IN 3, oktober 2009 - Internationale Vereniging voor Neerlandistiek

ivnnl.com

IN 3, oktober 2009 - Internationale Vereniging voor Neerlandistiek

zeggen de Beweging van Tachtig (zoals Gollandskie jumoristy 1896). Maar de

Nederlandse poëzie werd in die periode, vreemd genoeg, helemaal niet

vertaald. Dat gebeurde wel met proza, vooral met een sociale en socialistische

strekking: werken van Multatuli (vooral fragmenten uit Max Havelaar) en

Herman Heijermans (zijn toneelstuk ‘Op hoop van zegen’) beleefden tientallen

herdrukken. Verder werden esthetiserende en filosofische werken vertaald die

resoneerden met het symbolisme dat toen in de Russische kunst de heersende

stroming was. Voorbeelden daarvan zijn Psyche van Couperus en het ‘symbolische

sprookje’ De kleine Johannes van Frederik van Eden. Maar vooral werd

toen allerlei ontspanningslectuur vertaald: humoristische en avontuurlijke

verhalen van auteurs wier namen nu totaal vergeten zijn.

Vroege sovjettijd (1917–1934)

Na de Oktoberrevolutie van 1917 nam deze vloed van vertalingen meteen af.

Moskouse en Petersburgse uitgeverijen blijven enige tijd Multatuli en

Heijermans herdrukken, maar de stroom van esthetiserende en ontspannende

lectuur stopte meteen. Er werden werken vertaald van de Vlaamse auteurs Stijn

Streuvels en Cyriel Buysse over het harde boerenleven in Vlaanderen. Zoals H.

Verstraete aangetoond heeft, werden de teksten lelijk verknipt: alle filosofie en

psychologie werd eruit gehaald, zodat alleen maar het troosteloze zwoegen van

de boeren in de kapitalistische maatschappij overbleef (Verstraete 1995).

In de vroege sovjettijd werden bijzonder veel gedichten vertaald, want de

sovjetautoriteiten beschouwden de poëzie als een belangrijk propagandamiddel.

Van de Nederlandse dichters werden de (toen nog) socialiste Henriëtte

Roland Holst en de communist Jef Last gekozen. De Lyrische drama’s van

Henriëtte Roland Holst, waarvan de vertaling in 1921 in Petersburg verscheen,

spelen in het revolutionaire Rusland. Hierbij een typisch fragment uit Het offer:

een gesprek tussen het koor van de Russische arbeiders en het koor van de

Russische arbeidsters die in 1917 de vrijheid hebben verworven en nu hun

buitenlandse kameraden moeten helpen om het Russische voorbeeld te volgen.

Na dit gesprek komt commissaris Oestoichyw binnen en hij legt de arbeiders

uit dat West-Europa nog niet rijp is voor de revolutie.

Een andere stem

Zoete vrijheid is, die van allen is;

stage vrijheid is vrijheid algemeene.

De eerste stem

O makkers maken wij haar algemeen;

dragen wij haar vlammenvaan rond de aarde!

(…)

9

More magazines by this user
Similar magazines