Antidiscriminatiewet geeft gehandicapten rechten - Weliswaar

Zelden kwamen er op zo’n korte tijdzoveel maatregelen die het levenvan mensen met een handicap zogrondig zullen veranderen als metdeze paarsgroene regering.Meest in het oog springend is degloednieuweantidiscriminatiewetgeving.Dit heeft beslist te maken met denoeste werkzaamheden van deregeringscommissaris voor socialezaken, Greet van Gool (SP.A) diezich specifiek over hetgehandicaptenbeleid moest buigen.Zonder enige twijfel werkte ook hetEuropese jaar vande gehandicapten stimulerend.Er zijn politici die nauwelijks in talkshowste zien zijn, maar buiten het cameraveldwel in alle stilte baanbrekend werk verrichtendat soms nog jarenlang blijftnazinderen. Tot deze categorie behoortregeringscommissaris voor sociale zaken,Greet van Gool, die zich naast de ministervoor Sociale Zaken heel in het bijzonderhet lot moet aantrekken van personen meteen handicap. De regeringscommissarisdeed de moeite zich op het terrein persoonlijkvan de problemen te vergewissen.De manier waarop zij de mensen met eenhandicap en hun verenigingen bij hetbeleid heeft betrokken, lokt gunstige reactiesuit. De initiatieven die van Gool inkorte tijd op gang heeft gebracht, zullenhet leven van veel mensen met een handicapin gunstige zin veranderen. Wat ditconcreet inhoudt, vroeg Weliswaar de regeringscommissaristijdens een persoonlijkgesprek.| Mensen met een handicap krijgen temaken met flink wat drempels dieervoor zorgen dat de wereld voor hengewoon niet toegankelijk is. De nieuweantidiscriminatiewetgeving die in decemberwerd goedgekeurd, is een serieuzeaanzet tot emancipatie. Waarom isdie wet zo belangrijk ?Als mensen met een handicap of hun organisatieszich benadeeld voelen, kunnen zevoortaan naar de rechter stappen en hunrechten afdwingen. De rechter kan danoordelen of de eis redelijk haalbaar is. Opweinig haalbare eisen zal de rechter uiteraardniet ingaan. Het is bijvoorbeeld weinigredelijk een kabelbaan te vragen voorAlle deurengaan openhet bestijgen van de Leeuw van Waterloo.Geklasseerde monumenten toegankelijkmaken voor mensen met een handicap ligtniet altijd voor de hand. Soms zijn aanpassingenonmogelijk.| Mensen met een handicap kunnenvoortaan de toegankelijkheid van allepublieke gebouwen afdwingen: flatgebouwen,bedrijfsgebouwen, scholen.Beperkt de wet zich tot de fysieke toegankelijkheid?Alle vormen van discriminatie willen weaanpakken. Samen met vier gehandicaptenheb ik een toeristische uitstap vanWest-Vlaanderen naar Antwerpen gemaakt.We staan er niet bij stil, maar voormensen met een handicap is zoiets moeilijkerdan wij ons kunnen inbeelden! Wehebben drie restaurants bezocht. In tweevan de drie restaurants waren we niet welkom.We hebben geprobeerd tegen dietwee restaurants bij de politie klacht in tedienen, maar die kon niet optreden. Tegendit soort discriminatie zijn gehandicaptenniet meer weerloos.| Het is van het grootste belang dat denieuwe wet zo ruim mogelijk wordt geïnterpreteerd.Kunt u een paar concretevoorbeelden geven?Diabetespatiënten kunnen op de werkplekgoed functioneren als zij voor de insulinespuitjeskleine pauzes tijdens de werkurenkrijgen. Dit is een zaak van flexibiliteitvan de werkgever. Ik denk ook aan verzekeraarsdie systematisch bepaalde groepenuitsluiten, of hoge premies laten betalen.In dit geval wordt de bewijslast omgekeerd.Het is dan aan de verzekeraars omaan te tonen dat zij niet discrimineren.Aan de hand van het cijfermateriaal is hettrouwens eenvoudiger discriminatie tebewijzen dan bijvoorbeeld in de gevallenwaar de toegang tot restaurants wordt geweigerd.Antidiscriminatiewetgeeft gehandicaptenrechten| Wat is de impact van die wetgeving oplange termijn?De samenleving heeft een stok achter dedeur nodig. Het is van het grootste belangdat er sterke rechtszaken komen. Wie nietuit vrije wil bereid is zijn winkel open testellen voor mensen met een handicap, zaler voortaan toe worden gedwongen. Denieuwe wet kan een goed instrument zijnom ervoor te zorgen dat de maatschappijvoor iedereen toegankelijk wordt. De wetis gestemd en zal weldra verschijnen in hetstaatsblad. Het is nu kwestie met de gehandicaptenverenigingenen het centrumvoor gelijke kansen te werken aan de invullingvan de wet. We moeten samen bepalenwat we onder het begrip ‘redelijkeaanpassing’ verstaan.| U heeft het Europees jaar van degehandicapte ingezet met een inclusiefuifen een grootscheepse reclamecampagne,spots op de televisie en advertentiesin de pers. Wat was de bedoelingvan die campagne?Onze samenleving moet toegankelijk zijn12 weliswaar

handicapanno 2003voor mensen met een handicap. Dit vergtveel geld. De mensen moeten bereid zijndit te financieren. Er is een financieeldraagvlak nodig. Daarom moet je sensibiliseren.Europa heeft de federale overhedenvoornamelijk budgetten voor sensibiliseringscampagnester beschikking gesteld.| Als we het hebben over mensen meteen handicap, spreken we niet over eenmarginaal clubje?We moeten ons beeld van mensen met eenhandicap bijsturen. Het gaat hier nietalleen om mensen in een rolstoel, maarook om doven, blinden, mensen met eenmentale handicap, met psychiatrische problemen,chronisch zieken en een groeiendegroep ouderen. Alles opgeteld hebbenwe het over ongeveer een miljoen Belgen.Volgens de Europese cijfers heeft een optien Europeanen een handicap. De hoofdmootkreeg die handicap na de geboorte.We willen de aandacht van het grote publiekvestigen op die groeiende groep diehet lastig heeft met de te ontoegankelijkesamenleving. Naast de reclamecampagnevoeren we actie om de toegankelijkheidvan de gemeentehuizen aan te zwengelen.We sturen de gemeentebesturen een briefen een vragenlijst die peilt naar de toegankelijkheidhiervan. Is er een schuinetoegang voor rolstoelers? Staat er brailleschriftop de liftknoppen? Is er voor dedoven een parlofoon in de lift? We doenook een oproep om bij nieuwbouw of verbouwingenoog te hebben voor de toegankelijkheidvan alle burgers.| Heeft u in dit jaar van de gehandicaptenook aan bijkomende opvangmogelijkhedenvoor hen gewerkt? Ik denk hieraan de hardnekkige wachtlijsten van devoorzieningen, een probleem dat nogaltijd niet is opgelost?Op federaal vlak zijn we niet bevoegd vooropvang, wonen, onderwijs. De versnipperingvan het beleid is een probleem. Om ditte verhelpen heb ik een interministeriëleconferentie opgericht voor personen meteen handicap. In verschillende werkgroepenstemmen de verschillende overhedenhet beleid betreffende tewerkstelling,hulpmiddelen en anti-discriminatie opelkaar af.| Welke concrete maatregelen heeft unog genomen om discriminatie van mensenmet een handicap tegen te gaan ?Als mensen met een handicap zich integreren,is het niet de bedoeling dat ze daarfinancieel voor worden gestraft. Mensenmet een handicap krijgen een integratietegemoetkoming.Als mensen met een handicapwerken, samenwonen, of huwen,moeten we hen daar financieel niet voorsanctioneren door hen de integratietegemoetkomingte ontnemen. We hebbendaarom een systeem van vrijstellingeningevoerd: ‘de prijs van de liefde’ en ‘deprijs van de arbeid’. Voor ‘de prijs van deliefde’ geldt de vrijstelling alleen voor dezwaarste categorieën. Voor mensen meteen lichtere handicap was dat binnen hethuidige budget niet haalbaar. We hebbenook het verouderde stelsel van de tegemoetkomingenhervormd, vrijstellingeningevoerd, discriminaties weggewerkt ende procedures vereenvoudigd.Regeringscommissaris voor SocialeZaken Van Gool: "De nieuwe anti-discriminatiewetkan een goed instrumentzijn om de maatschappij vooriederéén toegankelijker te maken."| Heeft u collega’s in de regering aan hetwerk gezet?Het actieplan van de federale regeringbepaalt dat elke minister voor het eindvan deze legislatuur in zijn bevoegdhedenpakketéén maatregel moet nemen om hetleven van mensen met een handicap teverbeteren. Mijn collega’s werken hieraanen er leven veel ideeën. Ik denk aan hetvermelden van de vervaldatum van eengeneesmiddel in brailleschrift. Een collegaonderzoekt hoe we de samenleving toegankelijkerkunnen maken voor assistentiehondenvan blinden, slechtzienden offysiek gehandicapte mensen. In nogal watwarenhuizen mogen die honden er niet in.Een andere collega onderzoekt hoe we detoegankelijkheid vanhet openbaar vervoerkunnen verbeteren. Hetidee bestaat om een noodfaxnummer ofnood-sms-nummer voor doven te lanceren.Er kwam al een verhoging van de normeringvan het aantal voorbehouden plaatsenvoor gehandicapten. Wij voeren ook overlegmet Banksys om iets te doen aan hetprobleem van de bankautomaten.| Wat is daar mis mee?Zij zijn te hoog voor mensen in een rolstoel.Het scherm is niet duidelijk voorslechtzienden. De maatregelen die jeneemt voor mensen met een handicap zijnook goed voor heel de maatschappij. Ikdenk aan een schuine helling naast detrap. Die helling is niet alleen handig voormensen in een rolstoel, maar ook voormoeders met een kinderkoets.| Wanneer worden de nieuwe ideeën vanuw collega-ministers gerealiseerd?De ideeën klinken vaak mooi, maar de uitvoeringervan is niet altijd eenvoudig.Hier gaat flink wat onderzoek aan vooraf.Zijn de ideeën technisch haalbaar? Vaakmoet de reglementering worden aangepast.Er moeten nieuwe wettekstenkomen. Er is nood aan normering. Welkeaanpassingen zijn nodig voor fysieke,visuele, mentale handicaps? Op welkehoogte moeten de apparaten komen? Er iseen principieel akkoord met Banksys,maar de concrete realisatie duurt wat langer,een opdracht voor de volgende legislatuur.| Wat met de concrete, lokale projectjesdie lopen in het raam van het EuropeesJaar van de Gehandicapten?Deze projecten lopen op het niveau van deGewesten, met Europees geld en een financieringvan het Vlaams Fonds voor Personenmet een Handicap. Waar we kunnen,bieden we ook hier steun.tekst | Marleen Teugelsfoto | Jan Locuswww.vangool.fgov.beweliswaar 13