Wat maakt een uitgeverij? - Het Uitgeverijbedrijf

HOOFDSTUK 2 Wat maakt een uitgeverijHoofdstuk 2Wat maakt een uitgeverij?In dit hoofdstuk bespreken we welke producten een uitgeverij maakt, hoe je hetwerk van een uitgeverij tegen kan komen in het dagelijks leven en waar uitgeverijenhun bestaansrecht op baseren. Ook wordt een overzicht gegeven van allebrancheverenigingen, aanverwante organisaties en vakbladen in de uitgeverswereld.Aan het eind van dit hoofdstuk kan je:■ aangeven wat voor soort producten een uitgeverij maakt,■ omschrijven hoe een uitgeverij geld verdient,■ meer (vak)informatie vinden over de wereld van de uitgeverij.2.1 Boeken, tijdschriften, kranten en nog veel meerIeder jaar worden er bij uitgeverijen vele duizenden boeken, tijdschriften, krantenen nog veel meer soorten publicaties gemaakt. Als je er even over nadenktkom je elk moment van de dag in aanraking met de producten van uitgeverijen.’s Ochtends wordt je regionale of landelijke ochtendblad thuisbezorgd of krijg jede Spits of Metro op het station. Op werk of school gebruik je vaktijdschriften,naslagwerken of leerboeken. ’s Avonds maak je een recept uit de boeken vanbijvoorbeeld Jamie Olivier en in de sportschool blader je wat door een gezondheidsmagazine.In je vrije tijd, in wachtkamer of bij de kapper lees je tijdschriftenover van alles en nog wat, en voor het slapen lees je nog wat in een roman ofdetective (Harry Potter, Nicci French). Kortom, je ontkomt werkelijk niet aan depublicaties van uitgeverijen. En dan zijn dit nog alleen maar een paar voorbeeldenop papier, maar ook cd-roms, dvd’s, internetsites en zelfssms-diensten of andere moderne informatievoorzieningen kunnen van uitgeverijenafkomstig zijn. Bekende voorbeelden daarvan zijn de Van Dale woordenboekenop cd-rom, de sites van Voetbal International of Libelle, een dvd over sportvissenin Nederland of een sms vertaaldienst voor tijdens de vakantie.Alles wat een uitgever maakt wordt een ‘uitgave’ of ‘publicatie’ genoemd, maarer wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen papieren (gedrukte) en elektronische(digitale) uitgaven. Papieren uitgaven noemen we ‘folio’, de elektronischeWegwijzer in de Uitgeverij11

HOOFDSTUK 2uitgaven noemen we ‘non-folio’ of ‘nieuwe media’, alhoewel deze laatste termsoms misleidend is, want echt nieuw is een cd-rom niet meer.2.2 Wat doet een uitgever?Een uitgever handelt in informatie. Dat klinkt misschien abstract, maar zowel eengedicht of een krantenartikel als een lesprogramma of een detective is allemaalinformatie. De uitgever verwerft deze informatie, bewerkt deze en ‘verpakt’ dezeop de juiste manier, en voor de juiste doelgroep. Met dat hele proces verdienteen uitgever geld.Maar hoe zit het dan met internet? Als je op internet surft en een beetje handigbent met zoekmachines is heel veel informatie gratis te vinden. Dus waarom zouje dan nog kranten of boeken willen kopen (en lezen) en hoe kunnen uitgeversnog geld verdienen?De informatie op het web is echter lang niet altijd betrouwbaar en tegelijkertijdvaak ontzettend omvangrijk. Daarbij komt dat - ondanks de enorme hoeveelheden- nog steeds niet alles op internet te vinden is. Denk bijvoorbeeld eens aande hoeveelheid zoekresultaten als je ‘voetbal’ of ‘harry potter’ in Google intikt.Hoe weet je nu welke je moet kiezen, oftewel: hoe weet je welke website preciesdie informatie geeft die je zoekt? Daarbij komt dat je lang niet altijd weet of hetantwoord wel compleet is. Misschien moet je wel meerdere zoekresultatencombineren, en misschien zit dat complete verslag of boek er uiteindelijk tochniet tussen. Al met al is dat een behoorlijke klus.De kwaliteit van informatie op internet varieert van hoogwaardig en wetenschappelijktot amateuristisch en ronduit foutief. Veel informatie is afkomstig vanonbekende bronnen, is niet correct, incompleet, achterhaald of gewoon onvindbaar.En niemand heeft geprobeerd het taalgebruik van een tekst af te stemmenop een bepaalde doelgroep. Al met al betekent dit dat het vaak veel tijd kostinformatie van internet te verwerken tot een bruikbaar resultaat.En zo keren we terug bij de rol van de uitgever, want een uitgever doet nietsanders dan informatie verzamelen, ordenen en aanvullen of combineren metandere relevante informatie. Met andere woorden: een uitgever voegt waardetoe aan informatie en maakt deze tot een ‘waardevolle’ uitgave voor zijn klanten.12Wegwijzer in de Uitgeverij

Wat maakt een uitgeverij2.3 Toegevoegde waarde?Een uitgever kan pas waarde toevoegen als hij weet wat waardevol is voor zijnlezers. Soms is die toegevoegde waarde niets anders dan uitgespaarde tijd,omdat de uitgever alle relevante onderwerpen bij elkaar heeft gezocht. Somszorgt een uitgever voor een vertaling, zodat de informatie nu wel te lezen is. Ensoms neemt een uitgever het initiatief tot het creëren van nieuwe informatie, bijvoorbeelddoor journalisten in te huren voor het schrijven van artikelen.Het volgende voorbeeld uit het dagelijkse leven biedt een vergelijkbare situatie.Je kan natuurlijk zelf meel, gist en andere ingrediënten kopen om vervolgenselke dag een brood voor jezelf te bakken, maar je vindt het waarschijnlijkhandiger om een kant-en-klaar brood te kopen bij een bakker. Dan heb je meerkeuze en het is het geld meer dan waard. Net zoals als de meeste mensenvertrouwen op een bakker voor hun brood, zo vertrouwen de meesten op eenuitgever voor hun informatie. Maar wat is dan de waarde die een uitgever aaninformatie toevoegt? Enkele voorbeelden die het duidelijker zullen maken:Een krantWaarom lees je een krant? Omdat je op de hoogte wil blijven van het nieuws,achtergronden over het nieuws wil lezen en soms ook meningen op een rij gezetwil krijgen. Je kan zelf de informatie opvragen bij de verschillende persbureaus,maar zodra het om meerdere onderwerpen gaat ben je flink wat tijd (en somsgeld) kwijt aan het bij elkaar brengen van binnenlands nieuws, buitenlandsnieuws, sportnieuws, economisch nieuws, etc.Wegwijzer in de Uitgeverij13

HOOFDSTUK 2De redacteuren en journalisten van een krant verzamelen al die informatie envormen deze om tot artikelen. Daarvoor zoeken ze nog naar andere bronnen. Zeinterviewen mensen om meer informatie en achtergronden te achterhalen engeven soms een mening over bepaalde onderwerpen. De hoofdredactie ordentdaarna de informatie: wat komt er op de voorpagina, wat wordt het hoofdartikel,welke artikelen vallen af en welke niet? Kortom, de krant is meer danalleen een verzameling nieuwsberichten. De krant is een geselecteerde engeordende informatiebron waarin je als lezer snel de weg vindt. Daarmee wordtde krant een waardevolle bron van informatie voor de lezer.Een reisgidsAls je een reis gaat maken wil je van alles weten over je bestemming. Je wilweten welke hotels en bezienswaardigheden er zijn, welke gebruiken er geldenen of er nog speciale regels zijn waarvan je op de hoogte moet zijn. Natuurlijkkan je internet afzoeken naar al dezeinformatie, maar misschien heb je hetliefst die informatie overzichtelijk inéén (handzaam) boekje bij elkaar.Een uitgever van reisgidsen heeft aldeze informatie voor je verzameld,vertaald en geordend. Aan jou de keuswelke reisgids (oftewel: welke ordeningen welke onderwerpen) het bestebij je past.14Wegwijzer in de Uitgeverij

Wat maakt een uitgeverijDe Gouden Gids en De Telefoongids OnlineBen je op zoek naar een bedrijf zonder dat je de exacte bedrijfsnaam kent, dan iszoeken op internet met Google niet bepaald de snelste manier. Speciaal voordeze problematiek waren jarenlang de Gouden Gids en de KPN Telefoongids (methet bedrijvenregister) de ideale hulpmiddelen. Deze twee uitgaven bestaan nogsteeds en zijn nu ook online beschikbaar op internet. De beide uitgevers van dezegidsen hebben enkele handige functies toegevoegd aan de internetversies, zoalseen routebeschrijving en een verwijzing naar de website van het bedrijf. Ook kanje nu dwars door alle regionale gidsen tegelijk zoeken, iets dat bij de papierengidsen niet mogelijk was. De uitgevers van De Gouden Gids en De Telefoongidshebben alle adresinformatie die ze verzameld hebben zodanig aangevuld endoorzoekbaar gemaakt dat het voor de gebruiker heel waardevol is.2.4 Folders en catalogiNaast uitgeverijen is er een groot aantal bedrijven, organisaties en instellingendie ook uitgeven, maar zichzelf geen uitgever noemen. Denk maar aan de lokaledoe-het-zelfwinkel met hun wekelijkse krantjes en folders, Albert Heijn metAllerhande, de gemeente met allerlei gidsen en bijvoorbeeld Wehkamp met huncatalogi.We noemen dit soort organisaties ‘corporate publishers’. Het grote verschil metde ‘gewone’ uitgever is dat een corporate publisher geen geld verdient met hetpubliceren van informatie, maar met iets anders. Hoewel je soms voor hun uitgavenmoet betalen hebben deze organisaties een ander doel met hun publicaties:ze willen zich presenteren als een organisatie met veel kennis, als een betrouwbareorganisatie of ze willen hun producten aanprijzen. Kortom, de publicatiesWegwijzer in de Uitgeverij15

HOOFDSTUK 2zijn vaak vanuit een pr of marketingoogpunt tot stand gekomen. Overigens is demanier waarop dergelijke uitgaven tot stand komen dezelfde als bij gewone uitgevers.Er zijn dan ook uitgevers die hun ervaring en kennis van het uitgeefvakter beschikking stellen aan het bedrijfsleven.2.5 Uitgeverijen en hun organisatiesHieronder staan de belangrijkste organisaties die een rol spelen in de uitgeefwereld.Op de website www.wegwijzerindeuitgeverij.nl staan alle links naar hunwebsites. Als eerste noemen we de organisaties die direct met de uitgeverijbranchete maken hebben. Vervolgens noemen we de belangrijkste organisatiesdie andere branches vertegenwoordigen maar waar de uitgeverijwereld regelmatigmee te maken heeft. Al deze organisaties hebben invloed op het werken inde uitgeverij. Sommige houden zich bezig met de CAO-onderhandelingen enandere behartigen de belangen van bepaalde soorten uitgevers. Bijna allemaalvormen ze een belangrijke bron van informatie over het vakgebied. Deze organisatiesbepalen mede hoe het landschap van de uitgeverijen eruit ziet.Binnen de uitgeverijbrancheNUV www.nuv.nlHet Nederlands Uitgeversverbond treedt op als spreekbuis van de hele bedrijfstakdoor op eigen initiatief en in samenwerking de economische, juridische (bijvoorbeeldauteursrecht), maatschappelijke en sociale (het afsluiten van CAOregelingen)belangen van de uitgevers, ook internationaal, te behartigen.KVB www.kvb.nlDe Koninklijk Vereniging voor het Boekenvak is de overkoepelende organisatievan het boekenvak in Nederland. Zij regelt het handelsverkeer in boeken,verzorgt informatie, training en onderzoek rond het boekenvak en beheert eenuitgebreide bibliotheek. De KVB behartigt de gezamenlijke belangen van deboekenbranche. Zij is het centrale aanspreekpunt voor alle partijen binnen enbuiten het boekenvak. Vrijwel alle boekhandels, uitgeverijen, grossiers/importeursen boekenclubs in Nederland zijn aangesloten bij de KVB. Het handelsverkeer inboeken is aan een aantal regels gebonden die voortkomen uit de vaste boekenprijs.De vaste boekenprijs betekent dat boeken overal door iedereen verkochtmoeten worden tegen de verkoopprijs die door de uitgever is vastgesteld. Als jemeer wilt weten over deze regeling kijk dan op www.vasteboekenprijs.nl.16Wegwijzer in de Uitgeverij

Wat maakt een uitgeverijNBb www.boekbond.nlDe Nederlandse Boekverkopersbond is de brancheorganisatie van de boekhandelsin Nederland.Vereniging van Openbare Bibliotheken www.debibliotheken.nlDe Vereniging van Openbare Bibliotheken is de branchevereniging van openbarebibliotheken in Nederland.Buiten de uitgeverijbrancheKVGO www.kvgo.nlHet Koninklijk Verbond van Grafische Ondernemingen KVGO is de werkgeversorganisatiedie ruim 2500 bedrijven vertegenwoordigt in alle sectoren van degrafimediabranche, zoals drukkers, binders e.d.NvJ www.villamedia.nlNederlandse Vereniging van Journalisten.2.6 Verder lezenIedereen die een beroep uitoefent moet zijn vak bijhouden en vakbladen zijndaarvoor een goede bron. Hieronder worden de belangrijkste vaktijdschriftenvoor de uitgeverijbranche kort beschreven, alsmede enkele vakbladen die zichniet direct richten op de branche maar die door veel mensen in de uitgeverijgelezen worden.Adformatie www.adformatie.nlWeekblad over de laatste ontwikkelingen binnen de vakgebieden reclame,marketing en media.Boekblad www.boekblad.nlTweewekelijks nieuwsblad voor het boekenvak. Doelgroepen voornamelijkboekenuitgevers en de boekhandel.De Journalist www.journalist.nlVakblad voor journalisten en professionele schrijvers.De UitgeverLedenmagazine van het NUVWegwijzer in de Uitgeverij17

HOOFDSTUK 2Emerce www.emerce.nlMaandelijks vakblad dat zich richt op de ontwikkelingen in business, marketingen technologie.InCT www.inct.nlKwartaalvakblad voor uitgeven, innovatie en ict: richt zich op alle soortenuitgevers, nadruk op innovatie en ict.MediaFacts www.mediafacts.nlVakblad voor uitgeven. Richt zich op uitgevers in het algemeen. Nadruk ligt opmanagement.Vakblad www.foliodynamica.nlTweewekelijks vaktijdschrift van de groep UVW van het NUV, vakblad vooruitgevers van vak- en wetenschappelijke informatie.18Wegwijzer in de Uitgeverij