De Duurzame Student

silkesteenwegen

Inhoudstafel

Inleiding

De manier waarop ze de wereld liefheeft

De manier waarop ze zich beweegt

De manier waarop ze studeert

Snelheid en vernieuwen van de wereld

Kwesties

Plaats

De manier waarop ze haar instrumenten beoefent

De manier waarop ze voor haarzelf zorgt


3


Inleiding

Gebaseerd op mijn ontmoeting met Kirste in Vilnius, wordt in dit schriftje

een portret van de duurzame student weergeven. Het is een poging om

een bepaalde manier van te beschrijven over wat de duurzame student

denkt, doet, voelt,…

Het schriftje moet niet begrepen worden als een verzameling praktische

tips om dé manier van leven als een norm op te leggen. Het is

daarentegen bedoeld als een bron van inspiratie om studenten aan het

denken te zetten over hun eigen levensstijl.

Het onderwerp dat centraal staat in dit ontwerp – duurzaamheid –

verdient wellicht ook nog enige toelichting.

In eerste instantie is de duurzame studente iemand die bekommerd is

over onze planeet en hoe zij probeert om op zo’n manier te leven dat zij

deze zo min mogelijk belast. Op deze manier krijgen komende generaties

ook nog de kans om voort te bestaan en zonder problemen in hun

behoeftes te voorzien.


5


Maar dit is echter niet de enige lading van het begrip duurzaamheid. Het

heeft ook iets te maken met de snelheid waarmee je dingen ziet, hoort,

bestudeert, waarneemt,…

Door je omgeving op een meer duurzame

manier benadert, dit wil zeggen op een meer diepgaande en kwalitatieve

manier, dan houdt

dit ook in dat achterliggende structuren in vraag

gesteld moeten kunnen worden met de mogelijkheid om deze ook te

veranderen.

De beschrijvingen zijn gebaseerd op mijn observaties, gesprekken en

ervaringen met Kirste en mijn verdere reis in Vilnius. Verder werd ik

geïnspireerd door volgende auteurs en werken om het portret van de

duurzame student verder

te ontwikkelen: Ilse Geerinck, Dirk Geldof,

Isabelle Stengers, Dick Pels, John Lane,

Jan Masschelein & Maarten

Simons en Hannah Arendt.

Dit schriftje kan afgedrukt worden voor het vertrek op studiereis en

wordt zo de reisgezel van de student. Er is plaats vrij gelaten op de

pagina’s om zelf aanvullingen te doen. Op de digitale versie zal er ruimte

zijn om onder de pagina’s commentaar of bijdragen aan te leveren.

Veel inspiratie- en leesplezier

Silke


6


De manier waarop ze de wereld liefheeft

De duurzame studente bezit een grote liefde voor onze planeet en de

schoonheid die deze aan ons laat verschijnen.

Ze heeft een grote

bekommernis voor het behouden van ongerepte stukken natuur.

Zoals een moeder gefascineerd en gepassioneerd naar haar

pasgeboren baby kan kijken, kijkt zij ook naar de natuur, die zo

krachtig is dat ze zich er telkens weer door kan laten verbazen.

Hoewel ze een grote liefde heeft voor plaatsen op de wereld waar er

weinig menselijke sporen terug te vinden zijn, laat ze zich ook

inspireren door plaatsen waar de natuur – ondanks de ingreep van

de mens op die plaats – toch zijn eigen baan naar de oppervlakte

woedt. Asfaltwegen waar boomwortels doorheen komen, of het

groeien van gras tussen alle bakstenen door.

Maar haar liefde voor de wereld

blijft niet louter hetgeen dat we

natuur noemen. Haar liefde voor de wereld vertaalt zich in het de

zorg voor alles wat zich op deze wereld bevindt. Ze wilt eer doen aan

de schoonheid van onze wereld met al zijn verborgen hoekjes en

kantjes. Dit doet ze door veel aandacht te geven aan de dingen die

ze tegenkomt in de wereld: niet enkel hetgeen dat natuur is, maar ook

(vervallen) huizen, gebouwen,…

Door niet zich als een gehaaste

student van her naar der te bewegen in de stad. Maar door de tijd te

nemen om de wereld: alles wat zich rondom haar bevindt, met volle


9


aandacht in zich op te nemen. De aandacht die ze voor de wereld

heeft zou je als duurzaam kunnen omschrijven: door de tijd te kan ze

de omgeving veel nauwkeuriger in zich opnemen en blijft dit beeld

veel langer hanger. Ze geeft zichzelf letterlijk en figuurlijk de kans

om stil te staan bij de dingen die ze ziet.

Uit dit respect voor de wereld groeit ook voort dat ze een grote

bekommernis in zich draagt voor hoe we met deze wereld omgaan. De

duurzame student heeft een besef dat we met grote voorzichtigheid

moeten omspringen met de vruchten die we van deze wereld plukken.

Ze vindt het dan ook vanzelfsprekend dat we deze niet verspillen. Ze

zal dan ook erop letten dat ze enkel hetgeen bezit dat ze nodig heeft

om te overleven. Ze eet wat de natuur op dat moment te beiden heeft

en als een verzamelaar gaat zelf ook op zoek naar voedingswaren die

niet opgenomen zijn in de economische verkoop. Zo gaat ze in de

natuur op zoek naar kruiden en planten die eetbaar zijn en een

helende werking hebben voor het lichaam. Ze heeft dan ook een

grote bewondering voor mensen die veel weten over kruiden en

bevindt zich graag in hun midden om inspiratie van hen op te doen.

Voor de duurzame studente is deze bekommernis om zorg te dragen

voor de wereld een vanzelfsprekendheid. Het is een natuurlijk

gegeven dat ze bezit. Ze kan niet anders dan zorg dragen voor iets

dat ze zo hard bewondert. Ze heeft nooit anders geweten en voelt als

het enige juiste aan.


10


De manier waarop ze zich beweegt

De duurzame student houdt van onderweg zijn. Net zoals andere

studenten moet ze zich verplaatsen naar de lessen, naar de plaats waar

ze woont, naar de bibliotheek, naar de winkel,… Maar dit doet ze niet

op een gehaaste en snelle manier. Wanneer ze zich verplaatst neemt ze

de tijd om rondom haar te kijken en de omgeving in haar op te nemen.

Haar voorkeur ligt bij het wandelen, als het voor de mens gemaakte

tempo van verplaatsing.

Het tempo van de duurzame student is niet

zoals deze van een persoon die weg lijkt te lopen van zijn herinneringen

of zijn geweten. Die zo snel mogelijk probeert los te komen van hetgeen

wat hem overkomen is. Des te sneller hij stapt, des te sneller hij

probeert te vergeten. Maar de duurzame student wandelt niet om te

vergeten. Zij kan juist door de

verlangzaming van haar passen, de

zekere traagheid die hiermee gepaard gaat, plaatsmaken om aandachtig

te worden voor de omgeving, op een manier dat hetgeen wat je

observeert door je ogen, oren en neus, je intensief beleeft en je lang

bijblijft.


15


Maar de duurzame student verplaatst zich niet enkel wanneer ze ergens

hoort te zijn. Ze houdt er ook van om onderweg te zijn, zonder doel. Om

rond te dwalen binnen of buiten de stad. Ze laat zich niet afleiden door

grote reclameborden en zogezegd aantrekkelijke consumptie

voorzieningen. Ze wordt daarentegen verleid door andere wegen,

achterbuurtjes en kleine hoekjes van de stad. De observaties van de

dingen rondom haar zijn niet zoals die van een toerist, die weet wat hij

wilt zien, en eens dit gezien (of gefotografeerd) te hebben dit kan

afvinken en op zijn volgend doel afloopt. De toerist heeft geen

mogelijkheid om zijn weg te veranderen of dat er iets anders dan je

voorspelt hebt je weg kan kruisen. De duurzame student zal zich niet op

deze oppervlakkige manier laten leiden in het netwerk van toeristische

trekpleisters, maar zal op een meer duurzame manier dingen in zich

opnemen. Dit wil zeggen dat ze niet van de ene naar de andere

bezichtiging host, maar dat ze door het onderweg zijn zonder een

einddoel, zich kan aangesproken voelen.

Doordat ze geen doel, geen eindpunt in haar gedachte heeft, kan ze

verrast worden door datgene ze niet op voorhand al heeft voorspeld.

Door zich op deze manier te verplaatsen, leidt ze zichzelf niet tot

datgene dat ze al weet, maar wordt het mogelijk om ervaringen op te

doen die buiten haarzelf liggen. Dat de realiteit die ze kent kan

doorbroken wordt door onderweg te zijn.


16


Wanneer ze onderweg is, laat ze niet enkel haar ogen toe om te kijken,

maar spoort ze al haar zintuigen aan om de omgeving in zich op te

nemen: de wereld toont zich aan haar niet enkel door zijn beeld, maar

ook door zijn geur, zijn temperatuur, zijn textuur,… aan haar mee te

delen. Geregeld stopt ze even om hiervan notie te nemen. De geur van

een regenachtige zomeravond of van een ijskoude ochtend. Maar ook

de geur van kruiden, van eten in de stad, van afval,… neemt ze in zich

op. Ook hier zien we weer een voorzichtigheid in de manier waarop ze de

dingen in zich opneemt. Ze kan niet weerstaan aan de verleiding om haar

omgeving met precisie in zich op te nemen.

Het is zoals een peuter die nog niet beïnvloed is geraakt door de

snelheid die we onszelf opleggen als we ouder worden (of die door de

maatschappij opgelegd wordt). Peuters zijn niet doelgericht: een peuter

wilt overal stilstaan, alles zien, betasten en ruiken, hij neemt niet de

kortste weg en klimt overal op alle oneffenheden. Hij kent geen

borders.

Wanneer de student zich voor een lange afstand moet verplaatsen,

neemt ze altijd de bus. Dit is het vervoermiddel waarbij ze de meeste

kans krijgt om aandacht te geven aan het landschap waarin ze zich

verplaatst.


17


De manier waarop ze studeert

Snelheid en vernieuwen van de wereld

Het

studeren zal de duurzame student anders invullen dan hoe het

leren nu dominant op de onderwijsagenda staat. Ze kan zich niet vinden

in de manier waarbij studeren wordt ingevuld als louter het verwerven

van bepaalde competenties. Het gaat dan over de kennis vermeerderen

waardoor studenten zich mobieler kunnen inzetten op de arbeidsmarkt,

waardoor de studie volledig in teken komt te staan van te bereiken

vaardigheden die in lijn liggen met wat de economische arbeidsmarkt

verwacht. In deze visie moeten studenten zo snel en zo veel mogelijk

kennis opstapelen, die vaak op voorhand kant en klaar aan hen

overhandigd wordt. Universiteiten staan hierbij niet los van de

economische markt en worden zo aangespoord om met elkaar in

concurrentie te gaan. De prestatiedruk om zoveel mogelijk te publiceren

in zo kort mogelijke tijd neemt daarbij sterk toe.

Maar de duurzame student is bekommerd over de kwaliteit en diepgang

die door deze ontwikkeling het onderspit dreigen te delven.

Ze is ervan overtuigd dat sommige dingen niet versneld kunnen worden,

dat ze de tijd nodig hebben die het verdient en de studie is er zo een

van. Zij vindt dat de universiteit en het studeren los moeten komen te

staan van deze lineaire relatie tussen het studeren en de directe

inzetbaarheid in de samenleving. Zij is van mening dat door het studeren

juist een vertraging mogelijk moet zijn, dat het bezig zijn met de studie


23


niet op een zo snel mogelijk manier gebeurt, ten dienste van de

arbeidsmarkt. Ze neemt dan ook de tijd om op een meer duurzame

manier dingen in zich op te nemen. Duurzaam wilt hier zeggen: op een

meer gefundeerde manier met de materie omgaan en langere tijd met iets

bezig kunnen zijn. Hierbij niet enkel iets vanbuiten leren, maar hier ook

existentiële vraagstukken bij plaatsen. Op deze manier kan de materie

zorgen dat student langere tijd hiermee bezig is en dat dit langer blijft

hangen en nazinderen. Aangereikte materie moet in vraag gesteld

kunnen worden, ze kan geen snelle, kant en klare antwoorden

aanreiken. Bezig zijn met een bepaalde materie of kwestie is een proces

van lange adem en hét juiste antwoord kan in haar ogen nooit

vastliggen. Studeren betekent telkens opnieuw dingen in vraag kunnen

stellen.

Wanneer de student echt bekommerd is om op een duurzame manier met

onze wereld om te gaan, wilt dit zeggen dat erover moet gewaakt worden

dat de wereld telkens opnieuw kan verschijnen.

Want juist omdat

verandering van deze wereld mogelijk is, bestaat er telkens de kans dat

hij op een nieuwe manier ingevuld wordt en daardoor kan blijven

bestaan. Dit is enkel mogelijk wanneer heersende discoursen volledig in

vraag gesteld kunnen worden met de mogelijkheid deze te veranderen.

Daardoor moet voor de student de studietijd en de studiematerie los

komen te staan van een politieke of economische invulling. Het is maar


24


door het telkens te kunnen vernieuwen van de wereld door de

studenten, dat deze wereld kan blijven bestaan.

Een belangrijk aspect bij dit kunnen vernieuwen van de wereld, is het in

vraag stellen van zogenoemde vanzelfsprekendheden en deze niet als

enige waarheid aan te nemen.

Verder heeft de duurzame student een voorliefde voor het schrijven,

een techniek die helpt om te vertragen. Door te schrijven op papier, kan

ze haar gedachten makkelijker ordenen. Het schrijven zelf vraagt een

verlangzaming. Het duurt langer dan te typen op de computer. Het zelf

schrijven dwingt haar om langer stil te staan bij de woorden die ze op

papier zet. Een geschreven tekst is niet zo snel uitwisbaar als letters die

op het scherm zo weg te deleten zijn. Het vraagt om niet zomaar

vluchtig, zonder al te veel na te denken dingen op te schrijven. Het helpt

haar om aandachtig te blijven bij de zaak. Wat op papier staat blijft

langer bewaard. Ze vindt het bovendien een meerwaarde dat door het

schrijven ze ook iets van haarzelf blootgeeft. Geschrift wordt hierdoor

niet vereenvoudigd tot één standaardvorm, maar laat sporen na van

menselijke karakteristieken. Geen met de hand geschreven tekst zal er

nooit hetzelfde uitzien.


25


Kwesties

De kwestie van duurzaamheid: de vraag naar hoe we met onze planeet

kunnen omgaan zodat deze ook voor de komende generaties nog

bestaande kan zijn, is een thema dat de duurzame student logischerwijze

nauw aan het hart ligt. In de universiteit vindt ze ruimte om hier rond na

te denken en over in discussie te gaan met andere studenten.

In deze discussies draait het niet enkel om het geven van zogezegde

rationele argumenten of wetenschappelijk bewezen feiten. Kwesties als

deze van duurzaamheid kunnen niet enkel vanuit een eenzijdige rationele

bril bekeken worden met een sterke nadruk op wat het meest efficiënte

is. Dat de kwaliteit van de argumenten recht evenredig zijn met de mate

in dewelke ze rationeel onderbouwd zijn. De duurzame student zal

echter ook andere zaken in de discussie binnenbrengen: wat zijn onze

opvattingen over deze kwestie? Welke waarden en normen zijn hier van

belang? En welke gevolgen zullen bepaalde beslissingen met zich

meebrengen? Ze zal als het ware de gevoelens die deze kwesties

opwekken niet links laten liggen. Het gaat dan niet enkel over de

economische consequenties, maar ook over sociale rechtvaardigheid en

andere bekommernissen bijvoorbeeld. Hier werd de kwestie van

duurzaamheid aangehaald, maar de duurzame student bekommert zich

evengoed om andere kwesties.


26


Zoals hierboven al werd beschreven onder ‘de wereld kunnen

vernieuwen’, zal de duurzame student de kwesties, die tot onderwerp

van studie worden gevormd in de universiteit, niet benaderen in functie

van het heersende discours van de samenleving. Het gaat er haar echter

om om telkens opnieuw dit discours in vraag te kunnen stellen en dus de

kwestie te bestuderen, zonder dat het zogezegde juiste antwoord al

vast ligt of gegeven is door de huidige samenleving waar zij dan naartoe

moet werken.

De universiteit geeft haar de kans om na te denken over kwesties die

haar bekommeren en zet haar en de universiteit niet in als een

instrument om heersende maatschappelijke problemen op te lossen. Zo

krijgt ze niet bezette tijd en vrijheid die hiermee gepaard gaat om deze

kwesties fundamenteel in vraag te stellen alsook tot een andere

uitwerking te bekomen die niet strookt met de vorige gang van zaken.


27


Plaats

In de bibliotheek van de universiteit voelt de duurzame student zich

goed. Het biedt haar een aangename, rustige omgeving om zich in

bepaalde materie te verdiepen. Ze wordt hier omringd door allerhande

boeken. En ook de bibliotheek is een plaats waar ze niet enkel komt met

een voorbedacht doel. Net als buiten, houdt ze ervan om ook in deze

ruimte rond te dwalen. Ze loopt tussen de boekenrekken door en laat

zich verrassen door boeken die ze doorbladert omdat ze haar in het oog

gesprongen zijn. Door het bekijken van dit ene boek kan ze weer

geïnspireerd worden om naar andere verwante boeken op zoek te gaan

en zo brengt ze soms dagen in de bibliotheek door, al snuisterend

tussen de boeken.

Haar voorliefde voor boeken en geschreven teksten weerhoudt haar er

niet van om ook gebruik te maken van het internet. Dit is een bron van

ontelbare interessante artikels en informatie.


28


De manier waarop ze haar instrumenten beoefent

De duurzame student houdt erg van muziek maken. Ze is gefascineerd

door de grote variëteit aan tonen en geluiden die voort kunnen komen

uit een enkel instrument.

Ze verkiest ervoor om muziekinstrumenten te bespelen vertrekkende

vanuit haar gevoel. Wanneer ze probeert te spelen aan de hand van

partituren, ervaart ze een bepaalde beperking van haar muzikale

vrijheid. Bij het volgen van de noten, zijn deze al op voorhand

vastgelegd. Wanneer ze echter op haar gevoel speelt, is het

gemakkelijker voor haar om haar in de muziek ‘te verliezen’. Ze gaat dan

zo diep op in het bespelen van haar instrument dat ze niet meer door

heeft dat zij aan het spelen is – maar dan lijkt het eerder dat het

instrument haar bespeelt.

Ze speelt graag alleen, maar even graag ook in groep. Dan komt ze

samen met andere muzikanten en maken ze samen muziek door continu

op elkaar in te spelen en te experimenteren, ook dit zonder op

voorhand vastgelegde noten.

De duurzame student heeft speelt niet enkel graag in het moment zelf,

maar heeft ook een interesse in de herkomst van de muziekinstrumenten

die ze beoefent. Ze probeert ook van allerhande voorwerpen zelf

instrumenten te maken, daar kan ze uren mee bezig zijn, het op zoek

gaan naar welke voorwerpen welk geluid kunnen produceren.


33


De manier waarop ze voor haarzelf zorgt

Het lijkt alsof de verleidingen van facebook, instagram, twitter, reclame

voor kleren, parfum,… en al de andere zaken die met de

consumptiecultuur te maken hebben, aan haar voorbij gaan. Deze zaken

lijken geen vat op haar te krijgen, maar glijden als het ware van haar af.

Ze laat zich niet vangen door de continue vergelijking van zichzelf met

anderen die op het eerste zicht meer hebben. Ze is tevreden met de

basismiddelen die ze heeft en voelt geen behoefte om mee te worden

gesleurd in deze ellendige cirkel van altijd maar meer en meer te willen

hebben.

Ze voelt zich daarentegen goed bij de eenvoudige levensstijl die ze

hanteert, het is namelijk deze eenvoud

die tegelijkertijd een enorme

rijkdom bevat volgens haar. Het belangrijkste is dat ze door dit leven op

een duurzame en kwalitatieve manier met haar omgeving: vrienden,

kennissen, objecten,.. in relatie kan treden.


37

More magazines by this user
Similar magazines