Nogmaals de vraag: eten of gegeten worden? - Dood Doet Leven

dooddoetleven.nl

Nogmaals de vraag: eten of gegeten worden? - Dood Doet Leven

Nogmaals de vraag: eten of gegeten worden?Onder de kop ‘eten of gegeten worden’ plaatste de redactie van het Vakblad NatuurBos Landschap op eigen initiatief een foto van een verteerd karkas van een hooglandermet als bijschrift een recept voor pittige (hooglander-) vleescurry. De bronvermelding(‘recept: Stichting Ark’) leverde deze stichting de nodige pittige reacties op. Vandaar datStichting Ark graag haar standpunt over dode dieren in de natuur wil toelichten. OokStaatsbosbeheer en de Dierenbescherming reageren op de vraag wat we met dode dierenin het bos moeten doen: laten liggen of opruimen?Hans van den BosLeven en stervenin de natuur: Waarzijn we bang voor?De foto in Vakblad Natuur Bos Landschapleverde een aantal pittige reacties op. Hoewelwe warm pleitbezorger zijn voor een minderkrampachtige omgang met dode dieren in denatuur én tegelijkertijd onder de merknaam‘wildernisvlees’ kwalitatief hoogwaardig vleesvoor consumptie te koop aanbieden, behoeftdit nog wel de nodige toelichting. Niet omdater iets niet aan klopt, integendeel. Maar omdatwe als geen ander weten dat het brede publieken dus de politiek niet klaar zijn voor een lichtvoetigeomgang met deze zaken.9januari2005Wij gaan er dan ook allesbehalve lichtvoetigmee om. De verkoop van Wildernisvlees bijvoorbeeldvormt maar een fractie van een veelomvangrijker verhaal. Een verhaal dat twintigjaar geleden begon met een oprechte interessein het (kudde-)leven van grote grazers en huninvloed op het landschap. Door runderenen paarden in het wild te laten leven én daaronderzoek naar te doen, zijn we veel over hetoorspronkelijke leven van runderen en paardente weten gekomen. Door jarenlange observatiesen onderzoeken naar dedomesticatie en kuddegedragweten we inmiddels veel van runderenen paarden in het wild en over wat zij met hunnatuurlijke omgeving doen. We proberen dat inonze natuurgebieden volledig te respecteren,en er dus zo min mogelijk bij in te grijpen. Bijons wordt een rund of paard geboren in een natuurlijkeomgeving tussen zijn naaste familieledenin wiens gezelschap hij opgroeit. De dierenmaken de keuzes: bij wie ze zich aansluiten,of ze bij hun ouders blijven, wie ze als partnerzoeken, wat ze willen eten, etc. De geslachtsverhoudingis gelijk en de leeftijdsopbouw iseveneens natuurlijk.Eten uit de natuurOmdat natuurgebieden niet oneindig grootzijn, kunnen kuddes ook niet oneindig doorgroeien.Met de natuurlijke samenstelling vaneen kudde in het achterhoofd worden dieren uitde kudde gehaald als het gebied te klein voorze is. Zo mogelijk verplaatsen we ze als socialegroep naar een nieuw terrein. Daar wordt veelwerk van gemaakt, tot en met transporten naarFrankrijk, Engeland en Letland. Als er echt nergensplek is, dan gaat het dier naar de slacht enwordt het daarna als ‘wildernisvlees’ verkocht.


We hebben de naam wildernisvlees bedacht eneen apart distributiesysteem opgezet, omdathet niet terecht zou zijn als een dier na zo’nvolwaardig bestaan in het reguliere vleescircuitterecht zou komen. Wildernisvlees is afkomstigvan dieren die van hun geboorte tot hun doodin alle vrijheid in een natuurgebied hebben geleefd.Het is vlees waarvan duidelijk is (toen hetnog dier was) waar, wanneer en hoe het leefde.Het ‘productieproces’ is volkomen transparant.Geen krachtvoer, geen hormonen, geen ontwormingsmiddelen.Een keurmerk is onnodig,want iedereen kan komen keuren. Iedereen kande vrij toegankelijke natuurgebieden bezoeken,de runderen en paarden ontmoeten en zien hoeze leven. Iedereen kan dan tegelijkertijd zientot welke spectaculaire natuurontwikkeling degrazers bijdragen.leveren waarom het wel een goede zaak is.Belangrijkste reden is dat honderden vogels,zoogdieren en insecten wél dringend op dezeontwikkeling zitten te wachten. Vele bedreigdeof zeldzame diersoorten zijn alleen maar bedreigdof zeldzaam, omdat voor deze aasetersnauwelijks dode dieren in onze natuurgebiedente vinden zijn. Het gaat om voor het publiekspectaculaire soorten als zeearend, raaf, gier,lynx, rode en zwarte wouw.goed voorbeeld hiervan is de kalk uit de botten,die in kalkarme natuurgebieden erg schaars is.Het is beter en natuurlijker om deze kringlopenweer te sluiten, dan om met het kadaver de mineralennaar de destructor af te voeren.Een onbekende, maar niet minder belangrijkereden om dieren na hun dood vredig en ongemoeidop hun laatste rustplaats te laten liggenis dat soortgenoten hier behoefte aan blijken tehebben. Uit observaties komt naar vorenOud worden in de natuurTot zover het wildernisvlees, dat in onze ogentoch een second-best oplossing blijft. Want wewillen, zoals gezegd, dat dieren blijven levenen oud worden. De meest respectvolle omgangkrijgt een rund of paard in onze ogen wanneerdeze ook haar oude dag in hun eigen natuurgebiedmogen slijten. Dat lijkt vanzelfsprekend,maar dat is het niet; u hoeft her en der maarte vragen naar de ouderdom van runderenen paarden om te weten dat er overal, ook innatuurgebieden, volop op leeftijd wordt geselecteerd.In onze terreinen vindt u paarden enrunderen van alle leeftijden; van pasgeboren totstokoud.Sterven in de natuurHelemaal compleet wordt het verhaal dan ookals we runderen en paarden de kans geven omeen natuurlijke dood te sterven in hun eigengebied en het vervolgens op die plek te laten.Wonderlijk genoeg is dat een moeilijke stapvoor zowel publiek als politiek. Waarom mageen rund of een paard, dat zijn leven lang in eennatuurgebied heeft gesleten, er niet gewoonsterven en langzaam maar zeker opgaan in hetlandschap? Ik heb nog nooit één rationeel antwoordop deze vraag gekregen, alleen maar veleemotionele antwoorden. En misschien is datook wel de reden dat het, ondanks alle goedeargumenten, niet vlot met dit streven. Het komter, kort samengevat, eigenlijk op neer dat mensenniet zitten te wachten op een ontmoetingmet een dood dier. Dode dieren zijn eng, stinken,of zijn (met terugwerkende kracht) zielig.Wij zien het als onze taak om geduldig maargestaag met dit soort argumenten af te rekenendoor de inhoudelijke argumentatie teJeroen HelmerMaar het gaat ook om honderden minder voorkomendeof zelfs onbekende insecten en zoogdieren,die terugeren in onze natuurgebiedenwanneer (half-)wilde runderen of paarden inbegraasde natuurgebieden een natuurlijke doodzouden mogen sterven. Een meer technische,maar niet onbelangrijke reden voor terugkeervan dode dieren in onze natuurgebieden isdat dieren en planten dringend behoefte hebbenaan recycling van de mineralen die uit hetoverleden dier weer beschikbaar komen. Een10dat soortgenoten van het overleden rund ofpaard afscheid nemen. Deze rituelen rondomeen overleden soortgenoot kunnen zelfs dagenduren en zijn indrukwekkend en aandoenlijkom te zien. Door de afvoerplicht worden de‘nabestaanden’ onnodig van het overleden dierverwijderd.Hoe verder?Tenslotte is er nog een belangrijke reden om dediscussie met het publiek en de politiek te voe-


en. Uitgesproken standpunten tégen kunnenook omslaan in sympathie voor deze zienswijze,wanneer duidelijk wordt dat het laten liggenvan dode runderen of paarden ook alles te makenheeft met respect voor het dier en zijn omgeving,naast dat de natuur er erg bij gebaat is.Ook is het erg belangrijk om de discussie overhet laten sterven van dieren in natuurgebiedenlos te zien van de discussie over het al dan nietonthouden van zorg aan dieren. Datzijn twee verschillende zaken, maar het leidt totveel verwarring en onnodige emotie bij publiek,politiek en media. Een dier dat een sterft inde natuur hoeft geen dier te zijn dat zijn levenlang aan zijn lot is overgelaten, integendeel.Het streven naar ‘sterven in de natuur’ kanuitstekend samengaan met het verlenen vaneen adequate veterinaire zorg gedurende hetleven van een dier. Verder is het van belang omniet te hard van stapel te lopen. Laten we eensbeginnen met één of enkele, niet al te kleinegebieden. Laten we daar onderzoek doen, voorlichtinggeven, ervaring opdoen met (reactiesvan) bezoekers. Laten we excursies verzorgenvoor publiek en bestuurders. En laten we ookpragmatisch zijn; niet alle dieren hoeven opalle plekken in dat gebied te blijven liggen. Wijgaan de uitdaging graag aan. Onze medewerkers,onze expertise en én onze gebieden staanter beschikking om hier in Nederland ervaringmee op te doen. Wie doet mee?Keesjan van den Herik, Stichting ArkPubliek isgeschokter bij deaanblik van eendood paard danvan een dode muisIn een aantal terreinen van Staatsbosbeheerleiden geïntroduceerde of ‘gededomesticeerde’dieren (bijvoorbeeld runderen en paarden)een zelfstandig leven. Daarnaast komen er inde terreinen van Staatsbosbeheer wilde dieren(bijvoorbeeld ree en edelhert) voor, die daarnagenoeg geen invloed van de mens ondergaan.Wij hebben een zekere verantwoordelijkheidvoor het welzijn van deze dieren, maarwe vinden dat je ze zoveel mogelijk moet latenleven zonder menselijk ingrijpen. Bij de natuurhoort dat dieren sterven. Naar de mening vanStaatsbosbeheer kan het laten liggen van dodedieren niet opgevat worden als een gebrek aanrespect voor de dieren of als iets onethisch. Hetlaten liggen van kadavers in het terrein komtde biodiversiteit ten goede. De kadavers kunnenonder andere dienen als voedselbron voorraven of allerlei soorten insecten (waaronderRode lijstsoorten, die gespecialiseerd zijn opgrote kadavers zoals die van koeien). Het latenliggen van kadavers van bijvoorbeeld reeen edelhert (‘wild’) is toegestaan. Runderen,paarden en schapen mogen echter volgens deDestructiewet niet blijven liggen. Dus, ook alhebben deze dieren precies even zelfstandiggeleefd als het wild, zodra ze dood zijn moetenze verwijderd worden. Volgens Staatsbosbeheerzou het niet uit moeten maken of de dierenvan oorsprong al in de natuur voorkwamen ofdat ze geïntroduceerd zijn. Net zoals het nietuitmaakt of het dier groot of klein is (ook dodekonijnen, muizen of kikkers blijven tenslottealtijd liggen).Opvallend is dat mensen vaak geschokter reagerenbij de aanblik van een ziek of dood paard,dan wanneer ze een dode muis vinden. Voor hetlaten liggen van dode dieren moet wel voldaanworden aan een aantal eisen: kadavers mogenalleen blijven liggen als ze geen gevaar opleverenvoor het ecosysteem (bijvoorbeeld het risicodat botulisme uitbreekt), voor de volksgezondheid,of voor de voedselveiligheid. Verder bevelenwij de beheerders aan om de kadavers niette laten liggen op plaatsen waar het publiek eronvoorbereid mee geconfronteerd kan worden.Heel belangrijk is dus dat de beheerder zich zoveelmogelijk inspant om het publiek, vóór hetbetreden van het terrein, uit te leggen waaromde kadavers van bepaalde diersoorten blijvenliggen. Wij streven ernaar dat in de toekomst ineen aantal terreinen waar de dieren onderdeelzijn van het hele ecosysteem, onder bepaaldevoorwaarden de kadavers van alle diersoortenmogen blijven liggen.Angelique van Helvoort,Persvoorlichting Staatsbosbeheer.Liever bijvoerendan etenDe Dierenbescherming is om te beginnen tegenelke vorm van plezierjacht. Dat keuren we nooitgoed dus maakt het wat ons betreft ook niet uitwat er met die dode dieren vervolgens gebeurt,wij keuren het af.Verder maken wij een onderscheid in gehoudendieren en natuurlijke dieren. Paarden, runderenallemaal dieren die door de mens wordenuitgezet, vinden wij fundamenteel iets andersdan dieren die van nature in Nederland leven.Die paarden en runderen zijn gehouden dierenen daar heeft de mens dan ook een zorgplicht11 januari2005

More magazines by this user
Similar magazines