07.03.2015 Views

1.7 Marie-Jose Gijsberts - Spirituele begeleiding - StudieArena

1.7 Marie-Jose Gijsberts - Spirituele begeleiding - StudieArena

1.7 Marie-Jose Gijsberts - Spirituele begeleiding - StudieArena

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

11-09-12<br />

’De spirituele <strong>begeleiding</strong><br />

van mensen aan het eind<br />

van hun leven’<br />

<strong>Marie</strong>-José <strong>Gijsberts</strong>,<br />

Specialist Ouderengeneeskunde<br />

Consulent Palliatief Team Midden Nederland<br />

Promovenda VUmc: spirituele Levenseindezorg in het<br />

Verpleeghuis<br />

10 september 2012<br />

Presentatie<br />

n Spiritualiteit en andere 3 domeinen in<br />

palliatieve zorg<br />

n Concept ‘spiritualiteit aan het levenseinde’<br />

n Waardigheid<br />

n Zingeving<br />

n Samenwerking tussen verschillende<br />

disciplines<br />

Palliatieve zorg<br />

But I have promises to keep,<br />

and miles to go before I sleep.<br />

Robert Frost<br />

n Verbeteren van de kwaliteit van leven<br />

n Van patiënten en hun naasten<br />

n Levensbedreigende aandoening<br />

n Voorkomen en verlichten van lijden<br />

n Vroegtijdige signalering<br />

n Zorgvuldige beoordeling van pijn<br />

n en andere symptomen van lichamelijke,<br />

psychosociale en spirituele aard<br />

Wanneer begint palliatieve zorg?<br />

4 dimensies en hun relatie<br />

Curatieve zorg<br />

Levenseinde zorg<br />

Terminale fase<br />

De positie van spiritualiteit<br />

Rouw verwerking<br />

Palliatieve zorg<br />

psycho-<br />

sociaal<br />

spiritueel<br />

Verloop ziekte<br />

Diagnose<br />

Dood<br />

lichamelijk<br />

1


11-09-12<br />

Total Pain<br />

n Primair lichamelijk bepaald<br />

n Beinvloed door:<br />

n Psychische factoren en/of<br />

n Sociale factoren en/of<br />

n <strong>Spirituele</strong> factoren<br />

Twee voorbeelden<br />

n Dhr K, 52, gemetastaseerd coloncarcinoom,<br />

extreem vermoeid, niet kunnen slapen<br />

n Mw K, 76 jaar, dementie, gemetastaseerd<br />

rectumcarcinoom, laat niet los<br />

‘Spiritualiteit aan het einde van het<br />

leven’ , een systematic review 1<br />

Research questions:<br />

n Which instruments measuring spirituality<br />

in end-of-life populations are available, and<br />

what is the content validity of these<br />

instruments?<br />

n Which dimensions of spirituality can be<br />

derived from the items of these<br />

instruments?<br />

‘Spiritualiteit aan het einde van het<br />

leven’ , een systematic review 1<br />

‘Spiritualiteit aan het einde van het<br />

leven’ , een systematic review 2<br />

Model Spiritualiteit<br />

2


11-09-12<br />

Spiritueel Welbevinden<br />

Verbondenheid met de natuur<br />

Categorieën :<br />

Vrede, harmonie, vertrouwen, hoop,<br />

acceptatie<br />

Zingeving<br />

Verbondenheid<br />

Afronden van het leven, vervulling<br />

Troost<br />

Verbondenheid met de dierenwereld<br />

Troost en afronden van het leven<br />

Levensbeschouwelijke/<br />

culturele context<br />

<strong>Spirituele</strong> Levensbeschouwing<br />

Categorieën:<br />

<strong>Spirituele</strong> Levensbeschouwing<br />

Spiritual Activiteiten<br />

Spiritual Relaties<br />

3


11-09-12<br />

<strong>Spirituele</strong> Activiteiten<br />

<strong>Spirituele</strong> Relaties<br />

<strong>Spirituele</strong> Coping<br />

n Hoe ga ik om met het gegeven dat ik<br />

levensbedreigend ziek ben?<br />

Curatieve zorg<br />

Levenseinde zorg<br />

Terminale fase<br />

Palliatieve zorg<br />

Rouw verwerking<br />

Diagnose<br />

Verloop ziekte<br />

Dood<br />

Model Spiritualiteit:<br />

3 dimensies en hun relatie<br />

Spiritueel Welbevinden<br />

Categorieën :<br />

Vrede, harmonie, vertrouwen, hoop,<br />

acceptatie<br />

Zingeving (meaning)<br />

Verbondenheid<br />

Afronden van het leven, vervulling<br />

Troost<br />

4


11-09-12<br />

Categorieën en hun associaties<br />

• Hoop putten uit je spirituele<br />

levensbeschouwing<br />

4 dimensies en hun relatie<br />

De positie van spiritualiteit<br />

• Bidden en meditatie als hulp om om te gaan<br />

met de ziekte<br />

psycho-<br />

spiritueel<br />

sociaal<br />

lichamelijk<br />

Waardigheid- Dignity<br />

n Autonomy and sense of control<br />

n Continuing to identify with their self-defined<br />

roles<br />

n Resilience and fighting spirit<br />

n Pride<br />

n Acceptance of what is happening<br />

n Hopefulness about something in the future<br />

n Enduring belief that they are worthy of respect<br />

n Feeling that they are leaving a legacy<br />

The Patient Dignity Inventory<br />

de 4 domeinen van palliatieve zorg<br />

questions A<br />

1. Mezelf niet meer kunnen wassen en<br />

aankleden<br />

2. Niet meer zelfstandig naar het toilet kunnen<br />

3. Lichamelijke klachten hebben<br />

(pijn, misselijkheid, benauwdheid)<br />

The Patient Dignity Inventory<br />

questions B<br />

4. Depressief zijn<br />

5. Angstig zijn<br />

6. Onzekerheid over ziekte en behandeling<br />

7. Me zorgen maken over mijn toekomst<br />

8. Niet helder kunnen denken<br />

9. Niet doorkunnen gaan met mijn gewoontes<br />

10. Het gevoel hebben dat ik niet meer ben wie ik<br />

was<br />

The Patient Dignity Inventory<br />

questions C<br />

11. Me niet meer waardevol voelen<br />

12. Belangrijke rollen niet meer kunnen vervullen (partner,<br />

ouder, werkgever/werknemer)<br />

13. Voelen dat het leven geen zin en geen doel meer heeft<br />

15. Het gevoel hebben dat ik in mijn leven geen blijvende,<br />

zinvolle bijdrage heb geleverd<br />

16. Voelen dat ik ‘unfinished business’ heb<br />

(onuitgesproken<br />

en onafgeronde dingen)<br />

17. Zorgen omdat ik mijn geestelijke leven niet als zinvol<br />

ervaar<br />

5


11-09-12<br />

Dignity therapy (vgl VU)<br />

n Address psychosocial and existential distress<br />

among terminally ill patients.<br />

n Invites patients to discuss issues that matter<br />

most or that they would most want<br />

remembered.<br />

n Sessions are transcribed and edited, with a<br />

returned final version that they can bequeath to<br />

a friend or family member.<br />

Zingeving<br />

Categorieën :<br />

Vrede, harmonie, vertrouwen, hoop,<br />

acceptatie<br />

Zingeving (meaning)<br />

Verbondenheid<br />

Afronden van het leven, vervulling<br />

Troost<br />

Victor Frankl:<br />

Man’s search for meaning<br />

n Achtergrond<br />

n Mens-zijn in deze tijd: nemen van<br />

verantwoordelijkheid<br />

n Perspectief van eindigheid van het leven<br />

n De menselijke vrije ruimte vs ‘caissonziekte’<br />

Victor Frankl: vrijheid<br />

n Existentiële vacuüm<br />

n Conformisme<br />

n Totalitarisme<br />

n Verveling<br />

n ‘Zondag neurose’<br />

n Macht<br />

n Geld<br />

Victor Frankl:<br />

the meaning of suffering<br />

The triangular model of suffering<br />

n Ongeneeslijke ziekte: confrontatie met een<br />

onvermijdelijke situatie<br />

Professional in de<br />

gezondheidszorg<br />

Dierbaren<br />

n Wat is onze houding ten opzichte van het lijden?<br />

n Hoe nemen we het lijden op ons?<br />

n Laatste kans om zin van je leven te<br />

verwezelijken.<br />

Patiënt<br />

6


11-09-12<br />

n Presentie<br />

Wat kunnen we ‘doen’?<br />

n ‘Latende modus’<br />

n ‘Verdunde ernst'<br />

n Zelfobservatie en zelfreflectie<br />

n Multidisciplinair<br />

Multidisciplinair samenwerken?<br />

n Communicatie?<br />

n Nu: vaak langs elkaar<br />

n Toekomst: graag met elkaar<br />

7

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!