10.07.2015 Views

Bloemlezing Taal en Rekenen - Steunpunt taal en rekenen mbo

Bloemlezing Taal en Rekenen - Steunpunt taal en rekenen mbo

Bloemlezing Taal en Rekenen - Steunpunt taal en rekenen mbo

SHOW MORE
SHOW LESS
  • No tags were found...

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>


InhoudInleiding 6Visie <strong>en</strong> beleid 11• Doel<strong>en</strong> <strong>en</strong> subdoel<strong>en</strong>, Dr<strong>en</strong>the College• Krachtig ambitiestatem<strong>en</strong>t, L<strong>en</strong>tiz Onderwijsgroep• Herformulering beleidsuitgangspunt<strong>en</strong> <strong>taal</strong>, Regio College• To<strong>taal</strong>schema voor <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid, Nova CollegeStrategie <strong>en</strong> aanpak 21• Schematische onderwijsmodel, ROC A12• Variatie per doelgroep, Da Vinci College• Sectorbegroting, ROC Midd<strong>en</strong> Nederland• Bedreiging<strong>en</strong> <strong>en</strong> teg<strong>en</strong>maatregel<strong>en</strong>, ROC Nijmeg<strong>en</strong>• Totstandkoming van het implem<strong>en</strong>tatieplan, Graafschap College• Drie variant<strong>en</strong> van werk<strong>en</strong> met de drieslag, Deltion College• Tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> verantwoordelijkhed<strong>en</strong>, ROC ID CollegeProfessionalisering 39• Profiel<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>functionariss<strong>en</strong>, Nova College<strong>en</strong> ROC Midd<strong>en</strong> Nederland• Didactische scholing, Amarantis, ROC Midd<strong>en</strong> Nederland <strong>en</strong> Zadkine• <strong>Taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardigheid van doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, ROC Zeeland, Zadkine,Arcus College, ROC Leid<strong>en</strong> <strong>en</strong> Graafschap CollegeIntegratie in vakless<strong>en</strong> <strong>en</strong> BPV 51• Werksessies <strong>en</strong> <strong>taal</strong>ondersteuning, ROC Mondriaan• Stageverslag<strong>en</strong> beoordel<strong>en</strong> op <strong>taal</strong>niveau, SOMA College• <strong>Taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>training praktijkbegeleiders, Albeda College• <strong>Taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in de praktijk, ROC West-Brabant• Specifieke ideeën voor de BBL, ROC Rijn IJssel, Arcus College<strong>en</strong> AmarantisDoorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong> 55• Gevarieerde communicatie met concrete resultat<strong>en</strong>, Dr<strong>en</strong>the College• Projectmatige b<strong>en</strong>adering, Albeda College• Overleg met het regionale v<strong>mbo</strong>, Arcus College• Diagnostische rek<strong>en</strong>toets<strong>en</strong> op het v<strong>mbo</strong>, Gilde Opleiding<strong>en</strong><strong>Taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>tra 61• Omschrijving <strong>en</strong> positionering, Zadkine <strong>en</strong> Nova College• Doelstelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> tak<strong>en</strong>, Zadkine <strong>en</strong> Nova College• Bem<strong>en</strong>sing, Zadkine <strong>en</strong> Nova CollegeBijzondere activiteit<strong>en</strong> 69• Onderwijsstandaard<strong>en</strong> voor kwaliteit, Deltion College• Scre<strong>en</strong>ingsinstrum<strong>en</strong>t voor <strong>taal</strong>niveau, ROC Ter Aa• Thematische minor<strong>en</strong>, Koning Willem I College• Actieve werkvorm<strong>en</strong> in de beroepscontext, Grafisch Lyceum Utrecht• Servicedocum<strong>en</strong>t wijst de weg, Dr<strong>en</strong>the CollegeEffectmeting 73• Effectmeting per doelgroep, Noorderpoort College• Effectmeting op activiteit<strong>en</strong>niveau, Regio College• Gericht effectonderzoek met externe partners, Deltion College• Experim<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met aantal lesur<strong>en</strong>, ROC Friese Poort• Prestatie-indicator<strong>en</strong> voor effectmeting, Edudelta OnderwijsgroepAchter de scherm<strong>en</strong> – interviews 79• ‘Er moet nu echt wat gebeur<strong>en</strong>’, Regio College• ‘De doc<strong>en</strong>t moet het do<strong>en</strong>!’, Albeda College• ‘De int<strong>en</strong>siveringsregeling gaf de juiste impuls’, Nova College4 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Inhoud5


Figuur 2: <strong>Taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid Nova College14. Met ingang van 1 september 2009 wordt e<strong>en</strong> proef g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> met hetbundel<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>activiteit<strong>en</strong> voor deelnemers van verschill<strong>en</strong>de opleiding<strong>en</strong>.Het gaat om:a) alle remediër<strong>en</strong>de programma’s Nederlands <strong>en</strong> Engels;b) alle specifieke <strong>taal</strong>programma’s die gericht zijn op het voldo<strong>en</strong> aan delandelijke eis<strong>en</strong>.In april 2010 <strong>en</strong> in april 2011 word<strong>en</strong> deze activiteit<strong>en</strong> geëvalueerd op devolg<strong>en</strong>de punt<strong>en</strong>:a) behaalde resultat<strong>en</strong> op het gebied van <strong>taal</strong> in vergelijking met dec<strong>en</strong>traaluitgevoerde programma’s;b) kost<strong>en</strong>efficiëntie.De evaluatie van 2010 is gericht op verbetering van de werkwijze in depilot. De evaluatie in 2011 is aanleiding voor besluitvorming over schoolbredeinvoering van dit model.15. Het Regio College garandeert deelnemers voldo<strong>en</strong>de toegang tot de digitaleleer- <strong>en</strong> hulpmiddel<strong>en</strong> die zij nodig hebb<strong>en</strong> om hun <strong>taal</strong>vaardigheid ophet vereiste niveau te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.H<strong>en</strong>k Pouw, onderwijsmanager Regio College:‘Het zal nog e<strong>en</strong> hele klus word<strong>en</strong> om het niveau van deelnemers weer op tekrikk<strong>en</strong>. Het punt is niet meer of stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> wel of ge<strong>en</strong> Nederlands sprek<strong>en</strong>in de pauzes, maar of de straat<strong>taal</strong> teruggedrong<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong>. Achterafgezi<strong>en</strong> war<strong>en</strong> al die leuke boekjes van Kuit<strong>en</strong>brouwer over straat<strong>taal</strong> – <strong>en</strong> hoebelangrijk dat was voor de sociale verband<strong>en</strong> et cetera – op e<strong>en</strong> bepaaldemanier ook schadelijk. Straat<strong>taal</strong> is inmiddels zo ingeburgerd dat niemandnog aanstoot neemt aan foute woord<strong>en</strong>, foute gezegdes, kromme zinn<strong>en</strong>,verkeerde klemton<strong>en</strong> <strong>en</strong> ga zo maar door.’To<strong>taal</strong>schema voor <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid, Nova CollegeHet Nova College is er in geslaagd om het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid in één schemaweer te gev<strong>en</strong>.Missie: <strong>Taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Randvoorwaard<strong>en</strong> van het beroepsonderwijs.Visie: Werk<strong>en</strong> aan <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> op alle niveaus.Model: <strong>Taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> in <strong>mbo</strong> / Nova ContractOnderwijz<strong>en</strong>van <strong>taal</strong><strong>Taal</strong>didactischevaardighed<strong>en</strong> vandoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Onderwijz<strong>en</strong>in <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>Taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Onderwijz<strong>en</strong>van rek<strong>en</strong><strong>en</strong>Rek<strong>en</strong>didactischevaardighed<strong>en</strong> vandoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Beroepsgericht <strong>taal</strong>onderwijsWoord<strong>en</strong>schat, <strong>taal</strong>ontwikkeling ininteractie, omgaan met vaktekst<strong>en</strong>VAKDOCENT / TAALDOCENTAlgeme<strong>en</strong> <strong>taal</strong>onderwijsSchrijv<strong>en</strong> (stell<strong>en</strong>, spell<strong>en</strong>,grammatica), lez<strong>en</strong>, voer<strong>en</strong> vangesprekk<strong>en</strong>, sprek<strong>en</strong>, luister<strong>en</strong>TAALDOCENTBegeleiding cursist<strong>en</strong> met<strong>taal</strong>deficiënties of -voorsprongVAKDOCENT / TAALCOACHBeroepsgericht rek<strong>en</strong>onderwijsGetalbegrip, omgaan metrek<strong>en</strong>kundige vraagstukk<strong>en</strong>VAKDOCENT / REKENDOCENTAlgeme<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijsGetall<strong>en</strong>, verhouding<strong>en</strong>, met<strong>en</strong> <strong>en</strong>meetkunde, verband<strong>en</strong>REKENDOCENTBegeleiding cursist<strong>en</strong> metrek<strong>en</strong>deficiënties of -voorsprongVAKDOCENT / REKENCOACHOutputBeheersingsniveau <strong>taal</strong>compet<strong>en</strong>ties (refer<strong>en</strong>ti<strong>en</strong>iveaus commissie Meijerink) bij uitstroomSpreek-, luister-, gespreks-, schrijf- <strong>en</strong> leesvaardighed<strong>en</strong>Beheersingsniveau rek<strong>en</strong>compet<strong>en</strong>ties (refer<strong>en</strong>ti<strong>en</strong>iveaus commissie Meijerink) bij uitstroomRek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong> met getall<strong>en</strong>, verhouding<strong>en</strong>, met<strong>en</strong> <strong>en</strong> meetkunde <strong>en</strong> verband<strong>en</strong>16 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Visie <strong>en</strong> beleid17Beleidsplan <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>mbo</strong> Nova College . . . . . . . . . 11


18 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>


Strategie <strong>en</strong> aanpakInstelling<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid op verschill<strong>en</strong>demanier<strong>en</strong> vorm. De implem<strong>en</strong>tatieplann<strong>en</strong> bevatt<strong>en</strong> velestrategieën. Hieronder staat e<strong>en</strong> aantal opvall<strong>en</strong>de of duidelijkuitgewerkte voorbeeld<strong>en</strong>.Schematisch onderwijsmodel, ROC A12ROC A12 past voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> e<strong>en</strong> schematisch onderwijsmodel toevanaf studiejaar 2010.Leertak<strong>en</strong>WorkshopsIntake POP BasisvaardigheidstrainingFormatievebeoordeling<strong>en</strong>Aanvull<strong>en</strong>de trainingRemediër<strong>en</strong>de trainingToelichting onderwijsmodelIntakeBij aanvang van de opleiding is het niveau van de stud<strong>en</strong>t per (sub)domeinvastgesteld.POPROC A12 stelt voor elke stud<strong>en</strong>t in de eerste onderwijsperiode van de opleidinge<strong>en</strong> POP voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> op. Dit POP definieert de route van hetstartniveau naar het beoogde/vereiste (gew<strong>en</strong>ste) uitstroomniveau, metinachtneming van de mogelijke deficiënties <strong>en</strong> e<strong>en</strong> plan van aanpak (remediër<strong>en</strong>de<strong>en</strong> of aanvull<strong>en</strong>de training).20 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Strategie <strong>en</strong> aanpak21


Leertak<strong>en</strong> (integrale leerlijn)De leerlijn van het kwalificatiedossier is geïntegreerd in de leertak<strong>en</strong>. De leertak<strong>en</strong>zijn op het juiste <strong>taal</strong>niveau geschrev<strong>en</strong>. ROC A12 beoordeelt <strong>taal</strong>uiting<strong>en</strong>in de uitvoering van de leertak<strong>en</strong>. Voor rek<strong>en</strong><strong>en</strong> wordt – waar relevant –rek<strong>en</strong>vaardigheid ingebed in de leertak<strong>en</strong>. Het huidig beroepsonderwijs wordtdus <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ontwikkel<strong>en</strong>d beroepsonderwijs.Basisvaardigheidstraining <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>De onderwijsinstelling biedt <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong> aan. Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Nederlands<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> zijn geschoold in het train<strong>en</strong> van functionele <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardigheid.Het refer<strong>en</strong>tiedocum<strong>en</strong>t voor Nederlandse <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> is hierbijleid<strong>en</strong>d.WorkshopsNaast bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemde basisvaardigheidstraining verzorgt de school explicieteworkshops. Deze workshops hebb<strong>en</strong> betrekking op <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>aspect<strong>en</strong>van de leertak<strong>en</strong>. ROC A12 organiseert deze workshops naar behoefte, tebepal<strong>en</strong> door het team.Aanvull<strong>en</strong>de trainingUit het POP – of ook tijd<strong>en</strong>s de opleiding – kan blijk<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t extratraining nodig heeft om het vereiste niveau te behal<strong>en</strong>. Ook kan het voorkom<strong>en</strong>dat de stud<strong>en</strong>t wil doorstrom<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> opleiding met e<strong>en</strong> hoger <strong>taal</strong>- ofrek<strong>en</strong>niveau. In beide gevall<strong>en</strong> kan individuele aanvull<strong>en</strong>de training nodig zijn.Remediër<strong>en</strong>de trainingIndi<strong>en</strong> sprake is van duidelijke deficiënties die remediër<strong>en</strong>d onderwijs noodzakelijkmak<strong>en</strong>, biedt ROC A12 extra oef<strong>en</strong>ing/remediëring aan.ExamineringExaminering van e<strong>en</strong> aantal subdomein<strong>en</strong> is ondergebracht in de C<strong>en</strong>traleExam<strong>en</strong>s. Daarnaast wordt e<strong>en</strong> aantal subdomein<strong>en</strong> meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in deProeve van Bekwaamheid. Andere subdomein<strong>en</strong> toetst ROC A12 apart.Variatie per doelgroep, Da Vinci CollegeHet Da Vinci College differ<strong>en</strong>tieert in zijn aanpak zorgvuldig naar verschill<strong>en</strong>dedoelgroep<strong>en</strong>. Van alle nieuwe deelnemers bepaalt het Da Vinci Collegebij de start van de opleiding het <strong>taal</strong>vaardigheidsniveau. Daarnaast neemt e<strong>en</strong>aantal nieuwe instromers, in het bijzonder de ‘zij-instromers’ <strong>en</strong> e<strong>en</strong> grootdeel van de (volwass<strong>en</strong>) BBL-deelnemers, vóór inschrijving in het opleidingstrajectdeel aan e<strong>en</strong> extra <strong>taal</strong>assessm<strong>en</strong>t. Op basis daarvan kunn<strong>en</strong> specifieketrajectafsprak<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gemaakt. Naar schatting betreft dit ti<strong>en</strong> proc<strong>en</strong>tvan de totale nieuwe instroom (ongeveer driehonderd deelnemers).BOL-deelnemers in niveau 2-, 3- <strong>en</strong> 4-opleiding<strong>en</strong> die blijk<strong>en</strong>s de resultat<strong>en</strong>van de niveaubepaling bij instroom het risico lop<strong>en</strong> het vereiste niveau niette hal<strong>en</strong> in de opleidingstijd, krijg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> extra aanbod Nederlands (‘reparatietraject’).Deze reparatietraject<strong>en</strong>, die zich inhoudelijk conc<strong>en</strong>trer<strong>en</strong> op devaardighed<strong>en</strong> ‘lez<strong>en</strong>’ <strong>en</strong> ‘schrijv<strong>en</strong>’, voert het Da Vinci College dec<strong>en</strong>traal in deonderwijsdomein<strong>en</strong> uit. De traject<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> looptijd van veerti<strong>en</strong> wek<strong>en</strong>met 1,5 klokuur contacttijd per week. De maximale groepsgrootte bedraagtvijfti<strong>en</strong> deelnemers.Op basis van de TNT-resultat<strong>en</strong> in de cursusjar<strong>en</strong> 2008-2009 <strong>en</strong> 2009-2010schat het Da Vinci College de aantall<strong>en</strong> deelnemers aan de reparatietraject<strong>en</strong>als volgt in:Niveau 250 proc<strong>en</strong>t van alle eerstejaars (= 300 deelnemers, 20 groep<strong>en</strong>);Niveau 3 <strong>en</strong> 425 proc<strong>en</strong>t van alle eerstejaars (= 450 deelnemers, 30 groep<strong>en</strong>).De deelnemers in de niveau 1-opleiding<strong>en</strong> (domein Di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing/AKA) krijg<strong>en</strong>standaard extra ondersteuning Nederlands. Voor de uitvoering van dezeextra ondersteuning zet Da Vinci één fte in.Deelnemers die ernstige problem<strong>en</strong> met Nederlands hebb<strong>en</strong> (zoals dyslexie),krijg<strong>en</strong> de mogelijkheid om e<strong>en</strong> remediër<strong>en</strong>d programma te volg<strong>en</strong> via het22 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Strategie <strong>en</strong> aanpak23


Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Service C<strong>en</strong>trum. Dit in veel gevall<strong>en</strong> individueel sam<strong>en</strong>gestelderemediër<strong>en</strong>de aanbod wordt waar mogelijk dec<strong>en</strong>traal in de onderwijsdomein<strong>en</strong><strong>en</strong> op locatie uitgevoerd (afhankelijk van de omvang van de vraag peronderwijsdomein).In alle BOL-opleiding<strong>en</strong> staan op basis van reguliere bekostiging lesur<strong>en</strong>Nederlands op het programma conform onderstaande less<strong>en</strong>tabel:Leerjaar 1 Leerjaar 2 Leerjaar 3 Leerjaar 4Niveau 1 2Niveau 2 2 2Niveau 3 2 2 1Niveau 4 2 2 1 1In alle BBL-opleiding<strong>en</strong> staan op basis van reguliere bekostiging lesur<strong>en</strong>Nederlands op het programma conform onderstaande less<strong>en</strong>tabel:Leerjaar 1 Leerjaar 2 Leerjaar 3 Leerjaar 4Niveau 1 1Niveau 2 1 1Niveau 3 1 1 0,5Niveau 4 1 1 0,5 0,5Deelnemers in de niveau 3-opleiding<strong>en</strong> die beschikk<strong>en</strong> over <strong>taal</strong>vaardigheidop refer<strong>en</strong>ti<strong>en</strong>iveau 2F <strong>en</strong> will<strong>en</strong> doorstrom<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> niveau 4-opleiding,krijg<strong>en</strong> in het derde leerjaar e<strong>en</strong> extra aanbod Nederlands met e<strong>en</strong> omvangvan één klokuur per week (‘Nederlands op weg naar 3F’).Deelnemers in de niveau 2-, 3- <strong>en</strong> 4-opleiding<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> van oorspronganderstalige achtergrond, krijg<strong>en</strong> op basis van individuele aanmelding extrabegeleidingsur<strong>en</strong> Nederlands. Voor deze <strong>taal</strong>ondersteuning zet Da Vinciinstellingsbreed één fte in.Naast bov<strong>en</strong>staand aanbod ontwikkelt Da Vinci workshops rond specifiekethema’s, zoals ‘spelling’, ‘structuur’ <strong>en</strong> ‘lez<strong>en</strong> van studietekst<strong>en</strong>’. Deze workshopshebb<strong>en</strong> elk e<strong>en</strong> omvang van één klokuur <strong>en</strong> word<strong>en</strong> regelmatig in devorm van e<strong>en</strong> onderwijscarrousel aangebod<strong>en</strong>. Individuele deelnemers kunn<strong>en</strong>zich hiervoor middels e<strong>en</strong> ‘ev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t<strong>en</strong>planner’ inschrijv<strong>en</strong>. De workshopsvind<strong>en</strong> niet alle<strong>en</strong> overdag, maar ook ’s avonds plaats, zodat ook BBLdeelnemersdeze extra activiteit<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>. Gedur<strong>en</strong>de de looptijd vandit implem<strong>en</strong>tatieplan word<strong>en</strong> hier ook de mogelijkhed<strong>en</strong> van e-learning bijbetrokk<strong>en</strong>.Sectorbegroting, ROC Midd<strong>en</strong> NederlandROC Midd<strong>en</strong> Nederland heeft in zijn implem<strong>en</strong>tatieplan e<strong>en</strong> format voor e<strong>en</strong>sectorbegroting (zie pag. 26 <strong>en</strong> 27) opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.Yvonne Leup<strong>en</strong>, projectleider <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Zorg <strong>en</strong> Welzijn <strong>en</strong>interim-projectleider <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> ROC-breed, ROC Midd<strong>en</strong>Nederland:‘Het format voor de sectorbegroting is voor ons e<strong>en</strong> belangrijksturingsinstrum<strong>en</strong>t <strong>en</strong> weerspiegelt onze visie op de implem<strong>en</strong>tatie van<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid. De implem<strong>en</strong>tatie moet e<strong>en</strong> goede combinatie zijnvan top-down <strong>en</strong> bottom-up. Het is belangrijk om goed na te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> wat jec<strong>en</strong>traal mee wilt gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> welke keuzes je aan de sector<strong>en</strong> overlaat. Hetformat voor de sectorbegroting is de resultante van dat proces <strong>en</strong> vormte<strong>en</strong> soort m<strong>en</strong>ukaart waaruit de sector<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> kiez<strong>en</strong>. De vulling van dem<strong>en</strong>ukaart/begroting sluit aan bij de drieslag. De gewone less<strong>en</strong> in <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong> staan overig<strong>en</strong>s niet in het format van de sectorbegroting, omdatdie door de sector<strong>en</strong> zelf word<strong>en</strong> bekostigd. Verplicht is dat iedere sector e<strong>en</strong>projectleider <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> aanstelt, die pl<strong>en</strong>air uitwisselt met de andereprojectleiders <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.’24 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Strategie <strong>en</strong> aanpak25


Format sectorbegroting ROC Midd<strong>en</strong> NederlandOnderwerp Activiteit Resultaat Betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> Bereik Tijdspad Budget 2010 Evaluatie/bewijsDidactiek <strong>en</strong> pedagogiekExtra onderwijstijdToetsingProfessionaliseringFaciliteit<strong>en</strong>Aansluiting v<strong>mbo</strong>-<strong>mbo</strong>OverigOnvoorzi<strong>en</strong>Projectleider <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong> (0,5 fte)Werkgroep <strong>taal</strong>Werkgroep rek<strong>en</strong><strong>en</strong>ProjectcoördinatieImplem<strong>en</strong>tatie beleid <strong>taal</strong><strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> in de sectorB<strong>en</strong>oem<strong>en</strong> acties,bijv. ontwikkel<strong>en</strong>,inv<strong>en</strong>tariser<strong>en</strong> e.d.B<strong>en</strong>oem<strong>en</strong> acties,bijv. ontwikkel<strong>en</strong>,inv<strong>en</strong>tariser<strong>en</strong> e.d.DirectieAm’sDoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Sector 1 jan 2010-1 jan 2014 € 43.200,– AanstellingDoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>taal</strong> Sector 1 jan 2010-1 jan 2014 € 34.560,– Jaartaak/BTM Resultat<strong>en</strong>Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Sector 1 jan 2010-1 jan 2014 € 34.560,– Jaartaak/BTM Resultat<strong>en</strong><strong>Taal</strong>coaching Aantal pilots Welke teams Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Startdatum Aantal pilots x € 12.960,– Jaartaak/BTM Resultat<strong>en</strong>Rek<strong>en</strong>coaching Aantal pilots Welke teams Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Startdatum Aantal pilots x € 8.640,– Jaartaak/BTM Resultat<strong>en</strong>Extra <strong>taal</strong>less<strong>en</strong> in Aantal extra less<strong>en</strong> Welke opleiding Aantal deelnemers Startdatum Aantal extra lesur<strong>en</strong> x Curriculum/roostercurriculum€ 2.430,–Extra rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong> in Aantal extra less<strong>en</strong> Welke opleiding Aantal deelnemers Startdatum Aantal extra lesur<strong>en</strong> x Curriculum/roostercurriculum€ 2.430,–Ondersteun<strong>en</strong>de less<strong>en</strong> Aantal extra less<strong>en</strong> Welke teams Aantal deelnemers Startdatum Aantal extra lesur<strong>en</strong> x Curriculum/rooster<strong>taal</strong>€ 3.240,–Ondersteun<strong>en</strong>de less<strong>en</strong> Aantal extra less<strong>en</strong> Welke teams Aantal deelnemers Startdatum Aantal extra lesur<strong>en</strong> x Curriculum/roosterrek<strong>en</strong><strong>en</strong>€ 3.240,–Met<strong>en</strong> <strong>taal</strong>niveaus lez<strong>en</strong> Welke leerjar<strong>en</strong> Exam<strong>en</strong>bureaudoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Aantal deelnemers Startdatum-datum gereed Aantal deelnemers x € 7,– Afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> toets<strong>en</strong><strong>en</strong> luister<strong>en</strong> (afname)Met<strong>en</strong> <strong>taal</strong>niveaus Welke leerjar<strong>en</strong> Exam<strong>en</strong>bureaudoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Aantal deelnemers Startdatum-datum gereed Aantal deelnemers x Afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> toets<strong>en</strong>schrijv<strong>en</strong> (afname <strong>en</strong>€ 20,–beoordeling)Met<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveaus Welke leerjar<strong>en</strong> Exam<strong>en</strong>bureaudoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Aantal deelnemers Startdatum-datum gereed Aantal deelnemers x € 9,– Afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> toets<strong>en</strong>(afname <strong>en</strong> beoordeling)Kost<strong>en</strong> TOA To<strong>taal</strong> aantal toets<strong>en</strong> Aantal toets<strong>en</strong> x € 1,50 TOA: Afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> toets<strong>en</strong>Scholing <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Uitvoerder Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Startdatum-datum gereed Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> x € 300,– Deelnemerslijst(4 dagdel<strong>en</strong>)HRM-dossierTraining <strong>taal</strong>coachesUitvoerder Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Startdatum-datum gereed Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> x Deelnemerslijst(10 dagdel<strong>en</strong>)€ 1.000,–HRM-dossierTraining diagnostiek,ondersteun<strong>en</strong>de <strong>taal</strong>less<strong>en</strong>(2 dagdel<strong>en</strong>)Scholing rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>(4 dagdel<strong>en</strong>)Toets<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Omschol<strong>en</strong> vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>tot <strong>taal</strong>-/rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Opzett<strong>en</strong> <strong>taal</strong>-/rek<strong>en</strong>ruimte(n)Deelname aanuitwisseling/project<strong>en</strong>met v<strong>mbo</strong>-schol<strong>en</strong>Zicht op <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>niveau doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Uitvoerder Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Startdatum-datum gereed Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> x € 200,– DeelnemerslijstHRM-dossierUitvoerder Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Startdatum-datum gereed Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> x € 300,– DeelnemerslijstHRM-dossierExam<strong>en</strong>bureaudoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Startdatum-datum gereed Aantal deelnemers x Aantal afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> toets<strong>en</strong>€ 220,–HRM-dossier<strong>Taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Uitvoerder Naam doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Startdatum-datum gereed P.m. DeelnemerslijstHRM-dossierWelke locatieUitvoerderAantal deelnemers Startdatum-datum gereed Extra PC’s x € 1.500,– Extra PC’sVerantwoordelijkeExtra m 2 x € 100,– LesmateriaalAantal project<strong>en</strong> Uitvoerder Aantal deelnemers Startdatum-datum gereed In kost<strong>en</strong> werkgroep Resultat<strong>en</strong>26 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Strategie <strong>en</strong> aanpak27


Bedreiging<strong>en</strong> <strong>en</strong> teg<strong>en</strong>maatregel<strong>en</strong>, ROC Nijmeg<strong>en</strong>ROC Nijmeg<strong>en</strong> werkt sinds 2009 met de projectsystematiek Prince2. Het inbeeld br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> van de projectrisico’s maakt deel uit van die systematiek. E<strong>en</strong>tabel met bedreiging<strong>en</strong> maakt daarom onderdeel uit van het implem<strong>en</strong>tatieplanvan ROC Nijmeg<strong>en</strong>. De tabel geeft aan hoe groot de kans is dat debetreff<strong>en</strong>de bedreiging zich voordoet <strong>en</strong> hoe groot het negatieve effect is.Daarbij hanteert het ROC e<strong>en</strong> vijfpunt<strong>en</strong>schaal, waarbij 1 staat voor ‘kleinekans’ of ‘gering effect’ <strong>en</strong> 5 voor ‘grote kans’ of ‘groot effect’. Sam<strong>en</strong> br<strong>en</strong>gtdit in beeld hoe groot het risico is <strong>en</strong> welke bedreiging<strong>en</strong> de meeste aandachtverdi<strong>en</strong><strong>en</strong>. De tabel bevat ook teg<strong>en</strong>maatregel<strong>en</strong> die bedreiging<strong>en</strong> beperk<strong>en</strong>.Albert Melsk<strong>en</strong>s, projectleider <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> ROC Nijmeg<strong>en</strong>:‘Het gaat er om risico’s tijdig in beeld te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> op tijd bij te stur<strong>en</strong>.Als projectleider heb ik tweewekelijks contact met de opdrachtgever.Ik b<strong>en</strong> verplicht afwijking<strong>en</strong> van het project te meld<strong>en</strong>. Prince2 bevate<strong>en</strong> controlesystematiek. De lijst met projectrisico’s wordt voortdur<strong>en</strong>dbijgehoud<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> “logboek risico’s”, met e<strong>en</strong> uitgebreidere beschrijving vande risico’s. Toevoeging van bedreiging<strong>en</strong> of andere wijziging<strong>en</strong> vermeld ik inhet eerstvolg<strong>en</strong>de “highlight report”. Opdrachtgever <strong>en</strong> regiegroep kunn<strong>en</strong>zo bijtijds aanpassing<strong>en</strong> pleg<strong>en</strong> als dat nodig is.’Bedreiging<strong>en</strong> Teg<strong>en</strong>maatregel<strong>en</strong> Kans Effect RisicoDe verhoogde eis<strong>en</strong> aan <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong> demotiver<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>,vooral van lagere niveaus. Dit kanuitval veroorzak<strong>en</strong>.• Teams moet<strong>en</strong> schipper<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong>harde eis<strong>en</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>en</strong> pedagogisch meebuig<strong>en</strong>;• projectleider houdt nauw contactmet project ‘begeleidingsstructuur’.4 4 16Studieresultat<strong>en</strong> dal<strong>en</strong> wanneerde int<strong>en</strong>sivering van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>onderwijs na het projecteindigt.Het beperkte aantal contactur<strong>en</strong>van bbl-stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> (één dag perweek) staat niet toe meer tijd teinvester<strong>en</strong> in het onderwijs in <strong>taal</strong><strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.Personeel Educatie dat in kadervan uitname naar beroepsonderwijskomt is niet toegerust optak<strong>en</strong>.• Formats voor sectorplann<strong>en</strong>stur<strong>en</strong> op tijdige budgetneutraleimplem<strong>en</strong>tatie;• teams <strong>en</strong> sector<strong>en</strong> anticiper<strong>en</strong> inteamjaarplann<strong>en</strong> op structureelmak<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijs;• zelfstandig werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> ICT krijg<strong>en</strong>hoge prioriteit in programmavan eis<strong>en</strong> voor lesmateriaalbinn<strong>en</strong> eerste <strong>en</strong> tweede lijn.• Digi<strong>taal</strong> aanbod alle material<strong>en</strong><strong>en</strong> methodes;• uitbreiding faciliteit<strong>en</strong> (bijv.zaterdag<strong>en</strong>, vakantieperiodes);• sterkere nadruk op eig<strong>en</strong> verantwoordelijkheidstud<strong>en</strong>t.• Selectieprocedure;• scholing- <strong>en</strong> coachingstraject;• bij voorkeur inzett<strong>en</strong> op tweedelijnsondersteuning.3 3 94 4 164 3 12Totstandkoming van het implem<strong>en</strong>tatieplan, Graafschap CollegeE<strong>en</strong> aantal implem<strong>en</strong>tatieplann<strong>en</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> beschrijft hoe het plan totstand is gekom<strong>en</strong> met actieve betrokk<strong>en</strong>heid van diverse groep<strong>en</strong> medewerkersin de instelling. Van belang voor e<strong>en</strong> goed draagvlak! E<strong>en</strong> voorbeeld hiervanis het Graafschap College.Het plan is opgesteld in nauwe sam<strong>en</strong>werking met de sector<strong>en</strong>. De plann<strong>en</strong>zijn per sector opgesteld in overleg met e<strong>en</strong> verteg<strong>en</strong>woordiging van deopleidingsmanagers van de betreff<strong>en</strong>de sector. Vervolg<strong>en</strong>s zijn de plann<strong>en</strong>besprok<strong>en</strong> in de werkgroep <strong>Taal</strong>. Via e-mail zijn de werkgroep Rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> deinhoudelijk betrokk<strong>en</strong> MR-led<strong>en</strong> (één per sector) op de hoogte gehoud<strong>en</strong> <strong>en</strong>in de geleg<strong>en</strong>heid gesteld feedback te gev<strong>en</strong>. De werkgroep<strong>en</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>bestaan uit <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit alle sector<strong>en</strong>. Verder zijn binn<strong>en</strong> desector economie alle doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in de geleg<strong>en</strong>heid gesteld het plan te becomm<strong>en</strong>tariër<strong>en</strong>tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komst (k<strong>en</strong>niscafé). Het algem<strong>en</strong>e deel vanhet docum<strong>en</strong>t is, sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> toelichting op de voortgang <strong>en</strong> procedure,in februari aan de MR voorgelegd. Directieled<strong>en</strong> <strong>en</strong> College van Bestuur zijnsteeds van de procedure <strong>en</strong> voortgang op de hoogte gehoud<strong>en</strong> <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ine<strong>en</strong> informeel overleg het algem<strong>en</strong>e deel gezi<strong>en</strong>. Besluitvorming rondom desectorplann<strong>en</strong> <strong>en</strong> het algem<strong>en</strong>e deel heeft plaatsgevond<strong>en</strong> in de diverse sectormanagem<strong>en</strong>toverlegg<strong>en</strong>.T<strong>en</strong> slotte is het docum<strong>en</strong>t in maart 2010 vastgestelddoor de Directieraad <strong>en</strong> het College van Bestuur. De MR heeft steun28 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Strategie <strong>en</strong> aanpak29


etuigd, maar spreekt bezorgdheid uit als het gaat om de bevoegdheid vansommige doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. De w<strong>en</strong>s van de MR is dat alle<strong>en</strong> inhoudelijk bevoegdedoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> deze vakk<strong>en</strong> gev<strong>en</strong>. Aansluit<strong>en</strong>d bij het bestaande scholingsbeleidbesteedt het Graafschap College daarom kom<strong>en</strong>d jaar aandacht aan de wijzewaarop de bekwaamheid van doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong> vastgesteld dan wel verderontwikkeld.Drie variant<strong>en</strong> van werk<strong>en</strong> met de drieslag, Deltion CollegeHet Deltion College werkt net als veel andere instelling<strong>en</strong> met het drieslagmodel.Het is echter van m<strong>en</strong>ing dat de uitwerking van dit model voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>d moet zijn, omdat <strong>taal</strong> in vergelijking met rek<strong>en</strong><strong>en</strong> veelmeer natuurlijke mogelijkhed<strong>en</strong> biedt voor integratie in <strong>en</strong> verbinding met deberoepsvakk<strong>en</strong> <strong>en</strong> de beroepspraktijkvorming.Het Deltion College onderscheidt drie variant<strong>en</strong> van werk<strong>en</strong> met de drieslag.Variant 1 <strong>en</strong> 2 vindt het Deltion College vooral geschikt voor <strong>taal</strong>onderwijs<strong>en</strong> variant 2 <strong>en</strong> 3 vooral voor rek<strong>en</strong>onderwijs. (Al wordt variant 3 ook steedsmeer ingezet voor <strong>taal</strong>onderwijs als gevolg van de wettelijke eis<strong>en</strong>.) Per variantstaat aangegev<strong>en</strong> welke consequ<strong>en</strong>ties er zijn voor doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.Variant 1: Het integrale model<strong>Taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ontwikkel<strong>en</strong>d beroepsonderwijs betek<strong>en</strong>t dat de stud<strong>en</strong>tbewust werkt aan zijn <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ontwikkeling in het hele beroepsonderwijs.<strong>Taal</strong> leer je door <strong>taal</strong> te gebruik<strong>en</strong>, zowel in de opleiding als in het werkveld.De stud<strong>en</strong>t werkt binn<strong>en</strong> allerlei vakgebied<strong>en</strong> aan <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>tak<strong>en</strong>,die uit het kwalificatiedossier zijn gehaald. Die word<strong>en</strong> in overleg met hetteam binn<strong>en</strong> de onderwijsactiviteit<strong>en</strong>, project<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of onder LLB geplaatst.De vaklerar<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> de stud<strong>en</strong>t feedback. In het team wordt afgesprok<strong>en</strong>wanneer, waarop <strong>en</strong> hoe dit gebeurt. De communicatie van de lerar<strong>en</strong>, deleermaterial<strong>en</strong> <strong>en</strong> docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zoals de studiegids zijn afgestemd op hetniveau van de stud<strong>en</strong>t, zodat <strong>taal</strong> ge<strong>en</strong> belemmering vormt voor het ler<strong>en</strong>.Het Deltion College biedt ge<strong>en</strong> aparte rek<strong>en</strong>- of <strong>taal</strong>less<strong>en</strong> aan. Wel moet<strong>en</strong>voor alle niveaus de resultat<strong>en</strong> voor Nederlands transparant zijn <strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>aan de beroeps- <strong>en</strong> maatschappelijke eis<strong>en</strong>.Na de nulmeting van het niveau Nederlands (bij voorkeur Lez<strong>en</strong>, Luister<strong>en</strong> <strong>en</strong>Schrijv<strong>en</strong>) <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> zijn er voor de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die het nodig hebb<strong>en</strong>, workshopsin aparte rek<strong>en</strong>- <strong>en</strong> <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong> georganiseerd. Daarnaast biedtde school voor de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- of rek<strong>en</strong>achterstand individueelgerichte <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ondersteuning/remediëring aan.Consequ<strong>en</strong>ties:• alle vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn geschoold in <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ontwikkel<strong>en</strong>d vakonderwijsbinn<strong>en</strong> alle less<strong>en</strong> <strong>en</strong> activiteit<strong>en</strong>;• alle vaklerar<strong>en</strong> zijn voldo<strong>en</strong>de geschoold in hun eig<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardigheid,op de hoogte van de (vereiste) <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveaus, bewust vande <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> verantwoordelijk voor voldo<strong>en</strong>de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>aanbodbinn<strong>en</strong> hun vakgebied;• de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>contactpersoon (op termijn de <strong>taal</strong>coach, e<strong>en</strong> leraarNederlands van e<strong>en</strong> andere opleiding of e<strong>en</strong> vakleraar met deze taak)maakt de eis<strong>en</strong> aan het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveau concreet <strong>en</strong> stelt sam<strong>en</strong> methet team het exam<strong>en</strong>plan Nederlands <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> op;• de vaardighed<strong>en</strong> Sprek<strong>en</strong>, Gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> <strong>en</strong> Schrijv<strong>en</strong> word<strong>en</strong> binn<strong>en</strong>beroepsproev<strong>en</strong> getoetst;• de vaklerar<strong>en</strong> zijn gekwalificeerd om deze vaardigheidstoets<strong>en</strong> met dedoor de leraar Nederlands aangeleverde beoordelingslijst<strong>en</strong> af te nem<strong>en</strong>;• aanbod van digi<strong>taal</strong> oef<strong>en</strong>materiaal, zelfstandig te verwerk<strong>en</strong> <strong>en</strong> webbased;• inricht<strong>en</strong> <strong>en</strong> organiser<strong>en</strong> van workshops als bijvoorbeeld ‘Schrijv<strong>en</strong>’ <strong>en</strong>‘Meetkunde’ het gehele jaar op verschill<strong>en</strong>de mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, cluster-/sectorbreeddoor bevoegde/bekwame lerar<strong>en</strong> Nederlands <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>;• voor de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met deficiënties is er voor de sector e<strong>en</strong> remedialteacher beschikbaar;• de loopbaanbegeleider heeft inzicht in het huidige <strong>en</strong> het vereiste niveauNederlands <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> van zijn stud<strong>en</strong>t <strong>en</strong> zicht op de mogelijkhed<strong>en</strong> van<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ondersteuning binn<strong>en</strong> de sector.30 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Strategie <strong>en</strong> aanpak31


Variant 2: Integraal <strong>en</strong> cursorischDe <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>lerar<strong>en</strong> ontwikkel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>profiel op basis vande maatschappelijke eis<strong>en</strong> <strong>en</strong> de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>tak<strong>en</strong> in het kwalificati<strong>en</strong>iveau.Met het team wordt gezocht naar mogelijkhed<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>tak<strong>en</strong> binn<strong>en</strong>het vakk<strong>en</strong>aanbod weg te zett<strong>en</strong> <strong>en</strong> op die manier mee te werk<strong>en</strong> aan de <strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong>ontwikkeling van elke stud<strong>en</strong>t.Daarnaast bied<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> gedur<strong>en</strong>de de gehele opleidingaparte <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong> aan, die ze zo veel mogelijk vanuit e<strong>en</strong> betek<strong>en</strong>isvolleberoepscontext gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> lat<strong>en</strong> aansluit<strong>en</strong> bij het totale lesprogrammavan dat mom<strong>en</strong>t. De less<strong>en</strong> sluit<strong>en</strong> zo veel mogelijk aan bij het individuel<strong>en</strong>iveau van de stud<strong>en</strong>t. Door differ<strong>en</strong>tiatie in de less<strong>en</strong>, waarbij ook de <strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong>zwakkere stud<strong>en</strong>t aandacht verdi<strong>en</strong>t.De <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn verantwoordelijk voor de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>leerlijn<strong>en</strong> de toetsing van <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de opleiding. E<strong>en</strong> van de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>taal</strong> is <strong>taal</strong>contactpersoon/<strong>taal</strong>coach <strong>en</strong> e<strong>en</strong> van de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> isrek<strong>en</strong>contactpersoon.Consequ<strong>en</strong>ties:• alle vaklerar<strong>en</strong> zijn: voldo<strong>en</strong>de geschoold in hun eig<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardigheid,op de hoogte van de (vereiste) <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveaus <strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>bewust. Daarbij kunn<strong>en</strong> ze <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ontwikkel<strong>en</strong>d lesgev<strong>en</strong>;• bekwame lerar<strong>en</strong> Nederlands <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>curriculumgeprogrammeerd <strong>en</strong> zijn verantwoordelijk voor e<strong>en</strong> gedeeltelijkeuitvoering;• <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ondersteuning wordt zo veel mogelijk binn<strong>en</strong> de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong> van de opleiding aangebod<strong>en</strong>;• de lerar<strong>en</strong> Nederlands <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> diagnosticer<strong>en</strong> <strong>en</strong> besliss<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> metde loopbaanbegeleider over ev<strong>en</strong>tuele ondersteuning of remediëring buit<strong>en</strong>het lesprogramma;• toetsing van de schoolexam<strong>en</strong>s Nederlands is in de beroepsproev<strong>en</strong>/praktijk mogelijk, maar moet in aanwezigheid van e<strong>en</strong> leraar Nederlandsplaatsvind<strong>en</strong> (schoolexam<strong>en</strong>s geld<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> voor Nederlands);• de lerar<strong>en</strong> Nederlands drag<strong>en</strong> zorg voor alle toetsing Nederlands voor e<strong>en</strong>gekwalificeerde beoordelingslijst;•voor de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met deficiënties is er voor de sector e<strong>en</strong> remedialteacher beschikbaar.Variant 3: CursorischDe opleiding kiest met deze variant voor aparte rek<strong>en</strong>leerlijn<strong>en</strong> die ze alsaparte rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong> programmeert gedur<strong>en</strong>de de gehele opleiding. De lerar<strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong> zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het gehele rek<strong>en</strong>curriculum.Alle rek<strong>en</strong>toets<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> plaats binn<strong>en</strong> het rek<strong>en</strong>programma. Devaklerar<strong>en</strong> word<strong>en</strong> niet betrokk<strong>en</strong> bij het rek<strong>en</strong>programma, de toetsing <strong>en</strong> derek<strong>en</strong>ontwikkeling van de stud<strong>en</strong>t.Consequ<strong>en</strong>ties:• bevoegde <strong>en</strong> bekwame lerar<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>;• veel rek<strong>en</strong>aanbod in het programma met veel ruimte voor differ<strong>en</strong>tiatie <strong>en</strong>ondersteuning;• exam<strong>en</strong>plan is de verantwoordelijkheid van de lerar<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> de toetsingvindt plaats binn<strong>en</strong> het rek<strong>en</strong>programma;• lerar<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> drag<strong>en</strong> zorg voor het voldo<strong>en</strong> aan de wettelijke <strong>en</strong> beroepseis<strong>en</strong>van het rek<strong>en</strong>niveau van hun stud<strong>en</strong>t aan het eind van de opleiding;• voor de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met deficiënties is er voor de sector e<strong>en</strong> remedialteacher beschikbaar.Tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> verantwoordelijkhed<strong>en</strong>, ROC ID CollegeROC ID College heeft nader uitgewerkt wat de tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> verantwoordelijkhed<strong>en</strong>zijn van alle betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> bij het verbeter<strong>en</strong> van de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong>van stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Daarbij zijn ook de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zelf niet verget<strong>en</strong>.ROC ID College heeft e<strong>en</strong> platte organisatiestructuur met twee led<strong>en</strong> van hetCollege van Bestuur <strong>en</strong> direct daaronder de laag met onderwijsmanagers <strong>mbo</strong><strong>en</strong> educatie <strong>en</strong> de managers van di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>. Het project <strong>Taal</strong> <strong>en</strong> Rek<strong>en</strong><strong>en</strong> valtonder de directe aansturing van het College van Bestuur <strong>en</strong> de projectleider32 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Strategie <strong>en</strong> aanpak33


heeft mandaat om met alle b<strong>en</strong>odigde betrokk<strong>en</strong> partij<strong>en</strong> te communicer<strong>en</strong><strong>en</strong> afsprak<strong>en</strong> op uitvoeringsniveau te mak<strong>en</strong>.College van Bestuur• Opdrachtgever van het project <strong>Taal</strong> <strong>en</strong> Rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> eindverantwoordelijk.Het College van Bestuur heeft zich uitgesprok<strong>en</strong> voor het in gang zett<strong>en</strong> vanhet proces door het b<strong>en</strong>oem<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> projectleider <strong>en</strong> het uitzett<strong>en</strong> van e<strong>en</strong>projectopdracht voor het te ontwikkel<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid.Projectleider• Regievoerder, initiator, aanjager, verbinder <strong>en</strong> uitvoerder van het Project<strong>Taal</strong> <strong>en</strong> Rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> verantwoordelijk voor afgesprok<strong>en</strong> resultat<strong>en</strong>.Adviseurs projectteam• Uitvoerders van specifieke onderdel<strong>en</strong> van het project, lever<strong>en</strong> bijdrageaan hun onderdeel: <strong>taal</strong>, rek<strong>en</strong><strong>en</strong>, toets<strong>en</strong>, examinering.Di<strong>en</strong>stmanagers• Di<strong>en</strong>st Onderwijs & Innovatie: inhoudelijke ondersteuning op de grote lijn<strong>en</strong>van het project.• Di<strong>en</strong>st Administratief Bedrijf: verwerk<strong>en</strong> van uitkomst<strong>en</strong> toetsresultat<strong>en</strong>,informatie stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>aantall<strong>en</strong>.• Di<strong>en</strong>st Facilitair Bedrijf: faciliter<strong>en</strong> van randvoorwaard<strong>en</strong> van de regionale<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>.• Di<strong>en</strong>st Human Resource Managem<strong>en</strong>t: ondersteun<strong>en</strong> bij beschrijv<strong>en</strong> vanwerkzaamhed<strong>en</strong>, bij opstell<strong>en</strong> compet<strong>en</strong>tieprofiel <strong>taal</strong>-/rek<strong>en</strong>coaches, bijwerv<strong>en</strong> <strong>taal</strong>-/rek<strong>en</strong>coaches.• Di<strong>en</strong>st Communicatie & Marketing: ondersteun<strong>en</strong> bij communicatiestrom<strong>en</strong>.• Di<strong>en</strong>st Planning & Control: kwaliteitsbewaking <strong>en</strong> budgettaire controle.• Onderwijs Service C<strong>en</strong>trum: informatie-uitwisseling <strong>en</strong> signalering vroegtijdigeschoolverlaters.Onderwijsmanagers• Participer<strong>en</strong> in het in gang zett<strong>en</strong> van het proces.• Uitvoer<strong>en</strong> van <strong>en</strong> participer<strong>en</strong> in de verschill<strong>en</strong>de fases van het project.• Verantwoordelijk voor uitvoer<strong>en</strong> implem<strong>en</strong>tatieplan in hun team.• Verantwoordelijk voor opstell<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong> plan van aanpak in hun team.De actieve betrokk<strong>en</strong>heid komt onder meer tot uitdrukking in het directmeed<strong>en</strong>k<strong>en</strong> over het team- of domeinspecifieke meerjar<strong>en</strong>plan rondom <strong>taal</strong><strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Verder b<strong>en</strong>oemt de onderwijsmanager in het team e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>-/rek<strong>en</strong>coach, die de onderwijsmanager ondersteunt bij de planning <strong>en</strong> implem<strong>en</strong>tatie.Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>teams• Uitvoer<strong>en</strong> van <strong>en</strong> participer<strong>en</strong> in de verschill<strong>en</strong>de fases van het project.De gedeelde verantwoordelijkheid kan tot uitdrukking kom<strong>en</strong> in de bereidheidtot het overlegg<strong>en</strong> met andere doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met betrekking tot <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ontwikkelingin auth<strong>en</strong>tieke leeropdracht<strong>en</strong> (project<strong>en</strong>, BPV e.a.), aandachtvoor specifieke onderdel<strong>en</strong> in aparte <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong>, dan wel individueleoef<strong>en</strong>ing <strong>en</strong> remediëring buit<strong>en</strong> het reguliere onderwijs om. Het kan hierbijgaan om onderwijsinhoudelijke zak<strong>en</strong>, procedurele afsprak<strong>en</strong> <strong>en</strong> het ontwikkel<strong>en</strong>van lesmaterial<strong>en</strong> <strong>en</strong> toets<strong>en</strong>.<strong>Taal</strong>-/rek<strong>en</strong>coach• Geeft uitvoering aan het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid.• Aanspreekpunt voor doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderwijsmanager.Per regionale onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing is e<strong>en</strong> van de <strong>taal</strong>-/rek<strong>en</strong>coaches contactpersoon.• Coördiner<strong>en</strong>d aanspreekpunt voor die regionale <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>voorzi<strong>en</strong>ing.De <strong>taal</strong>-/rek<strong>en</strong>coach vervult e<strong>en</strong> brugfunctie tuss<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de partij<strong>en</strong>.Hij di<strong>en</strong>t als vraagbaak <strong>en</strong> als stimulator voor nieuwe ontwikkeling<strong>en</strong>. Hijdraagt bij aan de invulling van de plann<strong>en</strong> van aanpak <strong>en</strong> draagt mede zorgvoor de uitvoering van het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid.De <strong>taal</strong>-/rek<strong>en</strong>coach beschikt over inhoudelijke k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> heeft strategisch34 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Strategie <strong>en</strong> aanpak35


inzicht in hoe het proces van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid in gang kan word<strong>en</strong> gezet.De functie van <strong>taal</strong>-/rek<strong>en</strong>coach is cruciaal om structureel aan <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleidte kunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>.Led<strong>en</strong> werkgroep<strong>en</strong>• Besprek<strong>en</strong> op verzoek van de projectleider specifieke inhoudelijke onderwerp<strong>en</strong><strong>en</strong> do<strong>en</strong> voorstell<strong>en</strong> met betrekking tot bijvoorbeeld ijkpunt<strong>en</strong>Nederlands <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.Led<strong>en</strong> K<strong>en</strong>niskring Onderwijs & Innovatie (O&I)• Br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> advies uit over notities, docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, voortgang proces project <strong>en</strong>implem<strong>en</strong>tatie.Led<strong>en</strong> MR• Word<strong>en</strong> geïnformeerd over het project, zijn betrokk<strong>en</strong> bij het project,gev<strong>en</strong> advies over de projectopdracht, over het implem<strong>en</strong>tatieplan <strong>en</strong>plann<strong>en</strong> van aanpak <strong>en</strong> behartig<strong>en</strong> de belang<strong>en</strong> van doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.Led<strong>en</strong> Platform Duurzame Ontwikkeling (PDO)• Volg<strong>en</strong> de voortgang van het project <strong>en</strong> adviser<strong>en</strong> met betrekking totresultat<strong>en</strong>.Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>• Word<strong>en</strong> door maandelijkse consultaties op locatie betrokk<strong>en</strong> bij het proces;d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> mee, gev<strong>en</strong> advies, br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> suggesties in.• Word<strong>en</strong> via stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>panels bij het proces betrokk<strong>en</strong>.36 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>


ProfessionaliseringDe invoering van de refer<strong>en</strong>tiekaders voor Nederlandse <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong> betek<strong>en</strong>t het nodige voor het personeel. Dat moet zichhier dan ook op voorbereid<strong>en</strong>. De meeste plann<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong>professionaliseringsparagraaf, die beschrijft hoe dat gaat. E<strong>en</strong>aantal voorbeeld<strong>en</strong> daarvan is hier opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.Profiel<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>functionariss<strong>en</strong>Veel instelling<strong>en</strong> gaan werk<strong>en</strong> met het zogehet<strong>en</strong> drieslagmodel. Hierbij word<strong>en</strong><strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> geïntegreerd in de vakless<strong>en</strong> <strong>en</strong> de praktijk. Daarnaastzijn er ondersteun<strong>en</strong>de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong> <strong>en</strong> is er extra ondersteuning voordeelnemers met achterstand<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of handicaps (veelal in e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum).Deze werkwijze leidt tot nieuwe functies: de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>coaches.Ook definiër<strong>en</strong> veel instelling<strong>en</strong> opnieuw wat de vakdoc<strong>en</strong>t doet aan <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> wat op het terrein ligt van de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Nederlands <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.Goed uitgewerkte – maar wel verschill<strong>en</strong>de – profiel<strong>en</strong> kwam<strong>en</strong> we teg<strong>en</strong> bijhet Nova College <strong>en</strong> ROC Midd<strong>en</strong> Nederland.Nova CollegeHet Nova College omschrijft in het implem<strong>en</strong>tatieplan de profiel<strong>en</strong> van <strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>coaches <strong>en</strong> vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.E<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- of rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t beschikt over:• didactische vaardighed<strong>en</strong> voor het vakgericht aanbied<strong>en</strong> van vaardighed<strong>en</strong>op het gebied van: stell<strong>en</strong>, spell<strong>en</strong>, elem<strong>en</strong>taire grammatica, voer<strong>en</strong> vangesprekk<strong>en</strong>, sprek<strong>en</strong>, luister<strong>en</strong>, begrijp<strong>en</strong>d <strong>en</strong> studer<strong>en</strong>d lez<strong>en</strong>;• didactische vaardighed<strong>en</strong> op het gebied van rek<strong>en</strong><strong>en</strong> (getall<strong>en</strong>, verhouding<strong>en</strong>,met<strong>en</strong> <strong>en</strong> meetkunde, verband<strong>en</strong>);• vaardighed<strong>en</strong> om <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>deficiënties te signaler<strong>en</strong>, te diagnosticer<strong>en</strong><strong>en</strong> waar mogelijk te remediër<strong>en</strong>.38 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Professionalisering39


Daarnaast vraagt de Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing (<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum, red.)van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> dat doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>:• kunn<strong>en</strong> lesgev<strong>en</strong> in alle deelvaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarbij dus uitwisselbaar zijnbij ziekte <strong>en</strong> verlof van e<strong>en</strong> collega, waardoor de continuïteit is gewaarborgd(vangnetfunctie);• sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> collega creatieve <strong>en</strong> afwissel<strong>en</strong>de werkvorm<strong>en</strong> <strong>en</strong> didactischediffer<strong>en</strong>tiatiemogelijkhed<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> bed<strong>en</strong>k<strong>en</strong> voor grote groep<strong>en</strong><strong>mbo</strong>-cursist<strong>en</strong> <strong>en</strong> cursist<strong>en</strong> van Nova Contract;• snel kunn<strong>en</strong> schakel<strong>en</strong> <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> inspel<strong>en</strong> op vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> leerbehoeft<strong>en</strong> vanverschill<strong>en</strong>de cursist<strong>en</strong>;• cursist<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> motiver<strong>en</strong> om het gew<strong>en</strong>ste eindniveau voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong> te bereik<strong>en</strong>.E<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- of rek<strong>en</strong>coach beschikt over:• didactische vaardighed<strong>en</strong> op het gebied van woord<strong>en</strong>schatuitbreiding,monitor<strong>en</strong> <strong>en</strong> corriger<strong>en</strong> van de <strong>taal</strong> van de cursist<strong>en</strong> in gesprekssituaties,het ler<strong>en</strong> omgaan met vaktekst<strong>en</strong> (begrijp<strong>en</strong>d <strong>en</strong> studer<strong>en</strong>d lez<strong>en</strong> in dezaakvakk<strong>en</strong>);• didactische vaardighed<strong>en</strong> op het gebied van rek<strong>en</strong><strong>en</strong> (getall<strong>en</strong>, verhouding<strong>en</strong>,met<strong>en</strong> <strong>en</strong> meetkunde, verband<strong>en</strong>);• vaardighed<strong>en</strong> om <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>deficiënties te signaler<strong>en</strong>, te diagnosticer<strong>en</strong><strong>en</strong> waar mogelijk te remediër<strong>en</strong>;• coach<strong>en</strong>de <strong>en</strong> adviser<strong>en</strong>de vaardighed<strong>en</strong> ter ondersteuning van vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>in hun begeleiding van cursist<strong>en</strong> (collegiale consultatie);• analytische vaardighed<strong>en</strong> om beroepsgericht lesmateriaal ontwikkeld doorvakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, te scann<strong>en</strong> op <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong><strong>en</strong> aanbeveling<strong>en</strong> te gev<strong>en</strong> t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van de onderwijsitems<strong>en</strong> het opleidingscurriculum;• tactische vaardighed<strong>en</strong> om beleidslijn<strong>en</strong> te vertal<strong>en</strong> naar het gew<strong>en</strong>steopleidingsniveau;• sociale vaardighed<strong>en</strong> om nieuwe collega’s van de Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ingin te kunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>.E<strong>en</strong> vakdoc<strong>en</strong>t beschikt over:• compet<strong>en</strong>ties die hor<strong>en</strong> bij zijn vakgebied;• didactische vaardighed<strong>en</strong> op het gebied van woord<strong>en</strong>schatuitbreiding,monitor<strong>en</strong> <strong>en</strong> corriger<strong>en</strong> van <strong>taal</strong> van cursist<strong>en</strong> in gesprekssituaties, hetler<strong>en</strong> omgaan met vaktekst<strong>en</strong> (begrijp<strong>en</strong>d <strong>en</strong> studer<strong>en</strong>d lez<strong>en</strong> in de zaakvakk<strong>en</strong>);• didactische vaardighed<strong>en</strong> op het gebied van rek<strong>en</strong><strong>en</strong> (getall<strong>en</strong>, verhouding<strong>en</strong>,met<strong>en</strong> <strong>en</strong> meetkunde, verband<strong>en</strong>) voor zover van toepassing op zijnvakgebied.ROC Midd<strong>en</strong> NederlandHet implem<strong>en</strong>tatieplan van ROC Midd<strong>en</strong> Nederland bevat profiel<strong>en</strong> van de<strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t, de <strong>taal</strong>coach <strong>en</strong> de rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t. Opgemerkt wordt dat het profielvan de rek<strong>en</strong>coach nog in ontwikkeling is.Tak<strong>en</strong> <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> (naast profiel van BVE-doc<strong>en</strong>t):• bepal<strong>en</strong> <strong>taal</strong>niveau van de deelnemer door middel van het afnem<strong>en</strong> vandiagnostische <strong>en</strong> kwalificer<strong>en</strong>de toets<strong>en</strong>;• vaststell<strong>en</strong> <strong>taal</strong>hiat<strong>en</strong> <strong>en</strong> opstell<strong>en</strong> plan <strong>taal</strong>ontwikkeling voor deelnemers;• verzorg<strong>en</strong> <strong>taal</strong>less<strong>en</strong> conform <strong>taal</strong>beleid (drieslag);• evaluer<strong>en</strong> <strong>en</strong> bijstell<strong>en</strong> <strong>taal</strong>less<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>taal</strong>leerlijn;• uitvoer<strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong>de <strong>taal</strong>less<strong>en</strong>.Compet<strong>en</strong>ties van <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>:• hebb<strong>en</strong> <strong>taal</strong>niveau 4F op alle <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong> (conform hbo-niveau);• beschikk<strong>en</strong> over didactische vaardighed<strong>en</strong> om het <strong>taal</strong>niveau van de deelnemerste verhog<strong>en</strong> (<strong>taal</strong>didactiek);• zijn op de hoogte van de wettelijke eis<strong>en</strong> die aan het <strong>taal</strong>onderwijs gesteldword<strong>en</strong>, zoals de CEF-niveaus <strong>en</strong> het refer<strong>en</strong>tiekader Meijerink;• kunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> met de CEF-niveaus <strong>en</strong> het refer<strong>en</strong>tiekader Meijerink;• kunn<strong>en</strong> de <strong>taal</strong>vaardigheid beoordel<strong>en</strong> op basis van de CEF-niveaus <strong>en</strong> hetrefer<strong>en</strong>tiekader Meijerink <strong>en</strong> verbeterpunt<strong>en</strong> voorstell<strong>en</strong>;40 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Professionalisering41


• k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> de drieslagmethode <strong>en</strong> hun eig<strong>en</strong> rol binn<strong>en</strong> de drieslagmethode;•kunn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> relatie legg<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> het <strong>taal</strong>onderwijs <strong>en</strong> het vakonderwijsdoor middel van <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong>, <strong>taal</strong>opdracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>taal</strong>profiel<strong>en</strong>.Tak<strong>en</strong> <strong>taal</strong>coaches:• ontwikkel<strong>en</strong>, evaluer<strong>en</strong> <strong>en</strong> bijstell<strong>en</strong> <strong>taal</strong>ontwikkel<strong>en</strong>d beroepsonderwijsmet betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong>;• les- <strong>en</strong> toetsmateriaal scre<strong>en</strong><strong>en</strong> op <strong>taal</strong>niveau;• zorg drag<strong>en</strong> voor <strong>taal</strong>toegankelijkheid van het onderwijs;• <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> b<strong>en</strong>oem<strong>en</strong> vanuit kwalificatiedossier <strong>en</strong> <strong>taal</strong>profiel mak<strong>en</strong>;• mak<strong>en</strong> (beroeps)<strong>taal</strong>opdracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> feedbackformulier<strong>en</strong>;• afsprak<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> over gev<strong>en</strong> van feedback op <strong>taal</strong>productie van deelnemer:waarop, wanneer <strong>en</strong> in welke vorm (teamplan).Compet<strong>en</strong>ties rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>:• hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveau 4F op alle rek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong> (conform hboniveau);• hebb<strong>en</strong> didactische vaardighed<strong>en</strong> om het rek<strong>en</strong>niveau van de deelnemerste verhog<strong>en</strong> (rek<strong>en</strong>didactiek);• zijn op de hoogte van de wettelijke eis<strong>en</strong> die aan het rek<strong>en</strong>onderwijsgesteld word<strong>en</strong>, waaronder het refer<strong>en</strong>tiekader Meijerink;• kunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> met het refer<strong>en</strong>tiekader Meijerink;• kunn<strong>en</strong> de rek<strong>en</strong>vaardigheid beoordel<strong>en</strong> op basis van het refer<strong>en</strong>tiekaderMeijerink <strong>en</strong> verbeterpunt<strong>en</strong> voorstell<strong>en</strong>;• kunn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> relatie legg<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> het rek<strong>en</strong>onderwijs <strong>en</strong> het vakonderwijsdoor middel van rek<strong>en</strong>tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>opdracht<strong>en</strong>.Compet<strong>en</strong>ties <strong>taal</strong>coaches:• kunn<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> team e<strong>en</strong> teamplan t<strong>en</strong> behoeve van de implem<strong>en</strong>tatievan <strong>taal</strong>ontwikkel<strong>en</strong>d beroepsonderwijs ontwikkel<strong>en</strong>;• kunn<strong>en</strong> het team <strong>en</strong> met name vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> begeleid<strong>en</strong> <strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong>om de <strong>taal</strong>ontwikkeling van deelnemers te stimuler<strong>en</strong> in beroepsgerichteactiviteit<strong>en</strong> (voorwaarde is dus dat zij k<strong>en</strong>nis hebb<strong>en</strong> van het (vak)onderwijs);• kunn<strong>en</strong> <strong>taal</strong>product<strong>en</strong> ontwikkel<strong>en</strong> in sam<strong>en</strong>werking met vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.Tak<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> (naast profiel van BVE-doc<strong>en</strong>t):• bepal<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveau van de deelnemer door middel van het afnem<strong>en</strong> vandiagnostische <strong>en</strong> kwalificer<strong>en</strong>de toets<strong>en</strong>;• vaststell<strong>en</strong> hiat<strong>en</strong> <strong>en</strong> opstell<strong>en</strong> plan rek<strong>en</strong>onderwijs voor deelnemers;• rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong> verzorg<strong>en</strong> conform rek<strong>en</strong>beleid (drieslag);• evaluer<strong>en</strong> <strong>en</strong> bijstell<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong>;• uitvoer<strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong>de rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong>.42 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Professionalisering43


Didactische scholingDe meeste instelling<strong>en</strong> ondernem<strong>en</strong> scholing voor doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> om de didactischevaardighed<strong>en</strong> op het gebied van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijs te vergrot<strong>en</strong>.Ontwikkeling van opleiding<strong>en</strong>, AmarantisAmarantis doet mee aan de ontwikkeling van e<strong>en</strong> opleiding tot Rek<strong>en</strong>coachmet het Cinop. De opleiding levert gecertificeerde rek<strong>en</strong>coaches af die naafloop e<strong>en</strong> bijdrage lever<strong>en</strong> in hun domein, locatie of groep op het gebied vanrek<strong>en</strong>ontwikkel<strong>en</strong>d onderwijs <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid.Op het gebied van de Nederlandse <strong>taal</strong> heeft Amarantis zelf e<strong>en</strong> cursus lat<strong>en</strong>ontwikkel<strong>en</strong> voor vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Ook leert de instelling op kleine ‘experim<strong>en</strong>teerschaal’doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> aangepaste manier lesgev<strong>en</strong> in de Nederlandse<strong>taal</strong>.Marianne Viersma, projectleider <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Amarantis:‘Er is e<strong>en</strong> experim<strong>en</strong>t gehoud<strong>en</strong> in het team Zorg & Welzijn in Amsterdamwaar <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> meer focuss<strong>en</strong> op inzicht dan op de regels bij Nederlands.Dat was succesvol; de leerling<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> zelfs <strong>en</strong>thousiast over grammatica<strong>en</strong> de resultat<strong>en</strong> war<strong>en</strong> beduid<strong>en</strong>d beter dan die van leerling<strong>en</strong> die niet opdie manier les kreg<strong>en</strong>. Het programma is ontwikkeld door twee doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Nederlands binn<strong>en</strong> dit team. Het experim<strong>en</strong>t wordt nu uitgebreid via e<strong>en</strong>Reparatiemodule <strong>Taal</strong> met e<strong>en</strong> dagdeel training voor Amarantisdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> diedaarin geïnteresseerd zijn.’speciale aandacht voor doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> educatie, ROC Midd<strong>en</strong> NederlandNet als veel andere instelling<strong>en</strong> besteedt ROC Midd<strong>en</strong> Nederland aandachtaan de scholing van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Interessant is dat het ROC daarbijspeciaal aandacht besteedt aan doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die van educatie kom<strong>en</strong>.Educatiemedewerkers die als <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t aangesteld word<strong>en</strong> inde <strong>mbo</strong>-sector<strong>en</strong>, zull<strong>en</strong> – net als alle <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> – e<strong>en</strong> professionaliseringstrajectmet betrekking tot de verandering<strong>en</strong> in het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>-onderwijs moet<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>. Daarnaast is het van belang dat educatiemedewerkersgoede begeleiding ontvang<strong>en</strong> bij de overstap naar het <strong>mbo</strong>.De professionalisering van educatiemedewerkers heeft de volg<strong>en</strong>de gew<strong>en</strong>steresultat<strong>en</strong>:• de educatiemedewerker kan werk<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s de cgo-principes;• de educatiemedewerker heeft feeling met de doelgroep <strong>en</strong> kan werk<strong>en</strong>met differ<strong>en</strong>tiaties binn<strong>en</strong> groep<strong>en</strong> van ± 25 leerling<strong>en</strong>;• de educatiemedewerker is op de hoogte van de vakinhoud van de beroep<strong>en</strong>waarvoor opgeleid wordt.Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> educatie die overstapp<strong>en</strong> naar het beroepsonderwijs krijg<strong>en</strong> e<strong>en</strong>traject op maat aangebod<strong>en</strong>. Uitgangspunt is dat de medewerker van Educati<strong>en</strong>a e<strong>en</strong> half jaar volledig inzetbaar is. Het traject bestaat uit de volg<strong>en</strong>deonderdel<strong>en</strong>:Professionalisering Uitvoering Tijd PlanningProfessionaliseringvoor <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/ofrek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Extern (via ROC Academie)4 dagdel<strong>en</strong>Scholing gericht opde pedagogiek <strong>en</strong>didactiek voor hetwerk<strong>en</strong> met groep<strong>en</strong><strong>mbo</strong>-jonger<strong>en</strong>Begeleiding door collegaIntervisieStage in de beroepspraktijkExtern (via ROC Academie)(Evt. deels combiner<strong>en</strong>met BVE-traject)Collega-doc<strong>en</strong>tLid werkgroep <strong>taal</strong> ofrek<strong>en</strong><strong>en</strong>BPV-medewerkerLeerbedrijf20 dagdel<strong>en</strong> in 6maand<strong>en</strong>Vanaf september20101 uur/week; 6 maand<strong>en</strong>Na indi<strong>en</strong>sttreding2 uur/2 wek<strong>en</strong> (naar Na de scholingbehoefte)1 week Tijd<strong>en</strong>s eerste 3maand<strong>en</strong> na indi<strong>en</strong>sttredingIn de begeleiding van educatiedoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> staat het pedagogisch-didactische44 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Professionalisering45


traject c<strong>en</strong>traal. Dit traject is uitsluit<strong>en</strong>d voor educatiedoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Tijd<strong>en</strong>s dittraject bouw<strong>en</strong> de deelnemers e<strong>en</strong> portfolio op. De scholing voor <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> wordt gevolgd met andere <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van de sector.Prestatie-indicator scholing, ZadkineOok Zadkine neemt scholing op in zijn implem<strong>en</strong>tatieplan <strong>en</strong> verbindt hieraane<strong>en</strong> prestatie-indicator. Iedere doc<strong>en</strong>t volgt minimaal e<strong>en</strong>maal per jaare<strong>en</strong> training, scholing of bije<strong>en</strong>komst gericht op <strong>taal</strong>- of rek<strong>en</strong>onderwijs. In2010 heeft vijftig proc<strong>en</strong>t van de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> dit al gedaan. Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Nederlands<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> volg<strong>en</strong> daar bov<strong>en</strong>op nog minimaal tweemaal e<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komstof training. In 2010 heeft vijftig proc<strong>en</strong>t van de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>dit al gedaan.<strong>Taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardigheid van doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Sommige instelling<strong>en</strong> bested<strong>en</strong> ook aandacht aan de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>vaardigheidvan doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zelf.diagnostische toets<strong>en</strong> voor doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, ROC ZeelandHet cluster CIOS van ROC Zeeland heeft vastgesteld dat het niveau van <strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> de rek<strong>en</strong>instructeur op refer<strong>en</strong>ti<strong>en</strong>iveau 4F moet ligg<strong>en</strong>.Het niveau wordt bepaald met diagnostische toets<strong>en</strong>. Als het niveau te laagis, volgt – op basis van de BIO-compet<strong>en</strong>tie ‘vakinhoudelijk <strong>en</strong> didactischbekwaam’ – e<strong>en</strong> scholing met e<strong>en</strong> verplicht karakter.Naast deze vakinhoudelijke scholing moet er in het scholingsplan aandachtzijn voor het Refer<strong>en</strong>tiekader van Meijerink, de methode die gebruikt gaatword<strong>en</strong>, de didactiek (gediffer<strong>en</strong>tieerd lesgev<strong>en</strong>), de toetsing <strong>en</strong> examinering(formatief <strong>en</strong> summatief), het <strong>taal</strong>profiel per opleiding <strong>en</strong> de taak van de <strong>taal</strong>coach.Vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> do<strong>en</strong> ook e<strong>en</strong> diagnostische toets. Vooralsnog is het doel dat zijzowel voor Nederlands als rek<strong>en</strong><strong>en</strong> minimaal het niveau moet<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> datook voor deelnemers vereist is.Carin Biesterbosch, clusterdirecteur CIOS ROC Zeeland:‘Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> het wel e<strong>en</strong> beetje spann<strong>en</strong>d, maar toch ook heel normaalom aan de diagnostische toets<strong>en</strong> deel te nem<strong>en</strong>. Dit komt waarschijnlijkomdat we e<strong>en</strong> echte leercultuur hebb<strong>en</strong>. Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn gew<strong>en</strong>d aan intervisie<strong>en</strong> het gev<strong>en</strong> van feedback. Zo’n diagnostische toets hoort er dan gewoon bij.’prestatie-indicator doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>scholing, ZadkineZadkine biedt alle medewerkers de mogelijkheid e<strong>en</strong> scholing te volg<strong>en</strong> omhun <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>vaardigheid te vergrot<strong>en</strong> <strong>en</strong> koppelt daaraan e<strong>en</strong> prestatie-indicator.Minimaal dertig medewerkers hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> scholing gevolgd in2010 of zich daarvoor opgegev<strong>en</strong>.46 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Professionalisering47


<strong>taal</strong>niveau als selectiecriterium, Arcus CollegeHet Arcus College houdt bij de selectie van nieuwe medewerkers vanaf april2010 rek<strong>en</strong>ing met het <strong>taal</strong>niveau. De mate waarin het <strong>taal</strong>niveau e<strong>en</strong> rolspeelt bij de selectie is gerelateerd aan de functie. Voor het gev<strong>en</strong> van lintless<strong>en</strong>op niveau 2, 3 <strong>en</strong> 4 geldt ‘minimaal één niveau hoger dan de deelnemer’(dus C1/4F), ofwel minimaal tweedegraads bevoegd. Voor het gev<strong>en</strong> van lintofblokless<strong>en</strong> op niveau 1 geldt Pedac, Pabo met aanvulling bekwaam voorhet <strong>mbo</strong> of derdegraads bevoegd.gesprekscyclus, ROC Leid<strong>en</strong>ROC Leid<strong>en</strong> betrekt de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong> bij de gesprekscyclus vandoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> het bekwaamheidsdossier op grond van de Wet BIO. Alle doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>wordt in de gesprekscyclus gevraagd hoe het staat met de eig<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong>. Vanaf september 2010 is dit structureel e<strong>en</strong> van deonderwerp<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s de gesprekscyclus. De unit Educatie heeft e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>training voor doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ontwikkeld.doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>training<strong>en</strong> <strong>taal</strong>, Graafschap CollegeE<strong>en</strong> voorbeeld hiervan is de sector Economie & Di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing van hetGraafschap College. In het schooljaar 2010-2011 kunn<strong>en</strong> doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> training<strong>en</strong>volg<strong>en</strong> op het gebied van de Nederlandse <strong>taal</strong>. Deze training<strong>en</strong> staan op<strong>en</strong>voor alle doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, omdat e<strong>en</strong> goede beheersing van het Nederlands vooriedere<strong>en</strong> belangrijk is. Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> desgew<strong>en</strong>st – op vrijwillige basis –ook deelnem<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> TNT-toets om hun niveau te bepal<strong>en</strong>. Aan de training<strong>taal</strong>vaardigheid is e<strong>en</strong> verplichte toets verbond<strong>en</strong>.48 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>


Integratie in vakless<strong>en</strong> <strong>en</strong> BPVDe meeste instelling<strong>en</strong> volg<strong>en</strong> het drieslagmodel. Dat betek<strong>en</strong>tdat zij <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong> aanbied<strong>en</strong>, zorg<strong>en</strong> voor remediëringwaar nodig èn <strong>taal</strong>ontwikkeling prober<strong>en</strong> te integrer<strong>en</strong>in vakless<strong>en</strong> <strong>en</strong> beroepspraktijkvorming. Zeker voor BBLdeelnemers,die vaak maar één dag per week naar schoolkom<strong>en</strong>, vind<strong>en</strong> veel instelling<strong>en</strong> deze laatste strategie belangrijk.Maar het blijkt lastig om hieraan goed vorm te gev<strong>en</strong>. Hoe doe jedat concreet? E<strong>en</strong> aantal voorbeeld<strong>en</strong>.werksessies <strong>en</strong> <strong>taal</strong>ondersteuning, ROC MondriaanBij e<strong>en</strong> aantal opleidingsteams van de domein<strong>en</strong> Zakelijke Di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing <strong>en</strong>Maatschappelijke Di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing van ROC Mondriaan organiser<strong>en</strong> <strong>taal</strong>coacheswerksessies voor vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Daarin bied<strong>en</strong> zij didactische werkvorm<strong>en</strong>aan om de <strong>taal</strong>ontwikkeling in de vakless<strong>en</strong> te stimuler<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> aantal instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>dat hiervoor kan word<strong>en</strong> ingezet, is al c<strong>en</strong>traal ontwikkeld. Daarbijgaat het bijvoorbeeld om e<strong>en</strong> checklist om de eig<strong>en</strong> less<strong>en</strong> te scre<strong>en</strong><strong>en</strong> op<strong>taal</strong>ontwikkeling <strong>en</strong> e<strong>en</strong> handleiding om meer activer<strong>en</strong>de werkvorm<strong>en</strong> in tezett<strong>en</strong>. Ieder domein besluit zelf welk instrum<strong>en</strong>t geschikt is <strong>en</strong> welke material<strong>en</strong>of werkvorm<strong>en</strong> het nog moet ontwikkel<strong>en</strong>.E<strong>en</strong> cluster van opleiding<strong>en</strong> van het domein Maatschappelijke Di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ingvan ROC Mondriaan heeft – met ingang van het schooljaar 2011-2012 – ur<strong>en</strong>ingepland waarin <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op de leervloer extra ondersteuning bied<strong>en</strong>aan stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Bijvoorbeeld bij het werk<strong>en</strong> aan integrale beroepsopdracht<strong>en</strong>.Het voordeel van deze vorm van ondersteuning is dat die just in time is,namelijk op het mom<strong>en</strong>t dat stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> er behoefte aan hebb<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong>kunn<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zo functioneel met <strong>taal</strong> bezig zijn <strong>en</strong> de <strong>taal</strong> integraal ontwikkel<strong>en</strong>in e<strong>en</strong> beroepsgerichte context. Het betreff<strong>en</strong>de opleiding<strong>en</strong>clusterheeft nog in beraad of het aanbod voor alle stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> moet geld<strong>en</strong> of alle<strong>en</strong>voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>achterstand.50 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Integratie in vakless<strong>en</strong> <strong>en</strong> BPV51


100720A5folder<strong>Taal</strong>tipsPMSv2.indd 1 21-07-2010 09:26:46100720Poster <strong>Taal</strong>tipsv2.indd 1 20-07-2010 16:41:09stageverslag<strong>en</strong> beoordel<strong>en</strong> op <strong>taal</strong>niveau, SOMA CollegeHet Soma College integreert Nederlands zo goed mogelijk met het beroepsgerichtedeel van de opleiding. Naast Nederlandse less<strong>en</strong> <strong>en</strong> oef<strong>en</strong><strong>en</strong> metde <strong>taal</strong>blokk<strong>en</strong> gebruikt het Soma College bijvoorbeeld ook de BPV om aanNederlands te werk<strong>en</strong>. De school beoordeelt BPV-verslag<strong>en</strong> niet alle<strong>en</strong> inhoudelijk,maar ook <strong>taal</strong>kundig. Om dit mogelijk te mak<strong>en</strong> word<strong>en</strong> BPV-begeleidersgeschoold <strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> ze handvatt<strong>en</strong> om de verslag<strong>en</strong> van de deelnemersook op <strong>taal</strong>aspect<strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong> beoordel<strong>en</strong>.<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>training praktijkbegeleiders, Albeda CollegeDe branche Welzijn & Onderwijs van het Albeda College gaat de praktijkbegeleidersvan de BPV train<strong>en</strong> in het beoordel<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderdel<strong>en</strong>in het beroep. Daarbij gaat het om praktijkbegeleiders van diverse werksoort<strong>en</strong>:van onderwijs, kinderopvang <strong>en</strong> ouder<strong>en</strong>zorg tot gehandicapt<strong>en</strong>zorg,jeugdzorg, buurtwerk <strong>en</strong> verslavingszorg. Per werkveld wordt bekek<strong>en</strong> watrealiseerbaar is. De branche begint klein <strong>en</strong> bouwt het initiatief van jaar totjaar verder uit.15<strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in de praktijk, ROC West-BrabantROC West-Brabant laat <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> meelop<strong>en</strong> in de BPV. Doel daarvan isdat ze e<strong>en</strong> beeld krijg<strong>en</strong> van de <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong> van de leerling<strong>en</strong>. Deze activiteitwerkt het ROC verder uit in zijn implem<strong>en</strong>tatieplan.• Wat ga je do<strong>en</strong>? Organiser<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>stages van <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in de BPV.• Wat is de b<strong>en</strong>odigde personele inzet? Per doc<strong>en</strong>t één dag per jaar (deskundigheidsbevordering).• Wanneer is het klaar? Juni 2011.• Wat zijn de kritische punt<strong>en</strong>? Tijd <strong>en</strong> werkdruk.• Wat zijn de succesindicator<strong>en</strong>? Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis van BPV-<strong>taal</strong>tak<strong>en</strong><strong>en</strong> het <strong>taal</strong>profiel van e<strong>en</strong> beroep. Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> legg<strong>en</strong> contact<strong>en</strong> met dewerkbegeleiders. Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn geïnformeerd over de <strong>taal</strong>vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>taal</strong>problem<strong>en</strong>in de praktijk.• Is het gerealiseerd? Nee.Specifieke ideeën voor de BBLDeelnemers aan e<strong>en</strong> BBL-opleiding br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> minder tijd door op school. Verbeteringvan hun <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveau vraagt dan ook om e<strong>en</strong> andere aanpak.folder, poster <strong>en</strong> thema-avond, ROC Rijn IJsselROC Rijn IJssel ontwikkelde sam<strong>en</strong> met ITTA e<strong>en</strong> folder met didactische tipsvoor <strong>taal</strong>ontwikkel<strong>en</strong>d beroepsonderwijs in de stage. De BPV-begeleidersbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong> deze folder op de werkvloer van BBL-stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> onder de aandachtbij de stagebegeleiders. Daarnaast werd de folder gebruikt tijd<strong>en</strong>s werkveldbije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong>van de opleiding<strong>en</strong> Uiterlijke Verzorging <strong>en</strong> Zorg & Welzijn <strong>en</strong>hangt die in e<strong>en</strong> aantal praktijkruimt<strong>en</strong> opTips voor <strong>taal</strong>begeleidingop de werkvloerVoor praktijk- <strong>en</strong> werkbegeleiders<strong>Taal</strong>tips• Spreek rustig <strong>en</strong> duidelijk.• Geef voorbeeld<strong>en</strong>.• Laat zi<strong>en</strong> wat de bedoeling is.• Controleer altijd met e<strong>en</strong> op<strong>en</strong> vraagof het begrep<strong>en</strong> is.• Vraag altijd om e<strong>en</strong> mondelingesam<strong>en</strong>vatting van de deelnemer.het ROC. Inmiddels ligt er al e<strong>en</strong> tweededruk <strong>en</strong> is de communicatiecampagne uitgebreidmet e<strong>en</strong> poster waarop vijf tips uitde folder word<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>gevat. Deze posterhangt in e<strong>en</strong> aantal praktijkruimt<strong>en</strong> <strong>en</strong> leslokal<strong>en</strong>op het ROC.Op 14 juni 2010 verzorgde de afdeling Opleiding<strong>en</strong> Uiterlijke Verzorging ROCRijn IJssel e<strong>en</strong> thema-avond voor stagebegeleiders in de uiterlijke verzorging.Onderwerp van de bije<strong>en</strong>komst war<strong>en</strong> de nieuwe eis<strong>en</strong> aan <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong>de hiervoor g<strong>en</strong>oemde folder. De bije<strong>en</strong>komst werd goed ontvang<strong>en</strong>, blijk<strong>en</strong>sde reacties van de stagebegeleiders op de evaluatieformulier<strong>en</strong>. Enkele reactiesvan stagebegeleiders uit de haarverzorging <strong>en</strong> de schoonheidsverzorging:• ‘Ik vond de pres<strong>en</strong>tatie prima! Informatief <strong>en</strong> duidelijk toe te pass<strong>en</strong> in desalon!’• ‘Ik b<strong>en</strong> blij dat er weer wat aan de Nederlandse <strong>taal</strong> wordt gedaan.’• ‘Ik vond de pres<strong>en</strong>tatie erg duidelijk <strong>en</strong> ook duidelijk dat het nodig is in hetbedrijf.’Welke tips gaan m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zelf toepass<strong>en</strong>:• ‘Uit lat<strong>en</strong> prat<strong>en</strong> <strong>en</strong> lat<strong>en</strong> herhal<strong>en</strong>. Meer oef<strong>en</strong><strong>en</strong> op <strong>taal</strong> met de leerling.’• ‘E<strong>en</strong> trainingsavond houd<strong>en</strong> over de Nederlandse <strong>taal</strong> <strong>en</strong> waarom dat zo52 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Integratie in vakless<strong>en</strong> <strong>en</strong> BPV53


IIHet Dr<strong>en</strong>the College informeert ook de hbo-instelling<strong>en</strong> in de regio over haar<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid <strong>en</strong> daaraan verbond<strong>en</strong> activiteit<strong>en</strong>. W<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>en</strong> mogelijkhed<strong>en</strong>ter verbetering van de aansluiting word<strong>en</strong> in kaart gebracht <strong>en</strong> waarmogelijk gerealiseerd. Daarin past ook de studiedag die het Dr<strong>en</strong>the Collegein juni 2010 sam<strong>en</strong> met de Hanzehogeschool, andere ROC’s <strong>en</strong> vo-schol<strong>en</strong> inde regio organiseerde. De studiedag was bestemd voor doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, studieloopbelangrijkis in de salon.’• ‘Beter lett<strong>en</strong> op de manier van advies gev<strong>en</strong> door de leerling <strong>en</strong> of het ookbegrijpelijk is voor de klant.’• ‘Meer gesprekk<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> met leerling<strong>en</strong>. Ze de informatie lat<strong>en</strong> herhal<strong>en</strong><strong>en</strong> goed lat<strong>en</strong> verwoord<strong>en</strong>.’communicatie met vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfslev<strong>en</strong>, Arcus CollegeHet Arcus College gaat vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> het bedrijfslev<strong>en</strong> informer<strong>en</strong> over dewijziging<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de kwalificatiedossiers, inclusief de aanvull<strong>en</strong>de eis<strong>en</strong> metbetrekking tot <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. In onderling overleg met het bedrijfslev<strong>en</strong>zoekt de onderwijsinstelling naar mogelijkhed<strong>en</strong> de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ontwikkelingte stimuler<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de BPV in de BBL-opleiding<strong>en</strong>.Karin van Hoof-Sobczak, adviseur onderwijs Arcus College:‘Als eerste stap zijn we met bedrijv<strong>en</strong> in gesprek gegaan over hoe leerling<strong>en</strong>ler<strong>en</strong> <strong>en</strong> wat bedrijv<strong>en</strong> belangrijk vind<strong>en</strong> aan <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Hieruit bleek datbedrijv<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong>, sprek<strong>en</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> belangrijk vind<strong>en</strong>.’avondopleiding ‘<strong>taal</strong> op de werkvloer’, AmarantisAmarantis (vestiging SBBO Amersfoort) heeft de ervaring dat <strong>taal</strong>achterstand<strong>en</strong>moeilijk zijn weg te werk<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s die <strong>en</strong>kele dag per week datBBL-stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> techniek op school zijn. Daarom ontwikkelt Amarantis e<strong>en</strong>avondopleiding ‘<strong>taal</strong> op de werkvloer’ sam<strong>en</strong> met SLO. Tegelijkertijd gaatde onderwijsinstelling in gesprek met werkgevers om h<strong>en</strong> te motiver<strong>en</strong> hunwerknemers naar de avondcursuss<strong>en</strong> te stur<strong>en</strong>.Doorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong>De meeste plann<strong>en</strong> focuss<strong>en</strong> op de eig<strong>en</strong> activiteit<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderwijsinspanning<strong>en</strong>,maar e<strong>en</strong> aantal instelling<strong>en</strong> spant zich ook inom doorgaande leerlijn<strong>en</strong> tot stand te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Enkele voorbeeld<strong>en</strong>.gevarieerde communicatie met concrete resultat<strong>en</strong>, Dr<strong>en</strong>the CollegeIn het activiteit<strong>en</strong>overzicht van het Dr<strong>en</strong>the College staat dat het de toelever<strong>en</strong>dev<strong>mbo</strong>-schol<strong>en</strong> gaat informer<strong>en</strong> over het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid. De leerlijn<strong>en</strong>v<strong>mbo</strong> <strong>en</strong> <strong>mbo</strong> word<strong>en</strong> met elkaar vergelek<strong>en</strong> <strong>en</strong> er vindt afstemmingplaats; in elk geval totdat het refer<strong>en</strong>tiekader ook in het v<strong>mbo</strong> is ingevoerd.Het informer<strong>en</strong> <strong>en</strong> afstemm<strong>en</strong> is intuss<strong>en</strong> al begonn<strong>en</strong>. Sinds 1 april 2010neemt het Dr<strong>en</strong>the College <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> als aandachtspunt mee in alleoperationele contact<strong>en</strong> met het v<strong>mbo</strong>.Op 23 september 2010, tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> congres dat hetDr<strong>en</strong>the College jaarlijks organiseert voor decan<strong>en</strong>DRENTHECOLLEGE.NU<strong>en</strong> managem<strong>en</strong>t van toelever<strong>en</strong>de schol<strong>en</strong>, gaf deonderwijsinstelling e<strong>en</strong> pres<strong>en</strong>tatie over het overheidsbeleidop het gebied van <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong>de aanpak van het Dr<strong>en</strong>the College. Over ditzelfdethema liet het Dr<strong>en</strong>the College – speciaal voor toelever<strong>en</strong>deschol<strong>en</strong> – ook e<strong>en</strong> aansprek<strong>en</strong>de brochureTAAL- ENREKEN-mak<strong>en</strong>, rijk geïllustreerd met voorbeeld<strong>en</strong> <strong>en</strong> foto’sWEGWIJZERuit de praktijk.54 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Doorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong>55


aanbegeleiders <strong>en</strong> decan<strong>en</strong> <strong>en</strong> ging over het thema ‘startvaardighed<strong>en</strong>’.Concreet houdt het Dr<strong>en</strong>the College zich nu al, sam<strong>en</strong> met het hbo, bezigmet het in kaart br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> van de verschill<strong>en</strong> <strong>en</strong> verwachting<strong>en</strong> op het gebiedvan <strong>taal</strong>vaardighed<strong>en</strong> in <strong>mbo</strong> <strong>en</strong> hbo. Tev<strong>en</strong>s zet de onderwijsinstelling zich inom e<strong>en</strong> doorlop<strong>en</strong>de leerlijn rek<strong>en</strong><strong>en</strong>/wiskunde te ontwikkeling voor leerling<strong>en</strong>in opleiding<strong>en</strong> techniek.projectmatige b<strong>en</strong>adering, Albeda CollegeHet Albeda College is op twee manier<strong>en</strong> int<strong>en</strong>sief betrokk<strong>en</strong> bij het ontwikkel<strong>en</strong>van doorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>: via de project<strong>en</strong> ‘Elkaars <strong>Taal</strong>Sprek<strong>en</strong>’ <strong>en</strong> ‘Rek<strong>en</strong>piloot’.Het Rotterdams Onderwijsbeleid: Elkaars <strong>Taal</strong> Sprek<strong>en</strong>Het Rotterdams Onderwijsbeleid (ROB) wordt gemaakt door de geme<strong>en</strong>teRotterdam, de Rotterdamse schoolbestur<strong>en</strong> van primair <strong>en</strong> voortgezet onderwijs<strong>en</strong> het Albeda College <strong>en</strong> Zadkine. ‘Rotterdam <strong>Taal</strong>stad’ was e<strong>en</strong> van deactiepunt<strong>en</strong> in de periode 2006-2010. Omdat veel leerling<strong>en</strong> uitvall<strong>en</strong> bij deoverstap van v<strong>mbo</strong> naar <strong>mbo</strong>, beslot<strong>en</strong> het Albeda College (branche techniek),Zadkine <strong>en</strong> vier Rotterdamse v<strong>mbo</strong>-schol<strong>en</strong> om hun programma’s, metname op het punt van <strong>taal</strong>, beter op elkaar af te stemm<strong>en</strong>. Onder de noemer‘Elkaars <strong>Taal</strong> Sprek<strong>en</strong>’ ontwikkeld<strong>en</strong> de schol<strong>en</strong> e<strong>en</strong> doorgaande leerlijn voorhet vak Nederlands. Dit heeft onder meer geresulteerd in <strong>taal</strong>tak<strong>en</strong>wijzersv<strong>mbo</strong>-<strong>mbo</strong>, e<strong>en</strong> film ‘<strong>Taal</strong>gericht Vakonderwijs Techniek’ <strong>en</strong> e<strong>en</strong> stapp<strong>en</strong>planvoor de ontwikkeling van e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>portfolio v<strong>mbo</strong>-<strong>mbo</strong> met bijbehor<strong>en</strong>deinstrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Najaar 2010 zijn de eindproduct<strong>en</strong> via www.cedgroep.nl tedownload<strong>en</strong>.Ook in de tweede vierjarige periode van het Rotterdams Onderwijsbeleid(2010-2014) zett<strong>en</strong> de schol<strong>en</strong> zich in voor de doorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong>. Doel isdat de scores <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> van de Rotterdamse leerling<strong>en</strong> significant to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t<strong>en</strong> opzichte van het landelijk gemiddelde. De schol<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> hierine<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke opdracht <strong>en</strong> het Albeda College wil daar opnieuw int<strong>en</strong>siefbij betrokk<strong>en</strong> zijn.Doorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> op de snijvlakk<strong>en</strong>: Rek<strong>en</strong>pilootOok in de regio Nieuwe Waterweg Noord zet het Albeda College in op dedoorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong>, hier op het gebied van rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Sinds 2009 participeerthet Albeda College met de opleiding<strong>en</strong> kok <strong>en</strong> kapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> twee v<strong>mbo</strong>schol<strong>en</strong>(sector zorg) in e<strong>en</strong> van de landelijke pilots ‘Doorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong><strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> op de snijvlakk<strong>en</strong>’ (SLO). Het project ‘Rek<strong>en</strong>piloot’ is nu halverwege.Alle schol<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> in het afgelop<strong>en</strong> jaar rek<strong>en</strong>beleid ontwikkeld<strong>en</strong> – uitgaande van de drieslag rek<strong>en</strong><strong>en</strong> – e<strong>en</strong> keuze gemaakt voor de positioneringvan het rek<strong>en</strong><strong>en</strong> in het curriculum in de bov<strong>en</strong>bouw v<strong>mbo</strong> <strong>en</strong> het <strong>mbo</strong>.Vier schol<strong>en</strong>, vier verschill<strong>en</strong>de rek<strong>en</strong>sc<strong>en</strong>ario’s, maar één einddoel: 2F!In het najaar van 2010 houd<strong>en</strong> alle pilotschol<strong>en</strong> e<strong>en</strong> nulmeting rek<strong>en</strong><strong>en</strong> in deexam<strong>en</strong>klass<strong>en</strong> van het v<strong>mbo</strong> <strong>en</strong> bij de nieuwe instroom in het <strong>mbo</strong> om hetactuele rek<strong>en</strong>niveau van de leerling<strong>en</strong> in kaart te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Op basis van deuitkomst<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vervolgkeuzes gemaakt om de onderwijsinhoud <strong>en</strong> -activiteit<strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong> v<strong>mbo</strong>-<strong>mbo</strong> nog beter op elkaar aan te lat<strong>en</strong> sluit<strong>en</strong>.overleg met het regionale v<strong>mbo</strong>, Arcus CollegeOok het Arcus College werkt aan doorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong>, blijk<strong>en</strong>s deze passagein hun plan:Vanaf januari 2010 vindt er door de Expertisegroep Onderwijsservices (e<strong>en</strong>interne di<strong>en</strong>st) geïnitieerd overleg met het regionale v<strong>mbo</strong> plaats. Allereerstheeft dit de bedoeling om e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijk refer<strong>en</strong>tiekader te ontwikkel<strong>en</strong>:eerst op directi<strong>en</strong>iveau, vervolg<strong>en</strong>s op uitvoeringsniveau, onder regievan de projectleider. Het resultaat van de inspanning<strong>en</strong> is dat er per 1 september2011 één gezam<strong>en</strong>lijk plan van aanpak ligt waarin de sam<strong>en</strong>werkingspartnersArcus <strong>en</strong> regionale v<strong>mbo</strong>-schol<strong>en</strong> aangev<strong>en</strong> hoe ze vorm <strong>en</strong> inhoudgev<strong>en</strong> aan doorlop<strong>en</strong>de <strong>taal</strong>leerlijn<strong>en</strong>. De ontwikkeling van e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijkte hanter<strong>en</strong> <strong>taal</strong>portfolio maakt hiervan deel uit. De regie over deactiviteit<strong>en</strong> ligt bij de Expertisegroep Onderwijsservices.56 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Doorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong>57


Diagnostische rek<strong>en</strong>toets<strong>en</strong> op het v<strong>mbo</strong>, Gilde Opleiding<strong>en</strong>De sam<strong>en</strong>werking van Gilde Opleiding<strong>en</strong> met het v<strong>mbo</strong> richtte zich eerst oprek<strong>en</strong><strong>en</strong>. De onderwijsinstelling ontwikkelde <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong> geled<strong>en</strong> diagnostischerek<strong>en</strong>toets<strong>en</strong>, die werd<strong>en</strong> afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> bij de start van de opleiding. Desam<strong>en</strong>werking met het v<strong>mbo</strong> heeft erin geresulteerd dat inmiddels in bijnaalle gevall<strong>en</strong> de toetsing van leerling<strong>en</strong> al in het vierde jaar van het v<strong>mbo</strong>plaatsvindt. De volg<strong>en</strong>de stap, waarnaar Gilde Opleiding<strong>en</strong> <strong>en</strong> het v<strong>mbo</strong> strev<strong>en</strong>,is om het toetsmom<strong>en</strong>t te verlegg<strong>en</strong> naar het derde jaar van het v<strong>mbo</strong>.Dan kan immers eerder word<strong>en</strong> begonn<strong>en</strong> met het wegwerk<strong>en</strong> of voorkom<strong>en</strong>van achterstand<strong>en</strong>.Servicec<strong>en</strong>trum Gilde Opleiding<strong>en</strong>Het Servicec<strong>en</strong>trum (interne di<strong>en</strong>st) is het scharnierpunt tuss<strong>en</strong> v<strong>mbo</strong> <strong>en</strong><strong>mbo</strong>. Het Servicec<strong>en</strong>trum onderhoudt int<strong>en</strong>sief contact met de toelever<strong>en</strong>deschol<strong>en</strong> <strong>en</strong> heeft gewerkt aan de totstandkoming van gezam<strong>en</strong>lijke afsprak<strong>en</strong>over intake <strong>en</strong> assessm<strong>en</strong>t. In het kader van de ontwikkeling van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>niveaus refer<strong>en</strong>tiekader heeft het Servicec<strong>en</strong>trum heel belangrijk voorwerkverricht. De door Gilde Opleiding<strong>en</strong> ontwikkelde diagnostische toets<strong>en</strong>voor rek<strong>en</strong>vaardigheid <strong>en</strong> het ondersteun<strong>en</strong>de lesmateriaal word<strong>en</strong> aan detoelever<strong>en</strong>de schol<strong>en</strong> beschikbaar gesteld, zodat zij hiermee aan de slag kunn<strong>en</strong>.Het effect is niet alle<strong>en</strong> dat Gilde Opleiding<strong>en</strong> voor rek<strong>en</strong>vaardigheidbeter toegeruste leerling<strong>en</strong> kan inschrijv<strong>en</strong>, maar ook dat het vertrouw<strong>en</strong> inelkaars k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> verantwoordelijkheid gegroeid is. Voor <strong>taal</strong> is Gilde Opleiding<strong>en</strong>voornem<strong>en</strong>s om id<strong>en</strong>tieke afsprak<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong>.58 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>


<strong>Taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>traVeel instelling<strong>en</strong> richt<strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum in. De implem<strong>en</strong>tatieplann<strong>en</strong>van (onder andere) Zadkine <strong>en</strong> het Nova Collegebevatt<strong>en</strong> heldere beschrijving<strong>en</strong> van hun <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum.E<strong>en</strong> aantal citat<strong>en</strong> die ander<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> inspirer<strong>en</strong>.Omschrijving <strong>en</strong> positioneringEr zijn vele goede manier<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum te omschrijv<strong>en</strong>.Het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum, ZadkineHet <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum (TRC) heeft e<strong>en</strong> c<strong>en</strong>trale rol in de ontwikkeling <strong>en</strong>de int<strong>en</strong>sivering van het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijs. Toch zult u het TRC in hetimplem<strong>en</strong>tatieplan weinig terugvind<strong>en</strong>: de teams zijn de belangrijkste schakelin het onderwijs. Het TRC is, zeker wat betreft de regeling int<strong>en</strong>sivering <strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong>onderwijs, di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong><strong>en</strong>d aan de teams. De teams zull<strong>en</strong> het TRCinschakel<strong>en</strong> voor het uitvoer<strong>en</strong> van ontwikkel- of lestak<strong>en</strong>. Het TRC werkt zodicht mogelijk bij de teams, om zo ook het <strong>taal</strong>ontwikkel<strong>en</strong>d beroepsonderwijsmogelijk te mak<strong>en</strong>. Het TRC is verantwoordelijk voor het lever<strong>en</strong> van kwaliteit<strong>en</strong> daarbij medeverantwoordelijk voor het behal<strong>en</strong> van de gew<strong>en</strong>ste resultat<strong>en</strong>.De Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing, Nova CollegeDe Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing (het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum van het Nova College,red.) is het antwoord van het Nova College op de gestelde kaders <strong>en</strong> hetNova-beleid met betrekking tot <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Het is e<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>ing dieunitoverstijg<strong>en</strong>d is <strong>en</strong> voor alle cursist<strong>en</strong> van het Nova College toegankelijk isal naar gelang hun <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>ontwikkeling.De Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing richt zich <strong>en</strong>erzijds op (e<strong>en</strong> deel van) de g<strong>en</strong>eriekecompon<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> wordt anderzijds ingezet voor deondersteuning op het beroepsmatige deel (<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>coaches). Deze voorzi<strong>en</strong>ingging 1 januari 2010 van start.60 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>Taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>tra61


Doelstelling <strong>en</strong> tak<strong>en</strong>Er bestaan verschill<strong>en</strong> in de manier waarop onderwijsinstelling<strong>en</strong> de doelstelling<strong>en</strong><strong>en</strong> tak<strong>en</strong> van hun <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>tra formuler<strong>en</strong>.ZadkineMet het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum heeft Zadkine de volg<strong>en</strong>de c<strong>en</strong>trale doel<strong>en</strong>:1. het ontwikkel<strong>en</strong>, implem<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> <strong>en</strong> borg<strong>en</strong> van de kwaliteit van het <strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong>onderwijs, op c<strong>en</strong>traal <strong>en</strong> dec<strong>en</strong>traal niveau, aangestuurd doorhet domein <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> in afstemming met k<strong>en</strong>niskring<strong>en</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong>;2. het ontwikkel<strong>en</strong> van curricula op het gebied van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijs inmodules, in minor<strong>en</strong> <strong>en</strong> cursorisch;3. het verzorg<strong>en</strong> van onderwijs in Nederlands, MVT <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>;4. het zijn van e<strong>en</strong> aantrekkelijke werkgever die zorgt voor voldo<strong>en</strong>de, professioneelgeschoolde <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die in e<strong>en</strong> professionele organisatiekunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>.Ad 1: Het TRC biedt ondersteuning aan teams door:• het bied<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijs op c<strong>en</strong>traal <strong>en</strong> vooral dec<strong>en</strong>traalniveau;• het bied<strong>en</strong> van maatwerk aan deelnemers;• het bied<strong>en</strong> van ondersteuning bij nulmeting, voortgangsmeting <strong>en</strong> examineringaan teams;• het ontwikkel<strong>en</strong> van innovatieve traject<strong>en</strong>: aansluiting zoek<strong>en</strong> bij de belevingswereldvan de jonger<strong>en</strong>;• het zijn van e<strong>en</strong> servicepunt (inclusief material<strong>en</strong>bank) voor <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>advies aan doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>;• het do<strong>en</strong> van onderzoek naar <strong>en</strong> monitor<strong>en</strong> van onder andere de effect<strong>en</strong>van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid;• aan te sluit<strong>en</strong> bij het internationaliseringbeleid van Zadkine;• aan te sluit<strong>en</strong> bij het te ontwikkel<strong>en</strong> major-minorbeleid van Zadkine;• e<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum te zijn voor doorlop<strong>en</strong>de leerlijn<strong>en</strong> v<strong>mbo</strong>-<strong>mbo</strong>-hbo,specifiek gericht op <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardigheid.Ad 2 <strong>en</strong> 3: Het TRC ontwikkelt curricula <strong>en</strong> verzorgt onderwijs door:• het ontwikkel<strong>en</strong> van minor<strong>en</strong> op het gebied van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijsgericht op het aanpakk<strong>en</strong> van deficiënties <strong>en</strong> op doorstroming <strong>en</strong> tal<strong>en</strong>tontwikkeling;• het bied<strong>en</strong> van maatwerktraject<strong>en</strong> aan bedrijv<strong>en</strong>, instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> specifiekegeme<strong>en</strong>telijke aspect<strong>en</strong> in de regio Rotterdam;• het gev<strong>en</strong> van less<strong>en</strong> in Nederlands <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardigheid;• het gev<strong>en</strong> van less<strong>en</strong> in tal<strong>en</strong> van herkomst van leerling<strong>en</strong>, zoals Arabisch<strong>en</strong> Turks;• het verzorg<strong>en</strong> van less<strong>en</strong> in moderne vreemde tal<strong>en</strong>: Duits, Frans, Engels<strong>en</strong> Spaans;• het gebruikmak<strong>en</strong> van de modernste hulpmiddel<strong>en</strong> als tal<strong>en</strong>c<strong>en</strong>tra <strong>en</strong>computergestuurde less<strong>en</strong>;• het bied<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> cultuurvoorbereiding voor buit<strong>en</strong>landse stages.Ad 4: Het TRC wil e<strong>en</strong> aantrekkelijke werkgever zijn <strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> voor voldo<strong>en</strong>deprofessioneel geschoolde <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> door:• het former<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> team van doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die Nederlands, Engels <strong>en</strong> overigetal<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarnaast specifieke aandacht hebb<strong>en</strong> voor desociale context van werk<strong>en</strong>;• het former<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> team van doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die rek<strong>en</strong>vaardigheid kunn<strong>en</strong>verzorg<strong>en</strong>;• het ontwikkel<strong>en</strong> van expertise van doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op hun eig<strong>en</strong> vakgebied <strong>en</strong> ophet gebied van het wegwerk<strong>en</strong> van achterstand<strong>en</strong> bij deelnemers;• het bied<strong>en</strong> van stageplaats<strong>en</strong> aan stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van lerar<strong>en</strong>opleiding<strong>en</strong> <strong>en</strong>Pabo’s <strong>en</strong> het bind<strong>en</strong> van stagiair(e)s aan Zadkine;• het bied<strong>en</strong> van bijscholingsmogelijkhed<strong>en</strong> voor eig<strong>en</strong> personeel, zoals:• <strong>taal</strong>ontwikkel<strong>en</strong>d lesgev<strong>en</strong>;• didactiek met betrekking tot rek<strong>en</strong>onderwijs;• training tot <strong>taal</strong>coach;• <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>cursuss<strong>en</strong> voor doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong>d personeel;• korte opfriscursus MVT in geval van uitwisseling met het buit<strong>en</strong>land.62 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>Taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>tra63


Nova CollegeHet doel van de Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing is het via de drieslag <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong> stimuler<strong>en</strong> <strong>en</strong> realiser<strong>en</strong> van de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ontwikkeling van cursist<strong>en</strong>in de context van beroep, ler<strong>en</strong>, loopbaan <strong>en</strong> burgerschap tot minimaalhet uitstroomniveau zoals de commissie Meijerink beschreef. Dit wordtgedaan door:1. het ontwikkel<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong> in de vakless<strong>en</strong> <strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>sde BPV tot het vastgestelde niveau;2. het ondersteun<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijs via cursorische leerlijn<strong>en</strong>om het vastgestelde niveau te behal<strong>en</strong>;3. het oef<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> remediër<strong>en</strong> van <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong> via leerlijn<strong>en</strong> opmaat.Op iedere unilocatie van het Nova College komt e<strong>en</strong> Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ingmet de volg<strong>en</strong>de tak<strong>en</strong>:• het aanbied<strong>en</strong> van basisk<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> aan cursist<strong>en</strong>voor het maatschappelijke deel van het <strong>taal</strong>- of rek<strong>en</strong>onderwijs;• het wegnem<strong>en</strong> van k<strong>en</strong>nelijke leerproblem<strong>en</strong> van cursist<strong>en</strong> zoals het nietgeautomatiseerd hebb<strong>en</strong> van de tafels, werkwoordspelling, et cetera;• het verhog<strong>en</strong> van het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveau van cursist<strong>en</strong> die will<strong>en</strong> doorstrom<strong>en</strong>naar het hbo;• het aanbied<strong>en</strong> van extra <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> cultuurless<strong>en</strong> voor cursist<strong>en</strong> die internationaleBPV gaan do<strong>en</strong>;• het ondersteun<strong>en</strong> bij deficiënties zoals dyslexie <strong>en</strong>/of dyscalculie op hetgebied van <strong>taal</strong> <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong><strong>en</strong> bij cursist<strong>en</strong>;• het ondersteun<strong>en</strong> van goede cursist<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>voorsprong;• het afnem<strong>en</strong> <strong>en</strong> organiser<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>intaketoets<strong>en</strong> voor nieuwecursist<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> met cursist<strong>en</strong>zak<strong>en</strong>;• e<strong>en</strong> platform/expertisec<strong>en</strong>trum zijn voor <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.Bem<strong>en</strong>singHoe onderwijsinstelling<strong>en</strong> hun <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum bem<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, varieert. Deverschill<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> niet alle<strong>en</strong> betrekking op het aantal medewerkers, maarook op de personele kwalificaties <strong>en</strong> taakstelling.ZadkineBij het TRC werk<strong>en</strong> deskundig<strong>en</strong> op het gebied van Nederlands, MVT <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Dit kernteam bestaat uit experts voor rek<strong>en</strong><strong>en</strong>, Nederlands <strong>en</strong> demoderne vreemde tal<strong>en</strong> (MVT). Dit team wordt nog uitgebreid naar uiteindelijkongeveer zev<strong>en</strong> wtf. Naast het kernteam wordt e<strong>en</strong> bv met e<strong>en</strong> doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>poolactief. Deze doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>pool biedt uitkomst als e<strong>en</strong> onderwijsteam vane<strong>en</strong> opleiding<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum het <strong>taal</strong>- of rek<strong>en</strong>onderwijs zelf niet of niet efficiëntkan aanbied<strong>en</strong>. Dan verzorg<strong>en</strong> de led<strong>en</strong> van de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>pool deze less<strong>en</strong>, opde Zadkine locaties, letterlijk dicht bij de onderwijsteams. Daarnaast kan hetTRC externe doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in de arm nem<strong>en</strong>, bijvoorbeeld uit het bedrijfslev<strong>en</strong> ofnative speakers om aan specialistische tak<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong>. Zadkine wil dat alledeelnemers aan het eind van hun opleiding bij Zadkine de vereiste niveaus <strong>en</strong>meer hal<strong>en</strong>. Het opricht<strong>en</strong> van het TRC is daar e<strong>en</strong> hulpmiddel voor. NaastNederlands <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> behor<strong>en</strong> ook MVT tot het werkterrein van het TRC.Nova CollegeDe uitvoering <strong>en</strong> dagelijkse leiding van de Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing valtonder de verantwoordelijkheid van de projectleider van de Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing.Vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> begeleid<strong>en</strong> de cursist<strong>en</strong>.In de Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing verzorg<strong>en</strong> <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong>/ofstagiairs die in opleiding zijn het onderwijs. De <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>coaches word<strong>en</strong>ingezet binn<strong>en</strong> de units om de drieslag <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid verder vorm tegev<strong>en</strong>. Zij hebb<strong>en</strong> tev<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> brugfunctie tuss<strong>en</strong> de units <strong>en</strong> de Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing.Alle andere activiteit<strong>en</strong> met betrekking tot <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> deunits zelf.64 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>Taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>c<strong>en</strong>tra65


66 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>


Bijzondere activiteit<strong>en</strong>In de implem<strong>en</strong>tatieplann<strong>en</strong> zijn veel ‘pareltjes’ te vind<strong>en</strong>: bijzondereactiviteit<strong>en</strong> die bijdrag<strong>en</strong> aan de int<strong>en</strong>sivering van het <strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong>onderwijs. E<strong>en</strong> kleine selectie.onderwijsstandaard<strong>en</strong> voor kwaliteit, Deltion CollegeHet Deltion College werkt aan de ontwikkeling van e<strong>en</strong> set onderwijsstandaard<strong>en</strong>.Zo kom<strong>en</strong> er bijvoorbeeld standaard<strong>en</strong> voor loopbaanbegeleiding,BPV <strong>en</strong> examinering. En nu ook voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Deze standaard<strong>en</strong>beog<strong>en</strong> de borging van e<strong>en</strong> bepaald kwaliteitsniveau <strong>en</strong> word<strong>en</strong> de kom<strong>en</strong>dejar<strong>en</strong> geïmplem<strong>en</strong>teerd binn<strong>en</strong> de opleidingsteams. Aan de standaard<strong>en</strong> zijnindicator<strong>en</strong> verbond<strong>en</strong> die de beoogde kwaliteit ook zichtbaar <strong>en</strong> meetbaarmoet<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>. De standaard <strong>Taal</strong> <strong>en</strong> Rek<strong>en</strong><strong>en</strong> wordt in 2010 ontwikkeld.Wim Matthijsse, projectleider <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Deltion College:‘Als de standaard er is, is het voor ieder team duidelijk waaraan kwalitatief<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijs moet voldo<strong>en</strong>.’scre<strong>en</strong>ingsinstrum<strong>en</strong>t <strong>taal</strong>niveau, ROC Ter AaROC Ter Aa heeft anderhalf jaar geled<strong>en</strong> e<strong>en</strong> scre<strong>en</strong>inginstrum<strong>en</strong>t ontwikkeldwaarmee het <strong>taal</strong>niveau van tekst<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong> bepaald. Het implem<strong>en</strong>tatieplangeeft meer informatie over de voorg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> vervolgstap.De volg<strong>en</strong>de stap is om steekproefsgewijs het vakinhoudelijke lesmateriaalvan de pilotopleiding<strong>en</strong> te scre<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> de resultat<strong>en</strong> daarvan te vergelijk<strong>en</strong>met (a) het vereiste niveau van leesvaardigheid van de betreff<strong>en</strong>de opleiding<strong>en</strong> (b) de uitkomst<strong>en</strong> van de intaketoets<strong>en</strong> leesvaardigheid. Op basis daarvankan ROC Ter Aa bepal<strong>en</strong> of vervolgactie nodig is. Die actie kan eruit bestaandat het lesmateriaal moet word<strong>en</strong> aangepast (naar e<strong>en</strong> lager of juist e<strong>en</strong>hoger niveau), of dat extra ondersteuning bij het ‘ler<strong>en</strong> lez<strong>en</strong>’ van het materiaalmoet word<strong>en</strong> georganiseerd.68 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Bijzondere activiteit<strong>en</strong>69


thematische minor<strong>en</strong>, Koning Willem I CollegeHet Koning Willem I College werkt collegebreed aan het invoer<strong>en</strong> van minor<strong>en</strong>.Daar wordt ook voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> gebruik van gemaakt. Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>met achterstand<strong>en</strong> op het gebied van <strong>taal</strong> of rek<strong>en</strong><strong>en</strong> die binn<strong>en</strong> de afdeling<strong>en</strong>niet goed op te loss<strong>en</strong> zijn, word<strong>en</strong> doorgestuurd naar de afdelingeducatie voor e<strong>en</strong> individueel traject. De afdeling educatie gaat nu minor<strong>en</strong>(less<strong>en</strong>cycli) aanbied<strong>en</strong> over onderwerp<strong>en</strong> waar veel stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> moeite meeblijk<strong>en</strong> te hebb<strong>en</strong>. Eén minor bestaat uit ti<strong>en</strong> wekelijkse less<strong>en</strong> van 1,5 uur.Voor Nederlands zijn tot op hed<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de minor<strong>en</strong> ontwikkeld:• leesstrategieën;• zakelijke briev<strong>en</strong>;• spelling & grammatica.Rek<strong>en</strong>minor<strong>en</strong> volg<strong>en</strong> waarschijnlijk begin 2011.Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> zich zelf voor minor<strong>en</strong> in, na overleg met de eig<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t.servicedocum<strong>en</strong>t wijst de weg, Dr<strong>en</strong>the CollegeHet Dr<strong>en</strong>the College heeft voorafgaand aan de implem<strong>en</strong>tatie e<strong>en</strong> servicedocum<strong>en</strong>t<strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> opgesteld. Het servicedocum<strong>en</strong>t bevat onder anderehandreiking<strong>en</strong> <strong>en</strong> m<strong>en</strong>ukaart<strong>en</strong>. Via digitale nieuwsbriev<strong>en</strong> wordt de organisati<strong>en</strong>u geïnformeerd over alle aspect<strong>en</strong> van <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Ook links naarrelevante (externe) websites ontbrek<strong>en</strong> niet. Het Deltion College heeft zichlat<strong>en</strong> inspirer<strong>en</strong> door deze praktijk van het Dr<strong>en</strong>the College <strong>en</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong>servicedocum<strong>en</strong>t opgesteld t<strong>en</strong> behoeve van planvorming op het gebied van<strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> door opleidingsteams.actieve werkvorm<strong>en</strong> in de beroepscontext, Grafisch Lyceum UtrechtDoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van het Grafisch Lyceum Utrecht vind<strong>en</strong> dat het onw<strong>en</strong>selijk is omstud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in het beroepsonderwijs op dezelfde manier in <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> teschol<strong>en</strong> als in het voortgezet onderwijs. De w<strong>en</strong>s is om stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te schol<strong>en</strong>in de beroepscontext <strong>en</strong> te zoek<strong>en</strong> naar meer actieve werkvorm<strong>en</strong>. De bedoelingis dat de kom<strong>en</strong>de schooljar<strong>en</strong> heel systematisch wordt gekek<strong>en</strong> naarmogelijkhed<strong>en</strong> om de less<strong>en</strong> in de beroepscontext te verzorg<strong>en</strong>. De schoolzoekt in dit proces naar sam<strong>en</strong>werking met de andere Grafische Lycea omexpertise op dit punt op te bouw<strong>en</strong>.Bar<strong>en</strong>d van de V<strong>en</strong>, beleidsmedewerker Grafisch Lyceum Utrecht:‘Er is inmiddels contact gelegd met de projectleiding van het Grafisch Lyceumin Eindhov<strong>en</strong>. Bedoeling is dat er sam<strong>en</strong>werking tot stand komt tuss<strong>en</strong> doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.We gaan dit uitbreid<strong>en</strong> naar andere Grafische Lycea. In de praktijk blijktdat de sam<strong>en</strong>werking heel vruchtbaar is. Doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> vull<strong>en</strong> elkaar goed aan.’70 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> 71


EffectmetingDe meeste instelling<strong>en</strong> met<strong>en</strong> periodiek het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveauvan hun deelnemers: bij instroom, tuss<strong>en</strong>tijds <strong>en</strong> aan het eind vande opleiding. Deze meting<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> in beeld wat het effect isvan alle onderwijsinspanning<strong>en</strong> tezam<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> aantal instelling<strong>en</strong>doet iets extra’s of iets bijzonders op het gebied van effectmeting.Enkele voorbeeld<strong>en</strong>.effectmeting per doelgroep, Noorderpoort CollegeHet Noorderpoort College wil effect<strong>en</strong> bepal<strong>en</strong> op drie verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong>:op deelnemers, op de opleiding/organisatie <strong>en</strong> op medewerkers.Effect<strong>en</strong> op deelnemers:• verhoging van de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong> middels analyse van demeting<strong>en</strong> aan het instroom-, voortgangs- <strong>en</strong> eindniveau, middels toets<strong>en</strong>van deelnemers in e<strong>en</strong> opleiding;• tevred<strong>en</strong>heid van deelnemers over de onderwijsactiviteit<strong>en</strong> op het gebiedvan <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.Effect<strong>en</strong> op opleiding/organisatie:• het aantal doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>tak<strong>en</strong> (nulmeting voor juni 2010,daarna jaarlijks met ingang van december 2010);• de niveauverhoging van het eindniveau (c.q. voorlaatste jaar) van ope<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>decohort<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> opleiding middels analyse van de toets-/exam<strong>en</strong>resultat<strong>en</strong>(eerst diagnostische toetsing, later vanuit pilotexam<strong>en</strong>s <strong>en</strong>exam<strong>en</strong>s).Effect<strong>en</strong> op medewerkers:• meting van (gew<strong>en</strong>ste) professionaliteit van medewerkers op het gebiedvan <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>;• aantal medewerkers dat deelneemt aan scholingsactiviteit<strong>en</strong>.72 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Effectmeting73


effectmeting op activiteit<strong>en</strong>niveau, Regio CollegeHet Regio College wil het effect van specifieke activiteit<strong>en</strong> op het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>niveau van deelnemers met<strong>en</strong>. De c<strong>en</strong>trale afdeling Onderwijsontwikkeling& Kwaliteit inv<strong>en</strong>tariseert hoe afdeling<strong>en</strong> de extra middel<strong>en</strong> per klasinzett<strong>en</strong>. Door die gegev<strong>en</strong>s te verbind<strong>en</strong> met de resultat<strong>en</strong> van de begin<strong>en</strong>tuss<strong>en</strong>tijdse toets<strong>en</strong>, hoopt het Regio College te wet<strong>en</strong> te kom<strong>en</strong> welkemaatregel<strong>en</strong> naar verhouding effectief zijn <strong>en</strong> welke niet.E<strong>en</strong> ander meetexperim<strong>en</strong>t heeft betrekking op deelnemers die qua <strong>taal</strong>- ofrek<strong>en</strong>vaardighed<strong>en</strong> onder e<strong>en</strong> bepaald minimumniveau zitt<strong>en</strong>. Deze deelnemersmoet<strong>en</strong> verplicht extra <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>/of rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>. Met tuss<strong>en</strong>tijdsetoets<strong>en</strong> wil het Regio College zicht krijg<strong>en</strong> op de inspanning<strong>en</strong> die nodig zijnom deze deelnemers op het gemiddelde <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveau van hun groepte krijg<strong>en</strong>.gericht effectonderzoek met externe partners, Deltion CollegeHet Deltion College gaat gericht onderzoek do<strong>en</strong> naar het effect van bepaalde(didactische) aanpakk<strong>en</strong>, methodes <strong>en</strong> vorm<strong>en</strong> van aanbod (al dan nietdoelgroepspecifiek). Het effectonderzoek moet gericht zijn op evid<strong>en</strong>ce-based<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijs <strong>en</strong> wordt opgezet met partners van buit<strong>en</strong>. Zo gaathet Deltion College voor rek<strong>en</strong><strong>en</strong> bijvoorbeeld sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> met het Freud<strong>en</strong>thalInstituut.Wim Matthijsse, projectleider <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Deltion College:‘We will<strong>en</strong> zicht krijg<strong>en</strong> op wat effectieve vorm<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijszijn.’experim<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> met aantal lesur<strong>en</strong>, ROC Friese PoortROC Friese Poort gaat uitzoek<strong>en</strong> hoeveel ur<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> er op het roostergeplaatst moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Dit is afhankelijk van het beroepsgerichte deel aanrek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> wiskunde in de opleiding <strong>en</strong> de rek<strong>en</strong>aanleg van de deelnemer.Dit laatste kan per sector sterk verschill<strong>en</strong> (het rek<strong>en</strong>niveau van e<strong>en</strong> deelnemerTechniek i.t.t. e<strong>en</strong> deelnemer Zorg & Welzijn). Aangezi<strong>en</strong> er binn<strong>en</strong> ROCFriese Poort, maar ook landelijk, nog weinig ervaring hiermee is opgedaan,zou het ROC via pilots (per cluster verschill<strong>en</strong>d) kunn<strong>en</strong> experim<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> metde effect<strong>en</strong> van het aantal roosterur<strong>en</strong> op de rek<strong>en</strong>resultat<strong>en</strong> van deelnemers.ROC Friese Poort onderzoekt op welke wijze deze effect<strong>en</strong> gemet<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong>word<strong>en</strong>.prestatie-indicator<strong>en</strong> voor effectmeting<strong>en</strong>, Edudelta OnderwijsgroepDe Edudelta Onderwijsgroep heeft twee prestatie-indicator<strong>en</strong> geformuleerdvoor de effectmeting<strong>en</strong>.• Jaarlijks vindt binn<strong>en</strong> de instelling e<strong>en</strong> evaluatie plaats met betrekkingtot het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid. Strev<strong>en</strong> is dat minst<strong>en</strong>s tachtig proc<strong>en</strong>t vanzowel de stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> als de lesgev<strong>en</strong>de collega’s e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de geeft voorhet <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>onderwijs binn<strong>en</strong> de vesting.• Minimaal tachtig proc<strong>en</strong>t van de leerling<strong>en</strong> heeft op het diploma e<strong>en</strong>voldo<strong>en</strong>de voor de vakk<strong>en</strong> Nederlands <strong>en</strong> (indi<strong>en</strong> van toepassing) e<strong>en</strong>moderne vreemde <strong>taal</strong>.Sjaak de Groot, projectleider/beleidsadviseur Edudelta Onderwijsgroep:‘Over de formulering van deze doelstelling, of indicator<strong>en</strong> is heel veeldiscussie gevoerd. Sommig<strong>en</strong> vond<strong>en</strong> tachtig proc<strong>en</strong>t veel te hoog <strong>en</strong> nietrealistisch. Ander<strong>en</strong> vond<strong>en</strong> dat we hoger moest<strong>en</strong> reik<strong>en</strong>. Uiteindelijk hebb<strong>en</strong>we ingeschat dat dit e<strong>en</strong> realiseerbaar perc<strong>en</strong>tage is. Maar er staat niet voorniets “minimaal tachtig proc<strong>en</strong>t”. Als het mogelijk is e<strong>en</strong> hoger perc<strong>en</strong>tage tehal<strong>en</strong>, gaan we daar natuurlijk voor.’74 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Effectmeting75


76 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>


Achter de scherm<strong>en</strong>Deze bloemlezing geeft handvatt<strong>en</strong>. Daarmee kunt u verder. Bijhet <strong>en</strong>e plan springt de professionalisering eruit. Andere plann<strong>en</strong>zijn vooral waardevol voor strategie <strong>en</strong> beleid. Of voor de integratiein vakless<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> aantal implem<strong>en</strong>tatieplann<strong>en</strong> inspireertals geheel. Dit geldt bijvoorbeeld voor de plann<strong>en</strong> van het RegioCollege, het Albeda College <strong>en</strong> het Nova College. Hoe zijn dezeonderwijsinstelling<strong>en</strong> tot deze plann<strong>en</strong> gekom<strong>en</strong>? Wat is hunvoorgeschied<strong>en</strong>is <strong>en</strong> hoe verliep het hele traject? Teg<strong>en</strong> welkeproblem<strong>en</strong> liep<strong>en</strong> ze aan <strong>en</strong> wat leverde opvall<strong>en</strong>de ‘pareltjes’op? In de drie hiernavolg<strong>en</strong>de interviews belicht<strong>en</strong> opstellers vande plann<strong>en</strong> hun bijzondere aanpak. Drie keer e<strong>en</strong> kijkje in dekeuk<strong>en</strong>.De implem<strong>en</strong>tatieplann<strong>en</strong> van deze onderwijsinstelling<strong>en</strong> zijn tevind<strong>en</strong> op www.steunpunt<strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>mbo</strong>.nl78 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Achter de scherm<strong>en</strong>79


‘Er moet nu echt wat gebeur<strong>en</strong>’Regio College profiteert van veel voorwerk‘De tijd dat we ons kond<strong>en</strong> afvrag<strong>en</strong> “goh, wat zull<strong>en</strong> we do<strong>en</strong>?” is voorbij.Iedere<strong>en</strong> heeft zich inmiddels gerealiseerd dat we over e<strong>en</strong> paar jaare<strong>en</strong> c<strong>en</strong>traal exam<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat er nu echt wat aan het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>niveau moet gebeur<strong>en</strong>.’ H<strong>en</strong>k Pouw, manager van de vestiging Purmer<strong>en</strong>dvan het Regio College, is er blij mee. <strong>Taal</strong>beleid prijkt al jar<strong>en</strong>hoog op zijn ag<strong>en</strong>da. Want het g<strong>en</strong>erieke <strong>taal</strong>niveau is ‘niet best’.H<strong>en</strong>k Pouw is al jar<strong>en</strong> bij de ontwikkelingvan <strong>taal</strong>beleid betrokk<strong>en</strong>.Datzelfde geldt voor Emma Dijkstra<strong>en</strong> Bert van Veldhuiz<strong>en</strong> van de di<strong>en</strong>stOnderwijs, Ontwikkeling <strong>en</strong> Kwaliteitszorg(OOK). OOK ondersteuntonderwijsafdeling<strong>en</strong> bij de inrichtingvan het onderwijs <strong>en</strong> is verantwoordelijkvoor e<strong>en</strong> aantal collegebredetak<strong>en</strong> <strong>en</strong> project<strong>en</strong>, onder andere ophet gebied van <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>. VanVeldhuiz<strong>en</strong> is coördinator <strong>en</strong> programmamanageronderwijsvernieuwing.Dijkstra is adviseur onderwijsontwikkeling<strong>en</strong> kwaliteitszorg.VoorwerkPouw weet nog goed wanneer <strong>taal</strong>beleidbij hem op de ag<strong>en</strong>da kwamte staan. Dat was in zijn tijd als afdelingsmanagereconomie, e<strong>en</strong> jaarof zev<strong>en</strong> geled<strong>en</strong>. Die afdeling is inzekere zin e<strong>en</strong> pionier op het gebiedvan <strong>taal</strong>beleid. Niet geheel toevallig.‘T<strong>en</strong> eerste zit het in de aard vanhet beroep dat er veel <strong>taal</strong> in zit.Andersom is economie ook de afdelingwaar de meeste leerling<strong>en</strong> binn<strong>en</strong>kom<strong>en</strong>van wie Nederlands nietde moeder<strong>taal</strong> is. Die twee ding<strong>en</strong>sam<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> achterstanddaar het snelst voelbaar is’, legt VanVeldhuiz<strong>en</strong> uit.Dijkstra, die indertijd ook werkzaamwas binn<strong>en</strong> die afdeling, herinnertzich die tijd nog goed. ‘Met name vande leerling<strong>en</strong> op niveau 2 was hetniveau abominabel.’ De slechte <strong>taal</strong>beheersingleidde, in combinatie mete<strong>en</strong> gebrekkig beroepsbeeld, tot hogeuitvalscijfers. ‘Die ding<strong>en</strong> versterk<strong>en</strong>elkaar.’In andere opleiding<strong>en</strong> was de <strong>taal</strong>-achterstand minder zichtbaar. Nu<strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> ook daar verplichteeindexam<strong>en</strong>onderdel<strong>en</strong> word<strong>en</strong>, verandertdat beeld. ‘Maar daarvoor’,zegt Van Veldhuiz<strong>en</strong>, ‘was het eig<strong>en</strong>lijkge<strong>en</strong> punt.’Bij economie dus wel. Er moestdring<strong>en</strong>d wat gebeur<strong>en</strong> aan de achterstand.‘Dat moest<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> halttoeroep<strong>en</strong>: tot hier <strong>en</strong> niet verder!’memoreert Dijkstra. E<strong>en</strong> van deeerste ding<strong>en</strong> die Dijkstra – van oorsprongdoc<strong>en</strong>t Nederlands – deedwas het mak<strong>en</strong> van <strong>taal</strong>profiel<strong>en</strong> metdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Daarna zocht ze uit watvoor type tal<strong>en</strong>c<strong>en</strong>tra bij het RegioCollege zoud<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>. Andere collegebredeinitiatiev<strong>en</strong> op het gebiedvan <strong>taal</strong> volgd<strong>en</strong>. ‘Dat alles heeftzich door de jar<strong>en</strong> he<strong>en</strong> ontwikkeldtot het punt waarop we nu zijn aanbeland:het implem<strong>en</strong>tatieplan. Metandere woord<strong>en</strong>: in het huidige planzit al heel veel voorwerk.’Rek<strong>en</strong>beleidIn teg<strong>en</strong>stelling tot <strong>taal</strong>beleid, k<strong>en</strong>thet rek<strong>en</strong>beleid binn<strong>en</strong> het RegioCollege ge<strong>en</strong> lange geschied<strong>en</strong>is.‘Rek<strong>en</strong>beleid was er gewoon niet’,zegt Dijkstra. ‘Met rek<strong>en</strong><strong>en</strong> b<strong>en</strong> ike<strong>en</strong> paar jaar geled<strong>en</strong> pas geconfronteerd,bij de invoering van de TOA.To<strong>en</strong> nam<strong>en</strong> we bij alle eerstejaars derek<strong>en</strong>toets af <strong>en</strong> ik vond het niveaunog dramatischer dan dat van <strong>taal</strong>.’Daarnaast werd de roep uit het werkveldom het rek<strong>en</strong>niveau te verhog<strong>en</strong>steeds luider.De TOA-test<strong>en</strong> <strong>en</strong> de feedback vanbedrijv<strong>en</strong> war<strong>en</strong> weliswaar ge<strong>en</strong> aanleidingvoor e<strong>en</strong> collegebrede aanpak,maar individuele afdeling<strong>en</strong> ging<strong>en</strong> erwel mee aan de slag. Van Veldhuiz<strong>en</strong>:‘Bij de opleiding<strong>en</strong> gezondheidszorg<strong>en</strong> techniek zett<strong>en</strong> ze bijvoorbeeldvijf jaar geled<strong>en</strong> al extra rek<strong>en</strong>less<strong>en</strong>op het rooster.’ E<strong>en</strong> collegebredeaanpak voor rek<strong>en</strong><strong>en</strong> kwam pas inbeeld met de int<strong>en</strong>siveringsregeling.Implem<strong>en</strong>tatieplanVan Veldhuiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> Dijkstra ging<strong>en</strong>begin 2010 aan de slag met implem<strong>en</strong>tatieplann<strong>en</strong>voor zowel <strong>taal</strong> alsrek<strong>en</strong><strong>en</strong>. ‘We nodigd<strong>en</strong> als eerstealle <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit <strong>en</strong>vroeg<strong>en</strong> ieder van h<strong>en</strong> e<strong>en</strong> vakdoc<strong>en</strong>tmee te nem<strong>en</strong>. Zij droeg<strong>en</strong> allerleiideeën aan over nuttige maatregel<strong>en</strong>.Wij maakt<strong>en</strong> daar e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>dgeheel van, dat wij voorlegd<strong>en</strong>aan het managem<strong>en</strong>t.’ Het managem<strong>en</strong>tuitte de w<strong>en</strong>s om meer maat-80 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Achter de scherm<strong>en</strong>81


egel<strong>en</strong> die direct effect hadd<strong>en</strong> opde werkvloer. ‘Er lag aanvankelijk e<strong>en</strong>nogal zwaar acc<strong>en</strong>t op ontwikkel<strong>en</strong><strong>en</strong> professionaliser<strong>en</strong>.’ De nieuweversie ontving de goedkeuring vanhet College van Bestuur <strong>en</strong> geeftnu de kaders aan voor het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>beleid binn<strong>en</strong> het Regio College.Van Veldhuiz<strong>en</strong>: ‘We voer<strong>en</strong> c<strong>en</strong>traalde regie <strong>en</strong> lat<strong>en</strong> tegelijk ruimte aande afdeling<strong>en</strong> om hun eig<strong>en</strong> behoeftein te kleur<strong>en</strong>. In sommige ROC’s zieje dat het implem<strong>en</strong>tatieplan de bundelingis van alle afdelingsplann<strong>en</strong>.In andere ROC’s is het plan volledigc<strong>en</strong>traal opgesteld. Ik d<strong>en</strong>k dat wijdaar e<strong>en</strong> goed midd<strong>en</strong> in wet<strong>en</strong> tevind<strong>en</strong>. De overtuiging dat zulke process<strong>en</strong>niet volledig c<strong>en</strong>traal te stur<strong>en</strong>zijn, zit volg<strong>en</strong>s mij in de g<strong>en</strong><strong>en</strong>van het Regio College.’Dijkstra is het er volledig mee e<strong>en</strong>s:‘Het is onze kracht dat we de verantwoordelijkheidvoor de uitvoeringcontinu teruglegg<strong>en</strong> naar deafdeling<strong>en</strong> zelf, terwijl wij voor h<strong>en</strong>wel de randvoorwaard<strong>en</strong> creër<strong>en</strong> <strong>en</strong>ondersteuning bied<strong>en</strong>.’ Daarom is deondersteuningsdi<strong>en</strong>st van het RegioCollege relatief groot. ‘Dat heefttwee voordel<strong>en</strong>’, licht Van Veldhuiz<strong>en</strong>toe. ‘T<strong>en</strong> eerste kunn<strong>en</strong> we teg<strong>en</strong>afdeling<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> “je moet iets,maar het goede nieuws is dat we jehelp<strong>en</strong>”. T<strong>en</strong> tweede kunn<strong>en</strong> we e<strong>en</strong>soort postduif binn<strong>en</strong> de organisatiezijn. Wat de <strong>en</strong>e afdeling ontwikkelt,nem<strong>en</strong> wij mee naar andere afdeling<strong>en</strong>zodat die daar hun voordeel meekunn<strong>en</strong> do<strong>en</strong>. Daardoor krijg je e<strong>en</strong>heidin de manier van werk<strong>en</strong> zonderdat je die sterk van bov<strong>en</strong>af hoeft opte legg<strong>en</strong>.’RegisseursDe bestaande structuur van resultaatverantwoordelijketeams, diebestaan uit ‘regisseurs’, kwam goedvan pas bij de implem<strong>en</strong>tatie vanhet <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid. ‘Het washeel gemakkelijk om <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>daaraan te koppel<strong>en</strong>’, licht Dijkstratoe. Sinds <strong>en</strong>ige tijd zijn er dan ook‘regisseurs <strong>taal</strong>’ <strong>en</strong> ‘regisseurs rek<strong>en</strong><strong>en</strong>’,functies die vergelijkbaar zijnmet de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>coaches opandere ROC’s. ‘Onze regisseurs zijnverantwoordelijk voor het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>beleid binn<strong>en</strong> hun afdeling ofopleiding’, vertelt Dijkstra. ‘Ze mak<strong>en</strong>e<strong>en</strong> concreet werkplan, waarin zeaandacht bested<strong>en</strong> aan de inbeddingvan <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>profiel<strong>en</strong> binn<strong>en</strong>hun eig<strong>en</strong> opleiding of afdeling.’Regisseurs met hetzelfde aandachtsgebiedver<strong>en</strong>ig<strong>en</strong> zich in k<strong>en</strong>niskring<strong>en</strong>.Ook die lever<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belangrijkebijdrage aan de sam<strong>en</strong>hang vanbeleid, vergelijkbaar met de postduiffunctievan de di<strong>en</strong>st OOK. De relatietuss<strong>en</strong> OOK <strong>en</strong> de k<strong>en</strong>niskring<strong>en</strong> isveiliggesteld, doordat OOK altijd desecretaris levert voor de bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong>van de k<strong>en</strong>niskring<strong>en</strong>. Van Veldhuiz<strong>en</strong>:‘Op die manier grijpt alles inelkaar.’Tweespor<strong>en</strong>beleidHet Regio College volgt e<strong>en</strong> tweespor<strong>en</strong>beleid.‘De <strong>en</strong>e lijn heeftbetrekking op de g<strong>en</strong>erieke <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>eis<strong>en</strong>. De andere gaat over devormgeving van <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> binn<strong>en</strong>de beroepsopleiding<strong>en</strong> zelf.’ Professionalisering,remediëring <strong>en</strong> e<strong>en</strong>verbetering van het reguliere <strong>taal</strong>onderwijszijn de belangrijkste pijlersvan het beleid. ‘Het e<strong>en</strong> kan nietzonder het ander’, me<strong>en</strong>t Van Veldhuiz<strong>en</strong>.‘Je kunt wel alles inzett<strong>en</strong> opprofessionalisering, maar voordat danresultat<strong>en</strong> zichtbaar word<strong>en</strong>, b<strong>en</strong> jee<strong>en</strong> hele tijd verder.’Deze brede inzet betek<strong>en</strong>t niet dathet Regio College ge<strong>en</strong> keuzes maakt.Zo gaat twee derde van het budgetnaar <strong>taal</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> derde naar rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>en</strong> – op e<strong>en</strong> ander niveau – kom<strong>en</strong>niet alle achterstand<strong>en</strong> in de remediëring.‘Alle<strong>en</strong> excessieve. Lichteachterstand<strong>en</strong> word<strong>en</strong> weggewerkt inde reguliere less<strong>en</strong>.’ Eerder al maaktehet Regio College twee anderebelangrijke keuzes, namelijk voor hetgebruik van één c<strong>en</strong>trale methodezowel voor <strong>taal</strong> als rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> voorde TOA-toets<strong>en</strong>.Het TOA-instrum<strong>en</strong>tarium schaftehet Regio College al in e<strong>en</strong> heel vroegstadium aan, ver voor de invoeringvan de int<strong>en</strong>siveringsregeling. ‘Eersthebb<strong>en</strong> we de opleiding<strong>en</strong> min ofmeer vrijgelat<strong>en</strong> om de toets<strong>en</strong> in tezett<strong>en</strong>, maar vanaf dit jaar zett<strong>en</strong> weze Regiobreed volg<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> vast formatin: de nulmeting, de voortgangsmeting<strong>en</strong> – totdat de landelijke examineringer is – ook de eindmeting.’Het systematisch met<strong>en</strong> van resultat<strong>en</strong>krijgt binn<strong>en</strong> het Regio Collegeveel prioriteit. ‘Elke afdeling heeftnatuurlijk zijn eig<strong>en</strong> opvatting<strong>en</strong> overwat in zijn situatie wel of niet effectiefkan zijn’, licht Van Veldhuiz<strong>en</strong>toe. ‘Met de terugker<strong>en</strong>de toets<strong>en</strong>snijdt het mes aan twee kant<strong>en</strong>. Diekunn<strong>en</strong> we gebruik<strong>en</strong> om de voort-82 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Achter de scherm<strong>en</strong>83


gang van afdeling<strong>en</strong> te monitor<strong>en</strong> énom interv<strong>en</strong>ties te evaluer<strong>en</strong>.’Purmer<strong>en</strong>d als proeftuinHet circa zesduiz<strong>en</strong>d leerling<strong>en</strong> tell<strong>en</strong>deRegio College heeft vestiging<strong>en</strong>in Zaandam <strong>en</strong> Purmer<strong>en</strong>d. De vestigingin Purmer<strong>en</strong>d is kleinschalig<strong>en</strong> deelt haar huisvesting met e<strong>en</strong>v<strong>mbo</strong>-instelling. E<strong>en</strong> unieke situatie,die het mogelijk maakt om te experim<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>met interv<strong>en</strong>ties, waar ookZaandam dan weer zijn voordeel meekan do<strong>en</strong>.Vestigingsmanager H<strong>en</strong>k Pouw vertelt:‘Bijzonder aan Purmer<strong>en</strong>d isdat er kleine afdeling<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong> dieelk voor zich te weinig volume hebb<strong>en</strong>om <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>interv<strong>en</strong>tiesapart te organiser<strong>en</strong>. Dat vergrootde noodzaak om het sam<strong>en</strong> te do<strong>en</strong>,dwars door de afdeling<strong>en</strong> he<strong>en</strong>.’Daarom krijg<strong>en</strong> leerling<strong>en</strong> economiein Purmer<strong>en</strong>d bijvoorbeeld remediër<strong>en</strong>de<strong>taal</strong>less<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> met leerling<strong>en</strong>gezondheidszorg. Deze pilotremediëring leverde interessanteinformatie op. Pouw: ‘We dacht<strong>en</strong>eerst dat het jar<strong>en</strong> zou dur<strong>en</strong> omleerling<strong>en</strong> die voor remediëring inaanmerking kom<strong>en</strong>, terug te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>op het gew<strong>en</strong>ste niveau. De achterstandis immers zo groot! Maar watbleek: binn<strong>en</strong> één onderwijsperiodewar<strong>en</strong> ze er al.’ Het tweede datopviel was dat leerling<strong>en</strong> met e<strong>en</strong><strong>taal</strong>- of rek<strong>en</strong>achterstand niet noodzakelijkerwijsook slecht prester<strong>en</strong> opandere gebied<strong>en</strong>. ‘Zo komt het voordat leerling<strong>en</strong> beter zijn in Engels danin Nederlands.’Pouw is <strong>en</strong>thousiast over de experim<strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>en</strong> wil graag verder gaan.‘Het is bijvoorbeeld nog lang niet zover dat er e<strong>en</strong> vast <strong>taal</strong>mom<strong>en</strong>t in deweek is, waarop iedere<strong>en</strong> met <strong>taal</strong>bezig is. Maar het kom<strong>en</strong>de jaar prober<strong>en</strong>we wel die kant op te gaan.’ Degedeelde huisvesting met het v<strong>mbo</strong>biedt ook perspectief. ‘We kunn<strong>en</strong>hun rechtstreeks vrag<strong>en</strong> om bijvoorbeeldal in het vierde jaar te beginn<strong>en</strong>met TOA-toets<strong>en</strong>. Dan schiet hetvoor ons sneller op. Op die manierwordt het toch eerder opgepakt vialandelijke discussies.’‘De doc<strong>en</strong>t moet het do<strong>en</strong>!’Albeda College kiest voor dec<strong>en</strong>trale aanpak‘Er is ge<strong>en</strong> “Albeda-<strong>taal</strong>beleid” of “Albeda-rek<strong>en</strong>beleid”. Er bestaat cons<strong>en</strong>susover de uitgangspunt<strong>en</strong> – de drieslag <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> onderwijsvisie– maar de ti<strong>en</strong> branches van het Albeda vull<strong>en</strong> het beleid allemaalop hun eig<strong>en</strong> wijze in.’ Caroline van Eijk, beleidsmedewerker <strong>Taal</strong> <strong>en</strong>Rek<strong>en</strong><strong>en</strong> bij de stafafdeling Onderwijs & Kwaliteit, weet de dec<strong>en</strong>traleb<strong>en</strong>adering van het Rotterdamse Albeda College kernachtig te omschrijv<strong>en</strong>.‘Het grote voordeel is dat de verantwoordelijkhed<strong>en</strong> nu daar ligg<strong>en</strong>waar ze hor<strong>en</strong>: bij de branches. Want zij moet<strong>en</strong> het uiteindelijk do<strong>en</strong>!’Niet voor niets schuiv<strong>en</strong> voor ditinterview dan ook twee collega’s uitde branches aan: Kooske Frank<strong>en</strong>uit de branche gezondheidszorg <strong>en</strong>Gerard Derks<strong>en</strong> uit de branche handel& commercie. Frank<strong>en</strong> <strong>en</strong> Derks<strong>en</strong>zijn <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>coördinatorvoor hun branches.Daarnaast werk<strong>en</strong> ze allebei voor hetonlangs opgerichte K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum<strong>Taal</strong> <strong>en</strong> Rek<strong>en</strong><strong>en</strong> dat zich bezighoudtmet de professionalisering vandoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Van Eijk: ‘Het doel van hetk<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum is de branches te help<strong>en</strong>bij het mak<strong>en</strong> van de inhaalslag.Via train-de-trainertraject<strong>en</strong> will<strong>en</strong>we bereik<strong>en</strong> dat de k<strong>en</strong>nis over <strong>taal</strong><strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> in 2013 in de branchesgeïntegreerd is <strong>en</strong> dat het k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trumdan overbodig is.’Het k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum is e<strong>en</strong> van deweinige c<strong>en</strong>trale activiteit<strong>en</strong> op<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>gebied bij het Albeda.Ti<strong>en</strong> proc<strong>en</strong>t van de middel<strong>en</strong> die deorganisatie in het kader van de int<strong>en</strong>siveringsregelingheeft gekreg<strong>en</strong>, isbestemd voor het k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum. Derest van het bedrag is verdeeld overde branches.Het implem<strong>en</strong>tatieplanDe dec<strong>en</strong>trale aanpak van het Albedakomt ook tot uiting in de wijze waarophet implem<strong>en</strong>tatieplan tot standis gekom<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> c<strong>en</strong>trale rol daarinspeeld<strong>en</strong> de Platforms <strong>Taal</strong> <strong>en</strong> Rek<strong>en</strong><strong>en</strong>,waarin alle branches via hun<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>coördinator<strong>en</strong> verteg<strong>en</strong>woordigdzijn <strong>en</strong> dat ondersteundwordt door de stafafdeling Onderwijs84 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Achter de scherm<strong>en</strong>85


& Kwaliteit. ‘Het Platform bestondal to<strong>en</strong> er nog helemaal ge<strong>en</strong> sprakevan was dat <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> verplichtzoud<strong>en</strong> word<strong>en</strong>’, licht Frank<strong>en</strong> toe.‘<strong>Taal</strong> is sinds e<strong>en</strong> jaar of zev<strong>en</strong> al e<strong>en</strong>speerpunt van het Albeda.’Het Platform stelde e<strong>en</strong> discussi<strong>en</strong>otaop voor de branchedirecteur<strong>en</strong><strong>en</strong> het College van Bestuur, waarinwerd aangegev<strong>en</strong> wat de branchesbelangrijk vond<strong>en</strong>. ‘Daarin werd nogniet gesprok<strong>en</strong> over de inhoud, maarover de kaders.’ Ook de dec<strong>en</strong>traleaanpak maakte daar deel van uit. Debranchedirecteur<strong>en</strong>, de CMR <strong>en</strong> t<strong>en</strong>slotte ook het CvB gav<strong>en</strong> hieraanhun akkoord. ‘Ook zij wild<strong>en</strong> zo veelmogelijk aan de branches overlat<strong>en</strong>’,vertelt Van Eijk.Na dit proces, waarin veel aandachtwas voor het creër<strong>en</strong> van draagvlak,lag de bal bij de branches zelf.Derks<strong>en</strong> vertelt: ‘Op instigatie vanhet Platform hebb<strong>en</strong> we binn<strong>en</strong>onze eig<strong>en</strong> branche de discussieweer helemaal opnieuw gevoerd<strong>en</strong> zo ons eig<strong>en</strong> implem<strong>en</strong>tatieplangemaakt.’ Het dikke pakket midd<strong>en</strong>op tafel toont het resultaat. Ongeveerhonderd pagina’s telt het totaleimplem<strong>en</strong>tatieplan van het AlbedaCollege. Daarvan gaan zo’n vijfti<strong>en</strong>pagina’s over de geme<strong>en</strong>schappelijkebeleidskaders. De rest van het pakketbestaat uit de beleidsplann<strong>en</strong> van deindividuele branches.Red<strong>en</strong><strong>en</strong> voor dec<strong>en</strong>tralisatieHet Albeda College heeft e<strong>en</strong> dec<strong>en</strong>tralestructuur waarbij de branchesveel vrijhed<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> – binn<strong>en</strong> deovere<strong>en</strong>gekom<strong>en</strong> kaders uiteraard.Dus ook als het gaat om <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>beleid. En met red<strong>en</strong>: wantde branches <strong>en</strong> de opleiding<strong>en</strong> inde branches verschill<strong>en</strong> <strong>en</strong>orm vanelkaar. Derks<strong>en</strong>: ‘Het is lastig om overkwalificatiedossiers te prat<strong>en</strong> die j<strong>en</strong>iet k<strong>en</strong>t. Alle<strong>en</strong> al binn<strong>en</strong> mijn eig<strong>en</strong>branche hebb<strong>en</strong> we vele verschill<strong>en</strong>dekwalificatiedossiers. Daaroverkan ik ge<strong>en</strong> advies uitbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Datmoet<strong>en</strong> de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zelf do<strong>en</strong>. Zijhebb<strong>en</strong> beter zicht op de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>compon<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in hun onderwijs.’Van Eijk wijst ook op het verschil tuss<strong>en</strong>de doelgroep<strong>en</strong>. ‘Het is nogal e<strong>en</strong>verschil of je TOA-toets<strong>en</strong> afneemtbij e<strong>en</strong> AKA-leerling of bij e<strong>en</strong> niveau4-leerling van de handelsopleiding.Die kun je niet hetzelfde strami<strong>en</strong>oplegg<strong>en</strong>.’Tot slot zijn er organisatorischered<strong>en</strong><strong>en</strong> om te dec<strong>en</strong>traliser<strong>en</strong>. ‘Wehebb<strong>en</strong> bijvoorbeeld met elkaarafgesprok<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> nulmeting af t<strong>en</strong>em<strong>en</strong> bij de nieuwe instroom. Zo’nnulmeting kost heel veel tijd. Als jedie van bov<strong>en</strong>af oplegt, krijg je ongelooflijkveel heisa over je he<strong>en</strong>. “Hetkost te veel tijd, de toets<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>niet goed, dit is niet goed, dat is nietgoed…” Nu is het aan de brancheszelf. En ook dan kost het ze veel tijd<strong>en</strong> lop<strong>en</strong> ze teg<strong>en</strong> problem<strong>en</strong> aan,maar het is wel van h<strong>en</strong>zelf. Het ishun eig<strong>en</strong> verantwoordelijkheid, zevoel<strong>en</strong> zich meer betrokk<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijnveel meer g<strong>en</strong>eigd om door te pakk<strong>en</strong>.’K<strong>en</strong>nis del<strong>en</strong>Hoewel e<strong>en</strong> bewuste keuze, heeft dedec<strong>en</strong>trale organisatie ook nadel<strong>en</strong>,erk<strong>en</strong>t Derks<strong>en</strong>. ‘Vanuit mijn rol inhet K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum zie ik regelmatigdat ding<strong>en</strong> dubbel gebeur<strong>en</strong>.’ Van Eijkvult aan: ‘Je kunt veel minder stur<strong>en</strong>.Iedere branche is op zijn eig<strong>en</strong> wijzemet dezelfde ding<strong>en</strong> bezig. In verschill<strong>en</strong>desnelhed<strong>en</strong>. K<strong>en</strong>nisdeling isdaarom cruciaal!’Om de k<strong>en</strong>nisdeling tuss<strong>en</strong> de branchesonderling te faciliter<strong>en</strong>, blijv<strong>en</strong>de Platforms <strong>Taal</strong> <strong>en</strong> Rek<strong>en</strong><strong>en</strong> actief.E<strong>en</strong>maal per twee maand<strong>en</strong> is er e<strong>en</strong>platformbrede bije<strong>en</strong>komst – met de<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>coördinator<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> –waarin het vooral gaat om organisatorischezak<strong>en</strong> <strong>en</strong> regelgeving. Daarnaastvind<strong>en</strong> er e<strong>en</strong>maal per tweemaand<strong>en</strong> inhoudelijke themaplatformsplaats. Binn<strong>en</strong>kort bijvoorbeeldover dyslexie voor de <strong>taal</strong>coördinator<strong>en</strong><strong>en</strong> dyscalculie voor de rek<strong>en</strong>coördinator<strong>en</strong>.‘De platforms spel<strong>en</strong> inhet kader van k<strong>en</strong>nisdeling <strong>en</strong> communicatiedus e<strong>en</strong> heel belangrijkerol. K<strong>en</strong>nisdeling wordt verder versterktvanuit het K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum <strong>Taal</strong>& Rek<strong>en</strong><strong>en</strong>’, aldus Van Eijk.Onder het landelijk gemiddeldeHet is rumoerig op het Albeda. In degang<strong>en</strong> verzamel<strong>en</strong> zich ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong>meisjes die wacht<strong>en</strong> op het beginvan hun volg<strong>en</strong>de lesuur. Zo nu <strong>en</strong>dan komt e<strong>en</strong> van h<strong>en</strong> binn<strong>en</strong>lop<strong>en</strong>,maar die vertrekt ook weer snel <strong>en</strong>zachtjes. Om deze meid<strong>en</strong> gaat hetdus. E<strong>en</strong> jaar of zesti<strong>en</strong>, lach<strong>en</strong>d <strong>en</strong>klets<strong>en</strong>d – in het Nederlands – <strong>en</strong> hetmer<strong>en</strong>deel k<strong>en</strong>nelijk met familiewortelsin e<strong>en</strong> niet-westers land.Ongeveer de helft van alle 22.000<strong>mbo</strong>-deelnemers op het Albeda isvan niet-westerse komaf. Dat kane<strong>en</strong> negatief effect hebb<strong>en</strong> op het86 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Achter de scherm<strong>en</strong>87


<strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>niveau. Ook anderefactor<strong>en</strong> spel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rol. ‘Het heeftook te mak<strong>en</strong> met de andersoortigeinstroom in het <strong>mbo</strong> <strong>en</strong> met sociaaleconomischeachtergrond<strong>en</strong>. Bijna dehelft – 45 proc<strong>en</strong>t – van onze stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>komt uit de zog<strong>en</strong>aamde armoedeprobleemcummulatiegebied<strong>en</strong>’,vertelt Van Eijk. ‘En met verandering<strong>en</strong>in het onderwijs: zowel in het poals het vo is er minder aandacht voor<strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.’Hoe groot de achterstand<strong>en</strong> zijnop het Albeda, is nog niet preciesbek<strong>en</strong>d. De branches zijn nu druk methet uitvoer<strong>en</strong> van hun eig<strong>en</strong> nulmeting<strong>en</strong>bij de nieuwe instroom. Steekproev<strong>en</strong>vorig jaar lijk<strong>en</strong> er echter welop te wijz<strong>en</strong> dat het Albeda b<strong>en</strong>ed<strong>en</strong>het landelijk gemiddelde scoort. Ookde eerste resultat<strong>en</strong> van de nulmeting<strong>en</strong>zijn weinig bemoedig<strong>en</strong>d. Vooralvoor rek<strong>en</strong><strong>en</strong> lijk<strong>en</strong> de eerstejaars(ver) onder niveau 2F te scor<strong>en</strong>.Derks<strong>en</strong> ervaart het ook in de praktijk:‘Je ziet gewoon dat deelnemerssteeds meer moeite krijg<strong>en</strong> om verslag<strong>en</strong>te schrijv<strong>en</strong>. Ook kiez<strong>en</strong> steedsminder deelnemers voor de moeilijkerek<strong>en</strong>uitstroom van de opleidingOndernem<strong>en</strong> <strong>en</strong> strom<strong>en</strong> ze steedsvaker uit naar de opleiding filiaalmanagem<strong>en</strong>t.Die krijg<strong>en</strong> namelijk hetondernemingsplan niet geschrev<strong>en</strong><strong>en</strong> hal<strong>en</strong> de bedrijfseconomie niet.’Het doel van de nulmeting<strong>en</strong> is omte bepal<strong>en</strong> wat het beginniveau is.‘Want als we moet<strong>en</strong> gaan reparer<strong>en</strong>’,vertelt Van Eijk, ‘dan moet<strong>en</strong> wewel wet<strong>en</strong> waar we moet<strong>en</strong> beginn<strong>en</strong>.Zowel beleidsmatig als op individueelleerling<strong>en</strong>niveau.’Acc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Vanuit het Albedabrede kader van dedrieslag <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>, legt iederebranche zijn eig<strong>en</strong> acc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> kiestzijn eig<strong>en</strong> methodes. De meestebranches staan echter pas aan hetbegin. Waar hun acc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>te ligg<strong>en</strong>, is nog lang niet duidelijk.Frank<strong>en</strong>: ‘Je moet toch erg<strong>en</strong>s beginn<strong>en</strong>.Als je aan het eind van het trajectweer e<strong>en</strong> meting doet, kun je paszi<strong>en</strong> wat heeft gewerkt. Die meting<strong>en</strong>bepal<strong>en</strong> uiteindelijk waar de acc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>kom<strong>en</strong> te ligg<strong>en</strong>.’ En die kunn<strong>en</strong>ook per opleiding binn<strong>en</strong> branchesweer verschill<strong>en</strong>, vertelt Frank<strong>en</strong>. ‘Wijwild<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de branche gezondheidszorgin eerste instantie – vanuitde drieslag – voor alle opleiding<strong>en</strong>e<strong>en</strong> vergelijkbare aanpak kiez<strong>en</strong>.Maar e<strong>en</strong> apothekersassist<strong>en</strong>t moetbijvoorbeeld heel andere vaardighed<strong>en</strong>beheers<strong>en</strong> dan e<strong>en</strong> zorghulp. Deopleiding<strong>en</strong> hoev<strong>en</strong> het daarom nietallemaal op precies dezelfde manierte do<strong>en</strong>. Er leid<strong>en</strong> meer weg<strong>en</strong> naarRome.’Derks<strong>en</strong> vertelt wat meer over deuitgangspunt<strong>en</strong> in zijn branche. ‘Wijwill<strong>en</strong> in ieder geval e<strong>en</strong> plan waarje straks – als je ge<strong>en</strong> extra ur<strong>en</strong>meer hebt – toch wat mee kuntblijv<strong>en</strong> do<strong>en</strong>. Daarnaast speelt dedrieslag (die Albeda-breed gebruiktwordt, red.) e<strong>en</strong> belangrijke rol.Voor <strong>taal</strong> is de manier van toetsing,de <strong>taal</strong>assessm<strong>en</strong>t, heel belangrijk.’Daarbij wordt het Nederlands vollediggetoetst in de context van hetberoep. Dat is mogelijk doordat debetreff<strong>en</strong>de kwalificatiedossiers daarde handvatt<strong>en</strong> voor bied<strong>en</strong>. ‘Voorrek<strong>en</strong><strong>en</strong> zijn we op dat gebied nogniet zo ver’ vertelt Derks<strong>en</strong>. ‘Maar dathoud ik ook nog e<strong>en</strong> beetje af, omdatwe toch al veel rek<strong>en</strong><strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> inonze opleiding<strong>en</strong>.’Frank<strong>en</strong> <strong>en</strong> Derks<strong>en</strong> staat e<strong>en</strong> flinkeklus te wacht<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> klus die ze nogniet volledig kunn<strong>en</strong> overzi<strong>en</strong>. ‘Stapvoor stap’ lijk<strong>en</strong> ze allebei te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>.Derks<strong>en</strong> zegt dan ook: ‘We moet<strong>en</strong>maar kijk<strong>en</strong> hoe dit allemaal gaatlop<strong>en</strong> <strong>en</strong> wat er dadelijk allemaal nognoodzakelijk blijkt. Want ik d<strong>en</strong>k datdit e<strong>en</strong> hele kluif is.’Waardevol <strong>en</strong> leerzaamDe totstandkoming van het implem<strong>en</strong>tatieplanwas al e<strong>en</strong> waardevolleervaring op zich. Van Eijk: ‘Het mak<strong>en</strong>van het plan heeft e<strong>en</strong> belangrijkeverbind<strong>en</strong>de functie gehad voor hetAlbeda College. Er was wel beleid ophet gebied van <strong>taal</strong> <strong>en</strong> er werd ookwel aan rek<strong>en</strong><strong>en</strong> gedaan, maar hetplan heeft e<strong>en</strong> aanjaagfunctie gehadom al die k<strong>en</strong>nis te verbind<strong>en</strong> <strong>en</strong> dediversiteit te manag<strong>en</strong>. Dan blijkt dat1+1 ge<strong>en</strong> 2 is maar 3.’Het mak<strong>en</strong> van het plan was bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong>leerzaam. ‘Wat ik ervan hebgeleerd, is dat je echt moet invester<strong>en</strong>in draagvlak bij de branches, deopleiding<strong>en</strong> <strong>en</strong> de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Zij moet<strong>en</strong>zich eig<strong>en</strong>aar voel<strong>en</strong> van <strong>taal</strong> <strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.’ Dat beaamt ook Derks<strong>en</strong>:‘Want die doc<strong>en</strong>t moet het uiteindelijkdo<strong>en</strong>!’88 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Achter de scherm<strong>en</strong>89


‘De int<strong>en</strong>siveringsregeling gaf dejuiste impuls’Nova College introduceert Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ingHet Nova College heeft bewust gekoz<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> c<strong>en</strong>traal <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>beleid dat gelijk is voor alle units <strong>en</strong> opleiding<strong>en</strong>. ‘Er zitt<strong>en</strong> zo veelgeme<strong>en</strong>schappelijke aspect<strong>en</strong> in het onderwerp, dat e<strong>en</strong> c<strong>en</strong>trale aanpake<strong>en</strong> stuk efficiënter is’, legt Ciska Schreuder-Hoogervegt uit. ‘Dit gaatzuiver over de basisvaardighed<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>taal</strong>. Die moet<strong>en</strong> cursist<strong>en</strong>zich goed eig<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>, opdat ze aan de verwerving van beroepsvaardighed<strong>en</strong>kunn<strong>en</strong> beginn<strong>en</strong>.’ De Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing speelt daarine<strong>en</strong> ess<strong>en</strong>tiële rol.Ciska Schreuder is hoofd van deDi<strong>en</strong>st Onderwijs & Onderwijsinnovatie,die zich in belangrijke matebezighoudt met beleidsontwikkeling.Sam<strong>en</strong> met Mieke van Rooij van deDi<strong>en</strong>st was ze p<strong>en</strong>voerder van hetc<strong>en</strong>trale implem<strong>en</strong>tatieplan vanNova. ‘We hebb<strong>en</strong> alles zelf geschrev<strong>en</strong>:van kop tot staart.’ Schreuderheeft e<strong>en</strong> achtergrond als pedagoog<strong>en</strong> onderwijskundige. Van Rooij isvan huis uit <strong>taal</strong>doc<strong>en</strong>t Nederlands<strong>en</strong> Frans <strong>en</strong> sinds de jar<strong>en</strong> neg<strong>en</strong>tigbetrokk<strong>en</strong> bij werkgroep<strong>en</strong> bij hetSLO (netwerkcoördinator MVT) <strong>en</strong>Cinop. ‘Wij hebb<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> tandemsam<strong>en</strong> aan het plan gewerkt, waarinik het onderwijskundige deel voormijn rek<strong>en</strong>ing nam <strong>en</strong> Mieke de koppelingmaakte met het talige deel.’In haar kamer op het bestuursbureauvan het Nova College wijst Schreudernaar e<strong>en</strong> whiteboard: ‘Dat bord is alwel ti<strong>en</strong> keer vol geschrev<strong>en</strong> <strong>en</strong> weergewist: hoe gaan we dit do<strong>en</strong>, wat isverstandig, hoe gaan we het onderhoudbij cursist<strong>en</strong> garander<strong>en</strong>…’ Ookin dit gesprek vull<strong>en</strong> <strong>en</strong> voel<strong>en</strong> zeelkaar goed aan.Interne afstemmingBij de interne afstemming speeldede projectgroep PaRT e<strong>en</strong> belangrijkerol. In PaRT zat<strong>en</strong> experts ophet gebied van <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>; nietalle<strong>en</strong> opleidingsmanagers, maar ookdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. De voorbereiding <strong>en</strong> coördinatielag<strong>en</strong> echter op het bureauvan Schreuder <strong>en</strong> Van Rooij.Van Rooij vertelt dat de projectgroepPaRT e<strong>en</strong> uitvloeisel was van e<strong>en</strong>reeds bestaande projectgroep diezich bezighield met <strong>taal</strong>. ‘We war<strong>en</strong>namelijk ook voor de int<strong>en</strong>siveringsregelingal heel lang bezig met <strong>taal</strong>.Zeker bij de units bestond het besefal langer dat daar aandacht voornodig was. We merkt<strong>en</strong> dat er achterstand<strong>en</strong>war<strong>en</strong> bij cursist<strong>en</strong>, diedaardoor uitviel<strong>en</strong>.’ De eerste prilleinitiatiev<strong>en</strong> dater<strong>en</strong> al van 1998. Dieleidd<strong>en</strong> onder meer tot de oprichtingvan remedial teaching c<strong>en</strong>tra voor detal<strong>en</strong>. Eerst alle<strong>en</strong> in Hoofddorp, innovember 2004, <strong>en</strong> sinds 2008 ookin Haarlem.’ Maar die c<strong>en</strong>tra war<strong>en</strong>kleinschalig opgezet.E<strong>en</strong> andere, misschi<strong>en</strong> wel groterestap die het Nova College al maaktevoor de komst van de int<strong>en</strong>siveringsregeling,heeft betrekking op lesmethodes.‘Dat is e<strong>en</strong> van de ding<strong>en</strong> diewe in e<strong>en</strong> vroege fase al met z’n all<strong>en</strong>vaststeld<strong>en</strong>’, herinnert Van Rooij zich.‘We wild<strong>en</strong> één leergang voor allecursist<strong>en</strong>. Zowel voor <strong>taal</strong> als voorrek<strong>en</strong><strong>en</strong>.’ Sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> projectgroepging<strong>en</strong> Van Rooij <strong>en</strong> Schreuderdaarmee aan de slag.En to<strong>en</strong> kwam de int<strong>en</strong>siveringsregeling.‘Die regeling heeft echt e<strong>en</strong>impuls gegev<strong>en</strong> aan ons <strong>taal</strong>- <strong>en</strong>rek<strong>en</strong>beleid’, zegt Schreuder. VanRooij vult aan: ‘Voor ons was dat deaanleiding om het nu echt goed aante pakk<strong>en</strong>.’De eerste stapp<strong>en</strong>De eerste stap was e<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komstvoor alle disciplines binn<strong>en</strong> het Nova.‘Daar zat bedrijfsvoering bij, de cursist<strong>en</strong>administratie,informatiemanagem<strong>en</strong>t,facilitair, HRM, e<strong>en</strong> groepopleidingsmanagers… Voor iedere<strong>en</strong>zou deze regeling consequ<strong>en</strong>tieshebb<strong>en</strong>. Tijd<strong>en</strong>s deze bije<strong>en</strong>komsthebb<strong>en</strong> we alle disciplines geïnformeerdover wat er te gebeur<strong>en</strong> stond.Daardoor wist iedere<strong>en</strong> wat er oph<strong>en</strong> afkwam <strong>en</strong> dat dit niet alle<strong>en</strong>“des Nova’s” was, maar e<strong>en</strong> landelijkf<strong>en</strong>ome<strong>en</strong>.’Vervolg<strong>en</strong>s inv<strong>en</strong>tariseerd<strong>en</strong> debeleidsmakers <strong>en</strong> de projectgroepde stand van zak<strong>en</strong> bij de units. Watwerd er aan <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> gedaan<strong>en</strong> hoe was dat gekoppeld aan deberoepsopleiding? ‘Dat was e<strong>en</strong> heeltraject’, herinnert Schreuder zich.‘Want als je met twintig m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> aan90 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Achter de scherm<strong>en</strong>91


tafel zit, dan krijg je rijp <strong>en</strong> gro<strong>en</strong>aangebod<strong>en</strong>.’Schreuder <strong>en</strong> Van Rooij hoord<strong>en</strong> allesaan. ‘We hebb<strong>en</strong> geprobeerd al dezeinformatie in e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijkplan te verwoord<strong>en</strong>’, vertelt VanRooij. ‘En dat legd<strong>en</strong> we iedere keerweer voor aan de projectgroep. Watmoest er wel in, wat moest eruit; zolangzaam maar zeker kwam<strong>en</strong> we opdie manier tot één plan.’Ook buit<strong>en</strong> de projectgroep werd tijd<strong>en</strong>sde totstandkoming van het planregelmatig van gedacht<strong>en</strong> gewisseld.Zo kreg<strong>en</strong> de unitdirecteur<strong>en</strong> bijvoorbeeldverscheid<strong>en</strong>e conceptplann<strong>en</strong>te zi<strong>en</strong>. ‘Ook daar kwam<strong>en</strong> dan weerreacties op, die wij weer verwerkt<strong>en</strong>.’Ook de medezegg<strong>en</strong>schapsraad<strong>en</strong> – natuurlijk – het College vanBestuur werd<strong>en</strong> goed geïnformeerd.Uiteindelijk ging<strong>en</strong> het College <strong>en</strong> deunitdirecteur<strong>en</strong> akkoord. ‘En daarmeezat ons werk erop. Want wij zijne<strong>en</strong> beleidsorgaan, ge<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong>dorgaan’, licht Schreuder toe. De uitvoeringis bij ander<strong>en</strong> belegd. ‘Diehebb<strong>en</strong>, wederom sam<strong>en</strong> met verteg<strong>en</strong>woordigersuit de units, het uitvoeringsplangeschrev<strong>en</strong>. Dat geefthand<strong>en</strong> <strong>en</strong> voet<strong>en</strong> aan het beleidsplandat wij hebb<strong>en</strong> gemaakt.’Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ingIn het <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>beleid van hetNova College speelt de zogehet<strong>en</strong>Brede Onderwijsvoorzi<strong>en</strong>ing (BOV)e<strong>en</strong> cruciale rol. ‘Breed’ slaat daarbijonder meer op de veelheid aanfuncties. De BOV is namelijk e<strong>en</strong>k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum, e<strong>en</strong> toetsc<strong>en</strong>trum <strong>en</strong>e<strong>en</strong> studiec<strong>en</strong>trum. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> houdtde BOV zich bezig met verschill<strong>en</strong>devakk<strong>en</strong>. Nu zijn dat nog alle<strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>en</strong> Nederlands, maar op termijnzoud<strong>en</strong> daar ook ‘Ler<strong>en</strong>, loopbaan <strong>en</strong>burgerschap’ <strong>en</strong> de vreemde tal<strong>en</strong>bij kunn<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>. Ook in die zinverdi<strong>en</strong>t de voorzi<strong>en</strong>ing dus de B vanbreed. Tot slot is de BOV in beginselbestemd voor alle – 12.500 – cursist<strong>en</strong>,hoewel de diverse doelgroep<strong>en</strong>gefaseerd b<strong>en</strong>aderd word<strong>en</strong>.K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum voor remediëringHet onderdeel van de BOV dat zichrechtstreeks op cursist<strong>en</strong> richt, ishet k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum. ‘Het woord k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trumzegt het al: als we constater<strong>en</strong>dat er bij e<strong>en</strong> cursist e<strong>en</strong>“k<strong>en</strong>nelijk leerprobleem” is, dan prober<strong>en</strong>we h<strong>en</strong> in het k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trummet in wez<strong>en</strong> kortstondige traject<strong>en</strong>weer op niveau te krijg<strong>en</strong>. Cursist<strong>en</strong>met dyscalculie, PDD-NOS of ander-soortige problematiek mog<strong>en</strong> ookgebruikmak<strong>en</strong> van de BOV, maar deBOV is primair gericht op cursist<strong>en</strong>met e<strong>en</strong> “k<strong>en</strong>nelijk leerprobleem”.’De BOV moet<strong>en</strong> we ons niet voorstell<strong>en</strong>als één fysieke locatie. Datzou voor het Nova College ook nietwerk<strong>en</strong>. Nova heeft immers vele vestiging<strong>en</strong>die verspreid zijn over e<strong>en</strong>groot deel van Noord-Holland <strong>en</strong>zelfs Friesland. ‘We zitt<strong>en</strong> van Lissetot Harling<strong>en</strong>’, vertelt Schreuder.De BOV zit nu fysiek op drie locaties:in Hoofddorp, Haarlem <strong>en</strong> Beverwijk.‘Dat wil echter niet zegg<strong>en</strong>dat cursist<strong>en</strong> van andere locatieser ge<strong>en</strong> gebruik van kunn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>.Als cursist<strong>en</strong> extra aandacht nodighebb<strong>en</strong>, zijn ze welkom.’ Maar in depraktijk zal het waarschijnlijk nietvaak gebeur<strong>en</strong> dat ze uit zichzelfkom<strong>en</strong>. Daarom onderzoekt Novaook andere manier<strong>en</strong> om aan debehoefte tegemoet te kom<strong>en</strong>. VanRooij: ‘Zo gebeurt er veel digi<strong>taal</strong> <strong>en</strong>wissel<strong>en</strong> doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van alle locatiesveel k<strong>en</strong>nis uit.’De BOV kan niet alle cursist<strong>en</strong>tegelijk bedi<strong>en</strong><strong>en</strong>. Die beperkinggeldt niet alle<strong>en</strong> voor het aantallocaties, maar ook voor de diverse<strong>mbo</strong>-niveaus. Gegev<strong>en</strong> de beperktecapaciteit, is beslot<strong>en</strong> tot fasering.‘Je kunt niet alles tegelijk aanpakk<strong>en</strong>.Op dit mom<strong>en</strong>t richt de BOV zichin hoofdzaak op cursist<strong>en</strong> in niveau4 <strong>en</strong> uitsluit<strong>en</strong>d op <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>.Deze groep cursist<strong>en</strong> moet immersals eerste in die vakk<strong>en</strong> c<strong>en</strong>trale exam<strong>en</strong>saflegg<strong>en</strong>.’ De bedoeling is datde BOV e<strong>en</strong> soort olievlek wordt diezich uitbreidt <strong>en</strong> in de toekomst meerondersteuning biedt voor meer doelgroep<strong>en</strong>,in meer vakk<strong>en</strong>, op meervestiging<strong>en</strong>.ProfessionaliseringBehalve e<strong>en</strong> remediër<strong>en</strong>de taak heeftde BOV ook e<strong>en</strong> verantwoordelijkheidop het gebied van professionalisering.‘In eerste instantie richt<strong>en</strong> weons op de <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>’,vertelt Schreuder. ‘Maar ook de vakdoc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>word<strong>en</strong> in de kom<strong>en</strong>dejar<strong>en</strong> geschoold. Ook zij hebb<strong>en</strong>immers te mak<strong>en</strong> met rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong><strong>taal</strong>.’Veel aandacht is er op dit mom<strong>en</strong>tvoor de opleiding van <strong>taal</strong>- <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>coaches.‘De coaches legg<strong>en</strong> de koppelingmet <strong>en</strong>erzijds de BOV – waaralle<strong>en</strong> aandacht wordt besteed aande basisvaardighed<strong>en</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>92 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> Achter de scherm<strong>en</strong>93


<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> beroepsvaardighed<strong>en</strong> word<strong>en</strong>aangebod<strong>en</strong> – <strong>en</strong> anderzijds hetberoepsdeel. De basisvaardighed<strong>en</strong>heb je nodig om met de beroepsvaardighed<strong>en</strong>aan de slag te gaan. Als j<strong>en</strong>iet weet hoe je e<strong>en</strong> omtrek berek<strong>en</strong>t,kun je ook ge<strong>en</strong> dakraam plaats<strong>en</strong>.Daar ligt de koppeling met deberoepspraktijk <strong>en</strong> komt de rol vande rek<strong>en</strong>coach om de hoek kijk<strong>en</strong>.’Gaat het lukk<strong>en</strong>?Het Nova College heeft in hetafgelop<strong>en</strong> dec<strong>en</strong>nium al e<strong>en</strong> aantalbetek<strong>en</strong>isvolle stapp<strong>en</strong> gezet ophet gebied van <strong>taal</strong>beleid. Daarvanprofiteert de onderwijsinstelling nu.Het kan voortbouw<strong>en</strong> op bestaandeinitiatiev<strong>en</strong> <strong>en</strong> gebruikmak<strong>en</strong> vanbestaande structur<strong>en</strong>. Of het Nova invergelijking met andere <strong>mbo</strong>-instelling<strong>en</strong>voorop of achteraan loopt,maakt Schreuder <strong>en</strong> Van Rooij niet zoveel uit. ‘Het belangrijkste is dat westraks in 2014 de cursist op het vereist<strong>en</strong>iveau hebb<strong>en</strong> gebracht’, me<strong>en</strong>tSchreuder. ‘En de weg er naartoemoet natuurlijk wel voor iedere<strong>en</strong>binn<strong>en</strong> het Nova College helder zijn,maar de doelstelling<strong>en</strong> bereik<strong>en</strong> ishet belangrijkste.’Gaat het lukk<strong>en</strong>? Schreuder <strong>en</strong> VanRooij zijn vol vertrouw<strong>en</strong>. ‘Ik schat indat het gaat lukk<strong>en</strong>’, zegt Schreuder.‘Zeker omdat er ook tuss<strong>en</strong>tijdsemeting<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gedaan, waarnawe ev<strong>en</strong>tueel het beleid weer kunn<strong>en</strong>bijstell<strong>en</strong>. Want dat is belangrijk:regelmatig je eig<strong>en</strong> weg onder deloep nem<strong>en</strong>.’De beleidsmedewerkers staan voorlopigechter aan de zijlijn. Als hetgaat over het implem<strong>en</strong>tatieplan <strong>taal</strong><strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>, moet<strong>en</strong> de uitvoerdersnu eerst aan de slag. ‘Wij richt<strong>en</strong> onsondertuss<strong>en</strong> op nieuw beleid, zoalsnu op het gebied van de examinering.’Ondertuss<strong>en</strong> houd<strong>en</strong> Schreuder<strong>en</strong> Van Rooij natuurlijk wel e<strong>en</strong> vingeraan de pols. ‘Want de wet- <strong>en</strong> regelgevingloopt vaak achter de plann<strong>en</strong>aan, zodat de boel regelmatigmoet word<strong>en</strong> bijgesteld. Het is e<strong>en</strong>continue wisselwerking; zowel metde m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in de uitvoering als metde buit<strong>en</strong>wereld waar het gaat omnieuwe regelgeving.’Regio CollegeNova CollegeROC ID CollegeROC Leid<strong>en</strong>Grafisch Lyceum UtrechtROC A12ROC MondriaanL<strong>en</strong>tiz OnderwijsgroepROC Midd<strong>en</strong> NederlandAlbeda CollegeZadkineDa Vinci CollegeEdudelta OnderwijsgroepROC ZeelandROC West-BrabantAmarantisROC Ter AaROC Friese PoortSoma CollegeKoning Willem I CollegeDeltion CollegeROC Rijn IJsselROC Nijmeg<strong>en</strong>Gilde Opleiding<strong>en</strong>Noorderpoort CollegeDr<strong>en</strong>the CollegeGraafschap CollegeArcus College94 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> …95


96 Inspiratie voor <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong>


ColofonDit is e<strong>en</strong> uitgave van het<strong>Steunpunt</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>mbo</strong>.info@steunpunt<strong>mbo</strong>.nlwww.steunpunt<strong>taal</strong><strong>en</strong>rek<strong>en</strong><strong>en</strong><strong>mbo</strong>.nlSam<strong>en</strong>stelling <strong>en</strong> redactie<strong>Steunpunt</strong> <strong>taal</strong> <strong>en</strong> rek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>mbo</strong>, EdeVan Beekveld & Terpstra, HoornEindredactie <strong>en</strong> productieRavestein & Zwart, Nijmeg<strong>en</strong>VormgevingL-Sev<strong>en</strong> Design, ArnhemDrukwerkRikk<strong>en</strong> Print, G<strong>en</strong>dtOplage1.500DatumDecember 2010

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!