06.06.2015 Views

B ER G W A N D ELEN - Op Pad

B ER G W A N D ELEN - Op Pad

B ER G W A N D ELEN - Op Pad

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

Tekst en fotografie Jan Knaapen<br />

B<strong>ER</strong>GWAND<strong>ELEN</strong><br />

‘De pittoreske herdershutten van de brañas (alpenweiden)<br />

zijn het handelsmerk van Somiedo.’<br />

114<br />

3 - 2009


LOPEN TUSSEN B<strong>ER</strong>EN EN WOLVEN IN NOORD-SPANJE<br />

Ze zijn er wel<br />

maar je ziet ze niet<br />

Spanje is veel meer dan een lang strand. Sterker nog:<br />

het bestaat vooral uit binnenland. En daar liggen<br />

talloze prachtige berggebieden, klaar om ontdekt te<br />

worden. Zoals Parque Natural de Somiedo in Asturië.<br />

3 - 2009 115


Vanaf de Peña Salgada overzie<br />

je bijna heel Somiedo. In de<br />

verte lonkt de Cornón: hoger,<br />

nog meer vrijstaand en dus<br />

met nog beter uitzicht.<br />

De beste kans om een echte Asturische<br />

beer te zien is in Proaza. Hier leeft Pablo,<br />

een halftamme berenman in een grote<br />

omheining samen met twee berinnen.<br />

TOCHT 1<br />

DOOR RUIG HOOGGEB<strong>ER</strong>GTE<br />

Het beginpunt is slecht gemarkeerd maar<br />

makkelijk te vinden: bij de bar. Eerst een stevige<br />

café con leche is geen slecht idee trouwens.<br />

De melk is supervers, want de voorkamer is<br />

dan wel verbouwd tot café maar de barman<br />

moet door zijn zoontje onder de koeien<br />

vandaan geplukt worden. Hij is vooral boer.<br />

Pasa nada, we hebben een zee van tijd. Toen<br />

taxichauffeur Simón ons ophaalde bij het<br />

pension in Pola de Somiedo schemerde het<br />

op weg naar Santa Marina nog. <strong>Op</strong> onze<br />

eerste dag van een wandelweekje in Parque<br />

Natural de Somiedo pakken we het meteen<br />

goed aan. Santa Marina ligt op een 1500<br />

meter hoge pasovergang in het Cantabrisch<br />

Gebergte. Het hoogste beginpunt van alle<br />

wandelroutes hier.<br />

Geel-witte markeringen wijzen omhoog<br />

over een modderig keienpad dat vooral<br />

belopen lijkt door de koeien van de barman.<br />

Na een half uurtje bezien we onze<br />

vorderingen: een niet onaangenaam uitzicht<br />

op Santa Marina. De witgekalkte<br />

huizen met grijze leidaken staan gezellig<br />

dicht op elkaar. ’s Winters wordt het hier<br />

bar koud, vertelde de bar-boer.<br />

Maar het wordt nog veel mooier. We verlaten<br />

de gemarkeerde route voor een uitstapje<br />

naar de Peña Salgada.<br />

HI<strong>ER</strong> WIL IK NOOIT ME<strong>ER</strong> WEG<br />

‘Zie je die pootafdrukken? Wat denk je?’<br />

Wolven, besluiten we democratisch. ‘Het<br />

schijnt dat ze hier ook beren hebben.’<br />

Met een beetje zoeken, kompas en gezond<br />

verstand staan we in een uurtje boven.<br />

‘Niet verkeerd!... En dat al om negen uur<br />

’s ochtends.’<br />

Met 1979 meter is dit geen superberg, maar<br />

wat een fantastische mirador. In het oosten<br />

De Feiten<br />

HET GEBIED Parque Natural de<br />

Somiedo in Noordwest-Spanje,<br />

provincie Asturië. Het maakt deel uit<br />

van het Cantabrisch Gebergte, met<br />

toppen tot bijna 2200 m.<br />

DE TOCHTEN Drie dagtochten, variërend<br />

van 4 tot 8 uur lopen. Eén tocht<br />

is uit te breiden tot een tweedaagse<br />

tocht. Zie hiervoor én een vierde,<br />

extra dagtocht www.oppad.nl.<br />

ZWAARTE/MOEILIJKHEIDSGRAAD<br />

Middelzware tochten. In Somiedo zijn<br />

vele andere lichtere of zwaardere<br />

tochten uitgezet.<br />

NAVIGATIE Combi gemarkeerde paden,<br />

wandelkaart en beschrijvingen<br />

uit wandelgids (www.oppad.nl).<br />

BESTE TIJD Buiten de wintermaanden<br />

altijd mogelijk. Mei-juni is de<br />

mooiste tijd.<br />

<strong>ER</strong> NAAR TOE Auto: Utrecht - Oviedo<br />

ca. 1700 km. Vliegen: Amsterdam -<br />

Madrid/Barcelona - Bilbao/Santander/Asturias<br />

(Oviedo); verder met de<br />

langeafstandsbus. Bus: met Eurolines<br />

vanaf Amsterdam, Rotterdam,<br />

Utrecht en Breda naar Oviedo.<br />

OV<strong>ER</strong>NACHTEN Campings, pensions,<br />

herbergen, appartemen ten,<br />

casas rurales.<br />

ME<strong>ER</strong> FEITEN www.oppad.nl.<br />

kijken we op scherpe kammen en met<br />

bronsgroene eikenloof gevulde dalen. Maar<br />

terwijl wij onze eerste energiereep wegwerken<br />

in een koesterende ochtendzon, ligt het<br />

hele noorden van Somiedo nog onder dikke<br />

wattendekens die vanuit zee binnendrijven.<br />

We dalen af naar het pasje Collado el<br />

Muñon, waar we de grens van León en Asturias<br />

oversteken. Een stevig hekwerk verhindert<br />

dat het vee dat ook doet. We dalen af in<br />

een grote ‘jou’ - een ketelvormig dal dat ont-<br />

116 3 - 2009


Soraya kan wandelingenlang<br />

over beren praten<br />

Soraya weet alles van<br />

beren, maar ziet ze<br />

ook maar zelden.<br />

staan is door verzakking. Terwijl Rob naar<br />

een doorgang zoekt, vlei ik mij neer bij de<br />

Fuente de los Pastores. Net als de jous, zijn<br />

die bronnetjes typisch voor kalkgesteente.<br />

En ze geven het lekkerste mineraalwater.<br />

Wie hier met een gekocht flesje rondloopt,<br />

heeft echt een gaatje in zijn hoofd.<br />

Het begint warm te worden. Als we een<br />

kammetje passeren, scheren de eerste vale<br />

gieren rakelings over. Beneden opent zich<br />

een panorama van het type hier-wil-iknooit-meer-weg.<br />

Ver in de diepte ligt het<br />

dorpje Valle de Lago, ons doel voor vandaag.<br />

Daarvóór een steile rotswand en weer<br />

daarvoor de diepgroene Brañas de Soussa.<br />

Brañas zijn hoge bergweides met hutjes voor<br />

herders en vee. De natuurstenen hutjes hebben<br />

de vorm van een iglo. En ongeveer dezelfde<br />

temperatuur en gebrek aan luxe, zo<br />

blijkt als ze een uurtje later inspecteren. Wel<br />

knap dat het koepelvormige dak van losgestapelde<br />

stenen zichzelf draagt.<br />

V<strong>ER</strong>MOMD IN BLOEDROOD<br />

Tussen oogverblindend groene beukenbossen<br />

en weitjes keutelen we relaxed<br />

naar beneden. ‘Kijk eens over dat muurtje.<br />

Het staat hier stijf van de orchideeën!’<br />

Er groeit hier van alles, zelfs orchideeën<br />

die niet in onze meegezeulde orchideeëngids<br />

staan. We spotten Aangebrande<br />

Orchis, Mannetjesorchis, Vleeskleurige<br />

Orchis, Muggenorchis en Vanilleorchis,<br />

zoals te verwachten in vanillekleur, maar<br />

ook vermomd in bloedrood.<br />

‘s Avonds op het terras van restaurant Casa<br />

Miño tellen we onze zegeningen: koel helder<br />

bier en pincho’s, zoals de tapa’s hier heten.<br />

Ober Mario ziet onze modderschoenen<br />

en meldt enthousiast dat hij ook een fervent<br />

montañero is. Ziet hij weleens beren? En<br />

wolven? ‘Jazeker, al is dit niet de beste tijd.<br />

Beren zie je soms in het najaar in de bossen<br />

en de wolven komen ‘s winters dicht bij het<br />

dorp... Maar zijn jullie al bij de FOP geweest?’<br />

Dat is de Fundación Oso Pardo, legt<br />

hij uit, de Spaanse berenstichting.<br />

B<strong>ER</strong>EN OP DE WEG<br />

Wow! De afdruk is niet kinderachtig. En dan<br />

te bedenken dat de Cantabrische beren kleiner<br />

zijn dan hun collega’s elders op aarde.<br />

‘Deze señor was hier een uurtje geleden’,<br />

vertelt Soraya. Ze werkt voor de FOP en<br />

vanochtend is ze onze gids. ‘Beren zien is<br />

mazzel hebben’, zegt ze, terwijl ze haar telescoop<br />

op een groepje gemzen richt.<br />

‘Met deze afdruk moet je al heel blij zijn.<br />

Zelf zie ik er soms wekenlang geen één.’<br />

De FOP probeert de beren te beschermen<br />

en verstoringen te voorkomen want die<br />

kunnen de voortplanting in gevaar brengen.<br />

‘De Spaanse populatie groeit, maar<br />

is nog steeds griezelig klein: ruim honderd<br />

dieren’, vertelt Soraya.<br />

Ze kan wandelingenlang over beren praten.<br />

Over hun voedsel: vooral ontzettend veel<br />

verschillende kruiden, vruchten, blaadjes en<br />

paddenstoelen. En honing. ‘Zie je die bijenkasten<br />

daar? Die zijn vorig jaar door een<br />

beer geplunderd.’ Het is zo’n beetje de enige<br />

zonde van de Cantabrische beren, vertelt<br />

Soraya. Oké, een doodenkele keer pakken<br />

ze een kalfje. De FOP betaalt de schade. Ze<br />

vertelt over hun migratieroutes en over<br />

hun liefdesleven: veel ingewikkelder dan je<br />

zou denken. Soraya kan het weten, want ze<br />

is ‘getrouwd’ met de beren, zegt ze blozend.<br />

TOCHT 2<br />

NAAR M<strong>ER</strong>EN D<strong>ER</strong> STILTE<br />

De volgende dag lopen we van Valle del<br />

Lago, midden in het park, naar het grote<br />

meer Lago del Valle. Een ontspannen wande-<br />

De lagere delen van Somiedo zijn een<br />

onwaarschijnlijk groene lappendeken<br />

van weides en bossen.<br />

Standplaats Somiedo<br />

Somiedo bevat de meest complete verzameling<br />

van alle Noord-Spaanse ecosystemen,<br />

met de bijbehorende flora en<br />

fauna. En dat op een luttele 350 vierkante<br />

kilometer. De UNESCO heeft het daarom<br />

tot International Biosphere Reserve<br />

verklaard. Informatie hierover vind je in<br />

het bezoekerscentrum, evenals over de<br />

opmars van de wolf in Noord-Spanje.<br />

Natuurbeschermers zijn euforisch: van<br />

bijna uitgeroeid in de jaren zeventig tot<br />

dik tweeduizend dieren nu. Onze tochten<br />

starten vanuit Pola de Somiedo, een<br />

gezellig bergdorp met uiteenlopende<br />

accommodatie, winkels, banken en een<br />

postkantoor. Ook het parkkantoor en de<br />

Fundación Oso Pardo vind je hier.<br />

3 - 2009<br />

117


Natuurreis Sierra<br />

Cantabrica met korting<br />

Liever georganiseerd? Voor lezers van <strong>Op</strong><br />

<strong>Pad</strong> biedt reisorganisatie SNP € 50,- korting<br />

op de 8-daagse natuurreis in de Sierra<br />

Cantrabica (reiscode 125070, reissom €<br />

1480 p.p. excl. heen- en terugreis). Je gaat<br />

op pad met deskundige Spaanse wildkenners<br />

in het groene bergland van Somiedo en<br />

de lichtgolvende massieven van noordelijk<br />

Castillië. Met enig geluk worden de vele<br />

uren spieden beloond met waarnemingen<br />

van wolven en beren. Deze reis wordt tevens<br />

begeleid door Jan Knaapen, auteur van dit<br />

stuk, bioloog, natuurfotograaf en auteur van<br />

dit artikel. Reisdata: 29 augustus en 5 september.<br />

Deze aanbieding is geldig in 2009,<br />

mits geboekt voor 31 mei 2009.<br />

<strong>Op</strong> <strong>Pad</strong> heeft een samenwerkingsverband met<br />

SNP. Lezers van <strong>Op</strong> <strong>Pad</strong> kunnen daardoor profiteren<br />

van kortingen. Check daarom altijd<br />

www.snp.nl/oppad.<br />

<strong>Op</strong> weg naar de Cornón loop je door<br />

een stukje Schotland in<br />

Spanje.<br />

118 3 - 2009


Spanje<br />

Zoom in op de routes via de Google Map op www.oppad.nl<br />

De hengst van Antón houdt alles<br />

in de gaten. Dat is niet voor<br />

niks, zoals de vele littekens van<br />

wolventanden aantonen.<br />

ling langs beukenbossen en weides met cabañes<br />

de teite, herdershutten met brem-gedekte<br />

daken. Uiterst pittoreske hobbithuisjes zijn<br />

dat, en zo’n beetje het handelsmerk van Somiedo.<br />

Bij het meer zien we voor het eerst<br />

medetoeristen. Het is zondag, dit is een ideale<br />

picknickplaats en als Spanjaarden ergens<br />

een neus voor hebben dan is het daarvoor.<br />

‘Relaxed dagje zo.’<br />

‘Ja. Achter die bergkam liggen trouwens nog<br />

meer meren.’ We kijken op de kaart. ‘Lagos<br />

de Saliencia’ klinkt intrigerend: de meren der<br />

stilte. Een kwartiertje later werken we onszelf<br />

in het zweet op de toch best steile helling. De<br />

gemarkeerde route leek ons nogal om en zeker<br />

niet de snelste. Het eerste blijkt te kloppen,<br />

het tweede niet. Prikstruiken, los gesteente<br />

en een ernstig uit zijn doen gebrachte<br />

adder compliceren de onderneming. Maar<br />

de uitzichten zijn fenomenaal en op de kam<br />

lopen verse sporen van wolven. ‘Die beesten<br />

zitten overal, waarom zien we ze niet?’<br />

O<strong>ER</strong>PAARDEN<br />

De volgende dag, als we koffie drinken in<br />

een café, ontmoeten we de paardenhouder<br />

Antón Alvarez Sevilla. Hij is niet zo blij. Elk<br />

jaar pakken de wolven ongeveer driekwart<br />

van zijn veulens. Hij neemt ons mee naar<br />

zijn monte, een uitgestrekte ‘bergweide’ aan<br />

de rand van het park. Het kost een uurtje<br />

om de kudde te vinden. De paarden zijn<br />

klein, slank en allemaal zwart-bruin. ‘Asturcones<br />

heten ze, zuivere nakomelingen van de<br />

Keltische oerpaarden die hier voor de jaartelling<br />

rondliepen’, zegt Antón trots.<br />

Er zijn er nog pakweg duizend in heel<br />

Asturië. ‘En dan is het wel zuur als je elk<br />

jaar tientallen veulens kwijtraakt. Zonder<br />

wolven zou mijn kudde nu ruim 300 in<br />

De tochten<br />

1<br />

SANTA MARIA DEL PU<strong>ER</strong>TO –<br />

VALLE DEL LAGO<br />

10,5 KM, 3-4 UUR, +570 M/-845 M<br />

Eenvoudige, uitzichtrijke<br />

doorsteek door ruig hooggebergte.<br />

Begin is op een pas,<br />

waardoor je al snel op hoogte<br />

bent. Facultatieve beklimming<br />

van de Peña Salgada (1979 m).<br />

Afdaling door fraaie beukenbossen<br />

en weides.<br />

2VALLE DE LAGO –<br />

LAGOS DE SALIENCIA V.V.<br />

26 KM, 7-8 UUR, +725/-725<br />

Fraaie lange wandeling. Door<br />

het brede gletsjerdal van Valle<br />

de Lago naar de hooggelegen<br />

meren van Saliencia. Geleidelijk<br />

stijgen. Zelfde weg terug.<br />

Slechts 13 km (350 m stijgen/<br />

dalen) als je alleen tot het eerste<br />

meer (Lago del Valle) wandelt.<br />

3PICO EL CORNÓN<br />

16,5 KM, 4-5 UUR, +860/-860<br />

De Cornón (2188 m) is een fantastische<br />

hoge wandelberg,<br />

een kleine 900 m stijgen vanuit<br />

Santa Marina del Puerto.<br />

Laatste stuk over smalle paden.<br />

Fenomenale uitzichten.<br />

Voor een vierde, extra dagtocht<br />

plus de tweedaagse variant op<br />

tocht 3 zie www.oppad.nl<br />

3 - 2009 119


<strong>Op</strong> zoek naar beren:<br />

turen tot je tureluurs<br />

bent. Maar wie weet...<br />

plaats van 55 paarden tellen.’ Voorzichtig<br />

benadert hij de hengst. ‘En dan moet je<br />

weten dat deze dieren de strijd tegen de<br />

wolven in hun genen hebben. Dit zijn<br />

geen suffe manegepaarden.’ De littekens<br />

op borst en lippen van de hengst spreken<br />

voor zich. Voor Antón mogen alle wolven<br />

bontmantels worden, zou je denken. Maar<br />

dat ligt anders. ‘Het zijn de mooiste wilde<br />

dieren van Spanje.’ Hij kan het weten want<br />

hij ziet ze regelmatig van dichtbij. Rob en ik<br />

kijken elkaar aan: hij wel.<br />

TOCHT 3<br />

NAAR PICO EL CORNÓN<br />

De eerste dag, op de Peña Salgada hadden<br />

we hem al zien liggen: hoger, nog meer<br />

vrijstaand en dus met nog beter uitzicht.<br />

De Cornón (2188 m) is net niet de hoogste<br />

berg van Somiedo, maar wel de aantrekkelijkste.<br />

Bij de tapas en het bier op het terrasje<br />

van Casa Miño lijkt het een uiterst<br />

doenlijke onderneming. Volgens Mario is<br />

het gewoon een wandelberg. Beetje makkelijk<br />

te vinden? ‘Hombre, geen enkel probleem.<br />

Twee uurtjes klimmen, maximaal.’<br />

We nemen tenminste honderd procent<br />

marge en besluiten vroeg te vertrekken.<br />

DE EINDKLIM<br />

‘Ik vind het koud.’<br />

Robs hoofd verdwijnt achter grote ademwolken.<br />

Zwijgend lopen we onszelf de volgende<br />

ochtend warm over een zandweggetje<br />

dat door een blauwgroen berijpte<br />

lappendeken van ommuurde weilandjes<br />

het dal in slingert. <strong>Op</strong> de berghellingen<br />

onthullen de eerste zonnestralen een aquarel<br />

van gele brem en hei in tien tinten<br />

paars en roze. ‘Dit lijkt Schotland wel.’<br />

‘Hé, gemzen!’ <strong>Op</strong> de rotsrichel boven ons<br />

kijkt een gemzenfamilie roerloos op ons<br />

neer. Wij gluren terug door de verrekijker.<br />

Het wedstrijdje staren duurt een kwartier,<br />

dan moeten we toch echt door. Over een pasje,<br />

langs een weitje naar een moerassige vlakte<br />

tussen vage heuvels. Daar houden de verfstrepen<br />

op, het pad ook. De Cornón is goed<br />

te zien, ook het pad naar de top. Maar de beste<br />

route is dat geenszins. Dwarslopende rotsrichels,<br />

sompige veentjes, kleine meertjes en<br />

erg veel vage heuvels. Enfin, na anderhalf uur<br />

kennen we het gebied op ons duimpje en<br />

staan we in een sneeuwveld aan de voet van<br />

de eindklim. Twintig minuten later zijn we<br />

boven. Achter ons, waar we gisteren waren,<br />

strekt zich een eindeloze herhaling van grijswitte<br />

kalkruggen en diepgroene hellingen<br />

uit. Voor ons en heel veel lager dient zich een<br />

totaal andere wereld aan: de Spaanse meseta,<br />

de zinderende hoogvlakte die het natuurlijke<br />

habitat van de meeste Spanjaarden vormt.<br />

Schaars begroeide lage bergen in mediterraan-warme<br />

kleuren trillen in de ochtendwarmte.<br />

‘Ook niet verkeerd’, vat Rob het<br />

spectaculaire panorama samen.<br />

Zelf wandelen in<br />

Parque Natural de Somiedo?<br />

Cistusrozen groeien op<br />

warme hellingen aan de<br />

zuidkant van het park.<br />

Uitgebreide praktische informatie bij deze tochten vind je in een pdf op onze website.<br />

Hierin is ook een extra dagtocht opgenomen en een globale beschrijving van een tweedaagse<br />

variant op tocht 3 uit dit verhaal.<br />

Deze en nog veel meer tochten (waaronder een 6-daagse en een 4-daagse trektocht en<br />

een tweetal mtb-tochten) worden ook beschreven in de Dominicus-gids Trektochten in het<br />

Cantabrisch Gebergte en de Picos de Europa van Jan Knaapen. Zie www.dominicus.info.<br />

oppad.nl<br />

Download de pdf met<br />

praktische informatie<br />

120 3 - 2009

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!