals 

vastgelegd in het opleidingsprofiel. 

Deze cijfers van het aantal lesurencursist zijn nauwkeuriger en gevarieerder dan de cijfers van het aantal ingeschreven cursisten per module per centrum. Werken met 

inschrijvingen (per module, per cursist) is minder geschikt omdat in het modulaire opleidingenstelsel van het volwassenenonderwijs een cursist zich voor elke module apart 

moet inschrijven. Dit in tegenstelling tot het vroegere lineaire stelsel waar de cursist zich slechts éénmaal per jaar diende in te schrijven. Omdat er de laatste jaren 

stelselmatig en verplicht steeds meer modulaire opleidingen worden aangeboden en minder lineaire, is het niet mogelijk om de inschrijvingscijfers jaar na jaar te vergelijke 

2009-2010 % 2008-2009 verschil 

CVO Elishout COOVI 416288 11,04% 373748 10,10% 42540 

Hoger instituut gezinswetenschappen CVO 0 0,00% 28480 0,77% -28480 

CVO Hogere Leergang Fisc Soc Wetenschap 99030 2,63% 88730 2,40% 10300 

CVO Kamer vr. Handel en Nijverh. Brussel 861880 22,87% 844564 22,82% 17316 

CVO Lethas Brussel 1387522 36,81% 1305904 35,29% 81618 

CVO Meise-Jette 236108 6,26% 308220 8,33% -72112 

CVO Strombeek - Grimbergen 26200 0,70% 26000 0,70% 200 

CVO VIVA SVV Brabant 11680 0,31% 12160 0,33% -480 

Gemeenschapsonderwijs CVO - Brussel 730420 19,38% 713040 19,27% 17380 

TOTAAL 3769128 100,00% 3700846 100,00% 68282 

37

Analyse 

We merken hier een algemene status quo tussen de 2 opeenvolgende referteperiodes, waarbij sommige centra licht dalen en sommige licht stijgen. 

We merken dat CVO Lethas qua aantal lesurencursist het grootste centrum is in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (wat voornamelijk aan het hoge aantal NT2-cursisten 

toe te schrijven is), gevolgd door CVO KHNB en CVO Brussel. 

38

Tabel: LUC’s per centrum + regiovreemde bevoegdheden 

2009-2010 2008-2009 

regio Bxl regiovreemd regio Bxl regiovreemd 

CVO Elishout COOVI 416288 373748 

Hoger instituut gezinswetenschappen CVO 28480 

CVO Hogere Leergang Fisc Soc Wetenschap 99030 88730 

CVO Kamer vr. Handel en Nijverh. Brussel 861880 844564 

CVO Lethas Brussel 1387522 1305904 

CVO Meise-Jette 236108 269740 308220 347428 

CVO Strombeek - Grimbergen 26200 190888 26000 184668 

CVO VIVA SVV Brabant 11680 196040 12160 192240 

Gemeenschapsonderwijs CVO - Brussel 730420 713040 

TOTAAL 3769128 3700846 

In dit overzicht van het aantal lesurencursist per centrum wordt ook het aantal LUC van de regiovreemde centra afzonderlijk vermeld. Deze cijfers zijn afkomstig van de 

Vlaamse Overheid en gebaseerd op de referteperiode 08-09, in de periode 01.04.2008-31.03.2009. We merken hier dat CVO Meise_Jette de meeste regiovreemde 

bevoegdheden bezit (zoweleffectief als administratief) 

Tabel LUC’s per centrum/per studiegebied 

2009-2010 2008-2009 verschil 

1 CVO Elishout COOVI Biotechniek 8520 416288 7500 373748 1020 

Chemie 37640 35400 2240 

Grafische technieken 24880 18848 6032 

Handel 1872 2088 -216 

Handelswetenschappen en bedrijfskunde 28696 23412 5284 

Land- en tuinbouw 27600 29600 -2000 

39

Specifieke Lerarenopleiding 52984 42448 10536 

Voeding 234096 214452 19644 

2 CVO Hogere Leergang Fisc Soc Wetenschap Handelswetenschappen en bedrijfskunde 84350 99030 88730 88730 -4380 

Sociaal-agogisch werk 14680 0 14680 

3 CVO Kamer vr. Handel en Nijverh. Brussel Nederlands tweede taal 260452 861880 237956 844564 22496 

Talen richtgraad 1 en 2 503328 501020 2308 

Talen richtgraad 3 en 4 98100 105588 -7488 

4 CVO Lethas Brussel Gezondheidszorg 35334 1397522 30676 1305904 4658 

Handel 1200 1680 -480 


Informatie- en communicatietechnologie 14940 14640 300 

Nederlands tweede taal 1031880 989280 42600 

Specifieke Lerarenopleiding 26488 34728 -8240 



5 CVO Meise-Jette Bijzondere educatieve noden 236108 308220 0 

Grafische technieken 0 

Huishoudelijk onderwijs 0 

Informatie- en communicatietechnologie 0 

Nederlands tweede taal 124404 150544 -26140 

Personenzorg 0 



6 CVO Strombeek - Grimbergen Huishoudelijk onderwijs 26200 26000 0 



Talen richtgraad 3 en 4 0 

7 CVO VIVA SVV Brabant Huishoudelijk onderwijs 11680 11680 12160 12160 -480 

40

8 Gemeenschapsonderwijs CVO - Brussel Algemene vorming 32440 730420 29280 713040 3160 

Bijzondere educatieve noden 5600 6980 -1380 

Handel 42900 39960 2940 


Industriële wetenschappen en technologie 3360 4280 -920 

Informatie- en communicatietechnologie 9000 15480 -6480 

Mechanica - elektriciteit 3860 3180 680 


Personenzorg 71760 73460 -1700 

Smeden 26200 31200 -5000 

Sociaal-agogisch werk 9960 6920 3040 

Specifieke Lerarenopleiding 17240 9760 7480 



Analyse 

- Hier merken we een sterke stijging in SLO bij CVO Elishout; ook de opleidingen fotografie, de handelsgerichte HBO-opleidingen de opleidingen in chemie en HBO biotechniek en voeding zijn 

in stijgende lijn. 

- De opleidingen bij CVO Lethas zijn qua talen (incl. NT2) sterk stijgend, de meer specifieke HBO –opleidingen nursing en SLO dalen sterk. ICT(toepassingssoftware) blijft stabiel, de opleidingen 

in het studiegebied handelswetenschappen en bedrijfskunde (Boekhouden, informatica) stijgen op hun beurt. 

- CVO Brussel ziet zijn studiegebieden Algemene Vorming, handel, HBO Handelswetenschappen, mechanica-elektriciterit, NT2, Talen RG1 tot 4, HBO Sociaal-agogisch werk, en vooral SLO 

vooruitgaan; dalend zijn bijz. ed. noden, Industriële Wetenschappen (elektronica), personenzorg, smeden 

- Bij CVO KHNB en CVO Meise-Jette stijgt NT2 en talen RG1 en 2; RG 3 en 4 daalt. Bij CVO Strombeek daalt NT2 en Talen RG 3 en 4; Talen RG 1 en 2 stijgt. 

Ook de opleidingen bij CVO HLFSW en CVO VIVA zijn in dalende lijn. 

41

) Tabel: Aantal lescursisten per studiegebied en per opleiding 

4.2. Effectieve situatie m.b.t. het onderwijsaanbod en de vestigingsplaatsen van de centra waarvcan de centrumbesturen aangesloten zijn bij het CVWO 

a) Tabel: Aantal lescursisten per centrum in Brussels Hoofdstedelijk Gewest (referteperiodes 01.04.2008-31.03.2009 en 01.04.09-31.03.10) 

2009-2010 % 2008-2009 % verschil 

Algemene vorming 32440 0,86% 29280 0,79% 3160 

Bijzondere educatieve noden 5600 0,15% 6980 0,19% -1380 

Biotechniek 8520 0,23% 7500 0,20% 1020 

Chemie 37640 1,00% 35400 0,96% 2240 

Gezondheidszorg 25334 0,67% 30676 0,83% -5342 

Grafische technieken 24880 0,66% 18848 0,51% 6032 

Handel 45972 1,22% 43728 1,18% 2244 

Handelswetenschappen en bedrijfskunde 176146 4,67% 166142 4,49% 10004 

Huishoudelijk onderwijs 11680 0,31% 12160 0,33% -480 

Industriële wetenschappen en technologie 3366 0,09% 4280 0,12% -914 

Informatie- en communicatietechnologie 23940 0,64% 30120 0,81% -6180 

Land- en tuinbouw 27600 0,73% 29600 0,80% -2000 

Mechanica - elektriciteit 3860 0,10% 3180 0,09% 680 

Nederlands tweede taal 1854496 49,20% 1809780 48,90% 44716 

Personenzorg 71760 1,90% 73460 1,98% -1700 

Smeden 26200 0,70% 31200 0,84% -5000 

Sociaal-agogisch werk 24640 0,65% 35400 0,96% -10760 

Specifieke Lerarenopleiding 96712 2,57% 86936 2,35% 9776 

Talen richtgraad 1 en 2 918368 24,37% 902856 24,40% 15512 

Talen richtgraad 3 en 4 115884 3,07% 128868 3,48% -12984 

Voeding 234096 6,21% 214452 5,79% 19644 

3769128 100,00% 3700846 100,00% 68282 

42

In stijgende lijn: Algemene Vorming, biotechniek, biochemie, grafische technieken, Handel, Handelswetenschappen, mechanuca-elektriciteit, NT2, personenzorg, SLO, 

voeding 

In dalende lijn: bijz.educatieve noden, gezondheidszorg, Ind. wetenschappen, ICT, land-en tuinbouw, smeden, sociaal-agogisch werk, talen RG1 tot 4 

Tabel: Evolutie LUC per opleiding 

2009-2010 2008-2009 verschil 

Algemene vorming BSO 3 18680 17240 1440 

Algemene vorming TSO 3 10200 8660 1540 

43

Ambachtelijk brood- en banketbakker 96 1080 -984 

Ambachtelijk chocoladebewerker 0 1760 -1760 

Ambachtelijk ijsbereider 1440 720 720 

Ambachtelijk slager 0 920 -920 

Arabisch richtgraad 1 5220 14880 -9660 

Arabisch richtgraad 2 0 0 0 

Bakkersgast 11080 3280 7800 

Banketbakker 4080 8560 -4480 

Bedrijfsbeheer TSO 3 4612 2528 2084 

Begeleider in de buitenschoolse kinderopvang 0 34680 -34680 

Begeleider in de kinderopvang 38120 10480 27640 

Biochemie TSO 3 13760 10720 3040 

Bloementeelt en -schikken BSO 3 23760 25320 -1560 

Boekhouden 29860 22300 7560 

Boekhouden-informatica TSO 3 0 900 -900 

Brood-& banketbakkerij & confiserie BSO3 0 1360 -1360 

Broodbakker 19000 7120 11880 

Chinees richtgraad 1 3660 4200 -540 

Cosmetische wetenschappen 8520 7500 1020 

Duits richtgraad 1 11160 8520 2640 

Duits richtgraad 2 9920 13160 -3240 

Duits richtgraad 3 3720 1920 1800 

Duits-professioneel gids/reisleider RG3 0 0 0 

Elektronica 3360 4280 -920 

Engels professioneel bedrijfsgericht RG2 4080 3960 120 

Engels professioneel bedrijfsgericht RG3 4980 6720 -1740 

Engels richtgraad 1 59520 71940 -12420 


44



Ervaringsdesk armoede,soc uitsluiting 5600 6980 -1380 

Farmaceutisch technisch assistent TSO 3 23880 24680 -800 

Fiscale wetenschappen 84350 88730 -4380 

Fotografie TSO 3 24880 18848 6032 

Frans professioneel bedrijfsgericht RG2 2280 3180 -900 

Frans professioneel bedrijfsgericht RG3 5160 3540 1620 

Frans richtgraad 1 276720 224220 52500 

Frans richtgraad 2 280800 272500 8300 

Frans richtgraad 3 40056 43872 -3816 

Frans richtgraad 4 17196 18876 -1680 

Gids 10720 8544 2176 

GPB-opleiding 320 14944 -14624 

Grieks richtgraad 1 3900 5964 -2064 

Grieks richtgraad 2 3504 5292 -1788 

Grootkeukenhulpkok 3040 2400 640 

Grootkeukenkok 7040 2560 4480 

Grootkeukenmedewerker 9880 4960 4920 

Grootkeukenverantwoordelijke 864 0 864 

Hoefsmederij BSO 2 26200 31200 -5000 

Hotel- en cateringmanagement 9096 1704 7392 

Hotelbedrijf 3440 2752 688 

Hotelbedrijf BSO3 0 18800 -18800 

Hotelonthaal 0 420 -420 

Hulpkelner 5400 10080 -4680 

Hulpkok 87560 83040 4520 

Informatica 22340 20920 1420 

45

Informatica: toepassingssoftware 23940 30120 -6180 

Init. bib-, doc.- en info. kunde TSO 3 1580 1500 80 

Inrichten van de Woning 11680 12160 -480 

Italiaans richtgraad 1 22080 22080 0 

Italiaans richtgraad 2 22320 22600 -280 



Jeugd- en gehandicaptenzorg TSO 3 6340 13440 -7100 

Jeugd-en gehandicaptenzorg 7880 0 7880 

Kaderopl nurs gegr psych.verpleging 3520 6538 -3018 

Kadopl nurs gegrad ziekhuisverpleging 12934 15338 -2404 

Kadopl nurs geriatrie bejaardenzorg 8880 8800 80 

Kantooradministratie & gegevensbeheer 24020 25640 -1620 

Kelner banketdienst 0 880 -880 

Kelner 2040 0 2040 

Keukenverantwoordelijke 4272 1120 3152 

Kok 44320 45600 -1280 

Latijns schrift richtgraad 1 0 12480 -12480 

Marketing 7840 9300 -1460 

Nederlands tweede taal - verkort RG1 10080 11680 -1600 

Nederlands tweede taal - verkort RG2 6960 8080 -1120 

Nederlands tweede taal - verlengd RG1 49500 56880 -7380 

Nederlands tweede taal richtgraad 1 956040 938640 17400 



Nederlands tweede taal richtgraad 4 25632 26016 -384 

NT2 professioneel bedrijfsgericht RG2 3960 4200 -240 

NT2 professioneel bedrijfsgericht RG3 5760 3420 2340 

46

Openbare besturen 8880 9724 -844 

Opfris derde graad TSO 3560 3380 180 

PLC technieker 2020 1300 720 

Polyvalent verzorg./thuis-&bejaardenzorg 17840 13360 4480 

Pools richtgraad 1 2700 3540 -840 

Portugees richtgraad 1 4200 4020 180 

Portugees richtgraad 2 2580 4920 -2340 

Public relations en onthaal TSO 3 960 780 180 

Residentieel Elektrotechnisch Installat. 1840 1880 -40 

Russisch richtgraad 1 2640 2640 0 

Russisch richtgraad 2 0 0 0 

Secretariaat - talen TSO 3 16140 13880 2260 

Seniorenconsulentenvorming 14680 28480 -13800 

Slager vleeswaren 0 920 -920 

Slagersgast 6200 1000 5200 

Spaans richtgraad 1 51024 54300 -3276 




Spaans prof. gids 0 0 0 

Specifieke lerarenopleiding 96392 71992 24400 

Syndicaal werk 9960 6920 3040 

Toeristische gidsen 0 3440 -3440 

Traiteur-banketaannemer 7264 1680 5584 

Traiteurkok 7360 5440 1920 

Tuinbouw BSO 3 3840 4280 -440 

Uitsnijder - uitbener 4040 1040 3000 

Verkoper in de slagerij 640 0 640 

47

Verzekeringen 3060 1480 1580 

Wijnkenner 5040 6000 -960 

Zaalverantwoordelijke 0 960 -960 

TOTAAL 3768888 3700846 68042 

We merken vooral een sterke stijging op bij deze opleidingen in het studiegebied voeding die vnl. door cursisten worden bevolkt die toegeleid werden door VDAB, 

nl.broodbakker,bakkezrsgast,FTA,… Ook de met AV combineerbare opleidingenopvoeder,kinderzorg,kantoor,… scoren goed. Ook de HBO-opleidingen Boekhouden en 

informatica kennen meer bijval. 

Tabel: LUC per studiegebied Vlaanderen, vergelijking LUC Brucovo 

2008-2009 % 2009-2010 % verschil BRUCOVO 

2009-2010 

Algemene vorming 1169840 2,66% 1137768 2,57% -32072 32440 

Auto 482900 1,10% 546940 1,24% 64040 

Bijzondere educatieve noden 42740 0,10% 64380 0,15% 21640 5600 

Biotechniek 57380 0,13% 58312 0,13% 932 8520 

Boekbinden 23560 0,05% 20160 0,05% -3400 

Bouw 476664 1,08% 471789 1,07% -4875 

Chemie 66030 0,15% 70760 0,16% 4730 37640 

Decoratieve technieken 6920 0,02% 7960 0,02% 1040 

Diamantbewerking 3120 0,01% 1800 0,00% -1320 

Gezondheidszorg 51716 0,12% 45614 0,10% -6102 25334 

Grafische technieken 719444 1,63% 975244 2,21% 255800 24880 

Handel 1323916 3,01% 1365480 3,09% 41564 45972 

Handelswetenschappen en bedrijfskunde 2039534 4,63% 2152710 4,87% 113176 176146 

Hout 482888 1,10% 476996 1,08% -5892 

Huishoudelijk onderwijs 2706820 6,15% 2321800 5,25% -385020 11680 

Industriële wetenschappen en technologie 484952 1,10% 458988 1,04% -25964 3360 

48

Informatie- en communicatietechnologie 5515676 12,53% 4878112 11,04% -637564 23940 

Juwelen 81440 0,19% 69840 0,16% -11600 

Kant 58960 0,13% 54160 0,12% -4800 

Koeling- en warmte 50920 0,12% 79620 0,18% 28700 

Land- en tuinbouw 133400 0,30% 134596 0,30% 1196 27600 

Lederbewerking 31680 0,07% 37280 0,08% 5600 

Lichaamsverzorging 978748 2,22% 832388 1,88% -146360 

Maritieme opleidingen 26580 0,06% 26600 0,06% 20 

Mechanica-Elektriciteit 850396 1,93% 885332 2,00% 34936 3680 

Mode 671260 1,52% 977840 2,21% 306580 

Muziekinstrumentenbouw 59160 0,13% 58720 0,13% -440 

Nederlands tweede taal 8539928 19,40% 8950084 20,25% 410156 2037176 

Onderwijs 1954122 4,44% 2271529 5,14% 317407 96712 

Personenzorg 1864732 4,24% 1923568 4,35% 58836 71760 

Smeden 39456 0,09% 34888 0,08% -4568 26200 

Sociaal agogisch werk 1548514 3,52% 1526220 3,45% -22294 24640 

Talen richtraad 1 & 2 8577607 19,49% 8200471 18,55% -377136 1048092 

Talen richtraad 3 & 4 986580 2,24% 1026828 2,32% 40248 146808 

Textiel 14100 0,03% 12480 0,03% -1620 

Toerisme 34320 0,08% 37080 0,08% 2760 

Voeding 1864052 4,23% 2005872 4,54% 141820 234096 

TOTAAL 44.020.055 100,00% 44.200.209 100,00% 180154 4.112.456 

Analyse 

In Vlaanderen is er een sterke terugval te merken binnen de studiegebieden huishoudelijk onderwijs, informatie- en communicatietechnologie, lichaamsverzorging en talen 

richtgraad 1 & 2. Deze terugval is slechts gedeeltelijk te merken in het Brusselse volwassenenonderwijs. Vooral de studiegebieden gezondheidszorg, informatie- en 

communicatietechnologie en talen richtgraad 3 & 4 kennen een sterke terugval. 

Globaal kent Vlaanderen een stijging van de lesuren cursist binnen de studiegebieden grafische technieken, handelswetenschappen en bedrijfskunde, mode, Nederlands 

tweede taal, onderwijs en voeding. Ook in Brussel gaan deze studiegebieden erop vooruit. Vooral de stijging binnen grafische technieken en handelswetenschappen en 

bedrijfskunde zijn op te merken. 

49

) Delers per studiegebied 

De delers, of het vanuit de overheid minimaal verwacht aantal deelnemers per module , spelen een cruciale rol in het financieringsmechanisme van de Centra voor 

Volwassenenonderwijs en het Centrum voor Basiseducatie . Dit mechanisme duidt aan of bepaalde opleidingen kunnen ‘overleven’ met hun cursistenaantallen per module 

/ per opleiding. In de volgende tabellen wordt berekend per module ( maar heleid naar srtudiegebieden en opleidingen) hoeveel deelnames er boven of onder de deler zijn. 

De vanuit de overheid aangegeven waarde per studiegebied of opleiding is een gemiddelde voor alle modules. 

Deler Boven of onder deler 

op modulenivo per 

studiegebied 

Algemene vorming 10 5,04 

Bijzondere educatieve noden 7 1,38 

Biotechniek 10 2,1 

Chemie 10 1,35 

Gezondheidszorg 10 1,17 

Grafische technieken 10 3,40 

Handel 14 -1,28 

Handelswetenschappen en bedrijfskunde 13 -3,49 

Huishoudelijk onderwijs 14 -2,51 

Industriële wetenschappen en technologie 10 -6,73 

ICT 11 0,35 

Land- en tuinbouw 13 -1,70 

Mechanica - elektriciteit 7 -3,41 

Nederlands tweede taal 12 4,78 

Personenzorg 10 0,45 

Smeden 9 9,67 

Sociaal-agogisch werk 15 3,75 

Specifieke lerarenopleiding 14 -1,02 

Talen richtgraad 1 en 2 15 2,41 

50

Talen richtgraad 3 en 4 13 0,84 

Voeding 10 0,61 

Analyse 

Volgende studiegebieden bevinden zich “2 boven de deler”: Algemene Vorming (AV BSO3 5,56), fotografie, NT2, Smeden, sociaal-agogisch werk en talen RG1 en 2. Ook de 

individuele opleidingen Begeleider in de kinderopvang (5,53), Engels prof. bedrijfsgericht RG3 ( 7,75) , Frans RG 1 ( 5,48 ), fiscale wetenschappen (78). 

Niettegenstaande een aantal van deze opleidingen qua volume lesurencursisten in dalende lijn zijn, blijven ze qua gemiddelde deler op moduleniveau goed scoren. 

Voor de studiegebieden handel, handelswetenschappen, industriële wetenschappen, land en tuinbouw, mechanica-elektriciteit en SLO is de deler eerder negatief. 

Tabel: Evolutie delers per opleiding 

deler gem deler 

op 

modulenivo 

per 

opleiding 

Algemene vorming BSO 3 10 5,56 

Algemene vorming TSO 3 10 3,50 

Ambachtelijk brood- en banketbakker 10 -9,00 

Ambachtelijk ijsbereider 10 -1,00 

Arabisch richtgraad 1 15 -1,00 

Arabisch richtgraad 2 15 -10,00 

Bakkersgast 10 0,68 

Banketbakker 10 3,00 

Bedrijfsbeheer TSO 3 13 2,00 

Begeleider in de kinderopvang 10 5,32 

Biochemie TSO 3 10 1,71 

Bloementeelt en -schikken BSO 3 13 -2,00 

Boekhouden 13 -3,50 

51

Boekhouden-informatica TSO 3 13 -9,00 

Broodbakker 10 1,09 

Burotica TSO 3 13 1,00 

Chinees richtgraad 1 15 -8,25 

Cosmetische wetenschappen 10 2,10 

Duits richtgraad 1 15 7,80 

Duits richtgraad 2 15 -0,43 

Duits richtgraad 3 13 0,00 

Duits-professioneel gids/reisleider RG3 13 -10,00 

Elektronica 10 -6,73 

Engels professioneel bedrijfsgericht RG2 15 2,00 

Engels professioneel bedrijfsgericht RG3 13 7,75 

Engels richtgraad 1 15 1,58 




Engels-professioneel gids/reisleider RG3 13 -7,00 

Ervaringsdesk armoede,soc uitsluiting 8 -0,20 

Farmaceutisch technisch assistent TSO 3 10 1,12 

Fiscale wetenschappen 13 78,00 

Fotografie TSO 3 10 4,05 

Frans professioneel bedrijfsgericht RG2 15 -3,17 

Frans professioneel bedrijfsgericht RG3 13 6,50 

Frans richtgraad 1 15 5,48 




52

Gids 11 1,93 

GPB-opleiding 14 -12,00 

Grieks richtgraad 1 15 -6,00 

Grieks richtgraad 2 15 -8,38 

Grootkeukenhulpkok 10 -0,50 

Grootkeukenkok 10 -2,67 

Grootkeukenmedewerker 10 -1,93 

Grootkeukenverantwoordelijke 10 -4,00 

Hoefsmederij BSO 2 9 9,67 

Hotel- en cateringmanagement 10 -2,82 

Hotelbedrijf 10 -0,60 

Hulpkelner 10 -1,57 

Hulpkok 10 1,82 

Inf.:Computer-&Besturingssyst.&Netwerken 11 -0,37 

Informatica 11 -3,08 

Informatica: toepassingssoftware 11 0,33 

Informatica: toepassingssoftware verkort 11 2,00 

Init. bib-, doc.- en info. kunde TSO 3 10 -2,67 

Inrichten van de Woning 14 -4,13 

Italiaans richtgraad 1 15 0,72 

Italiaans richtgraad 2 15 -1,91 

Italiaans richtgraad 3 13 3,20 

Italiaans richtgraad 4 13 -1,00 

Jeugd- en gehandicaptenzorg TSO 3 12 -7,82 

Jeugd-en gehandicaptenzorg 12 0,86 

Kaderopl nurs gegr psych.verpleging 10 -2,00 

Kadopl nurs gegrad ziekhuisverpleging 10 1,67 

53

Kadopl nurs geriatrie bejaardenzorg 10 2,00 

Kantooradministratie & gegevensbeheer 13 -0,55 

Kelner 10 -2,40 

Keukenverantwoordelijke 10 1,50 

Kok 10 1,50 

Koken 10 1,90 

Latijns schrift richtgraad 1 15 -15,00 

Marketing 13 -7,68 

Nederlands tweede taal - verkort RG1 12 5,75 

Nederlands tweede taal - verlengd RG1 12 4,17 

Nederlands tweede taal richtgraad 1 12 5,58 




NT2 professioneel bedrijfsgericht RG2 12 4,50 

NT2 professioneel bedrijfsgericht RG3 12 7,20 

Openbare besturen 13 -4,71 

Opfris derde graad TSO 15 1,00 

PLC technieker 7 -3,37 

Polyvalent verzorg./thuis-&bejaardenzorg 12 -2,14 

Pools richtgraad 1 15 -7,75 

Portugees richtgraad 1 15 -3,33 

Portugees richtgraad 2 15 -7,83 

Public relations en onthaal TSO 3 13 3,00 

Residentieel Elektrotechnisch Installat. 7 -3,44 

Russisch richtgraad 1 15 -5,58 

Russisch richtgraad 2 15 -6,37 

54

Secretariaat - talen TSO 3 13 -0,24 

Seniorenconsulentenvorming 15 16,12 

Slagersgast 10 -1,42 

Spaans richtgraad 1 15 2,30 

Spaans richtgraad 2 15 -1,80 



Spaans-professioneel gids/reisleider RG3 13 0,50 

Specifieke lerarenopleiding 14 -0,78 

Syndicaal werk 15 -2,44 

Traiteur-banketaannemer 10 -1,54 

Traiteurkok 10 3,14 

Tuinbouw BSO 3 13 -0,33 

Uitsnijder – uitbener 10 -1,57 

Verkoper in de slagerij 10 -2,00 

Verzekeringen 13 -7,89 

Vlaamse gebarentaal richtgraad 1 7 3,33 

Wijnkenner 10 5,75 

Analyse 

Globaal genomen kennen de “klassieke talen” een positieve deler, de “exotische talen” hebben een negatieve trend. De delers van de opleidingen algemene vorming, 

begeleider in de kinderopvang, Duits richtgraad 1, fiscale wetenschappen, hoefsmederij, Nederlands tweede taal RG 1 en seniorenconsulentenvorming zijn uitermate 

positief. 

55

c) In-en uitstroom andere consortia 

‣ Algemene instroom 

Brussel 19360 

Groene Rand 3701 

L4 544 

Samen Stromen 262 

Ander consortium 1186 

Wallonië 290 

Opvallend is de grote instroom vanuit de regio van Consortium Groene rand, gevolgd door regio Leuven en Wallonië. 

‣ Instroom vanuit Brusselse gemeenten 

1000 Brussel 2868 14,81% 

1020 Laken 985 5,09% 

1030 Schaarbeek 2166 11,19% 

1040 Etterbeek 997 5,15% 

1050 Elsene 1629 8,41% 

1060 Sint-Gillis 887 4,58% 

1070 Anderlecht 1508 7,79% 

1080 Sint-Jans-Molembeek 1787 9,23% 

1081 Koekelberg 613 3,17% 

1082 Sint-Agatha-Berchem 413 2,13% 

1083 Ganshoren 564 2,91% 

1090 Jette 1295 6,69% 

56

1120 Neder-Over-Heembeek 135 0,70% 

1140 Evere 366 1,89% 

1150 Sint-Pieters-Woluwe 384 1,98% 

1160 Oudergem 355 1,83% 

1170 Watermaal-Bosvoorde 191 0,99% 

1180 Ukkel 448 2,31% 

1190 Vorst 576 2,98% 

1200 Sint-Lambrechts-Woluwe 512 2,64% 

1210 Sint-Joost-ten-Node 656 3,39% 

TOTAAL 19360 100,00% 

De meeste cursisten zijn gedomicilieerd in de gemeentes Brussel, Schaarbeek, S-J- Molenbeek, Elsene, Anderlecht, Jette, Etterbeek, Laken, St. Gillis. 

57

Tabel: Instroom Brusselaars per opleiding 

Brussel 

Laken 

Schaarbeek 

Etterbeek 

Elsene 

Sint-Gillis 

Anderlecht 

Sint-Jans-Molembeek 

Koekelberg 

Sint-Agatha-Berchem 

Ganshoren 

Jette 

Neder-Over-Heembeek 

Evere 

Sint-Pieters-Woluwe 

Oudergem 

Watermaal-Bosvoorde 

Ukkel 

Vorst 

Sint-Lambrechts-Woluwe 

Sint-Joost-ten-Node 

TOTAAL 

58

Algemene vorming BSO 3 4 0 7 0 0 1 11 5 0 0 0 5 0 1 0 0 0 1 0 1 2 38 

Algemene vorming TSO 3 1 0 1 0 1 1 6 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 3 1 1 17 

Ambachtelijk chocoladebewerker 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 

Ambachtelijk slager 2 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 

Arabisch RG1 11 8 7 13 15 3 5 5 3 0 1 5 1 1 7 1 3 2 2 4 1 98 

Bakkersgast 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 6 

Banketbakker 1 3 3 1 0 1 5 1 0 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 19 

Bedrijfsbeheer TSO 3 1 2 3 0 2 0 5 2 0 0 0 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 18 

Begeleid(st)er buitenschoolse 

kindopvang 6 3 6 1 0 3 20 6 1 3 1 2 0 1 0 0 0 0 2 0 2 57 

Begeleider in de kinderopvang 5 3 5 1 0 2 20 4 1 3 1 1 0 1 0 0 0 0 2 0 2 51 

Biochemie TSO 3 1 3 0 0 1 1 6 1 1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 16 

Bloementeelt en -schikken BSO 3 1 1 0 0 0 0 10 4 0 2 2 3 0 1 0 1 0 0 0 1 2 28 

Boekhouden 2 3 4 4 2 0 3 0 5 2 0 3 1 0 0 0 0 0 1 1 2 33 

Broodbakker 2 2 0 0 0 2 4 3 0 0 3 0 0 1 0 0 0 0 0 0 2 19 

Chinees RG1 2 2 0 1 1 1 2 3 1 1 0 8 1 0 0 0 0 0 1 0 3 27 

Duits RG1 10 1 4 10 8 4 7 4 1 1 2 4 0 1 4 3 1 3 3 1 2 74 

Duits RG2 11 1 13 9 8 7 2 3 0 1 1 3 0 2 4 5 3 3 1 4 2 83 

Duits RG3 1 0 1 2 2 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 2 0 1 1 2 0 14 

Elektronica 1 0 0 0 1 0 3 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 1 10 

Engels professioneel bedrijfsgericht RG2 3 0 3 7 7 5 1 1 0 0 1 1 1 1 2 2 2 0 0 3 1 41 

Engels professioneel bedrijfsgericht RG3 5 2 7 9 13 7 1 2 0 0 1 0 0 4 5 1 1 4 1 5 4 72 

Engels RG1 64 33 35 12 49 31 38 57 16 13 30 60 4 8 8 9 6 18 19 15 14 539 

Engels RG2 123 29 65 65 123 30 27 51 14 21 22 89 6 17 36 42 18 29 16 56 21 900 

Engels RG3 34 1 7 13 20 5 2 5 2 0 7 13 0 5 6 14 3 12 1 9 3 162 

Engels RG4 33 0 3 12 16 0 1 4 3 0 2 13 1 2 1 2 6 4 3 7 2 115 

Farmaceutisch technisch assistent TSO 3 1 1 4 1 1 0 0 2 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 13 

59

Fiscale wetenschappen 1j 2 0 2 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 2 1 0 1 0 0 1 0 10 

Fotografie TSO 3 5 2 3 0 3 0 4 1 0 0 1 2 0 1 1 0 0 1 0 0 1 25 

Frans professioneel bedrijfsgericht RG2 5 0 3 6 4 4 2 1 0 0 0 0 0 1 3 0 0 3 0 3 0 35 

Frans professioneel bedrijfsgericht RG3 5 3 6 6 7 2 1 1 2 0 3 2 0 1 1 1 1 1 0 1 2 46 

Frans RG1 188 57 118 98 132 79 133 114 53 27 43 133 4 21 22 36 9 28 46 34 38 1413 

Frans RG2 213 78 169 114 201 85 74 116 79 27 50 96 5 27 48 49 14 39 47 48 56 1635 

Frans RG3 42 14 34 22 35 11 7 16 11 2 6 18 1 3 8 9 9 8 13 9 4 282 

Frans RG4 12 3 12 21 15 3 3 4 5 0 0 9 1 3 11 4 2 7 3 5 6 129 

Gids 3 0 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 9 

GPB-opleiding 7 0 9 2 1 2 3 0 0 0 0 2 0 0 1 0 0 0 0 1 2 30 

Grieks RG1 0 1 1 1 1 2 3 3 1 1 3 9 0 0 1 0 0 0 0 0 0 27 

Grieks RG2 0 1 2 0 0 1 0 0 2 1 1 2 0 0 0 0 0 0 0 1 0 11 

Grootkeukenhulpkok 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 

Grootkeukenkok 2 0 0 0 0 0 0 1 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 

Grootkeukenmedewerker 2 1 2 0 2 1 1 1 2 2 0 0 0 2 0 1 0 0 1 1 1 20 

Hoefsmederij 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 

Hotel- en catering 0 0 10 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 12 

Hotelbedrijf 1 0 2 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 8 

Hotelbedrijf 2004 2 0 11 1 2 1 4 5 3 1 2 0 0 1 0 1 0 0 1 1 0 36 

Hotelonthaal 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 

Hulpkelner 4 1 3 0 3 1 1 2 2 4 0 1 0 2 0 1 0 0 1 1 1 28 

Hulpkok 29 4 10 6 7 5 14 15 4 7 6 7 0 3 3 3 1 4 5 2 2 137 

Informatica 5 3 4 0 1 1 3 6 0 1 0 1 0 0 0 0 0 2 1 1 1 30 

Informatica: Toepassingssoftware 21 15 14 4 2 1 23 17 23 11 17 11 0 2 2 1 0 5 0 7 6 182 

Init.tot bibli.,documenta.&informa.kunde 1 0 1 0 0 0 1 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 

Italiaans RG1 9 7 13 12 10 13 5 3 2 2 10 17 1 1 12 3 2 7 1 7 3 140 

Italiaans RG2 14 6 14 8 15 8 2 0 3 0 2 8 1 1 6 12 5 1 6 3 2 117 

60

Italiaans RG3 1 1 2 5 8 2 0 1 1 1 2 3 0 1 2 3 2 2 1 8 1 47 

Jeugd- en gehandicaptenzorg TSO 3 2 1 1 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 7 

Kantooradministratie & gegevensbeheer 4 2 9 0 0 0 0 6 0 1 1 5 0 1 0 0 0 2 0 1 4 36 

Kelner banketdienst 1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 

Keukenverantwoordelijke 1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 

Kok 7 3 5 1 4 2 5 5 2 2 3 3 0 3 0 2 1 0 4 0 1 53 

Latijns schrift RG1 37 7 13 4 10 7 18 21 0 0 1 3 0 0 1 1 0 2 4 3 6 138 

Marketing 0 0 4 0 2 1 1 2 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 13 

Nederlands tweede taal - verkort RG1 17 5 8 10 18 11 8 12 1 3 0 1 0 3 4 1 1 2 3 2 5 115 

Nederlands tweede taal - verkort RG2 14 3 13 20 18 6 4 4 0 1 0 2 0 1 2 2 1 1 3 0 2 97 

Nederlands tweede taal - verlengd RG1 46 12 33 6 15 9 30 42 4 2 1 2 1 5 0 0 2 7 12 3 17 249 

Nederlands tweede taal RG1 1064 339 827 221 402 284 568 692 186 138 170 336 60 136 80 60 29 100 205 117 262 6276 




NT2 professioneel bedrijfsgericht RG2 6 0 3 8 5 5 1 0 1 0 1 0 1 1 6 0 1 6 3 1 1 50 

NT2 professioneel bedrijfsgericht RG3 4 2 4 2 14 3 0 0 1 0 1 0 0 1 6 2 1 1 0 4 0 46 

Openbare besturen 0 1 2 0 0 0 4 0 1 0 2 1 1 0 0 0 0 0 3 0 0 15 

Opfris Derde Graad TSO 2 0 1 0 0 0 5 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 1 11 

PLC Technieker 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 5 

Polyvalent verzorgende 0 3 3 2 0 0 0 2 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 12 

Pools RG1 6 1 3 1 1 1 0 4 2 1 1 2 0 0 1 0 0 0 0 1 0 25 

Portugees RG1 9 3 0 1 0 0 1 3 0 1 1 5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 24 

Portugees RG2 2 2 1 1 1 0 0 0 0 0 0 4 2 0 0 1 0 1 0 0 0 15 

Public relations en onthaal TSO 3 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 3 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 8 

Residentieel Elektrotechnisch Installat. 1 2 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 6 

Russisch RG1 6 0 0 3 1 0 2 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 3 0 0 18 

61

Secretariaat-talen 2004 2 1 1 1 0 1 6 1 1 0 0 0 0 2 0 0 0 0 1 1 0 18 

Slagersgast 3 0 1 0 0 0 3 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 16 0 1 26 

Spaans RG1 48 24 30 20 37 15 10 24 7 11 24 37 5 0 8 11 4 8 1 17 0 341 

Spaans RG2 22 11 15 19 26 6 6 11 2 7 10 16 3 2 3 4 4 5 1 8 12 193 

Spaans RG3 4 0 6 3 6 3 0 2 0 0 0 0 0 0 1 1 2 2 0 4 5 39 

Spaans RG4 2 0 2 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 2 2 0 0 0 1 2 14 

Specifieke lerarenopleiding 12 2 9 1 6 3 5 2 4 1 1 5 0 2 3 0 1 2 0 2 0 61 

Toeristische gidsen 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 2 0 0 0 0 3 7 

Traiteur-banketaanemeer 1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 

Traiteurkok 1 0 1 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 6 

Tuinbouw BSO 3 1 1 0 0 0 0 4 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 2 11 

Uitsnijder/uitbener 2 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 4 

Verzekeringen 0 1 0 0 0 0 1 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 

Wijnkenner 1 1 2 1 0 1 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 10 

Zaalverantwoordelijke 1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 

TOTAAL 2868 985 2166 997 1629 887 1508 1787 613 413 564 1295 135 366 384 355 191 448 576 512 656 19335 

Analyse 

De meeste cursisten zijn gedomicilieerd in de gemeentes Brussel,Schaarbeek, S-J- Molenbeek,Elsene,Anderlecht,Jette,Etterbeek,Laken, St. Gillis. De opleidingen Engels, 

Frans, Italiaans en Spaans richtgraad 1 & 2 kennen buiten Nederlands tweede taal het grootste aantal cursisten. 

62

‣ Instroom vanuit andere regio’s 

INSTROOM PER OPLEIDING 

Brussel 

Groene Rand 

L4 

Samen Stromen 

Wallonië 

Ander 

Algemene vorming BSO 3 38 18 1 0 1 3 61 

Algemene vorming TSO 3 17 18 2 0 1 1 39 

Ambachtelijk brood- en banketbakker 3 5 1 2 1 3 15 

Ambachtelijk chocoladebewerker 1 11 0 0 0 1 13 

Ambachtelijk ijsbereider 0 4 2 0 0 2 8 

Ambachtelijk slager 4 7 2 13 

Arabisch RG1 98 17 4 3 7 129 

Bakkersgast 6 30 1 5 42 

Banketbakker 19 39 4 2 4 68 

Bedrijfsbeheer TSO 3 18 16 3 37 

Begeleid(st)er buitenschoolse kindopvang 57 29 1 8 95 

Begeleider in de kinderopvang 51 51 1 7 110 

Biochemie TSO 3 16 27 6 4 1 16 70 

Bloementeelt en -schikken BSO 3 28 150 3 1 1 20 203 

Boekhouden 32 20 3 2 1 62 120 

Boekhouden-informatica TSO 3 3 12 15 

Brood-& banketbakkerij & confiserie 1991 6 24 1 1 3 35 

Broodbakker 14 35 2 4 1 8 64 

Chinees RG1 28 26 3 1 58 

63

Cosmetische wetenschappen 2 5 7 1 1 14 30 

Duits RG1 73 10 4 1 5 93 

Duits RG2 81 14 1 3 3 3 105 

Duits RG3 15 1 2 1 19 

Elektronica 9 5 2 2 18 

Engels professioneel bedrijfsgericht RG2 41 6 2 1 2 52 

Engels professioneel bedrijfsgericht RG3 72 4 4 1 1 3 85 

Engels RG1 542 50 5 1 598 

Engels RG2 900 103 19 4 9 11 1046 

Engels RG3 162 20 4 3 5 3 197 

Engels RG4 115 15 2 1 5 138 

Ervaringsdesk armoede, soc uitsluiting 1 11 12 

Farmaceutisch technisch assistent TSO 3 13 17 5 8 31 74 

Fiscale wetenschappen 1j 8 17 22 15 3 57 122 

Fiscale wetenschappen 2j 2 12 7 4 47 72 

Fotografie TSO 3 26 73 7 5 10 121 

Frans professioneel bedrijfsgericht RG2 36 1 1 38 

Frans professioneel bedrijfsgericht RG3 45 4 2 4 55 

Frans RG1 1415 89 21 5 10 8 1548 

Frans RG2 1636 145 41 16 29 63 1930 

Frans RG3 282 31 7 2 11 19 352 

Frans RG4 129 18 8 1 3 6 165 

Gids 9 16 1 1 8 35 

GPB-opleiding 30 64 3 11 3 26 137 

Grieks RG1 29 23 2 1 55 

Grieks RG2 11 26 1 2 3 43 

Grootkeukenhulpkok 1 5 1 1 8 

64

Grootkeukenkok 5 2 1 8 

Grootkeukenmedewerker 20 6 3 1 3 33 

Hoefsmederij BSO 2 1j 4 4 3 2 8 21 

Hoefsmederij BSO 2 2j 1 5 4 3 29 42 

Hoefsmederij BSO 2 sj 2 1 3 1 5 12 

Hotel- en cateringmagagement 12 2 2 1 17 

Hotelbedrijf 8 9 6 2 5 30 

Hotelbedrijf 2004 38 98 13 3 2 24 178 

Hotelonthaal 2 5 7 

Hulpkelner 28 40 3 1 1 8 81 

Hulpkok 138 366 31 20 8 53 616 

Informatica 30 42 2 14 88 

Informatica: Toepassingssoftware 183 118 4 8 313 

Init.tot bibli.,documenta.&informa.kunde 5 6 2 7 20 

Inrichten van de Woning 5 4 9 

Italiaans RG1 141 36 10 2 13 202 

Italiaans RG2 117 29 12 1 2 3 164 

Italiaans RG3 43 5 2 1 51 

Italiaans RG4 4 3 7 

Jeugd- en gehandicaptenzorg TSO 3 7 19 1 1 6 34 

Kaderopl nurs gegr psych.verpleging 1j 1 1 2 1 4 9 

Kaderopl nurs gegr psych verpleging 2j 1 1 7 9 

Kadopl nurs gegrad ziekhuisverpleging 1j 2 8 4 6 20 

Kadopl nurs gegrad ziekhuisverpleging 2j 5 2 7 7 21 

Kadopl nurs geriatrie bejaardenzorg 1j 4 1 6 11 

Kadopl nurs geriatrie bejaardenzorg 2j 1 1 4 2 4 12 

Kantooradministratie & gegevensbeheer 42 18 1 1 3 65 

65

Kelner banketdienst 3 3 3 2 11 

Keukenverantwoordelijke 3 4 4 3 14 

Kok 53 227 18 12 4 33 347 

Latijns schrift RG1 138 7 1 1 147 

Marketing 13 10 1 3 2 29 

Nederlands tweede taal - verkort RG1 115 3 1 3 122 

Nederlands tweede taal - verkort RG2 97 2 2 2 2 105 

Nederlands tweede taal - verlengd RG1 249 6 1 5 261 

Nederlands tweede taal RG1 6256 320 39 9 55 78 6757 




NT2 professioneel bedrijfsgericht RG2 50 3 1 1 4 59 

NT2 professioneel bedrijfsgericht RG3 46 2 1 1 1 51 

Openbare besturen 12 26 3 1 2 7 51 

Opfris Derde Graad TSO 13 12 2 2 29 

PLC Technieker 5 1 1 1 8 

Polyvalent verzorg./thuis-&bejaardenzorg 12 17 1 5 35 

Pools RG1 26 11 3 40 

Portugees RG1 24 13 1 1 39 

Portugees RG2 17 13 2 3 3 38 

Public relations en onthaal TSO 3 7 6 13 

Residentieel Elektrotechnisch Installat. 4 1 2 7 

Russisch RG1 16 4 1 5 26 

Secretariaat-talen 2004 21 14 3 1 2 41 

Seniorenconsulentenvorming 1 9 11 14 1 35 71 

Slager,vleeswarenber.,fijnk.-trait. 2001 4 17 1 1 23 

66

Slagersgast 6 13 1 4 24 

Spaans RG1 376 113 17 9 9 29 553 

Spaans RG2 187 54 11 2 3 17 274 

Spaans RG3 37 3 4 3 1 48 

Spaans RG4 12 9 4 25 

Specifieke lerarenopleiding 64 118 11 12 5 56 266 

Syndicaal werk 1 2 12 7 1 36 59 

Toeristische gidsen 2j 3 5 8 

Traiteur-banketaanemeer 4 11 3 2 2 22 

Traiteurkok 8 25 5 4 8 50 

Tuinbouw BSO 3 10 24 6 13 53 

Uitsnijder/uitbener 3 12 1 1 17 

Verzekeringen 4 2 6 

Wijnkenner 10 35 3 3 3 5 59 

Zaalverantwoordelijke 3 3 3 3 12 

TOTAAL 19360 3701 544 262 290 1186 25343 

Analyse 

Opvallend is de grote instroom vanuit Consortium Groene Rand in volgende opleidingen : de meeste opleidingen onder studiegebied voeding , bloementeelt-en schikken, 

farmaceutisch technisch assistent, gids, lerarenopleiding, Grieks, tuinbouw,… Voor de studiegebieden fiscale wetenschappen en Smeden is er een grote instroom uit alle 

Vlaamsegio’s(en zelfs Nederland). 

67

‣ Instroom Groene Rand uit Brucovo, op niveau vestigingsplaats 

Referteperiode 01.04.09-31.03.10 

Totaal 

Woonplaats (Brucovo) CVO 

Anderlecht 152 3 1 20 1 8 34 1 8 54 6 9 7 

Brussel 137 3 1 1 21 12 6 14 3 51 2 1 16 1 5 

Elsene 139 5 10 1 1 4 108 2 2 5 1 

Etterbeek 30 2 3 2 20 2 1 

Evere 55 10 1 9 8 18 1 8 

Ganshoren 34 1 3 6 15 4 3 1 1 

Haren 13 1 1 11 

Jette 112 1 1 16 3 2 65 8 7 2 6 1 

Koekelberg 26 1 1 5 1 8 3 6 1 

Laken 212 1 144 3 1 41 1 12 8 1 

Neder-Over-Heembeek 95 2 67 17 1 1 7 

Oudergem 36 1 2 3 1 1 24 1 3 

Schaarbeek 132 1 32 12 1 12 5 21 2 1 39 6 

Sint-Agatha-Berchem 39 5 1 5 3 20 1 3 1 

Sint-Gillis 69 1 3 2 13 1 44 4 1 

Sint-Jans-Molenbeek 99 1 2 1 20 15 18 3 18 4 4 10 3 

Sint-Joost-ten-Node 25 1 4 1 1 12 6 

Sint-Lambrechts- 

Woluwe 32 5 2 2 8 6 9 

Sint-Pieters-Woluwe 35 3 2 1 2 19 6 2 

Ukkel 825 3 1 16 3 48 10 4 737 3 

68 

Asse 

Beersel 

Dilbeek 

Drogenbos 

Grimbergen 

Halle 

Herne 

Hoeilaart 

Kraainem 

Lennik 

Liedekerke 

Lesplaats 

Linkebeek 

Londerzeel 

Meise 

Merchtem 

Opwijk 

Roosdaal 

Sint-Genesius- 

Rode 

Sint-Pieters- 

Leeuw 

Steenokkerzeel 

Ternat 

Vilvoorde 

Wemmel 

Wezembeek- 

Oppem 

Zaventem

Subtotaal 2297 20 5 28 22 354 168 1 6 11 0 3 10 1 242 31 0 0 1156 18 2 27 149 6 2 35 

12% van het totaal aantal cursisten Groene Rand woont in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, dit is 38,5% van de externe instroom. Veel instromers in de gemeentes 

Grimbergen ( CVO Strombeek), Meise (CVOMeise-Jette) en ST. Genesius Rode(GLTT) 

‣ Instroom Groene Rand uit Brucovo, op niveau studiegebied 


SVO 

HBO 

Bijzondere 

educatieve 

noden 

Grafische 

technieken 

Handel 

Huishoude 

lijk 

onderwijs 

ICT 

Mode 

Nederland 

s tweede 

taal 

Personenz 

org 

Talen 

richtgraad 

1 en 2 

Talen 

richtgraad 

3 en 4 

Voeding 

en en 

bedrijfsku 

nde 

Woonplaats 

Totaal CVO 

Anderlecht 152 1 1 17 1 54 72 6 

Brussel 137 4 4 10 3 47 65 3 1 

Elsene 139 1 3 27 92 16 

Etterbeek 30 1 7 17 3 2 

Evere 55 3 2 4 2 20 22 2 

Ganshoren 34 2 2 7 7 13 2 1 

Haren 13 1 3 5 4 

Jette 112 7 1 3 25 2 22 39 9 3 1 

Koekelberg 26 2 1 1 2 5 11 4 

Laken 212 3 3 22 77 93 14 

Neder-Over- 

Heembeek 95 2 9 2 41 36 5 

Oudergem 36 4 7 24 1 

Schaarbeek 132 2 1 3 9 56 54 3 2 2 

Sint-Agatha- 

Berchem 39 1 4 4 13 12 5 

Sint-Gillis 69 1 13 54 1 

Sint-Jans-Molenbeek 99 3 1 11 2 30 38 12 2 

Sint-Joost-ten-Node 25 11 11 3 

69

Sint-Lambrechts- 

Woluwe 32 2 18 10 2 

Sint-Pieters-Woluwe 35 3 1 7 21 3 

Ukkel 825 4 2 33 212 460 114 

2297 1 33 7 24 170 13 679 0 1148 208 11 3 

‣ Instroom Brucovo uit Groene Rand, op niveau woonplaats en studiegebied 


SVO 

HBO 

Algemene 

vorming 

Chemie 

Grafische 

technieken 

Handel 

Huishoudelijk 

onderwijs 

ICT 

Land- en 

tuinbouw 

Mechanica - 

elektriciteit 

Nederlands 

tweede taal 

Personenzorg 

Smeden 

Talen 

richtgraad 1 en 

2 

Talen 

richtgraad 3 en 

4 

Voeding 

Biotechniek 

Gezondheidsz 

org 

Handelsweten 

schappen en 

bedrijfskunde 

wetenschappe 

n en 

technologie 

Onderwijs 

Sociaalagogisch 

werk 

Woonplaats 

Totaal 

Affligem 27 1 1 1 1 2 5 3 8 4 1 

Asse 380 5 3 4 11 66 8 141 1 1 76 11 30 1 10 11 1 

Beersel 151 1 5 10 2 2 14 16 14 2 52 1 8 24 

Bever 4 1 1 1 1 

Dilbeek 484 9 10 17 15 1 35 38 97 11 78 13 118 1 2 18 1 20 

Drogenbos 15 1 1 1 7 1 2 2 

Galmaarden 29 1 2 2 2 1 3 3 13 2 

Gooik 59 4 6 1 2 10 1 1 20 1 5 7 1 

Grimbergen 166 2 4 2 1 2 49 6 1 65 4 23 6 1 

Halle 191 6 3 6 8 16 12 10 6 1 81 15 1 26 

Herne 26 1 3 1 3 2 13 1 1 1 

Hoeilaart 33 6 18 3 5 1 

Kampenhout 16 1 1 1 1 5 5 1 1 

Kapelle-op-den-Bos 18 1 2 4 3 6 2 

Kraainem 75 1 29 34 8 3 

Lennik 77 2 2 3 3 5 10 1 5 35 1 6 4 

70

Liedekerke 19 2 2 6 3 2 3 1 

Linkebeek 12 5 3 4 

Londerzeel 39 1 8 1 11 3 11 1 2 1 

Machelen (Vl.Br.) 50 1 1 1 1 20 8 2 10 2 4 

Meise 133 1 3 32 3 58 6 22 4 4 

Merchtem 64 3 2 2 1 10 2 20 3 9 1 6 5 

Opwijk 26 1 1 1 4 1 3 4 5 4 2 

Pepingen 32 1 1 5 1 1 14 2 1 6 

Roosdaal 46 2 1 5 5 1 1 2 22 2 5 

Sint-Genesius-Rode 48 1 1 1 14 11 1 11 4 4 

Sint-Pieters-Leeuw 205 2 6 12 7 1 28 46 4 14 2 57 14 12 

Steenokkerzeel 14 5 1 7 1 

Ternat 84 1 4 4 2 2 8 6 1 1 14 1 27 2 6 5 

Vilvoorde 152 2 2 2 4 4 1 48 3 1 27 4 22 17 13 2 

Wemmel 176 1 1 1 1 1 1 1 77 4 66 8 6 7 1 

Wezembeek-Oppem 43 1 1 1 16 13 7 2 2 

Zaventem 140 6 1 2 61 40 7 13 7 3 

Zemst 26 1 2 1 2 3 1 1 4 5 1 1 2 2 

3060 41 50 91 71 3 110 160 3 747 55 9 610 96 664 4 9 158 3 170 6 

‣ Verhouding instroom – uitstroom op niveau studiegebied 

2008-2009 2009-2010 

Instroom Groene 

Rand uit Brucovo 

Uitstroom Groene 

Rand naar 

Brucovo 

Instroom Groene 

Rand uit Brucovo 

Uitstroom 

Groene Rand 

naar Brucovo opmerking 

SVO Algemene vorming 46 41 Studiegebied in ontwikkeling in Groene 

Rand 

Bijzondere educatieve 

1 1 1 

noden 

Chemie 38 50 Studiegebied/opleiding niet aanwezig in 

Groene Rand 

71

HBO 

Grafische technieken 5 59 33 91 

Handel 8 65 7 71 

Huishoudelijk 

24 4 24 3 

onderwijs 

ICT 213 118 170 110 

Land- en tuinbouw 1 161 160 Studiegebied/opleiding niet aanwezig in 

Groene Rand 

Mechanica - 

elektriciteit 

2 3 Studiegebied/opleiding niet aanwezig in 

Groene Rand 

Mode 3 13 

Nederlands tweede taal 720 756 679 747 

Personenzorg 92 55 Studiegebied opgestart in Groene Rand 

Smeden 

9 Studiegebied/opleiding niet aanwezig in 

Groene Rand 

Talen richtgraad 1 en 2 1203 754 1148 610 

Talen richtgraad 3 en 4 303 107 208 96 

Voeding 2 921 11 664 

Handelswetenschappen 

3 158 

en bedrijfskunde 5 135 


Biotechniek 5 

Groene Rand 


Gezondheidszorg 7 

Groene Rand 

Industriële 

3 

wetenschappen en 

Studiegebied/opleiding niet aanwezig in 

technologie 6 

Groene Rand 

Onderwijs 164 170 


Sociaal-agogisch werk 11 

Groene Rand 

72

4.3. Doorlichting van de opleidingen/studiegebieden 

4.3.1. Algemeen profiel huidige cursistenpopulatie 

In wat volgt bekijken we de cursistenpopulatie van de Brusselse CVO’s van naderbij. We baseren ons daarbij op geanonimiseerde gegevens die door de overheid ter 

beschikking gesteld werden in april 2010. 

Deze gegevens laten het toe analyses uit te voeren op basis van een aantal criteria die ons een beeld verstrekken van het profiel van de cursisten in het Brusselse 

volwassenenonderwijs. We deden de analyse op de geregistreerde gegevens over hun woonplaats, nationaliteit, geslacht, socio-economisch statuut, opleidingsniveau, 

evaluatieresultaat, leeftijd en een eventuele vrijstelling van het inschrijvingsgeld. 

Het gaat om een eerste aanzet tot analyse, waarbij berekeningen gemaakt werden op basis van het aantal cursisten per opleiding. De bevindingen worden per thema, per 

opleiding en per studiegebied gegroepeerd. Er wordt ook een onderscheid gemaakt tussen studiegebieden van het secundair volwassenenonderwijs (SVWO) en van het 

hoger beroepsonderwiis (HBO). 

Per thema - per studiegebied 

1. Woonplaats 

SVWO AV BEN CHEM GT HAND ICT L&TB M-E PZ SMED TRG1&2 TRG3&4 VOED 

% Brusselaars 52,34% 0,00% 20,69% 21,49% 53,49% 58,47% 14,84% 64,70% 48,71% 17,14% 82,38% 80,07% 21,72% 

HBO BIOT GZ HW&BK IW&T SAW OND 

% Brusselaars 6,67% 2,44% 22,81% 50,00% 1,69% 23,08% 

73

In deze tabellen wordt het aantal cursisten weergegeven dat gedomicilieerd is in het BHG. Voor het Secundair VWO ligt het gemiddeld aantal Brusselse cursisten rond 41%. 

Opvallend is de complete afwezigheid van Brusselaars in de opleiding Ervaringsdeskundige armoede, de enige opleiding voor het studiegebied Bijzondere educatieve 

noden. Vooral in de talenopleidingen zijn de Brusselaars sterk vertegenwoordigd. 

In de studiegebieden van het HBO ligt de participatie van Brusselaars met een gemiddelde van ongeveer 18% nog lager dan in het SVWO. Vooral in de opleiding Syndicaal 

werk (de enige opleiding van het studiegebied Sociaal-agogisch werk) en in de kaderopleidingen van het studiegebied Gezondheidszorg, ligt het aantal Brusselaars erg laag. 

Enkel in het studiegebied Industriële wetenschappen en techniek vertegenwoordigen de Brusselaars toch precies de helft van de cursisten. 

2. Nationaliteit 


% Belgen 90,62% 91,67% 93,80% 96,70% 90,70% 92,33% 98,05% 47,06% 77,49% 87,14% 36,64% 43,62% 89,94% 


% Belgen 93,33% 100,00% 89,96% 77,78% 96,61% 94,79% 

Zowel in de SVWO als in de HBO opleidingen ligt het aantal Belgische cursisten hoog: voor het secundaire niveau is er een gemiddelde van 80% en voor HBO een 

gemiddelde van 92%. In de talenopleidingen, vooral in de lagere richtgraden, ligt het aantal Belgen ongeveer 40% lager dan het gemiddelde. Als we even terugkijken naar 

de gegevens over de woonplaats van de cursisten, is het mogelijk een verband aan te duiden tussen het hoofdzakelijk Brusselse publiek van deze opleidingen enerzijds, en 

de grotere diversiteit wat de nationaliteit van de cursisten betreft anderzijds. Ook bij de opleidingen van het studiegebied Mechanica-elektriciteit vertegenwoordigen de 

Belgen iets minder dan de helft van de cursisten. 

In de HBO opleidingen is de cursistenpopulatie overheersend Belgisch. Opvallend daarbij zijn de kaderopleidingen van het studiegebied Gezondheidszorg, dat uitsluitend 

Belgische cursisten heeft. 

Wat de verschillende nationaliteiten betreft, maken we een rangschikking per studiegzebied van de meest voorkomende nationaliteiten. 

74

AV BEN CHEM HAN 

Belgische 

Nederlandse 

Marokkaanse 

Russische 

Belgische 

Nederlandse 

Belgische 

Nederlandse 

Oostenrijkse 

Mexicaanse 

Belgische 

Nederlandse 

Russische 

Colombiaanse 

Top 4 Top 2 Top 4 Top 4 

88,00% 5,00% 3,00% 2,00% 93,33% 6,67% 94,00% 1,33% 1,33% 0,67% 90,86% 2,15% 1,61% 1,08% 

GRAF TECH ICT L&T SMED 

Belgische 

Nederlandse 

Portugeese 

Belgische 

Nederlandse 

Franse 

Marokkaanse 

Belgische 

Armeense 

Bulgaarse 

Chineese 

Belgische 

Nederlandse 

Congoleese 


96,69% 2,48% 0,83% 88,96% 1,84% 1,53% 1,53% 98,06% 0,39% 0,39% 0,39% 87,14% 11,43% 1,43% 

MECH-EL T 1&2 T 3&4 PERS 

Belgische 

Georgische 

Iraakse 

Marokkaanse 

Belgische 

Braziliaanse 

Poolse 

Marokkaanse 

Belgische 

Poolse 

Spaanse 

Marokkaanse 

Belgische 


44,44% 11,11% 11,11% 11,11% 36,89% 8,25% 6,76% 4,86% 54,23% 9,87% 7,59% 4,56% 77.01% 

VOED 

NT2 

Belgische 

Marokkaanse 

Thaise 

Algerijnse 

Belgische 

Marokkaanse 

Franse 

Congoleese 

Poolse 

Spaanse 

Roemeense 

75

Top 4 Top 6 

94,28% 0,85% 2,07% 0,73% 39,08% 13,62% 4,13% 3,01% 2,27% 1,47% 1,46% 

HBO BIO HBO Handel HBO indus HBO Onderwijs HBO Soc HBO Gez 

Belgische 

Nederlandse 

Belgische 

Thaise 

Russische 

Iraanse 

Belgische 

Marokkaanse 

Peruaanse 

Top 2 Top 4 Top 4 Top 4 Top 4 

93,33% 6,67% 89,86% 1,63% 0,91% 0,91% 77,78% 11,11% 5,56% 5,56% 94,98% 1,67% 1,44% 0,96% 0,00% 0,00% 0,00% 100% 

Somalische 

Belgische 

nederlandse 

Marokkaanse 

Turkse 

Belgische 

Nederlandse 

Britse 

Belgische 

Naast de Belgische nationaliteit scoren de Nederlandse, Marokkaanse en Poolse nationaliteit het hoogste. Ook voor de HBO opleidingen zijn naast de Belgen, de 

Nederlanders het vaakst vertegenwoordigd. 

3. Geslacht 


Geslacht 

Man 43,75% 33,33% 60,00% 52,89% 43,60% 23,32% 14,84% 100,00% 12,92% 82,86% 35,61% 34,00% 54,28% 

Vrouw 56,25% 66,67% 40,00% 47,11% 56,40% 76,68% 85,16% 0,00% 87,08% 17,14% 64,39% 66,00% 45,72% 


Geslacht 

Man 40,00% 29,27% 52,37% 100,00% 77,97% 42,68% 

Vrouw 60,00% 70,73% 47,63% 0,00% 22,03% 57,32% 

76

Wat het geslacht betreft, merken we voor een aantal opleidingen toch een aanzienlijk verschil tussen het aantal vrouwelijke en het aantal mannelijke cursisten. 

In de opleidingen van het SVWO is gemiddeld 45% een man en gemiddeld 54% een vrouw. In de meeste studiegebieden zijn de vrouwen sterker vertegenwoordigd, vooral 

in de opleidingen van de gebieden ICT, Land- en tuinbouw en Personenzorg. In de studiegebieden Chemie, Grafische technieken, Mechanica-elektriciteit en Smeden zijn de 

mannen dan weer in de meerderheid. 

Op HBO niveau is gemiddeld 57% een man en gemiddeld 43% een vrouw. Hier ligt het kleine overwicht dus bij de mannelijke cursisten, die in de helft van de studiegebieden 

de meerderheid halen. In de opleiding Elektronica (de enige opleiding van het studiegebied Industriële wetenschappen en techniek) vertegenwoordigen ze met 100% zelfs 

de totaliteit van de cursisten. 

4. Socio-economisch statuut 

SVWO AV BEN CHEM GT HAND ICT L&T M-E PZ SMED TRG1&2 TRG3&4 VOED 

Statuut 

Student 50,00% 0,00% 4,14% 3,31% 30,81% 1,28% 1,95% 5,88% 21,77% 22,86% 10,99% 9,27% 5,22% 

Werkend 7,81% 16,67% 66,89% 90,90% 20,35% 19,49% 76,95% 41,18% 35,42% 47,14% 66,36% 79,28% 70,05% 

Werkloos 42,19% 83,33% 26,21% 2,48% 36,63% 27,79% 7,82% 52,94% 42,81% 30,00% 21,18% 9,79% 20,06% 

Gepensioneerd 0,00% 0,00% 2,76% 3,31% 12,21% 51,44% 13,28% 0,00% 0,00% 0,00% 1,47% 1,66% 4,67% 


Statuut 

Student 3,33% 0,00% 1,64% 5,55% 0,00% 10,42% 

Werkend 86,67% 100,00% 78,10% 66,67% 100,00% 74,19% 

Werkloos 10,00% 0,00% 20,07% 27,78% 0,00% 15,38% 

Gepensioneerd 0,00% 0,00%

Op secundair niveau zijn de werkende cursisten gemiddeld de grootste groep (49%). Verder is gemiddeld 31% werkzoekend, gemiddeld 13% student en de 

gepensioneerden vertegenwoordigen gemiddeld 7%. De studenten zijn uiteraard de grootste groep binnen de opleidingen Algemene Vorming, aangezien deze opleidingen 

gevolgd worden in het kader van het Tweedekansonderwijs. In de opleiding Ervaringsdeskundige armoede zijn zij niet vertegenwoordigd. De werkende cursisten zijn de 

overheersende groep in de studiegebieden Chemie, Grafische technieken, Land- en tuinbouw, Smeden, Talen en Voeding. In de studiegebieden Bijzondere educatieve 

noden, Handel, Mechanica-elektriciteit en Personenzorg maken de werkzoekenden het grootste deel uit van de cursistenpopulatie. De gepensioneerden, ten slotte, zijn 

sterk aanwezig in de opleidingen van het studiegebied ICT. 

Ook in de HBO opleidingen zijn de werkende cursisten met 84% het sterkst vertegenwoordigd. Daarop volgen de werklozen met 12%. De studenten maken slechts een 

kleine 4% uit. De werkende cursisten vormen in alle studiegebieden de grootste groep, vooral in de kaderopleidingen van Gezondheidszorg en in de opleiding Syndicaal 

werk, waar de totaliteit van de cursisten aan het werk is. 

5. Opleidingsniveau 


Opleidingsniveau 

Basis 0,00% 0,00% 3,45% 0,00% < 1% 1,28% 3,91% 11,76% 1,11% 5,71% < 1% < 1% 1,28% 

Secundair 99,22% 91,67% 55,17% 31,40% 91,28% 68,05% 50,78% 64,71% 93,36% 74,29% 69,10% 60,49% 48,28% 

Hoger < 1% 8,33% 40,69% 68,60% 7,56% 24,28% 43,36% 17,65% 4,06% 17,14% 28,37% 37,59% 46,17% 

Andere 0,00% 0,00% < 1% 0,00% < 1% 6,39% 1,95% 5,88% 1,48% 2,86% 1,70% 1,22% 4,28% 



Basis 0,00% 0,00%

Ook wat het opleidingsniveau betreft, is het mogelijk om op basis van de beschikbare gegevens een diepgaander onderscheid te maken binnenin de verschillende niveaus. 

Toch geven deze 4 categorieën een algemeen beeld van het opleidingsniveau van de cursisten. De categorie “andere” kan letterlijk “andere” betekenen, maar bevat ook de 

cursisten waarvan het opleidingsniveau onbekend is, of niet werd geregistreerd. 

Binnen de SVWO opleidingen vormen de cursisten met een secundair opleidingsniveau met gemiddeld 69% de grootste groep. De tweede grootste groep zijn de hoger 

opgeleiden, met gemiddeld 29%. De cursisten met een secundair opleidingsniveau zijn in bijna alle studiegebieden de grootste groep, behalve in de opleiding Fotografie 

(studiegebied Grafische technieken), waar de hoger opgeleiden meer dan dubbel zo groot in aantal zijn. In het studiegebied Voeding zijn de secundair en de hoger 

opgeleiden op bijna dezelfde manier vertegenwoordigd. 

Op HBO niveau liggen de verhoudingen net anders. De gemiddeld grootste groep zijn de hoger opgeleide cursisten (52%), gevolgd door de cursisten met een secundair 

opleidingsniveau (gemiddeld 44%). In het studiegebied Handelswetenschappen en bedrijfskunde maken de secundair en hoger opgeleide cursisten elk ongeveer de helft 

uit. In de opleidingen Elektronica en Syndicaal werk zijn de secundair opgeleiden de grootste groep. 

6. Leeftijd 


Leeftijd 

-18 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% < 1% 0,00% 0,00% 1,43% < 1% 0,00% 0,22% 

18-25 81,25% 0,00% 9,65% 5,78% 50,00% 2,56% 3,51% 5,88% 39,48% 61,43% 15,52% 6,99% 9,00% 

26-35 13,28% 33,33% 26,21% 37,19% 19,77% 9,90% 10,16% 47,06% 29,52% 21,43% 44,43% 45,02% 26,00% 

36-50 3,91% 66,67% 40,00% 38,84% 12,21% 24,60% 27,34% 35,29% 28,78% 14,28% 28,98% 33,13% 37,05% 

51-65 1,56% 0,00% 19,31% 17,35% 8,14% 20,13% 48,05% 11,76% 2,21% 1,43% 9,42% 12,59% 25,06% 

65+ 0,00% 0,00% 4,83% < 1% 9,88% 42,81% 10,55% 0,00% 0,00% 0,00% 1,47% 2,27% 2,67% 


Leeftijd 

-18 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

18-25 16,67% 1,22% 21,90% 16,67% 1,69% 18,11% 

26-35 30,00% 36,58% 50,55% 44,44% 27,12% 50,12% 

79

36-50 30,00% 60,98% 19,71% 27,78% 61,02% 29,53% 

51-65 23,33% 1,22% 7,85% 11,11% 10,17% 2,23% 

65+ 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

We hebben ervoor geopteerd de cursisten te verdelen over 6 leeftijdscategorieën. 

In het SVWO is de groep van 36-50 jarigen gemiddeld de grootste met 30%, gevolgd door de 26-35 jarigen (28%) en de 18-25 jarigen (22%). In 5 van de 13 studiegebieden 

hebben de 36-50 jarigen dan ook het overwicht. In de opleidingen van het studiegebied Algemene vorming zijn de 18-25 jarigen het sterkst aanwezig, wat ook logisch lijkt 

aangezien het om Tweedekansonderwijs gaat. In het studiegebied Handel maakt deze groep 50% uit, wat kan verklaard worden door de combinatiemogelijkheden van de 

opleidingen Algemene vorming met opleidingen van het studiegebied Handel, binnen het kader van het Tweedekansonderwijs. De 51-65 jarigen zijn het sterkst 

vertegenwoordigd in het studiegebied Land- en tuinbouw. De 65-plussers zijn de grootste groep in de opleidingen van het studiegebied ICT. 

Binnen het HBO zijn de 26-35 jarige cursisten lichtjes in de meerderheid met een gemiddelde aanwezigheid van 40%, gevolgd door de 36-50 jarigen met een gemiddelde 

van 38%. De derde grootste groep bestaat uit 18-25 jarigen (13%). In het studiegebied Biotechniek zijn de groepen 26-35 en 36-50 even groot. In de kaderopleidingen van 

het studiegebied Gezondheidszorg en in de opleiding Syndicaal werk hebben de 36-50 jarigen een vrij sterke meerderheid. 

7. Vrijstelling inschrijvingsgeld 

SVWO AV BEN CHEM GT HAND ICT L&T M-E PZ SMED TRG1&2 TRG3&4 VOED 

Vrijstelling 

inschrijvingsgeld 

Geen vrijstelling 0,00% 16,67% 68,97% 98,35% 69,77% 80,51% 93,36% 58,82% 61,25% 84,29% 90,05% 96,15% 80,67% 

Vrijstelling 100,00% 83,33% 31,03% 1,65% 30,23% 19,49% 6,64% 41,18% 38,75% 15,71% 9,95% 3,85% 19,33% 


Vrijstelling 

inschrijvingsgeld 

Geen vrijstelling 86,67% 100,00% 82,85% 88,89% 100,00% 87,34% 

Vrijstelling 13,33% 0,00% 17,15% 11,11% 0,00% 12,66% 

80

De meeste cursisten, zowel op secundair niveau (gemiddeld 69%) als in de HBO opleidingen (gemiddeld 91%), hebben geen recht op een (gedeeltelijke) vrijstelling van het 

inschrijvingsgeld. De cursisten die wel een vrijstelling krijgen, bekomen dit recht op basis van uiteenlopende factoren. 

In de studiegebieden Algemene Vorming en Bijzondere Educatieve Noden van het SVWO is de situatie weliswaar omgekeerd: cursisten die opleidingen volgen binnen 

Algemene Vorming worden vrijgesteld van inschrijvingsgeld, en bij de opleiding Ervaringsdeskundige armoede komt het percentage dat recht heeft op een vrijstelling 

overeen met het percentage werklozen. Het werklozenstatuut geeft dan ook in vele gevallen recht op een al dan niet gedeeltelijke vrijstelling. 

81

Verklarende lijst afkortingen 

AV 

BIOT 

BEN 

CHEM 

GZ 

HAND 

HW&BK 

ICT 

IW&T 

L&TB 

M-E 

OND 

PZ 

SAW 

SMED 


Biotechniek 


Chemie 

Gezondheidszorg 

Handel 

Handelswetenschappen en bedrijfskunde 

Informatie- en communicatietechnologie 

Industriële wetenschappen en technologie 

Land- en tuinbouw 

Mechanica-elektriciteit 

Onderwijs 

Personenzorg 

Sociaal-agogisch werk 

Smeden 

TRG1&2 Talen richtgraad 1 en 2 

TRG3&4 Talen richtgraad 3 en 4 

VOED 

Voeding 

82

4.3.2. Opleidingsniveau en nationaliteit 

Belg Niet TOTAAL % Belg Niet 

Belg 

Belg 

Geen 56 96 0,70% 36,84% 63,16% 

Onbekend 91 119 0,97% 43,33% 56,67% 

Andere 24 26 0,23% 48,00% 52,00% 

Basisonderwijs 134 193 1,51% 40,98% 59,02% 

lager sec ond/sec ond van de 1e gr 942 807 8,09% 53,86% 46,14% 

hoger sec ond/ 2e leerj sec ond 3e gr 5203 6551 54,35% 44,27% 55,73% 

7e jaar sec ond/3e leerj sec ond 3e gr 119 56 0,81% 68,00% 32,00% 

aanv sec beroepsond/sec. ond. 4e gr 40 25 0,30% 61,54% 38,46% 

deeltijds onderwijs 5 1 0,03% 83,33% 16,67% 

hogeschoolonderwijs korte typ/ 1 cyclus 1151 426 7,29% 72,99% 27,01% 

hogeschoolonderwijs korte typ/ 2 cycli 274 118 1,81% 69,90% 30,10% 

student universitair onderwijs 801 780 7,31% 50,66% 49,34% 

Bachelor 663 675 6,19% 49,55% 50,45% 

Master 922 1330 10,41% 40,94% 59,06% 

TOTAAL % 48,20% 51,80% 

Analyse 

Meer dan 50 % van het totaal aantal Brusselse cursisten heeft een diploma van het hoger secundair onderwijs ( helft Belg, helft niet-Belg) , 16 % heeft een bachelor-en 

masterdiploma ( méér niet-Belgen dan Belgen), en bijna 9 % heeft slechts lager secundair onderwijs gevolgd (iets meer Belgen dan niet-Belgen) 

83

4.3.3. Socio-economisch statuut en opleidingsniveau 

geen 

Onbekend 

andere 

basisonderwijs 

lager sec ond/sec ond van 

de 1e gr 

hoger sec ond/ 2e leerj sec 

ond 3e gr 

7e jaar sec ond/3e leerj 

sec ond 3e gr 

bediende 3 6 2 3 21 338 7 2 0 211 43 125 36 77 4,02% 

gepensioneerd 4 17 2 9 23 230 8 1 0 40 13 26 18 23 1,90% 

LL SO 2DE GRD 0 1 1 9 86 41 0 0 0 0 0 0 0 0 0,63% 

student 5 4 1 13 169 918 10 1 2 89 42 223 99 279 8,52% 

werkend 41 78 18 118 444 6213 78 42 2 872 206 737 754 1308 50,12% 

werkloos 99 105 26 179 1008 4108 73 19 2 374 90 478 438 577 34,80% 

TOTAAL % 0,45% 0,48% 0,12% 0,82% 4,63% 18,87% 0,34% 0,09% 0,01% 1,72% 0,41% 2,20% 2,01% 2,65% 

bediende 0,34% 0,69% 0,23% 0,34% 2,40% 38,67% 0,80% 0,23% 0,00% 24,14% 4,92% 14,30% 4,12% 8,81% 100,00% 

gepensioneerd 0,97% 4,11% 0,48% 2,17% 5,56% 55,56% 1,93% 0,24% 0,00% 9,66% 3,14% 6,28% 4,35% 5,56% 100,00% 

LL SO 2DE GRD 0,00% 0,72% 0,72% 6,52% 62,32% 29,71% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 100,00% 

student 0,27% 0,22% 0,05% 0,70% 9,11% 49,49% 0,54% 0,05% 0,11% 4,80% 2,26% 12,02% 5,34% 15,04% 100,00% 

werkend 0,38% 0,71% 0,16% 1,08% 4,07% 56,94% 0,71% 0,38% 0,02% 7,99% 1,89% 6,75% 6,91% 11,99% 100,00% 

werkloos 1,31% 1,39% 0,34% 2,24% 13,31% 54,22% 0,96% 0,25% 0,03% 4,94% 1,19% 6,31% 5,78% 7,62% 100,00% 

aanv sec beroepsond/sec. 

ond. 4e gr 

deeltijds onderwijs 

hogeschoolonderwijs korte 

typ/ 1 cyclus 

hogeschoolonderwijs korte 

typ/ 2 cycli 

student universitair 

onderwijs 

bachelor 

master 

TOTAAL % 

Analyse 

We constateren meer werkenden ( 50,12%) dan werklozen (34,8%) in totaliteit. 

Bij de cursisten met het werklozenstatuut merken we een opleidingsniveau van hoger secundair (2 de lj 3degr) ( 54,22%) t.oV. lager secundair (13,31%). Opvallend is het 

aandeel van bijnna 20% van universitaire werklozen. 

84

Bij de werkende cursisten is het hoger secundair opleidingsniveau ongeveer van dezelfde grootte-orde als bij dewerklozen ( 56,94%), waarbij ook de masters (11,99 %), 

bachelors( 6,41%) en verder univ.onderwijs(6,75%) hoog scoren; cursisten met een hogeschooldiploma volgen blijkbaar minder snel een opleiding(iets meer dan 5%). 

Bij de studenten merken we eveneens diploma HSO op. Bij de bedienden heeft 38,67% een HSO diploma,maar ook 29 % heeft een hogeschooldiploma. 

4.3.4. Socio-economisch statuut en nationaliteit 

Belg 

Niet 

Belg 

TOTAAL 

% Belg Niet Belg 

bediende 741 131 4,04% 84,98% 15,02% 

gepensioneerd 377 35 1,91% 91,50% 8,50% 

LL SO 2DE GRD 91 47 0,64% 65,94% 34,06% 

student 802 1042 8,55% 43,49% 56,51% 

werkend 5604 5220 50,16% 51,77% 48,23% 

werkloos 2785 4702 34,70% 37,20% 62,80% 

48,20 51,80 

TOTAAL % 

% % 

Van de werklozen heeft 63 % niet de Belgische nationaliteit, bij werknemers is dit 48 %. 

85

4.3.5 Slaagpercentage, geslacht en opleidingsniveau 

geen 

onbekend 

andere 

basisonderwijs 

lager sec ond/sec ond van de 1e gr 

hoger sec ond/ 2e leerj sec ond 3e gr 

7e jaar sec ond/3e leerj sec ond 3e gr 

aanv sec beroepsond/sec. ond. 4e gr 

deeltijds onderwijs 

hogeschoolonderwijs korte typ/ 1 cyclus 

hogeschoolonderwijs korte typ/ 2 cycli 

student universitair onderwijs 

bachelor 

master 

M 10795 78 92 32 161 883 5805 95 40 3 676 206 900 701 1123 40,20% 

V 16060 105 157 26 258 1473 8976 132 47 4 1166 256 1004 871 1585 59,80% 

0,68% 0,93% 0,22% 1,56% 8,77% 55,04% 0,85% 0,32% 0,03% 6,86% 1,72% 7,09% 5,85% 10,08% 

M 0,72% 0,85% 0,30% 1,49% 8,18% 53,77% 0,88% 0,37% 0,03% 6,26% 1,91% 8,34% 6,49% 10,40% 

V 0,65% 0,98% 0,16% 1,61% 9,17% 55,89% 0,82% 0,29% 0,02% 7,26% 1,59% 6,25% 5,42% 9,87% 

Analyse 

De meeste geslaaagde cursisten hebben een HSO-diploma,gevolgd door universitairen en hogeschoolgediplomeerden. Vrouwen scoren in deze opleidingsniveaus iets hoger 

dan mannen. 

86

4.3.6 Geslacht, leeftijd en socio-econ. statuut 

min 18j 18 tot 25j 26 tot 35j 36 tot 50j 51 tot 65j plus 65j 

M bediende 0 23 151 139 66 5 384 

gepensioneerd 0 0 2 0 46 82 130 

LL SO 2DE GRD 10 60 2 0 0 0 72 

student 7 476 325 42 5 0 855 

werkend 3 374 2006 1626 422 43 4474 

werkloos 3 385 1244 1067 157 9 2865 

V bediende 1 23 213 170 76 5 488 

gepensioneerd 0 0 4 3 103 172 282 

LL SO 2DE GRD 14 45 3 4 0 0 66 

student 6 605 336 35 7 0 989 

werkend 3 577 2854 2110 753 51 6348 

werkloos 0 674 2079 1609 252 9 4623 

47 3242 9219 6805 1887 376 

M bediende 0,00% 5,99% 39,32% 36,20% 17,19% 1,30% 

gepensioneerd 0,00% 0,00% 1,54% 0,00% 35,38% 63,08% 

LL SO 2DE GRD 13,89% 83,33% 2,78% 0,00% 0,00% 0,00% 

student 0,82% 55,67% 38,01% 4,91% 0,58% 0,00% 

werkend 0,07% 8,36% 44,84% 36,34% 9,43% 0,96% 

werkloos 0,10% 13,44% 43,42% 37,24% 5,48% 0,31% 

V bediende 0,20% 4,71% 43,65% 34,84% 15,57% 1,02% 

gepensioneerd 0,00% 0,00% 1,42% 1,06% 36,52% 60,99% 

LL SO 2DE GRD 21,21% 68,18% 4,55% 6,06% 0,00% 0,00% 

student 0,61% 61,17% 33,97% 3,54% 0,71% 0,00% 

87

werkend 0,05% 9,09% 44,96% 33,24% 11,86% 0,80% 

werkloos 0,00% 14,58% 44,97% 34,80% 3,92% 0,19% 

Analyse 

Wat mannelijke en vrouwelijke cursisten betreft: 

- van 18 tot 25 j. heeft 83,33 % M en 68,18 % VR HSO gevolgd,is 55,67 % M en 61,17 % VR student, en is slechts 8,36 % M en 9,09% VR werkend t.o;v. 13,44 % M en 14,58 

% VR werkloos. 

- van 26 tot35 j. heeft slechts 2,78 % M en 4,55 % HSO gevolgd, is 38 % M en 33,97 % VR student, 44,84 % M en 44,96 % VR werkend en 43,4 % M en 44,97 % werkloos. 

- van 36 tot 50 j. is er geen registratie van HSO voor M maar wel 6,06 % VR, is 4,91 % M en 3,54 % VR student, is 36,34 % M en 33,24 % VR werkend en 37,24 % en 34,80 % 

VR werkloos 

- van 51 tot 65 j. is 35,38 % M en 60,99 % VR gepensioneerd, 9,43 % M en 0,80 % VR werkend en 5,48 % M en O,19 % VR werkloos 

4.3.7. Overzicht niet-unieke opleidingen 

In het werkingsgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn er veelal unieke opleidingen aanwezig. Er is verder een sterk aandeel van NT2 (sterkste groei in 

Vlaanderen), talenopleidingen RG 1 en 2, voeding, personenzorg, handelswetenschappen, onderwijs, enz. Er is een sterke vertegenwoordiging van HBO-opleidingen. De 

niet-unieke opleidingen zijn de volgende: 

Opleiding Centra Opmerking 

Arabisch RG1 2 centra: 

CVO KHNB 


De opleiding in CVO KHNB wordt 

vanaf schooljaar 2009-2010 niet 

meer ingericht omwille van geringe 

instroom en geen continuïteit van 

leerkrachten. 


2 centra: 

CVO Brussel 


Dit is kleinschalig, maar ook korte 

module ter ondersteuning 

(beroepsgerichte) opleiding; meestal 

in combinatie met gevolgde 

opleiding. 

88

Toepassingssoftware 

Chinees RG1 

Duits RG1 en 2 

Engels RG1 en 2 

Engels RG3 

Engels RG4 

Frans Profesioneel 

Bedrijfsgericht 

NT2 

3 centra: 

CVO Brussel 

CVO Lethas 


2 centra: 

CVO Brussel 


2 centra: 

CVO Brussel 

CVO KHNB 

5 centra: 

CVO Lethas 


CVO Brussel 

CVO KHNB 

CVO STrombeek 

3 centra: 

CVO Lethas 


CVO KHNB 


2 centra: 

CVO KHNB 


5 centra: 

CVO Brussel 

CVO Lethas 


CVO KHNB 

Kleinschalige opleiding, hype van 

Chinees voor zakenleven voorbij. 

Duits blijft kleinschalig, stabiel maar 

groeit niet. 

Opleidingen Engels in de lift in BHG 

(internationale uitstraling, veel 

buitenlandse bedrijven, …). 

Wordt ingericht naar vraag; in 2009- 

10 afgeslankt; dit is een evolutie voor 

alle professioneel bedrijfsgerichte 

opleidingen. 

Zie infra 

89

Pools 

Spaans 

Italiaans 

HBO Boekhouden 

HBO Specifieke 

Lerarenopleiding 

HBO Informatica 

CVO Strombeek 


2 centra: 

CVO Strombeek 


5 centra: 

CVO Lethas 


CVO Brussel 

CVO KHNB 

CVO Strombeek 

4 centra: 

RG1 CVO Brussel 

CVO KHNB 


2 centra: 

CVO Brussel 

CVO Lethas 

3 centra: 

CVO Brussel 


CVO Lethas 

2 centra: 

CVO Lethas 

CVO Brussel 

Gezien grote aanwezigheid Poolse 

Gemeenschap in economie BHG, is 

dit een beperkte invulling. 

Groot aanbod 

Groot aanbod, maar moeizame 

invulling (CVO Brussel geen 

inschrijvingen). 

Zie infra 

Zie infra 

Zie infra 

90

4.3.8. Opleidingen basiseducatie 

a) Leerdomeinen basiseducatie 

Het Centrum voor Basiseducatie Brusselleer richt zich naar alle laaggeschoolde, Nederlandssprekende en anderstalige inwoners van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Tot 

voor kort werd de laaggeschooldheid bepaald door het behaalde diploma. De laatste jaren wordt dit meer in termen van leervaardigheid uitgedrukt. Om een goed 

onderscheid te maken tussen kandidaat NT2-leerders voor een CBE en CVO werd de Covaar-test ontwikkeld. Van kandidaat-cursisten die minder dan 7 jaar school hebben 

gelopen, wordt geen Covaar-test afgenomen. De Covaar-test is enkel interessant voor kandidaat NT2-cursisten. Voor andere opleidingen is er geen specifieke 

leervaardigheidstoets. Deze kandidaten worden geplaatst op basis van een instaptoets. 

De overheid kent 7 leerdomeinen toe aan de centra voor basiseducatie: 

‣ Nederlands (NT1) 

‣ Nederlands Tweede Taal (NT2) 

‣ Alfa NT2 (Nederlands voor anderstalige analfabete volwassenen) 

‣ Wiskunde 

‣ ICT 

‣ Maatschappij-orientatie (MO) 

‣ Opstap Frans en Engels 

Dit aanbod dient modulair georganiseerd te worden en kan leiden tot een deelcertificaat of een certificaat. 

Het aanbod basiseducatie van Brusselleer is op een erg toegankelijke manier uitgebouwd. In de opleidingen waar dat relevant is, zijn er 2 of 3 opleidingsniveaus. Ook wat 

de intensiteit betreft kunnen de cursisten vaak tussen minstens 2 frequenties kiezen. Voor een groot aantal opleidingen kunnen cursisten op verschillende momenten 

instappen, soms zijn er het hele jaar door instapmomenten voorzien. Bepaalde opleidingen worden slechts ingericht indien er een voldoende aantal cursisten is. Verder 

vindt een aantal opleidingen zowel overdag als ’s avonds plaats. Één van de grootste troeven van het aanbod basiseducatie in Brussel zijn het grote aantal lesplaatsen, zeker 

wat NT2 betreft. Belangrijk om op te merken is ook het aanbod in de gevangenis (zie infra). 

91

Overzicht toegankelijk aanbod: 

Opleiding: NT1 - lezen en schrijven 

Niveaus 

Intensiviteit 

Instapmomenten 

Lesmomenten 

Lesplaatsen 

Beginniveau, tussenniveau, eindniveau 

Avond - Niet-intensief (1 keer / week) 

Intensief (2 keer / week) 

Het hele jaar 

Op aanvraag op de werk- of opleidingsvloer 

Overdag 

Avond 

Brussel, 

Gevangenis Vorst en Sint-Gillis 

Opleiding: NT2 

Niveaus 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen 

Richtgraad 1.1 (4 modules) 

Richtgraad 1.2 (4 modules) 

4 keer / week of 2 keer / week (regionaal en 's avonds) 

regelmatig starten er nieuwe cursussen 

Overdag 

Avond 

Brussel, Sint-Joost-ten-Node, Schaarbeek, Anderlecht, Molenbeek, 

Etterbeek, Jette, Vorst 

+ scholenproject 

+ Nederlands in opleidingen 

+ inburgeraars en werkzoekenden 

+ wijken zelforganisaties 

92

Opleiding: Alfa NT2 

Niveaus / 

Intensiviteit 

Instapmomenten / 

Lesmomenten / 

Lesplaatsen 

2 keer / week 

3 keer / week zwakgealfabetiseerden 

4 keer / week in vooropleiding naar opleidingen 

Sint-Joost-ten-Node, Brussel, Anderlecht, Molenbeek 

Opleiding: Wiskunde 

Niveaus 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen 

rekenatelier 

3u / week 

Op elk moment 

Overdag 

Brussel Centrum 

Opleiding: ICT 

Niveaus 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen 

NVT 

Basismodule: intensief of niet-intensief 

Internet: intensief of niet-intensief 

bij voldoende cursisten 

Overdag 

Avond 


Opleiding: MO enkel voorbereiding op theoretisch eindexamen in open aanbod 

Niveaus 

NVT 

93

Intensiviteit 

1 keer / week 


september - maart 

Lesmomenten 

avond 

Lesplaatsen / 

Opleiding: Opstap Engels 

Niveaus 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen 

opstapcursus 

1 keer /week 


dag 


Opleiding: Opstap Frans 

Niveaus 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen 

opstapcursus 

1 keer /week 


dag 


94

NT2 uitgelicht 

CBE Brusselleer richt zich naar alle laaggeschoolde Nederlandssprekenden en anderstaligen in het BHG. Een groot deel van de activiteiten van het CBE Brusselleer betreffen 

cursussen Nederlands. Er bestaat een open aanbod, een aanbod naar nieuwkomers, een beroepsgericht aanbod en een specifieke werking. 3 

Open aanbod 

Cursisten die les volgen in het open aanbod komen op vrijwillige basis naar de Nederlandse les (2 à 3 maal per week). Er worden taallessen NT2 gegeven aan anderstalige, 

gealfabetiseerde volwassenen. 

In 2007-2008 organiseerde het open aanbod 189 modules NT2. 

Inburgeraars 

Al vele jaren reserveert Brusselleer een aantal groepen (basismodules 04 – 07) die worden samengesteld uit de cursisten die een inburgeringstraject volgen. Na het volgen 

van de cursus maatschappij-oriëntering (M.O.) die BON voor hen in eigen taal organiseert, komen zij bij Brusselleer Nederlands leren. In de mate van het mogelijke blijven 

zij gedurende de eerste 240 lesuren (= de vier basismodules) samen. Daarna starten ze een vervolgopleiding i.f.v. tewerkstelling of komen ze naar het open NT2-aanbod van 

Brusselleer. 

Werkzoekenden 

CBE Brusselleer organiseert jaarlijks drie opleidingen in samenwerking met VDAB-RDB: een basiscursus NT2 (Richtgraad 1.1), een voortraject Nederlands voor de socialprofit 

sector (Richtgraad 1.2) en een voortraject Nederlands voor de bouwopleidingen (Richtgraad 1.1) van groep Intro Brussel. 

Wie tot de werkzoekendengroepen wenst te worden toegelaten, moet beschikken over een IBIS-nummer. Dit betekent dat men ingeschreven moet zijn als werkzoekende 

bij Actiris. Naast dit objectief criterium wordt er rekening gehouden met het profiel, de beroepsinteresse en de motivatie van de cursist. 

Kandidaten voor de basiscursus NT2 moeten een professioneel perspectief hebben, d.w.z. dat ze de intentie hebben om na de NT2 cursus een vervolgtraject of een 

beroepsopleiding te volgen bij VDAB-RDB of één van zijn partners. Voor de start van deze cursus worden 2 screeningsmomenten ingericht waarop de lesgever, een 

consulent van de VDAB-RDB en een medeweker van Actiris in een interview peilen naar de motivatie en geschiktheid van de kandidaat-cursisten. 

De kandidaten voor het voortraject Nederlands voor de social-profit sector worden eveneens gescreend door VDAB-RDB, Actiris en de lesgever Nederlands. Zij moeten de 

intentie hebben na de NT2-cursus een opleiding in de sociale sector (bvb. logistiek assistent, polyvalent verzorgende, kinderverzorgster…) te volgen bij VDAB-RDB of één 

van de partners. 

3 Jaarverslag 2008, CBE Brusselleer 

95

Cursisten uit het voortraject Nederlands voor de social-profit sector komen via verschillende kanalen in de groep terecht. De lesgever gaat doorgaans zelf op zoek naar 

kandidaten in het Open Aanbod, de BON-groepen en de VDAB-RDB-groepen. 

De cursisten die in het voortraject Nederlands voor de bouwopleiding worden toegelaten zijn kandidaat-cursisten voor één van de bouwopleidingen van groep Intro 

(metselaar, tegelzetter of PVC), maar kennen onvoldoende Nederlands om onmiddellijk met de opleiding te starten. Zij worden gescreend door het Huis van het 

Nederlands. 

Alfa-NT2 

Het Alfa-aanbod is er voor wie weinig of geen Nederlands spreekt. Kandidaat-cursisten die al een aardig mondje Nederlands praten, maar niet of weinig lezen en schrijven, 

worden doorverwezen naar het aanbod Nederlands. Daar is een aanbod (tussengroepen NT1) voor anderstalige cursisten die Nederlands spreken maar onvoldoende lezen 

of schrijven. 

Wijkwerkingen en zelforganisaties 

Brusselleer organiseert een aantal NT2 lessen i.s.m. een wijkwerking of zelforganisatie. Het is een aanbod gericht naar laaggeschoolde anderstalige volwassenen voor wie 

de stap naar een open aanbod NT2 nog te groot is. Door samen te werken met de wijkwerking of de zelforganisatie wordt de drempel tot deelname verlaagd. Het gaat om 

een opstapaanbod. Degenen die verder Nederlands willen leren kunnen de stap zetten naar een open aanbod. 

Scholen 

Specifiek binnen het NT2-aanbod van Brusselleer zijn de taallessen voor de anderstalige ouders van kinderen in het Nederlandstalig onderwijs. Dit is een project dat loopt in 

samenwerking met de Vlaamse Gemeenschapscommissie. De cursus loopt over twee jaren: een basisjaar en een uitbreidingsjaar. Het is niet de bedoeling dat de ouders 

tweetalig worden, wel dat ze op een adequate manier kunnen communiceren met het schoolteam. 

Instroom cursisten 

In de volgende grafiek wordt het aantal LUC’s weergegeven per leerdomein ( referteperiode 2008-2009). We zien een overwicht van NT2, alfa NT2 en in mindere mate NT1 . 

M.O., ICT en talen dienen geherwaardeerd. 

96

Grafiek. Cijfers Brucovo ref. periode 2008-2009 

Tabel ref. periode 2009-2010 

LUC’s en cursisten 

aantal 

LUC’s alfa nt2 26250 

Cursisten alfa nt2 442 

Luc’s Nederlands 9020 

Cursisten Nederlands 109 

Luc’s NT2 165720 

Cursisten NT2 2644 

LUC’s wiskunde 0 

97

Cursisten wiskunde 0 

Luc’s MO 2640 

Cursisten MO 66 

Luc’s ICT 3660 

Cursisten ICT 61 

Luc’s Talen 1860 

Cursisten talen 31 

Luc’s maatwerk 0 

Cursisten maatwerk 0 

Luc’s open module wiskunde 0 

Cursisten Open module wiskunde 0 

TOTAAL AANTAL LUC’s 209.420 

Analyse 

Over het algemeen bemerken we een stijging in de LUC’s, bij NT2, Alfa NT2, NT1 en ICT; Bij MO en talen is er een neerwaartse trend. 

De sector basiseducatie en Brusselleer zijn de voorbije jaren organisatorisch en inhoudelijk sterk geëvolueerd: groei van personeel, overstap naar onderwijs met invoering 

inspectie en verificatie (n.a.v. decreet 2007), invoering van modularisering, ontstaan nieuwe mogelijkheden zoals openleercentrum en remediëring. 

Dit beïnvloedt sterk de uitbouw van het programma-aanbod van CBE: 

- Het is voortdurend een zoeken tussen een gecentraliseerd aanbod en de noodzaak om de afstand cursus-woonplaats klein te houden (vandaar vele lesplaatsen 

Brusselleer). 

- Het vermijden van lange wachttijden: de modulaire organisatie van de lessen en de nieuwe financieringswijze op basis van LUC verplicht het CBE vaste startmomenten 

te voorzien (zonder veel individuele instroom). Om de instroom toch flexibel te kunnen houden, is een vlot werkend cursistenvolgsysteem belangrijk. 

- Het beheersen van de groepsgrootte: de groepen mogen niet te groot worden, maar kleinere groepen kunnen niet blijven doorgaan. Cursisten worden sneller 

herschikt. 

98

Cursistenprofiel 

a) Geslacht 

LEERDOMEIN 

AANTAL 

CURSISTEN 

VROUWEN MANNEN GEEN 

GEGEVENS 

Nederlands Moedertaal 80 2,82% 25 50 5 

Nederlands Tweede 

2341 82,52% 1215 989 137 

Taal 

Wiskunde 0 0,00% 0 0 0 

NT2 Alfa 247 8,71% 128 118 1 

ICT 43 1,52% 21 21 1 

MO 85 3,00% 36 44 5 

Opstap Talen 41 1,45% 25 14 2 

TOTAAL 2837 100,00% 1450 1236 151 

% 51,11% 43,57% 5,32% 

b) Leeftijd 

2009 - 2010 AANTAL 

CURSISTEN 

1 - 17 

JAAR 

18 - 25 

JAAR 

26 – 35 

JAAR 

36 – 45 

JAAR 

46 – 55 

JAAR 

56 – 65 

JAAR 

66 – 99 

JAAR 

GEEN 

GEGEVENS 

Nederlands 

80 ---------- 13 21 22 10 3 4 7 

Moedertaal 


2341 12 241 846 693 318 83 13 135 

Taal 

Wiskunde ---------- --------- ---------- ---------- ---------- ---------- ---------- ---------- ---------- 

NT2 Alfa 247 2 28 78 70 50 14 3 2 

ICT 43 --------- 2 5 19 3 5 8 1 

MO 85 2 29 28 13 6 2 ---------- 5 

99

Opstap Talen 41 ---------- 7 9 10 3 3 5 4 

TOTAAL 2837 16 320 987 827 390 110 33 154 

% 100,00% 0,56% 11,28% 34,79% 29,15% 13,75% 3,88% 1,16% 5,43% 

c) Werksituatie 

2009 - 2010 WERKT WERKT WERKT ZOEKT INTERIM- STUDENT ONBEKEND ANDERE TOTAAL 

NIET VOLTIJDS DEELTIJDS WERK ARBEID 

Nederlands 

34 7 2 13 ---------- ---------- 24 ---------- 80 

Moedertaal 


628 141 59 1003 6 11 484 9 2341 

Taal 

Wiskunde ---------- --------- ---------- ---------- ---------- ---------- ---------- ---------- ---------- 

NT2 Alfa 67 9 3 100 ---------- 1 67 ---------- 247 

ICT 12 5 ---------- 7 ---------- ---------- 15 4 43 

MO 20 6 2 6 ---------- 5 46 ---------- 85 

Opstap Talen 12 2 ---------- 6 ---------- ---------- 21 ---------- 41 

TOTAAL 773 170 66 1135 6 17 657 13 2837 

% 27,25% 5,99% 2,33% 40,01% 0,21% 0,60% 23,16% 0,46% 

d) Inkomenssituatie 

2009 - 2010 GEEN UIT (BRUG-) OCMW ANDERE ONBEKEND WERKLOOSHEID PARTNER/GEZIN INVALIDI- TOTAAL 

ARBEID PENSIOEN 

TEIT 

Nederlands 

12 5 4 7 1 41 7 2 1 80 

Moedertaal 

Nederlands Tweede 580 195 12 422 49 578 298 187 20 2341 

Taal 

Wiskunde ---------- --------- ---------- ---------- ---------- ---------- ---------- ---------- ---------- 

NT2 Alfa 65 13 ---------- 41 6 86 15 17 4 247 

ICT 4 5 1 1 1 25 5 1 ---------- 43 

100

MO 1 3 ---------- 5 2 68 2 3 1 85 

Opstap Talen 3 1 2 ---------- 1 28 3 3 ---------- 41 

TOTAAL 665 222 19 476 60 826 330 213 26 2837 

% 23,44% 7,83% 0,67% 16,78% 2,11% 29,12% 11,63% 7,51% 0,92% 100,00% 

4.3.8.3.4 Afstemming aanbod CVO en CBE 

In CBE Brusselleer is er sinds een aantal jaren een doorstroomwerking, via de vakwerkgroep keuzebgeleiding, uitgebouwd, waarbij alle mogelijke doorstroom ( naar cvo’s, 

naar socio-cultureel werk, naar taalstimulering (Bru-taal),…) van CBE-cursisten wordt gestimuleerd. CBE Brusselleer merkt dat er heel wat drempels zijn voor de cursisten 

om effectief door te stromen. Vaak wordt de lat voor de CBE- cursisten behoorlijk hoog gelegd. Soms is er bij andere actoren een gebrek aan kennis m.b.t. het profiel van 

'een' Brusselleer cursist. Brusselleer wil, o.a. via de vakwerkgroep keuzebegeleiding, samen met andere actoren deze drempels verder blijven wegwerken. 

a) NT2 doorstroom van Brussselleer naar CVO's. 

CBE Brusseleer merkt dat doorstroom Nederlands Tweede Taal vanuit Basiseducatie naar een Centrum voor Volwassen Onderwijs niet van een leien dakje loopt. Zowel 

Brusselleer als de CVO's vinden deze doorstroom belangrijk. Daarom zijn er verschillende pilootprojecten opgezet. Hieronder vind je een overzicht van de projecten en 

vervolgens hun toekomst. Deze projecten zijn gestart in het najaar van 2008. . 

Historiek van de verschillende pilootprojecten. 

A/ In samenwerking met KHNB 

▪ Gestart in november 2008 

▪ 

Brusselleer-cursisten die klaar waren met BENT 2.10 (toen de benaming van de hoogste NT2-groep) zijn in november ingestroomd in module 1.2 van 

KHNB. Deze klas was al gestart in september 2008. De cursisten hadden op dezelfde dagen en in hetzelfde gebouw les. Dit was op zich al 

drempelverlagend. In februari 2009 werd dit een cursus 2.1. 

Zes cursisten stapten in dit traject. Eén van de zes ex-CBE cursisten was geslaagd. 

B/ In samenwerking met CVO Brussel 

101

• In april 2009 werd binnen CVO Brussel een cursus 2.1.1 (module A) gestart, exclusief voor cursisten Brusselleer. 

• Een dertiental cursisten kregen gedurende drie maanden drie keer per week les. 

• Vanaf september 2009 liep de B-module (2.1.2). Deze cursus werd verlengd. Tijdens deze verlenging werd aan schoolse vaardigheden en grammaticale zaken 

gewerkt. Hier werd voor de eerste maal een 'doorstroomcursus' gegeven. Vervolgens stelde de leerkracht een lijst op met door haar opgemerkte knelpunten 

• Vijf van de 12 cursisten slaagden voor module 2.1. 

• Tijdens deze samenwerking hebben beide centra intens met elkaar samengewerkt waardoor we veel van elkaar leerden en een steeds beter beeld kregen waarom 

doorstroom niet evident is. 

C/ Door Brusselleer zelfstandig 

• In december 2009 startte een educatieve medewerker van Brusselleer met een doorstroomcursus. Deze was bedoeld voor ‘afstudeer' cursisten Brusselleer. 

• In deze doorstroomcursus werd vooral gewerkt aan schoolse vaardigheden en aan vormcorrectheid. De medewerker baseerde zich vooral op de knelpunten die de 

leerkracht van het bovenstaande pilootproject had gebundeld. Hier werd de 'doorstroomcursus' vóór de oriëntering naar het CVO gegeven. 

D/ In samenwerking met CVO Brussel 

• In februari 2010 werden de cursisten die de doorstroomcursus hadden gevolgd, rechtstreeks ingeschreven in intensieve en niet-intensieve cursussen 2.1 bij CVO 

Brussel. Zij werden hierbij begeleid door educatieven van Brusselleer. 

• Er zijn ook afstudeercursisten van Brusselleer rechtstreeks ingeschreven in een CVO. Zij hadden de doorstroomcursus niet gevolgd. Sommigen werden begeleid, 

anderen gingen zelfstandig. 

• Het zou dus interessant zijn om te kijken of het al of niet volgen van zo’n doorstroommodule effect heeft op de slaagkansen van de ex-cursisten Brusselleer. Hier is 

een aanzet toe geweest, maar helaas kunnen we hier geen exacte cijfer geven.We willen hier in de toekomst een beter zicht op krijgen. 

Toekomst 

Door deze verschillende boeiende samenwerkingen werd voor Brusselleer als de CVO's, steeds zichtbaarder wat de problemen zijn. CBE wilde vervolgens de 

doorstroomcursus die reeds een aanzet had gekregen meer formaliseren om er onder andere conclusies uit te trekken voor de toekomst. Deze doorstroomcursus wordt 

aangevraagd als maatwerk. Maatwerk, een cursus die naast het reguliere aanbod valt, kan in samenwerking met derden worden aangevraagd. Daarom werd naar het Huis 

van het Nederlands gestapt , als neutrale partner. Dit maatwerk is een schakelmodule tussen CBE en CVO. 

102

Deze schakelmodule start eind september 2010 en loopt tot begin december 2010. Vervolgens zullen de cursisten doortromen naar een 2.1.binnen een CVO. CBE wil deze 

module twee maal geven in nauwe samenwerking met CVO Lethas, CVO Brussel, KHNB en het Huis van het Nederlands. Met deze schakelmodule is het de bedoeling dat de 

overstap kan verbeterd worden. Het gaat om een geïntegreerde module met doelen uit de MO-module 'leren leren' en doelen uit het leerdomein NT2. Deze module is 

bedoeld voor cursisten die verder Nederlands willen verwerven in een onderwijscontext. 

CBE start met een werkgroep, bestaande uit leerkrachten van CBE en CVO, die het praktische aspect zal bekijken. Maar deze zal verder worden aangevuld met een 

stuurgroep die vooral naar de toekomst moet kijken: “Hoe moet het verder lopen”, “Moet deze doorstroomcursus blijven bestaan”, “Waar horen de elementen die 

gegeven worden in de doorstroomcursus thuis”, ... ... 

b) Interne doorstroom en uitstroom opstap talen / ICT 

Terwijl er volop gewerkt wordt rond doorstroom CBE/CVO voor het leergebied NT2 (zie hierboven) was er op het niveau van de vakwerkgroep geen actie i.v.m. doorstroom 

van opstap talen en ICT naar de CVO's. Er waren wel contacten op het niveau van directie, staf en individuele lesgevers Volgend schooljaar zal het CBE bekijken hoe de 

vakwerkgroep hier een rol kan spelen De meeste hoogste niveaus (waystage 2 / BENT2 10) klassen kregen wel het bezoek van een medewerker die het niet NT2 Brusselleer 

aanbod voorstelde. Zo kregen de cursisten kennis met het aanbod en konden ze eventueel intern doorstromen. Dit wi Brusselleer volgend schooljaar meer formaliseren. 

c) Doorstroom naar VDAB 

VDAB is een belangrijke partner. . Onze cursisten moeten dan ook de kans krijgen om met deze organisatie kennis te maken. Daarom worden er bezoeken georganiseerd 

naar de VDAB. Voorgaande schooljaren werden reeds klasoverschrijdende bezoeken georganiseerd binnen het open aanbod voor de hogere modules. Bedoeling is dat 

lesgevers geïnteresseerde studenten informeren, zodat ze individueel kunnen meegaan naar de VDAB. Dit schooljaar werden voor het eerst ook de klassen NT1 en 

nieuwkomers uitgenodigd. Ook de studenten van module Breakthrough 4 van het open aanbod konden meegaan. Vanuit NT1 namen tot nu toe geen studenten deel. 

Er werden 4 bezoeken georganiseerd;de bezoeken gingen door in de VDAB in Anderlecht. Er werd een uiteenzetting gegeven van de verschillende opleidingsmogelijkheden, 

nadien konden de cursisten kijken in de klas technisch Nederlands en de ateliers waar de opleidingen doorgaan. 

Concrete cijfers over hoeveel mensen vanuit Brusselleer doorstromen naar VDAB-opleidingen zijn niet voorhanden. Maar volgens Brusselleer en de VDAB werkt het feit dat 

de cursisten info hebben en er geweest zijn op zich drempelverlagend. 

d) Doorstroom naar CVO- opleidingen 

Ook doorstroom naar CVO-opleidingen is mogelijk. Sinds 1 december 2009 werkt de vakwerkgroep keuzebegeleiding nauw samen met Sylvie Declerck, de toeleidingsagente 

van BRUCOVO voor Brusselleer. Sylvie houdt zich bezig met doorstroom van Brusselleer cursisten naar CVO-opleidingen (exclusief NT2). Na een aantal observatiemomenten 

om de Brusselleer doelgroep beter te leren kennen heeft ze bekeken welke CVO opleidingen voor onze cursisten qua taalniveau / moeilijkheidsgraad haalbaar zijn. Vooral de 

opleidingen van Elishout-COOVI bleken interessant.Sylvie heeft zich op de teamdag aan Brusselleer voorgesteld. Collega's, maar zeker ook individuele cursisten kunnen bij 

103

haar terecht met alle vragen over CVO opleidingen. Op twee info-momenten voor cursisten daagden er 8 geïnteresseerden op. Ondertussen begeleidt Sylvie twee cursisten, 

één naar de opleiding bouw en één naar de zorgopleiding.Het project en dus ook de samenwerking loopt volgend schooljaar door. 

Naast CVO opleidingen zijn er nog heel wat andere partners. Op de teamdag van mei heeft de vakwerkgroep een aantal opleidingspartners in de picture gezet. Collega's 

konden, steeds in functie van een betere doorverwijzing, kennismaken met Jeugd en Stad, COOVI, Tracé, Groep Intro, Groot Eiland en de Werkwinkel. 

e) Doorstroom naar Bru-Taal / Babbelut via Babbelut-light (Nederlandse taalstimulering) 

Vzw Bru-taal organiseert conversatietafels Nederlands (Babbelut) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Nederlandstalige vrijwilligers helpen de deelnemers, op een 

informele manier, vlot Nederlands te spreken. 

Heel wat (ex-)Brusselleer cursisten gaan op eigen initiatief naar een conversatietafel. Toch blijft de drempel om bij Bru-Taal op een vrijblijvende manier hun Nederlands te 

onderhouden relatief groot. Brusselleer en Bru-Taal pogen al geruime tijd om deze drempels weg te werken. Het lukt stilaan. 8% van de Babbeluters komt uit de 

basiseducatie, iets meer dan in 2008. Dit cijfer is min of meer in verhouding met het aandeel van Brusselleer studenten in de totaal aantal Brusselse NT2-leerders. 

Het opstapprogramma van Brusselleer en Bru-taal geeft voor de leerkrachten aan dat er een goede samenwerking is ontstaan tussen Bru-taal en Brusselleer. Het geeft hen 

ook het signaal dat Babbelut-conversatietafels niet te moeilijk zijn voor hun cursisten. CBE denkt dat deze samenwerking de aandacht van de leraars voor Bru-taal verhoogt 

en mensen daardoor beter kunnen doorstromen. 

Babbelut-Light wil voor de Brusselleer studenten uit de hoogste modules een kennismaking en opstap zijn naar de 'reguliere' Babbelut. 

Achtereenvolgens komt een medewerker van Bru-taal het concept kort voorstellen in de Waystage 2 klassen. In een tweede fase is er een mini babbelut in de vertrouwde 

klas. Daarna kunnen geïnteresseerden uit verschillende klassen naar de babbelut light in het Huis van het Nederlands. Daar kunnen ze tenvolle, maar toch nog in een min of 

meer vertrouwde context, kennis maken met Babbelut. Bru-Taal voorziet medewerkers én vrijwilligers, net zoals in de echte babbelut. 

4.3.9. Opleidingen studiegebied Algemene Vorming 

Het aanbod Algemene Vorming wordt ingericht door één enkel CVO in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest,nl. CVO Brussel in Anderlecht. Het vindt overdag plaats en wordt 

op slechts één lesplaats aangeboden. Er zijn twee instapmomenten per jaar. 

104

Opleiding: Algemene vorming BSO3 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen 

10 u per week gedurende 3 semesters 

September en februari 

Dinsdag van 9 u- 14u55, donderdag van 9u- 12u30 

Anderlecht 

Opleiding: Algemene Vorming TSO3 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen 

Gem. 14 u per week 

September en februari 

Gespreid over de lesweek 

Anderlecht 

Opleiding: Opfris derde graad TSO 

Intensiviteit 

Gem. 10 u 


september 

Lesmomenten Zit mee verwerkt in lessenrooster van AV TSO3 4 

Lesplaatsen 

Anderlecht 

Algemene Vorming (TSO/ BSO) wordt –in kader van het zgn. ‘tweedekansonderwijs’ gecombineerd aangeboden met een aantal beroepsgerichte opleidingen, in CVO 

Brussel is dit met jeugd-en gehandicaptenzorg, Kinderzorg, Kantoor, secretariaat-talen, polyvalent verzorgende en PLC –technieker. 

Het Tweedekansonderwijs biedt jongvolwassenen de kans om alsnog een diploma secundair onderwijs te behalen. Er zijn ondertussen heel wat technische opleidingen 

combineerbaar met AV zodat ze tot een diploma leiden. Deze opleidingen worden echter in het Brusselse volwassenenonderwijs amper gegeven. 

Bij TKO is er een intake voor alle beroepsgerichte opleidingen (al of niet gekoppeld aan algemene vorming i.f.v. diploma SO), waarbij er een minimum-niveau wordt bepaald 

en er wordt gepeild of kennis van NT2 voldoende is en eventueel een neventraject NT2 of taalcoaching noodzakelijk is. Dit wordt soms i.s.m. CLB uitgevoerd (indien de 

cursist te hooggeschoold is, kan hij georiënteerd worden naar het HBO). Zelfs al is de kennis van het Nederlands te laag, kan er toch worden ingeschreven: dan wordt er 

4 Opmerking: de opfrismodules zitten mee verwerkt in het rooster voor AV TSO3, na vrijstellingstesten worden mensen in de juiste module geplaatst. Heel wat cursisten moeten eerst de 

opfrismodule volgen vooraleer ze met de modules van de derde graad kunnen starten. 

105

eerst een NT2 traject gevolgd en dan 3 de gr. BSO; voor rekenen wordt er verwezen naar CBE Brusselleer (wiskunde i.f.v. kantoor,…). Voor BSO opleidingen is er geen 

voorkennis vereist, voor TSO wel: opfris 3 de graad (NL, FR, wiskunde) kan worden gevolgd in modules. 

Er zijn ook vrijstellingen van lesmodules mogelijk via testing en dit bij bij alle TKO-afdelingen; dit gebeurt via standaardtesten (er wordt geen rekening gehouden met 

rapporten SO). 

Er wordt sterk gefocust op het individuele traject, waarbij een eigen traject inclusief vrijstellingen wordt uitgetekend, en dit voor Kantoor, Secretariaat-Talen en 

zorgopleidingen. 

Voor deze zorgopleidingen is een assessment/EVC i.f.v. beroepsbekwaamheid mogelijk. Er zijn netoverschrijdende afspraken gemaakt met alle aanbieders van deze 

opleidingen om een gemeenschappelijk vrijstellingenbeleid te voeren. Een cursist die geslaagd was voor een 6de jaar Kinderzorg zal op alle scholen bepaalde vrijstellingen 

krijgen. De zorgopleidingen omvatten slechts 1 dag/week, soms wordt de stage gelijkgesteld met het huidig werk (i.s.m. opleidings- en tewerkstellingsprojecten). Hier is er 

ook taalondersteuning voorzien (min. RG 2.2) waarbij parallel taal kan worden gevolgd. Ook neventrajecten zijn mogelijk en er is een taalcoach voorzien (4 u/week, 

ondersteund vanuit Stedenfonds/VGC). 

Over het algemeen is weinig uitval te bemerken, want er is een goede cursisten- en trajectbegeleiding uitgebouwd (ook veel herstart mogelijk) 

Bij Secretariaat-Talen dient het taalniveau hoger te zijn dan in andere opleidingen. Over het algemeen zijn hier meer Nederlandskundigen aanwezig. 

De Vlaamse Gemeenschapscommissie/Stedenfonds betoelaagt projectmatig de cursistenbegeleiding: nl. bijhouden traject, traject uittekenen, op klassenraden brengen, 

enz. In functie van betere attitudetraining en timemanagement. Er is wel slechts 1 FTE-cursistenbegeleider voor alle leerlingen voorzien. Via de Federatie 

Tweedekansonderwijs wordt bepleit bij de overheid om de GOK-indicatoren te gebruiken als meetinstrument om mogelijke extra trajectbegeleiding te realiseren. 

Bij de instroom van 18-jarigen: deze willen wel een diploma, maar zijn er mentaal nog niet klaar voor. Om de juiste vaardigheden en attitude bij te brengen, dient er veel 

tijd en energie ingestoken te worden. Veel scholen (St. Guido, Imelda) en CLB’s sturen door, zonder echt 100 % op de hoogte te zijn van het studieprogramma en de eisen 

die worden gesteld. Dit heeft meer uitval tot gevolg (of meer herstarters). 

106


Tabel: Cursistenprofiel Alg. Vorming ( 2008-2009) 

ANALYSE 

ALGEMENE 

VORMING 

100 

Geslacht M 43 43,00% 

V 57 57,00% 

Nationaliteit Belg 88 88,00% 

Niet Belg 12 12,00% 

Soc ec stat student 49 49,00% 

werkend 7 7,00% 

werkloos 44 44,00% 

gepensioneerd 0 0,00% 

opleidingsniveau geen 0 0,00% 

onbekend 0 0,00% 

basis 0 0,00% 

secundair 99 99,00% 

hoger 1 1,00% 

andere 0 0,00% 

leeftijd min 18 jaar 0 0,00% 

18 tot 25 jaar 77 77,00% 

107

26 tot 35 jaar 17 17,00% 

36 tot 50 jaar 5 5,00% 

51 tot 65 jaar 1 1,00% 

plus 65 0 0,00% 

Analyse 

Meer vrouwelijke cursisten (57 %), overwegend Belgen (88 %), zowel werklozen(44%) als studenten (49 %), opleidingsniveau LSO, en vnl. jongeren tussen 18 en 25 j. (77%!) 

Cursistenprofiel AV + beroepsgerichte opleidingen ( 2007-2008) 

Aanwezige cursisten = 195 cursisten (juni 2007) 

• Tabel: Opleidingsniveau bij aanvang juni 2007- januari 2008 

JGZ KZ Kantoor Secr.talen PV 

1 ste graad 0 -1 0-2 0-0 0-0 0-0 

behaald 

2 de graad 34-27 48-50 46-48 22-26 7-8 

behaald 

3 de graad 11-6 16-14 0-0 0-0 0-0 

behaald 

7 de jaar BSO 4-3 5-2 0-0 0-0 0-1 

Het overgrote deel van de TKO-cursisten hebben hun tweede graad behaald (en wellicht geen diploma TSO-BSO). Bij opvoeder en kinderzorg merken we ook cursisten die 

hun 3 de graad effectief hebben behaald, maar aanvullend nog een SO-opleiding in een CVO aanvatten. 

• Tabel: Sociaal-economisch statuut juni 2007- januari 2008 


Kinderbijslagtrekkend 8-13 18-22 16-19 8-11 0-1 

Werkloos 21-17 22-24 23-24 11-10 1-1 

108

Werkend 20-7 29-22 7-5 3-5 6-7 

Vrij veel cursisten zijn werkloos of werkzoekend, bij de opleidingen Opvoeder/Kinderzorg gelijklopend met het aantal werkenden. Bij de opleidingen Kantoor en 

Secretariaat-Talen zijn er meer werklozen en cursisten die genieten van de kinderbijslag. 

• Tabel: Leeftijd juni 2007- januari 2008 


Ouder dan 30 j 13-10 18-17 6-6 2-3 3-6 

Tussen 26-30 j 12-6 18-11 7-5 0-0 4-1 

Tussen 18 -25 j 24-21 33-40 33-37 20-23 0-2 

Het merendeel van de cursisten van de TKO-opleidingen situeert zich tussen 18 en 25 j. (wat logisch lijkt, na eventuele uitval in SO); toch zijn er nog vrij veel cursisten 

(opvoeder-kinderzorg) na 30 j. die de kans wagen. 

• Tabel: Uitstroom juni 2007- jan 2008 

Tijdelijke 

onderbreking 

Gestopt met 

opleiding 


4-1 5-2 4-5 1-1 

6-2 13-6 15-6 5-0 5-3 

Verder studeren 0-0 0-0 2 0-0 

Tewerkstelling 14-1 15-5 4-0 0-0 

Afgestudeerd 14-1 15-5 6-0 0-0 

Diegenen die stoppen of tijdelijk de opleiding onderbreken, bevinden zich vnl. in de opleiding Kinderzorg en Kantoor. De meeste kans op tewerkstelling is er na Opvoeder 

en Kinderzorg. Daar bevinden zich ook de meeste afgestudeerden. 

• Tabel: Instroom juni 2007- jan 2008- feb 2008 


Herstarters 0-0-1 0-2-2 0-1-4 0-0-0 0-0-0 

109

Nieuwe curisten 9-12-3 19-33-18 12-26-5 6-11-7 7-7-4 

Reeds 

ingeschreven 

cursisten 

40-25-33 50-33-55 34-21-37 16-15-25 0-2-6 

• Geslacht cursisten februari 03-sep 07 

Vrouw 

Man 

TKO Algemeen: 145 50 

JGZ: 35 16 

KZ: 65 4 

Kantoor: 25 21 

Secr.talen: 13 9 

PV: 7 0 

Overgrote deel van de cursisten is vrouwelijk, enkel in de opleiding Kantoor bijna evenveel mannen. 

• Origine cursist juni 2007 

Niet-Belg Belg 

TKO algemeen: 81 112 

In JGZ: 6 43 

In KZ: 36 33 

In Kantoor: 25 21 

In Secr-talen: 9 13 

In PV: 5 2 

Het aandeel Belgen overtreft nog het aandeel niet-Belgen, in het algemeen en in de opleiding Opvoeder en Secretariaat-Talen; in de andere opleidingen meer 

aanwezigheid van allochtonen. 

110

• Woonplaats cursist juni 2007 

Brussel-19 Rand Brussel andere 

TKO Algemeen: 91 77 26 

JGZ: 9 32 8 

KZ: 41 24 5 

Kantoor: 23 14 9 

Secr. Talen: 12 7 3 

PV: 6 0 1 

De opleidingen Kinderzorg, Kantoor, Secretariaat-Talen en Verzorgende hebben meer Brusselaars in hun rangen (behalve Opvoeder, meer uit de Rand). 

Evoluties algemene vorming 

-Vanaf het schooljaar 2010-2011 organiseren CVO Brussel en CVO Elishout Coovi gecombineerde opleidingen: Algemene Vorming (cvo Brussel) gecombineerd met volgende 

opleidingen van CVO elishout: BSO3 opleidingengrootkeukenverantwoordelijke, kok, keukenverantwoordelijke, traiteur-banketaannemer en TSO3opleiding farmaceutisch 

technisch assistent. 

- Het decreet volwassenenonderwijs schafte de onderwijsvormen BSO en TSO af in het volwassenenonderwijs. Eén van de elementen daarbij is dat de huidige opleidingen 

algemene vorming BSO3 en algemene vorming TSO3 vervangen worden door een opleiding aanvullende algemene vorming. Die laatste opleiding zal dan in combinatie met 

alle diplomagerichte beroepsopleidingen leiden tot een diploma secundair onderwijs. In afwachting van de ontwikkeling van het opleidingsprofiel aanvullende algemene 

vorming diende nog verder gewerkt te worden met de huidige opleidingen algemene vorming BSO3 en algemene vorming TSO3. Het decreet voorzag in een 

overgangsregeling tot 1 september 2010.Omdat de ontwikkeling van het opleidingsprofiel aanvullende algemene vorming vertraging heeft opgelopen en omdat er in de 

huidige regeling geen termijn is voorzien om de bestaande opleidingen af te bouwen, wordt de overgangsregeling verlengd tot 1 september 2012. Tot dan kunnen centra 

die daar onderwijsbevoegdheid voor hebben de opleidingen algemene vorming BSO3 en algemene vorming TSO3 inrichten. 

4.3.10 Opleidingen van het studiegebied Nederlands tweede taal 

De Vlaamse Gemeenschap heeft in het kader van onderwijs, vorming en opleiding op de werkvloer een belangrijke aandacht gegeven aan het verwerven en bevorderen van 

het Nederlands. In de taalgrensgemeenten en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest krijgt deze aandacht een extra financiële ondersteuning. 

111

Het taalonderricht aan volwassenen wordt geregisseerd/gestructureerd door de taakafspraken tussen de NT2 aanbieders en door de aanbevelingen i.v.m. de kerntaken van 

de Ronde Tafel Conferentie NT2 (1993). Recent werden hernieuwde afspraken gemaakt (2008). De betrokken organisaties/instellingen nu zijn: Huizen van het Nederlands, 

naast de centra Basiseducatie en het volwassenenonderwijs, het onthaalbureau, VDAB, Syntra. 

Na de laatste Ronde Tafel Conferentie werd het Vlaams afsprakenkader vernieuwd en aangepast (naast het hernieuwen van het Brussels lokaal afsprakenkader, waarbij het 

consortium en zijn NT2-aanbieders ook betrokken waren). 

Het NT2-landschap is erg divers in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, waarbij de CVO’s een belangrijke plaats innemen. 

De meeste CVO’s met een NT2-aanbod bieden opleidingen aan binnen de 4 richtgraden. Ook zakelijk Nederlands op RG 3 en RG 4 zijn vertegenwoordigd. Wat de 

intensiviteit betreft kunnen de Brusselse cursisten ook uit een ruim aanbod kiezen; de frequentie varieert van 1 keer tot 5 keer per week. De meeste centra voorzien 

verschillende startmomenten, zodat cursisten in Brussel bijna het hele jaar door kunnen starten met een opleiding NT2. De lessen worden doorgaans zowel overdag als ’s 

avonds gegeven, en worden bij 2 centra ook op zaterdag ingericht. De lesplaatsen zijn tenslotte verspreid over heel Brussel, wat de toegankelijkheid van het aanbod 

uiteraard verhoogt. 

Zo kan Nederlands Tweede Taal voor specifieke doeleinden worden aangeleerd, waarbij lessen NT2 kunnen worden gegeven aan cursisten VDAB / Syntra / Bruxelles 

Formation in functie van werk, door CVO en CBE aan ouders van schoolgaande kinderen in het Nederlandstalig onderwijs (project School en ouders), op academisch niveau 

(door HUB en CVO) en op zakelijk niveau (door CVO via professioneel bedrijfsgerichte opleidingen). 

Daarnaast kan NT2 ook worden geïntegreerd in beroepsgerichte opleidingen of specifieke algemene oriëntatie: VDAB / Bruxelles Formation, onthaalbureau (BON), 

Alfabetisering (CBE) 

De algemene cursus NT2 kan worden gevolgd in CVO, CBE of via particuliere / privé initiatieven; oefenen en onderhouden van Nederlands gebeurt via specifieke activiteiten 

van Huis van Nederlands Brussel (Patati patata, Taalgarage en andere) of conversatietafels (Bru-taal). 

Volgens het decreet kan het NT2 onderwezen worden als leergebied in basiseducatie of als studiegebied in het secundair volwassenenonderwijs. De Vlaamse regering 

formuleert en het Vlaams Parlement bekrachtigt de daarbij beoogde basiscompetenties en eindtermen. Daarbinnen beschikt elk centrum over de vrijheid om eigen 

agogische methodes en leerplannen uit te werken. De opleidingen NT2 dienen echter wel ten laatste vanaf 1 september 2009 opgebouwd te zijn uit sequentiële modules. 

Elke module dient geëvalueerd te worden door middel van permanente evaluatie of in één afsluitende evaluatie. Wie slaagt op deze evaluatie krijgt een deelcertificaat 

toegekend en een certificaat bekrachtigt het succesvol voltooien van een gehele richtgraad. Een cursist die bijvoorbeeld een certificaat richtgraad 1.1 behaalt, zou over de 

beperkte talige middelen moeten beschikken die hij nodig heeft om te voldoen aan concrete basiscommunicatiebehoeften in zijn onmiddellijke omgeving en krijgt daarom 

toegang tot de lessen van richtgraad 1.2. 

Algemeen gezien is het zo dat Centra voor Volwassenenonderwijs sneller en enigszins schoolser omgaan met de materie, terwijl Centra voor Basiseducatie een sterkere 

focus op taalvaardigheid vertonen en meer didactisch materiaal moeten aanwenden om een basis aan leervaardigheden aan te brengen. 

112

Het verschil tussen basiseducatie (in Centra voor Basiseducatie) en secundair volwassenenonderwijs (in Centra voor Volwassenenonderwijs) bestaat er immers in dat 

basiseducatie zich richt naar traaglerende volwassenen en naar volwassenen die maar beperkt onderwijs hebben genoten. In de Centra voor Basiseducatie bestaat 

richtgraad 1.1 uit vier modules van 60 uur en bestaat richtgraad 1.2 uit drie modules van 80 uur. Daarna kunnen cursisten hun opleiding in principe verder zetten in een 

Centrum voor Volwassenenonderwijs, maar gezien de verschillen in aanpak tussen beide types onderwijs, gebeurt het vaak dat een cursist een module herhaalt om de 

overschakeling te faciliteren. 

De Centra voor Volwassenenonderwijs bieden standaard trajecten aan die richtgraad 1 bijvoorbeeld voltooien op 240 uur, maar ze krijgen ook de mogelijkheid om cursisten 

onder bepaalde voorwaarden in te schrijven in versnelde trajecten van 160 lestijden voor richtgraad 1 en van 320 lestijden voor richtgraad 2. Ze mogen tevens een 

vertraagd traject van 360 lestijden aanbieden voor richtgraad 1 (cfr.infra). De frequentie waarin de lessen aangeboden worden, varieert doorgaans tussen een keer en vier 

keer per week een blok van drie lestijden. Deze kunnen zowel in de voormiddag, in de namiddag, als ’s avonds doorgaan. Andere variabelen zijn vanzelfsprekend 

ondermeer de leslocatie, het cursusmateriaal en de aanpak van de docent. 

Grafiek 

113

a) Profiel 

In de Brusselse centra zijn ca. 12000 NT2-cursisten aanwezig, waarvan zo’n 7000 vrouwen. Slechts 38,96 % heeft de Belgische nationaliteit, 19,76 % is EU –burger. Bijna 90 

% verdeeld over alle richtgraden woont in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. 

114

Cursistenprofiel Nederlands tweede taal RG1 

Geslacht 

Opleiding % Man % Vrouw 

Nederlands tweede taal RG1 44,5% 55,5% 

Leeftijd 

Opleiding -18 18-25 26-35 36-50 51-65 65+ 

Nederlands tweede taal RG1

Woonplaats 

Opleiding Woonplaats 1 Woonplaats 2 Woonplaats 3 Woonplaats 4 Woonplaats 5 

Nederlands tweede taal RG1 Brussel 92,8% 

Vlaams-Brabant 5,2% 

Analyse 

In RG1 vinden we vooral 26-50 jarigen terug ( 48,9 %), met een overwegend Belgische(32,2%) en Marrokaanse (17 %) nationaliteit, een opleidingsniveau secundair 

onderwijs (68,7 %) en hoger onderwijs( 26,8 %) en een hoog aantal werkzoekenden (56,6 %) gevolgd door werknemers( 32,8 %). 


Geslacht 



Leeftijd 

Opleiding -18 18-25 26-35 36-50 51-65 65+ 


Socio-economisch statuut 

Opleiding AMBT ARB BED GEP KAD LLN SO STUD HO THUISW VRIJ BER WERKL ZELFST 


Nationaliteit 

Opleiding Nationaliteit 1 Nationaliteit 2 Nationaliteit 3 Nationaliteit 4 Nationaliteit 5 

Nederlands tweede taal RG3 


56,1% 

Belgische 

5,8% 

Marokkaanse 

3,3% 

Poolse 

Franse 

3% 

Duitse 

2,8% 

Spaanse 

Opleiding Basis Secundair Hoger Andere 


Analyse 

In RG3 stijgt het aandeel in de categorie 26-50j (81,9 %), zijn het voor de helft cursisten et een Belgische nationaliteit (56,1 %), en daalt het aandeel van mensen met een 

secundair diploma (56,4 %) terwijl het aantal mensen met een HO diploma stijgt (41,8 %). Het aandeel werkzoekenden daalt terug (34,1 %), terwijl de werknemers 

toenemen (53,4 % met meerderheid bedienden). Nu komen er ook meer mensen uit Vl-Brabant 

( 16,5 %) naar Brusselse lesplaatsen. 


Geslacht 



Leeftijd 

Opleiding -18 18-25 26-35 36-50 51-65 65+ 

Nederlands tweede taal RG4 4,8% 43,5% 35,6% 12,2% 3,9% 

Nationaliteit 

Opleiding Nationaliteit 1 Nationaliteit 2 Nationaliteit 3 Nationaliteit 4 Nationaliteit 5 

Nederlands tweede taal RG4 

59,6% 

Belgische 

5,2% 

Duitse 

4,8% 

Franse 

3,5% 

Marokkaanse 

2,2% 

Poolse 


Opleiding Basis Secundair Hoger Andere 


Nederlands tweede taal RG4 3,5% 4,3% 60% 1,3% 2,2%

- avonden weekendaanbod op alle niveaus 

- combinatie NT2 met beroepsopleidingen, via duale en/of geïntegreerde trajecten 

Via de analyse van het Huis van het Nederlands wordt ook in kaart gebracht of er voorzien wordt 

- in voldoende startmomenten op niveau A1 

- voldoende instapmomenten voor vervolgopleiding 

- voldoende regionale spreiding van het aanbod 

Over deze samenwerking zijn afspraken gemaakt in het protocol tussen het consortium en het Huis (zie bijlage)( januari 2009). Er is ook een uitwisseling van cijfergegevens 

tussen het HvNB en Brucovo die relevant zijn bij de uitvoering van de gemaakte afspraken. Deze uitwisseling zal jaarlijks op twee vaste momenten gebeuren, in januari en 

juni. 

In het vervolg van dit verhaal maken we dan ook een onderscheid tussen de regisseurs (Huis van het Nederlands, Brussels Onthaal Nieuwkomers BON en de VDAB) die ieder 

op hun terrein een regisseursrol vervullen en het centrum voor Basiseducatie (CBE) Brusselleer, de Centra voor Volwassenenonderwijs (CVO’s) en de VDAB-RDB als actoren 

(aanbieders) opleidingen Nederlands. 

ACTOREN-AANBIEDERS 

1. Centrum voor Basiseducatie – Brusselleer 

Zie supra 

2. Centra voor volwassenenonderwijs (CVO’s) 

De 5 Vlaams gesubsidieerde CVO’s en 1 CBE die in het Brussels Gewest Nederlands Tweede Taal aanbieden zijn: CVO Brussel, CVO Lethas (met NT2-afdeling Terra Nova), 

CVO KHNB, CVO Meise-Jette, CVO Strombeek. 

Deze verschillende aanbieders leggen enigszins verschillende accenten: CVO KHNB neigt bijvoorbeeld meer naar grammaticale methodiek en biedt ook (als enige) versnelde 

trajecten aan, terwijl CVO Brussel meer de nadruk zal leggen op functioneel Nederlands. Die laatste school heeft een groot aanbod aan leslocaties als handelsmerk (evenals 

CBE Brusselleer), terwijl CVO Lethas uitpakt met véél startmomenten. Hoewel het Huis van het Nederlands een volledig objectieve doorverwijzing moet garanderen, maakt 

een optimale doorverwijzing ook deel uit van hun takenpakket en daarom wordt rekening gehouden met deze nuances. 

121

Centrum: CVO Brussel 


Niveaus 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen 

Van RG 1 t.e.m. RG2 

Intensief 

niet-intensief 

4 algemene momenten: 7 sept., 12 nov., 1 feb., 21 april 

specifieke startmomenten voor doelgroepenklassen (bv. BON, 

voortrajecten beroepsopleidingen, neventraject kunstacademie…) 

Overdag 

avond 

zaterdag 

Anderlecht (Materiaalstraat, GC De Rinck, Kommenstraat) 

Brussel-Centrum (De Markten, Moutstraat) 

Evere (GC Everna) 

Laken (GC Nekkersdal, Karel Bogaerdstraat), 

Jette (GC Essegem), 

Haren (GC De Linde) 

Schaarbeek (GC De Kriekelaar, VZW Methodia) 

Sint-Joost-ten-Node (GC Ten Noey) 

Sint-Gillis (GC Pianofabriek) 

Vorst (GC Ten Weyngaert) 

Elsene (GC Elzenhof, vzw Kumba) 

Etterbeek (GC De Maalbeek, RHOK) 

Oudergem (Den Dam) 

Sint-Lambrechts-Woluwe (Opweule) 

Sint-Pieters-Woluwe (Kontakt) 

Centrum: CVO Lethas 


122

Niveaus van RG 1 tot en met RG 4 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen 

1 dag per week – 3u 

2 dagen per week – 6u / 8u 

4 dagen per week – 12u / 16u 

5 dagen per week – 20u 

het hele schooljaar 

ochtend 

namiddag 

avond 

Ganshoren / Koekelberg 


Centrum: CVO KHNB 


Niveaus 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen 

van RG1 t.e.m. RG4 

RG 2 zakelijk en RG 3 zakelijk 

1 x 3u / week 

2 x 3u / week 

1 x 4u / week (bis) 

Eerste semester: september –november – december – januari 

Tweede semester: februari – mei – juni – augustus 

ochtend 

middag 

avond 

zaterdag: ochtend en middag 

Elsene (VUB, EPFC en Elzenhof) 

Brussel Centrum (HvNB) 

123

Centrum: CVO Meise-Jette 


Niveaus 

Intensiviteit 


Lesmomenten 

Lesplaatsen (in BHG) 

Van RG1 t.e.m. RG4 

1 x 3u / week 

2 x 3u / week 

3 x 3u / week 

4 x 3u / week 

1 x 4u / week 

september 

oktober 

november 

januari 

februari 

maart 

april 

voormiddag 

namiddag 

avond 

Jette (Erasmushogeschool, GC Essegem, Poelbos, Van Asbroek, Vande 

Borne, VUB) 

Anderlecht 

St.-Agatha-Berchem 

Centrum: CVO Strombeek 


Niveaus 

Intensiviteit 


van RG1 t.e.m. RG4 

2 x 3u / week 

september 

124

Lesmomenten 

Lesplaatsen (in BHG) 

februari 

overdag 

avond 

Laken (Trefcentrum Mutsaard, GC Nekkersdal, Maria Assumptalyceum) 

Jette (GC Essegem) 

Neder-Over-Heembeek 

Tabel: aantal lesplaatsen NT2 per CVO 

CVO Studiegebied/Opleiding D/A/W Aantal lesplaatsen 

Brussel NT2 RG1 en RG2 D/A/W 15 

Lethas Nederlands Latijns schrift RG1 D 1 

Lethas Nederlands Verlengd RG1 D 1 

Lethas NT2 Richtgraad 1 D/A 5 




KHNB 

NT2 Prof. bedrijfsgericht RG2 en 

RG3 A 2 

KHNB Nederlands Verkort RG1 en RG2 D/A 2 

KHNB NT2 alle richtgraden D/A/W 3 

Strombeek NT2 alle richtgraden D / A 4 

MeiseJette NT2 RG1 d/a/w 2 

MeiseJette NT2 RG2 d 2 

MeiseJette NT2 RG3 d/a 2 

MeiseJette NT2 RG4 d/a 2 

MeiseJette NT2 RG1 verlengd a 2 

CBE NT2 D/A 13 

CBE Nederlands NT2 alfabet D/A 13 

125

Analyse 

NT2 wordt via 5 centra aangeboden, soms tot en met RG2, soms t.e.m. RG4 (met dalend cursistenaantal). NT2 kan men omzeggens in gans Brussel volgen (in bepaalde 

gemeentes meer dan op 1 plaats per gemeente) behalve in Ukkel en Watermaal-Bosvoorde (geen duidelijke reden). Vooral CVO Brussel en CBE zitten goed verspreid, ook 

CVO Taalleergangen en Lethas (met eigen NT2 campus Terra Nova) bieden veel lesplaatsen- en mogelijkheden. Er is zowel een dag / avond als WE-aanbod georganiseerd. 

Overzicht trajectbegeleiding en doorstroom NT2-cursisten in centra die NT2 aanbieden 

3. VDAB-opleidingen 

De VDAB vertrekt van het principe dat algemeen Nederlands op basisniveau wordt gefinancierd met onderwijsmiddelen en georganiseerd door de CBE’s, de CVO’s en de 

universitaire talencentra. Conform de afspraken op Vlaams niveau organiseert de VDAB, aansluitend op dit basisniveau, eigen NT2-trajecten. In het kalenderjaar 2008 

verleende de VDAB-RDB in eigen beheer opleiding aan meer dan 1.000 personen in zijn opleidingscentra in Anderlecht en Brussel. Meer dan de helft van deze personen is 

woonachtig in het BHG. 

Het sterkst uitgebouwd zijn de opleidingen Nederlands voor anderstaligen in het kader van algemene vorming Nederlands en vakspecifieke vorming (Duizendpoot, 

Nederlands voor technische beroepen, Vacant, De lift…). In totaal volgden in 2007-2008 437 cursisten een opleiding Nederlands, waarvan 337 met woonplaats in BHG. Aan 

de opleiding taaltraining participeerden 72 cursisten waarvan 46 met woonplaats in het BHG. 

Door de uitbreiding van het aanbod Nederlands voor anderstaligen speelt de VDAB-RDB in op een belangrijk knelpunt op de arbeidsmarkt in het BHG en ter bevordering 

van de interregionale mobiliteit. Ze werden daarvoor specifiek ondersteund met extra middelen (taalsporen naar werk) door F. Vandenbroucke. 

Niet alleen de loutere taaltraining werd uitgebreid (samenwerkingsovereenkomst met Actiris i.v.m. taalcheques), ook het geïntegreerd taalaanbod werd uitgebreid, vooral 

in projecten met derden. 

In deze opleidingsprojecten met derden werd aan meer dan 500 personen een opleiding Nederlands aangeboden, haast allen woonachtig in het BHG. 

Regisseurs 

1. Huis van het Nederlands 

De Huizen van het Nederlands zijn ontstaan vanuit de vaststelling dat kandidaat NT2-cursisten de weg naar het meest geschikte lesaanbod niet vlot genoeg konden vinden. 

Daarom werd op 11/11/2002 een proefproject opgestart om de Huizen te lanceren; op 01/09/2003 werd een Brusselse afdeling opgericht. Op 7 mei 2004 volgde bij decreet 

de oprichting van 8 Huizen van het Nederlands. Het Huis is de instantie waar anderstaligen informatie kunnen krijgen over het beschikbare aanbod Nederlands als tweede 

taal, waar ze gescreend kunnen worden ter oriëntatie (pijler 1). Daarbij hoort een coördinerende functie. De Huizen werken nl. intensief samen met de 

126

onderwijsverstrekkers (o.a. CVO’s), beroepsopleidingscentra en met de onthaalbureaus om het lesaanbod af te stemmen op de vragen en om eventuele knelpunten aan te 

pakken en te signaleren. 

Ook voorziet het Huis in inhoudelijke kwaliteitsondersteuning, waarbij er leertrajecten voor specifieke doelgroepen worden ontwikkeld en weerbij lesgevers en organisaties 

worden begeleid (o.m. het aanleren van het Nederlands in functie van een specifieke werkcontext voor +/- 10 organisaties per jaar). 

Daarnaast zet het Huis van het Nederlands Brussel in op taalpromotieprojecten (pijler 3) zoals het winkelstratenproject, het horecaproject, het SPOED-project die werken 

aan een positief klimaat met betrekking tot twee- en meertaligheid in Brussel. 

Het intakewerk gaat door in het Huis in de Ph. De Champagnestraat of in de antennes in de gemeenschapscentra (Elsene, Jette). De CVO’s maken ook gebruik van de 

instructies en tools van het Huis voor een gedecentraliseerde intake. Het merendeel van de kandidaten meldt zich spontaan aan na een tip van kennissen, maar ook de 

diensten voor tewerkstelling, OCMW’s en folders op leslocaties verwijzen de mensen door. 

Het consortium diende ook een samenwerkingsprotocol af te sluiten met het Huis van het Nederlands dat actief is in het werkingsgebied. Dit protocol heeft betrekking op 

de organisatie van een behoeftedekkend aanbod NT2 in de regio en moet uiterlijk zes maanden na het ondertekenen van de samenwerkingsovereenkomst afgesloten zijn 

(zie bijlage) 

Vertrekkend van een voorbereidend document van de Huizen van het Nederlands, werd gezamenlijk overleg gepleegd tussen de Consortia L4, Groene Rand en Brucovo en 

de Huizen van het Nederlands Vlaams-Brabant en Brussel. 

Op basis van dit overleg werd een samenwerkingsprotocol uitgeschreven door Brucovo. Het protocol wordt officieel goedgekeurd op de RVB van 15 januari 2009. 

Dit samenwerkingsprotocol heeft de volgende doelen: 

• Het vastleggen van afspraken aangaande de uitvoering van artikel 36 van het decreet van 15 juni 2007, het overleg over de organisatie van een behoeftedekkend 

aanbod Nederlands tweede taal, het overleg over de coördinatie en de ondersteuning van de centra bij de organisatie van duale trajecten en geïntegreerde 

trajecten die een aandeel NT2 bevatten, de intake, testing en doorverwijzing van cursisten NT2 in de strafinrichtingen en de klachtenprocedure met betrekking tot 

de intake, testing en doorverwijzing van cursisten NT2 6 . 

• Daarnaast dient er ook een gezamenlijke intentieverklaring in dit protocol vervat, namelijk het werken aan een gezamenlijke visie en engagement vanuit het 

Brussels Huis van het Nederlands en het Brussels Consortium Volwassenenonderwijs. Dit impliceert ten eerste het onderzoeken van de raakvlakken tussen beide 

6 refererend naar de samenwerkingsovereenkomst tussen de Vlaamse Regering en het Consortium Volwassenenonderwijs dd. 12/12/2008, art. 4: samenwerking met de 

Huizen van het Nederlands 

127

instellingen en ten tweede het concretiseren van deze raakvlakken (m.a.w. hoe weerspiegelt zich dit in potentiële gezamenlijke acties, projectwerkingen en 

overlegstructuren van beide instellingen). 

Het aantal aanmeldingen van kandidaat-cursisten NT2 door het Huis komt in 2009 op 13097 personen: 

Cursistenprofiel en aantallen ( 2009) 

aantal personen die zich aangemeld hebben 13097 

aantal personen die covaar afgelegd hebben 10183 

resultaten covaar 

0 221 

1-> 29 1406 

30->41 2717 

42->48 5838 

jaren scholing 

0 369 

1-9 2251 

10-12 4218 

13-14 1685 

15-16 2331 

17-18 1346 

19-25 809 

>25 jaar scholing 88 

> 12 jaar scholing 6259 

128

hoogste diploma 

lager onderwijs 1275 

lager secundair 2128 

hoger secundair beroeps 17 

hoger secundair 4168 

bachelor 1602 

master 2153 

doctoraat 69 

religeus onderwijs 30 

onbekend 1125 

geen 530 

leeftijd 

20 783 

21->25 2581 

26->30 3383 

31->35 2563 

36->40 1770 

>41 1786 

geslacht 

man 7053 

vrouw 6044 

doorverwijzing 

129

CBE / CVO 180u 2864 

CVO 120u 8934 

CVO / UTC 80u 524 

Geen advies 775 

perspectief 

Beroep of beroepsopleiding 1421 

Beroep of beroepsopleiding + Verdere studie 69 

Beroeps of beroepsopleiding + soc redzaamheid + verder 

74 

studie 

Soc redzaamheid + verdere studie secundair onderw 53 

Soc redzaamheid + verdere studie hoger onderw 126 

Sociale redzaamheid 3470 

Sociale redzaamheid + Beroep of beroepsopleiding 5039 

Verdere studie secundair onderwijs 142 

Verdere studie hoger onderwijs 185 

Werk 1497 

Onbekend 1021 

In 2009 hebben 13097 kandidaat-cursisten zich aangemeld bij het Huis van het Nederlands Brussel. Het betreft hier ongeveer 54% mannen en 46% vrouwen. Om en bij de 

helft van de cursisten heeft gemiddeld 12 jaar schoolervaring achter de rug, een minderheid van 20% heeft minder dan 9 jaar scholing achter de rug bij aanmelding. De 

verhouding van het aantal jaren scholing, is op gelijke wijze terug te vinden bij het hoogste behaalde diploma. 32% van de cursisten beschikt over een diploma hoger 

secundair onderwijs, ongeveer hetzelfde percentage heeft een diploma van bachelor of master, 14% heeft echter geen of een diploma van het lager onderwijs. 

Bijna de helft van de kandidaat-cursisten bevinden zich in de leeftijdscategorie 26 tot 35 jaar. 

Het Huis van het Nederlands Brussel stuurde 22% van de kandidaat-cursisten door naar basiseducatie, 68% naar een CVO. 

De perspectiefbepaling van de kandidaat cursist is moeilijk te bepalen, vaak ik het de optelsom van een aantal perspectieven. Met 40% komt ‘sociale redzaamheid + beroep 

of beroepsopleiding’ het vaakst terug, ook de ‘sociale redzaamheid’ en ‘beroep of beroepsopleiding’ apart kent een hoog percentage. 

130

Woonplaats 

Stad Brussel 20% 

Schaarbeek 14% 

Sint-Jans-Molenbeek 13% 

Anderlecht 11% 

Elsene 7% 

Sint-Gillis 6% 

Sint-Joost-ten-Node 5% 

Jette 4% 

Vorst 4% 

Etterbeek 3% 

Koekelberg 2% 

Ukkel 2% 

Sint-Lambrechts-Woluwe 2% 

Evere 2% 

Ganshoren 1% 

Sint-Agatha-Berchem 1% 

Sint-Pieters-Woluwe 1% 

Oudergem 1% 

Watermaal-Bosvoorde 0% 

Total 100% 

131

Er zijn zo een 20% van de cursisten woonachtig in 1000 Brussel, gevolgd door Schaarbeek, Sint-Jans-Molenbeek en Anderlecht. 

Bij de vergelijking van de woonplaats met de voorkeur van lesplaats valt het op dat er effectief veel cursisten wensen les te volgen binnen de eigen gemeente. Koplopers 

zijn opnieuw Brussel stad, Schaarbeek en Sint-Jans-Molenbeek. 

Zo een 54% van de kandidaat-cursisten wensen overdag les te volgen, 45% geeft de voorkeur aan avondlessen. Een uiterst kleine minderheid (1.3%) geeft het weekend als 

voorkeur aan. 

132

Voorkeur lesmoment en lesplaats 

Gemeente 

aantal 

Anderlecht 958 

Brussel 4740 

Elsene 738 

Etterbeek 329 

Evere 175 

Ganshoren 66 

Haren (Bru.) 8 

JETTE 514 

Koekelberg 154 

Laken (Bru.) 406 

Neder-over-Heembeek (Bru.) 34 

Oudergem 54 

Schaarbeek 1111 

Sint-Agatha-Berchem 56 

Sint-Gillis 475 

Sint-Jans-Molenbeek 772 

Sint-Joost-ten-Node 306 

Sint-Lambrechts-Woluwe 134 

Sint-Pieters-Woluwe 82 

Ukkel 142 

Watermaal-Bosvoorde 29 

Totaal 11283 

Lesmoment intensief niet intensief totaal per lesmoment 

Voormiddag 2609 1050 3659 

Namiddag 1076 632 1708 

Avond 2135 3224 5359 

133

Overdag 816 261 1077 

Weekend 156 156 

Totaal 6636 5323 11959 

Leerperspectief 

Leerperspectief % 

Educatief 3% 

Educatief en sociaal 2% 

Professioneel 24% 

Professioneel en educatief 1% 

Professioneel en educatief en sociaal 1% 

Professioneel en sociaal 42% 

Sociaal 29% 

Totaal 100% 

134

De combinatie professioneel en sociaal perspectief komt met 42% het vaakst terug. Ook het professioneel en sociaal perspectief apart kent voor de kandidaat-cursist veel 

bijval. Een uiterst kleine minderheid kent een educatief of educatief/sociaal perspectief. 

2. Inburgering – BON 

Door het decreet betreffende de inburgering (28 februari 2003) ontstonden in Vlaanderen en Brussel Onthaalbureaus die nieuwkomers opvangen en oriënteren en 

inburgeren o.a. via taallessen Nederlands. 

In 2008 ondertekenden ruim 1800 personen uit meer dan 100 landen een inburgeringscontract bij het Brussels Onthaalbureau Nieuwkomers (BON). 

In 2007 werden 39 groepen Nederlands taalles gereserveerd bij de verschillende taalpartners. 787 inburgeraars schreven zich in voor een basiscursus Nederlands van 120 u, 

van 180u of van 240 u. 

De oriëntatie van de deelnemer naar een aangepaste cursus Nederlands gebeurt aan de hand van een testing door het Huis van het Nederlands. Sommige taalcursussen zijn 

exclusief voor de inburgeraars van BON voorbehouden. 

135

3. VDAB 

Algemeen kan gesteld dat, sinds de uitbreiding van de doelgroep naar anderstaligen, de VDAB-RDB ernstige inspanningen heeft gedaan om het aanbod Nederlands zowel 

algemeen als in het kader van sectorspecifieke opleidingen uit te breiden én om de kwaliteit en de arbeidsmarktgerichtheid van deze opleidingen te verhogen. De 

samenwerking met Actiris en de derden staat hierbij voorop. Synergie in de acties via degelijke afspraken is de doelstelling. 

Eind 2008 werd in het kader van een rondetafelconferentie NT2 aan de VDAB de regisseursrol toebedeeld betreffende de arbeidsmarktgerichte opleidingen. Daartoe zal 

een raamakkoord ontwikkeld worden tussen VDAB, Huizen van het Nederlands en de onderwijsverstrekkers met afspraken over de modaliteiten omtrent de trajectbepaling 

en de uitwisseling van informatie. De eindverantwoordelijkheid van het traject naar werk van de anderstalige werkzoekende ligt bij de VDAB. 

4.3.11 Andere studiegebieden en opleidingen Secundair Volwassenenonderwijs 

Bijzondere Educatieve Noden 

Binnen dit studiegebied wordt in het BHG slechts één opleiding ingericht door CVO Brussel, namelijk Ervaringsdeskundige armoede en sociale uitsluiting. Het is een vrij 

unieke opleiding met 15 cursisten in 2009 en sluit goed aan bij de kansarmoedeproblematiek in Brussel. Toch zijn er wellicht nog mogelijkheden onbenut, zoals de 

opleidingen Vlaamse gebarentaal (wel effectief in CO Groene Rand) en Vrachtwagenchauffeur. 

aantal 15 


V 9 60,00% 







136



basis 0 0,00% 


hoger 1 6,67% 


Leeftijd min 18 jaar 0 0,00% 

18 tot 25 jaar 0 0,00% 

26 tot 35 jaar 6 40,00% 

36 tot 50 jaar 9 60,00% 

51 tot 65 jaar 0 0,00% 

plus 65 0 0,00% 

Analyse 

In dit studiegebied (enkel opleiding Ervaringsdeskundige Armoede en sociale uitsluiting) merken we een groot aandeel van vrouwelijke cursisten, van Belgische 

nationaliteit, werkzoekend of student, met een secundair opleidingsniveau en qua leeftijd tussen 26 en 50 j.. Het gaat hier vnl. om cursisten van buiten Brussels Gewest; 

vnl. instroom van andere regio’s(Antwerpen, Gent, Limburg, …) gezien het unieke karakter van de opleiding. 

Chemie 

Binnen het studiegebied Chemie worden twee opleidingen ingericht, namelijk Biochemie TSO3 en Farmaceutisch Technisch Assistent TSO3, beide door CVO Elishout 

COOVI. 

137


Aantal 150 


V 61 40,67% 




werkend 101 67,33% 





basis 6 4,00% 


hoger 60 40,00% 



18 tot 25 jaar 15 10,00% 

26 tot 35 jaar 42 28,00% 

36 tot 50 jaar 57 38,00% 

51 tot 65 jaar 28 18,67% 

plus 65 8 5,33% 

138

Analyse 

De opleidingen in dit studiegebied zijn vrij divers qua motivatie en cursistenprofiel; biochemie TSO3 (brouwerij, wijn) richt zich meer tot een wat ouder en mannelijk 

hooggeschoold publiek, zonder veel professionele aspiraties. Farmaceutisch Technisch assistent daarentegen is wel meer beroepsgericht, kent een jongere instroom (tss. 18 

en 35 j.), met meer werkzoekenden (40 %), en is sinds vorig schooljaar ook opgenomen in VDAB-stelsel (directe instroom werkzoekenden). Deze opleidingen kennen ook 

een sterke instroom van buiten Brussel ( voor FTA vooral de Rand en andere stedelijke regio’s). 


De enige opleiding die binnen dit studiegebied wordt georganiseerd in het BHG, door CVO Elishout COOVI, is Fotografie TSO3, met 121 cursisten in 2009. Er zijn wellicht nog 

mogelijkheden voor andere opleidingen binnen dit gebied zoals Webdesigner en Drukker. 


Aantal 121 


V 57 47,11% 




werkend 110 90,91% 





basis 0 0,00% 

139


hoger 83 68,60% 



18 tot 25 jaar 7 5,79% 

26 tot 35 jaar 45 37,19% 

36 tot 50 jaar 47 38,84% 

51 tot 65 jaar 21 17,36% 

plus 65 1 0,83% 

Analyse 

Deze studenten zijn overwegend Belg, werkend, hoger geschoold(HSO en HO) en vooral variërend tussen 26 en 50 j. 

Handel 

De opleidingen Bedrijfsbeheer zijn kleinschalige opleidingen in twee centra (CVO Brussel en CVO Elishout COOVI), die gekoppeld zijn aan specifiek beroepsgerichte 

opleidingen (bvb. in studiegebied Voeding). Ook Syntra biedt deze opleiding aan onder diverse vormen (o.m. met tolken i.f.v. het bevorderen van ondernemerschap voor 

allochtonen). 

De beroepsgerichte opleidingen Kantooradministratie en Secretariaat-Talen worden gegeven al dan niet in combinatie met Algemene Vorming (onder 

Tweedekansonderwijs); deze opleidingen zijn vrij goed bevolkt, maar meestal met een vrouwelijk publiek. CVO Brussel plant een opleiding Boekhouden-Informatica (om 

meer mannelijke cursisten aan te trekken). Hier zit zeker nog groei in, gezien de stijgende vraag vanuit de hoofdstedelijke dienstensectoren naar werknemers handel –en 

administratie(zie analyse leerbehoeften-en noden). 

De opleidingen Boekhouden-Informatica en PR en Onthaal worden momenteel niet ingericht tenzij in losse modules. CVO Lethas wil deze opnieuw activeren. CVO Lethas 

heeft de intentie verder rond logistiek te werken (i.s.m. Hogeschool Honim/HUB). 

In onderstaande grafiek wordt het aantal cursisten weergegeven per opleiding van het studiegebied Handel 

140


Aantal 186 


V 106 56,99% 




werkend 36 19,35% 





basis 1 0,54% 


hoger 13 6,99% 



18 tot 25 jaar 98 52,69% 

26 tot 35 jaar 33 17,74% 

36 tot 50 jaar 23 12,37% 

51 tot 65 jaar 14 7,53% 

141

plus 65 18 9,68% 

Analyse 

We merken in deze 5 opleidingen een sterk divers publiek : veelal cursisten van Belgische nationaliteit, zowel studenten, werklozen als werknemers, met een lager of hoger 

secundair niveau ( secrretariaat-talen en kantoor ook gekoppeld aan AV ), met een sterke jonge instroom (52 % tss. 18 -25 j.). 


Momenteel is er amper huishoudelijk onderwijs aanwezig in de gemeentes van het BHG, terwijl dit wel reeds een (administratieve) onderwijsbevoegdheid is van CVO’s 

Meise-Jette en CVO VIVA SVV ( één kleinschalige opleiding, nl. inrichten van de woning) . Aan de hand van een behoeftenonderzoek bij specifieke doelgroepen (senioren, 

allochtone vrouwen,...) wordt in 2011 nagegaan of opleidingen uit de studiegebieden huishoudelijk onderwijs en mode opportuun zijn in BHG. Er dienen in ieder geval 

daarvoor extra middelen infrastructuur gegenereerd. Eventueel kan er een samenwerking met socio-culturele organisaties die nu over een dergelijk aanbod beschikken (op 

vrijetijdsbasis) worden uitgewerkt. 


De enige opleiding van het studiegebied Informatie- en Communicatietechnologie die in het BHG wordt ingericht is Toepassingssoftware op SO-niveau (Word, Excel, …). De 

opleidingen (CVO Brussel, CVO Lethas, CVO Meise-Jette) zijn sterk bevolkt door senioren (+ 55 j.); de opleiding bij Lethas kent een sterke instroom vanuit het Pajottenland 

van senioren (12 groepen van ca. 20 senioren!), in de opleiding bij CVO Brussel wordt de instroom exclusief verzorgd door het Seniorencentrum Brussel. 

De bedoeling is deze opleidingen wat meer naar alle leeftijdsgroepen open te trekken, maar het aandeel jongvolwassenen zal hoe dan ook klein zijn (wordt in huidig 

secundair onderwijs sterk onderwezen). De idee leeft om via ‘open deur lessen’ (CVO Lethas) cursisten NT2 en talenopleidingen naar de lessen ICT toe te leiden. 

Ook is er een vraag vanuit Centrum Basiseducatie Brusselleer om cursisten uit modules ICT te laten doorstromen naar CVO-opleidingen of naar opleidings- en 

werkervaringsprojecten (Intec, Maks, Atel, …). 

Ook op HBO niveau bestaat de opleiding Informatica binnen het studiegebied Handelswetenschappen en bedrijfskunde (cf. infra). Ze worden vrij goed gevolgd bij CVO 

Lethas en CVO Brussel; er wordt wel gestreefd naar bijkomende groei. 

142


Aantal 326 


V 250 76,69% 




werkend 62 19,02% 





basis 4 1,23% 


hoger 78 23,93% 



18 tot 25 jaar 8 2,45% 

26 tot 35 jaar 32 9,82% 

36 tot 50 jaar 84 25,77% 

51 tot 65 jaar 59 18,10% 

plus 65 143 43,87% 

143

Analyse 

Veel vrouwelijke cursisten, bijna 30 % werklozen, en meer dan 50 % gepensioneerden (43 % plus 65 j.). Opleidingsniveau varieert van hoger secundair tot hoger onderwijs. 

Instroom vanuit rand is groot (118), maar hier meer cursisten vanuit BHG (183). 

Land en tuinbouw 


Aantal 258 


V 220 85,27% 




werkend 199 77,13% 





basis 10 3,88% 


hoger 112 43,41% 


144


18 tot 25 jaar 9 3,49% 

26 tot 35 jaar 26 10,08% 

36 tot 50 jaar 71 27,52% 

51 tot 65 jaar 114 44,19% 

plus 65 37 14,34% 

Analyse 

Deze opleidingen ( bloementeelt –en schikken tso 3) en tuinbouw TSO 3 zitten meer in de vrijetijdssfeer, en ontvangen een overwegend werkend, hoger geschoold publiek, 

met vnl. cursisten tussen 51 en 65 j. ( 44 %). 


Hier gaat het om een héél beperkt aantal technische opleidingen, gegeven door slechts 1 Centrum (CVO Brussel): enkel PLC-technieker en Residentieel Elektrotechnisch 

Installateur worden effectief gegeven door CVO Brussel (Hersteller Bruingoed is een administratieve bevoegdheid). 

Gezien zich in het studiegebied Industriële wetenschappen vrij veel knelpuntberoepen bevinden, lijkt een uitbreiding van de opleidingen in dit studiegebied op zijn plaats. 

Door beperkte ruimte (geen ateliers) heeft CVO Brussel dit beperkt tot twee opleidingen; in juni 2009 heeft een eerste contact tussen CVO Brussel en het Competentie 

Centrum in Anderlecht van VDAB Brussel geresulteerd in een intentie tot samenwerking inzake de opleidingen PLC-technieker en Residentieel Elektrotechnisch Installateur, 

waarbij VDAB deze opleidingen in hun stelsel zalopnemen en werkzoekenden zal toeleiden (cfr. zelfde werkwijze VDAB-CVO Elishout COOVI). Ook worden er uitwisselingen 

inzake infrastructuur gepland (opleidingscentrum Anderlecht). 

De opleiding PLC-technieker wordt vanaf scooljaar 2010-11 ook samen met Algemene Vorming aangeboden. 

Aantal 18 


V 0 0,00% 



145







basis 2 11,11% 


hoger 3 16,67% 



18 tot 25 jaar 1 5,56% 

26 tot 35 jaar 8 44,44% 

36 tot 50 jaar 7 38,89% 

51 tot 65 jaar 2 11,11% 

plus 65 0 0,00% 

Analyse 

Dit is een mannelijke richting, waarbij 55 % niet de Belgische nationaliteit heeft, ook 55 % werkloos is (38 % werkend), een lager opleidingsniveau heeft (11 % basis, 66 % 

secundair) en zich qua leeftijd tss. 26 en 50 j. bevindt. 

Personenzorg 

De opleidingen begeleider (buitenschoolse) kinderopvang, jeugd-en gehandicaptenzorg, en polyvalent verzorgende (logistiek ass., zorgkundige) worden allemaal 

aangeboden door CVO Brussel, veelal in combinatie met Algemene Vorming. Dit is een sterk stijgend studiegebied (evolutie …), en ook op de arbeidsmarkt en in de socialprofit 

sector zijn deze beroepen sterk gevraagd (zie analyse leerbehoeften-en noden). De afwezigheid van verpleegkunde in het volwassenenonderwijs wordt opgevangen 

146

door de opleiding Se-n-se (secundair na secundair, HBO4) van verpleegkunde in het st. Guido-instituut. Ook de instellingen hoger onderwijs HUB en Erasmus bieden vanaf 

schooljaar 2010-2011 de opleridingen verpleegkunde (2009-2010) en vroedkunde (enkel Erasmus) in gecombineerd onderwijs aan. 

In onderstaande tabel wordt het aantal cursisten weergegeven voor elke opleiding van het studiegebied Personenzorg aanwezig in het BHG. 


Aantal 274 

Geslacht M 35 12,77 % 

V 239 87,23 % 



Soc ec stat student 59 21,53 % 

werkend 97 35,40 % 

werkloos 118 43,07 % 


opleidingsniveau geen 0 0 % 

onbekend 5 1,82 % 

basis 3 1,09 % 

secundair 255 93,07 % 

hoger 11 4,01 % 

andere 0 0,00 % 

leeftijd min 18 jaar 0 0,00 % 

18 tot 25 jaar 108 39,42 % 

147

26 tot 35 jaar 82 29,93 % 

36 tot 50 jaar 78 28,47 % 

51 tot 65 jaar 6 2,19 % 

plus 65 0 0,00% 

Analyse 

Hier vinden we een overwegend vrouwelijk publiek ( 70 %), 77 % heeft de Belgische nationaliteit, 43 % is werkloos en 21 % is student, 93 % heeft een diploma secundair 

onderwijs ( vrij veel LSO- veelal gekoppeld aan Algemene Vorming), bijna 40 % is tussen 18 en 25 j. 

Smeden 

Binnen dit studiegebied wordt door CVO Brussel de opleiding Hoefsmid (en assistent hoefsmid) ingericht. Het gaat om een sterk gespecialiseerde opleiding die uniek is in 

de Benelux en er is dan ook een instroom vanuit verschillende regio’s. 

Aantal 70 


V 12 17,14% 




werkend 33 47,14% 




148


basis 4 5,71% 


hoger 12 17,14% 



18 tot 25 jaar 43 61,43% 

26 tot 35 jaar 15 21,43% 

36 tot 50 jaar 10 14,29% 

51 tot 65 jaar 1 1,43% 

plus 65 0 0,00% 

Analyse 

Overwegend mannelijk publiek, toch nog 12 % niet-Belgische nationaliteit (Nederlands), 47 % werkende cursisten naast 30 % werkzoekenden, hoger opleidingsniveau en 

vnl. 18 tot 35 jarigen (jonge instroom!) 

Talen RG1 tot en met RG4 

De talenopleidingen in Brussel kennen een gestage groei; vooral de opleidingen Frans kennen een sterke stijging de voorbije periode in de meeste CVO’s. Ook Engels en 

Spaans zijn populaire talen. De opleidingen Arabisch (niet meer vanaf 2008-09) Chinees, Duits, Engels, Frans, Pools, Spaans, Italiaans worden door meer dan één CVO 

aangeboden. De opleidingen Russisch, Portugees, Grieks worden door één enkel CVO aangeboden. 

De richtgraden 1.1 (A1 Breaktrough), 1.2 (A2 Waystage) en 2 (B1 Threshold) worden sterk bevolkt in de meeste CVO’s. De richtgraden 3 en 4 (Vantage B2 en C1 

Effectiveness) worden minder sterk gevolgd; de doorstroom vanuit de eerste richtgraden stokt. De meeste CVO’s willen die verdere taalbeheersing sterk intern promoten. 

In onderstaande grafieken worden eerst (grafiek 8 en 9) het aantal lesurencursist per CVO voor het studiegebied Talen weergegeven. Deze worden gevolgd door een 

weergave per taal, uitgedrukt in aantal cursisten (grafiek 10 en 12) en het aantal lesurencursisten (grafiek 11 en 13). 

Grafiek. Cijfers Brucovo december 2009 

149

Cursistenprofiel talen RG 1 en 2 

Aantal 7141 

Geslacht M 2549 35,70% 

V 4592 64,30% 

150


Niet Belg 4507 63,11% 


werkend 4710 65,96% 

werkloos 1543 21,61% 




basis 62 0,87% 


hoger 2036 28,51% 



18 tot 25 jaar 1102 15,43% 

26 tot 35 jaar 3169 44,38% 

36 tot 50 jaar 2075 29,06% 

51 tot 65 jaar 663 9,28% 

plus 65 120 1,68% 

Analyse 

Veel vrouwelijke cursisten ( gemiddeld 64 %), 63 % geen Belgische nationaliteit, veel werknemers( 65 % t.o;v. 21 % werklozen), veelal HSO en HO-niveau, sterke instroom 26 

tot 35-jarigen. Dit varieert echter van taal tot taal ( Frans, Engels, Duits als meer klassieke talen; Spaans, Portugees, Italiaans, enz. als meer exotische talen). Veel cursisten 

volgen een taal uit persoonlijke motivatie(reizen bvb.) maar ook zijn er veel professionele drijfveren(vooral bij klassieke talen F, E en ook Spaans). Voor talenopleidingen zijn 

er opvallend meer cursisten vanuit het BHG, instroom vanuit Rand en andere regio’s minimaal ( omsdat talenaanbod in de andere regio’s meestal ook aanwezig is- cursisten 

gaan eerder dichtbij/in de buurt). 

151


Aantal 1147 


V 755 65,82% 


Niet Belg 647 56,41% 


werkend 909 79,25% 





basis 8 0,70% 


hoger 433 37,75% 



18 tot 25 jaar 80 6,97% 

26 tot 35 jaar 517 45,07% 

36 tot 50 jaar 380 33,13% 

51 tot 65 jaar 139 12,12% 

plus 65 31 2,70% 

152

Analyse 

Ook overwegend vrouwelijk publiek, meer Belgische nationaliteit ( 43 %), meer werkenden dan bij RG1 en 2 ( bijna 80 %), hoog opleidingsniveau ( 37 % HO) en vooral bij 26- 

35 jarigen. 

Voeding 

Het aantal lesurencursist in Hotelbedrijf stijgt elk jaar en bedraagt (voor 2009) ca. 180.000 (referteperiode 01/04/2008-31/03/2009). Dit studiegebied wordt enkel 

uitgeoefend door CVO Elishout COOVI. Daarvan is een groot aantal cursisten toegeleid door VDAB. 

Ook Farmaceutisch technisch assistent kent een stijging, mede door het aandeel van de cursisten die toegeleid worden door VDAB: 315 inschrijvingen, waarvan 120 via de 

VDAB. Dit maakt 35% uit van het totaal. 

OVERZICHT 

AANDEEL VDAB- 

INSCHRIJVINGEN 

OPLEIDING TOTAAL AANTAL VDAB % 

Hulpkok 1109 196 17,67% 

Kok 653 103 15,77% 

Grootkeukenhulpkok 39 39 100,00% 

Grootkeukenkok 48 48 100,00% 

grootkeukenmedewerker 84 84 100,00% 

Hotelbedrijf 57 43 75,44% 

Hulpkelner 278 122 43,88% 

Kelner X X 

Kelner banketdienst 11 11 100,00% 

Keukenverantwoordelijke 14 14 100,00% 

Traiteurkok 95 64 67,37% 

Traiteur-banketaannemer 35 25 71,43% 

153

Cijfers 2008-2009 (CVO Elishout) 

Wijnkenner 78 0,00% 

Oude hotelbedrijf 56 14 25,00% 

Zaalverantwoordelijke 12 12 100,00% 

TOTAAL 2569 775 30,17% 

Wat de opleiding grootkeukenmedewerker betreft: i.s.m. de VDAB wordt er ook een neventraject NT2 aan gekoppeld (gegeven door Elishout-lesgevers i.s.m. 

taalleerkrachten VDAB) (mede door subsidie EIF-project Huis van het Nederlands) 

De omkadering voor zulke doelgroepen is vrij zwaar: er wordt veel tijd geïnvesteerd in begeleiding van zulke trajecten. Extra middelen zijn niet voorhanden (geen bonus 

bvb. via gelijke kansensubsidies SO). De trajecten i.s.m. VDAB behoeven nog meer omkadering en taalondersteuning. 

VDAB cursisten stromen elk semester vlot uit. De tewerkstelling wordt vanuit VDAB opgevolgd (ca. 85 %). De stages worden begeleid (en stageplaatsen gezocht) door het 

CVO vanaf dit jaar (40 stagiaires), maar VDAB volgt ook mee op. 

Opleidingen in samenwerking met VDAB worden in de toekomst uitgebreid: vanaf sept. overdag cursussen slagerij/ bakkerij (zijn ook knelpuntberoepen). 


Aantal 1732 


V 784 45,27% 


Niet Belg 182 10,51% 


154

werkend 1203 69,46% 





basis 22 1,27% 


hoger 795 45,90% 



18 tot 25 jaar 164 9,47% 

26 tot 35 jaar 469 27,08% 

36 tot 50 jaar 640 36,95% 

51 tot 65 jaar 397 22,92% 

plus 65 58 3,35% 

Analyse 

Zowel mannelijke als vrouwelijke cursisten, meestal Belgen, waarvan bijna 70 % werkend ( in opleidingen met volledige instroom vanuit VDAB is dit volledig werkzoekend), 

zowel SO als HO niveai met een overwicht tussen 26 en 65 jaar(!). 

155

4.3.12 HBO opleidingen 

Overzicht Hoger Beroepsonderwijs centra Brucovo (excl.SLO) 

HBO Bio 

HBO Handel 

2009-2010 

Geslacht M 12 40,00% 289 52,36% 18 100,00% 178 42,58% 51 37,23% 24 29,27% 

V 18 60,00% 263 47,64% 0 0,00% 240 57,42% 86 62,77% 58 70,73% 

Nationaliteit Belg 28 93,33% 496 89,86% 14 77,78% 397 94,98% 132 96,35% 82 100,00% 

Niet Belg 2 6,67% 56 10,14% 4 22,22% 21 5,02% 5 3,65% 0 0,00% 

Soc Ec 

Status Student 1 3,33% 10 1,81% 1 5,56% 44 10,53% 0 0,00% 0 0,00% 

Werkend 26 86,67% 429 77,72% 12 66,67% 306 73,21% 126 91,97% 82 100,00% 

Werkloos 3 10,00% 111 20,11% 5 27,78% 68 16,27% 10 7,30% 0 0,00% 

Gepensioneerd 0 0,00% 2 0,36% 0 0,00% 0 0,00% 1 0,73% 0 0,00% 

Opleiding Geen 0 0,00% 3 0,54% 0 0,00% 0 0,00% 0,00% 0 0,00% 

Onbekend 0 0,00% 2 0,36% 1 5,56% 0 0,00% 13 9,49% 0 0,00% 

Basisonderwijs 0 0,00% 3 0,54% 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 

Secundair Onderwijs 12 40,00% 270 48,91% 13 72,22% 154 36,84% 61 44,53% 4 4,88% 

Hoger Onderwijs 18 60,00% 274 49,64% 4 22,22% 264 63,16% 63 45,99% 78 95,12% 

Andere 0 0,00% 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 

Leeftijd min 18 jaar 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 

HBO indust 

HBO onder 

HBO soc 

Hbo Gezond 

156

18 tot 25 jaar 5 16,67% 121 21,92% 3 16,67% 80 19,14% 2 1,46% 1 1,22% 

26 tot 35 jaar 9 30,00% 280 50,72% 8 44,44% 209 50,00% 30 21,90% 30 36,59% 

36 tot 50 jaar 12 40,00% 111 20,11% 6 33,33% 120 28,71% 65 47,45% 50 60,98% 

51 tot 65 jaar 4 13,33% 40 7,25% 1 5,56% 9 2,15% 40 29,20% 1 1,22% 

plus 65 jaar 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 0 0,00% 

HBO Biotechniek 

Binnen dit studiegebied wordt door CVO Elishout COOVI de opleiding Cosmetische wetenschappen georganiseerd (met 30 cursisten in 2009). Dit is een sterk 

gespecialiseerde opleiding en is uniek in Vlaanderen. 


Aantal 30 


V 18 60,00% 




werkend 26 86,67% 





basis 0 0,00% 


hoger 18 60,00% 


157


18 tot 25 jaar 5 16,67% 

26 tot 35 jaar 9 30,00% 

36 tot 50 jaar 12 40,00% 

51 tot 65 jaar 4 13,33% 

plus 65 0 0,00% 

Analyse 

Vnl. Belgen, met een overwicht van vrouwelijke werknemers,met opleidingsniveau secundair en hoger, varierend van 18 tot 65 jaar. ER is veel instroom van andere regio’s. 


Door CVO Lethas worden momenteel 3 opleidingen ingericht binnen dit studiegebied,nl. 3 kaderopleidingen nursing. Deze zijn gericht op bijscholing en hebben dus een 

enigszins andere instroom dan de andere HBO-opleidingen (de cursisten hebben al een diploma verpleegkunde op zak). Gezondheidszorg is een belangrijke sector in het 

BHG en dus een studiegebied dat eventueel in aanmerking komt voor uitbreiding in deze regio. 


Aantal 82 


V 58 70,73% 




werkend 82 100,00% 

158



opleidingsniveau Geen 0 0,00% 


Basis 0 0,00% 


hoger 78 95,12% 


leeftijd min 18 jaar 0,00% 

18 tot 25 jaar 1 1,22% 

26 tot 35 jaar 30 36,59% 

36 tot 50 jaar 50 60,98% 

51 tot 65 jaar 1 1,22% 

plus 65 0 0,00% 

Analyse 

Overwegend werkende vrouwen ( 70 %) met Belgische nationaliteit, mùet een hoger ondferwijs diploma( vnl. verplezegkunde) en variërend tussen 26 en 50 j. Instroom 

vanuit alle Vlaamse regio’s. 

HBO Handelswetenschappen en bedrijfskunde 

Het studiegebied HBO Handelswetenschappen en bedrijfskunde bevat een brede waaier aan opleidingen waarvan er maar liefst 9 worden aangeboden in het BHG. In 

onderstaande grafieken worden de aantallen LUC weergegeven per CVO voor het gehele studiegebied, en per opleiding. Ook het aantal cursisten per opleiding wordt 

getoond in de laatste grafiek. 


159

Aantal 552 


V 263 47,64% 




werkend 429 77,72% 





basis 3 0,54% 


hoger 274 49,64% 

andere 0,00% 


18 tot 25 jaar 121 21,92% 

26 tot 35 jaar 280 50,72% 

36 tot 50 jaar 111 20,11% 

51 tot 65 jaar 40 7,25% 

plus 65 0 0,00% 

160

Analyse 

Hier valt het hoge aantal werkenden op ,met reeds een vrij hoog opleidingsniveau (toch bijna 50 % hoger onderwijs); vnl. 26 tot 35 jarigen volgen deze opleidingen (uit 

professionele aspiraties) 

HBO Industriële wetenschappen en technologie 

Ook op HBO niveau is het aantal technische opleidingen in het BHG erg gering. Slechts één opleiding wordt ingericht, namelijk Elektronica. Mits beschikbare infrastructuur 

lijkt het in het BHG zinvol dit studiegebied verder uit te breiden. 


Aantal 18 


V 0 0,00% 




werkend 12 66,67% 





basis 0 0,00% 


hoger 4 22,22% 

161


Leeftijd min 18 jaar 0 0,00% 

18 tot 25 jaar 3 16,67% 

26 tot 35 jaar 8 44,44% 

36 tot 50 jaar 6 33,33% 

51 tot 65 jaar 1 5,56% 

plus 65 0 0,00% 

Analyse 

In de dunbevolkte opleiding Electronica zitten overwegend Belgische mannen, die ofwel wekend (66%) of werklooszijn ( 27 %) en die sterk variËren in leeftijd. 

HBO Sociaal-agogisch werk 

Momenteel wordt door CVO Brussel de opleiding Syndicaal werk ingericht en Seniorenconsulentenvorming door de Hogere leergangen voor fiscale en sociale 

wetenschappen. Ook andere opleidingen binnen dit studiegebied zouden echter mogelijkheden kunnen bieden tot samenwerking met hogescholen in de regio. 


Aantal 137 


V 86 62,77% 




werkend 126 91,97% 

162



opleidingsniveau geen 0,00% 


basis 0 0,00% 


hoger 63 45,99% 



18 tot 25 jaar 2 1,46% 

26 tot 35 jaar 30 21,90% 

36 tot 50 jaar 65 47,45% 

51 tot 65 jaar 40 29,20% 

plus 65 0 0,00% 

Analyse 

Een overwegend vrouwelijk studiegebied, voor cursistyen die werken, een hoger geschoold zijn en vnl. tussen 36 en 50 j. oud zijn 

Onderwijs 

De Specifieke lerarenopleiding komt in de plaats van de vroegere GPB-opleiding. Niettegenstaande de opleiding inhoudelijk grondig hervormd werd, merken we hier wél 

een stijging. In BHG wordt deze opleiding ingericht door drie verschillende CVO’s (waarbij CVO Elishout het meeste inschrijvingen genereert, gevolgd door CVO Lethas 

(afdeling Sint-Lukas) en CVO Brussel). Deze opleidingen liggen niet verspreid over Brussel (2 in Anderlecht, 1 in Schaarbeek), en zijn dus genoodzaakt zich duidelijk te 

profileren. 

In onderstaande grafiek wordt het aantal LUCs getoond per CVO voor dit studiegebied. 

163

45000 

40000 

35000 

Lesurencursist HBO Onderwijs per C 

34728 

42448 

30000 

25000 

20000 

15000 

10000 

9760 

Cijfers Brucovo december 2009 

5000 

CURSISTENPROFIEL STUDIEGEBIED ONDERWIJS (GPB-OPLEIDING EN SLO) (referteperiode 2008-2009) 

Aantal cursisten CVO Lethas CVO Brussel CVO Elishout COOVI 

171 cursisten 45 cursisten 187 cursisten 

Woonplaats CVO Lethas CVO Brussel CVO Elishout COOVI 

Brussel: 33,92% Brussel: 20% Brussel: 13,90% 

Vlaams-Brabant: 23,39% Vlaams-Brabant: 55,56% Vlaams-Brabant: 70,05% 

Antwerpen: 20,47% Antwerpen: 4,44% Antwerpen: 3,21% 

164

Limburg: 13,45% Limburg: 6,67% Limburg:

zelfstandige: 3,51% zelfstandige: 11,11% zelfstandige: 1,60% 

vrij beroep:

geslaagd: 41,52% geslaagd: 88,89% geslaagd: 81,28% 

niet deelgenomen: 9,36% niet deelgenomen: 4,44% niet deelgenomen: 11,23% 

niet geslaagd: 3,51% nvt: 6,67% niet geslaagd: 4,28% 

nvt: 45,61% nvt: 3,21% 

Leeftijd CVO Lethas CVO Brussel CVO Elishout COOVI 

< 18: 0% < 18: 0% < 18: 0% 

18-25: 22,22% 18-25: 22,22% 18-25: 13,37% 

26-35: 56,14% 26-35: 46,67% 26-35: 45,45% 

36-50: 20,47% 36-50: 26,67% 36-50: 38,50% 

51-65: 1,17% 51-65: 4,44% 51-65: 2,67% 

> 65: 0% > 65: 0% > 65: 0% 

Analyse 

Op basis van de geanonimiseerde cursistengegevens die door de overheid ter beschikking gesteld werden in april 2010 en die betrekking hebben op de referteperiode 

2008-2009, volgt een analyse van het cursistenprofiel van het studiegebied Onderwijs in het Brusselse volwassenenonderwijs. Binnen dit studiegebied zijn op dit moment 

twee opleidingen, namelijk de uitdovende GPB-opleiding (Getuigschrift voor Pedagogische Bekwaamheid) en de SLO (Specifieke Lerarenopleiding). 

Het gaat in totaal over 403 cursisten, verdeeld over 3 CVO’s: 46,40% van de cursisten volgt één van deze opleidingen bij CVO Elishout COOVI. CVO Lethas heeft 42,43% van 

de cursisten, en 11,17% volgt les bij CVO Brussel. 

Wat de woonplaats van de cursisten betreft, merken we dat CVO Brussel de grootste groep Brusselse cursisten heeft, met ongeveer 1/3 van de cursisten, gevolgd door de 

cursisten uit Vlaams-Brabant. Bij CVO Brussel en CVO Elishout COOVI is de groep cursisten uit Vlaams-Brabant de grootste, gevolgd door de Brusselse cursisten. Opvallend is 

verder het relatief groot aantal cursisten bij CVO Lethas die gedomicilieerd zijn in Antwerpen en Limburg. 

167

Uit de gegevens over de nationaliteit kunnen we afleiden dat de grote meerderheid (minstens 94%) van de cursisten van het studiegebied Onderwijs de Belgische 

nationaliteit heeft. De grootste diversiteit aan nationaliteiten vinden we terug bij CVO Elishout COOVI, waar 8 verschillende nationaliteiten vertegenwoordigd zijn. Dit is 

waarschijnlijk te verklaren door het aanbod van een opleiding SLO op maat, specifiek voor anderstalige cursisten. 

Wanneer men kijkt naar het geslacht, zijn de vrouwelijke cursisten bij CVO Brussel en CVO Elishout COOVI in de meerderheid. Bij CVO Lethas hebben de mannen een klein 

overwicht. 

Tussen de cursisten van het studiegebied Onderwijs is er een grote diversiteit aan socio-economische statuten. Ook hier merken we dat de diversiteit het grootst is bij CVO 

Elishout COOVI, met 9 verschillende statuten. Bij de 3 CVO’s vormen de bedienden de grootste groep. Bij CVO Lethas is de groep ambtenaren vrijwel even groot als de 

groep bedienden. Bij CVO Brussel vormen de ambtenaren dan weer de kleinste groep, samen met de studenten hoger onderwijs. Cursisten die een vrij beroep uitoefenen, 

studenten secundair onderwijs en kaderleden zijn enkel vertegenwoordigd bij CVO Elishout COOVI. Werklozen vormen in elk CVO ongeveer een even grote groep. 

Wat het opleidingsniveau betreft, zijn zowel cursisten met een diploma hoger secundair onderwijs als met een diploma hoger onderwijs goed vertegenwoordigd in de 3 

CVO’s. In CVO Lethas en CVO Elishout COOVI vormen de cursisten met een hogeschooldiploma (korte of lange type) de grootste groep. Bij CVO Brussel hebben bijna de helft 

van de cursisten een bachelordiploma. De cursisten met dit diploma zijn dan weer de kleinste groep bij CVO Elishout COOVI. Ook de cursisten met een masterdiploma 

vertegenwoordigen in dit CVO slechts een klein deel van de cursisten, terwijl ze in de 2 andere CVO’s toch minstens 1/5 van de cursisten vormen. De cursisten met een 

diploma lager secundair onderwijs zijn bij de 3 CVO’s slechts een kleine groep, wat ook logisch lijkt gezien de specifieke toelatingsvoorwaarden tot de opleiding en tot het 

beroep van leraar. 

In de 3 CVO’s hebben de meeste cursisten van het studiegebied Onderwijs geen recht op een al dan niet gedeeltelijke vrijstelling van het inschrijvingsgeld. De cursisten die 

hier toch recht op hebben, zijn voor het overgrote deel werkzoekenden, die al dan niet een traject naar werk zitten van de VDAB. 

Wanneer men de gegevens over het evaluatieresultaat bekijkt, zien we dat het slaagpercentage voor het studiegebied Onderwijs bij CVO Brussel en CVO Elishout COOVI 

hoog ligt. Bij CVO Lethas ligt het lager, maar dat wordt verklaard door het groot aantal niet-ingevulde cellen (waar het evaluatieresultaat op het moment van de registratie 

van deze gegevens niet van toepassing was). De gegevens geven ons ook een idee van de drop-out, aangezien er ook geregistreerd wordt wie niet deelneemt aan de 

evaluatie. In dit studiegebied ligt de drop-out eerder laag. 

Tenslotte, wat de leeftijd betreft, zien we dat in de GPB-opleiding en SLO van de 3 CVO’s de cursisten tussen 26 en 35 het sterkst vertegenwoordigd zijn, met minstens 45%. 

Ze worden gevolgd door de leeftijdsgroepen 18-25 en 36-50. Bij CVO Elishout COOVI vertegenwoordigt die laatste groep toch ook bijna 40%. 

168

4.4. Aantal lineaire/modulaire opleidingen 

De modularisering zet zich door (einde 2014) voor alle opleidingen Secundair Onderwijs en Hoger Beroepsonderwijs (zie recente HBO-decreet). Momenteel worden 

opleidingen als Ervaringsdeskundige armoede en sociale uitsluiting en diverse talenopleidingen niet meer ingericht en wordt enkel nog Hoefsmederij BSO2 als SO-opleiding 

lineair ingericht. De vraag naar het ontwikkelen van een hernieuwd opleidingsprofiel op modulair niveau is gesteld aan de decretale stuurgroep door het consortium en het 

betrokken CVO. 

De HBO-opleidingen Fiscale Wetenschappen en kaderopleidingen nursing zijn in omvorming tot modulaire opleidingen. 

CVO 

Brussel 

Brussel 

Lethas 

Lethas 

Lethas 

FHS 

KHNB 

KHNB 

KHNB 

KHNB 

KHNB 

HIG 

Studiegebied/Opleiding 

Ervaringsdeskundige armoede & soc. 

uitsluiting TSO3 

Hoefsmederij BSO2 

HBO Kaderopleiding nursing geriatie en 

bejaardenzorg 


gegradueerde psychiatrische verpleging 


gegradueerde ziekenhuisverpleging 

Fiscale wetenschappen 

Engels RG4 

Frans RG3 

Frans RG4 

Italiaans RG3 

Spaans RG3 

Seniorenconsulentenvorming 

169

4.5. Indeling studiebewijzen: certificaat, diploma, graduaatsdiploma, attest, deelcertificaat, getuigschrift 

In de vragenronde bij de verschillende centra werd gepeild naar de effectieve ‘waarde’ die cursisten hechten aan hun studiebewijs: maakt het voor hen veel uit of ze nu een 

getuigschrift, attest, certificaat of diploma ontvangen na afloop van hun opleiding In de meeste CVO’s is dit niet het geval, wel wat betreft het behalen van een diploma 

Secundair Onderwijs en soms in het geval een graduaatsdiploma (ook sterk werkgerelateerd). Wat taalopleidingen en andere opleidingen SO betreft is dit véél minder 

belangrijk. 

- Bij het leeuwendeel van de opleidingen kun je een certificaat of deelcertificaat bekomen: alle taalopleidingen RG1 t.e.m. 4, Algemene Vorming BSO/TSO3, (zie tabel). 

- Bij het volgen van volgende opleidingen kun je een SO-diploma bekomen: Kantooradministratie en Gegevensbeheer, Secretariaat-Talen TSO3. 

- Bij het volgen van volgende opleidingen kun je een graduaatsdiploma bekomen: HBO SLO, HBO Kaderopleidingen nursing, HBO Openbare Besturen, Cosmetische 

wetenschappen, HBO Seniorenconsulentenvorming, HBO Boekhouden, HBO Informatica, HBO Marketing, HBO Verzekeringen, HBO Electronica, HBO Syndicaal werk, 

HBO Fiscale wetenschappen. 

- Bij het volgen van volgende opleidingen kun je een attest bekomen: Bedrijfsbeheer, Toepassingssoftware, opleidingen Basiseducatie. 

- Bij het volgen van volgende opleidingen kun je een getuigschrift bekomen: Hoefsmederij BSO2, de vroegere 

GPB-opleidingen. 

4.6. Dag-, avond- of weekendonderwijs: rangschikking-opleidingen 

Deze opleidingen worden enkel in dagonderwijs gegeven: alle opleidingen gekoppeld aan Tweedekansonderwijs (Algemene vorming + Secretariaat-Talen, 

Kantooradministratie, Begeleider buitenschoolse kinderopvang, Jeugd- en gehandicaptenzorg, Kinderopvang BSO3, Kinderzorg/begeleider in de kinderopvang, Polyvalent 

verzorgende). 

Ook de opleiding Ervaringsdeskundige armoede en sociale uitsluiting en HBO Syndicaal Werk worden enkel overdag gegeven, net als de HBO kaderopleidingen Nursing en 

Seniorenconsulentenvorming. Ook een aantal modules NT2 (Latijns schrift, o.a.) en Engels worden enkel overdag gegeven. 

De opleiding bedrijfsbeheer TSO3 wordt enkel in het weekend gegeven. De rest van de opleidingen worden ofwel in avondonderwijs en / of in dagonderwijs en / of in het 

weekend gegeven. 

4.7. Duale trajecten 

Volgens art. 11 van de samenwerkingsovereenkomst coördineert en ondersteunt het consortium de centra bij de detectie van de verschillende cursistenprofielen 

(startcompetenties, en relatie met vroegtijdige uitval), de detectie van de opleidingsbehoeftes m.b.t. duaal én geïntegreerd leren, en de organisatie van zulke systemen. 

170

CVO 

Duale trajecten 

CVO Lethas 

Ja: 

- met Intec: NT2 ondersteuning tijdens ICT-opleidingen sinds 

schooljaar 2002-2003 

- met Sint-Guido instituut: taalcoaching NT2 aan de cursisten 4 e graad 

verpleegkunde van het Sint-Guido instituut sinds schooljaar 2007- 

2008 

- met HUB – Honim: taalcoaching Nederlands aan de (van origine 

anderstalige) studenten van HONIM van wie de taalkennis Nederlands 

onvoldoende is, voornamelijk bij schrijfopdrachten. Sinds 2004. 

- met HUB – Ehsal : aanvullende cursussen Frans aan studenten 

lerarenopleiding in opleiding met als doel sneller te slagen voor het 

Brussels Taalexamen Frans voor onderwijzers. Sinds 2006. 

CVO Brussel 

Ja: 

- Tweedekansonderwijs/TKO: met CBE Brusselleer aanvullende 

modules rekenen en studiebegeleiding bij opleiding algemene 

Vorming / TKO + in TKO kinderzorg, met eigen Nodo-docent 

CVO Elishout 

COOVI 

CVO KHNB 

CVO HLFSW 


Ja: 

- Specifieke Lerarenopleiding (op maat) + NT2 in neventraject i.s.m. 


- Bakkerij, slagerij , grootkeukenmedewerker met inzet Nodo-docent 

CVO Meise-Jette (EIF) 

Neen 

Neen 

Ja: 

171


CVO Strombeek 

CVO VIVA 

- met VDAB en derden: 18 modules voor werkzoekenden i.s.m. VDAB 

+ voortraject NL voor Social Profit-sector + voortraject 

bouwopleiding groep Intro 

- CBE taalcoaching (i.k.v. alfabetiseringsplan) bij opleidingsprojecten 

van Jes, Aksent, SIT en EAT 

- voor wiskunde i.s.m. VDAB opleidingscentrum, AGE, Nivo 

Bouwatelier 

Ja: 

-taalcoaching in Personenzorg (enkel Meise) 

-informatica : cursis initiatie en internet met taalcoaching geïntegreerd ( 

2011) (enkel Meise) 

Neen 

Neen 

Analyse 

Het aantal duale trajecten binnen de centra van het consortium is beperkt in hoeveelheid (5 op 10 centra) en grootte (vaak op vraag van andere opleidingsverstrekkers en 

beperkt tot één module of één lesgroep). In andere gevallen blijft de samenwerking beperkt tot doorverwijzing naar het aanbod van een partnerinstelling. 

In de bestaande duale trajecten onderscheiden we volgende tendenzen: 

- combinatie van reguliere opleiding met NT2: gezien de grote groep anderstaligen aanwezig in het Brussels Gewest is het ontwikkelen van duale NT2 trajecten (met 

voor- of nevenschakeltraject) méér en méér een noodzaak, teneinde het taalniveau voldoende acceptabel te houden (gezien de voertaal altijd Nederlands blijft in CVOopleidingen), 

zeker bij HBO-opleidingen als bvb. de specifieke lerarenopleiding. De lopende projecten worden georganiseerd in onderlinge samenwerking en / of 

gecoördineerd door het Brussels Huis van het Nederlands. Het Huis plant voor volgend schooljaar extra duale trajecten te organiseren (via EIF-project (Europees 

Inburgeringsproject)). 

- beroepsgerichte trajecten: hiervoor werken centra (CBE/ CVO) samen met VDAB en private opleidingspartners, al dan niet op de werkvloer. Dit kan gaan om 

taalondersteuning, maar ook wiskunde, studiebgeleiding (in het geval van CBE) 

- diplomagerichte trajecten: de bedoeling is meer technische opleidingen te combineren met de opleiding algemene vorming ( CVO Brussel wil bvb. Opleiding PLC - 

technieker ook koppelen aan Algemene Vorming). Het is niet uitgesloten dat ook andere opleidingen van andere CVO’s een koppeling kunnen maken met AV. 

- Ook de koppeling van taalondersteuning (N,F,E) bij opleidingen uit Hoger Onderwijs kan nog verder worden uitgebouwd. 

172

4.8. Gecombineerd onderwijs/Open Leercentrum/Elektronisch leerplatform 

Centrum 

OLC 

ELO 

ELO als 

ondersteuning 

contactonderwijs 

Gecombineerd 

Onderwijs 

CVO Lethas 

Goed werkend 

OLC, zowel voor 

NT2 als voor de 

andere 

opleidingen. Eén 

verantwoordelijke 

voor OLC ( 

gecomiddelen 

VGC). Het OLC is 

vrijblijvend, niet op 

afspraak met ruime 

openingsuren; In 

OLC is er ook een 

bibliotheek en 

mediatheek. 

Ja, Smartschool 

( ongeveer 60 

gebruikers) 

Ja Ja, In SLO ( ong. 20 

cursisten) 

OLC in 

Landsroemlaan, 

Hoveniersstraat en 

Rouppeplein. 

CVO Brussel 

Goed werkend OLC 

in Centrum Brussel. 

Vaste 

openingsuren en 

Ja, Dokeos, met 

ingang van 2009- 

10 Smartschool 

Neen 

Ja, Binnen de 

specifieke 

lerarenopleiding ( 

modules DCA voor 10 

173

op afspraak, ook 

specifiek gericht op 

remediëring. 

Specifieke 

lesopdrachten door 

vakleerkracht of 

leerkracht zelf 

begeleid. 

%, DCP voor 50 % , 

leraar en 

verantwoordelijkheden 

voor 20 %, onderwijs 

en maatschappij voor 

10 % 

CVO Elishout 

COOVI 

OLC in Moutstraat 

24, 1000 Brussel 

OLC aanwezig, voor 

iedereen 

toegankelijk, niet 

gericht op 

remediering; louter 

vrijwillige en nietreceptieve 

functie 

Adres OLC: E. 

Gryzonlaan 1, 

gebouw 4A, 1070 

Anderlecht 

Ja, Dokeos Ja Openbare besturen, 

Specifieke 

Lerarenopleiding, 

Hotelbedrijf, Gids- en 

reisleider, Hotel- en 

cateringmanagement, 

cosmetische 

wetenschappen, 

ambachtelijk slager, 

ambachtelijk bakker, 

fotografie, 

bedrijfsbeheer 

2010-2011 (1 ste sem) 

(stand van zaken op 

21/11/10): 580 

cursisten 

174

CVO KHNB 

Goed werkend OLC, 

voor 80-tal 

cursisten. Elke taal 

heeft 

zorgleerkrachten 

die remediërend 

werken. 

Doorlopend of op 

afspraak; er zijn 

extra oefeningen 

en 

conversatietafels 

aan gekoppeld. 

Ja, ALERT Ja ALERT voor 40 –tal 

cursisten Frans en 35 

cursisten NT2 

CVO HLFSW Neen Ja, HUBwise Ja Neen 

CBE Brusselleer Goed werkend OLC Ja 

Neen 

in Huis van het 

Nederlands, op 

afspraak, ter 

remediering en 

oefening, ook 

bibliotheek en 

mediatheek 

aanwezig 

CVO Meise-Jette OLC (De Zeppelin) Dokeos : alle Ja 

ja (e- learning) voor 

Grieks, F, Spa, Duits, 

is er in Wolvertem, cursussen met 

informatica, NT2 rg 1, 

in Jette, GC 

contactonderwijs 

NT2 rg 3 

Essegem en in 

Jette, 

Erasmushogeschool 

Alert: voor Frans 

richtgraad 3 

175

en Asse 

E-cvo: voor Grieks 

(5 lj.: 3j in 

richtgraad 1 en 2 

lj. in richtgraad 2), 

voor Duits 

richtgraad 1 

breakthrough en 

waystage, voor 

Spaans richtgraad 

1 breakthrough 

en waystage, voor 

Spaans en NT2 RG 

3 en NT2 RG1 

CVO 

Taalleergangen 

CVO VIVA-SVV 

Brabant 

OLC is er enkel in 

Strombeek-Bever, 

niet in BHG 

Ja Ja Neen 

Neen Neen Neen Neen 

Analyse 

Vrijwel elk CVO beschikt over een goed werkend Open Leercentrum (al of niet vrijblijvend of gericht op remediëring) en gebruikt een elektronisch leerplatform (veelal voor 

info over de lessen, weinig als aanvulling op contactonderwijs). De leerplatformen verschillen van instelling tot instelling, van net tot net. 

Het gecombineerd onderwijs is nog heel beperkt in BHG; enkel voor enkele talenopleidingen (CVO KHNB, CVO Meise-Jette) is dit reeds vrij goed uitgebouwd. Ook CVO 

Elishout COOVI heeft in de voorbije indieningsrondes (maart-mei-juni 2009) een aantal voorstellen ingediend voor opleidingen SO en HBO. De investering in gecombineerd 

onderwijs is vooral groot voor de (vak)leerkrachten, die extra tijd en begeleiding moeten vrij maken voor de elektronische leertaken (niet iedere leerkracht is daartoe 

176

ereid). De directies pleiten dan ook voor extra middelen (werkingsmiddelen, extra leerkrachtenuren) om gecombineerd onderwijs beter ingang te doen vinden. Bedoeling 

is ook om in het najaar - via het consortium - beter de behoeftes omtrent gecombineerd leren bij cursisten af te toetsen. 

4.9. Studievoortgang 

Tijdens de twee vraagrondes van de directeurs van alle centra werd gepeild naar de wijze waarop elk CVO de studievoortgang van de cursisten opvolgt. Dit levert een divers 

beeld op: 

- in een aantal CVO’s wordt de instroom, uitstroom en uitval geregistreerd in een elektronisch systeem; dit geldt zeker voor specifieke studiegebieden als 

Tweedekansonderwijs (in opdracht van VGC-stedenfonds), NT2 (via matrix Huis van het Nederlands), … 

- in de meeste beroepsgerichte opleidingen wordt een (intensieve) trajectbegeleiding voorzien, vanuit eigen middelen vrijgesteld of vanuit extra projectsubsidies 

(Vlaamse Gemeenschapscommissie, geco-ondersteuning BHG,…) 

- bij de opvolging van cursisten NT2 is er een uitgebreide trajectbegeleiding voorzien, i.s.m. Huis van het Nederlands en het Brussels onthaalbureau (BON). Ook VDAB 

volgt die cursisten na RG 1.2 op, die zich in een professioneel traject bevinden 

- in diplomagerichte opleidingen wordt gewerkt aan een EVC/EVK beleid, via vrijstellingen kan een verkort traject worden bekomen (CVO Brussel/ TKO, HBO-opleidingen 

CVO’s FHS, HIG, Brussel, Lethas) 

Overzicht trajectbegeleiding NT2 cursisten 

Doelgroep 

Expertise 

Doorstroom- 

opleidingen 

KHNB - gemiddelde: 25% 

afhakers (meest 

in RG1 en 

RG4/Zakelijk NL) 

- totaal 

doorstroomcijfer 

binnen CVO en 

gekozen taal: 

56% 

- redenen 

afhaken: 

- doorstroom: 

“We blijven 

samen”: 

klassikale 

herinschrijving 

- geen echte 

begeleiders 

- zakelijk NL: voorbereiding voor 

bepaalde opleidingen 

- indicatie minimumvereisten NL 

177

persoonlijk, korte 

termijndoelen 

(opfrissen) (ook: 

ervaring lkr) 

- lkr neemt 

contact op met 

cursisten die niet 

komen 

Lethas - afhakers 

overwegend 

vanaf RG2.2 

- geen 

systematische 

doorstroom 

binnen het 

centrum 

- redenen 

afhaken: 

persoonlijk – 

extern 

- lkr neemt 



komen 

- bestaande 

trajectbegeleidin 

g kadert binnen 

samenwerking 

met VDAB (cf. 

vzw Terra Nova) 

- ook 

trajectbegeleidin 

g binnen de 

opleiding 

(binnen 

onderwijsopdrac 

ht) 

- HBO graduaat boekhouden: 2.4 

- HBO graduaat informatica: 2.4 

- TSO3: 2.4 eventueel lager niveau: 

2.1 / 2.2 

- SLO: 4.2 

- HBO gezondheidszorg: 4.2 (maar 

verpl HBO – niv A2: St Guido: 2.4) 

178

CVO Brussel - afhakers vooral 

na 1.2, ook na 

2.1 

- beperkte 

doorstroom 

binnen het CVO, 

aanbod wordt 

niet individueel 

bekendgemaakt 

- redenen 

afhaken: meestal 

algemene, 

externe 

- lkr neemt 



komen 

- voltijdse 

trajectbegeleider 

bij TKO (veelal 

indiv. 

begeleiding - 

coördinatieuren) 

- samenwerking 

met de VDAB: 

contactpersoon 

- lkr nemen 

impliciet 

begeleidingsrol 

op 

- taalcoach 

- niveau werd door HvNL onderzocht 

voor kinderzorg (2.2) 

- inschatting voor de andere 

opleidingen: tussen 2.2 en 2.4 

- niveaubepaling gebeurd( najaar 

2010) voor opleidingen kantoor 

(3.1), PLC technieker (2.1) en 

Residentieel Elektrotechnisch 

installateur ( 2.1) 

Meise-Jette - afhakers vooral 

tijdens en na RG1 

- OLC uren i.s.m. 

HvNL (Geco- 

- beperkte doorstroom naar initiatie 

informatica na Waystage (ook 

179

- percentage 

wordt niet 

systematisch 

bijgehouden 

- er moet wel een 

CVS ontwikkeld 

worden 

- redenen 

afhaken: niet 

echt een zicht 

op, hoofdzakelijk 

redenen van 

persoonlijke 

aard, extern 

- lkr neemt 

contact op 


komen 

uren) 

- taalcoaches 

- de lkrn nemen 

de taak van 

begeleider 

impliciet op 

taalcoach) 

- enkeling stroomt door naar mode 

- Vanaf februari 2010: polyvalent 

verzorgende – ook doorstroom 

mogelijk 

Strombeek - afhakers vooral 

in RG1 

- redenen 

afhakers: geen 

grondig 

onderzoek, 

waarschijnlijk 

vooral extern 

- beperkte interne 

- ondersteuning 

van VOCVO 

account 

managers 

- geen 

begeleiding, er 

wordt wel aan 

gewerkt 

- koken 

minimumniveau niet duidelijk 

bepaald 

180

doorstroom naar 

andere talen en 

koken 

Brusselleer - verschillende projecten rond doorstroom bestaan al 

- wat nog ontbreekt: individueel contact (is tijdrovend) 

- er kan iemand intern gevonden worden 

- feeling problematiek laaggeschooldheid 

- kennis van doelpubliek 

- taalgevoeligheid (kennis NT2) 

- Piste 1: Uivoering veldonderzoek naar: 

o Niveau NL 

o Verwachte leervaardigheden 

Enkel intern gebruik 

- Piste 2: Individuele bevraging van de cursisten 

- Piste 3: nagaan hoe opleidingen toegankelijker kunnen worden gemaakt 

- opleidingen aan CVO’s zijn duur voor de CBE-cursisten 

- liever geen focus op knelpuntberoepen 

- financiering op lange termijn 

Slaagpercentages algemeen 

geslaagd 13629 46,19% 

niet geslaagd 6989 23,69% 

niet deelgenomen aan evaluatie 4934 16,72% 

vroegtijdig gestopt met de cursus 1425 4,83% 

181

2530 8,57% 

29507 100,00% 

182

ko_admgr 

geslaagd 

niet geslaagd 

niet deelgenomen aan evaluatie 

vroegtijdig gestopt met de cursus 

 

geslaagd 

niet geslaagd 

niet deelgenomen aan evaluatie 

vroegtijdig gestopt met de cursus 

 

Algemene vorming BSO 3 54 13 0 0 13 80 67,50% 16,25% 0,00% 0,00% 16,25% 

Algemene vorming TSO 3 28 21 1 0 17 67 41,79% 31,34% 1,49% 0,00% 25,37% 

Ambachtelijk brood- en banketbakker 14 0 1 0 0 15 93,33% 0,00% 6,67% 0,00% 0,00% 

Ambachtelijk chocoladebewerker 11 0 2 0 0 13 84,62% 0,00% 15,38% 0,00% 0,00% 

Ambachtelijk ijsbereider 9 0 0 0 0 9 100,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Ambachtelijk slager 13 0 0 0 0 13 100,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Arabisch RG1 43 76 11 10 0 140 30,71% 54,29% 7,86% 7,14% 0,00% 

Bakkersgast 40 0 4 0 0 44 90,91% 0,00% 9,09% 0,00% 0,00% 

Banketbakker 60 3 9 0 0 72 83,33% 12,50% 12,50% 0,00% 0,00% 

Bedrijfsbeheer TSO 3 28 2 7 0 0 37 75,68% 5,41% 18,92% 0,00% 0,00% 

Begeleid(st)er buitenschoolse kindopvang 79 25 8 0 73 185 42,70% 13,51% 4,32% 0,00% 39,46% 

Begeleider in de kinderopvang 76 17 8 0 47 148 51,35% 11,49% 5,41% 0,00% 31,76% 

Biochemie TSO 3 53 0 15 0 12 80 66,25% 0,00% 18,75% 0,00% 15,00% 

Bloementeelt en -schikken BSO 3 178 18 14 0 0 210 84,76% 8,57% 6,67% 0,00% 0,00% 

Boekhouden 119 27 28 0 0 174 68,39% 15,52% 16,09% 0,00% 0,00% 

Boekhouden-informatica TSO 3 15 0 0 0 0 15 100,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Brood-& banketbakkerij & confiserie 1991 32 0 3 0 0 35 91,43% 0,00% 8,57% 0,00% 0,00% 

183

Broodbakker 61 0 5 0 0 66 92,42% 0,00% 7,58% 0,00% 0,00% 

Chinees RG1 38 9 11 20 0 78 48,72% 11,54% 14,10% 25,64% 0,00% 

Cosmetische wetenschappen 29 4 15 0 0 48 60,42% 8,33% 31,25% 0,00% 0,00% 

Duits RG1 16 63 1 13 0 93 17,20% 67,74% 1,08% 13,98% 0,00% 

Duits RG2 36 53 0 0 46 135 26,67% 39,26% 0,00% 0,00% 34,07% 

Duits RG3 0 16 0 3 0 19 0,00% 84,21% 0,00% 15,79% 0,00% 

Elektronica 15 5 0 0 0 20 75,00% 25,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Engels professioneel bedrijfsgericht RG2 22 35 0 2 0 59 37,29% 59,32% 0,00% 3,39% 0,00% 

Engels professioneel bedrijfsgericht RG3 34 63 0 1 0 98 34,69% 64,29% 0,00% 1,02% 0,00% 

Engels RG1 231 219 62 81 86 679 34,02% 32,25% 9,13% 11,93% 12,67% 

Engels RG2 518 543 39 78 111 1289 40,19% 42,13% 3,03% 6,05% 8,61% 

Engels RG3 55 80 11 18 40 204 26,96% 39,22% 5,39% 8,82% 19,61% 

Engels RG4 39 92 4 8 0 143 27,27% 64,34% 2,80% 5,59% 0,00% 

Ervaringsdesk armoede, soc uitsluiting 12 3 0 0 12 27 44,44% 11,11% 0,00% 0,00% 44,44% 

Farmaceutisch technisch assistent TSO 3 60 4 15 4 0 83 72,29% 4,82% 18,07% 4,82% 0,00% 

Fiscale wetenschappen 1j onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend 

Fiscale wetenschappen 2j onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend 

Fotografie TSO 3 101 16 22 0 0 139 72,66% 11,51% 15,83% 0,00% 0,00% 

Frans professioneel bedrijfsgericht RG2 16 35 0 0 0 51 31,37% 68,63% 0,00% 0,00% 0,00% 

Frans professioneel bedrijfsgericht RG3 25 19 2 5 15 66 37,88% 28,79% 3,03% 7,58% 22,73% 

Frans RG1 697 730 141 91 122 1781 39,14% 40,99% 7,92% 5,11% 6,85% 

Frans RG2 871 1023 186 64 248 2392 36,41% 42,77% 7,78% 2,68% 10,37% 

Frans RG3 165 167 20 16 0 368 44,84% 45,38% 5,43% 4,35% 0,00% 

Frans RG4 18 118 3 11 16 166 10,84% 71,08% 1,81% 6,63% 9,64% 

Gids 25 1 14 0 0 40 62,50% 2,50% 35,00% 0,00% 0,00% 

GPB-opleiding 66 1 11 0 79 157 42,04% 0,64% 7,01% 0,00% 50,32% 

Grieks RG1 43 6 6 17 0 72 59,72% 8,33% 8,33% 23,61% 0,00% 

184

Grieks RG2 34 1 12 11 0 58 58,62% 1,72% 20,69% 18,97% 0,00% 

Grootkeukenhulpkok 7 2 3 0 0 12 58,33% 16,67% 25,00% 0,00% 0,00% 

Grootkeukenkok 8 0 0 0 0 8 100,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Grootkeukenmedewerker 28 2 3 2 0 35 80,00% 5,71% 8,57% 5,71% 0,00% 

Hoefsmederij BSO 2 1j onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend 

Hoefsmederij BSO 2 2j onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend 

Hoefsmederij BSO 2 sj onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend 

Hotel- en cateringmagagement 4 3 10 0 0 17 23,53% 17,65% 58,82% 0,00% 0,00% 

Hotelbedrijf 30 0 1 0 0 31 96,77% 0,00% 3,23% 0,00% 0,00% 

Hotelbedrijf 2004 152 2 12 1 13 180 84,44% 1,11% 6,67% 0,56% 7,22% 

Hotelonthaal 0 0 7 0 0 7 0,00% 0,00% 100,00% 0,00% 0,00% 

Hulpkelner 74 1 6 2 0 83 89,16% 1,20% 7,41% 2,41% 0,00% 

Hulpkok 541 15 81 5 0 642 84,27% 2,34% 12,62% 0,78% 0,00% 

Informatica 65 27 24 0 0 116 56,03% 23,28% 20,69% 0,00% 0,00% 

Informatica: Toepassingssoftware 248 42 39 1 35 365 67,95% 11,51% 10,68% 0,27% 9,59% 

Init.tot bibli.,documenta.&informa.kunde 16 4 5 0 0 25 64,00% 16,00% 20,00% 0,00% 0,00% 

Inrichten van de Woning 9 0 0 0 0 9 100,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Italiaans RG1 65 119 8 19 0 211 30,81% 56,40% 3,79% 9,00% 0,00% 

Italiaans RG2 132 100 2 10 18 262 50,38% 38,17% 0,76% 3,82% 6,87% 

Italiaans RG3 19 32 0 0 0 51 37,25% 62,75% 0,00% 0,00% 0,00% 

Italiaans RG4 6 0 0 1 0 7 85,71% 0,00% 0,00% 14,29% 0,00% 

Jeugd- en gehandicaptenzorg TSO 3 27 19 6 0 14 66 40,91% 28,79% 9,09% 0,00% 21,21% 

Kaderopl nurs gegr psych verpleging 2j 3 0 6 0 0 9 33,33% 0,00% 66,67% 0,00% 0,00% 

Kaderopl nurs gegr psych.verpleging 1j 0 0 9 0 0 9 0,00% 0,00% 100,00% 0,00% 0,00% 

Kadopl nurs gegrad ziekhuisverpleging 1j 0 0 20 0 0 20 0,00% 0,00% 100,00% 0,00% 0,00% 

Kadopl nurs gegrad ziekhuisverpleging 2j 1 0 20 0 0 21 4,76% 0,00% 95,24% 0,00% 0,00% 

Kadopl nurs geriatrie bejaardenzorg 1j 0 0 11 0 0 11 0,00% 0,00% 100,00% 0,00% 0,00% 

185

Kadopl nurs geriatrie bejaardenzorg 2j 0 0 12 0 0 12 0,00% 0,00% 100,00% 0,00% 0,00% 

Kantooradministratie & gegevensbeheer 55 45 0 0 0 100 55,00% 45,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Kelner banketdienst 11 0 0 0 0 11 100,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Keukenverantwoordelijke 14 0 0 0 0 14 100,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Kok 332 1 21 1 0 355 93,52% 0,28% 5,92% 0,28% 0,00% 

Latijns schrift RG1 0 0 90 0 61 151 0,00% 0,00% 59,60% 0,00% 40,40% 

Marketing 20 18 0 0 0 38 52,63% 47,37% 0,00% 0,00% 0,00% 

Nederlands tweede taal - verkort RG1 79 38 0 21 0 138 57,25% 27,54% 0,00% 15,22% 0,00% 

Nederlands tweede taal - verkort RG2 75 26 0 4 0 105 71,43% 24,76% 0,00% 3,81% 0,00% 

Nederlands tweede taal - verlengd RG1 140 63 82 0 9 294 47,62% 21,43% 27,89% 0,00% 3,06% 

Nederlands tweede taal RG1 3473 1208 2118 356 538 7693 45,14% 15,70% 27,53% 4,63% 6,99% 




NT2 professioneel bedrijfsgericht RG2 29 24 0 10 0 63 46,03% 38,10% 0,00% 15,87% 0,00% 

NT2 professioneel bedrijfsgericht RG3 26 23 0 7 0 56 46,43% 41,07% 0,00% 12,50% 0,00% 

Openbare besturen 33 1 11 0 23 68 48,53% 1,47% 16,18% 0,00% 33,82% 

Opfris Derde Graad TSO 16 19 0 0 0 35 45,71% 54,29% 0,00% 0,00% 0,00% 

PLC Technieker 7 0 0 0 3 10 70,00% 0,00% 0,00% 0,00% 30,00% 

Polyvalent verzorg./thuis-&bejaardenzorg 31 9 3 0 0 43 72,09% 20,93% 6,98% 0,00% 0,00% 

Pools RG1 24 2 10 19 0 55 43,64% 3,64% 18,18% 34,55% 0,00% 

Portugees RG1 29 0 1 8 0 38 76,32% 0,00% 2,63% 21,05% 0,00% 

Portugees RG2 34 0 9 7 0 50 68,00% 0,00% 18,00% 14,00% 0,00% 

Public relations en onthaal TSO 3 10 3 0 0 0 13 76,92% 23,08% 0,00% 0,00% 0,00% 

Residentieel Elektrotechnisch Installat. 7 1 0 0 5 13 53,85% 7,69% 0,00% 0,00% 38,46% 

Russisch RG1 15 11 0 0 0 26 57,69% 42,31% 0,00% 0,00% 0,00% 

Secretariaat-talen 2004 34 24 1 0 0 59 57,63% 40,68% 1,69% 0,00% 0,00% 

186

Seniorenconsulentenvorming onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend 

Slager,vleeswarenber.,fijnk.-trait. 2001 10 0 0 0 23 33 30,30% 0,00% 0,00% 0,00% 69,70% 

Slagersgast 17 2 6 0 0 25 68,00% 8,00% 24,00% 0,00% 0,00% 

Spaans RG1 163 217 45 61 79 565 28,85% 38,41% 7,96% 10,80% 13,98% 

Spaans RG2 191 155 9 22 8 385 49,61% 40,26% 2,34% 5,71% 2,08% 

Spaans RG3 0 45 0 3 0 48 0,00% 93,75% 0,00% 6,25% 0,00% 

Spaans RG4 8 17 0 0 0 25 32,00% 68,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Specifieke lerarenopleiding 228 27 47 0 58 360 63,33% 7,50% 13,06% 0,00% 16,11% 

Syndicaal werk 50 18 1 0 14 83 60,24% 21,69% 1,20% 0,00% 16,87% 

Toeristische gidsen 2j 7 0 1 0 0 8 87,50% 0,00% 12,50% 0,00% 0,00% 

Traiteur-banketaanemeer 21 0 1 0 0 22 95,45% 0,00% 4,55% 0,00% 0,00% 

Traiteurkok 47 3 1 0 0 51 92,16% 5,88% 1,96% 0,00% 0,00% 

Tuinbouw BSO 3 38 5 12 0 0 55 69,09% 9,09% 21,82% 0,00% 0,00% 

Uitsnijder/uitbener 15 2 1 0 0 18 83,33% 11,11% 5,56% 0,00% 0,00% 

Verzekeringen 4 4 0 0 0 8 50,00% 50,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Wijnkenner 53 0 6 0 0 59 89,83% 0,00% 10,17% 0,00% 0,00% 

Zaalverantwoordelijke 12 0 0 0 0 12 100,00% 0,00% 0,00% 0,00% 0,00% 

Analyse 

Algemeen kan er gesteld worden dat om en bij de helft van de cursisten die zich inschrijven voor een opleiding in het volwassenenonderwijs ook daadwerkelijk slagen. 50% 

van alle cursisten ronden hun opleiding succesvol af, voor 24% van de cursisten is dit niet het geval en 21% stopt vroegtijdig met de opleiding of neemt niet deel aan de 

eindevaluatie. 

Het studiegebied Voeding, kent het hoogste slaagpercentage (73%) en de minste uitval. De studiegebieden Talen RG 1&2 en Talen RG 3&4 kennen het laagste 

slaagpercentages. Amper 34% rondt de taalopleiding succesvol af. Dit studiegebied kent met 15% een hoog uitvalpercentage. Ook de HBO-opleidingen kennen een hoog 

slaagpercentage en slechts een beperkte uitval. 

Het studiegebied Nederlands tweede taal is perfect in verhouding met het algemene gemiddelde. Ongeveer de helft van alle cursisten NT2 slagen, een kwart slaagt niet en 

6% haakt vroegtijdig af. 

187

4.10. Inventaris Infrastructuur 

Overzicht lesplaatsen algemeen 

In praktisch alle gemeentes (en deelgemeentes Laken, Haren, Neder-Over-Heembeek) zijn er lesplaatsen van CVO’s aanwezig. DE opleidingen NT2 zijn logischerwijs het 

meest verspreid via het netwerk van scholen, gemeenschapscentra, e.d. In de (sterk Franstalige en welvarende) gemeentes Ukkel en Watermael-Bosvoorde is er 

momenteel geen enkele lesplaats van een CVO aanwezig. 

CVO Lethas: 13 lesplaatsen 

BRUSSEL-STAD: 4 

Rouppeplein 16, 1000 BRUSSEL 

Nieuwland 42, 1000 BRUSSEL 

Wetstraat 95, 1000 BRUSSEL 

Stormstraat 2, 1000 BRUSSEL 

ANDERLECHT: 2 

Eloystraat 80, 1070 ANDERLECHT(Kurasaw) 

Dokter Jacobsstraat 67, 1070 ANDERLECHT 

SCHAARBEEK: 1 

Pelletierstraat 100, 1030 SCHAARBEEK 

SINT-GILLIS: 1 

Ducpétiauxlaan 106, 1060 SINT-GILLIS 

SINT-AGATHA BERCHEM: 1 

J.B. Vandendrieschstraat 19, 1082 SINT-AGATHA BERCHEM(GC De Kroon) 

GANSHOREN: 3 

Van Overbekelaan 164, 1083 GANSHOREN(GC De Zeyp) 

De Villegaslaan 31, 1083 GANSHOREN 

Landsroemlaan 126, 1083 GANSHOREN 

KOEKELBERG: 1 

Hovenierstraat 100, 1081 KOEKELBERG 

188

CVO Brussel: 24 lesplaatsen 

ANDERLECHT: 3 

Materiaalstraat 67, 1070 ANDERLECHT 

Dapperheidsplein 7, 1070 ANDERLECHT 

Léon Delacroixstraat 28, 1070 ANDERLECHT 


Moutstraat 24, 1000 BRUSSEL-STAD 

Zespenningenstraat 70, 1000 BRUSSEL-STAD 

Oude Graanmarkt 5, 1000 BRUSSEL-STAD 

LAKEN: 2 

Emile Bockstaellaan 107, 1020 LAKEN 

Karel Bogaerdstraat 4, 1020 LAKEN 

VORST: 2 

Berthelotstraat 34, 1190 VORST 

Bondgenotenstraat 54, 1190 VORST 

SCHAARBEEK: 2 

Gallaitstraat 86, 1030 SCHAARBEEK 

Paleizenstraat 25-27, 1030 SCHAARBEEK 

JETTE: 2 

Leopold I straat 329, 1090 JETTE 

Laarbeeklaan 121, 1090 JETTE 

SINT-AGATHA-BERCHEM:1 

Egide Winteroystraat 34, 1082 SINT-AGATHA-BERCHEM 

SINT-GILLIS: 1 

189

Fortstraat 35-A, 1060 SINT-GILLIS 

SINT-JOOST-TEN-NODE:1 

Gemeentestraat 25, 1210 SINT-JOOST-TEN-NODE 

HAREN:1 

Kortenbachstraat 7, 1130 HAREN 

ELSENE:1 

Kroonlaan 12, 1050 ELSENE 

SINT-PIETERS-WOLUWE:1 

Orbanlaan 54, 1150 SINT-PIETERS-WOLUWE 

ETTERBEEK:1 

Oudergemselaan 90, 1040 ETTERBEEK 

SINT-LAMBRECHTS-WOLUWE:1 

Sint-Lambertusstraat 91, 1200 SINT-LAMBRECHTS-WOLUWE 

EVERE:1 

Sint-Vincentiusstraat 30, 1140 EVERE 

OUDERGEM:1 

Waverse steenweg 1747 1160 OUDERGEM 

CVO Elishout-COOVI: 2 lesplaatsen 

ANDERLECHT: 1 

Gryzonlaan 1, 1070 Anderlecht 

HOEILAART:1 

Duboislaan, 2, 1560 Hoeilaart 

190

CVO KHNB: 7 lesplaatsen 

ELSENE:4 

Kroonlaan 88, 1050 ELSENE 

Pleinlaan 2, 1050 ELSENE 

Pleinlaan 11, 1050 ELSENE 

Kroonlaan 12-14-16, 1050 ELSENE 

OUDERGEM: 1 

Triomflaan 174, 1160 OUDERGEM 


Ph. De Champagnestraat 23, 1000 BRUSSEL ( huis vNl) 

SCHAARBEEK:1 

Ch. Gilisquetlaan 34, 1030 SCHAARBEEK 

CVO HLFSW:1 lesplaats 


Stormstraat 2,1000 BRUSSEL STAD 

CVO Meise-Jette: 8 lesplaatsen 

JETTE: 6 



Leopold I straat 329, 1090 JETTE 

Wilgstraat 1, 1090 JETTE 

Kardinaal Mercierplein 6, 1090 JETTE 

Dansettestraat 30, 1090 JETTE 

ANDERLECHT: 1 

191

Emile Grysonlaan 1, 1070 ANDERLECHT 

LAKEN:1 

Emile Bockstaellaan 107, 1020 LAKEN 

CVO Strombeek-Grimbergen: 5 lesplaatsen 

LAKEN: 3 

De Wandstraat 14 1020 LAKEN 

Emile Bockstaellaan 107 1020 LAKEN 

Stalkruidlaan 1, 1020 LAKEN 

JETTE: 1 

Leoplold I- staat 329, 1090 JETTE 

NEDER-OVER-HEEMBEEK: 1 

Frans Vekemansstraat 116, 1120 NEDER-OVER-HEEMBEEK 

CVO VIVA SVV: 1 lesplaats 

SINT-AGATHA-BERCHEM: 1 

JB Vandendriesschestraat 11, 1082 SINT-AGATHA-BERCHEM 

CBE Brusselleer: 70 lesplaatsen 

192

16 in Molenbeek: 

Hoveniersstraat 47 10810 Sint-Jans Molenbeek 

Werkhuizenstraat 3-5 

Nijverheidskaai 121-123 

Henegouwenkaai 29 

JB decockstraat 54 

Schoolstraat 76 

Toverfluitstraat 19 

Merchemsesteenweg 9 

Werkhuizenstraat 38 

Ninoofsesteenweg 130 

Klokbloemstraat 14 

De Koninckstraat 65 

Ribaucourstraat 51 

Paruckstraat 20 

Van Meylestraat 90 

Ulensteraat 83 

14 in Anderlecht: 

Wayezstraat 56 1070 Anderlecht 

G. Moreaustraat 110 

G. Moreaustraat 104 

Van Sousstraat 80 

Kommenstrtaat 36 

Dorpsstraat 30 

Veeweidestraat 82 

Itterbeekselaan 226 

Resedastraat 61 

Van Winghenstraat 1 

Dr. Jacobsstraat 67 

Dr. Jacobsstraat 49 

De Fiennestraat 81-83 

Materiaalstraat 67 

11 in Brussel-Stad: 

Marcqstraat 16 – 1000 Brussel-Stad 

Marcqstraat 17 

Oude Graanmarkt 5 

Ph. de Champagnestraat 23 

Groendreef 16 

J.W. Wilsonstraat 21 

Karthuizerstraat 60 

Groot Sermensytraat 8/1 

Moutstraat 24 

Cellebrorsstraat 16 

Vossenplein 23 

8 in Schaarbeek: 

Gallaitstraat 86 1030 Schaarbeek 

Philomènestraat 39 

R. Vandevelde straat 4 

Van ijsendijckstraat 24-32 

Dupontstraat 58 

Rubensstraat 108 

Collignonplein 4 

Liedtstraat 27-29 

6 in Vorst: 

Hallestraat 34 1180 Vorst 

Verbindingslaan 52 

Tweede Britse Legerlaan 27 

Brusselsteenweg 217 

De Fierlandstraat 35 

De Mérodestraat 331-333 

4 in Laken: 

Claessensstraat 59 1020 Laken 

L. Wittouckstraat 46 

D. Léfevrestraat 41 

Pioenenstraat 4 

3 in Evere: 

Sint-Vincentiusstraat 30 1140 Evere 

Oudstrijderslaan 61 b 

Sint-Vindcentiusstraat 29 

2 in st. Gillis: 

Montenegrostraat 21 1060 Sint-Gillis 

Bronstraat 86 

2 in Sint-Joost: 

Gemeentestraat 25 Sint-Joost-ten –Node 

Grensstraat 67 

1 in Jette: 

Leopold I-straat 1090 Jette 

1 in Koekelberg: 

Panthéonlaan 14 1081 Koekelberg 

1 in Etterbeek: 

Chambérystraat 24 1040 Etterbeek 

1 in Haren: Verdunstraat 381 1130 Haren 

193

Tabel. Overzicht aantal lesplaatsen in BHG per centrum (zie bijlage) 

CBE brusselleer 70 

CVO Brussel 24 

CVO Lethas 13 

CVO Meise-Jette 8 

CVO KHNB 7 

CVO Strombeek 5 

CVO Elishout COOVI 2 

CVO HLFSW 1 

CVO VIVA SVV Brabant 1 

Tabel: Aantal lesplaatsen per gemeente 

Anderlecht 24 

Brussel-Stad 23 

Sint-Jans-Molenbeek 16 

Schaarbeek 13 

Laken 9 

Jette 8 

Vorst 8 

Elsene 6 

St. Agatha-Berchem 4 

Evere 4 

ST.Gillis 3 

St.Joost-ten Node 3 

Oudergem 3 

Koekelberg 3 

Ganshoren 3 

Haren 2 

Etterbeek 2 

ST.Pieters-Woluwe 2 

Neder-Over _Heembeek 1 

St.Lambrechts-Woluwe 1 

Hoeilaart 1 

Analyse 

De lesplaatsen zijn onevenredig over de gemeentes verdeeld (ook over de deelgemeentes van Stad Brussel, 

namelijk Laken, Haren, Neder-Over-Heembeek), afhankelijk van het soort opleiding. Voornamelijk NT2 

opleidingen zijn vrij algemeen verspreid (net als enkele talenopleidingen). 

Koploper is de Stad Brussel (met 4 deelgemeentes) met 35 lesplaatsen (slechts 23 voor 1000 Brussel), daarna 

Anderlecht (24), Sint-Jans-Molenbeek (16, maar allemaal van CBE Brusselleer), Schaarbeek, Jette, Vorst, 

Elsene,… . In 12 gemeentes zijn er minder dan 5 lesplaatsen van een CVO aanwezig, wat qua ruimtelijke 

spreiding beter kan (decentralisatiegedachte: breng de opleiding bij de burger…). 

194

- De CVO’s en CBE in het werkingsgebied van het consortium maken gebruik van ruim 141 

lesplaatsen/leslokalen. Er zijn gewone leslokalen, maar ook PC lokalen, praktijklokalen (labo’s, 

leskeukens,…); deze situeren zich meestal in de hoofdvestigingsplaats. 

- De meeste leslokalen behoren tot het eigendom van de school; meestal voor taalcursussen (waarbij groot 

aandeel NT2) worden er leslokalen gehuurd in vnl. gemeenschapscentra, dienstencentra, hogescholen, 

secundaire scholen, basisscholen, enz. 

- Alle lesplaatsen zijn voldoende bereikbaar met openbaar vervoer (tram, bus, metro). 

- In sommige lesplaatsen ontbreekt een onthaal- of recreatieve ruimte; dit is niet het geval in 

gemeenschapscentra of dienstencentra. 

4.11. Inventarisatie samenwerkingsverbanden 

Modaliteit 

samenwerking 

CVO 

Lethas 

CVO 

Brussel 

CVO 

Elishout 

CVO 

KHNB 

CVO 

HLFSW 

CVO M- 

J 

CVO 

Strombeek 

CVO 

VIVA CBE TOTAAL 

3 CVO's- 

CBE 

CBE- CVO X X X 

CVO –CVO X X X X X 5 CVO's 

5 CVO's- 

CVO-CBE- VDAB X X X X X CBE 

2 CVO's- 

CVO-CBE-Syntra X X CBE 

CVO-CBEderdenpartners 

4 CVO's- 

X X X X CBE 

CVO-CBE- 

7 CVO's- 

Gemeenschapscentra X X X X X X X CBE 

CVO-CBE- SCW X X 2 CVO’s 

CVO-CBE-sectoren X X 2 CVO's 

CVO-CBE-Huis vh 

Nederlands Brussel X X X X X X X 

7 CVO's- 

CBE 

4 CVO's- 

CBE 

CVO-CBE- BO X X X X X 

CVO-CBE-SO X X 1 CVO 

CVO-CBE-CDO X X 2 CVO's 

CVO-CBE-HO X X X X X X 6 CVO's 

CVO-CBE-Univ.Ond. X X X 3 CVO's 

Andere X X 2 CVO 

TOTAAL soorten 7 10 7 7 4 8 5 1 8 

Verduidelijking: 

CBE-CVO 

- CVO Brussel met CBE Brusselleer: aanvullende modules rekenen en studiebegeleiding bij opleiding 

Algemene Vorming / TKO en project doorstroom NT2 cursisten CBE naar lesgroep RG 1.2 CVO Brussel 

- CVO KHNB met CBE Brusselleer: project doorstroom NT2 cursisten CBE naar lesgroep RG 1.2 KHNB 

- CBE Brusselleer: wenst/plant samenwerking CVO’s i.k.v. opvolging cursisten opstap FR en E 

195

CVO-CVO 

- Samenwerking i.k.v. BEO, het expertisenetwerk voor professionalisering van het beroep van leraar (i.s.m. 2 

andere CVO’s ( CVO Elishout en CVO Crescendo), de Erasmushogeschool Brussel, VUB en Pedagogische 

Begeleidingsdiensten) 

- CVO Brussel met CVO Elishout Coovi inzake combinatie beropesgerichte opleidingen en algemene vorming 

om diploma secundair onderwijs te verwerven 

- CVO Elishout COOVI met CVO Meise-Jette: voor taalbegeleiding NT2 in Lerarenopleiding op maat, 

Bakkersgast, broodbakker, Uitsnijder-uitbener ( in infrastructuur Coovi) 

- CVO Meise-Jette geeft Spaans en Engels aan reisleiders/cursisten CVO Elishout 

- CVO KHNB met andere CVO’s aangesloten bij VOOP / VONAC: CVO Vilvoorde en CVO Strombeek (m.b.t. 

arbeidsreglement, werkplekleren) en ICT-overeenkomst met CVO Vilvoorde, CVO Strombeek, CVO Temse 

en CVO Elishout COOVI 

CVO-CBE-VDAB / Syntra/ derden 

- CVO Brussel: doorstroom cursisten verzorgenden - opleidingen Groep Intro Brussel naar opleiding 

verzorgende TKO 

- CVO Brussel met opleidings- en tewerkstellingsinitiatieven Elmer, de Buiteling, Aksent i.f.v. NT2-trajecten 

- CVO Brussel met VDAB –RDB Brussel: planning samenwerking technische opleidingen (PLC Technieker, 

Elektrotechnisch Installateur, …) 

- CVO Lethas met Intec: NT2 ondersteuning tijdens ICT-opleidingen sinds schooljaar 2002-2003 

- CVO Lethas met Kurasaw: modules Nederlands RG 1, sinds 2004-2005 

- CVO Lethas met Afri-kans: modules Nederlands RG 1, sinds 2004-2005 

- CVO Lethas met VDAB: CVO Lethas organiseert occasioneel (op vraag van VDAB) modules HBO 

Boekhouden overdag in de lokalen van VDAB Wetstraat sinds 2003 

- CVO Lethas organiseert op vraag van VDAB cursussen NT2 Vacant (vooropleiding technische opleidingen) 

sinds 2004-2005 

- CVO HLFSW plant samen te werken met VDAB omtrent werkplekleren en voor doorverwijzing van 

studenten 

- CVO Elishout COOVI met VDAB: voor afdelingen Farmaceutisch technisch assistent, Specifieke 

Lerarenopleiding op maat, Voeding (opleidingen hulpkok, kok, grootkeukenkok, grootkeukenhulpkok, 

grootkeukenmedewerker, hotelbedrijf, hulpkelner, kelner, kelner banketdienst, keukenverantwoordelijke, 

traiteurkok, traiteur-banketaannemer, wijnkenner, zaalverantwoordelijke, broodbakker, bakkersgast, 

uitsnijder-uitbener) 

- CVO Elishout COOVI met Inverde (Hoeilaart): modules in tuinbouw 

- CVO Elishout COOVI met Groep Intro Brussel: in hulpkok en tuinbouw 

- CVO Meise-Jette met Syntra Brussel: taalcoaching bij kappersopleiding 

- CBE Brusselleer met BON vzw: 41 modules voor inburgeraars (via 3 antennes BON) (i.k.v. werking NIEW) 

- CBE Brusselleer met VDAB en derden: 18 modules voor werkzoekenden i.s.m. VDAB + voortraject NL voor 

social Profitsector, + voortraject bouwopleiding groep Intro 

- CBE Brusselleer taalcoaching (i.k.v. alfabetiseringsplan) bij opleidingsprojecten van Jes, Aksent, SIT en EAT 

196

- CBE Brusselleer voor wiskunde ism VDAB opleidingscentrum, AGE, Nivo Bouwatelier 

- CBE Brusselleer voor taalcoaching bij Syntra Brussel 

CVO-CBE- SCW/ Sectorfondsen 

- CVO Brussel: samenwerking met CEVORA inzake aanbieden (i.o.v. Cevora) opleiding Administratief 

bediende personeelszaken 

- CVO Brussel met Brussels seniorencentrum: samenwerking inzake doorstroom senioren-cursisten naar 

opleiding ICT en talen 

- CVO Brussel met de meeste Brusselse gemeenschapscentra: i.f.v. lesplaatsen 

- CVO Brussel met vzw Bru-taal: doorverwijzing cursisten naar Bru-taal 

- CVO Lethas met GC De Zeyp in Ganshoren / GC De Kroon in Sint-Agatha-Berchem: huur van lokalen 

overdag om cursussen NT2 en Frans in te richten, sinds 2002 

- CVO HLFSW werkt sterk samen inzake inhoudelijke ondersteuning / stages et organisaties die werken 

omtrent gezin, relaties en opvoeding 

- CVO HLFSW werkt rond ouderen samen met VVSG en OOK 

- CVO Elishout met CEVORA: samenwerking m.b.t. traject voor bediendenopleiding (modules van 

Elishoutopleiding Openbare besturen) 

- CVO Meise-Jette met gemeenschapscentra i.f.v. lesplaatsen (GC Nekkerdal, Essegem,…) 

- CVO Meise-Jette met CEVORA (2009-2010): Adm. Bediende personeelszaken 

- CVO Strombeek met gemeenschapscentra: lesplaatsen 

- CVO KHNB met GC Elzenhof: lesplaats 

- CBE Brusselleer met wijkwerkingen: wijkwerking Camelia, Dar Al Amal, Vrienden van ‘t huizeke, Chez Nous, 

Medes (i.k.v. werking WAZ) 

- CBE Brusselleer met diverse GC (lesplaatsen): Ten Noey, Everna, De Kriekelaar, Essegem, De Markten, De 

Platoo, De Rinck, Vaartkapoen, 

CVO-CBE-Huis van het Nederlands 

- CVO Brussel voor NT2 partner: in NT2 werkgroep/verwijzing bij intake 

- CVO Lethas: huur lokalen overdag en ’s avonds om cursussen NT2 te organiseren 

- CVO Lethas: deelname aan trefdagen NT2, georganiseerd en gecoördineerd door het Huis van het 

Nederlands, trefdagen georganiseerd door de onderwijskoepels 

- CVO Elishout: taalondersteuning NODO in Lerarenopleiding op maat, broodbakker, bakkersgast, uitsnijderuitbener 

- CVO Elishout: EIF project (taalcoaching + herwerking cursussen) 

- CVO Meise-Jette: deelname aan taalcoachingproject via ESF 

- CVO Meise-Jette: deelname aan NT2-project SCHOOL & OUDERS (HvNB) ( 2 basisscholen + één voor 

lokaalgebruik) 

197

- CVO Strombeek: deelname project NT2 voor 12-16 jarigen (HvNB) 

- CVO KHNB: partner Huis lid AV/ werkgroep NT2 (+ lesplaats) 

- CBE Brusselleer: deelname project School en ouders 

CBE-CVO met scholen secundair onderwijs, deeltijds onderwijs, deeltijds-kunstonderwijs, hoger en 

universitair onderwijs 

- CVO Brussel met Erasmushogeschool - opleiding Syndicaal werk: infrastructuur + inhoudelijk samenwerken 

- CVO Brussel met CDO Schaarbeek-Evere: CDO-opleiding 

- CVO Brussel: Centrale Examencommissie in zelfde gebouw 

- CVO Lethas met Sint-Guidoinstituut: taalcoaching NT2 aan de cursisten 4 e graad Verpleegkunde van het 

Sint-Guido instituut sinds schooljaar 2007-2008 

- CVO Lethas met Sint-Guidoinstituut: NT2-cursussen aan ouders en leerlingen sinds schooljaar 2003-2004. 

NT2 cursussen aan ex-OKAN-leerlingen (sinds 2008-2009) 

- CVO Lethas met Sint-Pieterscollege (lokalen): cursussen NT2 aan ouders van leerlingen, ex-OKAN-lln. (sinds 

2008-2009) 

- CVO Lethas met CDO Don Bosco Woluwe: cursussen NT2 aan ex-OKAN-lln. (sinds 2008-2009) 

- Lethas met HUB – Honim: taalcoaching Nederlands aan de (van origine anderstalige) studenten van 

HONIM van wie de taalkennis Nederlands onvoldoende is, voornamelijk bij schrijfopdrachten. Sinds 2004. 

- CVO Lethas met HUB – Ehsal: aanvullende cursussen Frans aan studenten lerarenopleiding in opleiding 

met als doel sneller te slagen voor het Brussels Taalexamen Frans voor onderwijzers. Sinds 2006. 

- CVO HLFSW werkt samen met HUB, VUB, afhankelijk van lopende projecten 

- CVO HLFSW werkt i.k.v. Grundtvig project samen met verschillende partners uit andere landen 

(i.k.v.ontwikkeling “FAMcompass” (ontwikkelen van instrumenten voor het testen van competenties 

verworven in gezin en familie) 

- CVO FHS met HU Brussel / EHSAL: maakt deel uit van dezelfde inrichtende macht / intensieve 

samenwerking op niveau van infrastructuur / gebruik van gezamenlijk elektronisch leerplatform 

- CVO Elishout COOVI met Erasmushogeschool: talenttraining voor o.m. lerarenopleiding, gezondheidszorg 

- CVO Elishout met CDO Groep Intro: planning van samenwerking m.b.t. opleiding Hovenier parken en 

tuinen en hulpkok 

- CVO Meise-Jette met VUB: geeft ondersteunend Engels voor Chinese studenten op VUB 

- CVO Meise-Jette met VUB: NT2 ( op laarbeeklaan) 

- CVO Meise-Jette met Erasmushogeschool (Frans) 

- CVO Strombeek met basisschool N-O Heembeek: los van project School & ouders; doorstroom ouders naar 

lesplaatsen ‘De Wand en NO Heembeek’ (vraag vanuit school zelf). 

- CVO Strombeek met M.Assumptalyceum: inzake taallessen NT2 leerlingen 12-16 j. 

- CVO KHNB project met Universiteit Amsterdam 

198

- CVO KHNB met VUB, Vesaliuscollege, Boston University, BICCS ( Postgraduate Chinese students),KAE Hiel 

voor lesplaatsen 

- CBE Brusselleer met basisscholen: i.k.v. MO-module ‘opvoeding en kinderen’, module communicatie 

Andere 

- CVO KHNB met Nederlandse Taalunie: KHNB erkend als examencentrum voor de overheid, en met 

Chambre de Commerce et d’Industrie Parijs (erkend examencentrum Frans 1 ste en 2 de RG), en met British 

Council, en Goethe-Institut en Selor, Instituto Cervantes, Istituto Italiano di Cultura 

- CVO KHNB met Erkend taalexamencentrum voor onderwijzend personeel in Brussel en Vlaams-Brabant 

- CVO KHNB met Grundtvig project Talkative 

- CVO Meise-Jette met gemeente Jette(voor NT2: school en ouders en voor informatica: senioren) 

- CVO Meise-Jette met KAEI Hiel (Portugees) 

4.12. Gesignaleerde probleemstellingen 

Prioriteiten 

INFRASTRUCTUUR 

- Er is een algemeen tekort aan lesinfrastructuur, zowel voor technische ateliers, praktijklokalen als gewone 

lokalen en dit over alle 19 gemeenten. Een samenwerking betreffende huur en/of uitwisseling met andere 

publieke verstrekkers (VDAB, Syntra, Private opleidingspartners, ….), socio-culturele partners, 

onderwijsverstrekkers (SO, HO, universiteiten, …) is hier opportuun. Dit vereist per centrum en per 

opleiding een grondige doorlichting aangaande noden. 

- Nijverheids- en industrieel georiënteerde CVO-opleidingen zijn schaars in Brussel (n.a.v. infrastructuur, 

technische uitrusting, …), maar wel gevraagd i.f.v. onder meer knelpuntberoepen. De uitbouw van meer 

technisch georiënteerde opleidingen en de noodzakelijke infrastructuur vereist overleg en samenwerking 

met de 5 door VDAB en het Gewest erkende Brusselse beroepenreferentiecentra (ICT, bouw, horeca, 

transport en logistiek en mechanica). 

SAMENWERKING 

- Het aantal duale en geïntegreerde trajecten is beperkt in Brussel; gezien de grote groep anderstaligen 

aanwezig in het Brussels Gewest is het ontwikkelen van duale NT2 trajecten (met voor- of 

nevenschakeltraject) méér en méér een noodzaak, teneinde het taalniveau voldoende acceptabel te 

houden. Ook beroepsgerichte trajecten en diplomagerichte trajecten zijn noodzakelijk inzake een goede 

door- en uitstroom; dit vereist projectmiddelen en ondersteuning/procesbegeleiding door externe 

partners (Huis van het Nederlands Brussel, goede praktijken bij private opleidingspartners,…). 

- Gezien de complementariteit en overlapping van de opleidingen van VDAB Brussel met het 

opleidingsaanbod van de centra, is de samenwerking met VDAB-RDB een must (cfr. goede praktijk CVO 

Elishout COOVI, CVO Lethas). Vanuit de CVO’s wordt eveneens een dringende vraag naar verduidelijking 

van het profiel middenstandsopleidingen Syntra gesteld (gezien de sterke overlapping van het aanbod). 

- De Brusselse centra stellen ook meer samenwerking/overleg met instellingen secundair onderwijs voor 

(inhoudelijk en logistiek), gezien een grote doorstroom van jongeren uit SO naar meer beroepsgerichte 

opleidingen. Het aanbieden van modules ter oriëntatie of ter aanvulling van de lesinhouden kan een optie 

zijn (en dit betreffende technische opleidingen) of in functie van doorstroming naar Tweedekansonderwijs 

(en dit na uitval in secundair onderwijs). 

199

- In verband met HBO-opleidingen wordt de vraag gesteld naar betere afstemming met hoger en universitair 

onderwijs: welke mogelijkheden inzake infrastructuur en welke mogelijkheden inzake aanbieden 

bestaande / nieuwe opleidingen HBO (in kader van te implementeren HBO-decreet). 

- Ook een afstemming/ uitwisseling methet omvangrijke Franstalige Onderwijs Sociale Promotie kan 

mogelijkheden bieden (infrastructuur,methodieken,…). 

- De centra vinden de wisselwerking met de in Brussel aanwezige sectorfondsen te gering en onderbenut : 

wat staat er in de sectorconvenanten van de opleidingsfondsen inzake samenwerking met 

volwassenenonderwijs (t.v.v. werknemers en werkzoekenden) Wat kan de samenwerking met het RTC 

(regionaal technologiecentrum) Vlaams-Brabant-Brussel betekenen voor de Brusselse CVO’s 

DOORSTROOM 

- De doorstroom van cursisten CBE naar CVO is praktisch nihil. Het verschil in aanpak en methodiek van CBE 

en CVO verhoogt de drempel van overstap. Door een aantal experimenten (cursisten CBE begeleid 

overgestapt naar CVO), wordt getracht een methodiek uit te werken. 

- De doorstroming van cursisten aan talenopleidingen (RG1) naar RG 2, 3 en 4 is te beperkt en kent 

onduidelijke oorzaken. Een onderzoek naar uitval en remediering is hier op zijn plaats. 

- De doorstroming van NT2-cursisten naar andere CVO- opleidingen (in eigen centrum of naar andere 

centra) is problematisch. Er dient onderzocht of dit op alle niveaus (SO, TKO, en HBO) mogelijk is + wat zijn 

de mogelijkheden van het uitwerken van een traject voor deze cursisten, o.m. detectie mogelijke 

vervolgopleidingen in CVO’s en HO, niveaubepaling Nederlands per opleiding, trajectkeuze/begeleiding 

cursisten, … 

- De doorstroom van NT2- en andere opleidingen naar modules toepassingssoftware moet verhogen (i.p.v. 

hoge bezettingsgraad senioren). Ook de doorstroom CBE-cursisten ICT naar CVO-opleidingen en 

beroepsopleidingspartners wordt als prioriteit gezien. 

- De doorstroom van personen ( werkzoekenden) uit kansengroepen is veel te laag ; niettegenstaande 

infosessies/ bezoeken vanuit de lokale werkwinkels en derdenpartners en de interesse vanuit de 

doelgroep, is de doorstroom niet effectief. Meer trajectopvolging is noodzakelijk. 

- Het studiegebied “personenzorg” verder stimuleren en vergroten van de doorstromingsmogelijkheden 

vanuit bvb. NT2 – opleidingen en dit in functie van de arbeidsmarkt 

- De inburgeraar kan na zijn primair inburgeringstraject vaak enkel doorstromen naar een professioneel 

traject, niettegenstaande er in Brussel een sterke vraag is naar een educatief traject (naar CVO en Hoger 

Onderwijs). Door samen met de 2 andere consortia Vlaams-Brabant, de Huizen van het Nederlands Brussel 

en Leuven en de onthaalbureaus Brussel en Leuven en diverse HO-instellingen, plant Brucovo het project 

“uitbouw intermediaire instantie educatief secundair traject “ uit te werken vanaf sept. 2009. Daarmee 

willen we de trajectopvolging en doorverwijzing optimaliseren voor deze doelgroep (en disseminatie naar 

andere doelgroepen). 

- Eind december 2009 is Brucovo gestart met een doorstroomproject voor NT2 cursisten. Drie 

toeleidingsagenten zijn aan de slag in de vijf CVO’s die een aanbod NT2 hebben in het Brussels 

Hoofdstedelijk Gewest en in CBE Brusselleer. NT2-cursisten met vragen over CVO opleidingen in Brussel 

kunnen bij hen terecht. Geïnteresseerden worden door de agentes begeleid bij het maken van een 

opleidingskeuze. 

Naast hun informatie- en begeleidingsactiviteiten, werken de agentes ook samen met Beeldenstorm vzw 

aan een kortfilm die binnen het kader van het project, maar ook daarbuiten kan worden ingezet. Intussen 

groeit er ook een wisselwerking tussen Brucovo’s doorstroomproject en het pilootproject voor de uitbouw 

van een intermediaire instantie voor inburgeraars met een educatief perspectief. 

200

4.13 . Gedetineerdenwerking 

a) Specifieke opdracht van het consortium 

Het Brussels consortium voor Volwassenenonderwijs heeft een heel specifieke opdracht met betrekking tot 

onderwijscoördinatie gedetineerden (cfr. Art.12 in samenwerkingsovereenkomst tussen de Vlaamse Regering 

en het Brussels Consortium Volwassenenonderwijs d.d. 14012009). Daartoe ontvangt elk consortium, met een 

penitentiaire instelling op zijn grondgebied, een specifieke enveloppe middelen op basis van het aantal 

gedetineerden. 

Het consortium treedt op als intermediair aanspreekpunt tussen de centra volwassenenonderwijs en 

basiseducatie enerzijds en de strafinrichting/arresthuis anderzijds. 

De specifieke resultaatsverbintenissen van het consortium zijn: 

- De coördinatie en ondersteuning van de centra voor volwassenonderwijs bij de uitwerking van een 

onderwijsbeleid voor gedetineerden 

- De organisatie van het detecteren van onderwijs- en vormingsbehoeften van gedetineerden 

- De begeleiding van het onderwijstraject van gedetineerden 

b) Situering van de Brusselse gevangenissen 

Sint-Gillis: 

• Tweedelijns arresthuis voor beklaagden van het juridisch arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde. Een 

groot aantal beklaagden verblijft eerst korstondig in de gevangenis van Vorst, waarna ze overgebracht 

worden naar de gevangenis van Sint-Gillis. De helft van de gedetineerdenpopulatie bestaat uit 

veroordeelden. 

• Beklaagden en veroordeelden 

• Prefab: vleugel van de werkers; met een uitzonderlijk regime 

• Mannen: ongeveer 620 

• Overbevolking 

Vorst: 

• Eerstelijns arresthuis 

• Beklaagden en veroordeelden 

• Werkers hebben een speciaal regime 

• Annex met geïnterneerden 

• Mannen: ongeveer 650 

• overbevolking 

Berkendael: 

• Arresthuis en strafhuis 

• Vrouwengevangenis 

• ongeveer 75 

Administratief gezien betreft het slechts twee gevangenissen. De vrouwengevangenis van Berkendael is 

administratief verbonden met die van Vorst. Sint-Gillis wordt beschouwd als de Nederlandstalige gevangenis, 

201

Vorst als de Franstalige. In de praktijk worden beide landstalen gebruikt in alle communicatie in de 

gevangenissen. De opdeling tussen Vlaamse en Waalse gevangenissen is een louter theoretische 

aangelegenheid die tot gevolg heeft dat het inrichtingshoofd van Sint-Gillis Nederlandstalig is en die van Vorst 

Franstalig. Ongeveer één derde van de opsluitingsdossiers wordt in het Nederlands behandeld. 

c) Behoeftenonderzoek 

In oktober 2009 werd er in de gevangenis van Sint-Gillis een behoeftenonderzoek uitgevoerd. De steekproef 

beperkte zich enkel tot Nederlandstaligen en anderstaligen verblijvend op alle vleugels in de gevangenis van 

Sint-Gillis. Op 22 oktober 2009 werd hiervoor een lijst getrokken via het griffieprogramma van de gevangenis. 

De lijst betrof 189 uitsluitend mannelijke gedetineerden. De bevraging van de Vlaamse Overheid heeft 101 

gedetineerden kunnen bereiken en heeft 86 valide enquêtes opgeleverd. 

Op een totaal van 86 gedetineerden spreken en begrijpen er 55 Nederlands (64%). 47 onder hen kunnen 

eveneens Nederlands schrijven. Slechts 4 gedetineerden kunnen noch lezen noch schrijven … We stellen ons 

de vraag of er op deze vraag niet wenselijk is geantwoord omwille van de schaamte die in sommige culturen 

rond analfabetisme hangt. 84% van de ondervraagden zegt het Latijns schrift te beheersen, terwijl 30,23% (26) 

nooit met een computer heeft gewerkt. 

Wanneer we peilen naar de scholingsgraad geven de bevraagde gedetineerden aan gemiddeld 10 jaar naar 

school geweest. Van de 86 ondervraagden is 26,74% (of 23 gedetineerden) in België naar school geweest. Meer 

dan de helft (45) van de bevraagde gedetineerden beweren een diploma secundair onderwijs op zak te 

hebben, bekomen in België of in het buitenland. Dit cijfer ligt opvallend hoog, in vergelijking met eerdere 

bevragingen. Het meest voorkomende niveau van opleidingsgraad is de BSO-richting (23,26%), gevolgd door de 

TSO- en de ASO-richting (beiden 19,77%). 

Uit de resultaten van de bevraging over het onderwijsaanbod in de gevangenis blijkt een zeer grote vraag naar 

talen. Het thema dat door de bevraagde gedetineerden het meest geleerd wil worden is de Franse taal (14% 

van de antwoorden), gevolgd door lessen Engels, keukenmedewerker, tuinbouw en kennismaking met de 

computer. De Nederlandse lessen kunnen rekenen op 11,25% van de antwoorden (zie onderstaande tabel) 

Vermelden we nog dat 3/4 e van de ondervraagde populatie geen lessen hebben gevolgd in andere 

gevangenissen, meestal omdat het hun eerste opsluiting in België betrof. Voor meer dan de helft van de 

bevraagde gedetineerden maakt het niet uit wanneer de lessen plaatsvinden (45 geven aan geen voorkeur te 

hebben = 52,33%). De grootste drijfveer voor gedetineerden om op het lessenaanbod in de gevangenis in te 

gaan zijn 1) om later werk te vinden en 2) om de eigen kennis te verruimen. Van het deeldomein onderwijs in 

de gevangenis wordt vooral informatie over onderwijs binnen de gevangenis verwacht, meer bepaald naar 

groepslessen (27,5%), maar ook informatie over een combinatie van onderwijs binnen & buiten de gevangenis. 

Tabel: Wat zouden de bevraagden graag leren 

Thema lesmoment N= % 

Nederlands voor anderstaligen 22 6,69% 

Nederlands Lezen & Schrijven 15 4,56% 

Frans 46 13,98% 

Engels 32 9,73% 

202

Duits 6 1,82% 

Spaans 15 4,56% 

Andere talen 11 3,34% 

Kinderen en opvoeding (MO) 13 3,95% 

Wiskunde 15 4,56% 

2 e kansonderwijs 15 4,56% 

Keukenmedewerker 32 9,73% 

Tuinbouw: groenzorg 27 8,21% 

Kennismaking met computer 25 7,60% 

Andere programma’s op computer: 

- Beginners 9 2,74% 

- Gevorderden 12 3,65% 

Voorbereiding op theoretisch rijbewijs 13 3,95% 

Andere 21 6,38% 

d) Acties in 2010 

Op basis van de resultaten van het bovenstaande behoeftenonderzoek zijn we gestart met een eerste aanbod 

in de gevangenissen. 

Gevangenis van Sint-Gillis 

Leergebied: Nederlands lezen en schrijven NT1 ( CBE Brusselleer) 

Start: sept 2009 – juni 2010 

Niveau: M BE 046 – M BE 054 (verschillende modules bij elkaar) 

Type: groepscursus met begeleiding van professionele leerkracht CBE 

Studieduur : modules van 80 u. voor min. 6 deelnemers 

Frequentie: 1 x 3 u/ week (op donderdagvoormiddag) 

Gemiddelde aanwezigheid: 10 cursisten 


Niveau: M BE 046 – M BE 049 




203

Leergebied: Nederlands aan anderstaligen NT2 ( CVO Lethas) 

Start: april 2010 – juni 2010 

Niveau: RG 1.1.1 

Type: groepscursus met begeleiding van professionele leerkracht CVO Lethas 

Studieduur: module van 60 u voor min. 12 deelnemers 

Frequentie : 2 x 3 u. per week 

Aantal cursisten: 5 

Behaalde deelcertificaten: 2 

Sedert juni 2010 hebben de verschillende (reeds aanwezige) partners van het Strategisch Plan voor 

Hulp- en dienstverlening in de Brusselse gevangenissen een gemeenschappelijke bureau in Sint-Gillis 

en zijn ze beter bekend onder de ‘BRUG’. 

In de doelstelling van het jaarplan van de BRUG werd het volgende opgenomen, specifiek voor onderwijs: 

Eind 2010 heeft de onderwijs-BRUG in Sint-Gillis een programma van enerzijds individuele begeleiding 

en anderzijds een groepsaanbod dat inspeelt op de behoeften van gedetineerden. Tegelijkertijd 

verkent de onderwijs-BRUG tegen eind 2010 de mogelijkheden voor groepsaanbod en individuele 

begeleiding in de gevangenissen van Vorst en Berkendael. 

Operationalisering: 

Opstart 

• Groepsaanbod: Opleiding Basiskeuken 

• Groepsaanbod: Opleiding Informatica 

Voortzetting 

• Groepsaanbod: Lezen en schrijven (NT1) 

• Individuele begeleidingen 

• Opportuniteit update behoefteonderzoek 

• Individuele begeleidingen 

Leergebied: Basis Keuken 

Start: 9 nov 2010 – 10 dec 2010 

Type: groepscursus met begeleiding van professionele leerkracht CVOElishoutCOOVI 

Studieduur: module van 40 u (lesuren van 50 min)voor min. 8 deelnemers 

Frequentie: 2 x 3,5 u/week (dinsdag- en vrijdagnamiddag) 

Leergebied: Informatica 

Aanpassen computers in het computerlokaal met een Nederlandstalig besturingssysteem 



Niveau: M BE 046 – M BE 049 

204




Opstart 

Gevangenis van Vorst 

• Evt individuele begeleidingen 

Voortzetting 


Start: september 2010 – juni 2011 

Niveau : M BE 046 – M BE 054 (verschillende modules bij elkaar) 



Frequentie : 1 x 3 u/ week (op donderdagnamiddag) 

Gevangenis van Berkendael 

Opstart 

• Opportuniteit behoefteonderzoek; bevraging bij de directie en/of PB’ers 

• Evt individuele begeleidingen 

e) Knelpunten Brusselse gevangenissen 

In de Brusselse gevangenissen gaat nog heel veel tijd naar lobbywerk gezien het zeer recent implementeren 

van het STRAP en dit met een halftijdse functie van OC, gefinancierd door het Ministerie van Onderwijs. 

Sint Gillis: 

Een speciaal vakbondsakkoord (in het verleden) belemmert zeer zwaar het groepsaanbod (niet 

vleugeloverschrijdend; onmogelijk om de delers te halen). 

Dit werd heel concreet bij de organisatie van het NT2-aanbod in april 2010. Op basis van de screening door het 

Huis van het Nederlands waren er 20 gedetineerden die geïnteresseerd waren in het NT2-aanbod en op 

hetzelfde kennisniveau gescreend waren. De mutatie naar vleugel D als ze les willen volgen, werkt niet. Zo zijn 

er uiteindelijk weinig gedetineerden effectief gestart. 

CVO’s hebben nog geen traditie; de aanwezigheid van verschillende gemeenschappen is zeer omslachtig; 1/3 

van de populatie is Nederlands- of anderstalig. 

Vorst en Berkendael: nog onontgonnen; het nu beperkte aanbod in Vorst is een jarenlange traditie van 

Brusselleer. 

205

f) Geplande acties in 2011 

Voortzetten lobbywerk 

Het lobbywerk zoals reeds gestart, wordt verder gezet. 

Sint-Gillis: 

- Het verder aankaarten en motiveren om de cursussen vleugeloverschrijdend te laten doorgaan, dit via 

de directie, zodat het aanbod meer op de delers (van CVO’s en basiseducatie) kan afgestemd worden 

- Het aanpassen van de computers met een Nederlandstalig besturingssysteem; alsook aan veranderde 

vragen OLC en Webleren 

Vorst (eerstelijns arresthuis) en Berkendael (vrouwengevangenis): 

- de bestaande structuren verder leren kennen en via een behoeftedetectie een vraaggestuurd aanbod 

realiseren 

Voortzetten lobbywerk voor het uitbreiden van de OC-functie gefinancierd door het Ministerie van Onderwijs. 

Uitbreiding groepsaanbod voorjaar 2011 

Dit groepsaanbod zal in mindere of meerdere mate gerealiseerd worden op basis van de resultaten van het 

lobbywerk in Sint-Gillis 

Leergebied: Nederlands aan anderstaligen NT2 ( CVO Lethas) 

Start: feb2011 

Niveau: RG 1.1.1.(niveau wordt bepaald door het Huis van het Nederlands) 

Type: groepscursus met begeleiding van professionele leerkracht CVO Lethas 

Studieduur : module van 60 u voor min. 12 deelnemers 

Frequentie : 2 x 3 u. per week 

Leergebied Maatschappelijke oriëntatie( communicatie in persoonlijke relaties) ( CBE Brusselleer / VDAB 

Brussel) 

Start: feb 2011 

Niveau: module M BE 022 in combinatie met sollicitatietraining VDAB 

Type: groepscursus met begeleiding professionele leerkracht CBE 

Studieduur: 40 u. 

Frequentie : 2 x 3 u. week 

Verkorte sollicitatietraining: module van 20 u; 2 x 3 u per week 

Leergebied: Frans ( CVO Meise-Jette) 

Start: jan/feb 2011 

Niveau: RG 1.1.(Rg afhankelijk van de test die zal gebeuren) 

Type groepscursus met begeleiding van professionele leerkracht CVO Meise-Jette 

Studieduur: module van 60 u voor min. 15 deelnemers 

Frequentie: 1 x 3 u per week 

Leergebied: ICT ( CVO Meise Jette) 


Niveau: initiatie + basis word/ excel 

206

Type groepscursus met begeleiding van professionele leerkracht CVO Meise -Jette 

Studieduur : 2 x 60 u. voor min. 11 deelnemers 

Frequentie: 2 x 3 u/week 

Leergebied: basis keuken ( CVO Elishout) 


Niveau: afhankelijk van evaluatie basismodule: herhaling of voortzetting traject 

Type: groepscursus met begeleiding van professionele leerkracht CVO Elishout 

Studieduur : 40 u. voor minimum 8 deelnemers; naargelang de evaluatie 

Frequentie: 2 x 3 u/ week 

Programmatie najaar 2011 

Het groepsaanbod in Sint-Gillis behouden of evt uitbreiden op basis van de evaluaties. 

Een mogelijk groepsaanbod aanbieden in Vorst en Berkendael op basis van de behoeftedetectie. 

Evoluties in het volwassenonderwijs en meer specifiek in het onderwijsaanbod in de gevangenissen 

- Meewerken aan het ontwikkelen van een gemeenschappelijke visie rond onderwijs aan gedetineerden. 

- Opvolgen van het aanbod volwassenenonderwijs in de eigen regio. 

- Over de (lands)grenzen heen kijken door te participeren aan internationale projecten. 

207

5. Externe analyse op macroniveau 

5.1. Institutionele kenmerken Brussels Hoofdstedelijk Gewest 

B 

russel is Institutioneel en bestuurlijk een aparte regio en uniek in dit land. België heeft immers twee 

soorten deelstaten die elkaar territoriaal gedeeltelijk overlappen: gemeenschappen en gewesten. 

De situatie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG) is zeer bijzonder, omdat het tegelijkertijd een 

van de drie gewesten van een land en daarnaast een stadsgewest is. Dit maakt van Brussel een van de kleinste 

regio's van Europa met een zeer grote bevolkingsdichtheid. Bovendien is Brussel de hoofdstad van België én de 

hoofdstad van de Vlaamse en de Franse Gemeenschap. Brussel herbergt daarenboven talrijke Europese 

instellingen en een groot aantal internationale organisaties. Deze verschillende functies van Brussel hebben 

een weerslag op de aard van de Brusselse werkgelegenheid en op de aantrekkingskracht die Brussel op 

arbeidskrachten uit alle windstreken uitoefent. 

De beperkte oppervlakte van het grondgebied van het Brussels Gewest heeft als gevolg dat het Gewest 

economisch en sociaal zeer sterk met zijn hinterland is verbonden. De institutionele grenzen van Brussel 

stemmen met andere woorden niet overeen met zijn sociaaleconomische grenzen. Brussel kan beschouwd 

worden als enerzijds politiek en administratief centrum en anderzijds als de uitgebreide stedelijke regio – het 

Brussels grootstedelijk gebied (BGG) – dat Brussel en zijn periferie omvat. 

Sinds 1989 vormen de negentien Brusselse gemeenten samen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De 

gewestregering is bevoegd voor de zogenaamde grondgebonden materies als verkeer, leefmilieu, stedenbouw, 

openbare werken, huisvesting, economie en infrastructuur. 

In de regio zijn er ook 19 autonome gemeenten en OCMW’s, waarbij ook hier een aantal beleidsdomeinen zijn 

gebundeld in een agglomeratiebevoegdheid 7 . De 19 gemeenten en OCMW’s staan erg op hun autonomie. 

Wat de persoonsgebonden materies zoals onderwijs, welzijn, gezondheidsbevordering en culturele 

aangelegenheden betreft, is de situatie uiterst complex. In Brussel wonen Nederlandstaligen, Franstaligen en 

ook anderstaligen, en Brussel kan taalkundig niet zomaar bij Vlaanderen of Wallonië worden ondergebracht. 

Brussel vormt een eigen tweetalig gebied Brussel Hoofdstad. 

Tegelijk hebben zowel de Vlaamse Gemeenschap (VG) als de Franse Gemeenschap (FG) bevoegdheden in 

Brussel, in eerder persoonsgebonden materies. Brussel maakt dus deel uit van de Vlaamse en Franse 

Gemeenschap, waarbij de Vlaamse Gemeenschap alle bevoegdheden ook uitoefent in Brussel. De Franse 

Gemeenschap heeft een aanzienlijk deel van haar bevoegdheden overgedragen aan de Franse 

Gemeenschapscommissie (COCOF), waaronder welzijn, gezondheid (uitgezonderd de gezondheidsbevordering), 

het gehandicaptenbeleid, en de beroepsopleiding. Hierdoor ontstond er een institutionele asymmetrie. 

De bevoegdheden van de gemeenschappen en de Vlaamse en Franse gemeenschapscommissies blijven 

bovendien beperkt tot de instellingen en diensten. Er bestaan immers geen wettelijke criteria om vast te 

stellen tot welke gemeenschap iemand behoort. 

De aangelegenheden die niet uitsluitend tot de ene of de andere gemeenschap behoren, zoals de OCMW’s en 

ziekenhuizen, werden toegewezen aan de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC), waarin beide 

7 Met de agglomeratiebevoegdheden worden bedoeld: brandbestrijding en dringende medische hulpverlening, de omhaling en verwerking 

van huisvuil, en het bezoldigd vervoer van personen (taxi’s) 

208

taalgroepen zijn vertegenwoordigd. De Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie oefent een wetgevende 

macht (afgezien van een aantal belangrijke uitzonderingen) uit, zowel ten opzichte van de instellingen die niet 

uitsluitend afhangen van de ene of andere Gemeenschap (bijv. bicommunautaire instellingen) als ten opzichte 

van de burgers wat de persoonsgebonden materies betreft in verband met het gezondheidsbeleid en de hulp 

aan personen (gezinsbeleid, sociaal beleid, gehandicapten, derde leeftijd, jeugd, migranten, sociale hulp aan 

gevangenen,…) 

Door de beperkingen van de persoonsgebonden bevoegdheid van de gemeenschappen tot instellingen die tot 

de respectievelijke gemeenschap behoren, zijn de Vlaamse decreten niet volledig van kracht in het BHG. 

5.2. Demografische kenmerken 

De bevolking in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG) is de voorbije jaren weer aan het aangroeien. Na het 

historisch maximum in 1968, was er twee decennia een onafgebroken daling, met in de jaren negentig een 

stabilisatie en sedert de laatste jaren een relevante stijging. 

Tabel: In het BHG zijn er op 1 januari 2008 volgens het Rijksregister 1.048.491 inwoners (505.963 mannen, 

524.528 vrouwen). 

Mannen Vrouwen Totaal Evolutie 

(i.v.m. 1 jan. 2007) 

BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 505.963 542.528 1.048.491 +1,68% 

Anderlecht 48.193 50.892 99.085 +1,52% 

Brussel 74.698 74.175 148.873 +2,03% 

Elsene 38.848 40.920 79.768 +2,15% 

Etterbeek 20.352 22.3550 42.902 +1,32% 

Evere 16.180 18.547 34.727 +1,76% 

Ganshoren 9.917 11.826 21.743 +1,63% 

Jette 20.818 23.783 44.601 +2,38% 

Koekelberg 9.283 9.737 19.020 +2,58% 

Oudergem 14.144 15.942 30.086 +1,36% 

Schaarbeek 57.151 58.888 116.039 +2,24% 

Sint-Agatha-Berchem 9.981 10.995 20.976 +2,67% 

Sint-Gillis 22.793 22.442 45.235 +1,05% 

Sint-Jans-Molenbeek 41.213 42.461 83.674 +2,50% 

Sint-Joost-ten-Node 12.369 11.709 24.078 +1,23% 

Sint-Lambrechts-Woluwe 22.385 26.876 49.261 +1,96% 

Sint-Pieters-Woluwe 17.930 20.721 38.651 +0,25% 

Ukkel 35.280 41.452 76.732 +0,20% 

Vorst 23.315 25.591 48.906 +1,29% 

Watermaal-Bosvoorde 11.113 13.021 24.134 +0,05% 

HET RIJK 5.224.309 5.442.557 10.666.866 +0,78% 

VLAAMS GEWEST 3.039.956 3.121.644 6.161.600 +0,72% 

WAALS GEWEST 1.678.390 1.778.385 3.456.775 +0,61% 

209

Bron: Brussels Instituut voor Statistiek en Analyse/ BISA 

Tussen 1/1/2007 en 1/1/2008 steeg de bevolking met 17.276 mensen. Dit is een stijging met 1,7% wat een 

hoger groeipercentage is dan het jaar voordien en hoger is dan in België en de andere grote steden. Vooral in 

de gemeenten in het NW van het gewest (St. Agatha-Berchem, Koekelberg, Sint-Jans Molenbeek) groeide de 

bevolking sterk. 

Deze stijging is vooral toe te schrijven aan een positief migratiesaldo, maar ook aan een toegenomen 

geboortecijfer met een positief natuurlijk groeicijfer. Zonder de instroom uit het buitenland zou de Brusselse 

bevolking een dramatische daling hebben gekend. 

Ook de instroom van specifieke bevolkingsgroepen naar de grootstad spelen hier een rol. Wanneer we alleen al 

de kandidaat-vluchtelingen, die zich in de procedure tot erkenning van de staat van vluchteling bevinden, 

meetellen, die sinds februari 1995 verplicht in een wachtregister worden ingeschreven, ligt het 

bevolkingsaantal in het gewest veel hoger. Een hoog aantal mensen vanuit de regularisatieprocedure verhogen 

ook het bevolkingscijfer. In het Brusselse gewest werd het grootste aantal regularisatieaanvragen ingediend (in 

2000): meer dan 14.000 dossiers, aangaande 21.000 tot 23.000 personen, werden geopend. 

De werkelijke bevolking ligt nog hoger daar een aantal groepen niet zijn opgenomen in het officiële 

bevolkingsregister 8 : 

o kandidaat-vluchtelingen (27.545 op 1/1/2006); 

o buitenlands diplomatiek personeel en hun gezin (schatting tussen 9.500 en 15.900 personen); 

o buiten Brussel gedomicilieerde studenten die in Brussel ‘op kot’ verblijven (hoger en universitair 

onderwijs): schatting rond de 15.000 personen; 

o uit de bevolkingsregisters geschrapte personen (sommige thuislozen): schatting spreekt van 1.600 tot 

2.000 personen die thuisloos zijn; 

o personen zonder wettig verblijf (‘mensen zonder papieren’), dat zijn o.a. migranten zonder 

verblijfsvergunning, clandestienen die nooit een aanvraag tot verblijfsvergunning hebben ingediend, 

uitgeprocedeerde asielzoekers. Lokaal onderzoek spreekt van meer dan 16.000 illegalen die geen 

regularisatieaanvraag indienden tijdens de campagne van 2000. Bij deze groep kunnen we ook de nietbegeleide 

minderjarigen vermelden. 

De totaliteit van deze niet in het officiële bevolkingscijfer aanwezige bevolkingsgroepen is dan ook vrij groot 

in de regio Brussel. Het zijn relevante doelgroepen voor het leerplichtonderwijs, de beroepsopleiding en het 

volwassenenonderwijs. 

De groeiende bevolking in het BHG resulteert ook in een toegenomen bevolkingsdichtheid in de voorbije jaren. 

Op 1 januari 2006 bedroeg de bevolkingsdichtheid gemiddeld 6.313 inwoners per km². Er zijn per gemeente 

grote verschillen. De bevolkingsdichtheid ligt uiteraard hoger dan in de andere gewesten van België, maar ligt 

ook veel hoger dan in andere Belgische steden (in Antwerpen met de districten is het 2.256 inwoners per km²). 

Voor een grootstad is dat normaal, maar er kan niet worden gesproken van een hoog gemiddelde. Belangrijk bij 

de groei van de bevolking is dat ook andere demografische en socio-economische kenmerken veranderen. 

We krijgen ook een andere samenstelling van de bevolking. 

8 Cijfergegevens uit Welzijnsbarometer, Brussels Armoederapport 2008, pt. 3 Demografische context 

210

Tabel: Bevolkingsstructuur naar leeftijd en geslacht (1/1/2008) 

Mannen Vrouwen Totaal 

0-19 jaar 129.072 124.216 253.288 

20-64 jaar 318.296 324.862 643.158 

65 jaar en meer 58.595 93.450 152.045 

Totaal 505.963 542.528 1.048.491 


kTabel: Kenmerken van de Brusselse bevolking tussen 1998 en 2008 

1998 2007 2008 

% < 20 jaar 23,2 % 24,1 % 24,2 % 

% 20-64 jaar 59,6 % 61,0 % 61,3 % 

% 65 jaar en meer 17,2 % 14,8 % 14,5 % 

Verouderingsindex ( 74,0 % 61,4 % 60,0 % 

jaar/0-19 jaar) 

Afhankelijkheidsindex ((0- 67,8 % 63,8 % 63,0 % 

19 jaar)+(- 

64 jaar) 

Index van intensiteit van 26,3 % 31,8 % 32,4 % 

de veroudering ( 

jaar/ 

Bron: Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie, Rijksregister/ 

Welzijnsindicatoren 2008 

In tegenstelling tot de rest van het land, volgt Brussel de trend van vergrijzing niet. Het aandeel van de +65- 

jarigen daalde zelfs van 17,2 % in 1998 tot 14,5 % in 2008. Beleidsmatig vraagt de verjonging van de bevolking 

veel meer aandacht. 

Het aandeel van -20-jarigen steeg de voorbije jaren tot bijna een kwart van de bevolking in 2006. Vooral de 

jongste leeftijdsgroepen van kinderen (0-4 jaar) zijn sterk oververtegenwoordigd. Er is ook een 

oververtegenwoordiging van jongvolwassenen (leeftijdsklasse van 20 tem 34 jaar). 

De gemiddelde leeftijd in 2001 in Brussel is 39,0 jaar, wat lager is dan in Vlaanderen (40,2) en Wallonië (39,4). 

De mediaanleeftijd is 36 jaar. 

Deze verjonging is vooral te verklaren door de groeiende inwijkende bevolking vanuit het buitenland. De 

demografische kenmerken van deze ‘nieuwe’ bevolking zorgen ook voor een extra stijging van het 

geboortecijfer: 

− een zeer jonge bevolking en veel vrouwen in de leeftijdsgroep tussen 20 en 40 jaar; 

− een combinatie van een jongere leeftijdstructuur, jonger en frequent huwen en een gemiddeld hoger 

kinderaantal (hogere fertiliteit). 

Dat resulteert in een positief natuurlijk groeicijfer. 

Een ander typisch kenmerk van het BHG is het hoge aandeel éénpersoonshuishoudens over alle leeftijden 

heen. In 2001 was dat precies de helft van alle huishoudens. Bij twintigers is het aantal alleenstaanden twee- 

211

tot driemaal hoger dan in Vlaanderen. De demografische structuur van de grootstad is het resultaat van het 

vestigingspatroon van de vele inwijkelingen uit buiten- en binnenland. Het feit dat de voorbije jaren veel jonge 

gezinnen (van Belgische herkomst) met kinderen de stad verlieten, verklaart waarom alleenstaanden als 

overheersend patroon aanwezig is. Een verdere gezinsverdunning lijkt klein daar deze trend wordt afgeremd 

door de immigratie van gezinnen uit het buitenland. Toch was er tussen 1991 en 2001 nog een stijging van 6 %. 

De afgelopen jaren zijn meer ouders met kinderen van niet-Europese herkomst in de stad blijven wonen, en 

verhoogt de vestiging van niet-Europese migranten het patroon van vroegtijdig huwen en ouderschap. 

Wellicht kunnen we daardoor ook vaststellen, dat naast het grote aantal éénpersoonshuishoudens, het 

aandeel huishoudens met meer dan 6 personen hoog ligt in het BHG, terwijl huishoudens van 2 tot 5 personen 

een lager aandeel hebben dan het rijksgemiddelde. 

Het Brusselse gewest telt ook een zeer hoog aantal alleenstaande moeders, die zich vaak in een precaire 

socio-economische situatie bevinden. 

Mobiliteit naar en van Brussel 

De mobiliteit of de verhuisbewegingen in Brussel vertalen zich zowel in het aantal 

− 

− 

− 

interne verhuisbewegingen (van één gemeente naar een andere Brusselse gemeente); 

inwijkingen (van Vlaanderen of Wallonië naar Brussel) en uitwijkingen (de omgekeerde beweging); 

immigraties (van het buitenland naar Brussel) en emigraties (van Brussel naar het buitenland). 

Verhoudingsgewijs vindt het grootste aantal verhuizingen binnen het BHG zelf plaats, en bedraagt zo’n 36 % 

van het totale aantal verhuisbewegingen. De tweede grootste groep zijn diegenen die Brussel verlaten voor 

een ander adres in België (ruim 20 %), maar hun aandeel daalt de voorbije jaren. Immigratie is de sterkst 

stijgende trend en maakt bijna 20 % van de verhuisbewegingen uit. Op ongeveer 15 jaar tijd is het aantal 

immigranten in Brussel met ruim 60 % gestegen. 

Ruim de helft van de ‘nieuwe’ Brusselaars, zij die naar Brussel komen wonen, komt uit het buitenland. Zij 

vormen de grootste en nog stijgende groep, en zijn een belangrijke verklaring voor de toenemende diverse, 

meertalige en jonge bevolking in Brussel. Ook zij die verhuizen vanuit de rand (vooral uit Halle-Vilvoorde) zijn 

vooral niet-Belgen, en 38 % (de grootste groep) is -25 jaar. 

Naast de verhuisbewegingen is de grote groep dagelijkse pendelaars ook een kenmerk van het BHG. Een 

centrum- en grootstad als Brussel trekt heel veel mensen aan die hier komen werken of studeren en bijna 

dagelijks pendelen: 

− 

− 

van de 653.000 arbeidsplaatsen in het BHG wordt een groot aantal door niet-Brusselaars ingenomen: 

36 % (235.000) woont in Vlaanderen en 19,4 % in Wallonië (127.000) in 2003; 

het percentage leerlingen met woonplaats buiten Brussel verschilt naargelang het onderwijsniveau 

(gegevens van het schooljaar 2003-2004): 

o 14 % in het gewone kleuteronderwijs (68,9 % in het buitengewoon kleuteronderwijs); 

o 20,9 % in het gewoon lager onderwijs (41,4 % in het buitengewoon lager onderwijs); 

o 51,9 % in het gewoon secundair onderwijs (63,3 % in het buitengewoon secundair onderwijs). 

Samenstelling van de bevolking naar nationaliteit 

Brussel blijft internationaliseren en cultureel steeds verder diversifiëren, als resultaat van de stijgende 

buitenlandse migratie. De Marokkaanse gemeenschap is de belangrijkste groep, maar de komst van migranten 

uit Oost-Europa en talrijke landen van het zuidelijk halfrond zorgen voor een blijvende, sterke diversificatie. 

212

In de beschikbare cijfers vinden we deze ontwikkeling niet direct of volledig terug door het groeiende aantal 

naturalisaties. 

Door de aanwezigheid van veel internationale instellingen trekt Brussel ook veel hooggeschoolde migranten uit 

de Europese Unie en Noord-Amerika aan. 

Tabel: De voornaamste nationaliteiten in het Brussels Gewest, 1/1/2007 

Nationaliteit Aantal % 

België 747 688 72,5 % 

Frankrijk 43 708 4,2 % 

Marokko 40 258 3,9 % 

Italië 26 753 2,6 % 

Spanje 19 426 1,9 % 

Portugal 15 926 1,5 % 

Polen 12 744 1,2 % 

Turkije 10 758 1,0 % 

Verenigd 

8 585 0,8 % 

Koninkrijk 

Duitsland 8 570 0,8 % 

Griekenland 8 031 0,8 % 

Kongo 7 173 0,7 % 

Nederland 6 241 0,6 % 

Andere 75 354 7,3 % 

Totaal 1 031 215 100,0 % 

Bron: Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie, Rijksregister / Welzijnsindicatoren 2008 

Iets meer dan de helft van de niet-Belgen komen uit de 15 landen van de Europese Unie [9] van vóór de 

uitbreiding in 2004. 

Onder de niet-Belgen is het aandeel Fransen het grootst, gevolgd door de Marokkanen, de Italianen, de 

Spanjaarden en de Portugezen. 

Na de toetreding van de 10 nieuwe EU-lidstaten [10] in mei 2004 zagen we dat de Poolse gemeenschap zich 

een plaats veroverde in de top 10 van meest voorkomende nationaliteiten in het Gewest. Tussen 1 januari 

2006 en 2007 steeg het aantal Polen met bijna 3 000 (+ 30 %) en klommen ze verder op naar de 6de plaats. Ook 

de 9 andere nieuwe EU-nationaliteiten stegen met meer dan 500 mensen (+ 14 %). 

Sinds 1 januari 2007 maken ook Roemenië en Bulgarije deel uit van de Europese Unie. Op die dag woonden er 

officieel 5 497 Roemenen (13de vreemde nationaliteit) en 1572 Bulgaren (23ste vreemde nationaliteit) in het 

Brussels Gewest. Samen maken de inwoners uit de 12 nieuwe lidstaten reeds 8,5 % uit van de vreemde 

bevolking 

We merken een onderscheid tussen 3 categorieën vreemdelingen, opgedeeld volgens de sociaaleconomische 

kenmerken van het land van oorsprong: 9 

− 

− 

vreemdelingen uit Noordwest-Europa, de Angelsaksische wereld en Japan (die vooral wegens de 

internationale functie van Brussel hier verblijven): Duitsland, Oostenrijk, Nederland, Noorwegen en 

Zwitserland, Verenigde Staten, Canada, Japan en Oceanië. 

vreemdelingen uit Zuid-Europa (Italië, Spanje, Griekenland, Portugal), Turkije en Marokko die in de 

jaren ’60 en ’70 waren betrokken bij de arbeidsmigraties. 

9 Uit: regioplan Integrale jeugdhulp 2008-12 

213

− 

vreemdelingen uit ontwikkelingslanden, vooral afkomstig uit Afrika (39 %), Azië (22 %) en van de 

globalisering de meest recente immigratiegolf vormen. Deze groep is gekenmerkt door een 

uiteenlopende sociaaleconomische positie, waarbij ook studenten, diplomaten en economische en 

politieke migranten behoren. 

Onder deze 2 laatste groepen treffen we een groot aantal inburgeraars aan (aangemeld en ingetaket bij BON, 

het Brussels onthaalbureau). 10 In 2008 kregen 1722 personen een intakegesprek. Er zijn daarvan 1345 mensen 

gestart met veen cursus maatschappelijke oriëntatie (iets meer vrouwen dan mannen). In totaal volgden 

mensen uit 101 verschillende landen het programma (waarvan 320 uit Marokko en 131 uit Turkije, 92 uit 

Guinea, 80 uit Congo, 47 uit Rwanda, 35 uit Rusland, enz.) Bon bereikt vnl. de “ gezinsherenigers/ 

gezinsvormers en de asielzoekers. In totaal werden zo’n 1540 inburgeringscontracten getekend in 2008. 

Tabel: Bevolking van niet-Belgische nationaliteit in de gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 

Mannen Vrouwen Totaal 

BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK 

GEWEST 

146.544 148.499 295.043 

Anderlecht 12.403 11.831 24.234 

Brussel 22.504 21.561 44.065 

Elsene 16.397 16.947 33.344 

Etterbeek 7.589 8.617 16.206 

Evere 3.174 3.274 6.448 

Ganshoren 1.563 1.558 3.121 

Jette 3.531 3.679 7.210 

Koekelberg 2.194 2.186 4.380 

Oudergem 3.268 3.407 6.675 

Schaarbeek 17.237 16.985 34.222 

Sint-Agatha-Berchem 1.478 1.490 2.968 

Sint-Gillis 9.660 9.384 19.044 

Sint-Jans-Molenbeek 10.690 10.203 20.893 

Sint-Joost-ten-Node 4.104 3.862 7.966 

Sint-Lambrechts-Woluwe 6.704 7.619 14.323 

Sint-Pieters-Woluwe 5.474 6.061 11.535 

Ukkel 9.847 10.767 20.614 

Vorst 6.790 7.026 13.816 

Watermaal-Bosvoorde 1.937 2.042 3.979 

HET RIJK 494.897 476.551 971.448 

VLAAMS GEWEST 183.531 170.839 354.370 

WAALS GEWEST 164.822 157.213 322.035 


10 Cijfers van Brussels Onthaalbureau Bonvzw mei 2009 

214

Nationaliteit is geen zuivere en correcte indicator om de diversiteit van een bevolking weer te geven, omwille 

van het grote aantal naturalisaties. Daarom is ook gezocht naar andere indicatoren. 

Gegevens over de culturele achtergrond van het gezin van leerlingen uit het Brusselse onderwijs tonen aan dat 

er in de voorbije 10 jaar een duidelijke afname van leerlingen met een westerse culturele achtergrond is. We 

stellen een toenemende diversiteit vast. 

Volgende tabellen geeft de herkomst weer van kleuters, leerlingen basisonderwijs en secundair onderwijs - in 

het Nederlandstalig gewoon onderwijs van het BHG - naargelang hun culturele achtergrond en hun 

gebruikelijke gezinstaal. 

Tabel: Herkomst van de kleuters naargelang hun culturele achtergrond 

westerse 

achtergrond 

aantal 

westerse 

achtergrond 

aandeel 

nietwesterse 

achtergrond 

aantal 

nietwesterse 

totaal 

achtergrond 

aandeel 

gemeentelijk onderwijs 966 29,7% 2292 70,3% 3258 

Gemeenschapsonderwijs 1921 59,9% 1285 40,1% 3165 

vrij onderwijs 2539 51,1% 2427 48,9% 4966 

totaal 5385 47,5% 6004 52,5% 11389 

Bron: Vlaamse Gemeenschapscommissie, Algemene directie Onderwijs feb. 2009 

Tabel: Herkomst van de kleuters naargelang hun gebruikelijke gezinstaal 

gemeentelijk 

onderwijs 

gemeenschapso 

nderwijs 

homogeen 

Nederlandst 

alig aantal 

homogeen 

Nederlands 

talig 

aandeel 

taalgeme 

ngd 

aantal 

taalgeme 

ngd 

aandeel 

homog 

een 

Franstal 

ig 

aantal 

homog 

een 

Franstal 

ig 

aandeel 

homoge 

en 

Anderst 

alig 

aantal 

homoge 

en 

Anderst 

alig 

aandeel 

totaal 

201 6,2% 764 23,4% 996 30,6% 1297 39,8% 3258 

324 10,1% 968 30,2% 1052 32,8% 862 26,9% 3206 

vrij onderwijs 579 11,7% 1161 23,4% 1620 32,6% 1606 32,3% 4966 

totaal 1104 9,7% 2893 25,3% 3668 32,1% 3765 32,9% 11430 


Het aandeel kleuters met niet-westerse achtergrond overtreft het aandeel met westerse achtergrond ( 52,5 % 

t.o.v. 47, 5 % ), een trend die zich de voorbije jaren sterk doorzet. Daarentegen is het aandeel 

Nederlandstaligen (9,7 %) betrekkelijk lager dan diegene vanuit taalgemengde( 25,3 %) of homogeen Frans-of 

anderstalige gezinnen ( 31 -32 %). 

215

Tabel: Herkomst van de leerlingen basisonderwijs naargelang hun culturele achtergrond 

westerse 

achtergrond 

aantal 

westerse 

achtergrond 

aandeel 

nietwesterse 

achtergrond 

aantal 

nietwesterse 

totaal 

achtergrond 

aandeel 

gemeentelijk onderwijs 1422 42,2% 1946 57,8% 3368 

gemeenschapsonderwijs 1931 55,8% 1531 44,2% 3462 


totaal 7305 53,4% 6375 46,6% 13680 

Bron: Vlaamse 

Gemeenschapscommissie, 

Algemene directie Onderwijs 

feb. 2009 

Tabel: Herkomst van de leerlingen basisonderwijs naargelang hun gebruikelijke gezinstaal 

gemeentelijk 

onderwijs 

gemeenschapsonde 

rwijs 

homogee 

n NL-talig 

aantal 

homogeen 

NL-talig 

aandeel 

taalgemen 

gd 

aantal 

taalgemeng 

d aandeel 

homoge 

en 

Franstali 

g aantal 

homoge 

en 

Franstali 

g 

aandeel 

homoge 

en 

Andersta 

lig aantal 

homog 

een 

Anders 

talig 

aandee 

l 

totaal 

309 9,2% 663 19,7% 1013 30,1% 1383 41,1% 3368 

357 10,3% 1140 32,9% 1025 29,6% 940 27,2% 3462 


totaal 1615 11,8% 3437 25,1% 4453 32,6% 4175 30,5% 13680 


In het basisonderwijs vergroot het aandeel van westerse achtergrond gevoelig t.o.v. het kleuteronderwijs ( 53,4 

% met westerse achtergrond ). Het aandeel van de gebruikelijke gezinstalen blijft echter wel stabiel. 

216

Tabel: Scholieren secundair onderwijs naargelang hun culturele achtergrond 

Belgische 

achtergrond 

aantal 

Belgische 

achtergrond 

aandeel 

Buitenlandse 

achtergrond 

aantal 

Buitenlandse 

achtergrond 

aandeel 

totaal 

off. gesubs. Onderwijs 319 40,1% 476 59,9% 795 

Gemeenschapsonderwijs 2739 66,0% 1408 34,0% 4147 


totaal 7464 66,8% 3709 33,2% 11173 


Tabel: Scholieren secundair onderwijs naargelang hun gebruikelijke gezinstaal 

off gesubs. 

onderwijs 

gemeenschapsonde 

rwijs 

homogeen 

NL-talig 

aantal 

homoge 

en NLtalig 

aandeel 

taalge 

mengd 

aantal 

taalgemeng 

d aandeel 

homog 

een 

Franst 

alig 

aantal 

homoge 

en 

Franstali 

g 

aandeel 

homogee 

n 

Andersta 

lig aantal 

homogee 

n 

Andersta 

lig 

aandeel 

145 18,2% 261 32,8% 78 9,8% 311 39,1% 795 

994 24,0% 904 21,8% 1081 26,1% 1168 28,2% 4147 


totaal 3886 31,4% 3130 25,3% 2638 21,3% 2703 21,9% 1235 

7 

tota 

al 


Het aandeel van de westerse/ Belgische achtergrond vergroot naarmate de leerlingen stijgen in niveau (66,8 

%). Wat de gebruikelijke gezinstalen betreft stijgt het aandeel van homogeen Nederlandstalige scholieren naar 

31,4%, het aandeel taalgemengd blijft op 25 % steken, de andere blijven rond 20 % hangen. 

Grosso mode kunnen we besluiten dat- wat de taalsituatie thuis betreft- leerlingen uit het Brussels 

Nederlandstalig onderwijs minder en minder uit een homogeen Nederlandstalig gezin komen. Vooral het 

aandeel homogeen anderstalige gezinnen is het sterkst toegenomen. 

Deze analyse geeft duidelijk aan dat er in Brussel moeilijk kan gesproken worden over een Franstalige en de 

Nederlandstalige gemeenschap binnen de bevolking. De realiteit is véél complexer dan de bestaande politieke 

(vanuit monolinguaal perspectief opgesteld) tweetalige opdeling. 11 

11 Uit: Janssens R., Taalgebruik in Brussel en de plaats van het Nederlands: enkele recente bevindingen, Brussels Studies, 7/01/2008 

217

5.3. Economische kenmerken 

Het Brussels grootstedelijk gebied is een schoolvoorbeeld van wat men «de stedelijke paradox» noemt. Zo zijn 

de grote Europese steden, waaronder Brussel, de stuwende kracht achter de groei van de Europese Unie 

geworden. Maar de geproduceerde rijkdom resulteert niet noodzakelijk in een dichting van de sociale kloof. 

Een groot deel van de inwoners profiteert immers niet van de rijkdom die de sterke concentratie aan 

werkgelegenheid voortbrengt. Hoewel het Brussels Hoofdstedelijk Gewest qua BBP per inwoner één van de 

rijkste regio's van Europa is, heeft het tegelijkertijd te kampen met een zeer hoge werkloosheid, waardoor een 

groeiend deel van de bevolking in de armoede terechtkomt. 

Deze paradox van de stad, als bron van rijkdom en armoede, komt in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest nog 

meer tot uiting wanneer we de interne sociaaleconomische verschillen onderzoeken. In de laatste tien jaar 

waarvoor gegevens beschikbaar zijn (1997-2006), heeft het Brussels grootstedelijk gebied een jaarlijkse 

economische groei van 2 , 8% gekend (die evenwel sterker was in de periferie), waarmee het beter doet dan 

Vlaanderen (2,1%) en Wallonië (1,9%). Vanaf de tweede helft van de jaren 90 heeft het Brussels grootstedelijk 

gebied een belangrijke economische opmars gekend onder de gezamenlijke invloed van de volgende factoren: 

de ontwikkeling van de hoogst gekwalificeerde economische activiteitensectoren (diensten aan bedrijven, 

financiën, hoge administratie, non-profit diensten, …), de uitbreiding van de Europese Unie naar 27 lidstaten, 

wat zijn internationale rol heeft versterkt; de zeer uitgesproken ontwikkeling van zijn periferie en de 

bevolkingsdynamiek die tot een aanzienlijke bevolkingsgroei heeft geleid. 12 

Deze goede economische prestaties hebben echter weinig invloed gehad op de werkloosheid in het Brussels 

Gewest, in het bijzonder in de centrale wijken. 

Wat de Brusselse arbeidsmarkt onderscheidt, is met andere woorden dat de demografische en economische 

dynamiek, door een combinatie van inkomend pendelverkeer en stadsvlucht, tot gevolg hebben dat de reële 

voortgang in het gewest wordt gestuit, ten voordele van zijn periferie. 

De notie van interne werkgelegenheid heeft betrekking op alle arbeidsplaatsen in het Brussels Hoofdstedelijk 

Gewest, ongeacht of zij door Brusselaars worden ingenomen. Deze notie van interne werkgelegenheid moet 

worden onderscheiden van de notie van actieve Brusselse beroepsbevolking, die van haar kant de 

tewerkstelling van alle Brusselaars weergeeft, ongeacht de plaats van de tewerkstelling. Beide begrippen, 

alsook het fenomeen van het pendelverkeer, zijn cruciaal in de problematiek van de Brusselse 

werkgelegenheid. 

De interne werkgelegenheid omvat 680.000 arbeidsplaatsen, waarvan meer dan de helft door inwoners van de 

twee andere gewesten wordt ingenomen (het inkomend pendelverkeer bedraagt 52,7%). Als we het volledige 

grootstedelijk gebied beschouwen, daalt dit pendelpercentage van 52,7% naar 25%. Anderzijds behelst de 

actieve Brusselse beroepsbevolking 377.000 personen, van wie 84% in het Brussels Gewest werkt, 10,5% in het 

Vlaams Gewest en 4,3% in het Waals Gewest 

Arbeidsplaatsen met zeer hoge kwalificatievereisten. 13 

De kloof tussen de secundaire en tertiaire sector en tussen handenarbeid en intellectuele arbeid is de laatste 

twintig jaar kleiner geworden. Maar tegelijkertijd moeten we vaststellen dat de secundaire sector volgens die 

traditionele indeling achteruit is gegaan. Het opdrogen van de industriële tewerkstelling is deels te wijten aan 

12 Uit: Evolutie van de werkgelegenheid en de werkloosheid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: 1989-2009, Brussels Observatorium 

voor de werkgelegenheid, 2009. 

13 Uit: Evolutie van de werkgelegenheid en de werkloosheid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: 1989-2009, Brussels Observatorium 

voor de werkgelegenheid, 2009. 

218

een verschuiving van de activiteiten van de secundaire sector naar de tertiaire sector d.m.v. outsourcing/ 

onderaanneming. Ook de verschuiving naar de periferie / Brusselse rand van industrie en export/ import ( 

luchthaven Brussels Airport) zijn mede oorzaken van deze achteruitgang. 

Dit heeft geleid tot een uitgesproken ruimtelijke specialisatie van het gewest. De tertiaire sector 

vertegenwoordigt vandaag nagenoeg 90% van de totale werkgelegenheid. Het verlies aan werkgelegenheid in 

de secundaire sector loopt op tot 24.000 eenheden in de voorbije 20 jaar. Die terugval is in hoofdzaak toe te 

schrijven de verwerkende industrie (40 % verlies werkgelegenheidsvolume). De bouwsector toont ook een 

aanzienlijke inkrimping van zijn activiteiten in het Gewest. 

Meer dan de helft van de arbeidsplaatsen in Brussel wordt ingenomen door personen met een diploma van 

het hoger of het universitair onderwijs (53%). Ter vergelijking: voor heel België is dit 38% en op Europees 

niveau is dit 26%. Dit fenomeen van de stijgende kwalificatievereisten doet zich in de meeste Europese regio's 

v oor, maar komt duidelijker naar voren in de grote steden met een internationaal karakter. Tussen 1989 en 

2007 is het aantal laaggeschoolde werknemers in het Brussels Gewest met 41% gedaald, terwijl het aantal 

werknemers met een hoog diploma met 62% is toegenomen. De hoogst gekwalificeerde economische 

activiteitensectoren zijn in Brussel sterk gegroeid. 

De tertiaire sector kende in zijn geheel een stijging van de werkgelegenheid met 63.000 eenheden en heeft 

dit te danken aan de volgende takken (met uitzondering van de financiële sector waar wel een verlies werd 

opgetekend, mede door de vele fusie s en overnames): (detail)handel, de horeca, de niet-commerciële sector 

en de transport- en communicatiesector worden gekenmerkt door een groei die sterker was dan die van de 

totale loonarbeid in Brussel. 

Samen met de bouw, waarvan de werkgelegenheid daalde, worden alle sectoren in het CET (Contract voor 

Economie en Tewerkstelling van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest d.d. 2004) gedefinieerd als 

sleutelsectoren. 

De niet-commerciële sector vormt zonder enige twijfel de sterkte motor voor de Brusselse werkgelegenheid. 

Hij is goed voor 85 % van de nieuwe werkgelegenheid in de tertiaire sector over de periode 1990-2007. 

We benadrukken in het bijzonder de groei van de openbare administratie, het onderwijs, de 

gezondheidszorg en de sociale initiatieven, maar ook de collectieve diensten die samen goed zijn voor een 

stijging van 56.000 banen. 

Sinds 1998 zien we ook een sterke stijging van het aantal zelfstandigen met 20%. Meer dan de helft van de 

nieuwe zelfstandigen oefent een vrij beroep uit, maar we zien wel een sterke stijging van de actieve 

zelfstandigen in de industriële sector ( +26 %). 14 

Tabel: Kenmerken van de interne werkgelegenheid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 2007 

2007 % Var. ’97-06 % Vrouw. Opl.niveau. 

Laag Midden Hoog Brusselaars 

Industrie 44 321 6,5 -20,1 31,0 19,8 29,8 50,4 33,7 

Bouw 26 751 3,9 -6,6 10,7 40,7 40,8 18,4 63,2 

Handel 64 050 9,4 -3,9 47,1 30,5 40,8 28,7 53,4 

Hotels en restaurants 26 548 3,9 +31,8 38,7 35,6 42,0 22,5 73,4 

Vervoer en comm. 49 991 7,4 +8,9 26,2 20,7 37,4 41,9 33,0 

14 Uit: S. Thys, Werkgelegenheid en werkloosheid in het BHG : Feiten en Uitdagingen, ATO-cahier, 2009. 

219

Financiële instellingen 69 082 10,2 +1,5 45,7 6,0 25,4 68,6 24,6 

Diensten aan bedrijven 97 213 14,3 +12,7 43,8 15,6 21,1 63,3 54,9 

Openbare besturen 108 063 15,9 +14,4 46,2 16,6 37,0 46,4 35,4 

Onderwijs 49 959 7,3 +11,5 68,1 9,3 16,5 74,1 52,6 

Gezondh/ soc. dienst 63 781 9,4 +33,7 70,9 12,5 24,0 63,4 59,9 

Gemeenschapsvz. 41 630 6,1 +24,9 44,3 16,1 26,5 57,4 54,4 

Divers 38 498 4,7 … 50,5 8,9 17,9 73,2 61,3 

Totaal 679 889 100,0 +8,2 45,5 17,5 29,5 53,0 47,3 

Bronnen: FOD Economie - ADSEI (EAK), RSZ, berekeningen Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid 

5.3.1. Sectoren van dichterbij bekeken 15 

I. ICT & grafische technieken 

De informaticadiensten in Brussel zijn goed ontwikkeld. Meer dan een kwart van de bezoldigde arbeid in de 

sector wordt in Brussel uitgevoerd (tegen een gewestelijk gemiddelde van één op zes), met als gevolg dat er 

zeer veel pendelaars werken. Het Brussels gewest alleen concentreert immers iets meer dan 13.000 

loontrekkenden in de sector (op Brussels niveau één bezoldigde baan op 50!). Zelfstandigen maken hier slechts 

een klein deel van de arbeid uit ( 180 op 13.000…). 

De grote structuren concentreren een belangrijk deel van de Brusselse werkgelegenheid ( 35 % tegen 19,5 % 

voor het gewestelijk gemiddelde). De computeradviesbureaus zijn de grootste werkgever van de sector (44,4%) 

en tellen eveneens het grootste aandeel ondernemingen van de sector (47,5%). Zij worden gevolgd door de 

ondernemingen die werkzaam zijn in de programmering van software, die 28,5% van de werkgelegenheid 

vertegenwoordigen. Het aandeel van de bedrijven in dit segment bereikt 36,6%. De ondernemingen die zich 

bezighouden met databanken en vooral degene die activiteiten op het vlak van gegevensverwerking verrichten, 

verschaffen in verhouding tot hun geringe aantal (7%) meer werkgelegenheid (20%), doordat deze bedrijven 

gemiddeld groter zijn. 

Op Belgisch niveau zijn de werknemers in de sector van de informaticadiensten hoofdzakelijk bedienden. In 

Brussel vertegenwoordigen zij zelfs 99,4% van het arbeidsvolume, wat ruim boven het al hoge gewestelijk 

gemiddelde ligt (80,7%). Deze oververtegenwoordiging van bedienden is te verklaren door de aard van de 

functies in de sector, die vaak een hoog kwalificatieniveau vereisen. In alle segmenten werken zeer weinig 

arbeiders. 

De stelling dat technische beroepen meer mannen aantrekken, wordt ook bevestigd in de sector van de 

informaticadiensten. Op nationale schaal wordt de sector gedomineerd door mannen. In Brussel zijn zij goed 

voor 75,9% van alle werknemers (tegenover 52,2% voor het gewestelijk gemiddelde). Slechts één op de vier 

personeelsleden is dus een vrouw. 

In Brussel heeft de sector een zeer gunstige evolutie doorgemaakt. Over de hele periode is de sector met liefst 

23,7% gegroeid (of bijna 2.500 extra eenheden), terwijl de vooruitgang in het Brussels Gewest slechts 3% 

bedraagt. Deze cijfers tonen aan dat de informaticadiensten in volle expansie zijn in het Gewest. Ook hier zijn 

bedienden die de vruchten plukken van deze gunstige evolutie, gezien hun overwicht in de sector. 

Voor de sector van de informaticadiensten ontving ACTIRIS 1.243 werkaanbiedingen tussen april 2007 en maart 

2009.De meerderheid van de werkaanbiedingen hebben betrekking op beroepen die typisch zijn voor de 

15 Uit: Informatie over de arbeidsmarkt in Brussel, IAMB –website ( Actiris) / gesprek S. Van Rechem, Brussels Observatorium 

220

informaticasector zoals toepassingsontwikkelaar, consultant in bedrijfsinformatica of helpdeskmedewerker 

(ICT). Voor de rest behoren de beoogde beroepen meestal tot de sectoren van de handel, de administratie en 

de boekhouding. 

Voor een groot aantal werkaanbiedingen is een diploma van het hoger onderwijs vereist. Dit is hoofdzakelijk 

te verklaren door de aard van de gezochte profielen binnen de sector (toepassingsontwikkelaar, consultant in 

bedrijfsinformatica…). 

Bijna alle werkaanbiedingen hebben betrekking op een voltijdse arbeidsplaats en zijn van het normale type. 

Van de zogenaamde normale vacatures biedt 90% een contract van onbepaalde duur aan (tegenover 70% voor 

het gemiddelde van de totaliteit van de werkaanbiedingen die door ACTIRIS worden verwerkt). 

II. (Klein)handel 

De kleinhandel is ingedeeld in de detailhandel in niet-gespecialiseerde winkels (zoals supermarkten) of 

gespecialiseerde winkels die zich beperken tot één categorie voedingsmiddelen (bijvoorbeeld slagerijen) of 

andere producten (bijvoorbeeld kledingszaken, verkoop van elektrische huishoudapparaten, apothekers), de 

detailhandel in tweedehandsgoederen en antiquiteiten en de detailhandel die niet in winkels geschiedt (onder 

andere verkoop via postorderbedrijven en markthandel). 

De kleinhandel is in 2007 met meer dan 237.000 bezoldigde arbeidsplaatsen, of 6,3 % van de totale nationale 

bezoldigde arbeid, één van de grotere sectoren op Belgisch niveau. Een groot deel situeert zich in Brussel ( 

31.000 loontrekkenden= 13,1 %). In Brussel zijn ook 13.000 zelfstandigen in de sector actief ( tov 158.000 in 

Vlaanderen). Zo zijn één van de vier werknemers in de Brusselse kleinhandel zelfstandigen, terwijl het 

gewestelijk gemiddelde één op negen bedraagt. 

De sector wordt gekenmerkt door een bijzonder hoog aantal kleine ondernemingen (87,5 % tegen 78,5 % voor 

het hele Gewest) en omvat in zijn totaliteit 4513 vestigingen(13 % alle Brusselse vestigingen). De kleinhandel in 

niet-voedingsmiddelen( bvb. kledingwinkels) neemt het grootste deel van de loonarbeid in de sector voor zijn 

rekening( 56,6 %). De handel in niet-gespecialiseerde producten ( bvb. supermarkten) is de tweede grootste 

werkgever van de kleinhandel ( 36,5 %). 

In 2007 zijn het overgrote deel van de werknemers in de Belgische kleinhandel bedienden ( 90,5 % in Brussel!. 

Vooral in de niet-gespecialiseerde. handel ( in het bijzonder de supermarkten) en in de handel in nietvoedingsmiddelen 

zijn de bedienden sterk ( resp. 95 % en 91 %). De arbeiders zijn ruimer aanwezig in de handel 

in voedingsproducten (46 % van de loontrekkenden) en vooral de kleinhandel in vlees en vleesproducten, waar 

zij 2/3van het personeelsbestand uitmaken. 

Er werken 60 % vrouwen in Bussel in deze sector. 

Tussen 2006 en 2007 blijft de kleinhandel positief evolueren, zowel in België als in Brussel. In het Brussels 

Gewest groeit de sector met 5,3 %. 

Voor de sector kleinhandel ontving Actiris 2109 werkaanbiedingen tussen april 2007 en maart 2009. De meeste 

aanbiedingen hebben betrekking op commerciële beroepen. De verkopers (in alle domeinen) zijn sterk 

vertegenwoordigd. Onder de werkaanbiedingen vinden we tevens, weliswaar in mindere mate, beroepen die 

verband houden met logistieke steun (chauffeur), informatica (zoals consultant bedrijfsinformatica) of 

administratie en boekhouding(zoals administratief bediende). 

Over het algemeen vragen de werkgevers een studiebewijs van het hoger secundair onderwijs of een lager 

kwalificatieniveau. In een groot aantal gevallen wordt er zelfs geen enkel kwalificatieniveau gevraagd en 

kunnen andere criteria in aanmerking worden genomen zoals een relevante ervaring in de verkoop, 

commerciële aanleg, tweetaligheid,… 

Meer dan negen op de tien vacatures zijn van het gewone type, wat meer is dan het gemiddelde van het totaal 

aantal door ACTIRIS behandelde werkaanbiedingen. Bij een overgrote meerderheid van deze zogenaamde 

normale werkaanbiedingen is er sprake van een contract van onbepaalde duur. De vacatures met betrekking 

221

tot tewerkstellingsmaatregelen komen meestal overeen met een ACTIVA-maatregel. Daarnaast merken we ook 

op dat meer dan vier op de vijf vacatures op een voltijdse job uitmonden. 

III. Diensten aan bedrijven / administratie 

Diverse beroepen (boekhouder, bediende in boekhouding, secretaresse/secretaris, onthaal en 

informatiebediende, call-center medewerker, management assistant, …) worden in een groot aantal 

activiteitensectoren ingericht nl. diensten aan bedrijven (advies, administratie holdings), groothandel ( 

import/exportadministratie, …), verenigingsactiviteiten,openbare besturen (ministeries,..), 

informaticadiensten, gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening, verhuur en handel in onroerende 

goederen, kleinhandel, … 

Een groot aandeel van deze beroepen heeft tevens de status van knelpuntberoep zowel in het Brussels Gewest 

als in Vlaanderen. 

Uit de werkaanbiedingen ontvangen bij ACTIRIS blijkt dat deze beroepen meestal een niveau hoger secundair 

of hoger onderwijs vereisen. De kennis van bureautica en van meerdere talen blijkt over het algemeen 

noodzakelijk om deze beroepen te kunnen uitoefenen. De overgrote meerderheid van deze werkaanbiedingen 

is van het gewone type en van onbepaalde duur. 

Bvb. in de periode januari 2008 ' december 2009 heeft ACTIRIS 2.663 werkaanbiedingen ontvangen voor het 

beroep "Administratief bediende" , 435 werkaanbiedingen ontvangen voor het beroep "Secretaris", 430 voor 

het beroep ‘boekhouder’, 422 voor het beroep ‘call-center operator’, enz. 

IV. Personen- en gezondheidszorg 

Deze sector omvat de gezondheidszorg (bijvoorbeeld ziekenhuizen, medische, paramedische en 

tandartspraktijken, medische laboratoria en ziekenvervoer), de veterinaire diensten (gezondheidszorg en 

controles voor dieren) en maatschappelijke dienstverlening met huisvesting (zoals rust- en verzorgingstehuizen 

of instituten voor probleemkinderen) of zonder huisvesting (bijvoorbeeld thuiszorg, kinderdagverblijven, 

onthaalmoeders of vluchtelingenhulp). De administratieve activiteiten van OCMW's en de activiteiten die 

vallen onder de verplichte sociale zekerheid, behoren niet tot deze sector (zij vallen onder het openbaar 

bestuur). 

De personen-en gezondheidszorg zorgt in het BHG voor veel bezoldigde arbeid, vnl. in de grote structuren 

(ziekenhuizen bvb.). In 2007 is deze sector op Belgische schaal de belangrijkste sector met meer dan 512.300 

bezoldigde arbeidsplaatsen (13,7 % van de nationale loonarbeid) waarbij 62.000 arbeidsplaatsen in het BHG 

worden ingevuld ( één op tien arbeidsplaatsen). 

In deze sector werken ook meer dan 56.000 zelfstandigen, waarvan bijna 5800 in Brussel. 

In de sector van gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening werken vnl. bedienden (82,7 % van de 

werknemers). Dit zeer grote aandeel is te verklaren door het soort functies dat in de sector wordt uitgeoefend ( 

verpleegsters, verzorgenden, opvoeders, …). De bedienden zijn vooral vertegenwoordigd in de ziekenhuizen en 

medische, paramedische, tandartspraktijken. In segmenten als de maatschappelijke dienstverlening, met of 

zonder huisvesting, hebben arbeiders iets meer tewerkstellingsperspectieven (21 % en 32 %). 

In deze sector is een meerderheid aan vrouwen tewerkgesteld. In Brussel maken vrouwen 73 % van de 

loontrekkenden uit. 

Dit is een sterk groeiende sector: het aantal arbeidsplaatsen in de sector nam in vijf jaar tijd met 17,2 % toe 

(tov algemene stijging bezoldigde arbeid van 3 %).Het is vooral in het segment van de maatschappelijke 

dienstverlening zonder huisvesting (buurtwerk, omscholing en ondersteuning werklozen) dat het aantal 

plaatsen tussen 2002 en 2007 steeg (+ 43 %). Het merendeel van de andere segmenten groeien ook, vooral de 

ziekenhuizen en maatschappelijke dienstverlening met huisvesting ( resp. + 8,9 % en 10,6 %). 

222

Tussen april 2007 en maart 2009 ontving Actiris 4.683 werkaanbiedingen uit de sector van de gezondheidszorg 

en de maatschappelijke dienstverlening. 

Ongeveer de helft van de ontvangen werkaanbiedingen heeft betrekking op beroepen die eigen zijn aan de 

sector van de gezondheidszorg en de maatschappelijke dienstverlening (bv. kinderoppas, sociocultureel 

animator, maatschappelijk werker…). De rest van de aanbiedingen heeft betrekking op beroepen uit 

verschillende activiteitsdomeinen zoals schoonmaak en onderhoud van gebouwen, administratie en 

boekhouding, onderwijs en opleiding… 

De vacatures vereisen het vaakst een diploma van het hoger onderwijs. In mindere mate wordt een matig of 

laag kwalificatieniveau gevraagd. 

De helft van de werkaanbiedingen in deze sector komt overeen met een tewerkstellingsprogramma (meer in 

het bijzonder de geco-maatregel). Deze verhouding is vrij hoog in vergelijking met het gemiddelde van de 

werkaanbiedingen. De rest bestaat uit zogenaamde ‘gewone werkaanbiedingen’. Zeven op de tien hiervan zijn 

van onbepaalde duur. Wat het arbeidsregime betreft, stelt iets minder dan een op drie een deeltijdse 

overeenkomst 

voor. 

V. Horeca/Voeding 

Dit is een dynamische sector die veel werkgelegenheid schept. De horeca vertegenwoordigt een geheel van 

gevarieerde activiteiten zoals het hotelwezen, de restaurants en cafés. Deze sector is sterk vertegenwoordigd 

in Brussel en hoewel deze sector niet ongevoelig is voor conjunctuurschommelingen kende ze de afgelopen 

jaren een sterke groei op het niveau van het Brussels Gewest. Nieuwe horecadiensten zorgen niet alleen voor 

banen in de sector zelf, maar ook bij de horecaleveranciers. Deze vinden we voornamelijk terug in de 

voedingsmiddelenindustrie, de landbouw en de dienstensector (de wasserijen bijvoorbeeld). De horeca heeft 

dus een invloed op de tewerkstelling en de productiviteit in deze sectoren. 

Vaak is er sprake van deeltijdse en tijdelijke werkgelegenheid. Eveneens is de horeca onderworpen aan strenge 

regels inzake hygiëne en veiligheid. Typisch is jammer genoeg ook het hoge aantal faillissementen. Het creëert 

echter veel werkgelegenheid voor arbeiders, voor laag- en middelmatig geschoolde werknemers en ook voor 

jongeren. Hoewel Brussel gekend is voor zijn hoge pendelgraad, is dit niet vast te stellen voor deze sector die 

een belangrijk deel van de buurtbanen schept. Een verklaring daarvoor is te vinden in de dienstregeling eigen 

aan de horeca (onderbroken uurroosters, late arbeidstijden, enz.…). 

De aanwerving van personeel is voor de horeca een belangrijk probleem omdat de werkomstandigheden er 

ongunstig zijn of als ongunstig ervaren worden. Ook het gebrek aan talenkennis van de kandidaten vormt een 

hindernis bij de aanwerving. Geen wonder dus dat de opwaardering van de human resources en de verbetering 

van het imago voor de sector een van de belangrijke uitdagingen vormen. 

In 2007 is de horecasector, over het hele land beschouwd, goed voor bijna 116.700 betrekkingen in loondienst 

(of 3,1% van de nationale bezoldigde werkgelegenheid). 

In Brussel ligt de arbeidsconcentratie in de horeca betrekkelijk hoog. Dit komt doordat de hoofdstad meer 

zakentoeristen ontvangt en doordat zij een levendige traditie van lekker eten en drinken heeft, wat zich 

weerspiegelt in het grote aantal cafés en restaurants dat er te vinden is. Zo telt het Brussels Gewest iets meer 

dan 25.700 banen in de horecasector, wat neerkomt op 22% van de totale bezoldigde arbeid in de horeca, en 

dit terwijl het Brusselse aandeel in de gehele arbeid in loondienst slechts 16,6% bedraagt. Met andere 

woorden, treffen we meer dan één bezoldigde baan in de horeca op vijf in Brussel aan. Als we deze cijfers tot 

gewestelijk niveau terugbrengen stellen we vast dat de horecasector een groot deel (4,1%) van de bezoldigde 

arbeid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vertegenwoordigt. 

De sector telt daarnaast meer dan 81.000 zelfstandige arbeidsplaatsen (of 9% van de nationale zelfstandige 

arbeid), waarvan ongeveer 7.000 in Brussel. De meeste van hen zijn zelfstandige in hoofdberoep. Het 

zelfstandigenstatuut is in de sector sterk aanwezig : een arbeidsplaats op vijf in de Brusselse horeca is een 

zelfstandige betrekking, terwijl globaal gezien nauwelijks een job op negen in Brussel als zelfstandige wordt 

uitgeoefend. 

223

In 2007 stelt een Brussels horecabedrijf gemiddeld 8 werknemers tewerk, tegen 18 werknemers voor het hele 

Gewest. Het aantal loontrekkenden per bedrijf is echter sterk afhankelijk van het segment. Zo hebben de hotels 

en grootkeukens slechts een klein aandeel in het totale aantal Brusselse horecazaken (respectievelijk 7,5% en 

4,7%), maar tellen zij gemiddeld meer werknemers dan de andere segmenten van de sector (gemiddeld 27 en 

51 personeelsleden per vestiging). Ondanks hun geringe aantal bieden de hotels en grootkeukens gemiddeld 

meer tewerkstellingsperspectieven dan andere segmenten, zoals de traditionele restaurants. Deze laatste 

creëren immers zeer weinig jobs in verhouding tot het aantal etablissementen van dit type (29,3% tegen 

43,4%). 

In 2007 werkt het overgrote deel van de werknemers in de Belgische horecasector als arbeider. Dit geldt voor 

de drie gewesten van het land. In Brussel maken de arbeiders 81,6% van alle werknemers in de horeca uit. In 

bepaalde segmenten is de concentratie arbeiders bijzonder hoog. Dit is met name het geval in de traditionele 

restaurants (93,8%) en de cafés (95%), waar zij zeer sterk aanwezig zijn. Bedienden vinden we vooral in de 

hotels (36,6%) en in mindere mate in de grootkeukens (21,6%). Niettemin blijven zij er in de minderheid. Dit is 

zeer uitzonderlijk voor Brussel, waar de bediendeovereenkomsten ruim in de meerderheid zijn door het 

overwicht van de dienstensector. In totaal telt het Gewest immers maar 19,3% arbeiders en slechts 16,5% in de 

sector van de diensten. 

In Brussel kende de sector tijdens de periode 2002-2007 een sterke toename van de loonarbeid (18,6% of iets 

meer dan 4.000 banen). De stijging was vooral te merken bij de banen voor arbeiders. Deze groei is een stuk 

sterker dan bij het geheel aan loonarbeid in Brussel (3%). Dit is het bewijs van het sterke dynamisme van de 

sector in het Gewest. 

Het segment van grootkeukens en traiteurdiensten is de voorbije vijf jaar het sterkst gegroeid. In dit segment is 

er namelijk een stijging met 71,5% (of zo’n 3.000 nieuwe banen) en wordt hierdoor in Brussel het 

horecasegment met het grootste aantal tewerkstellingen. Met uitzondering van de cafés en discotheken die 

een lichte achteruitgang kennen (-3,9% of een verlies van zo’n 60 banen), groeien ook de andere segmenten, 

weliswaar in mindere mate. 

Voor de horecasector ontving ACTIRIS 1.697 werkaanbiedingen tussen april 2007 en maart 2009. 

De overgrote meerderheid van de werkaanbiedingen heeft betrekking op typische horecaberoepen zoals 

snelkeukenmedewerker, chefkok, hotelreceptionist… 

Wanneer het studieniveau gepreciseerd is, gaat het meestal om een studiebewijs van het hoger secundair 

onderwijs of een lager kwalificatieniveau. In heel wat gevallen vermeldt de werkgever echter geen 

studievereisten. Beroepservaring of andere bekwaamheden en kwaliteiten (een goed voorkomen, 

tweetaligheid…) kunnen dan van doorslaggevende aard zijn. 

Ongeveer negen vacatures op tien zijn van het gewone type en evenveel werkaanbiedingen zijn van 

onbepaalde duur. Vacatures met betrekking tot tewerkstellingsmaatregelen komen meestal overeen met een 

ACTIVA-maatregel. Wat het arbeidsregime betreft, preciseren we dat meer dan een vierde van de 

werkaanbiedingen een deeltijdse overeenkomst aanbieden, wat meer is dan het gemiddelde van de 

werkaanbiedingen die door ACTIRIS worden verwerkt. Deze vrij hoge verhouding is onder meer te verklaren 

door de arbeidsomstandigheden eigen aan sommige horecaberoepen (kelner, kamerpersoneel…) die aan 

bijzondere werkuren zijn onderworpen (aangepast, onderbroken werkrooster…). 

VI. Metaal-elektriciteit 

De sector metaal-elektriciteit omvat zowel de metallurgie en ede vervaardiging van producten uit metaal( 0,3 % 

van de bezoldigde arbeid in het Brussels Gewest, omvat o.a. beroepen lasser, buizenfitter, technici, machineoperators, 

…) , de vervaardiging van elektrische en elektronische toestellen ( 0,6 % van de bezoldigde arbeid , 

omvat o.a; beroepen als elektromecanien, elektrotechnische installateur, onderhoudstechnici, ……) als de 

vervaardiging van machines, apparaten en werktuigen (meer op industriële basis- omvat 0,4 % van de 

bezoldigde arbeid in het gewest, en omvat o.a. beroepen …). 

224

Vervaardiging van elektrische en elektronische toestellen 

Deze sector behelst de vervaardiging van een breed gamma aan elektrische en elektronische toestellen. Het 

gaat met name om de vervaardiging van elektrische machines en apparaten (zoals kantoormachines en 

computerapparatuur, schakelen verdeelinrichtingen, elektrische signaal- en alarmtoestellen, alsook 

elektromotoren, elektrische generatoren en transformatoren), de vervaardiging van radio-, televisie- en 

telecommunicatieapparaten (zoals zendapparatuur voor televisie en radio en apparatuur voor lijntelefonie en 

lijntelegrafie) en de vervaardiging van medische apparatuur en instrumenten, uurwerken en precisie- en 

optische instrumenten (bijvoorbeeld orthopedische artikelen en prothesen, apparaten voor de bewaking van 

industriële processen, foto- en filmapparatuur). 

Meer dan de helft van de werkaanbiedingen heeft betrekking op beroepen die eigen zijn aan de vervaardiging 

van elektrische en elektronische toestellen (we vermelden hier de burgerlijk en industrieel ingenieur of de 

onderhoudselektromecanicien). De rest van de vacatures houdt verband met verschillende soorten van 

beroepen, waaronder de technische beroepen. 

In heel wat gevallen is een diploma van het hoger secundair onderwijs vereist wat het technische karakter van 

een groot aantal gezochte functies binnen de sector verklaart. Andere werkaanbiedingen vereisen een diploma 

van het hoger onderwijs omdat ze een hoger kennisniveau of een meer doorgedreven technische kennis 

vragen (onder meer voor burgerlijk en industrieel ingenieur). 

Bijna alle vacatures vermelden een voltijdse overeenkomst en zijn van het gewone type. De zogenaamde 

gewone werkaanbiedingen zijn bijna allemaal voor onbepaalde duur. Deze proportie ligt ruimschoots boven 

het gemiddelde van de totaliteit van de werkaanbiedingen (alle sectoren in aanmerking genomen iets meer 

dan 70% arbeidsovereenkomsten van onbepaalde duur). 

Vervaardiging van machines, apparaten, en werktuigen 

Deze sector omvat de vervaardiging van machines, apparaten en werktuigen waarmee materialen mechanisch 

of thermisch kunnen worden bewerkt of bepaalde handelingen kunnen worden uitgevoerd (zoals hijsen). Het 

gaat om machines, apparaten en onderdelen voor algemeen industrieel gebruik enerzijds (bijvoorbeeld hijs-, 

hef- en transportwerktuigen, filtreertoestellen, motoren, turbines en industriële ovens en branders), en voor 

speciale toepassingen anderzijds (bijvoorbeeld machines voor de landbouw, gereedschapswerktuigen en nietelektrische 

huishoudapparaten). 

Op Brussels niveau heeft deze industrie een beperkte omvang: ze stelt voornamelijk mannen tewerk en 

eveneens - in vergelijking met andere industriële sectoren - een vrij groot aantal bedienden. Deze sector kende 

een lichte vooruitgang en werd minder dan de andere getroffen door de teruggang van de industrie die het 

Brussels Gewest kenmerkt. In een tijd echter waar het ecologisch bewustzijn alomtegenwoordig is, moet de 

sector op een energie-efficiënte manier tewerk gaan. Dit zorgt ervoor dat ze blijk moeten geven van innovatie 

en aanpassingsvermogen. 

Voor de sector van de vervaardiging van machines, apparaten en werktuigen ontving ACTIRIS 95 

werkaanbiedingen tussen april 2007 en maart 2009. 

De overgrote meerderheid van de werkaanbiedingen heeft betrekking op beroepen die eigen zijn aan de 

vervaardiging van machines, apparaten en werktuigen (bv. bankwerker, onderhoudselektromecanicien, 

insteller-bediener van werktuigmachines…). 

Over het algemeen vereisen de werkaanbiedingen een studiebewijs van het hoger secundair of zelfs het lager 

secundair of lager onderwijs. Dit is in grote mate te verklaren door de aard van de gezochte functies binnen de 

sector. 

Alle vacatures hebben betrekking op een voltijdse job en de meesten zijn van het normale type. Meer dan 

negen op de tien hiervan bieden een overeenkomst van onbepaalde duur aan. 

225

Metallurgie 

De sector metallurgie en vervaardiging van producten van metaal is samengesteld uit alle industrieën en 

technieken die gericht zijn op de vervaardiging van metalen en metalen producten. De metallurgie omvat 

verschillende segmenten: de productie van non-ferrometalen zoals lood, zink en tin, de vervaardiging van 

gietijzeren en stalen buizen, de vervaardiging van ijzer en staal en van ferrolegeringen en het gieten van 

metalen. De vervaardiging van producten van metaal bestaat op zijn beurt uit de vervaardiging van metalen 

constructiewerken voor de bouw, de vervaardiging van stoomketels, de vervaardiging van gereedschap, van 

hangen sluitwerk en van overige producten van metaal. 

Tussen april 2007 en maart 2009 heeft ACTIRIS 133 werkaanbiedingen ontvangen die geïdentificeerd werden 

als behorende tot de metallurgie en de vervaardiging van producten van metaal. 

Eén werkaanbieding op twee houdt verband met een beroep dat typisch is voor de metallurgie en de 

vervaardiging van producten van metaal (lasser, buizenfitter, smid...). De overige werkaanbiedingen behoren 

tot uiteenlopende sectoren: bouw, handel… 

Het meest gevraagde studieniveau is dat van het hoger secundair onderwijs. Dit is deels te verklaren door de 

aard van de uitgeoefende functies in deze sector. 

Bijna alle vacatures zijn van het normale type. Negen op tien hiervan zijn van onbepaalde duur, wat meer is dan 

het gewestelijk gemiddelde (iets meer dan 70% arbeidsovereenkomsten van onbepaalde duur voor het geheel 

van de door ACTIRIS ontvangen werkaanbiedingen). Daarnaast noteren we dat, op één na, alle vacatures op 

een voltijdse overeenkomst uitmonden. 

VI. Bouw 

In het Brusselse economische landschap neemt de bouwnijverheid een belangrijke plaats in. Ze geeft 

overwegend buurtbanen, wellicht omdat de bouw ertoe noopt de dagtaak zeer vroeg in de ochtend aan te 

vatten. In de sector werken bovendien veel personen met een laag of middelmatig opleidingsniveau. Er werken 

overwegend mannen en arbeiders, de bouwsector omvat ook een aanzienlijk aantal zelfstandigen.De bouw is 

bijzonder conjunctuurgevoelig en afhankelijk van de grondstofprijzen, wat van jaar tot jaar kan leiden tot 

enorme schommelingen in zowel de werkgelegenheid als de rendabiliteit. Dat blijkt onder meer uit het vrij 

hoge aantal faillissementen in deze sector. 

In 2007 telt de Belgische bouwnijverheid ongeveer 212.000 werknemers in loondienst (of 5,7% van de 

nationale bezoldigde arbeid). De architectuur- en ingenieursactiviteiten en het beheer van bouwprojecten zijn 

niet bij dit cijfer inbegrepen. De uitzendarbeid, waar de sector sinds enkele jaren een beroep op doet in 

piekperioden, zijn eveneens van dit aantal uitgesloten. 

In Brussel stelt de bouwnijverheid iets meer dan 18.000 personen tewerk (waarmee 8,5% van de loonarbeid in 

de sector zich in Brussel situeert). Op Brussels niveau beschouwd, betekent dit dat de bouwnijverheid maar 

een klein aandeel heeft in de volledige bezoldigde werkgelegenheid in het Gewest (2,9%).Verder verschaft de 

bouwnijverheid werk aan meer dan 88.000 zelfstandigen (of 9,9% van de totale nationale zelfstandige arbeid), 

waarvan er meer dan 9.600 in Brussel actief zijn. De zelfstandigen nemen in het Brussels Gewest overigens een 

belangrijke plaats in de sector in. Meer dan één werknemer op drie in de bouwnijverheid heeft het 

zelfstandigenstatuut, terwijl het gewestelijk gemiddelde een op de negen bedraagt. 

In 2007 telt de bouwnijverheid 1.542 vestigingen in Brussel (of 4,5% van het totale aantal Brusselse bedrijven). 

Een groot deel daarvan zijn kleine ondernemingen. Zo zijn er net geen 1.200 bedrijven met minder dan tien 

personeelsleden, of 81,5% van alle Brusselse bouwondernemingen, wat in de lijn ligt van het gewestelijk 

gemiddelde (78,5%) 

De afwerking, bevat de activiteiten die verband houden met installatiewerken en afwerkingsactiviteiten, 

vertegenwoordigt het meeste aantal bedrijven (59,5% voor de twee segmenten samengenomen). Daar staat 

tegenover dat de bouwwerken en civiele bouwkunde een niet te verwaarlozen deel hebben in de loonarbeid 

(47,1%) in verhouding tot het geringere aantal ondernemingen in dit segment. 

226

Op Belgisch niveau verschaft de bouwnijverheid in 2007 voornamelijk werk aan arbeiders. Hoewel dit ook voor 

Brussel geldt, is de verhouding naargelang statuten er iets meer in evenwicht. De arbeiders maken er 70,9% 

van het personeelsbestand uit, wat meer is dan in de Brusselse industrie in haar geheel beschouwd (48,6%). 

Door de sterke aanwezigheid van arbeiders vormt de bouwnijverheid een uitzondering in Brussel, waar de 

dienstensector, die grotendeels bediendebetrekkingen creëert (80,7%), overweegt. 

Bedienden die in de sector aan de slag willen, maken meer kans in bedrijven gespecialiseerd in 

installatiewerken (waar zij 36% van het personeelsbestand uitmaken) en in het bijzonder in elektrische 

installaties. In bedrijven die zich met de afwerking bezighouden zijn zij dan weer minder aanwezig (16,3%). 

Hetzelfde geldt voor het segment van de bouwwerken en civiele bouwkunde, waar de bedienden eveneens in 

de minderheid zijn (23,6%), behalve in de constructie van autowegen, wegen en luchthavens. 

De bouwnijverheid heeft de reputatie een overwegend mannelijke sector te zijn en de cijfers bevestigen dit. In 

2007 zijn 92,6% van de werknemers in de Brusselse bouwnijverheid mannen 

In de meest recente periode is de conjunctuur zowel in Brussel als in België gunstig. Tussen 2006 en 2007 groeit 

de loonarbeid in de bouwnijverheid met bijna 800 eenheden in het Gewest (of een stijging met 4,6%). Deze 

vooruitgang is sterker dan die voor het geheel aan loonarbeid in Brussel gedurende dat jaar (1,9%). Alleen het 

segment van de installatiewerken laat een lichte daling optekenen (een verlies van 0,3%). Alle andere 

segmenten, met de bouwwerken en de civiele bouwkunde voorop, zagen hun activiteit toenemen (plus 9,2% of 

716 nieuwe arbeidsplaatsen). 

Tussen april 2007 en maart 2009 heeft ACTIRIS 1.045 werkaanbiedingen ontvangen die geïdentificeerd werden 

als behorende tot de bouwsector. 

Twee derden van de werkaanbiedingen houdt verband met een beroep dat typisch is voor de bouw zoals 

metser, bouwvakker, schilder of loodgieter. De overige werkaanbiedingen hebben betrekking op andere 

domeinen, onder meer beroepen van industriële aard (zoals onderhoudselektromechanicien of installateur in 

industriële elektrotechniek). 

De meerderheid van de vacatures vereist slechts een studiebewijs van het lager, lager secundair of hoger 

secundair onderwijs. Dit is voornamelijk te verklaren door de aard van de gezochte profielen binnen deze 

sector (metser, bouwvakker, schilder, loodgieter…). 

Meer dan negen op de tien aanbiedingen zijn van het gewone type (wat meer is dan het gemiddelde voor het 

geheel van alle werkaanbiedingen, met name ongeveer zeven op tien) en ongeveer een even groot percentage 

aanbiedingen is voor een onbepaalde duur. We noteren tevens dat quasi alle vacatures naar een voltijds 

contract leiden. 

VII. Transport-logistiek-reisbureaus 

e sector transport en logistiek omvat het vervoer van personen of goederen per spoor, over de weg, over water 

of door de lucht. Deze sector behelst het vervoer per spoor, het stedelijk en voorstedelijk personenvervoer 

(bijvoorbeeld de metro), de exploitatie van taxi's, het goederenvervoer over de weg, de luchtvaart en de 

zeevaart. Het vervoer van goederen via een pijpleiding is ook bij deze sector ingedeeld. De 

vervoerondersteunende activiteiten en logistiek omvatten de vrachtbehandeling en opslag, alsook het 

onderhoud en de exploitatie van transportfaciliteiten en -uitrustingen. De reisbureaus en toeristische 

informatiediensten behoren eveneens tot deze sector. De bouw, het onderhoud en de reparatie van wegen, 

spoorwegen, havens en vliegvelden vallen niet onder de transportsector, maar ressorteren onder de 

bouwnijverheid. 

Een deel van de activiteiten wordt uitgeoefend in Brussel, waar we bijna 24.000 loontrekkenden tellen (wat 

overeenkomt met 12,5% van de loonarbeid in de sector, tegenover 16,6% voor het geheel in Brussel). Als we 

echter alleen rekening houden met het Brussels Gewest, hebben het transport, de logistiek en de reisbureaus 

maar een beperkt aandeel in de Brusselse bezoldigde werkgelegenheid (3,9%). 

In de sector werken bijna 36.300 zelfstandigen (of 4% van de nationale zelfstandige arbeid), waarvan meer dan 

3.200 in Brussel. Op Brussels niveau nemen de zelfstandigen een betrekkelijk belangrijke plaats in de sector in. 

In het Brussels Gewest in het bijzonder wordt iets meer dan één arbeidsplaats op negen in de sector door een 

zelfstandige ingevuld, wat overeenkomt met het gewestelijk gemiddelde. 

227

In 2007 telt de sector transport, logistiek en reisbureaus 1.088 vestigingen in Brussel (of 3,2% van alle Brusselse 

bedrijven), waarvan de meeste kleine ondernemingen zijn. Zo heeft 75,3% van de bedrijven in Brussel minder 

dan 10 personen in dienst, wat redelijk dicht aanleunt bij het gewestelijk gemiddelde (78,5%). Ondanks hun 

overwicht hebben de kleine ondernemingen slechts een beperkt aandeel in de loonarbeid in de sector (10,1%). 

Omgekeerd zijn het de zeer grote ondernemingen, die weinig vertegenwoordigd zijn (1,9%), die de meeste 

werkgelegenheid scheppen (55,3%). 

De bedrijven die zich bezighouden met personen- of goederenvervoer concentreren het grootste deel van de 

werkgelegenheid (83,1%). Het gaat meer bepaald om het vervoer per spoor en het stedelijk en voorstedelijk 

personenvervoer. Dit segment is de grootste werkgever van de sector. De reisbureaus, die 26,7% van de 

ondernemingen in de sector uitmaken, maar gemiddeld kleiner zijn, bieden duidelijk minder jobmogelijkheden 

(8,6%). Tot slot nemen de logistieke ondernemingen (bijvoorbeeld de havenbedrijven actief in de 

vrachtbehandeling en opslag) en de vervoerondersteunende activiteiten (zoals de douaneagentschappen) 

slechts een beperkt deel van de werkgelegenheid in de sector voor hun rekening. Er moet worden opgemerkt 

dat er in Brussel zeer weinig logistieke bedrijven zijn, maar dat zij in Vlaanderen veel sterker aanwezig zijn 

(respectievelijk 2,3% tegen 75,1%). 

Op nationaal niveau vertegenwoordigen de arbeiders ongeveer de helft van de loonarbeid in het transport, de 

logistiek en de reisbureaus. In Brussel daarentegen is dit aandeel kleiner (38,6%) en dit ten voordele van de 

ambtenaren (34,4%). Wat de bedienden betreft, zij vertegenwoordigen 27,1%. 

De bedienden zijn vooral talrijk in de reisbureaus (95,7%). In de logistiek en het vervoer van personen en 

goederen daarentegen werken meer arbeiders, vanwege de fysieke taken en de vrachtbehandeling 

(respectievelijk 51,2% en 43,3%). Het is in dit laatste segment (het personen- en goederenvervoer) dat we het 

grootst aantal ambtenaren terugvinden in de sector (39,2% van de loontrekkenden van het segment). 

In 2007 zijn de mannen op Belgisch niveau duidelijk in de meerderheid in het transport, de logistiek en de 

reisbureaus. Dit geldt ook voor de drie gewesten en in het bijzonder voor Brussel, waar zij 79,8% van alle 

personeelsleden in de sector vertegenwoordigen. Dit ligt ruim boven de mannelijke aanwezigheid in de globale 

Brusselse loonarbeid (52,2% mannen). 

In de segmenten transport en logistiek, die een eerder mannelijk imago hebben, vormen de mannen de 

grootste groep loontrekkenden. In het personen- en goederenvervoer vertegenwoordigen zij maar liefst 85,5% 

van het totale arbeidsvolume. De reisbureaus onderscheiden zich daarentegen door een overwegend 

vrouwelijke tewerkstelling (68,4%), vanwege het meer administratieve karakter van het werk in dit segment. 

De cijfers van de laatste jaren tonen aan dat de sector transport, logistiek en reisbureaus in het hele land goed 

stand heeft gehouden. Tussen 2002 en 2007 is de sector geleidelijk gegroeid (meer dan 25.500 nieuwe banen 

op het eind van de periode, hetzij een stijging van 15,3%). Zowel de arbeiders als de bedienden, maar deze 

laatste weliswaar in grotere mate, hebben van deze groei kunnen genieten. Dit wordt in het bijzonder 

verklaard door een verschuiving van arbeidsplaatsen naar deze sector, dat plaatsvond in 2004, vanuit andere 

sectoren zoals de bouw en de vervaardiging van transportmiddelen. 

In Brussel is de sector eveneens gunstig geëvolueerd. In vijf jaar tijd werd het personeelsbestand er met meer 

dan 2.231 eenheden uitgebreid (of een stijging van 10,2%). Hiermee overtreft de sector de algemene groei in 

het Brussels Gewest in de betrokken periode (3%). 

In arbeidseenheden boekt het personen- en goederenvervoer de sterkste vooruitgang (2.168 extra banen). 

Binnen dit segment is het vervoer per spoor het meest gegroeid. De logistiek, die een kleiner segment vormt, 

kent eveneens een belangrijke groei (stijging van 58,6%, of bijna 255 nieuwe arbeidsplaatsen). De reisbureaus 

lijden daarentegen verlies (min 457 jobs of een achteruitgang van 18,1%). 

Voor de sector transport, logistiek en reisbureaus ontving ACTIRIS 980 werkaanbiedingen tussen april 2007 en 

maart 2009. 

Meer dan de helft van de werkaanbiedingen houdt verband met een beroep dat typisch is voor de 

transportsector, de logistiek en de reisbureaus (bv. vrachtwagenchauffeur, bestuurder van lichte voertuigen, 

reisagent…). De overige werkaanbiedingen hebben betrekking op verschillende soorten beroepen die onder 

meer te maken hebben met veiligheid, administratie, boekhouding of handel. 

228

Over het algemeen vragen de werkgevers een studiebewijs van het hoger secundair onderwijs of een lager 

kwalificatieniveau. In een groot aantal gevallen wordt er zelfs geen enkel kwalificatieniveau gevraagd en 

kunnen andere criteria in aanmerking worden genomen zoals het bezit van een rijbewijs of een specifiek 

brevet. Vaak wordt ook beroepservaring geëist. 

De meeste vacatures zijn van het gewone type en dit in een verhouding die volledig overeenkomt met het 

gemiddelde van het aantal door ACTIRIS ontvangen werkaanbiedingen. Iets meer dan negen op de tien 

werkaanbiedingen zijn van onbepaalde duur. Vacatures met betrekking tot een tewerkstellingsmaatregel 

komen meestal overeen met een startbaanovereenkomst. Bovendien bieden de meeste vacatures een voltijdse 

baan aan. 

VIII. Onderwijs en vorming 

Onderwijs en vorming zijn zowel in België als in Brussel belangrijk. Gezien de aard van de functies die er 

worden uitgeoefend (onderwijzers, leraars…), is het aandeel van hoogopgeleide mensen in deze sector zeer 

groot. Hier hebben vooral de vrouwen mogelijkheden, hoewel ze minder vertegenwoordigd zijn naarmate het 

niveau van het onderwijs stijgt. Deze sector stelt ook voornamelijk Brusselaars tewerk. Als gevolg van het 

specifieke arbeidsritme in deze sector is er een vrij hoog aandeel deeltijdse en/of tijdelijke contracten. 

Het onderwijs en de vorming kenden de laatste jaren een belangrijke groei in Brussel, vooral in het 

volwassenenonderwijs en het basisonderwijs. Het hoger onderwijs daarentegen maakte in 2004 met de 

invoering van het Bolognadecreet, een belangrijke hervorming door met als gevolg een vrij aanzienlijke daling. 

Door dat decreet werd het hoger onderwijs grondig hervormd wat nodig was om de integratie in de Europese 

ruimte te bevorderen. Wellicht had dat gevolgen voor de werkgelegenheid in de sector omdat het decreet ook 

fusies tussen verschillende hogescholen oplegde. 

In 2007 waren er in de sector onderwijs en vorming (onder meer volwassenenonderwijs, autorijscholen, 

kunstonderwijs…) in België bijna 385.000 bezoldigde werkkrachten (hetzij 10,3% van de nationale loonarbeid). 

In dat cijfer zijn de werknemers van de overheidsdiensten voor arbeidsbemiddeling die beroepsopleidingen 

verzorgen niet opgenomen (die horen bij de diensten aan de bedrijven). Een relatief groot deel van de 

loonarbeid in deze sector heeft in Brussel plaats. Daar werken in de sector meer dan 57.300 loontrekkenden, 

dat is ongeveer één op de zeven werknemers in de sector (wat het gewestelijke gemiddelde van één op de zes 

benadert). Overigens zijn er op Brussels niveau goede vooruitzichten in die sector aangezien hij 9,2% van de 

totale loonarbeid in het Gewest vertegenwoordigt. 

De sector onderwijs en vorming telt in Brussel 1.339 vestigingen (dat is 3,9% van het totale aantal Brusselse 

bedrijven), een groot deel daarvan zijn middelgrote ondernemingen (49,6%). Deze ondernemingen nemen 

29,4% van de loonarbeid voor hun rekening. Dit leunt sterk aan bij de cijfers die we bij de grote en zeer grote 

ondernemingen terugvinden (respectievelijk 34,9% en 32,7%). 

Gemiddeld heeft een vestiging in deze sector 43 werknemers, ten opzichte van 18 loontrekkenden per Brussels 

bedrijf. Dat gemiddelde verschilt van segment tot segment, in het hoger onderwijs gaat het tot 149. Hoewel 

het aandeel hoger onderwijs niet zo groot is (7,2%), toch vindt men in dit segment een relatief hoog aandeel 

loonarbeid (25%). Het middelbaar onderwijs is de grootste werkgever in de sector (32,2%), gevolgd door het 

lager onderwijs (25,4%). Hoewel de vestigingen voor permanente vorming vrij talrijk zijn (28%) zijn ze ook 

kleiner en dus vindt men hier het kleinste aandeel van de loonarbeid (17,5%). 

Gezien de aard van de beroepen die in de sector onderwijs en vorming worden uitgeoefend, werken er in 

België vooral ambtenaren. Tegen door in het Brussels Gewest vertegenwoordigen de bedienden 52% van het 

aantal loontrekkenden. In de sector werkt bovendien een zeer groot aantal ambtenaren (44,1% op Brussels 

niveau), meer bepaald in het lager en middelbaar onderwijs waar ze de meerderheid uitmaken (respectievelijk 

57,6% en 56,6%). We vermelden tenslotte dat er bijzonder weinig arbeiders werken, zeker in het hoger 

onderwijs en in de permanente vorming (1,4% in elk van de gevallen). 

Zowel op Belgisch als op Brussels niveau zijn de vrouwen in de sector van het onderwijs en de vorming in de 

meerderheid. In Brussel loopt hun aandeel op tot 61,4%, wat aanzienlijk meer is dan het gemiddelde in het 

229

Gewest (47,8%). Uit een studie blijkt dat sectoren zoals het onderwijs, de gezondheidsdiensten en de sociale 

diensten voornamelijk vrouwelijke werknemers worden aangetrokken. In het basisonderwijs vormen ze een 

zeer grote meerderheid, ze vertegenwoordigen 85,1% van de bezoldigde arbeid. Hoe hoger het niveau van het 

onderwijs, des te kleiner wordt het vrouwelijke overwicht. In het middelbaar onderwijs zijn ze nog steeds in de 

meerderheid (65,5%) maar in het hoger onderwijs zijn ze dat niet meer (43,7%). Daar komt bij dat vrouwen 

minder directiefuncties bekleden naarmate het onderwijsniveau stijgt. We vermelden nog dat in de 

permanente vorming de mannelijke loontrekkenden een kleine meerderheid vormen (55,3%). 

De laatste jaren kende de sector van het onderwijs en de vorming een progressieve en positieve groei in België. 

Tussen 2002 en 2007 groeide het tewerkstellingsvolume met 6,5% (bijna 23.350 bijkomende arbeidsplaatsen). 

In Brussel was die groei nog opmerkelijker. In vijf jaar tijd zag de sector zijn effectief met iets meer dan 6.900 

eenheden toenemen (hetzij een stijging met 13,7% tegen 3% op het geheel van het Brussels Gewest). De groei 

was groter in de permanente vorming, vermits daar tussen 2002 en 2007 het aantal werkkrachten verdubbelde 

(groei met 101,7%, hetzij meer dan 5.000 bijkomende arbeidsplaatsen). Ook in het lager onderwijs werd een 

mooie groei opgetekend (stijging met 12,5%, hetzij meer dan 1.600 bijkomende arbeidsplaatsen). Omgekeerd 

daaldehet aantal arbeidsplaatsen in het hoger onderwijs met 2,5% (dat zijn bijna 370 arbeidsplaatsen minder). 

Tussen 2006 en 2007 kent de sector zowel in België als in Brussel een positieve evolutie. In Brussel stijgt het 

aantal banen met 1.200 (of een toename met 2,1%) en sluit zich zo aan bij de Brusselse tendens (groei van 

1,9%). Hier groeit het hoger onderwijs het sterkst (1.550 nieuwe banen of een stijging met 12,1%). Het 

basisonderwijs daarentegen verliest ongeveer 780 banen (of een daling met 5,1%). De twee overige 

segmenten, het secundair onderwijs en het volwassenenonderwijs, groeien lichtjes. 

Tussen april 2007 en maart 2009 heeft ACTIRIS 4.385 werkaanbiedingen uit de sector onderwijs en vorming 

ontvangen. Hiermee is deze sector één van de grootste leveranciers van werkaanbiedingen aan de Brusselse 

dienst voor arbeidsbemiddeling. Het aantal ontvangen werkaanbiedingen was uitzonderlijk hoog tijdens de 

derde trimesters van 2007 en 2008, wat aantoont dat in deze sector de aanwervingen het hoogst zijn aan het 

begin van het schooljaar. 

De overgrote meerderheid van de ontvangen werkaanbiedingen heeft betrekking op beroepen die eigen zijn 

aan de sector onderwijs en vorming (leerkracht/onderwijzer, kinderoppas, instructeur…). Wat de overige 

werkaanbiedingen betreft, vinden we de meest gevraagde beroepen in de volgende domeinen terug: 

administratie en boekhouding, schoonmaak en logistiek van gebouwen, alsook gezondheid. 

Het meest gevraagde studieniveau is dat van het hoger onderwijs wat onder meer te verklaren valt door de 

aard van de meest gezochte functies in deze sector (leerkracht van het secundair onderwijs, leraar van het 

basisonderwijs…). In mindere mate is het tevens mogelijk dat een diploma van het hoger secundair onderwijs 

wordt gevraagd. 

Ongeveer zeven op de tien werkaanbiedingen zijn van het gewone type. De rest van de aanbiedingen heeft 

betrekking op een tewerkstellingsmaatregel (meestal de geco-maatregel). Binnen de gewone 

werkaanbiedingen stelt een verpletterende meerderheid een overeenkomst van bepaalde duur voor (meer dan 

vier vacatures op vijf). Korte overeenkomsten in het kader van tijdelijke vervangingen komen immers vaak 

voor. Zodoende is ook het aantal werkaanbiedingen voor een deeltijdse betrekking vrij hoog (in vergelijking 

met het gemiddelde van de werkaanbiedingen). Een van de redenen is inherent aan het beroep van 

onderwijzer, namelijk dat je slechts zelden voltijds werkt en thuis veel tijd besteedt aan de voorbereiding van 

de lessen. 

230

5.3.2. Knelpuntberoepen Brussels Hoofdstedelijk Gewest 

Situering 

Ondanks de grote arbeidsreserve in het Gewest raken bepaalde functies in de Brusselse bedrijven nog steeds 

moeilijk ingevuld. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn er 62 beroepen die in 2008 als moeilijk in te vullen 

worden beschouwd. Deze beroepen worden gekenmerkt door een relatief langere looptijd en een 

invullingsgraad die lager ligt dan het geheel van de ontvangen werkaanbiedingen. Dit gebrek aan evenwicht 

op de arbeidsmarkt vormt een belemmering voor de beroepsinschakeling en de economische ontwikkeling. 

Op basis van de terreinkennis van de tewerkstellingsconsulenten en de vertegenwoordigers van de Brusselse 

werkgevers werden de oorzaken van de discrepantie tussen vraag en aanbod voor elk knelpuntberoep bepaald. 

Hierbij werd een onderscheid vastgesteld tussen een kwantitatief gebrek aan kandidaten en een kwalitatief 

gebrek bij de kandidaten. In het eerste geval gaat het om een tekort aan kandidaten voor deze beroepen, in 

het tweede om een discrepantie tussen de eisen van de werkgevers en de profielen van de kandidaten. Bij deze 

twee factoren voegen zich nog de ongunstige werkomstandigheden. 

Het verminderen van de spanningen kan gedeeltelijk gerealiseerd worden door een aanpassing van de 

beroepsopleidingen en door een betere informatie die een betere beroepsoriëntering in ruime zin mogelijk 

maakt. 

De bedrijven moeten tegemoet komen aan de inspanningen die reeds worden geleverd om hun huidige vraag 

naar arbeidskrachten in te vullen, onder andere door het tegengaan van de overkwalificatie (die lager 

geschoolden verdringt), het verhogen van de bedrijfsopleidingen, het aannemen van een vooruitziend beheer 

van de vaardigheden en het bestrijden van elke vorm van discriminatie (onder andere ten opzichte van 

vrouwen en personen van vreemde afkomst). Het versterken van de loyaliteit van het personeel kan ook een 

antwoord zijn op de waargenomen spanningen. Een verbetering van de arbeidsomstandigheden of een 

herwaardering van het loon kan bepaalde beroepen aantrekkelijker maken. 

Ook de kenmerken van de werkaanbiedingen van knelpuntberoepen werden onderzocht. Enkele vaststellingen: 

we stellen een oververtegenwoordiging vast van knelpuntvacatures bij werkaanbiedingen die een hoger 

opleidingsniveau vragen. Deze oververtegenwoordiging is heel duidelijk voor de hogere studies en iets minder 

voor het universitair niveau en het secundair onderwijs, met uitzondering van het technisch onderwijs waar de 

helft van de vacatures moeilijk in te vullen is. 

Wat de eisen inzake talenkennis betreft: 44 % van de aanbiedingen die tweetaligheid vereisen, hebben 

betrekking op knelpuntberoepen. Dit percentage stijgt tot 56 % wanneer meerdere talen worden gevraagd. 

De sectoren die proportioneel het vaakst knelpuntberoepen in hun rangen sluiten, zijn, in dalende volgorde, de 

sectoren Handel en verkoop, administratie en boekhouding, vastgoed, verzekeringen en financiën, beheer van 

ondernemingen en diensten, bouw, gezondheidszorg, horeca, e.v. 

Ten slotte stellen we vast dat werkaanbiedingen van kleine bedrijven relatief gezien moeilijker kunnen worden 

ingevuld. 

231

Architecten 

Architect 

Burgerlijk ingenieur – architect 

Ingenieurs en technisch ingenieurs 

Burgerlijk ingenieur burgerlijke bouwkunde 

Industrieel ingenieur burgerlijke bouwkunde 

Industrieel ingenieur elektriciteit 

Industrieel ingenieur mechanica 

Burgerlijk ingenieur elektromechanica 

Industrieel ingenieur elektromechanica 

Industrieel ingenieur chemie of biochemie 

Verplegers en verpleegassistenten 

Hoofdverpleegkundige 

Ziekenhuisverpleegkundige – gebrevetteerde 

Ziekenhuisverpleegkundige – gegradueerde 

Geriatrisch verpleegkundige – gegradueerde 

Sociaal verpleegkundige – gegradueerde 

Leraars secundair onderwijs 

Leraar Nederlands (2de, 3de graad) 

Leraar Nederlands (1ste, 2de graad) 

Leerkrachten basisonderwijs 

Onderwijzer 

Instructeurs - Lesgevers 

Instructeur - Lesgever talen 

Tekenaars 

Architectuurtekenaar 

Technici in de natuurwetenschappen en toegepaste wetenschappen 

Technicus in de elektromechanica 

Technicus bouw (alle specialiteiten) 

Conducteur van bouwwerken 

Technicus elektriciteit 

Laborant medische analyses 

Technicus elektronica 

Technicus telecommunicatie 

Boekhouders en hulpboekhouders 

Boekhouder 

Informatici en aanverwante beroepen 

Netwerkarchitect 

Analist-programmeur 

Webmaster, Webdeveloper 

Technicus helpdesk 

Netwerkbeheerder 

Andere informatici 

Vertalers 

Vertaler 

Directeurs en kaderpersoneel aankopen, bevoorrading en logistiek 

Verantwoordelijke logistiek 

Secretarissen 

Directiesecretaris 

Commercieel secretaris 

Juridisch secretaris 

Medisch secretaris 

Administratieve bedienden, onthaal en communicatie 

Bediende personeelsdienst 

Bediende sociale wetten en lonen 

Bediende commerciële dienst 

Telefonist-receptionist 

Telefonist-secretaris 

Bediende financiële transacties en verzekeringsverrichtingen 

Bediende verzekeringsmaatschappij 

232

Bedienden vervoer en van verzending van goederen 

Bediende vervoer en polyvalente verzending 

Magazijnbedienden 

Magazijnbediende, PC-Stockbeheerder 

Receptiepersoneel hotel 

Hotelreceptionist Dag 

Hotelreceptionist Nacht 

Vertegenwoordigers 

Vertegenwoordiger diensten 

Vertegenwoordiger in bureaumateriaal en aanverwanten 

Technisch vertegenwoordiger 

Vertegenwoordiger paramedisch materiaal en aanverwanten 

Vertegenwoordiger voeding 

Vertegenwoordiger verbruiksgoederen 

Verkopers en handelszaakbeheerders 

Verkoper diensten 

Verkoper hifi en bureauticamateriaal 

Verkoper van woon- en huishoudartikelen 

Verkoper confectie 

Televerkoper 

Callcenter operator 

Bestuurders van motorvoertuigen 

Chauffeur vrachtwagen met oplegger (Rijbewijs C en E) 

Chauffeur vrachtwagen met aanhangwagen (Rijbewijs C en E) 

Mecaniciens-herstellers 

Bankwerker-monteur-mecanicien-hersteller 

Industrieel onderhoudsmecanicien 

Loodgieters en buizenfitters 

Loodgieter 

Elektriciens en elektricienherstellers 

Elektricien woningbouw 

Electromecaniciens 

Electromecanicien 

Electromecanicien airconditionning en verwarmingsinstallaties 

Timmerlieden en schrijnwerkers 

Schrijnwerker 

Metselaars en vloerenleggers 

Metselaar 

Vloerder 

Dakdekkers 

Dakdekker (leien, pannen, en soortelijke materialen) 

Wegenwerkers 

Wegenwerker 

Drukkers 

Grafisch vormgever op Mac en/of PC 

Beenhouwers 

Beenhouwer 

Veiligheidsagenten 

Veiligheidsagent met brevet 

Koks 

Chef-kok 

Kok 

Keukenhulp gekwalificeerd 

Chef de partie 

Kamerpersoneel 

Kamermeisje/jongen 

Zaalkelners en serveerders 

Restaurantkelner 

Barman 

Werknemers in de wasserij 

Strijker met de hand 

233

5.4. Sociaal-economische kenmerken 

Het BHG kent een zeer paradoxale sociale en economische situatie. 

Enerzijds is Brussel één van de rijkste gewesten in Europa als men uitgaat van wat er wordt geproduceerd. Zo 

staat Brussel uitgaande van de barometer van de ‘Europese zakensteden’ op een vijfde plaats na Londen, 

Parijs, Frankfurt en Barcelona. Deze ‘rijkdom’ komt echter in de andere gewesten terecht als beschikbaar 

inkomen daar de pendelaars 54 % van de interne werkgelegenheid vertegenwoordigen. 

Anderzijds is het een gewest waar een groot deel van de bevolking hoog scoort op tal van risicofactoren als 

laag opleidingsniveau, slechte huisvesting, laag inkomen en werkloosheid, lage gezondheid, armoede en 

bestaansonzekerheid. Het is niet alleen een algemeen probleem maar ook significant aanwezig bij de jonge en 

minderjarige bevolking. 

5.4.1. Arbeidsmarkt 

Tabel: Tewerkstellingsgraad in het BHG en in België jaargemiddelde 2007 

15-64 jaar 15-24 jaar 25-49 jaar 50-64 jaar 

Brussels Hoofdstedelijk Gewest 

Mannen 61,4% 23,2% 75,4% 54,4% 

Vrouwen 48,3% 16,3% 62,3% 39,5% 

Totaal 54,8% 19,6% 68,9% 46,6% 

België 

Mannen 68,7% 29,9% 87,8% 57,7% 

Vrouwen 55,3% 25% 74,8% 38,3% 

Totaal 62% 27,5% 81,4% 48% 

Bron: Algemene Directie Statistiek en Economische informatie, Arbeidskrachtenenquete 2007 

De tewerkstellingsgraad meet het aantal personen tussen 15 en 64 j. met een job t.o.v. de totale bevolking in die 

leeftijdscategorie. 

In vergelijking met 2006 steeg de tewerkstellingsgraad voor de actieve bevolking (15-64 jaar) licht, zowel voor 

België (+ 1,0 %) als voor het Brussels Gewest (+ 1,4 %). In 2007 was de tewerkstellingsgraad van de Brusselse 

actieve bevolking lager dan in België, behalve voor 50-64-jarige vrouwen. De Brusselse tewerkstellingsgraad is 

7,2 % lager voor de totale bevolking (15-64 jarigen), 7,9 % bij de jongeren (15-24 jaar), maar liefst 12,5 % bij 

de 25-49-jarigen. Het verschil is kleiner (1,4 %) bij de oudste groep (50-64-jaar). 

De tewerkstellingsgraad is systematisch hoger bij mannen dan bij vrouwen. Voor de totale actieve bevolking 

(15-64-jarigen) bedraagt het verschil tussen mannen en vrouwen 13,1 % in het Brussels Gewest, wat 

vergelijkbaar is met het land (13,4 %). 

Het verschil in tewerkstellingsgraad tussen niet-Europeanen en Europeanen daalde in vergelijking met 2006, 

namelijk van 25,5 tot 19,6 procentpunten voor het Brussels Gewest en van 28,2 tot 24,6 procentpunten voor 

het land. De verschillen inzake tewerkstellingsgraad naar nationaliteit zijn minder groot in het Brussels Gewest 

dan in het land. 

Naar opleidingsniveau zijn de verschillen betreffende tewerkstellingsgraad wel vergelijkbaar tussen het 

Brussels Gewest en België, behalve voor de vrouwen, waar het verschil minder uitgesproken is in het Brussels 

Gewest. 

234

Tabel: Activiteitsgraad in het Brussels Hoofdstedelijk gewesten in België, jaargemiddelde 2007 



Mannen 74,2% 34,5% 90,3% 63,2% 

Vrouwen 58,2% 25,6% 74,5% 44,3% 

Totaal 66,1% 29,9% 82,4% 53,3% 

België 

Mannen 73,6% 36,1% 93,6% 60,2% 

Vrouwen 60,4% 31,6% 80,9% 40,8% 

Totaal 67,1% 33,9% 87,3% 50,5% 


De activiteitsgraad van de Brusselse bevolking (15-64 jaar) steeg licht tussen 2006 en 2007, namelijk van 64,9 % 

tot 66,1 %. Ondanks de stijging blijft de Brusselse activiteitsgraad lager dan de Belgische, die van 66,5 % tot 

67,1 % evolueerde.Voor de oudste groep (50-64 jaar) is de activiteitsgraad hoger in het Brussels Gewest dan in 

de rest van het land. 

Tabel: Werkloosheidsgraad in het Brussels Hoofdstedelijk gewesten in België, jaargemiddelde 2007 



Mannen 17,3% 32,9% 16,4% 14,0% 

Vrouwen 17,0% 36,4% 16,4% 10,8% 

Totaal 17,2% 34,4% 16,4% 12,6% 

België 

Mannen 6,7% 17,1% 6,2% 4,1% 

Vrouwen 8,5% 20,9% 7,4% 6,2% 

Totaal 7,5% 18,8% 6,8% 4,9% 


De werkloosheidsgraad meet het aantal werklozen tussen 15 en 64 jaar ten opzichte van de beroepsbevolking 

tussen 15 en 64 jaar (internationale definitie). 

Volgens de Arbeidskrachtenenquête 2007 was de werkloosheidsgraad van de Brusselse bevolking meer dan 

dubbel zo hoog dan in België. In tegenstelling tot België waar de werkloosheidsgraad systematisch voor alle 

leeftijdsgroepen daalt tussen 2006 en 2007, daalde de werkloosheidsgraad in het Brussels Gewest licht bij de 

15-24-jarigen (-0,9 %) en de 25-49-jarigen (-1,3 %) en steeg hij zelfs bij de 50-64-jarigen (+3,4 %). 

Meer dan een derde van de jongvolwassen Brusselaars (15-24 jarigen) die willen werken (werkenden en 

werkzoekenden) zijn werkloos. 

235

In België is de werkloosheidsgraad hoger bij de vrouwen dan bij de mannen. Dit geldt niet voor het Brussels 

Gewest, behalve voor de jongvolwassenen (15-24 jaar). Bij de Brusselse ouderen (50-64-jarigen) is de 

werkloosheidsgraad zelfs hoger bij de mannen 

Tabel: Werkloosheidsgraad per gemeente en geslacht 

NIET-WERKENDE WERKZOEKENDEN naar WOONGEMEENTE per 

GESLACHT: referentiejaren op 30 juni 

Eenheid: aantal personen 

Bron: ACTIRIS maandverslagen 

2006 2007 

Mannen Vrouwen Totaal Mannen Vrouwen Totaal 

Anderlecht 5.166 5.136 10.302 5.113 4.928 10.041 

Oudergem 659 768 1.427 634 739 1.373 

Sint-Agatha-Berchem 662 843 1.505 692 807 1.499 

Brussel 8.414 6.984 15.398 8.280 6.709 14.989 

Etterbeek 1.734 1.789 3.523 1.683 1.662 3.345 

Evere 1.077 1.409 2.486 1.056 1.370 2.426 

Vorst 2.240 2.364 4.604 2.225 2.340 4.565 

Ganshoren 681 899 1.580 710 886 1.596 

Elsene 3.902 3.146 7.048 3.625 3.006 6.631 

Jette 1.621 2.049 3.670 1.591 1.951 3.542 

Koekelberg 1.052 1.061 2.113 997 1.004 2.001 

Sint-Jans-Molenbeek 5.174 4.805 9.979 5.127 4.568 9.695 

Sint-Gillis 3.185 2.589 5.774 2.932 2.510 5.442 

Sint-Joost-ten-Node 2.038 1.626 3.664 1.902 1.506 3.408 

Schaarbeek 6.923 6.486 13.409 6.584 6.186 12.770 

Ukkel 1.834 2.340 4.174 1.744 2.162 3.906 

Watermaal-Bosvoorde 551 640 1.191 540 643 1.183 

Sint-Lambrechts-Woluwe 1.093 1.252 2.345 1.015 1.220 2.235 

Sint-Pieters-Woluwe 621 767 1.388 581 718 1.299 

BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 48.627 46.953 95.580 47.031 44.915 91.946 

In 2007 bedroeg de werkloosheidsgraad in het Brussels Gewest gemiddeld 20,4 % (t.o.v 21,1 % in 2006). Dit 

cijfer varieert tussen 9,5 % in Sint-Pieters-Woluwe en 31,0 % in Sint-Joost-ten-Node . 

Jongerenwerkloosheidsgraad ( min. 25 j.) naar gemeente en geslacht -2007 

Bij de jongeren (< 25 jaar) bedraagt de werkloosheidsgraad 34%. 

In heel België ligt de jongerenwerkloosheid hoger dan het gemiddelde voor de Europese Unie (18,8% in België, 

tegen 15,6% in de EU-27). In het Brussels Gewest bedraagt zij 34,4%, wat twee keer zoveel is dan het Europese 

gemiddelde. Dit cijfer varieert zelfs tussen 21,3 % in Sint-Pieters-Woluwe en 40,1 % in Sint-Jans- 

Molenbeek.Volgens de administratieve gegevens is de werkloosheid onder jonge Brusselaars de laatste drie 

jaar afgenomen. Deze verbetering is echter geen reden tot euforie, want het aantal werkloze Brusselse 

jongeren blijft zeer hoog. 

Deze hoge werkloosheidsgraad kan deels worden verklaard door factoren die te maken hebben met het 

onderwijs, zoals het falen op school, de dualisering van het onderwijs in Brussel, maar ook de langere duur 

van de studies. Jonge universitairen beëindigen hun studies gemiddeld op de leeftijd van 24 jaar. Maar naast 

236

het kwalificatieniveau dragen ook andere omstandigheden bij tot de hoge werkloosheid onder de jongeren. 

Een belangrijk element is de etnische discriminatie bij aanwerving. Meer nog dan de globale werkloosheid, 

volgt de jongerenwerkloosheid dezelfde lijn als de sociaalruimtelijke scheiding in het gewest, waardoor zij het 

hardst toeslaat in de gemeenten van de eerste kroon en die met de oudere stadswijken. Vele jonge Brusselaars 

van buitenlandse afkomst zijn hier het slachtoffer van. 

Evolutie aantal “Niet-Werkende Werkzoekenden” naar leeftijd -1997-2007 

Voor het eerst sinds 2000 daalde het totaal aantal niet-werkende werkzoekenden (NWW). In 2007 telde het 

Gewest gemiddeld 93 671 NWW, wat 3,7 % minder is dan in 2006. De daling was het grootst bij de jongste 

leeftijdsgroep (

Verschil in werkloosheidsgraad voor verschillende groepen, BHG, en Belgie -2007 (NAP incl 16 ) 

Ondanks het hogere kwalificatieniveau van de arbeidskrachten in h et Brussels Gewest, ook bij de 

werkzoekenden, is een groot deel van de werklozen nog steeds laaggeschoold (ongeveer twee derde). De 

werkloosheid onder laaggekwalificeerden ligt drie keer hoger dan bij de hooggeschoolde werklozen. In 

Brussel bedraagt de werkloosheidsgraad voor het laagste studieniveau 29,8%, tegen 8,7% voor werklozen met 

een diploma van het hoger onderwijs. Er moet echter worden opgemerkt dat de werkloosheidscijfers voor alle 

studieniveaus in Brussel systematisch hoger zijn dan in België. De hoge werkloosheid in Brussel kan dus niet 

eenvoudigweg tot een kwalificatieprobleem worden gereduceerd, gezien het grote aantal werkzoekenden met 

een diploma van het hoger onderwijs die eveneens in de werkloosheid verzeilen. 

Het Brussels Gewest wordt gekenmerkt door een zeer sterke polarisatie van het kwalificatieniveau van zijn 

arbeidskrachten. Een zeer hoog aantal hooggeschoolden gaat er samen met een eveneens hoog aantal 

laaggeschoolden. 41% van de bevolking tussen de 25 en de 64 jaar bezit een diploma van het hoger onderwijs, 

waarmee het gewest beter presteert dan de gemiddelde Europese regio en dan België, en het niveau van 

Londen bijna evenaart. Anderzijds is een groot deel van de bevolking ondergekwalificeerd en heeft 32% van de 

inwoners tussen de 25 en de 64 geen diploma van het hoger secundair onderwijs behaald. 

Ondanks het feit dat de jongeren alsmaar langer studeren en het behaalde opleidingsniveau hoger ligt dan 

vroeger, heeft het Brussels Gewest te kampen met een sterke dualisering van zijn onderwijs (vooral in het 

technisch en beroepsonderwijs). De schoolachterstand is groter in Brussel dan in de andere gewesten en 

meer jongeren haken af. Dit heeft te maken met de sterke concentratie aan sociaaleconomisch 

achtergestelde groepen in de grote stadscentra. 

In 2007 maakte 28,3% van de Brusselse jongeren tussen de 20 en de 24 jaar het secundair onderwijs niet af. Dit 

is meer dan het Belgische gemiddelde (17,4%) en dan het gemiddelde in de EU (21,9%). 

Tabel: NWW in BHG naar studieniveau en per geslacht 

2006 2007 

Mannen Vrouwen Totaal % Mannen Vrouwen Totaal % 

Basisonderwijs 7.586 6.772 14.358 15,0 7.263 6.278 13.541 14,7 

Lager secundair 9.330 9.345 18.675 19,5 9.075 8.761 17.836 19,4 

Hoger secundair 8.880 10.326 19.206 20,1 8.378 10.030 18.408 20,0 

Hoger niet-universitair 3.218 3.678 6.896 7,2 3.448 3.878 7.326 8,0 

Universitair 2.117 2.186 4.303 4,5 1.929 2.161 4.090 4,4 

Andere 17.496 14.646 32.142 33,6 16.938 13.807 30.745 33,4 

Totaal 48.627 46.953 95.580 100,0 47.031 44.915 91.946 100,0 

Bron: Brussels Instituut voor Statistiek en analyse, BISA 

In Brussel, een multiculturele stad, is het probleem van de discriminatie bij aanwerving bijzonder zorgwekkend. 

Hoewel de werkloosheid iedereen kan treffen, is het risico groter voor de allochtone bevolking. Het 

16 NAP incl.: Nationaal actieplan Sociale Inclusie, zie http: //www.mi-is.be 

238

opleidingsniveau, het sociale netwerk, de toegang tot informatie, de sociale afkomst, het gebrek aan 

beroepservaring, onvoldoende kennis van 

het Nederlands en etnische discriminatie bij aanwerving zijn bepalende factoren die maken dat de allochtone 

bevolking moeilijk aan werk geraakt en minder werkzekerheid heeft. Het behalen van een diploma van het 

hoger secundair onderwijs of het hoger onderwijs biedt deze groepen minder garanties op een toetreding tot 

de arbeidsmarkt. Bij een gelijke kwalificatie lopen zij immers meer risico op werkloosheid. 

Zowel in het Brussels Gewest als in België zijn niet-Europeanen vaker werkloos dan Europeanen respectievelijk 

de totale bevolking. Deze uitsluiting van de arbeidsmarkt is minder groot in het Brussels Gewest dan in het hele 

land. Ondanks een afname van het verschil met 3 procentpunten voor België en het Brussels Gewest tussen 

2006 en 2007, blijft het verschil in werkloosheidsgraad erg groot. 

Tabel: NWW in BHG naar nationaliteitgroep en per geslacht 

2006 2007 


Belgen 31.481 33.224 64.705 67,7 31.194 32.483 63.677 69,3 

EU-vreemdelingen 5.031 5.435 10.466 10,9 4.928 5.108 10.036 10,9 

Niet-EU-vreemdelingen 12.115 8.294 20.409 21,4 10.909 7.324 18.233 19,8 

Totaal vreemdelingen 17.146 13.729 30.875 32,3 15.837 12.432 28.269 30,7 

Totaal 48.627 46.953 95.580 100,0 47.031 44.915 91.946 100,0 

Bron: ACTIRIS, 2007 

Evolutie aantal NWW naar werkloosheidsduur in het BHG 

Voor heel wat mensen is de werkloosheid niet tijdelijk, maar een situatie die langere tijd duurt. In 2007 

bedroeg het aandeel van de langdurig werklozen (Eurostat, minstens 12 maanden) 57,5%. Voor België was dit 

50,4% en voor de EU-27 43,2%.De gegevens van Actiris wijzen op een daling van het totaal aantal nietwerkende 

werkzoekenden (NWW), vooral bij de NWW met een inactiviteitsduur van minder dan 1 jaar. Tussen 

2006 en 2007 daalde ook het aantal NWW met een werkloosheidsduur tussen 2 en 5 jaar voor het eerst. Het 

aantal NWW met een inactiviteitsduur van minstens 5 jaar bleef echter nog verder stijgen, namelijk met 12,6 

% Langdurig werklozen hebben gemiddeld twee keer minder kans om uit de werkloosheid te geraken dan 

nieuw ingeschreven werkzoekenden 

De langdurige werkloosheidsgraad blijft in alle gewesten en in het hele land zeer hoog bij de vreemdelingen 

van buiten de Europese Unie, ook al is er een lichte daling tussen 2006 en 2007 (met 2,0 % in België en met 

1,2 % in het Brussels Gewest). In vergelijking met de Belgen is de langdurige werkloosheidsgraad bij de niet- 

Europeanen bijna 5 keer hoger in het hele land en 2 keer in het Brussels Gewest. 

TABEL Niet-werkende WERKZOEKENDEN in het BRUSSELS 

HOOFDSTEDELIJK GEWEST naar INACTIVITEITSDUUR per 

GESLACHT: referentiejaren op 30 juni 

Eenheid: aantal personen 

Bron: ACTIRIS maandverslagen 

2006 2007 


minder dan 1 jaar 19.022 17.173 36.195 37,9 16.592 15.035 31.627 34,4 

tussen 1 en 2 jaar 8.829 8.260 17.089 17,9 9.138 8.367 17.505 19,0 

239

meer dan 2 jaar 20.776 21.520 42.296 44,3 21.301 21.513 42.814 46,6 

Totaal 48.627 46.953 95.580 100,0 47.031 44.915 91.946 100,0 

240

5.5. Welzijnskenmerken 

5.5.1. Leven onder de armoedegrens 

Tabel: Armoederisico-percentage per gewest, 2004-20085-2006 

Brussels 

Hoofdstedelijk 

Gewest 

% van de bevolking met een inkomen 

beneden de armoederisicogrens 

2006* 

% van de bevolking met 

een inkomen beneden de 

armoederisicogrens 2005* 

% van de bevolking met 

een inkomen beneden 

de armoederisicogrens 

2004* 

26% 30% 27% 

Vlaams Gewest 11% 11% 11% 

Waals Gewest 17% 18% 18% 

België 15% 15% 15% 

Bron: Brussels Instituut voor Statistiek en analyse, BISA 

* Dit wordt voor 2004 vastgesteld op 777€ per maand voor een alleenstaande; voor 2005 bedraagt dit 822€ en voor 2006: 860€. De 

omvang van dit bedrag is afhankelijk van de gezinssituatie. 

Het armoederisicopercentage wordt gedefinieerd als het deel van de bevolking dat onder een bepaalde 

inkomensdrempel valt. Die drempel wordt vastgelegd op 60% van het mediaan beschikbaar inkomen op 

individueel niveau. Er kan gesteld worden dat Brussel het gewest is met het hoogste armoederisicopercentage ( 

tussen 15 % en 37 %) en significant groter is dan in Vlaanderen. 

Tabel: Gemiddeld en mediaan inkomen in € per jaar per belastingsaangifte (inkomens 2005-aangifte 2006) 

Gemiddeld inkomen per 

inwoner 

Gemiddeld inkomen per 

aangifte 

Mediaan* inkomen per 

aangifte 

Brussels Hoofdstedelijk 

Gewest 

11.550 22.565 16.035 

Anderlecht 10.570 18.840 14.456 

Brussel 10.429 20.895 14.704 

Elsene 11.835 23.868 16.120 

Etterbeek 11.205 24.015 17.830 

Evere 12.057 22.494 17.242 

Ganshoren 13.800 22.369 16.665 

Jette 12.900 22.351 17.239 

Koekelberg 11.305 20.623 15.484 

Oudergem 14.681 27.371 19.413 

Schaarbeek 9.566 19.987 14.805 

Sint-Agatha-Berchem 13.928 23.954 17.398 

Sint-Gillis 9.216 18.555 13.788 

Sint-Jans-Molenbeek 8.836 18.534 14.197 

241

Sint-Joost-ten-Node 7.079 16.244 12.292 

Sint-Lambrechts-Woluwe 13.948 26.807 18.824 

Sint-Pieters-Woluwe 15.345 31.483 20.139 

Ukkel 15.056 30.250 19.129 

Vorst 11.810 22.088 16.451 

Watermaal-Bosvoorde 15.541 27.735 19.079 

Vlaams Gewest 14.483 25.609 19.560 

Antwerpen 12.991 22.469 17.559 

Arrondissement Halle- 

Vilvoorde 

Gent 14.416 23.606 17.995 

16.177 29.245 21.065 

Waals Gewest 12.807 22.797 17.041 

Luik 11.766 20.144 15.141 

Charleroi 10.832 18.760 14.371 

België 13.655 24.422 18.417 

Bron: Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie, Fiscale statistieken 2006 

*Om het gemiddeld inkomen per aangifte te berekenen wordt het inkomen van alle aangiften opgeteld en gedeeld door 

het aantal aangiften. 

* De mediaan is de middelste uitkomst na rangschikking van alle gegevens van hoog naar laag. Onder en boven de mediaan 

liggen bijgevolg evenveel waarnemingen. In tegenstelling tot gemiddelden, wordt de mediaan niet beïnvloed door extreme 

hoge of lage waarnemingen. 

Het mediaan inkomen per aangifte is lager in het BHG dan in het land en dan in de Vlaamse grote steden 

maarhoger dan in de Waalse steden. 

De laagst belastbare inkomens zijn geconcentreerd in het westen en noorden van de vijfhoek (Sint-Jans- 

Molenbeek, Sint-Gillis, Sint-Joost-ten-Node en Schaarbeek) en in sociale woonwijken (het inkomensniveau is 

immers een criterium voor de toewijzing ervan). 

5.5.2. Leefloners in opmars 

Het aantal begunstigden van een leefloon ligt in Brussel relatief hoog en bleef ook de voorbije jaren stijgen. De 

concentratie van kansarmoede is een specifiek, grootstedelijke fenomeen, zodat vergelijken met minder 

stedelijke gebieden en regio’s grote verschillen weergeeft. Toch is de stijgende trend verontrustend, ook omdat 

de werkloosheidscijfers een gelijkaardige evolutie aangeven. 

242

Tabel: Evolutie aantal begunstigden van het leefloon ten opzichte van het aantal inwoners 

Evolutie aantal begunstigden van het leefloon ten opzichte van het aantal 

inwoners 

2003 2004 2005 

Brussels Hoofdstedelijk 

Gewest 

1,69 % 1,83 % 1,87 % 

Vlaams Gewest 0,39 % 0,39 % 0,33 % 

Waals Gewest 1,00 % 1,00 % 0,98 % 

Vlaams-Brabant 0,23 % 0,25 % 0,24 % 

Waals-Brabant 0,51 % 0,52 % 0,48 % 

Bron: FOD 

Maatschappelijke Integratie (in Conjunctuurbarometer van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, trimestrieel, juli 2006) 

In 2004 vonden 29 % van de geboorten plaats in een huishouden zonder inkomen uit arbeid en 10 % bij een 

alleenstaande moeder zonder inkomen uit arbeid. Het aandeel kinderen geboren in een huishouden zonder 

inkomen uit arbeid steeg tussen 2003 en 2004 van 27,1 % tot 28,7 %. 

Onder de personen die leven van een minimum- of vervangingsinkomen (jan.2007) in het BHG -waaronder 

leefloon, werkloosheidsuitkering, uitkering voor mensen met een handicap- vinden we 17,7 % van de 

jongvolwassenen terug (18-25 j), 20,2 % van de bevolking op actieve leeftijd en 13,7 % van de ouderen. 

5.5.3. Kinderopvang 17 

Zoals bij vele andere beleidsdomeinen, is de institutionele bevoegdheid voor kinderopvang in Brussel redelijk 

complex: kinderopvang is een gemeenschapsaangelegenheid, waarvoor in Brussel de Vlaamse en Franse 

gemeenschap zijn bevoegd: aan Vlaamse zijde wordt deze uitgeoefend door Kind en Gezin en aan Franstalige 

zijde door de ‘Office de Naissance de l’Enfant’ (O.N.E.). De specifieke taalsituatie in het Brussels Hoofdstedelijk 

Gewest wordt weerspiegeld in het aanbod van de Brusselse voorzieningen. Heel wat onder hen vangen 

kinderen op van diverse nationaliteiten. Verder hebben de voorzieningen zelf de keuze of ze zich aan toezicht 

onderwerpen bij Kind en Gezin of bij O.N.E., ongeacht de taal waarin de instelling de kinderen wenst op te 

vangen. 

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn 50 door Kind en Gezin erkende kinderdagverblijven actief. Concreet 

betekent dit dat Franstalige kindjes kunnen worden opgevangen in een kinderdagverblijf erkend door Kind en 

Gezin, en omgekeerd. De realiteit is dat heel wat Franstalige kinderen worden opgevangen in Nederlandstalige 

kinderdagverblijven, vaak als voorbereiding op het onderwijs waarvan de ouders het Nederlandstalige 

verkiezen. Het aantal opvangplaatsen voor Franstaligen is dus groter dan in rekening wordt genoemd door 

ONE. Momenteel ressorteren 40 % van de opvangvoorzieningen onder Kind en Gezin en 60 % onder de ONE. 

17 Omgevingsanalyse, EDUBELL onderzoek Brussels Gewest (P. Callens) , 2005 

243

Dit is een opmerkelijk percentage, zeker als we deze cijfers vergelijken met het Nederlandstalig onderwijs, dat 

goed is voor een aandeel van 25 % in het Brussels Gewest. 

Opvang van 0 tot 3 jaar 

Theoretische capaciteit van het gewest opvangvoorzieningen: 13.942 ( 2004) 

Kinderen 0-3 jaar binnen BHG 55.043 ( 2004) 

Bron: 19 Bru- Statistisch Overzicht van de 19 gemeenten van het BHG 

De zelfstandige kinderdagverblijven (met attest) zijn zeer actief in het BHG. Ongeveer de helft van de 

Nederlandstalige opvangplaatsen beschikbaar in die sector (Vlaanderen en Brussel) worden uitgebaat door 

Brusselse voorzieningen. Het gemeenschapsonderwijs neemt daar het leeuwenaandeel voor zijn rekening. In 

Vlaanderen wordt de formele kinderopvang overwegend gerealiseerd door onthaalouders. In Brussel is deze 

opvangvorm quasi onbestaand. Het is vooral de opvang in groepsverband die is uitgebouwd in het BHG. 

Het Brussels Gewest heeft zoals de rest van de Franse Gemeenschap te kampen met een nijpend tekort aan 

opvangplaatsen voor kleine kinderen van 0 tot 3 jaar. Het probleem wordt verscherpt door twee factoren. Het 

geboortecijfer is in Brussel de laatste tien jaar lichtjes gestegen terwijl de Franse Gemeenschap zo goed als een 

moratorium heeft ingesteld voor de erkende opvangplaatsen. Bovendien is er een sterke concentratie van 

werknemers op het grondgebied zodat de vraag naar opvangplaatsen van ouders die buiten Brussel wonen 

maar er komen werken, zeer groot is. De niet-gesubsidieerde voorzieningen (‘maisons d’enfants’ en 

zelfstandige onthaalouders) kunnen het tekort aan plaatsen niet compenseren. 

In zowat alle Brusselse gemeenten zijn er wijken die over geen enkele buitenschoolse voorziening beschikken. 

In sommige gemeenten financieren de meeste voorzieningen zichzelf (namelijk in de rijkste gemeenten), in 

andere (de armste gemeenten) krijgen de meeste voorzieningen subsidies. Alle gemeenten worden 

geconfronteerd met het probleem van de financiële toegankelijkheid van de voorzieningen. In gemeenten waar 

de voorzieningen zichzelf financieren, is de prijs zeer hoog en relatief ontoegankelijk voor bescheiden 

inkomens. In gemeenten waar de voorzieningen subsidies krijgen, moeten de ouders toch betalen, wat 

problematisch is voor een kansarme bevolking. Er zijn ook te weinig opvangvoorzieningen geschikt voor 

kinderen van 3 tot 6 jaar. Bovendien zijn heel wat sportactiviteiten (zoals voetbal) hoofdzakelijk gericht op 

jongens. Er worden eveneens zeer weinig activiteiten georganiseerd voor kinderen met een handicap. 

5.6. Kenmerken educatieve participatie 

De educatieve participatie opmeten in Vlaanderen en Brussel is vrij onbegonnen werk; aan de hand van 

enquêtes en steekproeven kunnen er tendenzen worden onderscheiden (al zijn deze niet absoluut en sterk 

onderhevig aan subjectieve keuzes). 

Uit het onderzoeksrapport “ Leren een leven lang in Vlaanderen” (SVR-rapport 2008/6) kunnen we alvast – 

enkel voor het Vlaamse grondgebied- volgende indicatoren m.b.t. de eigenlijke opleidingsdeelname 

onderscheiden: 

- in 2007 participeerde slechts één op vijf van de Vlamingen ( 23,8 %) aan een bijkomende opleiding. De 

opleidingsparticipatie neemt toe tussen 2001 en 2007, maar niet significant. Toch beweert 49 % in 2007 dat ze 

in de toekomst nog een bijkomende opleiding wensen te volgen. 

- er zijn weinig verschillen te bemerken tussen mannen en vrouwen 

244

- opleidingsparticipatie blijkt leeftijdsgebonden te zijn: het zijn de 25 tot 34 jarigen die relatief het actief 

participeren aan bijkomende opleidingen en die ook het meest toekomstplannen in die richting hebben. 

- ook het opleidingsniveau is bepalend: hoger opgeleiden nemen aanzienlijk meer deel aan opleidingen en 

trainingen en willen dit ook meer doen in de toekomst (het zgn. matheuseffect). De kloof tussen lager- en 

hogeropgeleiden is bijzonder groot. In 2007 volgde amper 6 op 100 personen zonder of met een diploma lager 

onderwijs een bijkomende vorming. Bij universitairen is dit meer dan de helft. 

- Vlamingen met betaald werk participeren meer dan mensen zonder baan. Naargelang het beroepsstatuut 

van de werkenden zijn er eveneens verschillen. De vormingsparticipatie van bedienden ligt een stuk hoger dan 

bij arbeiders en zelfstandigen. Tussen werkende inwoners met een voltijdse of deeltijdse betrekking valt er 

minder verscheidenheid op. 

- de belangrijkste reden voor Vlaamse inwoners om een bijkomende opleiding aan te vatten is in zes op tien 

situaties werkgerelateerd. In veel gevallen wil men de huidige job beter kunnen uitvoeren. Ook nietarbeidsgerelateerde 

beweegredenen worden ingeroepen. Zo stelt één op vijf een bijkomende opleiding te 

volgen om zijn/ haar algemene kennis te vergroten of in functie van een hobby of interesse. Van diegenen die 

wel een opleiding wilden volgen, maar het uiteindelijk niet deden, geeft ruim één op vier aan dat het niet te 

combineren viel met het werk. 

- meer dan 30 % van de Vlamingen geeft wel aan dat ze geen behoefte hebben om een bijkomende opleiding 

te volgen. Tot deze groep behoren relatief gezien meer mannen, laagopgeleiden, meer ouderen, meer 

personen zonder betaald werk, meer arbeiders, meer alleenstaanden en meer mensen met een partner. 

Drie NAPincl-indicatoren met betrekking tot maatschappelijke integratie en participatie zijn ook voor het 

Brussels Gewest beschikbaar. 18 

De eerste indicator benadert het thema aan de hand van de frequentie en de kwaliteit van sociale contacten 

die mensen hebben en hun deelname aan het verenigingsleven. 68,0 % van de Brusselaars van 16 jaar en 

ouder neemt niet deel aan sportieve activiteiten, recreatieve activiteiten (jeugdbeweging, 

gepensioneerdenbond, vrijetijdsverenigingen) of artistieke activiteiten (muziek, theater, plastische kunsten). 

Dat is meer dan in Vlaanderen (50,9 %) en vergelijkbaar met Wallonië (68,7 %) . Maatschappelijke integratie en 

participatie zijn ook gelinkt aan het sociaal statuut. Volgens de Gezondheidsenquête 2004 stijgt de participatie 

aan het verenigingsleven met het opleidingsniveau. 

De tweede NAPincl-indicator benadert het thema vanuit de mogelijkheid om al dan niet met vakantie te 

kunnen gaan. 39,4 % van de Brusselaars leeft in huishoudens die zich niet één week vakantie, weg van thuis 

kunnen veroorloven. Dat percentage is vergelijkbaar in Wallonië (38,8 %) en dubbel zo hoog dan in Vlaanderen 

(14,5 %). 

De derde NAPincl-indicator heeft betrekking op de digitale kloof. 21,4 % van de Brusselse huishoudens heeft 

geen internetconnectie omwille van financiële redenen, tegenover 12,0 % in Wallonië en 5,3 % in Vlaanderen. 

Opleidingsniveau Volwassenen in Brussels Hoofdstedelijk Gewest 

Het aandeel jongeren zonder diploma dat geen onderwijs of vorming meer volgt, is hoger in het BHG dan in de 

rest van het land. Bij alle categorieën ligt het aandeel zeer hoog bij mensen met een niet-Europese 

nationaliteit. In 2005 waren er 19,4 % jongeren (20,4 % mannen, 18,4 % vrouwen) tussen 18 en 24 jaar met 

maximum een diploma van het lager secundair onderwijs die vroegtijdig de school verlaten hadden (zonder het 

einddiploma te behalen) en die geen onderwijs of vorming meer volgen. In Vlaanderen is dat slechts 10,7 %, in 

Wallonië 14,6 %. 

18 Uit : Welzijnsindicatoren, Brussels Armoederapport 2008, p. 49 

245

Kansen op werk zijn dan ook klein. 49,2 % van de jonge (18-24 jaar) werkloze Brusselaars en 22,3 % van de 

jonge werkende Brusselaars heeft maximum een diploma lager secundair onderwijs en volgt geen opleiding. 

Tabel: Vroegtijdige schoolverlaters in % -jaargemiddelden voor 2007 (schoolverlaters: personen van 18 tem24 j 

die zonder diploma het HSO verlieten) 

2007 

totaal mannen Vrouwen 

Brussels Hoofdstedelijk Gewest 22,8 26,7 19,3 

België 13,8 15,9 11,7 

Vlaams Gewest 10,8 12,6 8,9 

Waals Gewest 16,1 18,3 14,0 

Bron: BRIO-boordtabellen taal en onderwijs (www.brio.be) 

Het aandeel jongeren zonder diploma dat geen onderwijs of vorming meer volgt, is hoger in het Brussels 

Gewest dan in de rest van het land. Tussen 2005 en 2006 bleef dit aandeel stabiel in het Brussels Gewest en 

het land. Tussen 2006 en 2007 steeg het aandeel sterker in het Brussels Gewest (van 19,3 % tot 22,8 %) dan in 

het land (van 12,3 % tot 13,8 %). 

Deze stijging kan gedeeltelijk worden verklaard door een verandering van de definitie van de NAPincl-indicator: 

studenten en leerlingen in schoolvakantie gedurende de vier weken die voorafgingen aan de enquête, worden 

sinds 2007 ook bij de schoolverlaters geteld. 

Het verschil tussen mannen en vrouwen is het grootst in het Brussels Gewest. Meer dan één op vier 

Brusselse jongens verlaat de school vroegtijdig, bij de Brusselse meisjes is dat bijna één op vijf, wat nog 

steeds veel hoger is dan in de rest van het land. 

In 2007 had 42,6 % van de Brusselse schoolverlaters (18-24 jaar) met een niet-Europese (EU-27) nationaliteit 

hoogstens een diploma lager secundair onderwijs, tegenover 18,8 % van de jongeren met EU-27- 

nationaliteit. Voor de niet-Belgische jongeren ligt het Brusselse cijfer net iets hoger dan het Belgische. Bij de 

jongeren met Belgische nationaliteit is het verschil echter veel groter: het Brussels Gewest telt 20,4 % 

vroegtijdige schoolverlaters bij de Belgen, België ‘slechts’ 12,5 %. 

48,7 % van de jonge (18-24 jaar) werkloze Brusselaars heeft hoogstens een diploma lager secundair onderwijs 

en volgde geen onderwijs meer (30,6 % in België). Het aandeel van deze jonge laaggeschoolden bij de jonge 

werkende Brusselaars bedraagt 28,0 % (15,8 % in België) (Bron: Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie, 

Arbeidskrachtenenquête 2007). 

Tabel: Aandeel van de bevolking van 25 j en ouder met max. een diploma van het lager secundair onderwijs 

naar geslacht, jaargemiddelde 2007 

2007 

totaal mannen vrouwen 

Brussels Hoofdstedelijk Gewest 36,0 40,2 

België 38,5 43,6 

Vlaams Gewest 38,2 42,8 

Waals Gewest 39,7 46,0 


246

Bij de 25-plussers varieert het aandeel laaggeschoolden met het geslacht, de leeftijd, de nationaliteit en is er 

een sterke link met de activiteitsstatus. In 2007 was het aandeel laaggeschoolden in het Brussels Gewest 

vergelijkbaar met het aandeel in 2005 en 2006, in de rest van het land was er daarentegen een lichte daling. 

Tabel: Percentage personen met een laag opleidingsniveau ( LO, LSO) in de volwassen bevolking(+ 25 j) naar 

leeftijd, activiteitsstatus en nationaliteit (2003) 

leeftijd 

Brussels Hoofdstedelijk Gewest Vlaams Gewest Waals Gewest België 

25-34 24,8 15,2 21,4 18,4 

35-44 30,3 22,2 27,5 24,7 

45-54 37,0 36,4 39,5 37,5 

55-64 41,4 50,9 49,5 49,7 

+ 65 61,0 70,0 71,0 69,5 

activiteitsstatus 

werkenden 21,8 22,9 23,7 23,0 

werkzoekenden 44,4 40,6 44,5 43,2 

economisch inactieven 56,7 63,9 64,1 63,3 

nationaliteit 

Belgen 37,1 40,4 41,7 40,5 

EU(27) 30,6 36,5 55,3 43,0 

Niet-EU-landen 56,6 57,2 52,6 56,0 


De Brusselse volwassen bevolking ouder dan 55 jaar telt een kleiner aandeel laaggeschoolden dan de andere 

gewesten. Bij de bevolking jonger dan 45 jaar is het aandeel laaggeschoolden echter hoger in het Brussels 

Gewest dan in de rest van het land. De percentages zijn vergelijkbaar met deze in 2005 en 2006. 

Het aandeel volwassenen met een laag opleidingsniveau is hoger bij de mensen met een niet-Europese 

nationaliteit, evenals bij de niet-actieven. 

Brussel is het enige gewest waar het aandeel laaggeschoolde volwassenen niet daalde tussen 2006 en 2007. 

Het aandeel steeg er zelfs voor de Belgen (36,6 % in 2006 en 37,1 % in 2007), de niet-Europeanen (53,8 % in 

2006 en 56,6 % in 2007), de werklozen (42,7 % en 44,4 %) en de economisch inactieven (55,2 % en 56,7 %) 

In de andere gewesten en voor het land daalde het aandeel laaggeschoolden in alle categorieën. 

247

Schoolbevolking in BHG 

Tabel: numerieke evolutie van het Brussels Nederlandstalig onderwijs, gemeten aan de hand van het aantal 

leerlingen 

schooljaar 

aantal 

evolutieindexen 

tov 

1991 - 1992 


tov 

1994 - 1995 


tov 

1999 - 2000 

91-92 12967 100,0% 

92-93 12323 95,0% 

93-94 12441 95,9% 

94-95 12397 95,6% 100,0% 

95-96 12133 93,6% 97,9% 

96-97 11983 92,4% 96,7% 

97-98 11692 90,2% 94,3% 

98-99 11492 88,6% 92,7% 

99-00 11284 87,0% 91,0% 100,0% 

00-01 11360 87,6% 91,6% 100,7% 

01-02 11396 87,9% 91,9% 101,0% 

02-03 11622 89,6% 93,7% 103,0% 

03-04 11778 90,8% 95,0% 104,4% 

04-05 11948 92,1% 96,4% 105,9% 

05-06 12185 94,0% 98,3% 108,0% 

06-07 12457 96,1% 100,5% 110,4% 

07-08 12402 95,6% 100,0% 109,9% 


Geografische Herkomst 

Tabel: Deze beantwoordt de vraag naar geografische herkomst van de leerlingen: binnen of buiten het Brussels 

Hoofdstedelijk Gewest 

schooljaar 

binnen Brusels 

hoofdstedelijk 

gewest aantal 

binnen Brussels 


gewest aandeel 

buiten Brussels 


gewest aantal 

buiten Brussels 


gewest aandeel 

91-92 4431 34,2% 8536 65,8% 

92-93 3870 31,4% 8453 68,6% 

93-94 4118 33,1% 8323 66,9% 

94-95 4685 37,8% 7712 62,2% 

95-96 4275 35,2% 7858 64,8% 

96-97 4400 36,7% 7583 63,3% 

97-98 4369 37,4% 7323 62,6% 

98-99 4515 39,3% 6977 60,7% 

99-00 4814 42,7% 6470 57,3% 

00-01 4932 43,4% 6428 56,6% 

01-02 4995 43,8% 6401 56,2% 

248

02-03 5541 47,7% 6081 52,3% 

03-04 5424 46,3% 6290 53,7% 

04-05 5992 50,2% 5956 49,8% 

05-06 6223 51,1% 5962 48,9% 

06-07 6668 53,5% 5789 46,5% 

07-08 6798 54,8% 5604 45,2% 


Culturele achtergrond 

In het Secundair onderwijs wordt, net als op de andere onderwijsniveaus, de culturele achtergrond van 

leerlingen nagegaan. De thuissituatie wordt bevraagd in termen van ‘binnenlands gezin’ en ‘buitenlands gezin’. 

Als het gezin een gemengde culturele achtergrond heeft ( bvb. Algerijnse vader, Belgische moeder) is de 

culturele achtergrond van de moeder doorslaggevend. Vanaf het schooljaar 2002 / 2003 worden de begrippen ‘ 

binnen-en buitenlands gezin’ uitgebreid tot westers en niet-westers gezin’. 

Tabel 

schooljaar 

westerse 

achtergrond aantal 

westerse 

achtergrond 

aandeel 

niet-westerse 

achtergrond 

aantal 

niet-westerse 

achtergrond 

aandeel 

91-92 12257 94,5% 710 5,5% 

92-93 11717 95,1% 606 4,9% 

93-94 11825 95,0% 616 5,0% 

94-95 11735 94,7% 662 5,3% 

95-96 11192 92,2% 941 7,8% 

96-97 11092 92,6% 891 7,4% 

97-98 10553 90,3% 1139 9,7% 

98-99 10220 88,9% 1272 11,1% 

99-00 9838 87,2% 1446 12,8% 

00-01 9618 84,7% 1742 15,3% 

01-02 8299 79,3% 2165 20,7% 

02-03 9079 81,6% 2050 18,4% 

03-04 8861 81,3% 2035 18,7% 

04-05 8143 76,4% 2521 23,6% 

05-06 8630 74,8% 2902 25,2% 

06-07 8261 71,4% 3302 28,6% 

07-08 7189 65,9% 3712 34,1% 


249

6. Externe analyse op mesoniveau 

6.1. Opleidingsaanbod aangrenzende consortia: vzw Groene Rand 

We verwijzen hiervoor naar het opleidingsplan van vzw Groene Rand en hun website www.groenerand.be. Met het consortium Groene Rand worden vier centra gedeeld: 

CVO Meise-Jette, CVO Strombeek, CVO VIVA SVV Brabant hebben regiovreemde bevoegdheden in het werkingsgebied van het Brussels consortium, terwijl Brussels CVO 

Elishout COOVI ook over een beperkte regiovreemde bevoegdheid in het consortium van de rand beschikt. 

In het consortium Groene Rand zijn 12 (regio-eigen en regio-vreemde) CVO’s aanwezig; er worden voornamelijk talenopleidingen en ICT gegeven, naast een beperkt HBO 

aanbod. Bedoeling is een aantal praktijkgerichte opleidingen meer uit te bouwen (koken,kinderzorg,… enz.) in 2009-10. Overleg op dat gebied wordt met het Brussels 

Consortium regelmatig georganiseerd. 

Met consortium Groene Rand en consortium L4 (Leuven-Hageland) wordt sinds sept. 2008 sterk samengewerkt, wat betreft inhoudelijke uitwisseling 

(onderwijsbevoegdheden, LOCCO) en gezamenlijke promotie (SID-IN, goudviscampagne). 

6.2. Opleidingsaanbod Franstalig Volwassenenonderwijs (EPS) 

Het Franstalige Volwassenenonderwijs (Enseignement de promotion Sociale/ EPS) omvat in het Brussels Gewest 

zo een 42 scholen. Voor een algemeen overzicht, zie SIEP (service d’information sur les études et les professions) - 

www.siep.be (Brussel: Poststraat 109 – 111-1030 Brussel) 

Institut Roger Guilbert 

Cours de promotion sociale Erasme 

Institut d'enseignement de promotion sociale de la communauté française - maréchalerie 

Institut auderghemois de promotion sociale 

INSTITUT DE LA PARURE,DES SOINS DE BEAUTE, DE L'HABILLEMENT ET DE LA BIJOUTERIE 

Institut Diderot 

INSTITUT D'ENSEIGNEMENT TECHNIQUE DE MECANIQUE, D'ELECTRICITE ET DE RADIO-TELEVISION 

E.P.F.C. 8 

Institut des carrières commerciales 

Cours industriels 

Cours de photographie 

Cours du soir de langues 

250

ECOLE D'ERGOLOGIE DE BELGIQUE 

Institut Jean-Pierre Lallemand 

E.P.F.C. 1 

Willemsfonds - cours de néerlandais moyens et superieurs 

INSTITUT DE FORMATION DE CADRES POUR LE DEVELOPPEMENT 

E.P.F.C. 2 

E.P.F.C. 7 

CENTRE DE PHONETIQUE APPLIQUEE DE BRUXELLES 

E.P.F.C. 3 

E.P.F.C. 4 

E.P.F.C. 5 

E.P.F.C. 6 

Institut supérieur de formation continue d'Etterbeek 

Cours professionnels de coiffure d'Ixelles 

Institut d'enseignement de promotion sociale de la communauté française 

Institut d'optique Raymond Tibaut 

Ecole de promotion sociale des F.P.S. du Brabant 

INSTITUT TECHNIQUE FERNAND COCQ - COURS DE PROMOTION SOCIALE 

ECOLE JEAN.LOUIS THYS - COURS DE PROMOTION SOCIALE 

Institut Machtens - enseignement communal de promotion sociale 

CENTRE D'ETUDES SUPERIEURES D'OPTOMETRIE APPLIQUEE 

Cours de promotion sociale 

Ecole de promotion sociale Saint-Luc 

COURS COMMERCIAUX DU SOIR 

CENTRE DE FORMATION CULTURELLE ET SOCIALE 

Cours de promotion sociale d'Uccle 

Institut d'enseignement promotion sociale de la communauté française 

Cours communaux de langues modernes 

CENTRE DE FORMATION POUR LES SECTEURS INFIRMIER ET DE SANTE DE L'A.C.N. 

Institut d'enseignement de promotion sociale de la communauté française 

251

6.3. VDAB opleidingsaanbod Brussel 

Een beroepsopleiding wordt omschreven als “een maatregel die tot doel heeft iemand beroepsbekwaamheid te verstrekken om arbeid in loondienst te verrichten”. De 

VDAB richt zich in haar opleidingsaanbod tot drie verschillende doelgroepen. Naast de opleidingen voor werkzoekende werklozen, maken de opleidingen voor werknemers 

op vraag van de werkgever en de opleidingen voor individuele werknemers op eigen verzoek deel uit van het VDAB opleidingsaanbod. De VDAB biedt over Vlaanderen en 

BHG meer dan 200 verschillende opleidingen aan in meer dan 70 opleidingscentra. In 2006 bereikten de competentiecentra 50.412 werkzoekenden, 45.509 werknemers op 

verzoek van de werkgever en 2660 werknemers op eigen verzoek. 

In Brussels Gewest zijn er twee competentiecentra aanwezig (Bergensesteenweg Anderlecht, Wetstraat Etterbeek). 

De regionale dienst Beroepsopleiding Brussel (RDB) is actor en regisseur in BHG en exclusief bevoegd voor Nederlandstalige opleidingen (arbeidsbemiddeling is gewestelijke 

materie en wordt uitgeoefend door actiris in het BHG). De RDB voert een eigen programmatie uit, naast een intensieve samenwerking met derden / private 

opleidingspartners (gecoördineerd door vzw tracé Brussel), al of niet gefinancierd door middelen uit het Europees Sociaal Fonds. 

ANDERLECHT Bergensesteenweg 1440-1070 Anderlecht 

NT2 schakelcursus transport 

NT2 voor technische beroepen 

Installateur centr. verwarming 

Installateur sanitair 

Industrieel elektrotechnisch 

installateur 

Residentieel elektrotechnisch 

installateur 

Automecanicien 

Autoschadehersteller - 

plaatslager 

Autoschadehersteller - 

pistoolschilder 

Basistechnieken stikken 

Medewerker kledingzaak, 

pasvormverbeteringen 

Medewerker ontwerpafdeling, 

CAD 

Modellen snijden 

Modellen stikken 

Strijken (dienstencheques) 

Woningdecoratie 

Particuliere schoonmaker 

Professionele schoonmaker 

Basistechnieken mechanic (ism IRIS TECH + ) 

252

Medewerker ontwerpafdeling, 

CAD modeontwerpen 

Medewerker patroonafdeling, 

manueel patronen tekenen 

Medewerker patroonafdeling, 

CAD patronen tekenen 

Medewerker strijkafdeling, 

industriële wasserij 

Campus Wetstraat 95-1000 Brussel 

Aangename kennismaking met 

de computer 

Dactylo 

NT2 

NT2 voor technische beroepen 

NT2 voor administratieve beroepen 

Taaltraining Nederlands 

(intensief taalbad) 

Administratief bediende 

Bediende voor 

anderstaligen 

Binnenlandse handelsdocumenten 

Boekhouden in de praktijk 

Doktersassistent 

BTW 

Initiatie boekhouding 

Internet efficient gebruik 

PC-training 

Sociale wetgeving en 

loonberekening 

Spelling Nederlands 

Taaltraining Duits 

Taaltraining Engels 

Taaltraining Frans 

Verkoop mode 

Winkelmanager 

Zakelijke schriftelijke 

communicatie: Nederlands 

253

Technische opleidingen bij derdenpartners 

Lasser (VCL Neder-over-Heembeek) 

metselaar-Bekister) (Groep Intro) 

vloerder-tegelzetter( Groep Intro) 

PVC schrijnwerkerij (Groep Intro) 

Heftruckbestuurder 

PC en netwerktechnicus (Intec Brussel) 

Webdeveloper (Intec Brussel) 

MSofficec(Intec Brussel) 

Verkoop algemeen winkelbediende anderstaligen ( Vokans) 

Orientatie zaal en keuken ( CVO Elishout) 

Hulpkok/ hulpkelner ( CVO Elishout) 

Kok ( CVO Elishout) 

Grootkeukenhulpkok ( CVO Elishout) 

Grootkeukenkok ( CVO Elishout) 

Grootkeukenmedewerker ( CVO Elishout) 

Hotelbedrijf ( CVO Elishout) 

Kelner banketdienst CVO Elishout) 

Keukenverantwoordelijke ( CVO Elishout) 

Traiteurkok ( CVO Elishout) 

Traiteur-banketaannemer ( CVO Elishout) 

Apotheekassistent (ism CVO Elishout Coovi) 

Zaalverantwoordelijke (CVO Elishout) 

Wijnkenner (CVO Elishout) 

Bakkerij(CVO Elishout) 

Slagerij (CVO Elishout) 

Begeleiderin de buitenschoolse kinderopvang (CVO 

Brussel) 

jeugd en gehandicaptenzorg A 2 (CVO Brussel) 

Bachelor in de verpleegkunde ( HUB) 

Logistiek assistent (Groep Intro)) 

Gediplomeerd verpleegkundige (ism St. Guido-instituut) 

Onderhoudsassistent in de 

Zorgsector (Groep Intro) 

Polyvalent verzorgende(Familiehulp) 

Polyvalent verzorgende voor 

anderstaligen(Familiehulp) 

254

Samenwerking met derdenpartners 

• Een aantal opleidingen van CVO Brussel , CVO Elishout en CBE Brusselleer resideren reeds onder VDAB-stelsel (instroom werkzoekenden vanuit VDAB in de 

opleiding met behoud sociaal statuut, gratis inschrijvingsgeld en opvolging vanuit VDAB-RDB en het centrum) . 

• De horeca-opleidingen van CVO Elishout staan nu volledig los van de oriëntatie- opleiding en opleiding kamermeisje/ontbijtmedewerker van Jes/ Jeugd en Stad; in 

functie van doorstroom cursisten kunnen beide opleidingen op elkaar afgestemd worden 

• De opleidingen NT2 voor migranten kennen een groot aandeel Brusselse cursisten (CBE Brusselleer is hier heel actief), net als de bedienden opleidingen (sterk 

informatica-gericht) en de social-profit opleidingen). Ook de verkoop scoort goed. Dit zijn ook opleidingen die vrij goed scoren in het volwassenenonderwijs (NT2, 

ICT, personenzorg, handelsgerichte opleidingen). Dit opent perspectieven voor samenwerking. 

• De opleidingen onder de noemer ‘Algemene Vorming’ zijn gelijkaardig aan de leergebieden wiskunde en ICT bij CBE Brusselleer 

• Confectie: is sterk uitgebouwd bij VDAB, maar heeft geen pendant in het volwassenenonderwijs. Enkel de opleidingen onder de studiegebieden huishoudelijk 

onderwijs en mode (momenteel adm. bevoegdheden voor CVO VIVA SVV Brabant en CVO Meise-Jette) kunnen hier –mits unanimiteit in het Brussels Consortiumeen 

oplossing bieden 

• Elektriciteit: de opleiding residentieel elektrotechnisch installateur wordt hier ook aangeboden (zelfde opleiding als CVO Brussel). Voor deze opleiding en de 

opleiding PLC-technieker wordt aan een uitwisseling gewerkt. 

• Ook het aandeel van NT2 (onder migranten) is vrij groot onder de Brusselaars( 417) 

• Het aandeel Brusselse cursisten aanwezig in de bediendenopleiding is groot. Hier zijn gelijkenissen met het studiegebied handel te bemerken (die bij de Brusselse 

CVO’s meestal via Tweedekansonderwijs wordt ingevuld) 

In 2010 werd een officieel samenwerkingsprotocol uitgewerkt en ondertekend door zowel Brucovo vzw als de VDAB –RDB ( regionale dienst beroepsopleiding Brussel) ( zie 

bijlage 4) . Bedoeling is 2 maal per jaar een regionaal overlegcomité tussen het Brussels Consortium Volwassenenonderwijs vzw en VDAB-RDB bijeen te roepen. Centraal in 

de werking van dit regionaal overlegcomité staan de opleidingskansen en -noden in functie van de loopbaan van de inwoners van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de 

samenwerking en de afstemming tussen het Brussels consortium volwassenenonderwijs vzw ( en haar leden)en VDAB-RDB. Via een open en constructieve dialoog willen de 

ondertekenende partners samenwerken met betrekking tot beroepsgerichte trajecten en samen vorm geven aan geïntegreerde en kwalificerende trajecten. Ook worden de 

beroepsopleidingen van de VDAB en het aanbod volwassenenonderwijs in het werkingsgebied op elkaar afgestemd en zal er samen optimaal gebruikworden gemaakt an de 

beschikbare infrastructuur en middelen. 

255

Jaarlijks worden in onderling overleg prioriteiten bepaald in de samenwerking. 

256

6.4. Opleidingsaanbod SYNTRA/ middenstandsopleidingen 

Syntra (vroegere Centra voor Middenstandsopleiding) biedt ook in het BHG een gevarieerd aanbod van 

opleidingsmogelijkheden aan. 

Het vormingsaanbod voor volwassenen omvat ondernemersopleidingen, korte opleidingen als bijscholing voor 

werknemers, bedrijfsbeheer, opleidingen op maat van de ondernemer en zijn werknemers en voltijdse 

dagopleidingen (alternatief voor hogeschoolopleidingen). 

In Vlaanderen en Brussel zijn de 5 campussen goed voor meer dan 500 praktische opleidingen en trainingen. 

In Brussel zijn er twee campussen, gelegen enerzijds op de terreinen van Tour en Taxis te Sint-Jans Molenbeek 

en anderzijds op de terreinen in Ukkel (ism Infobo). 

OPLEIDING 

Textiel-Mode 

Modiste 

patroontekenaar 

Patroontekenen maatwerk 

Basismodule kleding 

Dameskleermaker 

Modeontwerper 

Dames haute couture 

Realisator van theaterkostuums 

Textielexploratie/ kleur en stijl 

Textielexploratie 

Interieur 

Interieurtekenen met sketch-up 

Autocad 2D 

Feng shui in het interieur 

intericad 

vastgoedstylist 

Ontwerpen 

Etaleur-decorateur 

Groenvoorziening 

Herborist 

Florist ( zonder voorkennis) 

Florist ( met voorkennis) 

Florist/meester florist 

tuinaannemer 

Uitbater van een natuurwinkel 

Uitbater van een tuincentrum 

Dierenverzorging 

hondentrimmer 

Kunstambachten 

Ingericht in 

2009-2010 

x 

x 

x 

x 

x 

x 

x 

x 

x 

x 

x 

x 

Gelijkaardige 

opleiding 

Brucovo 

257

Goudsmid (zonder voorkennis) 

kunstsmid 

Mechanica 

fietsmechanica 

Horeca en voeding 

Basis horeca 

x 

x 

x 

Ja (Elishout 

Coovi) 

Chocoladebewerker x Ja (Elishout 

Coovi) 

Brood- en banketbakker x Ja (Elishout 

Coovi) 

Wijnkenner 1 x Ja (Elishout 

Coovi) 


Coovi) 


Coovi) 

Wereldwijnmeester 1 

x 

Wereldwijnmeester 2 

x 

Bouw en hout 

Installateur centrale verwarming 

Aannemer metsel en betonwerken 

x 

Aannemer tegelzetter 

x 

Energiedeskundige type A lang 

x 

Energiedeskundige type A kort 

x 

Energiedeskundige type C 

x 

Energiedeskundige type A,B enC 

x 

Isolatiedeskundige theorie 

Isolatiedeskundige praktijk 

Aannemer schilderwerken 

x 

Decoratieschilder(zonder voorkennis) 

Decoratieschilder (met voorkennis) 

Meubelmaker (met voorkennis) 

x 

Basis hout (meubelmaker zonder vookennis) 

x 

g 1.1 atmosferische gastoestellen 

x 

g 1.2 leidingen en toestellen 

Hernieuwing g 1.1 

Elektro 

Zonnepanelen: fotovoltaïsche cellen 

x 

Basis electriciteit (electrotechinsch install. zonder 

voorkennis) 

x 

Ja(CVO 

Brussel) 

Basis elektronica 

Ja (CVO 

Brussel) 

Personenverzorging 

Cosmetische masseur/masseuse 

x 

Gezondheidscoach 

x 

Kleur- en stijlconsulent 

x 

258

Kunstnagelstylist 

x 

Gespecialiseerde voetverzorger 

Schoonheidsspecialist 

x 

Sportverzorg(st)er 

x 

Kapper/kapster 

x 

Informatica en multimedia 

Netwerkbeheerder x Ja( CVO 

Lethas , CVO 

Brussel met 

HBO 

Informatica) 

Analist programmeur x Ja ( CVO 

Lethas, CVO 

Brussel) 

Webdesign x JA (CVO 

Brussel) 

webmaster 

x 

Financiën en verzekeringen 

Boekhouder x Ja ( CVO 

Brussel en 

CVO Lethas 

met HBO 

Boekhouden) 

beleggingsadviseur 

x 

Credit- en Ratingadviseur 

marketing en Verkoop 

Marketing en sales 

x 

Commercieel afgevaardigde/verkoper 

x 

Medewerker contactcenter 

Toerisme en recreatie 

Reisagent 

x 

Reisleider 

x 

Uitbater kleinschalige logies 

Talen en redactie 

Copywriter 

x 

Journalist 

Cultuur en podiumkunsten 

Organisator van evenementen 

x 

Management 

Adviseur payroll en sociale wetgeving 

Management voor kunstenaars 

Management van socialprofitorganisaties 

x 

Businesscoach 

Beheerder woon- en zorgcentra(personeelbeleid) 

Beheerder woon- en zorgcentra (management) 

Beheerder woon- en zorgcentra BHG (personeelsbeleid) 

Beheerder woon- en zorgcentra BHG (management) 

259

Vastgoed 

Administratief vastgoedbediende 

x 

vastgoedmakelaar 

x 


Basiskennis bedrijfsbeheer x Ja (Elishout 

coovi ) 

dagopleidingen 

Fashion 

x 

Theaterkostuums en accesoires 

Schoonheidsspecialiste 

x 

Pedicure 

x 

Interieurinrichter/kleuradviseur 

x 

Etaleur/decorbouwer 

x 

Herborist/ uitbater natuurwinkel 

Florist/uitbater tuincentrum 

Tuinaannemer/tuinverzorger 

Ja( elishout 

Coovi) 

Onthaal – en PR assistent(e) 

x 

Meertalig management assistent 

x 

Boekhouder x Ja ( CVO 

Brussel en 

CVO Lethas 

met HBO 

Boekhouden) 

Web-analist/programmeur 

Ja (CVO 

Lethas, CVO 

Brussel)) 

Netwerkbeheerder x Ja (CVO 

Lethas, CVO 

Brussel) 

Webdesign x Ja(CVO 

Brussel 

antiekhandelaar 

Een overzicht van de kortlopende opleidingen vind je op www.syntrabrussel.be 

Analyse 

- Syntra richt een groot aantal gelijkaardige opleidingen aan (weliswaar met andere finaliteit, met ander 

studiebewijs) zoals de Brusselse CVO’s, zoals onder meer fotografie, tuinaannemer, restaurateur, brood- en 

banket, elektrotechnisch installateur (ook bij VDAB-RDB), boekhouder, verzekeraar, reisleider, onthaal en 

Pr-assistente, netwerkbeheer. 

- Met Syntra dient afgetoetst hoe deze opleidingen worden ingevuld, wat het cursistenaantal en profiel is, en 

waar eventuele aanvullingen/ samenwerkingen vanuit CVO’s mogelijk zijn. 

6.5. Opleidingsaanbod Sociaal Cultureel werk 

De socio-culturele vormingsinstellingen zijn non-profitorganisaties die hun opleidingsaanbod eerder naar 

individuen richten. Ze worden ondersteund door het steunpunt voor socio-cultureel werk. De sociaal-culturele 

organisaties worden ingedeeld in 4 werksoorten: verenigingen, vormingpluscentra (zoals o.m. Citizenne in 

BHG), landelijke vormingsinstellingen en bewegingen. 

260

Vlaanderen telt 57 sociaal-culturele verenigingen, 13 Vormingplus-centra, 6 erkende vormingsinstellingen en 1 

federatie van vormingsdiensten voor Personen met een handicap en 32 bewegingen. 

Er zijn in het Brussels Gewest ook 22 vanuit de Vlaamse Gemeenschapscommissie gesubsidieerde 

gemeenschapscentra aanwezig, met een actieve en passieve werking (zie www.vgc.be) 

Hier volgt een overzicht waar je diverse socio-culturele opleidingen kan volgen in verenigingen, 

vormingpluscentra, vormingsinstellingen, bewegingen en gemeenschapscentra. 

Basiseducatie en TKO/Alfabetisering 

Arthis 

Computer voor beginners 

Maks, GC De Vaartkapoen, GC Ten Weyngaert , 

dienstencentrum De Zeyp, GC De Rinck, Academie 

Beeld. Kunsten Anderlecht, RHok Etterbeek 

Fotografie 

GC Ten Noey, Trefcentrum “Y“-VUB, RHok, Academie 

Beeld. Kunsten v/h gemeenschaps-onderwijs, GC De 

Markten 

Snit en naad en handwerk 

GC Essegem, GC De Kriekelaar, GC Den Dam, GC 

Kontakt, GC Wabo, Textielatelier v/h 

Roodebeekcentrum 

Koken 

GC Kontakt, GC Essegem, GC Ten Noey, GC Wabo, GC 

Den Dam, GC de kriekelaar 

Talen 

Arabisch 

Engels 

Frans 

Grieks 

Nederlands 

De Rinck 

De Rinck, seniorencentrum, GC Opweule, GC KOntakt 

Koerdisch Bureau , arthis 

De Rinck 

GC essegem, GC Elzenhof 

261

Roemeens 

Spaans 

Arthis 

De Rinck, Seniorencentrum, GC Elzenhof, GC everna 

Dit aanbod is strikt voluntair en gericht op een zinvolle invulling van de vrije tijd. 

Dit sluit niet uit dat er vervolgopleidingen kunnen aangeboden worden op CBE of CVO –niveau. Dit geldt onder 

meer voor opleidingen inzake alfabetisering, ICT, fotografie,talen (enkel Roemeens wordt niet in een Brussels 

CVO aangeboden), elektriciteit en koken. Met de Dienst gemeenschapscentra VGC en Citizenne wordt overleg 

gepleegd. 

6.6. . Opleidingsaanbod onderwijsactoren 

6.5.1. Nederlandstalig Secundair onderwijs 

Het secundair onderwijs in Brussel omvat een 80-tal studierichtingen, in ASO, TSO, BSO en KSO. Er zijn ook nog 

drie centra van het deeltijds onderwijs aanwezig. 

Tabel: Aantal leerlingen in het Brussels Nederlandstalig onderwijs per studierichting 

262 

Onderwijsvorm Studierichting 2007-2008 2008-2009 

Onthaalklas vr. anderstalige nieuwkomers 111 126 

Totaal 111 126 

ASO Economie 865 855 

Economie-moderne talen 475 480 

Economie-wetenschappen 15 

Economie-wiskunde 90 104 

Grieks 119 109 

Grieks-Latijn 84 76 

Grieks-moderne talen 4 4 

Grieks-wetenschappen 12 13 

Grieks-wiskunde 92 82 

Humane wetenschappen 607 611 

Latijn 636 625 

Latijn-moderne talen 200 164 

Latijn-wetenschappen 61 61 

Latijn-wiskunde 182 181 

Moderne talen-wetenschappen 132 142 

Moderne talen-wiskunde 26 28 

Sport 21 25 

Wetenschappen 529 527 

Wetenschappen-sport 17 8 

Wetenschappen-wiskunde 310 319 

Totaal ASO 4462 4429 

BSO Auto 11 11 

Banketbakkerij-chocoladebewerking 6 7 

Basismechanica 92 93

263 

Bouw 9 9 

Brood- en banketbakkerij 12 16 

Brood- en banketbakkerij en confiserie 22 21 

Centrale verwarming en san. installaties 27 29 

Decor- en standenbouw 5 

Elektrische installaties 34 34 

Etalage en standendecoratie 9 4 

Gemeenschapsrestauratie 5 

Haarstilist 13 27 

Haarzorg 142 142 

Hout 18 24 

Houtbewerking 15 14 

Industriële houtbewerking 7 8 

Kantoor 481 453 

Kantooradministratie en gegevensbeheer 53 61 

Kinderzorg 28 29 

Lassen-constructie 12 17 

Logistiek 6 11 

Moderealisatie en -presentatie 22 21 

Moderealisatie en -verkoop 13 13 

Naamloos leerjaar 13 17 

Organisatiehulp 1 

Pijpfitten-lassen-monteren 3 4 

Publiciteit en etalage 15 18 

Publiciteit en illustratie 5 4 

Publiciteitsgrafiek 13 13 

Restaurant en keuken 50 57 

Restaurantbedrijf en drankenkennis 5 3 

Ruwbouw 12 6 

Schilderwerk en decoratie 29 22 

Slagerij en verkoopsklare gerechten 3 1 

Slagerij en vleeswarenbereiding 2 7 

Specialiteitenrestaurant 9 5 

Thuis- en bejaardenzorg/zorgkundige 22 12 

Tuinbouw 21 19 

Verkoop 42 51 

Verpleegkunde 126 121 

Verwarmingsinstallaties 4 4 

Verzorging 120 119 

Verzorging-voeding 132 159 

Winkelbeheer en etalage 5 2 

Totaal BSO 1668 1694 

GSO A 1966 1867 

Agro- en biotechnieken 5 1 

Artistieke vorming 39 30 

B 254 289 

Decoratie – Haarzorg 11 13 

Decoratie - Kantoor en verkoop 15 14 

Decoratie - Verzorging-voeding 35 49

264 

Elektriciteit - Kantoor en verkoop 11 

Elektriciteit - Metaal 11 16 

Grafische communicatie en media 7 5 

Grieks-Latijn 192 201 

Haarzorg - Kantoor en verkoop 19 21 

Handel 155 114 

Hotel-bakkerij-slagerij 20 27 

Hotel-voeding 9 4 

Hout - Metaal 34 37 

Kantoor en verkoop - Mode 5 8 

Kantoor en verkoop - Verzorging-voeding 150 146 

Land- en tuinbouw 3 3 

Latijn 366 366 

Mechanica-elektriciteit 22 18 

Moderne wetenschappen 980 963 

Nijverheid 20 27 

Rudolf Steinerpedagogie 9 6 

Sociale en technische vorming 46 51 

Techniek-wetenschappen 6 10 

Totaal GSO 4379 4297 

KSO Architecturale en binnenhuiskunst 36 28 

Architecturale vorming 12 14 

Artistieke opleiding 53 66 

Audiovisuele vorming 74 88 

Beeldende en architecturale kunsten 72 72 

Beeldende en architecturale vorming 32 27 

Beeldende vorming 28 30 

Dans 16 26 

Muziek 75 93 

Toegepaste beeldende kunst 41 36 

Vrije beeldende kunst 49 43 

Woordkunst-drama 83 85 

Totaal KSO 571 608 

TSO Autotechnieken 5 

Bio-esthetiek 36 34 

Boekhouden-informatica 20 17 

Brood en banket 17 17 

Elektriciteit-elektronica 19 19 

Elektrische installatietechnieken 7 6 

Elektrotechnieken 22 24 

Esthetische lichaamsverzorging 2 1 

Farmaceutisch-technisch assistent 12 17 

Gezondheids- en welzijnswetenschappen 24 21 

Grafische media 12 16 

Grafische technieken 5 3 

Handel 348 389 

Handel-talen 135 110 

Hotel 46 42 

Informaticabeheer 31 32

Jeugd- en gehandicaptenzorg 41 43 

Koel- en warmtechnieken 7 3 

Mechanische technieken 2 3 

Mechanische vormgevingstechnieken 2 

Onthaal en public relations 35 37 

Optiektechnieken 3 4 

Podiumtechnieken 3 3 

Printmedia 3 

Schoonheidsverzorging 54 52 

Secretariaat-talen 96 98 

Slagerij en vleeswaren 4 2 

Sociale en technische wetenschappen 96 113 

Tandtechnieken 10 14 

Techniek-wetenschappen 26 25 

Toerisme 81 86 

Tuinbouwtechnieken 8 11 

Totaal TSO 1204 1250 

DBSO Administratief helper DBSO 22 43 

Andere opleidingen DBSO 1 

Assistent kapper DBSO 14 13 

Assistent-hoefsmid DBSO 1 

Goederenbehan.-magazijnier-heftruck DBSO 4 6 

Goederenbehandelaar-magazijnmedew. DBSO 13 10 

Groenarbeider DBSO 5 

Grootkeukenmedewerker DBSO 6 

Hoefsmid DBSO 6 1 

Horecamedewerker: snackbar-tearoom DBSO 12 

Houtbewerker DBSO 8 23 

Hovenier DBSO 7 9 

Hulp in het huishouden DBSO 14 

Installateur hard- en software DBSO 4 8 

Kapper DBSO 2 3 

Keukenmedewerker DBSO 5 

Logistiek helper zorginstellingen DBSO 24 33 

Onderhoudswerker gebouwen DBSO 7 

Onthaalklas anderstalige nieuwkomers 3 18 

Receptieassistent DBSO 23 31 

Schrijnwerker DBSO 6 

Schrijnwerker-timmerman DBSO 2 4 

Tuinbouwarbeider DBSO 1 

Thuishelper DBSO 7 

Verzorgende DBSO 4 5 

Winkelbediende DBSO 27 33 

Zaal- en keukenhulp DBSO 6 

Totaal DBSO 208 266 

Eindtotaal 12603 12670 

bron: Vlaamse Gemeenschap, departement Onderwijs en Vorming 

265

Analyse 

- Vrij veel opleidingen van het Brussels volwassenenonderwijs ( SO) kennen logischerwijs hun evenknie in het 

Brussels Nederlandstalig TSO/ BSO onderwijs, bvb. boekhouden-informatica, handel, hotel, jeugd- en 

gehandicaptenzorg, slagerij, toerisme, tuinbouwtechnieken, brood en banketbakker, kantoor, verzorging, enz. 

Dit betekent dat er ook nog heel wat SO-opleidingen géén gelijkaardige pendant in het VWO bezitten - wat in 

het geval van een aantal beroepsgerichte studierichting die in het aansluiten bij knelpuntberoepen wel zinvol 

zou zijn. De invullingsgraad bij de TSO/BSO opleidingen wordt nagegaan. 

- Een aantal deze gelijkaardige opleidingen worden in de dagschool, waarmee het CVO mee is verbondengegeven; 

andere hebben een link met het CVO die onder dezelfde inrichtende macht resideert. 

266

6.6.2. Nederlandstalig Hoger onderwijs 

Situering 

De Bachelor-masterstructuur (Ba-Ma) kwam er na de Bologna-akkoorden tussen Europese landen. De 

bedoeling was een meer eenvormige structuur van het Hoger Onderwijs te creëren. Het hoger onderwijs in 

Vlaanderen omvat: 

- het hoger professioneel gericht onderwijs 

- het academisch gericht onderwijs 

Het hoger professioneel gericht onderwijs bevat alleen bacheloropleidingen en wordt enkel georganiseerd aan 

de hogescholen. Het academisch gericht onderwijs bevat bachelor- en masteropleidingen. Het academisch 

onderwijs wordt georganiseerd aan universiteiten en aan hogescholen binnen het kader van de associatie 

(samenwerkingsverband tussen universiteiten en hogescholen). 

Er zijn twee universiteiten in Brussel (KUB en VUB) en 4 hogescholen: EHSAL, Erasmushogeschool Brussel, 

Hogeschool St. Lukas Brussel, Hogeschool voor wetenschap en Kunst (Wenk) . Voor het opleidingsaanbod 

verwijzen we door naar de websites www.hub.be, www.ehb.be, www.wenk.be, www.vub.ac.be. 

267

7. ANALYSE LEERBEHOEFTES EN LEERVRAGEN 

7.1. Leerbehoeftes en leervragen vanuit de activiteitensectoren en knelpuntberoepen (vergelijking 

knelpuntberoepenlijst- aanwezigheid opleidingen in studiegebieden VWO - andere opleidingsverstrekkers- onderwijsverstrekkers, zie 

referentiekader in bijlage) 

Vertrekkend vanuit de Brusselse activiteitensectoren, volgens de groei van aantal loontrekkenden in BHG 

tussen 2002-07, zien we volgende sectoren als sterkste groeiers ( met hoog aanbod vacatures): 

- informaticadiensten (groei + 23,7 %), 

- horeca (+18,6 %), 

- gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening (+ 17,2 %) 

- diensten aan bedrijven (o.m. administratie) (+ 14,9%) 

- kleinhandel (+ 14,9 %) 

- onderwijs en vorming (+13,7 %) 

- transport-logistiek-reisbureaus (+10,2 %) 

Vertrekkend vanuit knelpuntberoepen (Actiris/VDAB) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en Vlaanderen 

kunnen we de volgende sectoren onderscheiden, waarbij de vacatures van bepaalde functies niet ingevuld 

geraken ( om diverse redenen): 

- handel (ondersteuning verkoop) & administratie en boekhouding (beheer van ondernemingen 

en diensten) (27) 

- informatica (22) 

- bouw (18) 

- elektromechanica (15) – industrie (2) – tekenen en technische opmaak (5) 

- psychosociale-en opvoedingsactiviteiten (6) &gezondheidszorg 

- horeca/ voeding (9) 

- auto-transport-logistiek (9) 

Vertrekkend van een recente enquête ( mei 2010) van Vacature bleek dat er bij 350 in Vlaanderen en Brussel 

bevraagde bedrijven zowat 13.0000 vacatures wachten op invulling. Daarbij valt op dat diverse 

overheidsdiensten ( Politie, De Post, FOD Defensie), gezondheidszorg (ziekenhuizen, thuiszorgdiensten, …), 

banken en verzekeraars en ICT-gerelateerde bedrijven om kundig personeel vragen. De lijst van 

knelpuntberoepen in deze enquete is praktisch een kopie van de lijst van de ‘meest gezochte profielen’ van 

deze bedrijven. Ingenieurs, informatici, commerciële medewerkers, verpleegkundigen en technici blijven de 

witte raven op de arbeidsmarkt. De VDAB stelde ook vast dat het aantal vacatures voor knelpuntberoepen veel 

minder daalde dan die voor andere beroepen ( wat verontrustend is). 

In de provincie Vlaams - Brabant en Brussels Hoofdstedelijk Gewest is de top 5 van bedrijven met een hoog 

aantal vacatures : Politie (2000), De Post (1400), FOD Defensie (1293), KBC (500), Audi Brussels( 475). 

De sectoren met de meeste vacatures in Vlaanderen en Brussel betreffen: leger/politie, overheidsdiensten, 

consultancy, diensten, Telecom en ICT, bank-en verzekeringen, energie, automotive, gezondheidszorg en kleinen 

groothandel. 

Bij de meest gezochte profielen vinden we: industrieel ingenieur, burgerlijk ingenieur, technisch gegradueerde, 

account manager, administratief medewerker, ICT-engineer, consulent, programmeur, Projectmanger en ITconsultant. 

Bij de 350 aanwervende bedrijven die Vacature bevroeg , waren er 84 bedrijven gevestigd in het BHG, waarbij 

vrij veel jobs in IT-sector en handel/administratie voorkomen. 

268

Tegelijkertijd blijft de Brusselse werkloosheidsgraad in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest dubbel zo hoog als 

in het hele land. Ondanks een daling van het aantal werkzoekenden bij de min-25 jarigen tussen 2006 en 2008, 

blijft deze groep het meest kwetsbaar. Eén derde van de jongvolwassen Brusselaars die zich aanbieden op de 

arbeidsmarkt is werkloos. Brussel heeft in augustus 2009 voor de eerste keer in 20 jaar de kaap van 100.000 

werklozen overschreden. Voor heel wat mensen is de situatie niet tijdelijk , maar van langere duur : het aantal 

werkzoekenden met een inactiviteitsduur van min. 5 jaar blijft stijgen. 

Een laag opleidingsniveau is een belangrijke drempel om toegang te vinden tot de arbeidsmarkt, in het 

bijzonder in het Brussels Gewest. De uitsluiting van mensen met een laag opleidingsniveau is tweemaal zo 

groot op de Brusselse arbeidsmarkt als in het hele land. De schoolachterstand en het lage opleidingsniveau van 

de jonge Brusselaars is dan ook zorgwekkend. De helft van de jongeren in het secundair onderwijs heeft 

minstens één jaar schoolse vertraging. In het 5 de leerjaar is de schoolachterstand opgelopen tot 8 op 10 

leerlingen, in het Bso zelfs tot 9 op 10. Het aandeel vroegtijdige schoolverlaters (zonder diploma HSO) is véél 

hoger in het BHG dan in de rest van het land ( 44 %). 

Na vergelijking van de effectieve onderwijsbevoegdheden van de Brusselse centra en het bijhorend cursistenprofiel 

per studiegebied, de groeiende Brusselse activiteitensectoren en knelpuntberoepenclusters en 

andere onderzoeken, komen we tot de vaststelling dat er uitbreidingsmogelijkheden (met grote slaagkans) zijn 

in de beroepssectoren/studiegebieden informatica, horeca, handel, administratie en personenzorg/ 

gezondheidszorg . In al deze studiegebieden zijn er reeds vrij veel opleidingen aanwezig,met goede in-en 

uitstroom en diversiteit aan publiek uit de kansengroepen. Ook in mechanica-elektriciteit ( technicus, 

fietshersteller,…) en de logistieke en reissector zijn nog tal van mogelijkheden (maar beide niet uitgeoefend 

momenteel in BHG). 

In de studiegebieden personenzorg, handel ,ICT,mechanica-elektriciteit is het aandeel Brusselaars bovendien 

hoog ( bijna de helft),en is het aandeel werklozen eveneens hoog ( in handel en personenzorg, rond 20 % in 

horeca en ICT). Het merendeel van de opleidingen in personenzorg (en in mindere mate handel) zijn ook te 

combineren met algemene vorming. Dit impliceert dat een diploma Hoger Secundair onderwijs alsnog kan 

worden behaald. 

De eerste betrachting vanuit het consortium is dan ook dit specifiek aanbod van de sectoren / 

studiegebieden met een sterke technische en beroepsgerichte inslag –en laagdrempelige instap- uit te 

breiden (en desgewenst te rationaliseren) de komende schooljaren. 

Dit kan onder meer door meer samenwerking met bestaande opleidingsverstrekkers (VDAB, Syntra, derden, 

secundair en hoger onderwijs , …) uit te bouwen en de beroepssectoren er zelf bij te betrekken. 

Via bilateraal overleg en werkseminaries ( met alle betrokkenen : VDAB, Syntra, SPI-partners ,sector,…) zullen 

we trachten op een grondige kwantitatieve en kwalitatieve wijze de noden en leerbehoeften te detecteren in 

bepaalde opleidingen / studiegebieden, om zo tot een aantal structurele beleidskeuzes te komen. 

Specifiek gaat het om de sectoren / studiegebieden: 

handel / administratieve beroepen: 

de (klein)handelssector kent een sterke groei (+ 14,9 % tss. 2002-2007) in het Brussels Gewest, met 

veel knelpuntberoepen (verkopers, vertegenwoordigers, marketingsassistenten, bediende 

toerisme,…), met algemeen vrij hoge kwalificaties (talenkennis, HSO-niveau), waar wel- gezien de 

nood- van afgeweken kan worden. 

Wat typisch handelsgerichte opleidingen betreft is dit in de Brusselse centra héél beperkt (PR-en 

onthaal, boekhouden-informatica, …) Weinig opleidingen sluiten aan bij het veelgevraagde profiel van 

‘verkoop’. Er zijn wel nog nieuwe onderwijsbevoegdheden die in BHG zeker een kans maken : 

verkoop- talen, toerisme en onthaal, telefonist-receptionist,… Ook afstemming met andere 

verstrekkers, die zich wel sterk op verkoop in groot-en kleinhandel hebben geprofileerd, lijkt hier een 

noodzakelijkheid. 

269

Ook voor administratieve beroepen (boekhouder, bediende in boekhouding, secretaresse/secretaris, 

onthaal en informatiebediende, call-center medewerker, management assistant, …) …) is een grote 

markt in het BHG; deze worden ook in een groot aantal activiteitensectoren ingericht. Een groot 

aandeel van deze beroepen heeft tevens de status van knelpuntberoep zowel in het Brussels Gewest 

als in Vlaanderen.Deze beroepen vereisen meestal een niveau hoger secundair of hoger onderwijs en 

de kennis van bureautica en van meerdere talen blijkt noodzakelijk. Momenteel worden vrij succesvol 

kantooradministratie-gegevensbeheer, secretariaat-talen en binnenkort boekhouden-informatica 

(allen in combinatie met AV) in de Brusselse centra gegeven (net als bedrijfsbeheer). In vergelijking 

met andere centrumsteden is dit nog vrij miniem (172 t.o.v. 1910 in Antwerpen, 985 in Gent,…) Ook 

andere verstrekkers als VDAB, derden , Syntra als tal van scholen So en Ho bieden administratieve 

opleidingen aan ; hier kan afstemming mee worden gezocht). De VDAB-RDB opleiding administratief 

bediende wordt ook vanaf 2011 geschakeld met de opleiding kantooradministratie en Algemene 

Vorming. 

ICT en grafische technieken: 

deze activiteitensector kent de grootste groei in het Brussels Gewest wat het aantal loontrekkenden 

betreft (+ 23,7 %), herbergt veel knelpuntberoepen, maar vergt tegelijk vrij veel kwalificatie en /of 

specialisatie. Het vereiste opleidingsniveau ligt vrij hoog, al is de instap tegenwoordig in opleidingen 

en bedrijven vrij laagdrempelig (stapsgewijze modulaire opleidingen, veel interne opleidingen en op de 

werkvloer). Vooral in de SPI (socio-professionele inschakelings)-sector worden er vrij veel personen uit 

kansengroepen stapsgewijs toegeleid naar beroepsgerichte opleidingen als ICT-installateur, PC en 

netwerktechnicus, helpdeskmedewerker, … (Intec Brussel en Atel). 

De opleidingen door de Brusselse centra volwassenenonderwijs ingericht (op niveau SO), spelen daar 

te weinig op in; het aanbod blijft beperkt tot toepassingssoftware en wordt voornamelijk bevolkt door 

gepensioneerden (51,44 %), weinig werklozen (27, 79 %), weinig cursisten van allochtone nationaliteit 

(7,97 %). Hier zijn meer mogelijkheden naar in-en doorstroom van kansengroepen . Hier kan ook uit de 

grote groep NT2-cursisten worden gerecruteerd; dit wordt toegepast in 3 centra en ook vanuit CBE; via 

het doorstroomproject van het consortium wordt hetzelfde beoogd, over de centrumgrenzen heen. 

Daarnaast kan er uitbreiding worden beoogd, waarbij ook met de huidige andere verstrekkers kan 

worden samengewerkt en beoogde doelgroepen worden vooropgesteld. 

Ook het schakelen met HBO-opleiding informatica dient verder doorgevoerd (bemiddeling via 

consortium). 

Gezien de vraag vanuit werkgevers sterk fluctueert en verschillende benamingen van de nodige 

functies de lading soms niet meer dekken, is een grondig onderzoek noodzakelijk naar wat écht 

wenselijk en op korte/middellange termijn nodig is op het vlak van ICT-opleidingen. 

horeca/ voeding: 

uitbreiding van onderwijsbevoegdheden is hier minder relevant (reeds divers en vrij volledig aanbod); 

dit studiegebied wordt ook door slechts één centrum aangeboden. Tevens zijn er samenwerkingen 

met VDAB –RDB (instroom VDAB –cursisten) en een aantal derdenpartners (Jes, Groep Intro) en goede 

contacten met de voedingssector. De opleidingen onder VDAB-stelsel worden uitgebreid (slagerij, …) 

en er worden stappen ondernomen om Algemene Vorming te koppelen met een aantal opleidingen 

uit dit studiegebied (consortium bemiddelt met CVO Brussel). 

personenzorg: 

het grootste deel van de bevoegdheden in dit studiegebied wordt opgenomen door één centrum (CVO 

Brussel) , waarbij een stijgend aantal cursisten te bemerken valt (ook grote instroom van 18-25 jarigen 

en Brusselaars). De opleidingen in personenzorg kunnen al dan niet gekoppeld worden aan algemene 

vorming( waarbij hier trajectbegeleiding en taalondersteuning wordt voorzien). Er zijn goede 

contacten met Groep Intro en VDAB-RDB (aantal opleidingen onder VDAB –stelsel). Mogelijkheden zijn 

verdergaande samenwerking met derdenpartners (Familiehulp), doorstroom naar VDAB / HUB- 

270

Erasmus/ St.Guido (A2verpleegkunde) ( BA verpleegkunde) en eventueel uitbreiding van 

bevoegdheden (intercult. werker, bejaardenanimator) indien noodzakelijk. 

Elektriciteit/mechanica: 

momenteel gaat het om twee opleidingen , ingericht door één centrum. Hier is zeker nog ruimte tot 

uitbreiding (meer dan 40 onderwijsbevoegdheden onder dit studiegebied!), waarbij er nog genoeg 

opties zijn die niet door andere verstrekkers worden aangeboden. Een groot aantal opleidingen sluiten 

bovendien aan met studierichtingen in het TSO en BSO van het secundair (doorstroom van 

ongekwalificeerde schoolverlaters) en er zijn ook mogelijkheden tot koppeling met Algemene Vorming 

(beperkt aantal). Qua materiaal en technische uitrusting/ateliers zijn er mogelijkheden bij VDAB-RDB , 

Syntra, sec. scholen, instellingen hoger onderwijs, en referentiecentrum Iris Tech + (hier ook 

werkbezoek ), zodat de kostprijs kan verlaagd worden. Het consortium bemiddelt tussen VDAB-RDB 

en CVO Brussel inzake gebruik atelierruimtes, het onderbrengen van de opleiding PLC-technieker 

onder VDAB –stelsel en het koppelen van deze opleiding aan Algemene Vorming. 

Logistiek, transport, reisbureaus: 

Momenteel geen opleidingen betreffende deze sector (diverse opleidingen die hier hierbij aansluiten 

bevinden zich in verschillende studiegebieden, bvb. handel, bijzondere educatieve noden, 

handelswetenschappen met HBO –opl. ‘logistiek, transport en mobiliteit’). Wat logistiek betreft, is er 

in Brussel een groeiende markt aanwezig (groeiende havenactiviteiten , Brussel draaischijf voor im-en 

export) en zijn er bij de andere verstrekkers (VDAB , met opleidingen internat. handel, binnenlandse 

handelsdocumenten, heftruck-en vrachtwagenchauffeur), Syntra (exportverantwoordelijke,…) en het 

nieuwe beroepenreferentiecentrum IRIS TL (opleidings-en competentiecentrum voor logistieke 

beroepen in BHG) goed lopende opleidingen te bemerken. Op secundair niveau zijn er vrijwel geen 

opleidingen richting logistiek (één 7 de j BSO, één opleiding in een CDO), zodat eigenlijk weinig 

schoolverlaters met specialisatie in logistiek op de arbeidsmarkt terecht kunnen. Zaak is de 

verschillende wenselijke opleidingen m.b.t. logistiek te detecteren onder de aanwezige 

studiegebieden en de haalbaarheid te toetsen. Met IRIS TL wordt er een eerste gesprek gevoerd i.f.v. 

de noodzaak van nieuwe opleidingen in de logitieke sector en teruggekoppeld naar de Brusselse cvo’s. 

Bouw: 

deze sector is groeiende in BHG (zowel qua bedrijven als qua aantal werkaanbiedingen…) ; in het 

Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn daarenboven heel wat knelpuntberoepen aanwezig. Het is 

bovendien een sector die sterk vragende partij is , en geen hoge eisen aan diplomaniveau stelt (vanaf 

lager secundair). Zowel VDAB (en derdenpartners) als Syntra Brussel bieden vrij veel opleidingen aan 

gekoppeld aan die knelpuntberoepen. Het secundair onderwijs blijft hier wel achterop hinken. Het 

volwassenenonderwijs in andere consortia biedt dit heel verspreid aan ( vooral sterk in prov. Oostvlaanderen 

en Limburg en heeft enkele uitschieters (bouw BSO 2-BSO3-TSO3, tegelzetter, onderhoud 

en herstellingen BSO3). Een uitbouw in het Brussels Volwassenenonderwijs dient ook eerst 

bediscussieerd met de sector bouw en de andere opleidingsverstrekkers. 

Onderwijs en vorming : 

271 

deze sector kent een sterke vraag ( naar ‘sterk gemotiveerd’ onderwijzend personeel op BO-SO-VWO 

niveau) , zowel voor het Frans-als Nederlandstalig onderwijs in het BHG. Momenteel is de SLO in het 

Brussels VWO in stijgende lijn, maar op consortianiveau zijn we op één na laatste ( progressie moet 

nog mogelijk zijn). Feit is dat het aandeel Brusselaars nog altijd laag ligt ( 23,08 %) , net als het 

percentage allochtone cursisten (5,21 % !). Hier zijn dus nog mogelijkheden tot stijging van beide

categoriën. Het consortium licht de huidige 3 lerarenopleidingen in het VWO door ( nichegericht , inen 

uitstroom, specifieke modules,…) en bekijkt samen met CVO Elishout de aanvulling van modules 

betreffende de stedelijke specifiteit ( vanuit hogeschool). 

Lichaamsverzorging ( o.a. kapper/ schoonheidsverzorging): 

gezien deze sector qua aantal loontrekkenden sterk vooruitgaat in het BHG, is het opportuun om ook 

op het niveau van het volwassenenonderwijs opleidingen uit te bouwen (schoonheidsverzorging, 

kapper, haartooi, grime, …) gezien ten eerste deze in andere consortia vrij succesvol blijken, ten 

tweede een erkend diploma genereren en in het geval van schoonheidsverzorging TSO 3 ook 

combineerbaar zijn met Algemene Vorming. Momenteel biedt Syntra Brussel vrij veel (goedlopende) 

opleidingen in deze sector aan , en is er eveneens in het secundair onderwijs ( ca. 250 lln.) expertise 

en ateliers aanwezig ( wat een mogelijkheid zou zijn, nl. delen van infrastructuur) 

7.2. Leerbehoeftes en leervragen vanuit de Brusselse centra volwassenenonderwijs 

Door hun contact met de cursisten of potentiële cursisten, met de sectoren of andere verstrekkers waarmee ze 

samenwerken , met de gemeenschapscentra, socio-culturele verenigingen en scholen waar ze lesgeven, en met 

bedrijven in de buurt zijn de centra goed geplaatst om signalen op te vangen inzake leerbehoeften. 

De centra dienen daarop te reageren en ook te anticiperen door een aangepast opleidingsaanbod te voorzien( 

nieuwe opleidingen, bestaande opleidingen op maat of duaal of in gecombineerd onderwijs aangeboden, 

schakeltrajecten, …) De CVO’s en CBE hebben volgende wensen / plannen om aan de noden tegemoet te 

komen: 

- op vlak van CBE: 

• het CBE speelt hierop in via maatwerk en open modules. Het CBE wil het volledige aanbod, naast NT1 

en NT2, verder promoten en uitdiepen 

(opstap F en E, MO, rekenen, …) 

- op vlak van SO: 

• uitbreiden mogelijkheden algemene vorming : meer opleidingen onder TKO die appelleren aan 

mannelijke cursisten:bvb; boekhouden informatica, horeca-opleidingen (ism CVO Elishout),…, 

• uitbreiden technisch georiënteerde opleidingen (mechanica-elektriciteit, bouw, logistiek, ..) via 

samenwerking andere opleidingsverstrekkers (o.a. CVO Brussel met VDAB -RDB, …) 

• opstart opleidingen lichaams-en persoonsverzorging en bij uitbreiding studiegebieden huishoudelijk 

onderwijs en mode 

- op vlak van HBO: 

• uitbreiden economische en juridische opleidingen CVO Elishout: rechtspraktijk en 

ondernemingscommunicatie (uitgesteld omwille van vertrging uitvoering HBO-decreet) 

• samenwerking met hoger onderwijs i.k.v. HBO decreet, schakeltrajecten, infrastructuur, aanvullende 

modules (Erasmus, HUB) 

• uitbreiding opleidingen sociaal-agogisch werk (HLFSW) 

• uitbreiding van taaltrajecten in opleidingen SO en HBO (bvb. SLO, boekhouden, …) 

• uitbreiden SLOvoor specifieke doelgroepen (op maat) ( zie expertise CVO Elishout) 

7.3. Leerbehoeftes en leervragen vanuit de (potentiële) cursisten 

Om een zicht te krijgen op de verschillende vragen en behoeftes m.b.t. (levenslang/ levensbreed) leren van 

individuen, dienen we vooreerst naar de precieze redenen van bijscholing te peilen : is dit in functie van het 

huidig werk of ander werk, in functie van het verhogen van de eigen competenties of om een hoger diploma te 

verwerven, om gewoon iets bij te leren ( voor een hobby, voor zichzelf), om onder de mensen te zijn, … Dit is 

272

sterk gelieerd aan elke opleiding, die zowel vrijetijds-of beroepsgericht of diplomagericht kan zijn… Het is niet 

haalbaar om een inventaris te maken van alle leervragen van alle personen die les willen volgen in een Brussels 

centrum.We trachten hier wel zicht op te krijgen via: 

- oplijsting van vragen van cursisten en kandidaat-cursisten via de centra ( tijdens schooljaar, bij 

informatievraag, bij inschrijving) en via het consortium door promotionele activiteiten : aanwezigheid op 

beurzen ( SID-IN, opleidingsbeurs werkzoekenden tracé Brussel, …) , het verzorgen van infosessies ( bij 

onthaalbureau, CLB’s, lokale werkwinkels, …), telefonische en elektronische vragen vanuit geïnteresseerden ( 

na uitdelen folders, advertenties, …),… 

Hier komen vooral het gebrek aan technische opleidingen ( zowel beroepsgerichte opleidingen in 

elektriciteit,mechanica, hout, bouw,…), (para)medische opleidingen ( verpleegkunde, ambulancier, …), 

opleidingen lichaamsverzorging naar voor. Er is wel veel vraag (en dito aanbod) naar opleidingen in 

tweedekansonderwijs( verzorgende, kinderzorg), talenonderwijs en horeca-opleidingen. 

- collectieve sessies over het Brussels volwassenenonderwijs in klasgroepen NT2 ( alle richtgraden) via het NT2- 

doorstroomproject van Brucovo ( toeleidingsagentes stellen het Brussels VWO-aanbod voor in klasgroepen, 

gevolgd door individuele afspraak en trajectbegeleiding, waarin de opleidingsbehoeftes worden bevraagd, die 

al dan niet in het huidig aanbod terug te vinden zijn). 

Hier valt op dat vooral de lerarenopleiding sterk gevraagd is , naast HBO informatica en HBO boekhouden, 

kinderzorg, horeca, kantoor, … 

Er kan momenteel niet worden tegemoet gekomen aan de grote vraag naar technische en industriële 

opleidingen ( vanuit mannelijke cursisten), opleidingen vrachtwagen-en heftruckchauffeur( nu via VDAB), 

opleiding kapper en schoonheidszorg en opleidingen op niveau van bachelor( hoger onderwijs). 

- informatie uit de (traject)begeleidingen van inburgeraars via het inburgeringsproject ( i.s.m. L4 en Groene 

rand): hier is veel vraag naar opleidingen hoger onderwijs, tweedekansonderwijs en kunstonderwijs. 

- bevraging van VDAB –cursusten in vervolgopleidingen 1.2 ( zicht krijgen op hun educatieve vragen) 

- jaarlijks behoeftenonderzoek in de arresthuizen St. Gillis , Vorst en Berkendael 

7.4. Leerbehoeftes en leervragen vanuit overheden 

- In de samenwerkingsovereenkomst tussen de consortia en de Vlaamse regering staan reeds een aantal 

aandachtspunten vanuit overheid : meer talige trajecten, meer instroom Tweedekansonderwijs en 

basiseducatie en NT2, meer doorstroom CBE naar CVO, … 

- Centraliseerde/gedecentraliseerde aanvraagprocedure : vraag naar flexibelere aanvragen, snellere 

afhandeling, respecteren deadlines,…. 

- Dialoog met Vlaamse Gemeenschapscommissies, resoc Brussel( BNCTO) , gewestelijke overheden ( en 

afgeleide Actiris), tracé brussel, gemeentelijke overheden ,… 

7.5. Leerbehoeften vanuit Huis van het Nederlands 

- Zie samenwerkingsprotocol tussen het Huis van het Nederlands Brussel en Brucovo vzw( 15/01/2010)die 

jaarlijks wordt geëvalueerd. 

- Er blijkt ook nood aan flexibele trajecten NT2 vanuit potentiële cursisten en organisaties/ werkgevers die 

anderstaligen in dienst hebben -hier spreken we over maatwerk, voortrajecten, neventrajecten. Dit is sterk 

toegepast in socio-professionele inschakelingssector en expertise ligt bij het Huis. Opgevolgd in NT2 overleg 

Huis 

- Aan duale en geïntegreerde trajecten is er grote behoefte: NT2 gekoppeld aan opdoen werkervaring en / of 

volgen van beroepsopleiding ( voor/ neventraject, NODW, taalgericht vakonderwijs). Het Huis en Brucovo 

273

onderzoeken dit via bevraging, inventariseren het reeds gebeurde werk en brengen dit in de stuurgroep 

inschakeling van het huis in (breder draagvlak) 

- Taalondersteuning voor 12-16 jarigen (via scholen SO, CLB’s, …); niet opnemen in reguliere aanbod, maar 

specifieke leercontext voorzien. 

274

8. SWOT – analyse 

8.1. Consortium 

STRENGTHS 

- Platform voor intern overleg tussen de centra 

- Werkingsbudget met % personeelsmiddelen, % 

werkingsbudget en projectbudget 

- Directies uit alle 9 centra en inrichtende machten 

in RvB en AV (dubbele vertegenwoordiging) 

- Uitgebouwd polyvalent personeelskader 

(directeur, stafmedewerker, assistent 

communicatie en administratie, 

onderwijscoördinator gevangenissen + 

projectmedewerker) 

- Grote variatie in opgelegde taken (zie 

samenwerkingsovereenkomst) 

- Profilering Brussels VWO (verschillende centra 

onder één vlag) 

- Verhogen van de zichtbaarheid en transparantie 

van het VWO in Brussel op de 3 niveaus 

- Regionaal aanspreekpunt VWO 

- Faciliteren van de samenwerking tussen de centra 

onderling en met andere partners 

- Bemiddelaarsfunctie: tussen de centra, tussen 

centra en partners, tussen centra en overheid 

- Signaalfunctie t.o.v. de Vlaamse Overheid 

- Optimalisatie dienstverlening voor de cursisten 

- Opstart behoeftedekkend aanbod gevangenissen 

- Verfijning criteria voor aanvraag 

onderwijsbevoegdheid 

- Rechtstreeks advies aanvraag 

onderwijsbevoegdheid (art. 64 § 1 decreet VWO) 

- Respect voor eigenheid en historiek van elk 

centrum 

- Consortium van sterke partners (centra met hoog 

aantal LUC) 

- Individuele centra zijn medeverantwoordelijk voor 

de resultaten 

- Diversiteit van de centra 

- Samenwerking aanpalende consortia Groene Rand 

en L4 

OPPORTUNITIES 

- Samenwerkingsovereenkomst met Vlaamse 

regering voor 5 jaar (2008-2013) 

- Gunstige geografische ligging BHG in België, 

Europa, … als economische metropool, hoofdstad 

Europa, … 

- Aantrekkingskracht van Brussel op binnen- en 

buitenlandse arbeidskrachten 

- Nabijheid luchthavenregio wegens hoog aantal 

arbeidsplaatsen en economisch interessante regio 

275 

WEAKNESSES 

- Er moet samen gewerkt worden aan een 

behoeftedekkend aanbod (via vraaggestuurd 

werken) 

- Het regionale aanbod moet afgestemd worden 

op elkaar en op aanbod andere verstrekkers 

- Sterke differentiatie tussen opleidingsniveaus 

(CBE, SO, TKO, HBO) bemoeilijkt eenduidige 

communicatie 

- Onvoldoende naambekendheid bij de 

verschillende doelgroepen 

THREATS 

- Onzekerheid over de toekomst: wat na 2013 

(samenwerkingsovereenkomst van 5 jaar) 

- Weinig snelheid/flexibiliteit wat betreft het 

goedkeuren van onderwijsbevoegdheden 

- Hoog armoederisico-percentage 

- Hoog aantal alleenstaande moeders 

- Tekort aan opvangplaatsen voor kinderen 

- Lage deelname Brusselaars aan verenigingsleven 

- Informele economie – zwartwerk officiële

- Ruime interpretatie van Brussel als economische 

regio door Brussels Metropolitan Region (BHG + 

Halle-Vilvoorde + Vl-Waals-Brabant) met focus op 

gezondheidszorg en logistiek 

- Verjonging van de Brusselse bevolking 

(oververtegenwoordiging van jongvolwassenen, 

interessante doelgroep voor VWO) 

- Sterke aanwezigheid van studenten 

- Hoge immigratie belangrijke rol van opleidingen 

bij integratieproces 

- Grote groep dagelijkse pendelaars 

- Grote sociale kloof: toegankelijke en flexibele 

opleidingen als manier om de kloof te dichten 

- Hoge werkloosheid, vooral onder de 

laaggekwalificeerden laagdrempelige 

opleidingen kunnen uitweg bieden 

- Grote polarisatie tussen de kwalificatieniveaus: 

opleidingen VWO bieden tussenniveau 

- Hoog aantal vroegtijdige schoolverlaters: 

doelgroep TKO 

- Sterke dienstensector in Brussel (tertiaire sector 

zorgt voor 90% van de werkgelegenheid) 

- Inspelen op specifieke knelpuntberoepen in de 

regio 

- Gelijke kansenbeleid (antidiscriminatie, via Actiris- 

Territoriaal Pact, RESOC ): ook gelijke kansen wat 

levenslang leren betreft 

- Tweetaligheid en meertaligheid in Brussel creëert 

vele kansen 

gegevens werkloosheidsgraad geven vertekend 

beeld van mogelijke doelgroepen 

8.2. Aanbod 

STRENGTHS 

- Brussels Hoofdstedelijk Gewest = één 

vestigingsplaats voor alle Brusselse centra (met 

zetel in BHG) 

- Sterk netwerk opleidingen en lesplaatsen: 83 

soorten opleidingen, 115 opleidingen over 3 

niveaus (7 BE, 90 SO, 19 HBO) en 135 lesplaatsen 

over 17/19 gemeentes 

- Gedifferentieerd aanbod met unieke opleidingen 

- De promotie in handen van de eigen CVO’s is 

complementair en compatibel met de promotieinitiatieven 

van het consortium 

- Civiel effect van diploma’s en getuigschriften 

- Aanbod op verschillende momenten: overdag – 

avond – weekend 

- Hogere participatie dan in andere regio’s 

(marktaandeel 9% t.o.v 13 andere 

regio’s/consortia) 

- Aantrekkingskracht op cursisten buiten de regio 

WEAKNESSES 

- De programmatie van het aanbod is te weinig 

vraaggestuurd 

- Ontbrekende onderwijsbevoegdheden (o.m. 

technisch georiënteerde opleidingen ontbreken) 

- Beperkte mogelijkheid om snel en flexibel te 

kunnen inspelen op concrete leervragen (in 

vergelijking met andere opleidingsvertrekkers) 

- N.a.v. HBO-decreet: nood aan ondersteuning bij 

omvorming + afstemming hogescholen 

noodzakelijk 

- Geen eenduidig EVC/EVK beleid bij verschillende 

centra 

276

- Stijgend aandeel gecombineerd onderwijs 

OPPORTUNITIES 

- Elk centrum met hoofdvestigingsplaats in de 19 

gemeenten van het BHG kan onbeperkt zijn 

onderwijsbevoegdheden uitoefenen in elk van de 

19 gemeenten 

- Goede bereikbaarheid centra door sterk 

uitgebouwd netwerk openbaar vervoer 

- Aantrekkingskracht Nederlandstalig (basis- en 

secundair) onderwijs in Brussel positieve 

invloed op VWO 

- Onderwijsdecreet XIX: integrale opleidingen 

afstandsonderwijs, open modules CBE, … 

THREATS 

- Belang van de rentabiliteit van de opleidingen 

(delers, veranderende parameters voor 

financiering,…) 

- Gedeeltelijke overlapping aanbod Syntra Brussel 

en VDAB Brussel 

- Concurrentie aanbod socio-culturele 

verenigingen 

- Geen studiebeurzen voor VWO 

- Digitale kloof (kan een threat zijn wegens 

beperkte toegankelijkheid tot info over 

opleidingen en gebruik ELP) 

- Bestaande voordelen zoals educatief verlof zijn 

niet altijd afdwingbaar 

8.3. Gedetineerdenwerking 

STRENGTHS 

- Specifieke onderwijscoördinator voor de 

gedetineerdenwerking in 3 Brusselse 

gevangenissen 

- Uitwerking en uitvoering behoeftenanalyse 

oktober-december 2009 ST. Gillis, Okt-dec. 2010 

Berkendael 

- Start NT1 vanaf september 2009 in 

samenwerking met CBE Brusselleer in St. Gillis/ 

Vorst , Start NT2 februari 2010 met CVO Lethas 

- Interesse van verschillende partners voor 

werking in de gevangenis(sen) 

- Onderwijscoördinator opgenomen in 

coördinatiecel BRUG ( o.l.v. beleidsmedewerker 

Strategisch Plan Vlaanderen) 

OPPORTUNITIES 

- Vleugel A van Sint-Gillis – eerstgestraften: staat 

open voor bijkomende activiteiten en 

lesmomenten 

- Vrouwengevangenis Berkendael: staat open 

voor activiteiten en lesmomenten 

- Gevangenis Vorst: staat open voor activiteiten 

en lesmomenten 

- Aaanstelling consulent gedetineerden door de 

VDAB Brussel 

WEAKNESSES 

- Specifieke enveloppe middelen is niet gebaseerd 

op aantal gedetineerden: onduidelijke basis voor 

financiering (projectmiddelen noodzakelijk voor 

uitbreiding functie onderwijscoördinator) 

- Beperkte expertise met doelgroep 

THREATS 

- Overleg met groot aantal partners bemoeilijkt 

beslissingsprocessen 

- Overbevolking van de gevangenissen 

- Onrustige sfeer in de gevangenis van Sint-Gillis (+ 

stakingen) 

- Negatieve berichtgeving gevangenissen in de 

media 

- Verschillende overheden zijn betrokken partij: 

moeilijk overlegproces 

- Reeds aanwezig Franstalig aanbod 

- Groot verloop van de gevangenen werken op 

korte termijn 

277

- Minderheid Nederlandstalige/anderstalige 

gedetineerden 

- Vakbondsakkoord van 2003: bepaalde activiteiten 

binnen gevangenis Sint-Gillis onmogelijk uit 

veiligheidsoverwegingen 

- Logge structuur Justitie 

- Delers moeilijk houdbaar bij 

gedetineerdenwerking 

8.4. Prioriteiten 

8.4.1. Infrastructuur 

STRENGTHS 

- De aanwezigheid van een bibliotheek en/of 

mediatheek hangt meestal samen met de 

aanwezigheid van een OLC 

- Gebruik OLC en ELP is in opmars in de meeste 

CVO’s 

- Veel lesplaatsen in 1000 Brussel makkelijk te 

bereiken met openbaar vervoer 

- Verschillende soorten lokalen 

- Huur lokalen partners (strength want bevordert 

samenwerking) 

OPPORTUNITIES 

- Aanwezige infrastructuur in de regio 

samenwerkingsmogelijkheden met o.m. 

gemeenschapscentra, secundair en hoger 

onderwijs, Franstalige scholen, … 

WEAKNESSES 

- Te weinig infrastructuur voor talenopleidingen 

en technische opleidingen (ateliers, …) 

- Lokalen zijn niet aangepast aan hedendaags 

VWO ( niet overal multimediale 

toepassingenmogelijk) 

THREATS 

- Aanwezige infrastructuur is pas toegankelijk na 

uitgebreid overleg en geformaliseerde 

afspraken rond rechten en plichten 

8.4.2. Samenwerking 

278 

STRENGTHS 

- Inzake communicatie sterke gezamenlijke 

regionale profilering (algemeen en naar specifieke 

doelgroepen) 

- Duale trajecten worden opgebouwd in 5 centra in 

verschillende gebieden en op verschillende 

niveaus 

- Aanwezigheid samenwerkingsverbanden tussen 

CVO/CBE onderling en met verschillende partners 

- Goede samenwerking met de VDAB aanwezig 

- Goede samenwerking met Secundair - Hoger 

Onderwijs 

- Sterk uitgebouwde samenwerking Huis van 

Nederlands Brussel i.k.v. samenwerkingsprotocol 

consortium-Huis ( o.m. monitoring cijfergegevens, 

WEAKNESSES 

- Beperkt aantal duale trajecten en van beperkte 

grootte 

- Beperkte expertise met duale trajecten 

- Te beperkte doelgroepcommunicatie vanuit 

consortium 

- Samenwerking met secundair onderwijs en 

Centra voor Leerlingenbeleiding(CLB) verder 

uitbouwen 

- Samenwerking met hoger onderwijs verder 

uitbouwen i.k.v. samenwerking nieuwe HBO5 

opleidingen 

- Onvoldoende kennis van het Franstalige aanbod 

Promotion Sociale in Brussel 

- Gebrek aan samenwerking met de

faciliteren geïntegreerde trajecten NT2, ..) 

OPPORTUNITIES 

- Met de VDAB en andere opleidingsverstrekkers: 

bestaande samenwerking en nieuwe vormen 

uitbouwen 

- Huis van Nederlands Brussel wijst de weg door 

divers aanbod NT2 

beroepssectoren en sectoriële opleidingsfondsen 

( i.k.v. sectorconvenanten) 

- Gebrek aan samenwerking met Syntra Brussel 

- Geringe bekendmaking/ output van de regionale 

ombudsdienst 

THREATS 

- Beperkte en onduidelijke financiering voor 

initiatieven rond duale trajecten 

8.4.3. Doorstroom 

STRENGTHS 

- Er is een begin van projecten rond doorstroom 

tussen CBE en CVO 

- Aanwezigheid cursistenvolgsysteem in diverse 

CVO’s 

- Trajectbegeleiding in de meeste beroepsgerichte 

opleidingen 

- Uitbouw EVC/EVK-beleid in diplomagerichte 

opleidingen 

OPPORTUNITIES 

- Expertise van partners i.v.m. 

studiekeuzebegeleiding (VDAB, BON: opvolging en 

trajectbegeleiding) 

- Uitbouw intermedaire instantie educatief traject 

inburgeraars (project) 

- Uitbouw pilootproject “NT2-doorstroom” vanuit 

Brucovo- CVO’s-CBE 

WEAKNESSES 

- Weinig doorstroom CBE naar CVO 

- Lage doorstroom van NT2 naar andere CVOopleidingen 

- Weinig doorstroom van cursisten uit 

kansengroepen 

- Weinig doorstroom inburgeraars (met educatief 

perspectief) naar secundair educatief traject 

THREATS 

- Moeilijke combinatie werk-studies (werkdruk 

opleiding neemt toe naarmate het studieniveau 

stijgt) 

- Moeilijke combinatie gezin-studies (werkdruk 

opleiding neemt toe naarmate het studieniveau 

stijgt) 

279

9. Strategische en operationele doelstellingen 

De structuur die we hebben aangebracht in de SWOT-analyse van het opleidingsplan, wijst al in zekere mate op 

bepaalde aandachtspunten die ook zullen terugkomen in de uitwerking van de strategische en bijhorende 

operationele doelen. 

Het lijkt ons opportuun die specifieke aandachtspunten hier expliciet op te nemen, met de resultaten van de 

SWOT-analyse in het achterhoofd, om op die manier de stap te zetten naar de strategische en operationele 

doelstellingen die in het volgende onderdeel worden geformuleerd. 

Het opstellen van het huidige plan kan gezien worden als een onderdeel van de ondersteunende en sturende 

functie die het consortium heeft in het ontwikkelen van een behoeftedekkend aanbod dat inspeelt op de 

bestaande opleidingsnoden. Die functie kan vanuit deze startsituatie verder ontplooid worden en zich 

concretiseren in het stimuleren en initiëren van verschillende interne en externe samenwerkingsverbanden 

(cf. infra), maar ook door middel van ondersteuning bij een meer systematische programmatie van de 

opleidingen in de verschillende centra. 

Het consortium zal ook zijn rol als belangenverdediger, zowel ten opzichte van de overheid als op regionaal 

vlak, verder moeten ontwikkelen en versterken, maar ook kenbaar maken bij de verschillende relevante 

partners en publieksgroepen die het kan vertegenwoordigen. 

Uit de SWOT-analyse blijkt verder dat er blijvend moet worden gewerkt aan transparantie, zowel op het niveau 

van het consortium als op het niveau van het opleidingsaanbod. Zo moeten enerzijds de taken van het 

consortium kenbaar worden gemaakt bij de ‘interne’ en ‘externe’ partners. Anderzijds kan het consortium ook 

meer duidelijkheid scheppen wat de verschillende opleidingsmogelijkheden en –niveaus betreft, door op een 

efficiënte manier informatie te verschaffen aan uiteenlopende doelgroepen. Dit aspect maakt ook deel uit van 

de opdracht die het consortium heeft om de dienstverlening voor (toekomstige) cursisten te optimaliseren en 

te stroomlijnen. 

Daarbij moet bovendien aandacht worden geschonken aan differentiëring (verschillende doelgroepen worden 

op een verschillende manier aangesproken en toegeleid), flexibilisering (inspelen op de praktische beperkingen 

en mogelijkheden van de verschillende doelgroepen en individuele cursisten) en het vergroten van de 

toegankelijkheid tot de verschillende opleidingen en opleidingsniveaus. Ook wat deze aandachtspunten 

betreft, kan het consortium zowel een sturende als een ondersteunende rol op zich nemen. 

De aandacht voor deze verschillende aspecten moet zich ook vertalen naar het specifieke domein van de 

gedetineerdenwerking. Dankzij de middelen die hiervoor ter beschikking worden gesteld, moet het mogelijk 

zijn een doelgericht opleidingspakket uit te bouwen dat ook op lange termijn voor positieve resultaten zorgt. 

Tenslotte kunnen we uit de SWOT-analyse afleiden dat er bijzondere aandacht moet uitgaan naar 

duurzaamheid op vlak van samenwerking, instroom/doorstroom en infrastructuur. 

Om efficiënt werk te kunnen leveren op lange termijn, is immers uiteraard een focus op samenwerking 

noodzakelijk. Zo moeten de reeds bestaande samenwerkingsverbanden tussen de centra onderling verder 

worden gestimuleerd, uitgewerkt en gesystematiseerd, zodat zij als voorbeelden van good practice inspirerend 

kunnen werken voor nieuwe initiatieven. Bovendien kan het consortium zich toeleggen op het uitbouwen van 

netwerken in verschillende domeinen, zodat overlegmomenten met andere publieke opleidingsverstrekkers en 

relevante actoren worden georganiseerd, waaruit nieuwe samenwerkingsverbanden kunnen groeien. 

Ook wat instroom en doorstroom van cursisten betreft, binnen dezelfde of tussen verschillende opleidingen, is 

het van groot belang de bestaande initiatieven en projecten verder te ondersteunen en nieuwe voorstellen te 

280

initiëren en te stimuleren. Een aanzienlijke doorstroom wijst immers op tastbare resultaten en tevredenheid 

van de cursisten. 

Op vlak van infrastructuur moet worden gedacht aan duurzame initiatieven, waarbij aanwezige en beschikbare 

infrastructuur van ‘interne’ en ‘externe’ partners kan worden ingezet om bepaalde noden van bestaande of 

nieuwe opleidingen in te vullen. 

9.1. Strategische en Operationele doelen Brucovo vzw 

SD 1: Brucovo organiseert samen met haar leden een sterk en onderbouwd 

behoeftedekkend aanbod met bijzondere aandacht voor NT2, basiseducatie en algemene 

vorming 

Toelichting 

De kernopdracht van Brucovo bestaat erin het bestaande aanbod aan volwassenenonderwijs in Brussel te 

optimaliseren, te ondersteunen en te versterken en op ntermijn een optimale aangepaste geografische 

spreiding zonder overlap te realiseren. Brucovo zal daarvoor onder meer het aantal opleidingen en lesplaatsen, 

het aanbod overdag , ‘s avonds en in het weekend, korte of verlengde leertrajecten, het bereik van 

verschillende doelgroepen, e.d.m. halfjaarlijks in kaart brengen. 

We richten hierbij onze bijzondere aandacht op Nederlands voor anderstaligen (NT2), Basiseducatie en 

Algemene Vorming , gezien de belangrijke maatschappelijke rol van deze drie studiegebieden in de Brusselse 

hoofdstedelijke context en de toenemende groei van vooral Algemene vorming (i.k.v. tweedekansonderwijs) en 

Nederlands voor anderstaligen. 

De uitvoering van deze opdracht verloopt in overleg met alle leden, waarbij iedereen op de hoogte wordt 

gehouden van de uitgevoerde of geplande acties. 

OD 1: Brucovo maakt een jaarlijkse externe en interne analyse op betreffende het aanbod en 

noden van de regio ( opleidingsplan). Brucovo wil zo proactief mogelijk op de noden inspelen. 

Toelichting 

Zowel de interne als de externe analyse zijn cruciaal om bepaalde trends in het volwassenenonderwijs en in de 

bredere maatschappelijke context op het spoor te komen, en op die manier proactief te kunnen optreden. De 

interne analyse bevat relevante informatie over de CVO’s en het CBE binnen het werkingsgebied van Brucovo. 

De externe analyse op macro- en mesoniveau bevat informatie over de Brusselse socio-culturele en 

economische situatie en over de andere opleidingsverstrekkers in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 

Door deze analyses naast elkaar te leggen, worden aanknopingspunten gevonden en kunnen behoeftes of 

lacunes gedetecteerd worden. 

Er wordt een jaarlijkse update van het opleidingsplan 2008-2013 voorzien, waarbij de doorlichting van 

opleidingsaanbod én cursistenprofiel als insteek dient voor een jaarlijks actieplan, m.a.w. de SD en OD daaruit 

worden gezamenlijk onderschreven, meetbaar gemaakt en tegen bepaalde termijnen uitgevoerd. De resultaten 

van deze doorlichting worden blijvend gesignaleerd aan de overheid. 

OD 2: Het realiseren van het (basis)aanbod op verschillende lesplaatsen en voor diverse 

doelgroepen en dit op een gedifferentieerde wijze 

281

Toelichting 

Brucovo dient flexibel in te spelen op de gedetecteerde opleidingsnoden uit het opleidingsplan. Zo kunnen we 

uit interne en externe analyse afleiden dat er inzake industrieel en technisch georiënteerde opleidingen en 

opleidingen in handel en administratie nog vrij veel witte vlekken bestaan. 

Tegelijkertijd wordt de overlapping van onderwijsbevoegdheden in kaart gebracht en geoptimaliseerd, met als 

doel een evenwichtige spreiding over de Brusselse regio van het basisaanbod en de meer gespecialiseerde 

opleidingen. De focus op een voldoende toegankelijk aanbod NT2, Algemene Vorming en Basiseducatie staat 

hier ook centraal. 

De differentiatie van het aanbod dient het consortium altijd te bevorderen: inzake uitbouw gecombineerd en 

afstandsonderwijs, variatie naar lesmoment (avond/dag), ontwikkelen zomer- en vakantiecursussen (meer dan 

studiegebied talen), ontwikkelen intensiever / flexibeler vraaggestuurd aanbod (vanuit bedrijfsleven, …), 

uitbouw stages praktijkgerichte opleidingen, uitbouw methodiek werkplekleren, … 

Het consortium speelt een ook cruciale rol bij de adviesverlening m.b.t. programmatie van (nieuwe) 

onderwijsbevoegdheden. Het consortium verleent een met redenen omkleed advies over de aanvragen van de 

centra voor VWO voor het verkrijgen van bijkomende onderwijsbevoegdheid (art. 64, § 1-2-3). Tweemaal per 

jaar (sept./jan.) wordt deze adviesaanvraag gecoördineerd door het consortium. Ook wordt er een advies bij 

consensus gevraagd bij de aanvraag van een regiovreemde bevoegdheid (OD XIX).Daarbij wordt een globaal 

referentiekader geformuleerd inzake duidelijkheid over overlapping, complementariteit (inhoudelijk-lokaal), 

noodzaak (professioneel bvb. knelpuntberoepen),… getoetst aan het opleidingsplan. 

OD 3: Opvolgen ontwikkeling van opleidingsprofielen en formuleren van actieve voorstellen in 

functie van een behoeftedekkend aanbod 

Toelichting 

De decretale stuurgroep van de onderwijsnetten bevraagt via de regionale consortia de centra over de ( te 

ontwikkelen) opleidingsprofielen. Op deze manier kunnen de centra aangeven welke opleidingsprofielen 

ontwikkeld moeten worden, met een motivatie van de keuze voor de voorgestelde opleidingen. 

Op basis van deze bevraging wordt een lijst opgesteld van te ontwikkelen opleidingsprofielen die prioritair zijn. 

Die lijst wordt dan besproken op de decretale stuurgroep en ondergaat daarna de opportuniteitstoets bij de 

overheid. Zo kan de lijst achteraf nog worden bijgestuurd. 

Jaarlijks is er ook 2 à 3 maal overleg met de decretale stuurgroep inzake deze profielen en inzake het 

vastleggen van een afsprakenprotocol tussen de stuurgroep en de 13 consortia. 

SD 2: Het aanbod VWO in Brusselse regio is toegankelijk en transparant 

Toelichting 

De organisatie van een behoeftedekkend aanbod aan volwassenenonderwijs veronderstelt uiteraard dat dit 

aanbod ook voldoende transparant en toegankelijk wordt gemaakt. Daarbij moet rekening gehouden worden 

met de verschillende mogelijke doelgroepen: niet enkel huidige en potentiële cursisten, maar ook leerkrachten 

en andere werknemers van de centra en de intermediairen/ doorverwijzers krijgen een duidelijk beeld van het 

bestaande aanbod en de toegangsvoorwaarden. 

OD 4: Brucovo verstrekt toegankelijke, transparante informatie aan diverse publieksgroepen over 

het regionale opleidingsaanbod 

282

Toelichting 

Het consortium heeft van het ruim bekend maken van het Brusselse opleidingsaanbod een prioriteit gemaakt, 

en dit gericht naar de verschillende specifieke publieksgroepen die het Brussels Consortium dient te bereiken. 

Dit zijn 

- het publiek van de directies en inrichtende machten van de 9 in het werkingsgebied van het consortium 

aanwezige centra voor volwassenenonderwijs en 1 centrum voor basiseducatie: doorlopende 

informatieverstrekking inzake interne en externe ontwikkelingen in Brussels VWO 

- het publiek van leerkrachten en personeel van de centra: het consortium heeft hier een informatieve 

opdracht (over werking consortium en weerslag op cursisten en lesgevers) en een opdracht tot 

opwaardering van de leerkracht van het (Brusselse) volwassenenonderwijs (versterken eigenheid en 

identiteit) 

- het publiek van intermediairen/doorverwijzers (bibliotheken, opleidingspartners, tewerkstellingspartners, 

steden en gemeentes, enz.): het consortium voorziet deze van informatie over de werking van het 

consortium en over het algemeen aanbod van het Brussels volwassenenonderwijs 

- het publiek van (potentiële) cursisten (Brusselaars, niet-Brusselaars; jongeren, senioren; werkenden, nietwerkenden; 

Belgen, EU-burgers, niet-EU burgers; gedetineerden; Nederlandstaligen, Frans- en 

anderstaligen; laag- en hooggeschoolden; enz.): het consortium voorziet in een gedegen 

informatieverstrekking over het aanbod van het (Brusselse) volwassenenonderwijs waarbij de troeven van 

het VWO in het licht worden gezet: zijnde persoonlijke ontwikkeling, verder deelnemen aan onderwijs, 

bekomen erkende studiebewijzen, in functie van de uitoefening van een beroep, beter beheersen van een 

taal of vaardigheid, invullen van zinvolle vrijetijdsbesteding, enz. 

Door middel van een jaarlijks Communicatieplan- waarin de verschillende communicatiecampagnes, kanalen ( 

nieuwsbrieven, flashes, internet, …), beurzen, infosessies, te bereiken doelgroepen, … jaarlijks worden 

gedefinieerd en uitgewerkt- wordt aan deze toegankelijke én transparante informatieverstrekking tegemoet 

gekomen. 

SD 3: Brucovo initieert, stimuleert, ondersteunt en coördineert samenwerking tussen de 

centra en tussen de centra en andere relevante actoren, waarbij het VWO in de regio dient 

versterkt, alsook de individuele leden 

Toelichting 

Het ondersteunen van bestaande samenwerkingsverbanden en het stimuleren en uitbouwen van nieuwe 

vormen van samenwerking is een essentiële stap op weg naar een sterk uitgebouwd volwassenenonderwijs en 

algemeen opleidingsaanbod in Brussel. Door samenwerking komt men immers tot nieuwe ideeën en 

oplossingen en wordt er een netwerk uitgebouwd. Het consortium kan hier duidelijk zijn rol als regionaal 

aanspreekpunt voor het volwassenenonderwijs uitspelen. 

OD 5: Uitbouwen samenwerkingsverbanden met relevante actoren 

Toelichting 

In het Brusselse onderwijslandschap bestaan verschillende relevante spelers die rechtstreeks of onrechtstreeks 

een verband hebben met het VWO, zijnde het Huis van het Nederlands Brussel, de instellingen van het 

secundair en hoger onderwijs, e.d. Het is dan ook van belang deze spelers op de hoogte te brengen en te 

283

houden van de activiteiten van (de leden van) het consortium, en zelf op de hoogte te blijven van hun 

initiatieven en werkzaamheden. Daartoe wordt overleg gepleegd, waarbij telkens de voor beide partijen 

relevante thema’s in de kijker staan. 

- Middels een samenwerkingsprotocol met het Brussels Huis van het Nederlands (15.01.09) werden er door 

Brucovo en het Huis duidelijk intenties geformuleerd inzake samenwerking en afstemming in de 5 - in het 

decreet gestipuleerde - domeinen: afspraken over uitvoering art.36 van het decreet, klachtenprocedure, 

cursisten NT2 in stafinrichtingen, overleg over organisatie behoeftedekkend aanbod, overleg m.b.t. 

duale/geïntegreerde trajecten. 

- Er zal worden onderzocht of er mogelijkheden zijn tot samenwerking inzake uitwisselen technische uitrusting, 

infrastructuur, modules VWO voor specifieke studierichtingen in het Brussels secundair onderwijs( ASO, TSO, 

BSO, CDO) 

- N.a.v. het nieuwe decreet Hoger Beroepsonderwijs (wijzigingen kader, aanvragen, …) en in afwachting van de 

uitvoeringsbesluiten van dit decreet, wordt er in de Brusselse regio overlegd tussen de betrokken instellingen 

(VWO, HO). Bedoeling is het volwassenenonderwijs te profileren als regionaal regisseur van HBO. 

OD 6: Uitbouwen complementaire samenwerking met andere publieke opleidingsverstrekkers 

Toelichting 

Niet enkel de CVO’s en het CBE verzorgen in Brussel opleidingen voor volwassenen. Ook andere actoren zoals 

VDAB (RDB) en Syntra ( Brussel) hebben een sterk uitgebouwd aanbod aan opleidingen dat soms overlapt met 

het aanbod van het VWO, maar ook evengoed complementair kan zijn (zie meso-analyse in het opleidingsplan) 

. Het spreekt dan ook vanzelf dat het van fundamenteel belang is duidelijke afspraken te maken met deze 

spelers. 

Gezien het gebrek aan degelijke infrastructuur en hoogtechnologische uitrusting in Brussel, worden de 

technisch georiënteerde opleidingen minimaal aangeboden (geen studiegebieden auto, bouw, hout, textiel, 

koeling en warmte aanwezig en in heel beperkt aanbod grafische technieken, mechanica-elektriciteit, 

industriële wetenschappen). Daarentegen zijn er vrij veel opleidingcentra recentelijk in Brussel opgericht - de 

zgn. beroepenreferentiecentra - door de sectorfondsen, VDAB -RDB en Bruxelles Formation, die juist wel over 

de nodige ateliers en materialen in een aantal sleuteldomeinen beschikken, nl. logistiek, bouw, mechanica, ICT 

en horeca. 

Ook de opleidingsfondsen van de sectoren hebben een welomschreven engagement naar het onderwijs toe 

(secundair). 

Tevens biedt het Regionaal Technologiecentrum aanvullende bedrijfsopleidingen/stages aan ook voor 

Brusselse CVO’s. 

Brucovo zal de centra laten kennismaken met de andere actoren en hun aanleunende aanbod in functie van 

verder overleg en afspraken. 

Er wordt tevens een samenwerkingsovereenkomst ( kaderovereenkomst) afgesloten met de publieke 

opleidingsverstrekkers i.f.v. gebruik opleidingsinfrastructuur, lesmateriaal, deelname aan cursussen,enz. 

OD7: Samenwerking met sociaal-culturele en socio-economische actoren 

Toelichting 

Het VWO staat erg dicht bij de maatschappij en heeft er bijgevolg alle belang bij bepaalde sociaal-culturele en 

sociaaleconomische trends op te volgen. Daarom is het een relevante taak van het consortium contacten te 

284

leggen en banden uit te bouwen met de verschillende sociaal-culturele en sociaaleconomische actoren in 

Brussel. 

OD 8: Complementaire samenwerking tussen Brucovo en VOCVO, decretale stuurgroep van de 

onderwijsnetten,de pedagogische begeleidingsdiensten ’s, Federaties CBE en TKO ( met alle 

consortia) 

Toelichting 

Voor een goede werking van diverse instanties is een goede taakafbakening tussen deze partners essentieel. Er 

wordt gestreefd naar een complementaire werking. 

Tussen de onderwijsnetten en de 13 consortia is reeds een regulier overleg geïnstalleerd. 

SD 4: Belangenverdediger van het VWO in werkingsgebied 

Toelichting 

OD 9: Actief gebruiken van de signaalfunctie t.o.v. de overheid, zowel voor VWO als voor 

specifieke regionale noden 

Toelichting 

Met de oprichting van Brucovo kregen de Brusselse centra een bijkomende spreekbuis naar de overheid toe . 

De consortia kregen namelijk expliciet een signaalfunctie toegewezen. Vanuit Brucovo kunnen gezamenlijke 

knelpunten worden aangekaart (via schriftelijke communicatie, overleg, …). De consortia plannen voortdurend 

overleg met de betrokken minister en kabinet. 

OD 10: Belangenbehartiging in de regio 

Toelichting 

Het consortium heeft de taak om de belangen van het volwassenenonderwijs en de centra uit het 

werkingsgebied te behartigen, niet alleen naar de overheid toe, maar ook naar de regio, nl. t.a.v. lokale en 

gewestelijke overheden, andere onderwijsverstrekkers, derdenpartners, … 

SD 5: Optimaliseren van dienstverlening voor huidige en potentiële cursisten 

Toelichting 

Het consortium heeft als opdracht de dienstverlening voor de (toekomstige) cursisten van de centra binnen 

haar werkingsgebied te optimaliseren. Enerzijds gaat het daarbij om de uitbouw van concrete gecentraliseerde 

diensten, zoals een tweedelijns ombudsdienst, maar anderzijds ondersteunt en stimuleert het consortium ook 

initiatieven van de individuele centra die de dienstverlening aan cursisten in het algemeen of bepaalde 

specifieke doelgroepen willen verbeteren. 

OD 11: Brucovo heeft een tweedelijns regionale ombudsdienst 

Toelichting 

De regionale ombudsdienst van Brucovo is actief sinds januari 2009. Klachten kunnen per e-mail, brief of 

telefonisch worden neergelegd (klachtenformulier op site). De ombudsdienst zal ook pro-actief proberen te 

werken, teneinde klachten ter vermijden. Er zal ook een afstemming met de centrumreglementen gebeuren. 

285

OD 12: Coördineren en ondersteunen van duale trajecten voor specifieke doelgroepen 

Toelichting 

Uit het opleidingsplan blijkt dat het aantal duale trajecten binnen de centra beperkt is in hoeveelheid (5/10) en 

in grootte (vaak op aanvraag andere verstrekker en beperkt tot één lesgroep/module). Er bestaat vrij veel 

combinatie van een reguliere opleiding met NT2 (SO, HO, CVO), vrij veel beroepsgerichte trajecten (VDABderdenpartner 

+ CVO/CBE)- veelal ondersteund en gecoördineerd door het HvNB - maar nog weinig 

diplomagerichte trajecten (CVO reguliere opleiding met andere CVO-CBE opleiding). 

Het consortium zal coördineren en de centra ondersteunen bij : 

- de detectie van de verschillende cursistenprofielen, met specifieke aandacht voor de startcompetenties 

van de verschillende profielen en de relatie tussen het beschikken over startcompetenties en vroegtijdige 

uitval; 

- de detectie van opleidingsbehoeften met betrekking tot duale trajecten en geïntegreerd leren; 

- de organisatie van systemen van duaal en geïntegreerd leren. 

OD 13: Coördineren en faciliteren van instroom en doorstroom tussen CBE en CVO en tussen CVOopleidingen 

onderling 

Toelichting 

Hier wordt mee bedoeld: 

- Focus op hogere instroom in opleidingen basiseducatie (wiskunde, NT1 Nederlands moedertaal, opstap 

Frans /Engels, Maatschappelijke Oriëntatie) en tweedekansonderwijs 

- Focus op doorstroom (laag- en hooggeschoolde) cursisten NT2 en inburgeraars naar -al of niet 

beroepsgerichte- CVO-opleiding of opleiding HO ( via projectwerking inzake doorstroom NT2-cursisten 

naar CVO-opleidingen en inzake doorstroom inburgeraars naar CVO-en HO –opleidingen) 

- Bevordering uitbouw diplomagerichte trajecten in elk centrum, in combinatie met TKO / algemene 

Vorming (nu aangeboden door één centrum), ook met VDAB afspraken maken voor meer beroepsgerichte 

trajecten 

Uit bevraging van de centra met een NT2 aanbod blijkt dat de doorstroming van NT2-cursisten naar hogere 

richtgraden NT2 of naar andere CVO- opleidingen (in eigen centrum of naar andere centra) niet 

vanzelfsprekend is. NT2-cursisten die een bepaald niveau NT2 halen (RG 1.2, 2.1), stromen zelden verder naar 

andere opleidingen binnen CVO en haken ook af naar verdere vervolgopleidingen NT2. Het gaat om zowel 

laag- als hooggeschoolden die men na de lessen NT2 verliest voor de arbeidsmarkt of voor een langer 

professioneel of educatief traject. Niet tegenstaande beperkte infosessies/ bezoeken vanuit de lokale 

werkwinkels en derdenpartners en het onthaalbureau en de interesse vanuit de doelgroep, is de doorstroom 

naar laagdrempelige CVO-opleidingen niet effectief. Er dient onderzocht of een doorstroom naar 

laagdrempelige, aan het taalniveau aangepaste CVO-opleidingen ( SO, TKO, …) in eigen CVO’s of naar andere 

Brusselse CVO’s mogelijk is. 

Doelstelling NT2-doorstroomproject 

Doorstroom op korte termijn, en dit zowel in functie van tewerkstellingsgerichte opleiding (al of niet voor 

werkzoekenden onder VDAB stelsel en dit i.f.v. knelpuntberoepen), alsook voor langere educatieve trajecten in 

CVO’s , met eventueel mogelijkheid tot schakeltrajecten in HO. 

Dit kan o.m. betrekking hebben op: (zie lijst knelpuntberoepen) 

- Doorstroom naar modules toepassingssoftware en HBO informatica bevorderen (helpdeskmedewerker, 

IT, bedrijfsconsulent, webmaster en webdesigner, …) 

286

- Doorstroom naar studiegebied personenzorg en gezondheidszorg verder stimuleren (verpleegkundige, 

ergotherapeut, sociaal consulent, tewerkstellingsconsulent, … ) 

- Doorstroom naar technische en industriële opleidingen (electronicatechnicus, (industrieel) 

onderhoudselektromecanicien, …)… 

- Doorstroom naar opleidingen voeding (kamerpersoneel, kelner, kok, …) 

- Doorstroom naar opleidingen administratie, boekhouding en handel ( SVWO en HBO) (onthaal en 

informatie bediende, boekhouder, call-centeroperator, sales manager, medisch afgevaardigde, 

televerkoper, secretaris, …)… 

- … 

Partners en fasering 

- Vanuit 6 in Brussel actief zijnde NT2-aanbieders (CVO-CBE), zijnde CVO Brussel, CVO Lethas, CVO KHNB, 

CVO MJ, CVO VGT, CBE Brusselleer wordt er een intern project doorstroming opgestart. 

- De coördinatie gebeurt door Brucovo, die toeleiding en informatieverstrekking verzorgt door zgn. 

“toeleidingsagenten” in 5 CVO’s en 1 CBE (3 parttime krachten voor 6 centra). 

- Er is een duidelijke link en uitwisseling met het project “uitbouw intermediaire instantie educatief 

secundair traject”. Daarmee hopen we de trajectopvolging en doorverwijzing te optimaliseren voor de 

doelgroep inburgeraars (en disseminatie naar andere doelgroepen). 

- Fasering: 

• Detectie mogelijke vervolgopleidingen in Brusselse CVO’s en HO. 

• Cursistenprofiel NT2-cursisten ( via Huis van het Nederlands) verfijnen (via matrix, te verfijnen via 

CVO’s) . 

• Niveaubepaling niveau NT2 per opleiding: noodzakelijke kennis NT2 per opleiding. 

Het HvNB verleent haar medewerking voor dit aspect. Vanaf februari 2010 wordt 

een eerste niveaubepaling uitgevoerd op 3 SO-opleidingen; in het najaar 2010 

volgen er nog 6 ( ook HBO-opleidingen). 

• Detectie van kandidaat-cursisten (door toeleidingsagenten per CVO). 

• Keuzebepaling en trajectbegeleiding cursisten door de toeleidingsagenten. 

• Opvolging studie-evolutie cursisten door de toeleidingsagenten. 

SD 6: Onderwijs voor gedetineerden 

OD 14: Behoefte aan afstemming/visie verschillende actoren van het Strategisch Plan 

Toelichting 

Daar er verschillende externe actoren/deeldomeinen betrokken zijn bij het Strategisch Plan is het noodzakelijk 

om met een gezamenlijke visie /strategie naar buiten te komen. Er wordt onder andere gewerkt aan een 

gezamenlijk actieplan en gezamenlijke profilering van de verschillende diensten van de Vlaamse Gemeenschap, 

nl. DE BRUG. Begin 2010 is een permanente coördinatiecel gevormd, een eerste BRUG-folder én lokaal in St. 

Gillis bekomen. 

OD 15: Behoefte aan een duidelijker profiel van de gedetineerden 

287

Toelichting 

Eind 2009 is er een eerste onderzoek naar de vormings- en opleidingsbehoeftes van de gedetineerden in de 

strafinrichting van st. Gillis gevoerd, wat planning van een onderwijsaanbod mogelijk maakt. Dit onderzoek ( 83 

gedetineerden) krijgt een jaarlijkse update. Op basis van een jaarlijks behoefteonderzoek kunnen we immers 

meer zicht krijgen op de achtergronden qua opleiding en tewerkstelling van de gedetineerden alsook de 

vragen/wensen, teneinde een zoveel mogelijk (vraaggericht) onderwijsaanbod uit te werken. 

OD 16: Implementatie opleidingsaanbod centra in 3 Brusselse strafinrichtingen 

Toelichting 

In de volgende schooljaren worden gefaseerd een aantal opleidingen ‘binnen‘ gebracht in de 3 strafinrichtingen 

(aan de hand van het behoeftenonderzoek); gestart wordt vanaf sept. 2009 met NT1 (CBE) in Vorst en St. Gillis. 

In fezb. 2010 wordt er NT2 gegeven in St. Gillis , in september 2010 komt er daar een opleiding basis keuken . 

In najaar 2010 komt er een behoeftenonderzoek in de vrouwengevangenis van Berkendaal; in Vorst komt er 

een cursus maatschappelijke oriëntatie ( CBE), gekoppeld aan sollicitatietraining ( VDAB) ( feb. 2011) . 

Daarnaast zijn er doorlopend individuele begeleidingen. 

288

10. Evaluatie en monitoring 

10.1. Evaluatie: INK-Model 

Het INK (Instituut Nederlandse Kwaliteit)-managementmodel bestaat al 15 jaar en is het resultaat van de 

reflectie van 14 voorzitters van Europese bedrijven over wat een succesvolle onderneming veronderstelt en 

inhoudt. Het is dus een model dat door de praktijk is ontstaan en zowel door profit als non-profit, door kleine 

of grote organisaties kan worden ingezet. 

Het INK-model kan ingezet worden als een ondersteunend instrument om de dynamiek en complexiteit binnen 

en rondom een organisatie na te gaan. Het heeft verschillende functies. Zo biedt het in de eerste plaats een 

referentiekader dat een plaats geeft aan de verschillende aspecten van de organisatie die wordt “gescand”. 

Verder kan het model ook ingezet worden om zwakke en sterke punten van de organisatie op het spoor te 

komen. Het model kan bovendien een basis vormen voor verandering en ontwikkeling van de organisatie. 

Tenslotte kan het model, wanneer het gebruikt wordt als basis voor jaar(actie)plannen, ook de besturing van 

de organisatie ondersteunen. 

Inhoud 

289

Schema INK-model 19 

Tien aandachtsgebieden: 

In bovenstaand schema worden de 10 aandachtsgebieden van het INK-model weergegeven. Daarbij worden 

drie luiken onderscheiden: organisatie, resultaten, verbetering en vernieuwing. 

Deze deelgebieden staan uiteraard in contact met elkaar en oefenen een wederzijdse invloed uit. 

Wat de organisatie betreft, vormt het leiderschap een belangrijk aspect, aangezien het de koers van de 

organisatie bepaalt en in samenwerking met de stakeholders een visie opbouwt op de toekomst van de 

organisatie. Een ander aandachtspunt binnen dit luik is een efficiënt management van de medewerkers, 

waarbij hun kennen en kunnen maximaal wordt ingezet. De strategie en het beleid van de organisatie bepalen 

verder op welke manier zij naar buiten komt en welke prioriteiten ze binnen haar visie en missie bepaalt. Om 

deze prioriteiten te kunnen realiseren, is uiteraard ook een efficiënt management van de middelen 

noodzakelijk. Deze aandachtspunten monden uit in beslissings- en uitvoeringsprocessen die moeten worden 

opgevolgd en waarvan de efficiëntie en het succes moet worden nagegaan. 

Op die manier komen we dan ook in het domein van de resultaten terecht, waarin een groot aantal actoren 

een belangrijke rol spelen. In de eerste plaats het bestuur en de financiers, die de kaders scheppen en 

middelen ter beschikking stellen. Vanuit de strategische keuzes die gemaakt werden, beoordelen zij de 

resultaten die door de organisatie worden behaald. 

De klanten en de partners van de organisatie beoordelen op hun beurt de kwaliteit van de producten, diensten 

en samenwerkingsinitiatieven van de organisatie. Het is voor de organisatie dan ook belangrijk een inzicht te 

verwerven in de voorkeuren en tevredenheid van deze spelers. 

Vervolgens spelen ook in dit luik de medewerkers een belangrijke rol. Wat is hun oordeel over en motivatie 

voor de uitdagingen die zij moeten aangaan en wat vinden ze van de bestaande samenwerking met actoren 

binnen en buiten de organisatie 

Hebben de inspanningen van de organisatie tenslotte ook een (on)rechtstreekse invloed op de maatschappij 

Wat zijn de resultaten van de organisatie op het vlak van maatschappelijk verantwoord ondernemen 

Door de bovengenoemde velden voortdurend in het oog te houden en op elkaar af te stemmen, door de 

vaststellingen en conclusies van het resultatenveld terug te koppelen aan het organisationele luik, komt een 

proces van verbetering en vernieuwing op gang dat ervoor moet zorgen dat de conditie van de organisatie 

steeds optimaal is. 

Vijf fundamentele kenmerken 

 

 

 

 

 

Leiderschap dat inspireert en mobiliseert, en het beste uit de medewerkers en partners naar boven 

haalt. 

Vertrouwen is essentieel, zowel tussen de interne medewerkers van de organisatie als tussen de 

organisatie en haar klanten en partners. 

Het uitbouwen van duurzame vormen van samenwerking, zowel binnen de organisatie als in het 

bredere werkveld. 

De leiding en de medewerkers werken resultaatgericht en staan open voor factoren die ambities en 

doelstellingen kunnen wijzigen. 

(Zelf)evaluatie en reflectie over de resultaten zorgt voor een organisatie die er niet voor terugdeinst 

om continu te verbeteren en te vernieuwen. 

19 www.ink.nl 

290

Twee veranderwielen 

Het INK-model brengt twee veranderwielen samen omdat het ervan uitgaat dat het ene meer rationele schema 

(Plan, Do, Check, Act) niet los kan staan van de andere meer gevoelsmatige cirkel (Inspireren, Mobiliseren, 

Waarderen, Reflecteren). 

Deze cirkels drukken uit welke bewegingen de verbanden en verhoudingen tussen de verschillende 

aandachtsgebieden maken en op welke manier ze kunnen aanzetten tot verbetering en vernieuwing. 

Waarom het INK-model 

Brucovo ziet verschillende voordelen in het gebruik van dit model om haar werking te op te volgen kritisch te 

bekijken en te evalueren: 

- In het model is ruimte voor alle betrokkenen, zowel binnen de organisatie als externe stakeholders. 

Gezien het grote aantal samenwerkings- en gesprekspartners van Brucovo, leek dit aspect van 

fundamenteel belang. 

- In het model is plaats voor actieve samenwerking tussen de medewerkers. Binnen Brucovo proberen 

de medewerkers hun takenpakket zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. 

- Het model benadrukt het belang van een voortdurend aftoetsen van de werking aan de resultaten. 

Brucovo wil ook systematisch nagaan welke resultaten er worden gerealiseerd en welke groepen daar 

baat bij hebben. 

- In het model is een expliciete plaats voorzien voor de maatschappij. Brucovo wil dicht bij de sociale 

Brusselse context staan en zich door deze maatschappelijke realiteit laten inspireren om bepaalde 

acties te ontwerpen en uit te voeren. 

291

- Het model dwingt tot reflectie en een dynamiek van vernieuwing. Brucovo wil haar werking en 

functies voortdurend kritisch bekijken en verbeteren. 

Concrete toepassing 

Enerzijds moet het INK-model voortdurend op de achtergrond aanwezig zijn bij de planning en uitvoering van 

de verschillende opdrachten die Brucovo heeft meegekregen. Het zorgt er immers voor dat er doelgericht kan 

gewerkt worden, en dat voor elke opdracht apart kan bepaald worden welke de meest efficiënte en meest 

klantgerichte manier van werken is. 

Anderzijds zal het model ook worden toegepast bij structurele evaluatiemomenten. Bij halfjaarlijkse evaluatie, 

op het eind van elk semester, zal Brucovo haar werking aan de hand van dit model diepgaand onder de loep 

nemen. Daarbij zullen ook alle betrokkenen gevraagd worden hun standpunt te geven over de behaalde 

resultaten, zodat de werkwijze op tijd kan worden bijgestuurd waar dat nodig is, of een positieve koers verder 

kan aangehouden of zelfs verbeterd worden. 

10.2. Monitoring 

Momenteel wordt een monitoringsinstrument uitgewerkt. 

292

Bibliografie 

Gesprekken met alle directies van de 9 centra volwassenenonderwijs en Centrum Basiseducatie in Brussels 

Gewest, directie VDAB-RDB Brussel, Huis van het Nederlands Brussel,VGC Algemene Directie Onderwijs en 

Vorming/ Stedenfonds, BNCTO (Resoc Brussel), tracé Brussel vzw, consortia L4 en Groene rand, directie HUB, 

directie Erasmus Hogeschool Brussel en dienst diversiteit VUB Brussel, directie BON vzw, opleidingscoördinatir 

Syntra Brussel, afvaardiging onderwijskoepels, directie gevangenis St. Gillis en Vorst , beleidsmedewerker 

arresthuizen Brussel, VOCVO, sectorfondsen VIVO-Voeding-Agoria, Regionaal Technologiecentrum Vlaams- 

Brabant-Brussel, kabinet VGC collegelid G. Vanhengel/ JL Vanraes, Vlaams Minderhedencentrum, 

seniorencentrum Brussel, Observatorium Brusselse werkgelegenheid (IAMB), CCFEE (Franstalig Resoc), e.a.. 

Fiches en cijfergegevens 9 Brusselse centra volwassenenonderwijs en centrum basiseducatie 

Website Vlaamse administratie Volwassenenonderwijs: www.ond.vlaanderen.be/volwassenenonderwijs en 

website decretale stuurgroep onderwijsnetten www.vwoland.be 

Welzijnsbarometer- Brussels armoederapport 2008, Observatorium voor Gezondheid en Welzijn Brussel, 2008 

(www.observatbru.be) 

FOD Economie KMO middenstand en energie, Algemene Directie Statistiek en Economische Informatiewww.statbel.fgov.be 

Studiedienst Vlaamse regering – http://aps.vlaanderen.be/index.htm 

NAP incl.: Nationaal actieplan Sociale Inclusie, zie http://www.mi-is.be 

Brussels Instituut voor Statistiek en Analyse- statistische indicatoren van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, 

2007-2008 

Brussels Instituut voor Statistiek en Analyse- de conjunctuurbarometer van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, 

april 2008 

Regioplan Integrale Jeugdhulp Brussels Gewest 2008-2012, versie 2008 

“Evolutie van de werkgelegenheid en de werkloosheid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: 1989-2009”, 

Brussels Observatorium voor de werkgelegenheid / Actiris, 2009 

“Werkgelegenheid en werkloosheid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: feiten en uitdagingen”, S. Thys, 

ATO-cahier 7, 2009 

“Lijst knelpuntberoepen in het BHG, 2008”, Brussels Observatorium voor de werkgelegenheid / Actiris, 2009 

“Lijst knelpuntberoepen in het BHG, 2009”, Brussels Observatorium voor de werkgelegenheid / Actiris, 2010 

Steunpunt WAV: www.steunpuntwav.ve/view/nl/1310174 

Informatie van de arbeidsmarkt in Brussel, IAM-B website, zie www.actiris.be 

VDAB-opleidingsaanbod Brussel, eigen programmatie en derden –kalenderjaar 2008, intern document 

“Uitval in Brussels onderwijs NT2”, Eindverhandeling K. Denies, KULeuven, sept. 2008 

293

“Nederlands als tweede taal en vreemde taal in Brussel –Aanbod, gebruik, behoefte “, L. Van Loock, BNCTO 

(interne nota PWR), juni 2009 

“Professioneel geprofileerd Een rendementsstudie van het NT2-aanbod binnen CVO met inbegrip van een 

evaluatie van de opleidingsprofielen,” juni 2008, I. Schuurmans en C. Steverlynck 

“Taalgebruik in Brussel en de plaats van het Nederlands. Enkele recente bevindingen”, R. Janssens, jan. 2008, 

Brussels studies 

“Nederlandstalige verhuizers van en naar Brussel”, Janssens R., 2007, Brussels Informatie –Documentatie en 

Onderzoekscentrum 

“Ontwerp Vlaams afsprakenkader NT2”, Vlaamse administratie onderwijs, april 2009 

“Ontwerp Lokaal Afsprakenkader Intake”, april 2009, Huis van Nederlands Brussel 

Decreet van 7 mei 2004 betreffende de huizen van het Nederlands 

“Nieuw decreet volwassenenonderwijs – Samenwerking en afstemming zijn termen voor het 

volwassenenonderwijs van de 21ste eeuw”, N. Van Hoof, augustus 2007, VUB 

Decreet van 15 juni 2007 betreffende het volwassenenonderwijs (zie www.edulex.be) 

Onderwijsdecreet XIX + memorie van toelichting, dec.2008 

“Leren een leven lang in Vlaanderen “, SVR rapport 2008/6, M. Vanweddingen, Studiedienst Vlaamse regering 

Jaarverslag 2008 Centrum Basiseducatie Brusselleer 

Edubell-rapport BHG, DIVA Brussel, P. Callens,2005 

“Federatie Centra voor Basiseducatie – Memorandum van de Federatie aan de politieke partijen”, mei 2009 

Boordtabellen onderwijs, Brio Brussel- www.briobrussel.be 

Leerlingentelling feb. 2009 Nederlandstalig Onderwijs Brussel, www.vgc.be/onderwijs 

“Het Brussels Nederlandstalig onderwijs – Synergie onderwijs-opleiding-arbeidsmarkt”, SERB, 14 mei 2009 

“L’enseignement francophone de region Brux. Capitale”, CCFEE, D. Carlier, mei 2009 

Jaarverslag 2008 Inburgering Brussel- Brussels Onthaalbureau BONvzw 

“Cijfergegevens inburgering Brussel 2007-2008 “, BON vzw, V. Hillaert, (niet gepubliceerd) 

Gids “Het HBO van het volwassenenonderwijs in Vlaams-Brabant en Brussel 2008-2009”, PVOC, Vrije CLB’s 

Vlaams-Brabant en Brussel, M. Vanderlocht 

“Plan naar werk, gids Brussels opleidings-en werkervaringsaanbod,” Tracé Brussel-VGC, 2009 

“Wat na het secundair onderwijs “Gids Vlaamse overheid, najaar 2008 

“Studiekeuzegids Nederlandstalig secundair onderwijs in Brussel”, 2009-2010, VGC 

294

“Talent mix, Grote cursusaanbod van Brussel”, najaar 

295

Bijlagen 

1. Fiches 9 centra volwassenenonderwijs Brucovo vzw 

2. Samenwerkingsprotocol Brucovo vzw- Huis van het Nederlands Brussel vzw 

3. Projectplan NT2-doorstroomproject Brucovo vzw 

4. Samenwerkingsprotocol Brucovo –VDAB-RDB 

5. Jaaractieplan 2010 Brucovo vzw 

296

Bijlage 1- fiches 9 centra volwassenenonderwijs Brucovo 

vzw 

1. Fiche CVO Lethas 

Naam centrum Centrum voor Volwassenenonderwijs LETHAS / 

Leergangen voor talen, handel, kaderopleiding nursing specifieke 

lerarenopleiding 

Lid HvNB 

Ja (V. Adams, K. Denys) 

Cursistenvoorzieningen - met onthaalfunctie (onthaalruimte, balie, opvangruimte): aanwezig 

op hoofdvestigingsplaats 

- met sociale en recreatieve functie (ontmoetingsruimte, 

recreatieruimte, ...): in CVO Lethas campus Terra Nova 

- geen informatiefunctie (bibliotheek, mediatheek, …) 

- ter ondersteuning leerproces: er is een (goed werkend) open 

leercentrum (voor NT2, ook voor andere studiegebieden). Via 

geco’s BHG (voor talen NT2, F, E). Dit is vrijblijvend, niet op 

afspraak, openingsuren worden verruimd. Er is ook een BIB en 

mediatheek aanwezig. Er is ook logopedische ondersteuning 

(geco’s) voor FR en NT2 mogelijk. 

Personeelsleden - personeelsleden met directiefunctie: 7 

- personeelsleden met specifieke opdrachten: 

• er zijn verschillende trajectbegeleiders NT2 (+ samenwerking 

met de vzw Terra Nova voor NT2) 

• er zijn 7 coaches (ter beschikking van de lesgevers) 

• er zijn 15 moduleverantwoordelijken verdeeld over de 

verschillende talen en modules of moduleclusters (ter 

beschikking van de lesgevers) 

• er is een taalcoach voor de cursisten die de 4 e graad 

verpleegkunde volgen 

• 3 coördinatoren houden zich met trajectbegeleiding bezig. 

- personeelsleden met coördinerende taken: 

• er is 1 ICT coördinator 

• er is vakgroepwerking geleid door de 

coaches/moduleverantwoordelijken 

• er zijn 5 personeelsleden die de werking van het OLC 

verzekeren 

• 3 administratieve coördinatoren 

Gedetineerdenwerking Er is interesse, maar niet noodzakelijk enkel voor NT2 (ook ICT) 

Wervingskanalen 

Het centrum voert promotie via 

De Streekkrant / Brussel Deze Week 

Regionale krantenedities 

Eigen flyers, folders en affiches 

Bus aan bus bedeling 

Via mond aan mond reclame 

Via deelname aan beurzen 

Via Cursusaanbod VGC Brusselse Sociale Kaart (SOKA) 

297

Wijze van programmatie 

Het centrum doet zijn programmatie op basis van 

een bevraging van leerlingen 

een bevraging van medewerkers/leraren 

een bevraging van derden (Huis van het Nederlands) 

een vraag van derden (bvb. scholen, bedrijven, sectorfondsen, 

VDAB, …) 

Studiegebieden 

Handel 


Nederlands tweede taal 

Talen richtgraad 1en 2 


HBO Specifieke Lerarenopleiding 

HBO Handelswetenschappen en Bedrijfskunde 


2. Fiche CVO Brussel 

Naam centrum 

Lid HvNB 

CVO Brussel 

Ja: via NT2 – coördinator Koen Muziek 

Cursistenvoorzieningen - met onthaalfunctie (onthaalruimte, balie, opvangruimte) 

(Materiaalstraat) 


recreatieruimte,…) (Materiaalstraat) 

- met informatiefunctie (bibliotheek, mediatheek, …) 

- ter ondersteuning leerproces (open leercentrum, elektronisch 

leerplatform, …): OLC aanwezig in Moutstraat 24, 1000 Brussel. Het 

open leercentrum in de Moutstraat is vnl. open op vaste 

openingsuren en op afspraak en is specifiek gericht op remediëring; 

er zijn PC’s en toepassingsoftware aanwezig. De specifieke 

lesopdrachten worden door een vakleerkracht of leerkracht zelf 

begeleid. Leerkrachten en cursisten overtuigen om dit meer te 

gebruiken. 

Personeelsleden - personeelsleden met directiefunctie: 3 (1) waarnemend directeur, 2 

(2FT+2HT) adj.-directeurs 

- personeelsleden met specifieke opdrachten: 3 coördinatoren TKO, 

NT2 en ICT, cursistenbegeleider TKO, taalcoach TKO, 1 technisch 

adviseur 

- personeelsleden met coördinerende taken: ICT coördinator, 

econoom 

- 11 adm. medewerkers 

Gedetineerdenwerking Concrete interesse wat het tweedekansonderwijs betreft (daar zitten 

reële mogelijkheden qua algemene vorming / beroepsger. opleiding, zie 

cases in andere arresthuizen) 




298





Via andere websites 

Andere: informatiedagen 

Het centrum doet zijn programmatie op basis van: 



een bevraging van derden 

een vraag van derden (bvb. scholen, bedrijven, sectorfondsen, VDAB, 

…) 


(administratieve 

bevoegdheid) 



Handel 

Informatie-en communicatietechnologie 



Personenzorg 

Smeden 



HBO 

Handelswetenschappen en bedrijfskunde 

Industriële wetenschappen en technologie 

Onderwijs 

Sociaal-agogisch werk 

3. Fiche CVO Elishout COOVI 

Naam centrum 

Lid HvNB 


Nee 



recreatieruimte,…) 

- geen informatiefunctie (bibliotheek, mediatheek, …) 


leerplatform, …): ELO is er (DOKEOS), ook OLC, voor iedereen 

toegankelijk, vrijwillig, passieve en niet-receptieve functie 

Personeelsleden - 44 personeelsleden benoemd 

- 27 tijdelijke personeelsleden 

7 directieleden 

- 2 mentoren 

- 10 vakgroepcoördinatoren 

- 1 ICT coördinator 

299

Gedetineerdenwerking 


Ja, interesse voor modules hulpkok, kok, grootkeuken, … 

Deelname aan stuurgroep gedetineerdenwerking Brucovo vzw 




Regionale TV ( TV Brussel) en radio (FM Brussel) 











VDAB, …) 


Chemie 

Handel 

Land-en tuinbouw 


Voeding 

HBO 

Handelswetenschappen 

Onderwijs 

Biotechniek 

4. Fiche CVO Kamer van Handel en Nijverheid Brussel 

Naam centrum 

Centrum voor Volwassenenonderwijs Kamer voor Handel en 

Nijverheid van Brussel 

Lid HvNB 

Ja ( Dir. J. Billens) 




- met informatiefunctie (bibliotheek, mediatheek, …): goede bib, 

met oog voor alle talen (boeken, cd’s, tijdschriften, …) 


leerplatform, …) OLC: 80-tal cursisten 

- elke taal heeft zorgleerkrachten, ter remediëring voor cursisten 

(cursisten van andere lesgevers, of van zorgleerkrachten zelf) 

300

- doorlopend op afspraak, er zijn extra oefeningen, 

conversatietafels, leesclubs, … 

Personeelsleden - Directie: 1 dir., 2 adj. dir. (adm. + pedagog.) 

- Leerkrachten 60, 98 OFT (78 leerkrachten) waarvan vast benoemd: 

36 en tijdelijk: 42 

- Spec. opdracht: 5 mentoren (2 germ., 3 rom.): leerkrachten 

coachen, stagiairs opvangen (GPB, VUB) 

- OLC: 11 

- Projectleiders: 3 (hebben spec. taak, bvb. ICT in de klas, Europees 

project Amsterdam, …) 

- Admin. medewerkers: 5 vast benoemd, 7 tijdelijk 

Gedetineerdenwerking Nee 









Andere: 

Er is een werkgroep inschrijvingen en publiciteit, meest doeltreffend via 

info in 30.000 bussen, vroeger MIVB campagne 



Studiegebieden Talen richtgraad 1 en 2 



een bevraging van medewerkers/ leraren 

een omgevingsanalyse 


een vraag van derden ( bvb. scholen, bedrijven, sectorfondsen, 

VDAB, …) 

andere 

5. Fiche CVO Hogere Leergangen voor Fiscale en Sociale Wetenschappen 

Naam centrum 

Lid HvNB 

CVO Hogere Leergangen voor Fiscale en Sociale Wetenschappen 

Nee 



recreatieruimte,…) (EHSAL/ HIG ) 



leerplatform, …): geen OLC, wel ELO 

301 


- er zijn personeelsleden met specifieke opdrachten:





studiebegeleider en pedagogisch verantwoordelijke 

- er zijn personeelsleden met coördinerende taken: ICT, 

eindwerkcoördinator en praktijkcoördinator 

- administratief personeel 

Nee 







Andere: in dagbladen en maandbladen (betaald en pogen om 

redactionele artikels te plaatsen) 






wettelijke normen opgelegd door beroepinstituten (IAB-BIBF) 

Handelswetenschappen en bedrijfskunde (Fiscale wetenschappen) 

Sociaal –Agogisch Werk 

6. Fiche CBE Brusselleer 

Naam centrum 

Lid HvNB 

Centrum Basiseducatie Brusselleer 

Ja 

Cursistenvoorzieningen - met onthaalfunctie (onthaalruimte, balie, opvangruimte): in 

Marcqstraat, HvNB, … 


recreatieruimte,…): meestal wel in GC, HvNB, … 

- met informatiefunctie (bibliotheek, mediatheek, …): wel 

mediatheek 

- ter ondersteuning leerproces: goed uitgebouwd open leercentrum 

+ mediatheek, op afspraak in HvNB 


- personeelsleden met specifieke opdrachten: coördinatoren 

deelteams AN, OA laag, OA Hoog, NOP, WAZ, NIEW, Scholen, 

Admin. overleg, coördinatoren centrumwerkgroepen (onthaal, 

OLC, ELO, zorgbeleid, Synd. werking), projectmedewerker 

laaggeletterdheid, begeleiders OLC, regionetwerkers, … 

Gedetineerdenwerking Ja, arrestuis VORST (alfa NL) 

302




/leergebieden 






Het centrum doet zijn programmatie op basis van (aan te vinken): 




een vraag van derden ( bvb. scholen, bedrijven, sectorfondsen, 

VDAB, …) 

andere: CBE zijn verplicht alle opleidingen aan te bieden m.u.v. 

Opstap Talen 

M.O. 

Wiskunde 

ICT 

Nederlands Moedertaal 

NT2 

Opstap Frans en Engels 

7. Fiche CVO Meise-Jette 

Naam centrum 

Lid HvNB 

Centrum voor volwassenenonderwijs Meise-Jette 

Ja 

Cursistenvoorzieningen - met onthaalfunctie (onthaalruimte, balie, opvangruimte): enkel in 

de lesplaats van de Laarbeeklaan 


recreatieruimte,…): vnl. in GC Essegem, GC Nekkersdal, 

Erasmushogeschool 



leerplatform, …): OLC is er in Meise, GC Essegem, Laarbeeklaan 

Personeelsleden - personeelsleden met directiefunctie: 1 dir. + 2 adjuncten (1 voor 

talen en 1 voor informatica, multimed. oper.) 

- personeelsleden met specifieke opdrachten: 

• 1 trajectbegeleider voor 10%: materiaalontwikkeling (digitale 

oefeningen), trajectbegeleiding, VDAB cursisten 

• vanuit geco-bestand VGC 1 FTE aangesteld, waarvan 160 u. 

taalcoaching, 400u. OLC, 120u. begeleider School en ouders + 

120u. maathoekwerk 

- personeelsleden met coördinerende taken: 1 ICT coördinator 

Gedetineerdenwerking Interesse inzake talen en informatica toepassingssoftware 




Regionale krantenedities (VLAN (Franse adv.) 



303






een bevraging van derden: in gemeente Jette 






8. Fiche CVO Strombeek-Grimbergen 

Naam centrum 

Lid HvNB 

CVO Strombeek-Grimbergen 

Ja 

Cursistenvoorzieningen - met onthaalfunctie (onthaalruimte, balie, opvangruimte): in 

Strombeek 


recreatieruimte,…): enkel in GC Essegem en GC Nekkersdal 

- met informatiefunctie (bibliotheek, mediatheek, …): er is een 

mediatheek (Strombeek): in Laken en Neder-Over-Heembeek is er 

wel media aanwezig (TV, DVD,…) 


leerplatform, …): OLC in Strombeek (veel gebruikt) 

Personeelsleden - personeelsleden met directiefunctie: 1 dir., 1 adjunct voor 

admin./pedagogisch luik 

- personeelsleden met specifieke opdrachten: in de toekomst 

uitbouw meer middenkader (taalgroepverantwoordelijken); ook 

trajectbegeleider voor NT2 (10 %); ondersteuning vanuit VOCVO 

en VOOP (pedagogisch begeleider J.Royaerds) 

- vrij autonoom secretariaat 

Gedetineerdenwerking Nee 













VDAB, …) 

Studiegebieden Talen richtgraad 1en 2 


304

9. Fiche CVO VIVA-SVV Brabant 

Naam centrum 

Adres 

Centrum voor Volwassenenonderwijs VIVA –SVV Brabant 

Dir. Marleen De Raedemaker 

Mechelsestraat 70 

3000 Leuven 


F : 02-546.14.08 


cvo.svv.brabant@belgacom.net 


www.cvo-svv-brabant.be 

Bestuur/IM 

Net 

Totaal LUC in BHG 

Socialistisch vooruitziende vrouwen van Brabant vzw 


1440 

(referteperiode 08-09) 

Aantal vestigingsplaatsen In Brussel: 1 

Lid HvNB 

Nee 




Personeelsleden personeelsleden met directiefunctie 1 




Nee 







Mode 

305

Bijlage 2 - Samenwerkingsprotocol Brucovo vzw- Huis van 

het Nederlands Brussel vzw 

Dit samenwerkingsprotocol heeft de volgende doelen: 

• het vastleggen van afspraken aangaande de uitvoering van artikel 36 van het decreet van 15 juni 2007, 

het overleg over de organisatie van een behoeftedekkend aanbod Nederlands tweede taal, het 

overleg over de coördinatie en de ondersteuning van de centra bij de organisatie van duale trajecten 

en geïntegreerde trajecten die een aandeel NT2 bevatten, de intake, testing en doorverwijzing van 

cursisten NT2 in de strafinrichtingen en de klachtenprocedure met betrekking tot de intake, testing en 

doorverwijzing van cursisten NT2 20 . 

• Daarnaast dient er ook een gezamenlijke intentieverklaring in dit protocol vervat, namelijk 

het werken aan een gezamenlijke visie en engagement vanuit het Brussels Huis van het Nederlands en 

het Brussels Consortium Volwassenenonderwijs. Dit impliceert ten eerste het onderzoeken van de 

raakvlakken tussen beide instellingen en ten tweede het concretiseren van deze raakvlakken ( m.a.w. 

hoe weerspiegelt zich dit in potentiële gezamenlijke acties, projectwerkingen en overlegstructuren van 

beide instellingen). 

1. De uitvoering van artikel 36 van het decreet van 15 juni 2007 

Dit protocol bevestigt de uitsluitende bevoegdheid van het Huis van het Nederlands voor de organisatie/ 

coördinatie van de intake, testing en doorverwijzing van NT2-cursisten die niet beschikken over een 

studiebewijs NT2. Deze bevoegdheid wordt conform het Vlaams en regionaal afsprakenkader NT2 

uitgeoefend. 

Concreet: het Huis van het Nederlands Brussel communiceert met het Brussels Consortium over 

wijzigingen in het lokaal afsprakenkader NT2. 

2. Overleg over de organisatie van een behoeftedekkend aanbod Nederlands tweede taal 

a. Het Brussels consortium heeft een duidelijke opdracht op het vlak van afstemming van vraag en 

aanbod in de regio voor alle studiegebieden, het Huis van het Nederlands heeft een vergelijkbare 

opdracht maar enkel voor het studiegebied NT2. Afstemming en samenwerking zijn hier dus 

aangewezen. 

Concreet: 

Het Brussels Consortium verkrijgt van het Huis van het Nederlands Brussel alle beschikbare cijfers 

inzake NT2 (onder meer vraag, aanbod, uitval, doorstroming, wachtlijsten, cursistenprofiel, etc.) in het 

20 refererend naar de samenwerkingsovereenkomst tussen de Vlaamse Regering en het Consortium 

Volwassenenonderwijs dd. 12/12/2008, art. 4: samenwerking met de Huizen van het Nederlands 

306

Brussels Hoofdstedelijk Gewest en dit in functie van het opleidingsplan en jaarlijks actieplan van het 

Brussels Consortium. 

Het Huis van het Nederlands Brussel krijgt inspraak over het NT2-aandeel in het opleidingsplan van het 

Brussel consortium en krijgt ook inzicht in het volledige opleidingsplan (relevante cijfers en gegevens 

hieruit worden aan het Huis van het Nederlands Brussel doorgegeven). 

b. Het Brussels consortium ontwikkelt voor de cursist een optimaal afstemmingsbeleid tussen CVO’s en 

CBE; het Huis van het Nederlands Brussel draagt bij tot het optimaliseren van de afstemming van het 

NT2-aanbod tussen de verschillende centra. De taken van het Huis overlappen met een deel van de 

taken van het consortium. Afstemming en overleg zijn hierin dus noodzakelijk 

Concreet: 

Om dit optimaal op elkaar af te stemmen is een permanente uitwisseling nodig. De directeur van het 

Consortium wordt als waarnemer uitgenodigd in de werkgroep NT2 van Huis van het Nederlands; 

andersom wordt de directeur van het Huis van het Nederlands Brussel als waarnemer uitgenodigd in 

de Raad van Bestuur van het Brussels Consortium 

c. Het consortium heeft een effectieve planningsopdracht m.b.t. het Brusselse aanbod 

volwassenenonderwijs; het Huis heeft daarentegen een duidelijke signaalfunctie m.b.t. de regionale 

NT2-organisatie t.a.v. de Vlaamse overheden. 

Concreet: 

- Het Brussels consortium vraagt het bijkomend advies van het Huis van het Nederlands Brussel 

betreffende de noodzaak van het inrichten van NT2 en bij aanvragen van centra NT2 voor het 

toekennen van bijkomende bevoegdheid. Dit advies wordt toegevoegd bij het advies dat aan de 

Vlaamse overheid wordt overgemaakt. 

- Conform het Vlaams afsprakenkader NT2 neemt het Huis van Het Nederlands de coördinatieopdracht 

op zich in het geval van de wachtlijsten. In overleg met het consortium worden wel afspraken gemaakt 

voor tijdelijke maatregelen. 

- Het Consortium en het Huis nemen samen of afzonderlijk- maar in overleg- stappen naar de 

betrokken overheden bij knelpunten in het aanbod. 

3. Overleg over de coördinatie en de ondersteuning van de centra bij de organisatie van duale 

trajecten en geïntegreerde trajecten die een aandeel NT2 bevatten. 

307 

Het consortium heeft een opdracht ter ontwikkeling en ondersteuning van aangepaste duale trajecten en 

gecombineerd onderwijs; ook het Brusselse Huis van het Nederlands heeft een nadrukkelijke opdracht ter 

ondersteuning van onderwijskundige experimenten op NT2-vlak (Pijler 2). Afstemming is dus noodzakelijk 

tussen consortium en Pijler 2 van het Huis.

Concreet: 

Voor de realisatie van duale en geïntegreerde trajecten neemt het consortium een coördinerende rol 

op (cfr. Art.11 Samenwerkingsovereenkomst). Het consortium detecteert samen met het Huis van het 

Nederlands de noden en behoeften inzake duaal en geïntegreerd leren. Het lokale afsprakenkader NT2 

wordt aangevuld met specifieke afspraken betreffende de coördinatie van duale en geïntegreerde 

trajecten. 

4. De intake, testing en doorverwijzing van cursisten NT2 in de strafinrichtingen 

Het consortium neemt de coördinatie en de ondersteuning van de centra bij de uitbouw van een onderwijs 

voor gedetineerden op zich (cfr. Art 12 Samenwerkingsovereenkomst). Het consortium treedt op als 

intermediair aanspreekpunt tussen de centra enerzijds en de strafinrichting/arresthuis anderzijds. 

Concreet: 

Wat betreft het aanbod NT2, detecteert het consortium de onderwijsbehoeften aan NT2 in de 

strafinrichting/arresthuis, en verwijst door naar het Huis van het Nederlands, die desgewenst een 

intake, testing en doorverwijzingsprocedure opstart in de strafinrichting/arresthuis (cfr. lokaal 

afsprakenkader) 

5. De klachtenprocedure met betrekking tot de intake, testing en doorverwijzing van cursisten NT2 

- Als er een klacht over een centrum NT2 bij het Huis van het Nederlands wordt ingediend, verwijst het 

Huis van Het Nederlands de (kandidaat)cursist door naar de klachtenprocedure van het betreffende 

centrum. De regionale ombudsdienst van het consortium fungeert dan als tweedelijnsdienst. 

308

Bijlage 3 - Projectplan NT2-doorstroomproject Brucovo vzw 

1. Duur 

Het project gaat van start vanaf 1 december 2009 en loopt tot 30 november 2010. 

2. Partners 

De volgende partners zijn betrokken bij de uitwerking en uitvoering van het project: 

- BruCoVo vzw: 

o Uitwerking projectvoorstel 

o Financieel beheer 

o Coördinatie van de uitvoering 

o Ondersteuning bij de uitvoering 

- CVO’s van het consortium met aanbod NT2: CVO Lethas - CVO Brussel - CVO Kamer voor Handel en 

Nijverheid Brussel - CVO Meise-Jette - CVO Vrije Gesubsidieerde Taalleergangen 

o Uitvoering project 

o Opvolging van de uitvoering 


- CBE Brusselleer 

o Uitvoering project 

o Opvolging van de uitvoering 


- Andere CVO’s van het consortium in de mate dat ze als gevolg van het project cursisten toegeleid 

krijgen ( CVO Elishout COOVI, CVO Hogere Leergangen Fiscale en Sociale Wetenschappen, CVO VIVA 

SVV Brabant) 

3. Doelgroep 

We kunnen de doelgroep van het project als volgt omschrijven: 

NT2-cursisten (met divers socio-economisch statuut) uit de 5 voornoemde CVO’s en CBE vanaf RG1 die 

- interesse (kunnen) hebben voor een verdere – al dan niet – beroepsgerichte opleiding aan een CVO (of in 

tweede instantie bij een andere publieke opleidingsverstrekker) 

- op de hoogte willen zijn van de opties en voorwaarden gekoppeld aan een specifieke CVO-opleiding 

- op de hoogte willen zijn van de verwachtingen die gekoppeld worden aan de opleiding wat taalkennis en 

leervaardigheden betreft 

- begeleiding wensen bij het maken van een opleidingskeuze 

- al of niet reeds een procedure van EVC-EVK (Elders Verworven Competenties en Kwalificaties) lopende 

hebben 

4. Achtergrond en visie 

309

Vanuit het onderwijsbeleid (decreet Volwassenenonderwijs juni 2007) wordt de nadruk gelegd op het belang 

van begeleidingsinspanningen binnen de CVO’s en CBE’s. Anderzijds merken de centra dat de middelen die 

hiervoor worden vrijgegeven niet altijd toereikend zijn om een structureel begeleidingsaanbod uit te bouwen. 

VISIE 

Het project wil dan ook een ondersteunende rol bieden bij de uitbouw van een begeleidings- en 

toeleidingswerking binnen de centra, door te focussen op een specifieke doelgroep met een hoog risico op 

drop-out. Door NT2 cursisten vanaf een lage richtgraad te informeren over verdere opleidingsmogelijkheden 

binnen hetzelfde of andere centra, beoogt men een dubbel effect, namelijk enerzijds doorstroom naar hogere 

richtgraden NT2 en anderzijds doorstroom naar (beroepsgerichte) CVO-opleidingen. 

5. Doelstellingen en beoogde resultaten 

Strategische doelstelling: 

De doorstroom van NT2 cursisten bevorderen en begeleiden naar hogere richtgraden NT2 en naar 

(beroepsgerichte) CVO-opleidingen, en dit op korte termijn. Door het aanstellen van zgn. toeleidingsagenten 

worden deze NT2 cursisten toegeleid naar de meest geschikte opleiding. 

Operationele doelstellingen thematisch gerangschikt: 

Financiële voorbereiding: 

- Onderzoek beschikbare financiële middelen voor de uitvoering van het project (personeels- en 

werkingsmiddelen) 

- Onderzoek naar financiële middelen voor een eventuele verlenging van het project (bij andere overheden, 

fondsen, …) 

Inhoudelijke voorbereiding: 

- Inventarisatie van de huidige doorstroomwerking in de centra (doorstroom naar hogere richtgraden NT2 

en CVO-opleidingen) 

- Identificatie van de lacunes in de huidige doorstroomwerking in de centra 

- Identificatie van relevante doorstroomopleidingen (a.d.h.v. opleidingsplan BruCoVo) in aanbod CVOopleidingen 

en opleidingen andere verstrekkers 

- Overleg andere publieke opleidingsverstrekkers (VDAB en Syntra Brussel) 

Selectie en begeleiding kandidaat-toeleidingsagenten voor de uitvoering: 

310

- Opsporen geschikte kandidaten (per CVO en CBE) voor de concrete uitvoering van het project r(intern en/ 

of extern) 

- Onderzoek naar de tewerkstellingsvormen van de geschikte kandidaten 

- Informeren en begeleiden van de gekozen kandidaten 

Uitvoering van het project: 

- Aanpassing van de invulling van het project aan de specifieke noden van het centrum 

- Concrete uitvoering van het project binnen het centrum (i.f.v. toeleiding cursisten naar 2 piekmomenten: 

februari 2010 en september 2010) 

o Toeleiding van NT2 cursisten naar hogere richtgraden NT2 

o Toeleiding van NT2 cursisten naar (beroepsgerichte) opleidingen 

- Overleg tussen toeleidingsagenten van de verschillende centra 

- Overleg tussen toeleidingsagenten en contactpersonen van ‘ontvangende’ centra 

- Ondersteuning van de toeleidingsagenten door de centra en door het consortium 

Opvolging en evaluatie: 

- Opvolging van de uitvoering van het project met tussentijdse evaluatie 

- Opvolging wisselwerking met inburgeringsproject Brussel (educatief Secundair inburgeringstraject) 

- Eventuele bijsturing van de uitvoering / invulling van het project 

- Eindevaluatie van het project 

Beoogde resultaten: 

1. (Verdere) uitbouw doorstroomwerking van het centrum / CBE: 

Binnen de meeste centra bestaat al een vorm van trajectbegeleiding, waarbij soms ook aandacht wordt 

besteed aan de doorstroom naar hogere jaren van eenzelfde opleiding of naar andere opleidingen (zie 

bijlage). Het project dient dan ook gezien te worden als een bijkomende ondersteuning voor de verdere 

ontwikkeling van deze werking. 

Tijdens en na afloop van het project moet dan ook geëvalueerd worden in welke mate de invulling ervan 

binnen het centrum heeft bijgedragen tot een uitwerking en/of verbetering van de doorstroomwerking. 

Opdrachten: 

- BruCoVo vzw informeert de toeleidingsagenten over de bestaande doorstroomwerking in de centra (op 

basis van de bevraging). 

- Elk centrum informeert zijn toeleidingsagent over de bestaande doorstroomwerking. 

- De toeleidingsagenten houden bij het uitvoeren van hun opdracht rekening met de bestaande 

doorstroomwerking van het centrum. 

- De toeleidingsagenten bouwen een expertise op wat doorstroom- en toeleidingsbegeleiding betreft. 

- De toeleidingsagenten zorgen ervoor dat de opgebouwde expertise kan worden doorgegeven na afloop 

van het project. 

2.NT2 cursisten vanaf RG1 zijn beter geïnformeerd over hun opleidingsmogelijkheden binnen CVO’s 

311

De toeleidingsagenten zullen de NT2 cursisten vanaf het eerste niveau informeren over de verschillende 

opties wat opleidingen betreft aan hetzelfde of aan andere CVO’s. Dit kan gebeuren door collectieve 

informatiesessies, individuele contactmomenten of een combinatie van beide. De toeleidingsagenten 

kunnen in overleg met de lesgevers bepalen welke de beste aanpak is voor een welbepaalde groep 

cursisten. Het is daarbij van belang dat de agenten registreren hoeveel cursisten ze bereiken en kunnen 

informeren (hoeveel aanwezigen waren er op de informatiesessies, hoeveel individuele gesprekken heeft 

de agent gehad, …). Op die manier kan immers nagegaan worden in welke mate één van de 

hoofddoelstellingen van het project werd bereikt, namelijk het informeren van cursisten. 

Opdrachten: 

- BruCoVo vzw ondersteunt de toeleidingsagenten bij het verzamelen van informatie over de 

opleidingsmogelijkheden in de verschillende centra. 

- Elk centrum ondersteunt de toeleidingsagent bij het verzamelen van informatie over de 

opleidingsmogelijkheden binnen het eigen centrum. 

- De toeleidingsagenten identificeren NT2 cursisten die behoren tot de doelgroep. 

- De toeleidingsagenten informeren de leden van de doelgroep tijdens zowel collectieve als individuele 

infomomenten. 

- De toeleidingsagenten overleggen met de betrokken lesgevers over de doelgroep en de verschillende 

benaderingsmogelijkheden. 

- De toeleidingsagenten zorgen voor een duurzame informatieverstrekking door de leden van de doelgroep 

te wijzen op de beschikbare publieke informatiekanalen zoals websites en brochures. 

- De toeleidingsagenten kunnen voor groepen geïnteresseerde cursisten in samenwerking met het 

“ontvangende” centrum bezoeken organiseren aan dat centrum en aan de opleiding. 

- De toeleidingsagenten registreren in welke mate ze de leden van de doelgroep hebben bereikt. 

3.NT2 cursisten zijn op de hoogte van het niveau Nederlands dat ze moeten behalen om een bepaalde CVOopleiding 

te kunnen volgen 

Een NT2 cursist die geïnteresseerd is in het volgen van een (beroepsgerichte) opleiding binnen hetzelfde of 

aan een ander CVO, zal zich hoogstwaarschijnlijk afvragen of zijn/haar kennis van het Nederlands 

voldoende is om die opleiding aan te vatten. Het is dan ook noodzakelijk dat de toeleidingsagent hier een 

duidelijk antwoord op kan formuleren. Voorlopig bestaat er voor de meeste opleidingen een officieuze 

bepaling (i.e. door de centra zelf ingeschat) van het instapniveau Nederlands. De toeleidingsagent kan dus 

terecht bij de contactpersoon voor een bepaalde opleiding om dat niveau te weten te komen. In de 

toekomst (2010) zal er in samenwerking met het HvNL Brussel wellicht worden gewerkt aan een objectieve 

niveaubepaling. 

Opdrachten: 

- De toeleidingsagenten kunnen een antwoord geven op de vraag van de cursist welk niveau Nederlands 

hij/zij moet behalen om een bepaalde opleiding te kunnen volgen. 

- BruCoVo vzw volgt de samenwerking met het HvN Brussel op wat de niveaubepaling betreft. 

4.NT2 cursisten weten bij wie ze terecht kunnen voor vragen over opleidingsmogelijkheden binnen hetzelfde of 

bij een ander centrum 

Er wordt van de toeleidingsagent verwacht dat hij/zij zijn/haar functie bekendmaakt bij de lesgevers, de 

cursisten en eventuele andere medewerkers van het CVO/CBE. Dit kan bijvoorbeeld gecommuniceerd 

worden door middel van een algemene informatiesessie (aan lesgevers en/of cursisten), door een mailing 

aan de lesgevers, … . Door het vastleggen en bekendmaken van één of meerdere vaste spreekuren op een 

bereikbare plaats stelt de toeleidingsagent zich beschikbaar op. Er kan uiteraard ook gewerkt worden met 

312

afspraken buiten de spreekuren. De agent zal geleidelijk aan bekendheid winnen en op die manier een vast 

aanspreekpunt worden wat opleidingsmogelijkheden betreft. Er moet uiteraard over gewaakt worden dat 

de toeleidingsagent zich aan die taak houdt en niet overbodig overlappend te werk gaat met bestaande 

vertrouwenspersonen of aanspreekpunten binnen het centrum. 

Opdrachten: 

- De toeleidingsagenten maken zichzelf, hun rol en opdracht bekend bij de leden van de doelgroep, bij de 

lesgevers en eventuele andere medewerkers van het CVO/CBE. 

- De toeleidingsagenten maken zichzelf, hun rol en opdracht bekend door middel van infosessies, mailing, 

affiches, flyers, etc. 

- De toeleidingsagenten stellen zich beschikbaar en bereikbaar op door duidelijk te communiceren rond 

spreekuren en plaats. 

- De toeleidingsagenten bakenen duidelijk hun opdracht af t.o.v. de opdrachten van andere vertrouwens- of 

contactpersonen om een verkeerde doorverwijzing te vermijden. 

5.Betere doorstroom binnen NT2 in het centrum (lagere drop-out) 

Doordat de toeleidingsagent de NT2- cursisten informeert over het verwachte instapniveau Nederlands in 

de opleidingen, zullen deze cursisten gemotiveerd zijn om minstens dat niveau te halen. De 

toeleidingsagent kan ook benadrukken dat de combinatie van een opleiding Nederlands met een 

(beroepsgerichte) CVO-opleiding haalbaar is en hem/haar bijstaan bij het uitstippelen van zo’n duaal 

traject. Ook hier is het belangrijk dat de agent en het centrum registreren in welke mate een 

geïnformeerde cursist ook een gemotiveerde cursist is: m.a.w. haakt een geïnformeerde cursist minder 

snel af 

Opdrachten: 

- De leden van de doelgroep worden door de toeleidingsagenten geïnformeerd over het verwachte niveau 

Nederlands. 

- De toeleidingsagenten moedigen een verderzetting van de NT2-opleiding aan tot ten minste het verwachte 

niveau wordt behaald. 

- De toeleidingsagenten helpen de leden van de doelgroep bij het uitwerken van een mogelijk duaal traject NT2 

+ andere opleiding. 

6.Effectieve doorstroom verhogen naar (beroepsgerichte) CVO-opleidingen in hetzelfde of andere centra 

Doordat de toeleidingsagent de NT2 cursisten informeert over de opleidingsmogelijkheden binnen 

hetzelfde of in andere CVO’s, zal de overstap voor de cursisten naar een andere opleiding minder groot 

zijn. Opnieuw is het belangrijk dat de agent en het centrum registreren in welke mate een geïnformeerde 

cursist meer doorstroomt dan een andere cursist: vindt een geïnformeerde cursist effectief beter zijn weg 

naar een andere CVO-opleiding 

Opdrachten: 

-De toeleidingsagenten informeren de leden van de doelgroep over opleidingsmogelijkheden binnen hetzelfde 

of in andere centra. 

-De toeleidingsagenten houden rekening met interesses en EVC/EVK van de cursisten bij het toeleiden. 

-De toeleidingsagenten volgen de toegeleide cursisten op, rechtstreeks of via een contactpersoon van de 

ontvangende opleiding (indien het een opleiding in een ander centrum betreft). 

313

6. Projectfasering en –opvolging 

Fase Inhoud Tijdstip 

a. Lancering van het voorstel De aanzet voor het voorstel wordt 

gegeven op het Dagelijks Bestuur 

van 26/08/2009, als reactie op de 

vraag naar mogelijke 

“investeringen” van het 

resterende werkingsbudget. 

26/08/2009 

b. Voorbereiding van het project 

I. Financieel luik 

II. 

Bevraging en 

inventarisatie 21 

Onderzoek naar de 

beschikbaarheid en 

toereikendheid van de financiële 

middelen voor de uitvoering van 

het project. 


III. 

Inhoud 

Bevraging van de centra en andere 

verstrekkers om zicht te krijgen op 

de huidige stand van zaken en de 

lacunes te identificeren voor elk 

centrum. 

september – oktober 2009 

Uitwerking van de inhoud van het 

project op basis van de initiële 

vraag en de conclusies van de 

bevraging van de betrokken 

partners. 

september – oktober 2009 

IV. 

Kandidaten 

toeleidingsagenten 22 

7. Detecteren en selecteren 

8. Informeren 

van de geschikte kandidaten voor 

de uitvoering van het project. 

oktober – november 2009 

21 Voor een korte weergave van de bevindingen op basis van de bevraging van de verschillende centra: zie 

bijlage. 

22 Voor een omschrijving van het gewenste profiel van de kandidaten: zie bijlage. 

314

c. Uitvoering 23 9. Implementatie van het project 

in de centra door de 

toeleidingsagenten, 

ondersteund door het 

consortium. 

10. Eventuele aanpassing van de 

invulling van het project aan 

de specifieke noden van het 

centrum. 

11. Overleg tussen de 

toeleidingsagenten. 

12. Overleg tussen de 

toeleidingsagenten en met 

het consortium. 

13. Eerste toeleidingsperiode NT2 

cursisten naar CVOopleidingen. 

14. Tussentijdse evaluatie door 

het centrum en door het 

consortium. 

15. Eventuele bijsturing van het 

project. 

16. Tweede toeleidingsperiode 

NT2 cursisten naar CVOopleidingen. 

17. Identificatie van knelpunten 

bij de uitvoering van het 

project. 

December 2009 – oktober 2010 

december 2009-februari 2010 

februari 2010-september2010 

September 2010-december 2010 

23 Voor de concrete omschrijving van de opdrachten van de toeleidingsagenten: zie bijlage. 

315

d. Opvolging 18. Opvolging van (de 

organisatorische en inhoudelijke) 

uitvoering van het 

project door het centrum en 

door het consortium. 

e. Evaluatie 19. Eindevaluatie van het project 

door het centrum en door het 

consortium. 

december 2009 – december 2010 

September 2010-december 2010 

7.Praktische modaliteiten en aandachtspunten 

7.1. Mogelijke doorstroomopleidingen 

In een eerste stadium wordt er gefocust op enkele opleidingen die relevant zijn voor de 

knelpuntberoepen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (cf. lijst knelpuntberoepen en relevante 

opleidingen van de CVO’s, van VDAB en van Syntra). Evenzeer wordt er geopteerd om elke 

vormingsvraag te behandelen, ook deze die niet in de lijst voorkomen. Afhankelijk van de toeleiding en 

groepsgrootte, kan er worden geopteerd voor homogene klasgroepen of voor integratie van cursisten 

in bestaande groepen. 

We selecteren hier: 

a. hogere richtgraden NT2 ( 5 CVO’s-1CBE) 

b. Handel en administratie: 

- Bedrijfsbeheer TSO3 ( CVO Elishout, CVO Brussel) 

- Kantooradministratie en gegevensbeheer BSO3 ( CVO Brussel) 

- Secretariaat-talen TSO3 ( CVO Brussel) 

- Boekhouden –Informatica ( CVO Lethas) 

- PR –en Onthaal(CVO Lethas) 

c. Informatica: 

Toepassingssoftware (CVO Brussel, Lethas, CVO Meise-Jette, CBE Brusselleer) 

d. Elektriciteit: Residentieel elektronisch installateur (CVO Brussel) 

e. Gezondheid: 

- Logistiek assistent- Polyvalent verzorgende- Zorgkundige (CVO Brussel) 

- Kinderzorg (CVO Brussel) 

f. Horeca: Grootkeukenmedewerker (CVO Elishout) 

Er worden de nodige opleidingsfiches opgemaakt en vaste contactpersonen per cvo per opleiding vastgelegd. 

7.2 Profiel, opdracht en tewerkstelling van de toeleidingsagenten 

316

Wat het profiel van de toeleidingsagenten betreft, kwamen de volgende elementen uit de bevraging van 

de CVO’s-CBE naar boven: 

- Liefst werkzaam is in een CVO met NT2 aanbod (als leerkracht, TB’er, medewerker) 

- Ervaring heeft met NT2 

- Kennis bezit van het Brusselse onderwijs- en opleidingsveld 

- Voeling heeft met het doelpubliek en de specifieke problematieken (vb. leervaardigheden 

en laaggeschoolden) 

- Communicatievaardig is , zowel t.o.v. lesgevers als van cursisten 

- Goede kennis heeft van het Nederlands, Frans, Engels (en eventuele andere talen) 

- Kan doorzetten en geduldig is 

- Verantwoordelijk is 

- Creatief en proactief kan werken en over een sterk analytisch vermogen beschikt 

Uit de bevraging kunnen we ook een concretere invulling afleiden van de mogelijke opdrachten van de 

toeleidingsagent: 

• Cursisten informeren en motiveren 

• Leerkrachten informeren en motiveren 

• Individuele bevraging van cursisten (verwachtingen na NT2) 

• Nagaan voorkennis van de cursisten 

• Als vertrouwens-/contactpersoon functioneren voor de cursisten wat opleidingsmogelijkheden 

betreft 

• Opvolging cursist na toeleiding naar CVO-opleidingen 

• Vereiste niveau van leervaardigheden nagaan bij de doorstroomopleidingen (specifiek voor 

basiseducatie) 

De meeste centra zijn ervan overtuigd dat er interne kandidaten dienen te worden gevonden die 

beantwoorden aan het profiel en de opdrachten zouden kunnen en willen uitvoeren. Niettemin kan er 

ook worden geopteerd om externe medewerkers aan te werven ( die geen andere lesopdracht hebben 

en zich duidelijker kunnen focussen). Deze dienen dan wel op korte termijn aangeworven en 

ingewerkt. 

De toeleidingsagenten dienen op geregelde tijdstippen samen te komen om ideeën uit te wisselen 

m.b.t. aanpak, moeilijkheden, resultaten, etc. Ook kunnen ze rekenen op inhoudelijke steun vanuit het 

consortium (met verantwoordelijke S. Van den Hoof) 

317 

Voor duidelijkheid en verantwoording van de besteding van de middelen werd er voor gekozen dat de 

toeleidingsagenten in dienst zijn van Brucovo (dit betekent aanwerving door Brucovo). Er kan ook met 

detachering worden gewerkt (enkel voor vastbenoemden), want consortium heeft 

onderwijsgerelateerde bevoegdheid.

7.3. Overeenkomst 

Het CVO dat toeleidt dient een samenwerkingsovereenkomst aan te gaan t.a.v. het consortium ; daarin dienen 

de opdrachten van Brucovo en het centrum VWO duidelijk verwoordt. 

7.5 Financiering op lange termijn: 

Er moet vanaf de start van het project al worden gezocht naar alternatieve financiële steun die een verlenging 

van het project mogelijk maakt (onderwijs Vlaanderen, VGC, Europese projecten, …) . Het bekomen van die 

steun zal echter ook afhangen van de resultaten die behaald worden. 

318

Bijlage 4 - Samenwerkingsprotocol Brucovo –VDAB-RDB 

Tussen 

VDAB–RDB , gevestigd te Wetstraat 95 te 1040 Brussel, vertegenwoordigd door Marc Deleye, directeur 

Regionale Dienst Beroepsopleiding Brussel, 

en 

Brussels Consortium Volwassenenonderwijs vzw (Brucovo), gevestigd te Priemstraat 53 te 1000 Brussel, 

vertegenwoordigd door Daevy Amerlynck, afgevaardigd bestuurder en Guy Devroede, voorzitter, 

wordt overeengekomen wat hierna volgt 

Artikel 1 Situering 

Deze samenwerkingsovereenkomst schrijft zich in binnen: 

• het decreet tot oprichting van het publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap 

"Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding" van 7 mei 2004; 

• het decreet betreffende het volwassenenonderwijs van 15 juni 2007; 

• het Vlaams afsprakenkader NT2 en het lokaal afsprakenkader NT2 Brussel 

Artikel 2 Voorwerp van de overeenkomst 

Deze samenwerkingsovereenkomst regelt de oprichting en werking van het regionaal overlegcomité tussen het 

Brussels Consortium Volwassenenonderwijs vzw en VDAB-RDB. 

Dit overleg comité heeft als werkingsgebied het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. 

Artikel 3 Gezamenlijke doelstellingen 

Centraal in de werking van dit regionaal overlegcomité staan 

• de opleidingskansen en -noden in functie van de loopbaan van de inwoners van het Brussels 

Hoofdstedelijk Gewest 

• de samenwerking en de afstemming tussen het Brussels consortium volwassenenonderwijs vzw ( en 

haar leden)en VDAB-RDB 

Via een open en constructieve dialoog willen de ondertekenende partners: 

319 

• samenwerken met betrekking tot beroepsgerichte trajecten 

• samen vorm geven aan geïntegreerde en kwalificerende trajecten

• de beroepsopleidingen van de VDAB en het aanbod volwassenenonderwijs in het werkingsgebied op 

elkaar afstemmen 

• samen optimaal gebruik maken van de beschikbare infrastructuur en middelen 

Jaarlijks worden in onderling overleg prioriteiten bepaald in de samenwerking. 

Artikel 4 

Besluitvorming 

Het overlegcomité komt minstens twee maal per jaar samen en is samengesteld uit ten minste twee 

vertegenwoordigers van de VDAB-RDB en ten minste twee vertegenwoordigers van het Brussels Consortium 

Volwassenenonderwijs vzw 

Artikel 5 

Deontologie 

De ondertekenende partijen zijn gebonden door de deontologische principes en de wettelijke of decretale 

onderbouw van de betrokken organisaties. 

Artikel 6 

Duurtijd 

Deze overeenkomst gaat, voor onbepaalde duur, in op 25 mei 2010 en eindigt door de wil één der partijen mits 

een schriftelijke vooropzeg van zes maanden. 

Opgemaakt in 2 exemplaren te Brussel op 25 mei 2010 

Voor VDAB-RDB 

Voor Brussels Consortium 

Volwassenenonderwijs vzw 

320

Bijlage 5 : Jaaractieplan 2010 Brucovo vzw 

MEETFACTOREN / BETROKKENEN/ 

TIMING 

Meetfactoren: voorstelling en toetsing van elke update 

aan de leden 

Betrokkenen: Brucovo met de CVO’s en het CBE actief in 

het BHG, partners (bijvoorbeeld HvNB), andere 

opleidingsverstrekkers (VDAB, Syntra, socio-cultureel 

werk) 

Timing: finalisering van de eerste versie van het 

volledige opleidingsplan tegen september 2010, 

gevolgd door een jaarlijkse update. 

321 

REF.SW- 

OVEREENKOMST- 

JAARACTIEPLAN 

Opleidingsplan 

(art.2 SWO) 

(SD1 / OD1) 

Opvolging Daevy Amerlynck en 

Sien Van den Hoof 

INHOUD ACTIE 

Het vijfjaarlijks opleidingsplan 

2008-2013 is het fundament van 

de werking van het consortium : 

de interne analyse bevat 

relevante informatie over de 

CVO’s en het CBE binnen het 

werkingsgebied van Brucovo. De 

externe analyse op macro- en 

meso-niveau bevat informatie 

over de Brusselse socio-culturele 

en economische situatie en over 

de andere opleidingsverstrekkers 

in het Brussels Hoofdstedelijk 

Gewest. Door deze analyses 

naast elkaar te leggen, worden 

aanknopingspunten gevonden 

en kunnen behoeftes of lacunes 

gedetecteerd worden. Van 

daaruit kunnen we vertrekken 

bij het onderbouwen van 

nieuwe programmaties 

onderwijsbevoegdheden, bij 

opmaak jaarlijks 

referentiekader, … 

Er wordt een jaarlijkse update en 

monitoring van het 

opleidingsplan voorzien (tegen 

31 oktober), waarbij de 

doorlichting van 

opleidingsaanbod én 

cursistenprofiel als insteek dient 

voor een jaarlijks actieplan, 

m.a.w. de SD en OD daaruit 

worden gezamenlijk 

onderschreven, meetbaar 

gemaakt en tegen bepaalde 

termijnen uitgevoerd. De 

resultaten van deze doorlichting 

worden blijvend gesignaleerd 

aan de overheid. 

Fasering:

- afwerking 2 de deel en 

bijwerken 1 ste deel tegen AV 

september 2010: update 

interne/ externe/ mesoanalyse, 

SWOT, SD en OD, 

evaluatie en monitoring 

- cursistenprofielgegevens : 

geen update per 

opleidingscluster, maar pas 

na toelevering recente 

gegevens (Ahovos-Cevi) . 

Vanaf eind feb. 2010 

opmaak cursistenprofiel, 

daarna opname in 

opleidingsplan (tegen sept. 

2010) 

- 2 maart: eerste globale 

evaluatie administratie VWO 

van 1 ste deel opleidingsplan 

van alle consortia , afspraak 

aanleveringsdatum definitief 

plan, wijziging inhoudstafel 

- jaaractieplan 2009-10 : 

eerste versie op teamdag 

11/02, tweede versie op DB 

25/02, aanpassing tegen 4 

maart, daarna verzending 

tegen en bespreking op RVB 

16/03 

- voorstelling opleidingsplan 

aan pers en publiek (+ 

algemene voorstelling 

Brucovo + 

doorstroomproject) : 


Meetfactoren: aantal bereikte cursisten (m.b.t. 

informatieverstrekking en individuele begeleiding) en 

opvolging verdere studieloopbaan 

Betrokkenen: Brucovo (toeleidingsagenten) met de 

CVO’s en het CBE actief in het BHG, HvNB, 

322 

Samenwerking tussen 

centra 

(art.3 SWO) 

(SD5-OD 13) 

Opvolging Sien Van den Hoof 



(projectleidster) – Sylvie 

Declerck (TA)– Khadija Bouarga 

(TA) – Bieke Deloof (TA)- 

Gokben Uner (film)- Daevy 

Amerlynck (supervisie) 

- opvolging projecten 

doorstroom CBE-CVO : 

proefprojecten CVO KHNB, 

CVO Brussel (via NT2- 

overleg HvNB) 

- opvolging projecten m.b.t. 

samenwerking inzake 

taalondersteuning: CVO 

Elishout, CVO Meise-Jette, … 

i.s.m. HvNB (via NT2-overleg 

HvNB)

projectmedewerker voor Brussel van project “Uitbouw 

intermediaire instantie” 

Timing: start eind december 2009 – begin januari 2010 

voor één jaar (met eventuele verlenging) 

- NT2 doorstroomproject (1 

dec. 2009 tot 31 dec. 2010) : 

Uit bevraging van de centra met 

een NT2 aanbod blijkt dat de 

doorstroming van NT2-cursisten 

naar hogere richtgraden NT2 of 

naar andere CVO-opleidingen (in 

eigen centrum of naar andere 

centra) niet vanzelfsprekend is. 

NT2-cursisten die een bepaald 

niveau NT2 halen (RG 1.2, 2.1), 

stromen zelden verder naar 

andere opleidingen binnen CVO 

en haken ook af naar verdere 

vervolgopleidingen NT2. Het 

gaat om zowel laag- als 

hooggeschoolden die men na de 

lessen NT2 verliest voor de 

arbeidsmarkt of voor een langer 

professioneel of educatief 

traject. Niettegenstaande een 

aantal acties vanuit de CVO’s, is 

de doorstroom naar 

laagdrempelige CVO-opleidingen 

niet effectief. Er dient 

onderzocht of een doorstroom 

naar laagdrempelige, aan het 

taalniveau aangepaste CVOopleidingen 

(SO, TKO, …) in 

eigen CVO’s of naar andere 

Brusselse CVO’s mogelijk is. 

----------------------------------------- 

Meetfactoren: 

- overzicht bestaande expertises en methodieken 

- betere inzichten in vragen en verwachtingen van de 

doelgroep 

- doelgroep bereiken (actieonderzoek) 

- in kaart brengen diversiteitsbeleid in 

onderwijsinstellingen, structuren van de 

onderwijsinstellingen, vergelijkbare voorstelling 

323 


Doelstelling projectvoorstel: 

• verdere uitbouw 

doorstroomwerking van het 

centrum/CBE 

• NT2 cursisten vanaf RG1 

beter informeren over de 

opleidingsmogelijkheden 

binnen CVO’s 

• NT2 cursisten meer op de 

hoogte houden van het 

niveau NL vereist voor een 

bep. CVO-opleiding 

• NT2 cursisten dienen te 

weten bij wie ze terecht 

kunnen voor vragen over 

opleidingsmogelijkheden

van de onderwijsvoorzieningen 

- voorstellen formuleren tot vorming en training 

Betrokkenen: consortia Groene Rand, L4, Brucovo, 

Onthaalbureau Vlaams-Brabant en Brussel, HvNL 

Vlaams-Brabant en Brussel, KU Leuven, KH Leuven, 

Groep T, HUB, Erasmus + VMC, Vluchtelingenwerk, 

CLB’s, … 

Timing: aug. 2009-sept.2010 

Veronique Philips 

(projectmedewerkster) 

binnen hetzelfde of bij een 

ander centrum 

• betere doorstroom binnen 

NT2 in centrum (lagere 

drop-out) 

• effectieve doorstroom 

verhogen naar 

(beroepsgerichte) CVO 

opleidingen in hetzelfde of 

andere centra 

324 

Partners en fasering: 

- Vanuit 6 in Brussel actief 

zijnde NT2-aanbieders (CVO- 

CBE), zijnde CVO Brussel, 

CVO Lethas, CVO KHNB, CVO 

MJ, CVO VGT, CBE 

Brusselleer wordt er een 

intern project doorstroming 

opgestart. 

- De coördinatie gebeurt door 

Brucovo, die toeleiding en 

informatieverstrekking 

verzorgt door zgn. 

“toeleidingsagenten” in 5 

CVO’s en 1 CBE (3 parttime 

krachten voor 6 centra). 

- Er is een duidelijke link en 

uitwisseling met het project 

“uitbouw intermediaire 

instantie educatief 

secundair traject“ (cf. 

supra). Daarmee hopen we 

de trajectopvolging en 

doorverwijzing te 

optimaliseren voor de 

doelgroep inburgeraars (en 

disseminatie naar andere 

doelgroepen). 

- Fasering : 

• Detectie mogelijke 

vervolgopleidingen 

in Brusselse CVO’s 

en HO. 

• Cursistenprofiel 

NT2-cursisten (via 

Huis van het 

Nederlands)

verfijnen (via 

matrix, te verfijnen 

via CVO’s) . 

• Niveaubepaling 

niveau NT2 per 

opleiding : 

noodzakelijke 

kennis NT2 per 

opleiding. Het HvN 

Brussel verleent 

haar medewerking 

voor dit aspect. 

Vanaf februari 2010 

wordt bepaald 

welke opleidingen 

prioritair te bepalen 

zijn, de eerste 

opleiding wordt 

gescreend in maart 

2010. 

• Detectie van 

kandidaat-cursisten 

(door 

toeleidingsagenten 

per CVO). 

• Keuzebepaling en 

trajectbegeleiding 

cursisten door de 


• Opvolging studieevolutie 

cursisten 

door de 


Praktisch 

- 3-wekelijks team 

toeleidingsagenten 

- 2-maandelijkse stuurgroep 

(onder Dagelijks Bestuur) 

- continue registratie 

(aanmeldings- en 

vervolgfiches en boordtabel) 

i.f.v. uiteindelijke overdracht 

( permanent) 

- filmproject i.s.m. vzw 

Beeldenstorm (einde maart) 

- tussentijdse evaluatie juni 

2010 

- lobbying verdere 

subsidiëring bij adm. 

325

onderwijs (RVB) – VGC 

(voorzitter) – Actiris 

(directeur) met goed 

voorbereid dossier + 

kostenraming (FTE ipv ½ TE) 

- Inburgeringsproject L4- 

Brucovo -GR: 

met drie consortia (Brucovo, L4, 

Groene Rand) werd een project 

ingediend bij het dep. 

Inburgering in 2009. Dit 

projectvoorstel werd 

weerhouden en wordt nu 

gedurende 1 jaar (31 aug. 09 – 1 

sept. 10) uitgewerkt via 2 VTE 

projectmedewerkers (één voor 

Vlaams-Brabant, één voor BHG). 

De opdrachten van het project 

omvatten : 

- het uitwerken van 

methodiek en stappenplan 

(taakverdeling, 

wisselwerking tussen 

actoren) 

- fysieke, digitale en 

inhoudelijke vormgeving 

intermediaire instantie 

uitwerken 

326 

Praktisch: 

- werkoverleg L4-Brucovoprojectmedewerkers 

(wekelijks), ad hoc overleg 

i.f.v. aansturing en coaching 

V. Philips vanuit Brucovo 

- meewerken aan 

rapportering aan 

interministeriële stuurgroep 

onderwijs-inburgering 

(tussentijds) 

- wisselwerking met 

doorstroomproject 

(projectmedewerker ad hoc 

aanwezig op 2-wek. overleg 

doorstroom) waarbij het 

doorstroomproject prioriteit 

krijgt 

- opvolging kerngroepen 

project ( 2-maand.) 

- bevraging NT2-cursisten

VDAB (peiling educatief 

perspectief) 

- meewerken aan 

werkseminaries/studiedag 

(juni 2010) en afsluitende 

studiedag (aug. 2010) 

- infosessies TB’s en MOdocenten 

(11 ma/ 24 april), 

overleg SIEP (maart) 

Meetfactoren: evaluatie samenwerking op basis van 

samenwerkingsprotocol 

Betrokkenen: Brucovo en HvNB 

Timing: doorlopende samenwerking 

327 

Samenwerking Huis 

van het Nederlands 

Brussel 

(art.4 SWO) 

(SD 3, OD 5) 


Gezien NT2 het grootste aandeel 

van de opleidingen en 

cursistenaantallen in BHG omvat, 

is er vanuit Brucovo veel nadruk 

op taalondersteuning- en 

stimulering; hierbij is een hechte 

en efficiënte samenwerking met 

het HvNB noodzakelijk. 

Opvolging uitvoering 

samenwerkingsprotocol 

15/01/09 en opvolging Vlaamse 

en lokale afsprakenkaders , w.o. 

- Signaalfunctie in 

wisselwerking met het Huis 

(NT2-inschrijvingsgelden, 

Plan des Langues, 

talencheques Actiris, …) 

- Halfjaarlijkse analyse (door 

Huis van het Nederlands en 

Brucovo samen uitgevoerd 

in januari en juni) en 

opmaak concrete afspraken 

m.b.t. de organisatie van het 

aanbod. 

De nood aan volgende mogelijke 

specifieke organisatievormen 

wordt in kaart gebracht en 

indien nodig ingevuld te worden: 

aanbod tijdens zomermaanden, 

min. op niveau A1, verkorte 

leertrajecten, zeer intensief en 

kortlopend aanbod, aanbod in 

gecombineerd onderwijs, avonden 

weekendaanbod op alle 

niveaus, combinatie NT2 met 

beroepsopleidingen, via duale

Meetfactoren: uitwerking en uitvoering afsprakenkader 

Betrokkenen: Brucovo, CVO’s met aanbod HBO, 

Brusselse instellingen voor hoger onderwijs 

Timing: overleg standpunten CVO’s start 2010, gevolgd 

door overleg met instellingen HO voorjaar 2010 

------------------------------------------ 

328 

Samenwerking 

onderwijsactoren 

(art.5 SWO) 

(SD3, OD 5) 


en Daevy Amerlynck 

Opvolging Daevy Amerlynck 

en/of geïntegreerde trajecten. 

Via deze korte termijnanalyse 

van het Huis van het Nederlands 

en Brucovo wordt ook in kaart 

gebracht of er voorzien wordt in 

voldoende startmomenten op 

niveau A1, voldoende 

instapmomenten voor 

vervolgopleiding, en voldoende 

regionale spreiding van het 

aanbod. 

- Project niveaubepaling 

opleidingen (instaplatten) in 

kader van 

doorstroomproject Brucovo 

en insteek voor verder 

onderzoek naar 

duale/geïntegreerde 

trajecten: Brucovo 

tussenschakel tussen CVO’s 

en HvNB. 

Praktisch 

- 2-maandelijks NT2-overleg 

:stafmedewerker Brucovo is 

waarnemer 

- Huis vh Nederlands Brussel 

(Dir. Gunther Vanneste) is 

waarnemer RVB en AV 

Brucovo vzw 

- screening NT2 (op afspraak) 

in arresthuizen (maart-sept 

2010) 

- Overleg met hoger 

onderwijs ,i.k.v. nieuw 

decreet Hoger 

Beroepsonderwijs en 

toepassing HBO 5 ( doel : 

volwassenenonderwijs 

profileren als regionaal 

regisseur HBO5) : 

• research naar 

overlappende en 

complementaire 

opleidingen HBO 5 op 

HO en VWO-niveau 

• bilaterale gesprekken 

Hoger Onderwijs 

Brussel (i.f.v. HBO 5,

Meetfactoren: aantal verspreide folders, aantal 

infosessies (opkomst) 

Betrokkenen: Brucovo, Brusselse secundaire scholen, 

Brusselse CLB’s 

Timing: overleg voorafgaand aan Sid-in. Opvolging in 

het voorjaar. 


en Gokben Uner 

niet se-n-se ): HUB, 

Erasmus, St. Lukas 

• interne werkgroep HBO 

VWO Brussel: CVO 

Elishout, Brussel, 

Lethas, HLFSW 

• gezamenlijke werkgroep 

HBO HO en VWO met 

duidelijk 

afsprakenkader als 

finaliteit 

• gezamenlijke 

communicatie 

uitbouwen 

• opvolging 

internettenwerkgroep 

HBO5 ( op niveau van 

Overleg Afgevaardigd 

Bestuurders Consortia) 

- Overleg met secundair 

onderwijs i.k.v. onderzoek 

uitbreiding technische 

onderwijsbevoegdheden/ 

werkseminaries (zie infra) : 

uitnodigen betrokken 

scholen ASO-TSO-BSO-Buso 

naar seminaries 

- rondvraag Centra voor 

Leerlingenbegeleiding : 

bevraging 3 CLB’s januari, 

infoverstrekking folder 

Brucovo + HBO folder, 

promotie website Brucovo, 

planning infosessies CLBmedewerkers 

maart (Sien - 

powerpoint Gokben) 

Meetfactoren: verslagen van de werkseminaries met 

vastleggen van eventuele afspraken 

329 

Samenwerking 

publieke 

opleidingsverstrekkers 

(art.6 SWO) 

(SD3, OD 6) 


- Samenwerking met VDAB 

(RDB): 

• onderhandelen kadersamenwerkingsovereenkom 

st (installeren

Betrokkenen : Brucovo, CVO’s, centra, VDAB-RDB, 

Syntra Brussel, tracé Brussel ( private 

opleidingspartners), 

beroepenreferentiecentra,… 

Timing: maart-dec. 2010 

overlegcomité Brucovo- 

VDABRDB i.f.v. delen 

infrastructuur, lesmateriaal, 

schakeltrajecten, …) + 

bespreking met VDAB-RDB 

op RVB april-mei 

• verder stimuleren ad-hoc 

samenwerkingen (CVO 

Elishout, Brussel, Lethas, 

Meise-Jette) als 

bemiddelaar 

• betrekken VDAB bij uitbouw 

technische bevoegdheden 

(Regionaal 

Technologiecentrum, 

werkseminaries) 

• signaleringsopdracht t.o.v. 

bevoegde overheden (bvb. 

Plan Langues) 

• bevraging NT2-cursisten 

vervolgopleidingen VDAB 

(sec/ tert.) i.k.v. 

inburgeringsproject (maartapril) 

- verwerking V. Philips 

- Samenwerking Tracé 

Brussel: 

• Brucovo partner 

opleidingsbeurs 1/06 

(stand), flyering via 


• infosessies consulenten 

Lokale werkwinkels (aprilmei), 

verspreiding folders 

centra bij partners Tracé, 

link met interzonale 

commissie (lid ) 

• samenwerking i.f.v. 

werkseminaries uitbreiding 

technische bevoegdheden 

(clusters horeca, mechan., 

logistiek, ict, personenzorg) 

(i.s.m. VDAB, Actiris, 

Observatorium 

arbeidsmarkt, BNCTO, …) 

met nadruk op goede 

dossierwerking 

- Samenwerking Syntra 

Brussel: 

- Ad-hoc samenwerking 

persoonsverzorging (Syntra- 

VDAB-CVO-BON) 

- Onderhandelen kadersamenwerkingsovereenkom 

330

st 

- Samenwerking Actiris 

• folders verspreiden via 

agentschappen Actiris in 

gemeentes 

• herziening protocol 

doorverwijzing/ 

trajectopvolging NT2- 

cursisten/ inburgeraars : 

overleg Actiris-BON-VDAB- 

HvNB-Brucovo (april) 

(initiatief Actiris en VDAB- 

RDB) 

• signaleringsopdracht t.o.v. 

bevoegde overheden (bvb. 

Plan Langues, talencheques) 

• toetsing doorstroomproject 

aan SPI-departement Actiris 

Samenwerking socioeconomische 

actoren 

(art. 7 SWO) 

(SD3, OD 7) 

Meetfactoren : verslagen en werkafspraken 

werkseminaries, overleg RTC, overleg Observatorium 

Betrokkenen:Brucovo, centra, sectrorfondsen, RTC Vl- 

Brabant-Brussel, … 

Timing: februari-december 


Samenwerking socio-econ. 

actoren : 

- Ad-hoc contacten met 

sectorfondsen en 

beroepenreferentiecentra 

gewest (Evoliris, Iris TL, IRIS 

tech +, Horeca, bouw) i.f.v. 

werkseminaries nieuwe 

technische 

onderwijsbevoegdheden 

- meet en Greet 19/03 tussen 

RTC Vl-Brabant-Brussel en 

CVO’s consortia L4,GR, 

Brucovo 

- link en overleg met site I- 

AMB (Actiris / 

Observatorium v.d. 

arbeidsmarkt) 

331 

Samenwerking 

Pedagogische 

Begeleidingsdiensten / 

VOCVO / decretale 

stuurgroep netten /

Meetfactoren: overleg met en terugkoppeling aan de 

decretale stuurgroep 


het BHG, decretale stuurgroep, Vlaamse overheid 

Timing: voor Pasen elk jaar en overleg min. 2 x / jaar 

andere consortia 

(art. 8 SWO) 

( SD 1, OD 3)-(SD3, OD 8) 


Informatieverstrekking 

(art. 9 SWO) 

(SD2, OD 4) 

- antwoorden op vragen 

decretale stuurgroep (via 

maandelijkse Nieuwsflash 

netten) 

- insteek nieuwe 

opleidingsprofielen (via 

www.vwoland.be) 

(jaarlijks: maart-april) 

- overleg decretale 

stuurgroep- overleg AB’s (2 

x/ j) 

- kennismaking PBD’s en 

VOCVO : onderzoek naar 

meerwaarde en aard van 

samenwerking en 

afstemming 

- overleg Afgevaardigd 

bestuurders consortia (AB – 

overleg) ( maandelijks) met 

verslag voor RVB Brucovo 

- verspreiding info aan team, 

RVB (agenda + verslag) 

Meetfactoren: effectmeting door bevraging van 

cursisten over de manieren waarop ze informatie 

gevonden hebben over het aanbod of de opleiding van 

hun keuze 

Betrokkenen: Brucovo met de CVO’s en het CBE die 

actief zijn in het BHG, partners, intermediairen 

Timing : jaarlijks 

332 

Opvolging Gokben Uner 

- Opmaak jaarlijks 

communicatieplan (deel van 

het JAP) via werkgroep 

promotie bestuur (4 x / j) 

- Promotieactiviteiten : 

• campagne aug-september 

(mediastrategie: artikels, 

advertenties, reportages in 

BDW, HLN, TV Brussel, FM 

Bxl, Radio 2, 

affichecampagne 20 m², …) 

met huidig beeld campagne 

2009 (alternerend om 2 jaar 

grote/vernieuwde 

campagne) 

• persstrategie 

gedetineerdenwerking / 

doorstroomproject

(september) 

• verspreiding folders/affiches 

aan intermediairen 

(maandelijks één categorie 

intermediairen) 

• Opmaak + verspreiding 

HBO-brochure i.s.m. 

consortia L4 / GR (scholen, 

CLB’s, …) 

• opleidingsbeurzen : SId-in 

21-23/01, Tracé Bxl 

opleidingsbeurs wz 01/06 + 

aanmaak stand 

• vernieuwde website 

www.brucovo.be (vanaf 

21/01) 

• Nieuwsflits voor 

intermediairen 

(maandelijks) 

• Nieuwsbrief voor 

leerkrachten ( 2 x / j) + 

redactieraad 2 x / j 

• Infosessies inburgering, 

werkwinkels, CLB’s, 

leerkrachten ,… (vanaf 

maart) 

• filmproject (i.f.v. NT2- 

doorstroomproject) (einde 

maart) 

• wisselwerking 

communicatie Ahovos : 

samenwerking Klasse, input 

op wordwatjewil.be, .. 

Optimaliseren / 

afstemmen van het 

opleidingsaanbod 

(art. 10 SWO) 


en Daevy Amerlynck 


- HBO 5 rondvraag / 

werkgroep : bevraging 

centra jan-feb, bevraging HO 

maart-april, werkgroep mei 

333 

- Behoeftedekkend aanbod

Meetfactoren : verslagen seminaries, bilaterale 

samenwerkingen tussen aanwezige partners 

Betrokkenen : alle leden Brucovo+ Tracé-partners(SPI), 

VDAB –RDB, Syntra Brussel, Brussels Observatorium/ Actiris, 

sectorfondsen, beroepenreferentiecentra,RTC Vl-Br-Brussel,… 

( 20 à 25 personen / sem.) 

Timing: 2 seminaries in maart- juni en 2 of 3 in sept-dec 



BE, NT2 en TKO : overzicht 

/verder onderzoek 

opleidingsnoden 

- Toepassing referentiekader 

onderwijsbevoegdheden : 

i.k.v. rationalisatie / minder 

overlapping 

- (Onderzoek naar) 

uitbreiding technische 

onderwijsbevoegdheden: 

Uit het opleidingsplan bleek het 

aandeel technische opleidingen 

in het BHG heel beperkt te zijn 

(aantal opleidingen mechanicaelektriciteit, 

grafische 

technieken, …) of quasi 

onbestaand. De eerste 

betrachting vanuit het 

consortium is het aanbod 

technische opleidingen 

(studiegebieden mech-elektr, 

ICT, bouw, hout,…) in de 

Brusselse CVO’s uit te breiden de 

komende schooljaren. 

Middels een uitgebreide 

research en literatuuronderzoek 

kunnen er voor een aantal 

opleidingen duidelijke noden en 

(opleidings)behoeftes kenbaar 

gemaakt worden; deze 

kwantitatieve gegevens vinden 

we niet voldoende, ook 

kwalitatief dient dit verder 

bevraagd. Daarom is het 

belangrijk zowel de 

arbeidsbemiddelingsdiensten als 

alle opleidingsverstrekkers te 

‘verhoren’ over deze behoeften 

(zowel VDAB, Syntra, SPIpartners, 

enz..), zodat beter kan 

worden nagegaan wààrom 

bepaalde opleidingen niet of wel 

lopen, waarom er bepaalde 

witte vlekken en zijn en waarom 

daar nog geen maatregelen voor 

334

zijn genomen. 

Via het opzetten van 4 (of 5) 

werkseminaries in de 

opleidingenclusters ICT & 

grafische technieken, horeca & 

voeding, mechanica-elektriciteit, 

personen- en gezondheidszorg 

(eventueel handel), willen we dit 

onderzoeken. Daarnaast kunnen 

de aanwezige opleidingspartners 

ter plekke concrete afspraken 

maken inzake samenwerking 

m.b.t. inhoud, infrastructuur, 

delen personeel, … 

Organiserende partners: 

BRUCOVO vzw, BNCTO vzw, 

Tracé Brussel vzw (taakverdeling, 

dragen de seminaries samen) 

Duaal en geïntegreerd 

Leren 

(art. 11 SWO) 

(SD 5, OD 12) 

Meetfactoren: voorstelling conclusies bevraging en 

suggesties 


het BHG, HvNB, derdenpartners 

Timing:Maart-december 

335 


Uit het opleidingsplan blijkt dat 

het aantal duale trajecten 

binnen de centra beperkt is in 

hoeveelheid (5/10) en in grootte 

(vaak op aanvraag andere 

verstrekker en beperkt tot één 

lesgroep/module). Er bestaat vrij 

veel combinatie van een 

reguliere opleiding met NT2 (SO, 

HO, CVO), vrij veel 

beroepsgerichte trajecten 

(VDAB-derdenpartner + 

CVO/CBE)- veelal ondersteund 

en gecoördineerd door het HvNB 

- maar nog weinig 

diplomagerichte trajecten (CVO 

reguliere opleiding met andere 

CVO-CBE opleiding). Het 

consortium zal coördineren en 

de centra ondersteunen bij :

• de detectie van de 

verschillende 

cursistenprofielen, met 

specifieke aandacht 

voor 

de 

startcompetenties van 

de verschillende 

profielen en de relatie 

tussen het beschikken 

over startcompetenties 

en vroegtijdige uitval; 

• de detectie van 

opleidingsbehoeften 

met betrekking tot 

duale trajecten en 

geïntegreerd leren; 

• de organisatie van 

systemen van duaal en 

geïntegreerd leren. 

Fasering: 

• verfijning definiëring + 

bevraging ( i.s.m. HvNB) 

• niveaubepaling 

(instaplatten) NT2 voor 

gekozen opleidingen 


(maart –juni) 

• onderzoek voorziene 

budgetten (navraag 

andere consortia) 

• opvolging wisselwerking 

EIF-projecten HvNB 

Onderwijscoordinatie 

gedetineerden 

(art. 12 SWO) 

(SD6- OD 14-15-16) 

Opvolging Marleen Strubbe 

- Opvolging 

internettenproject “zorg en 

diversiteitsbeleid” 

Het Vlaams Strategisch Plan voor 

hulp- en dienstverlening aan 

gedetineerden werd in 2009 ook 

geïmplementeerd in de 3 

Brusselse gevangenissen. Het 

Brussels consortium wordt 

verantwoordelijk voor het 

onderwijsaanbod in deze 

arresthuizen en heeft daarvoor 

een onderwijscoördinator in 

dienst. 

De specifieke opdracht van het 

336

Meetfactoren: resultaten en conclusies 

behoeftenonderzoek -organisatie van een aantal 

modules van verschillende opleidingen binnen de 

gevangenis van Sint-Gillis- registratie begeleidingenverslagen 

overleg BRUG e.a., … 

Betrokkenen: Brucovo(medewerker)met de CVO’s en 

het CBE actief in het BHG,centra beleidsmedewerker 

Strategisch Plan, detentieconsulent VDAB, Justitieel 

Welzijnswerk, gedetineerden 

Timing: permanent 

consortium bestaat erin: 

 

ondersteuning van de centra 

volwassenenonderwijs bij het 

uitwerken van een 

onderwijsbeleid voor 

gedetineerden, 

 

detecteren van onderwijs- en 

vormingsbehoeften van 

gedetineerden, 

 

onderwijstraject van 

gedetineerden. 

De onderwijscoördinator, 

Marleen Strubbe, is hiervoor de 

centrale aanspreekbuis. Zij 

maakt tevens deel uit van de 

‘Brug’, de coördinatiecel waarin 

de deeldomeinen van het 

Strategisch Plan 

vertegenwoordigd zijn (o.m. 

welzijn, VDAB, Justitieel 

welzijnswerk). De verschillende 

partners van de ‘Brug’ hebben 

een ‘gezamenlijk bureau’ in de 

gevangenis van Sint-Gillis. 

Acties: 

- Behoeftenonderzoek 

gedetineerden St. Gillis 

(steekproef 100 gedet.) : 

afwerken 1 ste onderzoek ( 

okt/nov 2009) in maart 

2010 – start 2 de onderzoek 

op sept/okt 2010 

- Uitbouw onderwijsaanbod 

in St. Gillis (prioritair): feb.- 

sept. 2010 (ronde CVO’s 

Lethas-Brussel-Elishout- 

Meise/Jette januari 2010, 

overleg JWW (OO) 

(permanent), overleg 

directie St. Gillis) 

- Uitbouw coördinatiecel 

BRUG (JWW, VDAB, CGGZ, 

Brucovo, o.l.v. 

Beleidsmedewerker) (2- 

maand.) 

337 

- coachingsopdracht 

lesgevers ( juni-sept)

Meetfactoren: gebruik van referentiekader met criteria 


het BHG 

Timing: 2 x /j -31/01 en 30/09 

338 

Adviesverlening bij 

programmatie 

(art 13/ 14 SWO) 

( SD1 , OD 2) 


- individuele begeleiding 

i.v.m. educatieve vragen 

gedetineerden 

- opvolging Welzijnsteam St. 

Gillis ( 4 x / j) 

- opvolging gebruikname GOS 

(gedetineerdenopvolgsystee 

m) 

- evaluatie 

gedetineerdenwerking jan. 

2010 (administratie/VOCVO) 

+ lobby kabinet naar 

uitbreiding FTE 

- uitbreiding naar 

arresthuizen Vorst en 

Berkendael (mits FTE 

tewerkstelling) : overleg 

maart 

- persaandacht september 

2010 

- maand. overleg met VOCVO 

– OC’s 

- 2x / j indienen nieuwe of 

zonevreemde 

onderwijsbevoegdheden : 

intenties 1 maand vooraf, 

bilateraal overleg waar 

nodig, eerste toetsing op 

LOCCO 

- duidelijke criteria : overleg 

VLOR (jan. 2010, i.s.m. ABoverleg), 

eerste insteek op 

LOCCO 28 jan. 2010, 

verfijning op DB 25/02 en 

RVB 16/03 

- koppelen aan 

referentiekader (tegen 

31/10/2010!): uitwerken 

algemeen richtgevend 

kader (draaiboek) + 

maatwerk per opleiding ( 

uitwerken van zgn.

Meetfactoren : 

Registratie klachten (aantal, aard) 

Betrokkenen: 

Brucovo, CVO’s en CBE 

Timing: permanent, begin 1 ste semester 2010-2011 

Ombudsdienst 

(art. 15 SWO) 

(SD 5 , OD 11) 


“opleidingspakketten per 

centrum”). 

Het opleidingsplan wordt 

als uitgangspunt / basis 

gehanteerd. 

- via AB-overleg : opvolging 

gemene deler tussen 

consortia, minimale criteria, 

link naar opleidingsplan in 

criteria, aangrenzende 

consortia 

- Herlancering ombudsdienst : 

meer bekend maken via 

reglementen/ sites centra, 

promotie voorzien via 

nieuwsbrief leerkrachten 

- Nazicht 

centrumreglementen inzake 

vermelding ombudsdienst 

- Aanduiding Sien Van den 

Hoof als “ombudsvrouw” 

- Jaarlijks ombudsrapport jan 

2010 

Meetfactoren: 

Betrokkenen: 

Timing: 

Meetfactoren : 

Verslagen LOCCO, protocollen van akkoord (o.m. bij 

programmatie) 

Betrokkenen:Brucovo, CVO’s + CBE, COC, VSOA, ACOD 

Timing: 

3 x / j ( jan-april-sept) 

339 

Interne kwaliteitszorg 

(art. 16) 


Overleg sociale 

partners 

(decreet art. 81 ) 



Gegevensverstrekking 

(art. 18 SWO) 

Via AB-overleg bekijken van 

algemeen systeem van 

kwaliteitszorg i.f.v. optimaliseren 

opleidingsaanbod, duaal en 

geïntegreerd leren, 

onderwijsbeleid 

gedetineerden,… 

- LOCCO ( Lokaal 

Onderhandelingscomité 

Consortium) = 3 x / j : 

werkingsreglement ok, 

bevoegdhedennota ok 

- -Protocollen van akkoord 

onderwijsbevoegdheden 

(toezichtsbevoegdheid 

procedure) 2x / j

Meetfactoren; aanleveringsdata cijfers, update 

opleidingsplan 

Betrokkenen: Brucovo, centra, 12 andere consortia, 

Ahovos, CEVI 

Timing: vanaf feb. 2010 , update cijfers tegen sept. 

2010 



- cijfers m.b.t. 

cursistenprofiel: 

hercodering via CEVI, i.s.m. 

AHOVOS , 

engagementsverklaring 

Brucovo ok, aanvraag 

privacycommissie ok , 

aanlevering midden maart 

2010 (reeds 

opleidingsaantallen/ LUC’s 

doorgestuurd en verwerkt in 

opleidingsplan), rapportage 

cursistenprofiel elk jaar 

31/10 

- gezamenlijke ontwikkeling 

cijferdatabank AB’s/andere 

consortia 

Meetfactoren: jaarlijkse begroting evalueren 

Betrokkenen: Brucovo, CVO’s + CBE, andere consortia 

Timing: 

Vanaf februari (begroting tegen eind maart) 

Meetfactoren : jaarlijks activiteitenverslag, 

jaarrekening 

Betrokkenen:Brucovo, CVO’s + CBE 

Timing: 

Tegen eind maart 

Meetfactoren: verslag evaluatievergaderingen, 

vragenlijsten aan centra 

Subsidiëring 

(art. 19 SWO) 


- Update gegevens 

besparingen, 

subsidiëringsrondes, e.a. via 

AB-overleg 

- Jaarlijkse begroting (jan. 

2010) + opmaak 

meerjarenbegroting 

(restmiddelen) 

- Opvolging subsidiëring 

gedetineerdenwerking 

(eventuele herverdeling 

gesloten enveloppe) 

Activiteitenverslag / 

jaarrekening 

(art. 21 SWO) 

Opvolging Daevy Amerlynck - format en inhoud 

standaardiseren via ABoverleg 

- activiteitenverslag + 

jaarrekening tegen AV 16/03 

(overleg boekhouder feb. 

2010) 

- aanpassing statuten 

wanneer nodig 

Audit en evaluatie 

(art. 24 SWO) 


- Evaluatie decreet : eind 

maart 2010, voorbereiding 

340

via AB-overleg februari 2010 

Betrokkenen:Brucovo, CVO’s + CBE, alle consortia 

Timing: maart-dec. 2010 

341

Opleidingsplan 2008-2013 - Brussels Consortium ...

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Opleidingsplan 2008-2013 - Brussels Consortium ...

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?