er eeten b - Instituut Verbeeten

verbeeten.nl

er eeten b - Instituut Verbeeten

Inhoud InhoudWelkom Welkom in in Instituut Instituut Verbeeten Verbeeten 4 4Kanker Kanker 55Radiotherapeut-oncologen 88Afspraken 99Kennismaking 10 10Voorbereiding van de behandeling 11 11De De bestraling 13 13Brachytherapie 15 15Controle Controle 16 16BijwerkingenBijwerkingen1717VoedingVoeding1818DiëtistDiëtist1919Maatschappelijk werker (SORG-consulent)Maatschappelijk werker (SORG-consulent)2020Mammacare-consulentMammacare-consulent2222(Stoppen met) Roken(Stoppen met) Roken2323Infotheek Oncologie 24Infotheek Oncologie 24Privacy 26Privacy 26Klachtenprocedure 27Klachtenprocedure 27Cliëntenraad 27Cliëntenraad 27Routebeschrijving 28RoutebeschrijvingVergoeding vervoer2830Vergoeding vervoerOverzicht belangrijke telefoonnummers3031Overzicht belangrijke telefoonnummers 31


KankerDe meeste mensen die worden verwezen naar de afdeling Radiotherapie van InstituutVerbeeten, hebben een vorm van kanker. Zonder nadere omschrijving valt vrijwelniets te zeggen over de ernst hiervan. Er bestaan namelijk meer dan honderdverschillende vormen van kanker. Kanker kan op elke plaats in het lichaamvoorkomen.In het dagelijkse leven is kanker een naam die meteen veel angst oproept.Daarom is het belangrijk dat u zowel de aard van uw aandoening als de ernst ervankent. Wij zijn er ook van overtuigd dat u, mits goed geïnformeerd, beter in staat bentom alle indrukken die u krijgt, te verwerken.CeldelingKanker ontstaat wanneer een lichaamscel zich ongeremd vermenigvuldigt. Onslichaam is opgebouwd uit miljarden cellen, de bouwstenen van ons lichaam.Voortdurend worden door celdeling nieuwe cellen gevormd. Dit is noodzakelijk voor degroei, maar ook voor het vervangen van beschadigde en verouderde cellen.De celdeling wordt nauwkeurig door het lichaam geregeld en gecontroleerd.Elke cel bevat erfelijk materiaal, materiaal dat wordt overgegeven van ouder op kind.Hier bevindt zich informatie die bepaalt wanneer een cel moet gaan delen en wanneerde cel daar weer mee moet stoppen.Soms gaat er iets mis met de celdeling. Het lichaam beschikt over zogenaamde„reparatiegenen‟ die ervoor zorgen dat schade wordt hersteld. Als ditbeschermingssysteem faalt, dan kan het erfelijk materiaal dat de deling, groei enontwikkeling van de cel regelt, fouten vertonen. Dit kan leiden tot ongecontroleerdeceldeling en zo ontstaat een gezwel of een tumor.Er zijn goedaardige en kwaadaardige gezwellen en tumoren. Bij kwaadaardigetumoren spreken we van kanker. Kwaadaardige tumoren kunnen omliggende organen of weefsels binnen dringen.Bovendien kunnen groepjes cellen losraken en via de lymfe- of bloedbanen inandere organen terecht komen. Dat noemen we uitzaaien. Goedaardige tumoren, bijvoorbeeld wratten, groeien niet door andere weefselsheen en verspreiden zich niet door het lichaam.5


Hoe ontstaat kanker?Hoewel het nog lang niet duidelijk is waarom kanker ontstaat, zijn er wel factoren diehet risico op kanker verhogen. Blootstelling aan schadelijke stoffen is één van diefactoren. Roken is één van de bekendste. Ook de ultraviolette straling van zonlichtkan schadelijk zijn. Tenslotte zijn er nog biologische veroorzakers zoals hormonen envirussen.Daarnaast speelt leeftijd een belangrijke rol. Op hogere leeftijd ben je kwetsbaardervoor hart- en vaatziekten, maar ook voor kanker. De celdeling kan makkelijkerontregeld raken. Bovendien is het lichaam op latere leeftijd minder goed in staat omschade zelf te repareren. Omdat mensen tegenwoordig gemiddeld veel ouder wordendan vroeger, neemt het aantal mensen met kanker toe.Hoe wordt kanker behandeld?Op dit moment worden de volgende methoden het meest toegepast om kanker tebehandelen.Operatie of chirurgieDit is de oudste methode, waarbij de tumor zo goed mogelijk wordt weggenomen.Helaas is het niet altijd mogelijk om de tumor te bereiken zonder andere organente beschadigen.Bestraling of radiotherapieRadiotherapie is de behandeling van kwaadaardige tumoren met straling. Debehandeling werd ontdekt aan het eind van de 19 e eeuw. De straling beschadigthet erfelijk materiaal in de cel (DNA). Daardoor verliest de kankercel het vermogenom te delen en gaat dood. In het algemeen kunnen gezonde cellen zich beterherstellen van straling dan kankercellen.ChemotherapieChemotherapie is de behandeling van kanker met medicijnen die een celdodendeffect hebben of de celdeling remmen. Deze methode bestaat ongeveer zestig jaar.Na toediening komen de medicijnen in het bloed terecht en worden ze via hetbloed door het hele lichaam verspreid.6


HormoontherapieOp een aantal plaatsen in het lichaam, bijvoorbeeld in de schildklier en in deeierstokken, maakt het lichaam zelf stoffen. Deze stoffen noemen we hormonen. Aldie hormonen vervullen een eigen taak. Bij hormoontherapie worden medicijnentoegediend die de werking van hormonen remmen of blokkeren.ImmunotherapieImmunotherapie, de nieuwste van deze 5 behandelingen, is een behandeling metmedicijnen die de afweerreactie van het menselijk lichaam tegen kankercellenstimuleert.Soms worden de genoemde behandelingen apart toegepast, maar vaak bestaat eenbehandeling uit een combinatie van behandelmethoden. De verschillendebehandelmethoden moeten goed op elkaar zijn afgestemd om een zo goed mogelijkresultaat te bereiken.Ons instituut is gespecialiseerd in bestraling ofwel radiotherapie.7


Radiotherapeut-oncologenMevr. K.A.J. De WinterMevr. D.B.P. EekersMevr. F.L.A. KoppeA.M. EngelenJ.A.L. MetsaarsS.B. OeiR.L. PoorterPh.M.P. PoortmansT. RozemaL.J.E.E. ScheijmansTh. VeningaAlgemeen artsP.J.M. de BrouwerRadiotherapeut-oncologen in opleidingInstituut Verbeeten is een opleidingsziekenhuis, daarom kunt u behandeld wordendoor een radiotherapeut-oncoloog in opleiding. Deze artsen rouleren oververschillende afdelingen. Zij werken altijd onder supervisie van een radiotherapeutoncoloog.BereikbaarheidUw behandelend arts kunt u bereiken via de doktersassistente,telefoonnummer: 013 – 594 75 65 (bereikbaar tussen 8.30 – 12.30 en 13.30 –17.00 uur)Buiten kantoortijden is geen arts aanwezig.8


AfsprakenAlle afspraken worden gemaakt door het Team Consult en het TeamPatiëntenplanning. Een medewerker van het Team Consult neemt telefonisch contactmet u op om een afspraak te maken voor het eerste gesprek. Na dit eerste gesprekkrijgt u een afspraak mee voor de voorbereiding van de bestraling. Dit is een afspraakvoor een CT-scan, soms ook een afspraak voor de mouldroom, waar maskers enandere hulpmiddelen worden gemaakt.Als u komt voor de bestralingsvoorbereiding krijgt u de afspraak voor de eerstebestraling. Tijdens een bestralingsbehandeling krijgt u bij de balie radiotherapie opdonderdag de afspraken voor de komende week mee. Dit zijn niet alleen afsprakenvoor de bestralingen, maar ook andere afspraken die u in het instituut heeft, zoalscontroles bij uw arts en de diëtist.De afspraken worden telkens voor vijf werkdagen gemaakt, van maandag tot en metvrijdag. Mocht u elders afspraken hebben waar rekening mee gehouden moet worden,geeft u dit dan zo spoedig mogelijk door, uiterlijk op de dinsdag voorafgaande aan debetreffende week. Na dinsdag kunnen wijzigingen voor die week alleen nog via hetbestralingstoestel geregeld worden. Elke wijziging heeft gevolgen voor de afsprakenvan andere patiënten.In Instituut Verbeeten wordt hard gewerkt om de gemiddelde wachttijden teverkorten. Ook u kunt ons hierbij helpen. Laat het ons zo snel mogelijk weten als uniet kunt komen op een voor u gemaakte afspraak. Een andere patiënt kan dan in uwplaats komen.Voor vragen betreffende uw bestralingsafspraken,telefoon 013 – 594 76 46(bereikbaar tussen 8.45 – 11.30 en 14.00 – 16.30 uur)Voor vragen betreffende uw controle-afspraken,telefoon 013 – 594 76 45(bereikbaar tussen 8.45 – 11.30 uur)Hebt u nog andere vragen over ons afsprakensysteem,dan kunt u die stellen aan onze medewerkers bij debalie radiotherapie.Wachtruimte radiotherapie9


KennismakingHet eerste gesprek met de radiotherapeut-oncoloog (bestralingsarts) in InstituutVerbeeten neemt ongeveer een uur in beslag. Wij vragen u uw identiteitsbewijs, degegevens van uw ziektekostenverzekering en uw ponsplaatje mee te brengen.Gesprek met de radiotherapeut-oncoloogU meldt zich bij de receptie in de centrale hal.Een medewerker verzorgt de inschrijving en beantwoordt uw eerste vragen. Daarnahebt u een gesprek met één van de bestralingsartsen.De arts beschikt over uw gegevens uit het ziekenhuis.Aan de hand van deze gegevens, en na een lichamelijk onderzoek, bespreekt hij uwbestralingsplan met u en geeft u uitleg over uw bestraling.Tijdens de verdere voorbereidingen voor de bestraling wordt het definitievebestralingsplan opgesteld.PasfotoTijdens de inschrijving wordt van u een pasfoto gemaakt. De foto wordt bewaard bijuw gegevens. Sommige namen komen veel voor. Uw pasfoto gebruiken wij ommisverstanden en patiëntenverwisselingen te voorkomen. Ook wordt het gebruikt alsgeheugensteun wanneer één van uw behandelaars telefonisch, door of over u, wordtgeraadpleegd.BloedonderzoekUw behandelend arts vertelt u of er bij u bloed geprikt moet worden. Het kan somsvan belang zijn om te weten hoe uw bloed is samengesteld bij het opstellen van eenbestralingsplan.Voor bloedafname hoeft geen aparte afspraak te worden gemaakt.10


Voorbereiding van de behandelingDe mouldroomIn de mouldroom worden hulpmiddelen gemaakt die bijdragen aan een nauwkeurigebestraling. Voor een bestraling in het hoofd-halsgebied wordt bijvoorbeeld eenmasker gemaakt. Op het masker worden later markeringslijnen aangegeven en hethelpt u bij het stilliggen tijdens de bestralingen. Uw ademhaling wordt niet gehinderd,want mond en neus blijven vrij. Een afspraak voor de mouldroom proberen wij tecombineren met uw afspraak voor het eerste gesprek of met uw afspraak voor de CTscan.Maken van een masker11


De CT-scanEen CT-scan (een computer tomografisch onderzoek) wordt gebruikt om eenbestralingsplan op te stellen. Als u een afspraak voor de CT hebt, verwijst dereceptionist in de centrale hal u naar de betreffende wachtruimte.Het maken van een CT-scan duurt ongeveer een half uur.Bij het maken van deze scan worden, met röntgenstralen, afbeeldingen gemaakt vandwarsdoorsneden van uw lichaam. U ligt in dezelfde houding en op eenzelfde tafel alslater tijdens de bestralingen. De tafel schuift tijdens het maken van de foto‟slangzaam door een grote ring waarbij een smalle bundel röntgenstralen in enkeleseconden om het lichaam draait.CT-scanMaken bestralingsplanEen computer verwerkt deze bundeltjes tot röntgenfoto‟s. Soms wordt tijdens of vlakvoor het maken van de CT-scan, een contrastmiddel toegediend. Dit contrastmiddelmaakt het te bestralen gebied beter zichtbaar op de foto‟s.Tijdens de CT-scan worden markeringspunten op uw huid aangebracht. Dit gebeurtmet een viltstift. De inkt kan soms afgeven op uw kleding. Wij raden u aan niet uwbeste kleding te dragen.Ook worden tatoeagepuntjes gezet die later nodig zijn als uitgangspunt voor debestralingen.Na het maken van de CT-scan krijgt u de afspraak mee voor de eerste bestraling.PatiëntenbesprekingMet de röntgenfoto‟s die gemaakt zijn bij de CT-scan, wordt een bestralingsplangemaakt door de bestralingsarts en de radiotherapeutisch laborant. Er wordt bepaaldhoe u exact bestraald gaat worden en de bestralingstijd wordt berekend.In een gezamenlijk overleg van radiotherapeut-oncologen en klinisch fysici wordt ditbestralingsplan doorgenomen en definitief vastgesteld.12


De bestralingDe receptionist in de centrale hal verwijst u naar de wachtruimten voor debestralingstoestellen. Daar meldt u zich bij de balie radiotherapie.Elk bestralingstoestel heeft een eigen wachtruimte, aangeduid met een mineraal eneen kleur. Dit zijn:• Opaal-oranje• Saffier-blauw• Robijn-rood• Smaragd-groen• Zilver-grijs• Fluoriet-lila• Jade-groen• Onyx-zwartMeestal wordt u op tijd geholpen, echt oponthoud ontstaat zelden, ondanks datdagelijks ruim 250 mensen worden bestraald.Een radiotherapeutisch laborant komt u uit de wachtkamer halen. Als het nodig iskrijgt u in de kleedkamer een badjas om de dienstgang over te steken naar debestralingsruimte. Voordat u op tafel gaat liggen zal de laborant ter controle naar uwgeboortedatum vragen. De radiotherapeutisch laborant vertelt u hoe u bestraaldwordt en hoelang de bestraling duurt.U ligt in de bestralingsruimte op dezelfde wijze op tafel als bij de CT-scan.De laboranten stellen de stralenbundel nauwkeurig in. Dit gebeurt met de laserlijnenen de tatoeagepuntjes. Het bestralingsveld wordt nagebootst door een lichtbundel.Wanneer dit instellen klaar is, verlaten de laboranten de bestralingsruimte om in debedieningsruimte het toestel aan te zetten. Straling voelt u niet en ziet u niet.Bestraald worden doet dus géén pijn. Tijdens de bestralingen worden regelmatigcontrolefoto‟s gemaakt. Deze zijn bedoeld om te controleren of u telkens op dezelfdemanier op het bestralingstoestel ligt. De foto‟s zijn niet geschikt om het resultaat vande behandeling te beoordelen.U bent tijdens de bestraling alleen. Via een camera en een intercomsysteem houdende laboranten u vanuit de bedieningsruimte in de gaten. Er bestaat geen verbandtussen de ernst van de aandoening en de duur van de behandeling.De keuze voor een bestralingstoestelAard, uitbreiding en plaats van de aandoening bepalen de soort bestraling en dedaarbij horende energie. De behandeling vindt plaats op één van de achtbestralingstoestellen. Deze toestellen (lineaire versnellers) kunnen verschillendesoorten straling en stralingsenergieën opwekken, bijvoorbeeld röntgen- ofelektronenstraling. Het instituut beschikt over 6 lineaire versnellers op de locatieTilburg en 2 lineaire versnellers op de locatie Breda. Met deze lineaire versnellerskunnen deels dezelfde soorten straling en stralingsenergieën worden opgewekt. Ditmaakt het mogelijk dat, bijvoorbeeld wanneer aan het toestel waar u wordt bestraaldtechnisch onderhoud plaatsvindt, u op een van de andere toestellen bestraald wordt.Ook kan het voorkomen dat u op een zaterdag, een feestdag of in de avondurenwordt behandeld. U wordt daarover geïnformeerd door de baliemedewerker, door delaborant of uw arts.13


Oncologisch DagcentrumSommige behandelingen worden gegeven in combinatie met chemotherapie. Als dezemedicijnen via een infuus toegediend moeten worden, kan dit plaatsvinden op hetOncologisch Dagcentrum van het TweeSteden ziekenhuis.Ook een bloedtransfusie vindt daar plaats. Het Oncologisch Dagcentrum is te bereikenvia de verbindingsgang met het TweeSteden ziekenhuis.Bestralingstoestel FluorietGastvrouwenOp locatie Tilburg zijn in de wachtruimten regelmatig gastvrouwen aanwezig. Zij zijnvrijwilligers, aangesloten bij de UVV (Unie Van Vrijwilligers). De gastvrouwen bieden ukoffie en thee aan. Voor afleiding kunt u met hen een praatje maken.Ook verwijzen wij u voor een hapje of een drankje naar ons bezoekersrestaurant “BonAppetit”. U vindt “Bon Appetit” naast de hoofdingang.Op de locatie Breda kunt u koffie en thee verkrijgen uit de automaat in dewachtruimte van bestralingstoestel Onyx.14


BrachytherapieInwendige bestraling (brachytherapie)Naast uitwendige bestraling is het mogelijk dat de bestraling inwendig wordt gegeven.Dit wordt brachytherapie genoemd. Dit gebeurt met radioactieve bronnen, die in hetlichaam gebracht worden.Vaak wordt u hiervoor opgenomen op de dagbehandeling, soms moet u één of enkelenachten opgenomen blijven.Wanneer u een inwendige bestraling krijgt, zult u hierover geïnformeerd worden dooruw arts.Deze zal ook met u bespreken of een opname noodzakelijk is.Kamer op de afdeling brachytherapieAfdeling OncologieHet kan voorkomen dat u voor de duur van de (inwendige) bestraling moet wordenopgenomen op de afdeling (klinische) oncologie. Deze afdeling is gelegen in hetTweeSteden ziekenhuis. Het instituut is met een verbindingsgang verbonden aan hetTweeSteden ziekenhuis.15


ControleControle tijdens de behandelingenTijdens uw bestralingsperiode maken wij regelmatig een afspraak voor u met uwbestralingsarts.Deze afspraak wordt gecombineerd met uw bestraling. Voor deze afspraak meldt uzich bij de balie radiotherapie.Controle na de bestralingenDe bestralingsarts bespreekt met u of en wanneer controle in Instituut Verbeetennodig is.Een definitieve afspraak krijgt u enkele weken van te voren toegestuurd.EnquêteWij streven er naar zorg te verlenen die door alle patiënten op elk gebied positiefwordt ervaren. Om die zaken te verbeteren die wellicht nog niet helemaal goed gaan,willen we gebruik maken van de ervaringen en informatie van de patiënten. Tijdensde bestralingen krijgt u een enquêteformulier uitgereikt. Ons verzoek is of u zovriendelijk wilt zijn even de tijd te nemen voor het invullen van de korte enquête.Deze wordt geheel anoniem verwerkt.16


BijwerkingenHoewel wij er alles aan doen om bijwerkingen te voorkomen, zijn ze niet altijd tevermijden. Ze kunnen per behandeling en ziekte verschillen. Voor meer informatiekunt u daarom terecht bij uw behandelend arts, de laboranten of de folder die zichricht op uw specifieke behandeling.HuidreactieIn de loop van de bestralingsperiode kan het gedeelte van de huid dat wordt bestraaldeen reactie vertonen. Deze reactie kenmerkt zich door roodheid, jeuk, schilferen ofdroogte. Om een dergelijke reactie zoveel mogelijk te voorkomen, geven we u enkeleadviezen hoe u uw huid tijdens de bestralingsperiode en tot ongeveer 2½ week na debehandeling (tot de huidreactie minder wordt) het beste kunt verzorgen.AdviezenOnderstaande adviezen gelden alleen voor de huid binnen het bestralingsgebied. Gebruik handwarm water bij het wassen of douchen. Niet te lang baden of „weken‟ in water. Gebruik geen geparfumeerde zeep. De bestraalde huid droog deppen. Gebruik geen verzorgingsproducten zoals poeder, zalf, crème en make-up. Wilt u deodorant gebruiken, gebruik dan een roller of een stick. Gebruik geen scheerzeep. Wij adviseren u om droog te scheren. Probeer niet te krabben als de huid gaat jeuken. Eventueel kan de bestralingsartseen zalf voorschrijven die het jeuken beperkt. Wij raden u aan niet te gaan zwemmen. Plak geen pleisters op de bestraalde huid. Vermijd direct zonlicht.Voor advies of verzorging van een huidreactie kunt u terecht bij het zorgteam.Telefoonnummer: 013 -594 76 12VermoeidheidTijdens en na de behandeling kunt u meer vermoeid zijn dan normaal.Deze vermoeidheid wordt niet alleen veroorzaakt door de grootte van hetbestralingsgebied, maar ook door de verwerking van de diagnose en de somslangdurige behandeling. Het is daarom verstandig niets te forceren en uw activiteitenen rustperiodes goed over de dag te verdelen. Een te vol programma kort na debestralingsperiode is niet aan te bevelen. Het is beter uw activiteiten langzaam uit tebreiden.17


VoedingEen goede voedingstoestandGoede voeding helpt om goed in conditie te blijven en om uw weerstand tijdens debestraling zo optimaal mogelijk te houden. Goede voeding is ook belangrijk voor hetherstel na de behandeling. Het is niet nodig om een speciaal dieet te volgen.Voldoende drinkenDoor voldoende te drinken zijn uw nieren beter in staat om afvalstoffen uit tescheiden. Het advies is om tijdens de bestraling ongeveer 10 koppen of bekers vochtper dag (1½ liter) te drinken. Als u ook met chemotherapie wordt behandeld heeft umeer vocht nodig: 14 koppen (2 liter). Dat kan zijn: water, melk, karnemelk, yoghurt,vla, bouillon, soep, vruchtensap, limonade, koffie en thee.Goede voedingWij streven er naar uw gewicht in de bestralingsperiode stabiel te houden. Aan uwgewicht is te zien of u voldoende energie (calorieën) gebruikt. Uw gewicht blijft stabielals u voldoende gebruikt, stijgt als u teveel eet en daalt als u te weinig gebruikt.Behalve voldoende calorieën moet uw voeding ook voldoende eiwitten, vitamines enmineralen bevatten ter bevordering van uw conditie en weerstand.Ga na of u iedere dag gebruik maakt van: 2-3 bekers melkproducten (melk, karnemelk, yoghurt, kwark, vla, pap) 1-2 plakken kaas 1-2 plakken vleeswaren 100 gram vlees, vis, kip, ei of vegetarische vleesvervangers 3-4 lepels groenten 2 stuks fruit of vruchtensappen.En naar behoefte: brood (bruin, meergranen) of graanproducten (havermout, Brinta, muesli) aardappelen, pasta of rijst boter, margarine, halvarine of olie.18


DiëtistWanneer uw voedingstoestand minder goed is of als u een bestraling krijgt, dievoedingsproblemen kan veroorzaken, krijgt u in uw eerste bestralingsweek eenafspraak met de diëtist. Zij kijkt met u naar uw voedingspatroon en kijkt welkeaanpassingen of aanvullingen nuttig of noodzakelijk zijn. Afhankelijk van de plaatswaar u bestraald wordt en de klachten die u heeft, kunnen vervolgafspraken volgen.Het is prettig als degene die uw eten verzorgt met u meekomt.Meer informatie over voeding bij kanker vindt u in brochures die u kunt verkrijgen bijInfotheek Oncologie en bij de diëtisten.BereikbaarheidAan het instituut zijn drie diëtisten verbonden: Laura Borsoi Marjolanda Kennis Lisette van MiertU kunt bij de balie radiotherapie ook zelf een afspraak vragen met de diëtist als uvragen heeft over voeding, speciale diëten of producten.Ook kunt u bellen tijdens het telefonisch spreekuur, dagelijks tussen 12.00 en 13.00uur.De diëtisten zijn bereikbaar via het algemene telefoonnummer: 013 – 594 77 77.Email: voedingsinfo@bvi.nlVeel gestelde vragenIs het goed om extra vitamines of mineralen te slikken?Als u dagelijks een goede voeding gebruikt, krijgt u voldoende stoffen binnen voor uwconditie en weerstand en zijn extra vitamines of mineralen niet nodig. Dat is wel hetgeval als u door ziekte of door behandeling minder goed kunt eten of bepaaldeproducten helemaal niet meer gebruikt. Het is dan goed om dagelijks een multivitaminen-mineralenpreparaatte gebruiken. Bij de drogist, apotheek en supermarktzijn verschillende merken te koop als pil, capsule of bruistablet. Een teveel aanvitamines en mineralen kan schadelijk zijn. Kijk op de verpakking en kies eenpreparaat dat vitamines en mineralen bevat tot 100% van de ADH (AanbevolenDagelijkse Hoeveelheid).Mag ik alcohol gebruiken?Alcohol, mits in bescheiden hoeveelheid, heeft geen nadelige invloed op debehandeling. Bij sommige medicijnen mag u geen alcohol gebruiken.Bij een bestraling van de mond of keel is het niet verstandig om sterk alcoholischedranken te gebruiken.19


Maatschappelijk werker (SORG-consulent)Te horen krijgen dat u kanker hebt geeft een enorme schok, er verandert veel in uwleven en dat van uw naasten. Niet alleen lichamelijk, maar ook emotioneel, sociaal engeestelijk krijgt u veel te verwerken. Angst, onzekerheid, woede en verdriet, allemaalemoties die bij het ziektebeeld horen. Daarnaast spelen er mogelijk allerlei vragendoor uw hoofd, bijvoorbeeld wat betreft uw werk, kinderen en verdere toekomst.Praten met anderen kan u helpen antwoorden op uw vragen te vinden. Ook zult ubeter met uw ziekte en de daarbij behorende behandelingen om kunnen gaan, als uuw vragen en emoties kwijt kunt.In Instituut Verbeeten kunt u bij de maatschappelijk werker terecht met uw vragen,gedachten en gevoelens rondom uw ziek zijn. De maatschappelijk werker maakt deeluit van de behandeling en de zorg. Patiënten en hun naasten, die naar aanleiding vande ziekte vragen of problemen hebben of behoefte hebben aan een gesprek over hunsituatie, kunnen een beroep doen op de maatschappelijk werker.Waar staat de SORG-consulent voor?Sociaal:betrekking hebbend op de menselijke samenlevingOncologisch:leer van de kwaadaardige gezwelziektenRadiotherapeutisch:behandeling met röntgen- en radioactieve stralenGezondheid:toestand van welzijn in geestelijk, lichamelijk en/of maatschappelijk opzichtConsulent:deskundige raadgever.Welke hulp en begeleiding kan de maatschappelijk werker u bieden?Behulpzaam zijn bij praktische vragenWanneer er bijvoorbeeld huishoudelijke hulp, verpleegkundige hulp of opvang van dekinderen nodig is. Ook kan het zijn dat u een speciale voorziening in huis nodig hebtof vragen hebt gericht op werk en financiën.Bieden van ondersteuningPraten om u over een dieptepunt heen te helpen zodat u de draad weer op kuntpakken. Dit geldt niet alleen voor u maar ook voor uw naasten. Een gesprek kanopluchten en weer kracht geven.20


Psychosociale begeleidingHet geven van adviezen en psychosociale begeleiding in het omgaan met de ziekte ende beperkingen die dit met zich mee kan brengen.BemiddelenBemiddelen bij verwijzing naar andere hulpverlenende instanties.KostenAan de gesprekken met de maatschappelijk werker zijn geen kosten verbonden.PrivacyUw gegevens worden vertrouwelijk behandeld. Wanneer de maatschappelijk werkerhet belangrijk vindt om anderen (zoals artsen of laboranten) van uw situatie op dehoogte te stellen, bespreekt zij dit vooraf met u.BereikbaarheidAan Instituut Verbeeten zijn twee maatschappelijk werkers verbonden: Lindsay Benders Nelly PeetersKamer maatschappelijk werkU kunt op eigen initiatief, op advies van de behandelend arts of een anderemedewerker van Instituut Verbeeten een afspraak maken. Dat kan tijdens debehandeling, maar ook als u terugkomt voor een controle-afspraak. Een afspraakmaakt u bij de balie van de bestraling. Op de afgesproken dag neemt u plaats in dewachtkamer en wordt u door de maatschappelijk werker opgehaald. De duur van hetgesprek is ongeveer een uur.Het is ook mogelijk de maatschappelijk werker telefonisch of per mail te bereiken. Ukunt dan zelf een afspraak maken of een gesprek per telefoon voeren.Telefoonnummer: 013 - 594 77 77Email: maatschappelijkwerk@bvi.nl21


Mammacare-consulent‘Mamma’ betekent borst, ‘Care’ betekent zorgDe mammacare-consulent is het aanspreekpunt voor borstkankerpatiënten tijdens enna de behandeling in Instituut Verbeeten. U kunt bij haar terecht met al uw vragen enproblemen die te maken hebben met uw ziekte. De mammacare-consulent werktnauw samen met uw behandelend arts, waardoor zij goed op de hoogte is van uwspecifieke situatie.Welke hulp en begeleiding kan de mammacare-consulent u bieden?Informatie en adviesDe consulent biedt u een luisterend oor en probeert u te helpen met informatie,begeleiding, advies en praktische tips. Voorbeelden hiervan zijn: voorlichting over uwziektebeeld, informatie over huidverzorging en lotgenotencontact.OndersteuningDaarnaast kan zij met u ingaan op de bijwerkingen die u heeft als gevolg van uwbehandeling. Hierbij kunt u onder andere denken aan vermoeidheid en problemenmet seksualiteit.DoorverwijzenOp uw verzoek kan zij u doorverwijzen naar andere hulpverlening binnen onsinstituut, zoals de diëtist of de maatschappelijk werker (SORG-consulent).Daarnaast kan zij praktische zaken voor u regelen, zoals thuis-, gezinszorg offysiotherapie.BereikbaarheidAan Instituut Verbeeten zijn twee mammacare-consulenten verbonden: Jolanda Timmermans Karin van der SandenU kunt op eigen initiatief of via uw behandelaars een afspraak maken.Telefoonnummer: 013 - 594 75 71Email: mammacare@bvi.nlKamer mammacare-consulenten22


(Stoppen met) rokenInleidingIedereen weet dat roken slecht is. Vaak denken mensen echter dat het te laat is omte stoppen met roken, wanneer de diagnose kanker gesteld is.Het tegendeel is waar. Stoppen met roken heeft altijd zin en vaak zelfs nog meer bijde diagnose van kanker.AchtergrondReeds in de jaren 70 werd bewezen dat radiotherapie beter werkt in een zuurstofrijkmilieu. Aangezien bij rokers tussen de 20 en 30% van het hemoglobine “geblokkeerd”wordt door koolmonoxide, wordt bij hen het zuurstoftransport duidelijk beperkt. Ditverlaagt de kans op een duurzame ziektecontrole met radiotherapie. Bovendien isbekend dat rokers meer kans hebben op complicaties na zowel chirurgie,chemotherapie als radiotherapie. Deze complicaties gaan van verstoordewondgenezing, over een verhoogde kans op infectie tot een duidelijke stijging van hetrisico op secundaire tumoren.Samengevat: rokers kunnen te maken krijgen met een lagere slagingskans en meerbijwerkingen van de bestralingsbehandeling dan niet-rokers.Door te stoppen met roken wordt de zuurstofvoorziening in het hele lichaam, dus ookvan de tumor, verbeterd, waardoor de radiotherapie effectiever kan zijn. Daarnaastkan gezond weefsel, dat onvermijdelijk mee wordt bestraald, minder bijwerkingen vande bestraling ervaren dankzij een beter herstel in een zuurstofrijk milieu. Stoppenmet roken is hierdoor voor alle patiëntengroepen van belang.Motivatie en overtuigingStoppen met roken moet iemand zelf doen. De belangrijkste componenten omsuccesvol te stoppen zijn motivatie en overtuiging. Goede begeleiding en zo nodig dejuiste hulpmiddelen kunnen de slagingskans positief beïnvloeden.BegeleidingHulpmiddelen worden in combinatie met persoonlijke of groepsbegeleiding doorhuisartspraktijken, Stivoro en GGD aangeboden.23


Infotheek OncologieKanker zet uw wereld op zijn kop. U en uw naasten krijgen veel te verwerken. Inkorte tijd krijgt u veel te horen over uw ziekte en de behandeling die uw behandelendarts u adviseert. Het is niet altijd makkelijk die informatie te begrijpen, te onthoudenen te verwerken. Misschien hebt u tijdens of na uw behandeling praktische vragen,hebt u behoefte aan contact met lotgenoten of hebt u behoefte aan een luisterendoor.Infotheek Oncologie is een initiatief van Instituut Verbeeten en het TweeStedenziekenhuis. Infotheek Oncologie is er voor iedereen die vragen heeft over kanker enop zoek is naar betrouwbare informatie. Bij Infotheek Oncologie is een medewerkeraanwezig die ervaring heeft in de zorg voor kankerpatiënten. Zij heeft tijd om naar ute luisteren, helpt u bij het zoeken naar informatie en probeert zo met u eenantwoord te vinden op uw vragen. De informatie kunt u vinden in boeken, folders opinternet en DVD‟s.Infotheek OncologieInfotheek Oncologie organiseert diverse activiteiten.ThemabijeenkomstenBij een themabijeenkomst geven deskundigen informatie over een bepaald onderwerpen beantwoorden zij uw vragen.LotgenotencontactLotgenotencontact is praten met mensen die in een vergelijkbare situatie zitten. Ditkan veel steun geven.Zowel voor patiënten als voor partners worden bijeenkomsten georganiseerd waar,onder deskundige begeleiding, diverse thema‟s worden besproken.InloopmiddagenIn samenwerking met diverse patiëntenverenigingen worden inloopmiddagengeorganiseerd. Tijdens deze middagen kunt u, alleen of met uw partner, lotgenotenontmoeten, ervaringen bespreken en tips uitwisselen.Bij de inloopmiddagen is een vertegenwoordiger van de patiëntenverenigingaanwezig.24


Wilt u op de hoogte blijven van alle activiteiten?Bezoek dan de website van Infotheek Oncologie www.wegwijzerkanker.nlVia de website kunt u zich ook aanmelden voor de digitale nieuwsbrief van InfotheekOncologie.Bent u op zoek naar informatie over kanker, naar een luisterend oor, of wilt udeelnemen aan een van de activiteiten, neemt u dan gerust contact met ons opof loop gewoon eens bij ons binnen!Infotheek OncologieBereikbaarheidU vindt Infotheek Oncologie in Instituut Verbeeten locatie Tilburg, naastbezoekersrestaurant „Bon Appetit‟.Vanuit het TweeSteden ziekenhuis volgt u route 97.OpeningstijdenMaandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 17.00 uur.Coördinatoren Tanja Pijpers Monique van HeesTelefoonnummer: 013 – 594 75 80Email: info@wegwijzerkanker.nlWebsite: www.wegwijzerkanker.nl25


PrivacyIn het kader van onderzoek en behandeling leggen wij gegevens over u vast. Dezegegevens mogen alleen worden ingezien door personeel dat betrokken is bij dedirecte zorgverlening. Deze personen hebben allen een strikte geheimhoudingsplicht.Het instituut gaat zeer zorgvuldig met uw gegevens om. De regels die we hiervoorhanteren zijn vastgelegd in een privacyreglement, gebaseerd op de wettelijkeregelgeving. U kunt dit reglement inzien bij de receptie in de centrale hal. Tevenskunt u, tegen vergoeding van de kopieerkosten, een exemplaar krijgen van ditreglement. In het privacyreglement is onder meer vastgelegd dat u uw gegevens kuntinzien en fouten kunt laten herstellen. Daarnaast is bepaald dat het instituut uwgegevens niet zomaar aan derden mag verstrekken, tenzij daartoe een wettelijkeverplichting bestaat.Voor wetenschappelijk onderzoek en statistiek is het van groot belang om over zoveelmogelijk patiëntengegevens te beschikken. Het instituut werkt mee aanwetenschappelijk onderzoek, echter gegevens worden niet zomaar verstrekt. Ditgebeurt alleen via strikte regels, vastgelegd in het privacyreglement. Zo mag degenedie de gegevens ontvangt nooit kunnen zien wiens gegevens het zijn. Wanneer hetbelangrijk mocht zijn voor het wetenschappelijk onderzoek, dat het toch bekend is omwiens gegevens het gaat, moet hiervoor vooraf toestemming aan u worden gevraagd.Vragen over de persoonsregistratie kunt u stellen aan de heer P. Vos, klinisch fysicus,bereikbaar via de hoofdreceptie.Voor vragen of klachten over de camerabewaking van het gebouw kunt u contactopnemen met de Raad van Bestuur.26


KlachtenprocedureElke medewerker van Instituut Verbeeten doet zijn of haar uiterste best om u zo goeden prettig mogelijk te helpen. Toch kan het ondanks deze inspanningen gebeuren datu ergens ontevreden over bent. Als u niet tevreden bent over het onderzoek of debehandeling, over de aanwezige voorzieningen of over een van onze medewerkers:vertel het ons!Er zijn verschillende manieren om uw klacht te uiten. De beste manier is om hetprobleem te bespreken met de persoon die u daarvoor verantwoordelijk acht,bijvoorbeeld een arts of een radiotherapeutisch laborant. Bent u na uw gesprek metdeze persoon niet tevreden of wilt u uw klacht niet rechtstreeks bespreken, dan kuntu contact opnemen met de klachtenfunctionaris van het instituut.Deze kan onduidelijkheden ophelderen of bemiddelen tussen u en de betreffendemedewerker. Ook als u geen verdere actie wilt ondernemen, maar toch met iemandwilt praten, kunt u terecht bij de klachtenfunctionaris.Een afspraak met de klachtenfunctionaris, Helma Geertse, kunt u maken bij dehoofdreceptie. U kunt dit ook telefonisch doen, de receptionist verbindt u dan door.Telefoonnummer: 013 – 594 77 77CliëntenraadDe Cliëntenraad bewaakt de kwaliteit van de zorg en de voorlichting aan cliënten.De Cliëntenraad krijgt hierbij graag inbreng van patiënten, familieleden en bezoekersvan het instituut.Als u vragen, opmerkingen, adviezen of suggesties voor verbeteringen heeft, kunt uhiervoor contact opnemen met mevrouw V. Tuerlings, ambtelijk secretarisCliëntenraad. U kunt haar telefonisch bereiken of via het contactformulier op dewebsite www.verbeeten.nl.Telefoonnummer: 013 – 594 77 9227


Routebeschrijving locatie TilburgEigen vervoerUit de richting ’s-Hertogenbosch, Eindhoven, Hilvarenbeek en BredaA58 volgen tot afslag Tilburg West (vanuit de richting Breda afslag Tilburg), afslag nr.11 richting Waalwijk (Ringbaan West) volgen tot rotonde.Vervolgens richting Dongen (Rueckertbaan).De tweede straat rechts, Brugstraat, naar Instituut Verbeeten.Uit de richting DongenOver kanaalbrug, bij splitsing links (Rueckertbaan).Tweede straat links, Brugstraat, naar Instituut Verbeeten.Uit de richting WaalwijkRijksweg Waalwijk-Tilburg volgen.Bij rotonde rechts, richting Dongen (Rueckertbaan).Tweede straat rechts, Brugstraat, naar Instituut Verbeeten.ParkerenVoor patiënten en bezoekers is parkeerruimte gereserveerd naast de hoofdingang vanInstituut Verbeeten. De slagboom aan het begin van de parkeerplaats opent als unadert. De kosten voor parkeren zijn € 0,50.28


Routebeschrijving locatie BredaEigen vervoerVanuit richting Rotterdam/Roosendaal (A16/A58)Op de A16/A58 neemt u afslag 15, Breda. Volg centrum en Amphia Molengracht. Blijfde Graaf Engelbertlaan/F.D. Rooseveltlaan (Zuidelijke Rondweg) volgen. Op eengegeven moment gaat u een klein tunneltje door. Blijf de doorgaande weg volgen dielangzaam omhoog gaat. Sla af bij Amphia Molengracht en volg de afrit naar beneden.Ga daar linksaf de Claudius Prinsenlaan op. Bij de tweede verkeerslichten (na hetbenzinestation) gaat u linksaf (Molengracht)Zie verder: vanaf MolengrachtVanuit richting Utrecht/’s-Hertogenbosch (A27/A59)Op de A27 neemt u de afslag 15, Breda. Boven aan de afrit gaat u linksaf. Bij deeerste afslag volgt u Amphia Molengracht. Beneden aangekomen gaat u rechtsaf deClaudius Prinsenlaan op. Bij de tweede verkeerslichten (na het benzinestation) gaat ulinksaf (Molengracht).Zie verder: vanaf MolengrachtVanuit Tilburg (A58/A27)Op de A58 neemt u bij knooppunt St. Annabosch de A27 richting Utrecht/Breda. Uneemt afslag 15, Breda. Bovenaan de afrit gaat u linksaf. Bij de eerste afslag volgt uAmphia Molengracht. Beneden aangekomen gaat u rechtsaf de Claudius Prinsenlaanop. Bij de tweede verkeerslichten (na het benzinestation) gaat u linksaf (Molengracht)Zie verder: vanaf MolengrachtVanaf Molengracht: NAVIGATIE UIT!Volg het ANWB-bord naar de Acute Hulp (rechtsaf).Rij door tot aan de slagboom en druk op de knop om deze te laten openen.Vervolg de weg en u ziet aan de linkerkant Instituut Verbeeten.N.B. Als u op het hoofdparkeerterrein van het Amphia Ziekenhuis terechtbent gekomen heeft u de afslag gemist. Keer terug en neem de afslag naarde Acute Hulp.ParkerenVoor Instituut Verbeeten is een aantal parkeerplaatsen, waaronder ééngehandicaptenparkeerplaats. Tevens is er parkeergelegenheid aan de Hogeschoollaannaast Avans Hogeschool. Tot slot kunt u parkeren op een bezoekersparkeerterreinvan het Amphia Ziekenhuis.Openbaar vervoerInstituut Verbeeten is bereikbaar met het openbaar vervoer.Voor actuele informatie hierover verwijzen wij u naar www.9292.nl.29


Vergoeding vervoer tijdens de bestralingTijdens de bestralingen in Instituut Verbeeten kunt u in aanmerking komen voor eenvergoeding van het vervoer per taxi of per eigen vervoer. Hiervoor dient utoestemming te vragen aan uw ziektekostenverzekeraar. Soms is een telefonischeaanvraag voldoende. Soms krijgt u een aanvraagformulier toegestuurd. Tevens krijgtu van ons een medische verklaring.U hebt dit formulier nodig om in aanmerking te komen voor een vergoeding van uwreiskosten per taxi of met eigen vervoer, wanneer na het kennismakingsgesprekbesloten wordt tot behandeling.Dit formulier is alleen geldig voor uw vervoer tijdens de bestralingsperiode bijInstituut Verbeeten. In het formulier is een maximum van 13 weken aangegeven. Ditbetekent NIET dat uw behandeling ook zo lang zal duren. De frequentie en de duurvan de behandeling zal pas bepaald worden bij het kennismakingsgesprek met debehandelend arts, of later bij het maken van het bestralingsplan.Wat moet u doen? Vraag het formulier „aanvraag vergoeding zittend vervoer‟ aan bij uwziektekostenverzekeraar en vul dit formulier in zijn geheel zelf in. Vul de „Medische Verklaring‟ die u van het instituut krijgt in (u vult in wanneer debehandeling ongeveer zal starten en of u per taxi of met eigen vervoer wiltkomen).Geef tevens aan of begeleiding noodzakelijk is. Dit is met name van belang als u voorvervoer per taxi kiest.Vergoeding taxi?Als u vergoeding aanvraagt voor de reiskosten per taxi, raden wij u aan beideingevulde formulieren zo snel mogelijk terug te sturen naar uwziektekostenverzekeraar. U krijgt dan van uw ziektekostenverzekeraar de benodigdestukken thuis gestuurd.Vergoeding eigen vervoer?Wanneer u besluit met eigen vervoer te komen kunt u de kosten hiervoor pas aan heteinde van de bestralingsserie declareren. U krijgt tijdens uw laatste afspraak eenoverzicht van alle afspraken mee. Deze stuurt u samen met bovengenoemdeformulieren naar uw zorgverzekeraar terug.30


Overzicht belangrijke telefoonnummersAlgemeen telefoonnummer013 – 594 77 77Als u vragen heeft aan uw behandelend arts kunt u contact opnemen met dedoktersassistente.013 – 594 75 65 (bereikbaar tussen 8.30 – 12.30 en 13.30 – 17.00 uur)Als u vragen heeft over de eerste afspraak013 – 594 76 43 (bereikbaar tussen 8.45 – 11.30 en 14.00 – 16.30 uur)Als u vragen heeft over bestralingsafspraken013 – 594 76 46 (bereikbaar tussen 8.45 – 11.30 en 14.00 – 16.30 uur)Als u vragen heeft over controle-afspraken na afloop van de behandeling013 – 594 76 45 (bereikbaar tussen 8.45 – 11.30 uur)Als u vragen heeft over voeding en voedingsadviezen013 – 594 77 77 (de diëtist is bereikbaar tussen 12.00 – 13.00 uur)Als u vragen heeft over huidverzorging013 – 594 76 12Als u contact op wilt nemen met de mammacare-consulent013 – 594 75 71Als u contact op wilt nemen met de maatschappelijk werker (SORG-consulent)013 – 594 77 77Als u contact op wilt nemen met Infotheek Oncologie013 – 594 75 8031


instituutVPostadres Postbus 90120, 5000 LA TilburgPostadres Telefoon Postbus 013 59490120, 77 77 5000 LA TilburgTelefoon Fax 013 594 77 76 77 83Website Fax 013 www.verbeeten.nl594 76 83erWebsiteeetenwww.verbeeten.nlb