Strategisch Zorginkoopbeleid 2014 2016-16703

janvanderwel

Strategisch Zorginkoopbeleid 2014 2016-16703

Dichter bij de klantStrategisch zorginkoopbeleid2014 -2016Op weg naar toekomstbestendige zorgjuli.20141


5. Innovatie5.1 Inleiding5.2 Contractinnovatie5.2.1 Integrale zorgpaden en preventie chronische ziekten5.2.2 Integrale bekostiging geboortezorg5.2.3 Basis-ggz5.3 Maken van meerjarenafspraken5.4 Innovatie stimuleren door middel van Innovatiefonds en Stichting6. Meerjarenperspectief per sector6.1 Meerjarenperspectief medisch-specialistische zorg6.1.1 Inleiding6.1.2 Wat zijn speerpunten voor 2014-2016?6.1.3 Vertaling van strategische doelstellingen naar medisch-specialistische zorg6.2 Meerjarenperspectief eerste lijn (huisartsenzorg) en anderhalvelijnszorg6.2.1 Inleiding6.2.2 Wat zijn speerpunten voor 2014-2016?6.2.3 Vertaling van strategische doelstellingen naar de eerste lijn (huisartsenzorg)en anderhalvelijnszorg6.3 Meerjarenperspectief ggz6.3.1 Inleiding6.3.2 Wat zijn de speerpunten voor 2014-2016?6.3.3 Vertaling van strategische doelstellingen naar de ggz6.4 Meerjarenperspectief Overige zorg6.4.1 Inleiding6.4.2 Wat zijn de speerpunten voor 2014-2016?6.4.3 Vertaling van strategische doelstellingen naar Overige zorgBijlage 1: Samenwerking met AchmeaBijlage 2: Ontwikkelagenda 2014, 2015, 2016Bijlage 3: Hoe richt De Friesland Zorgverzekeraar de zorginkoop in?Bijlage 4: Eisen Nederlandse Zorgautoriteit, Zorginstituut2


VoorwoordVoor u ligt ‘Dichter bij de klant’, het strategisch zorginkoopbeleid van De Friesland Zorgverzekeraarvoor de jaren 2014-2016. Het is gemaakt met het in 2013 vastgestelde strategisch plan‘Klein is het nieuwe groot’ als basis en inspiratie. In ‘Dichter bij de klant’ staan onze plannen enkeuzes en geeft De Friesland Zorgverzekeraar richting aan haar zorginkoop voor de komendejaren. Het is een vervolg op ‘De klant als kompas’, het strategisch zorginkoopbeleid 2010-2013.Veel doelen uit dat plan zijn behaald, andere blijven ook de komende periode onverkort geldig.Actuele ontwikkelingen vragen de komende tijd om andere accenten en aangescherptekeuzes.Dit strategisch zorginkoopbeleid is niet alleen ontwikkeld door medewerkers van De FrieslandZorgverzekeraar, maar ook door klanten, zorgaanbieders en andere belanghebbenden. Huninbreng is van zeer waardevolle betekenis geweest.Namens de raad van bestuur en de directie,Diana Monissen, voorzitter3


Zorg’ via ‘Gezondheid en Gedrag’ naar ‘Functioneren en Participeren’.4. MVO:Het MVO-beleid van De Friesland Zorgverzekeraar richt zich op twee ankerpunten: de herinrichtingvan het zorglandschap en kwaliteit van leven. Samen werken aan toekomstbestendige zorgvergt ook duurzaamheid in de relaties. Vandaar dat we ook de mogelijkheden van meerjarencontractenonderzoeken.5. Langdurige Zorg:De huidige AWBZ wordt per 1 januari 2015 vervangen door de “Versmalde AWBZ’’ (WLZ) en eenaanspraak wijkverpleegkundige zorg in de Zvw. De Friesland Zorgverzekeraar opteert voor integralezorg die dwars door de scheidslijnen van “versmalde AWBZ’’ (WLZ), Zvw en Wmo heenloopt.Kwaliteit van leven is gebaat met een samenspel van participatie, samenhangende zorg,ondersteuning, aanvullende voorzieningen, zelfredzaamheid en een zinvolle dagbesteding. Ditgeldt voor zowel ouderenzorg als gehandicaptenzorg.Hoofdstuk 5: InnovatieBetaalbare en toegankelijke zorg vraagt om nieuwe zorgconcepten. De Friesland Zorgverzekeraarlevert haar bijdrage door nieuwe zorgvormen te ondersteunen, te participeren in zorginnovatie en doorafspraken met aanbieders op vernieuwende wijze vast te leggen. We zetten daarbij in op contractinnovatie,waarin samenwerkende zorgaanbieders meer verantwoordelijkheid krijgen – en een beterebeloning – voor de uitkomsten van de geleverde zorg. Door afspraken te maken over het realiseren van‘meer gezondheid per zorg-euro’, komen we tot betere zorgresultaten, een betere klantervaring enverminderen we de stijging van zorgkosten per verzekerde.Hoofdstuk 6: Meerjarenperspectief per sectorIn dit hoofdstuk komen de lijnen samen in de speerpunten voor de zorginkoop voor de periode 2014-2016. We vertalen de vijf strategische doelstellingen voor de zorginkoop uit hoofdstuk 4 naar deverschillende sectoren: medisch-specialistische zorg; eerste lijn, anderhalvelijnszorg, huisartsenzorg;geestelijke gezondheidszorg en de zogeheten ‘overige zorg’: paramedische zorg, farmaceutische zorg,hulpmiddelenzorg en vervoer, mondzorg en geboortezorg.In bijlage 1 gaan we beknopt in op de samenwerking met Achmea Zorg & Gezondheid. De FrieslandZorgverzekeraar koopt de zorg voor haar klanten zelfstandig in. Alleen geestelijke gezondheidszorg enmedisch-specialistische zorg kopen we gezamenlijk in met Achmea. Bijlage 2 bevat de ontwikkelagendavoor 2014-2016. Bijlage 3 beschrijft wat de ontwikkelingen vragen van de organisatie van De FrieslandZorgverzekeraar. Bijlage 4 geeft de eisen van de NZa aan en geeft een toelichting op het ZorginstituutNederland.Tot slotDe zorginkoop 2014-2016 draagt bij aan het realiseren van de doelen uit ‘Klein is het nieuwe groot’. Meteen toekomstgerichte aanpak wil De Friesland Zorgverzekeraar een landelijk voorbeeld zijn voor de roldie zorgverzekeraars kunnen spelen bij het betaalbaar en toegankelijk houden van kwalitatief goedezorg.5


1. Inleiding


1. InleidingVoor u ligt ‘Dichter bij de klant’, het strategisch zorginkoopbeleid van De Friesland Zorgverzekeraarvoor de jaren 2014-2016. Het is gemaakt met het strategisch plan ‘Klein is het nieuwe groot’ als basis eninspiratie. Met de hier gepresenteerde plannen en keuzes geeft De Friesland Zorgverzekeraar richtingaan haar zorginkoop voor de komende jaren. De volgende elementen zijn hierbij de belangrijkste richtsnoergeweest.Kwaliteit vooropIn de periode 2014-2016 willen we op twee gebieden het verschil maken: kwaliteit van leven en deherinrichting van een toekomstbestendig zorglandschap (met kwaliteit als fundament). Vanuit haarhistorisch gegroeide positie in de regio – geworteld in de relevante netwerken – kan én wil De FrieslandZorgverzekeraar een onderscheidende rol spelen in het bevorderen van vitaliteit van de regio en haarinwoners.De klant als partnerDe Friesland Zorgverzekeraar gaat uit van de behoefte van haar klanten. Zij helpen ons, in co-creatie, dekwaliteit verder te verbeteren. Zij ervaren de geleverde zorg en kunnen vanuit dat perspectief aangevenwaar het goed gaat of het beter kan. Dit vraagt om verdergaande samenwerking en afstemmingtussen zorgprofessionals en organisaties, zodat de patiënt zich veilig en goed geholpen voelt, of hij nubij de huisarts, de (wijk)verpleegkundige of de specialist komt. Door persoonlijke en vertrouwde servicehebben we intensief contact met onze verzekerden.De regio als ankerpuntDe Friesland Zorgverzekeraar zoekt steeds naar intensieve, wederkerige en betrokken samenwerkingmet uiteenlopende partijen in de regio, niet in de laatste plaats met de zorgaanbieders. Onze bindingmet de regio maakt het mogelijk om op alle niveaus te participeren in de relevante netwerken. Bij devormgeving van het regionale zorglandschap is de regionale verbondenheid van ons bedrijf cruciaal.Tevens geldt uiteraard dat wij buiten onze regio over het algemeen dezelfde uitgangspunten hanteren.7


2. Ontwikkelingen en trends


2. Ontwikkelingen en trendsOnze omgeving verandertDe afgelopen jaren is er veel veranderd in de wereld waarin we als zorgverzekeraar opereren. Denkalleen al aan de nog altijd stijgende levensverwachting, de vergrijzing én ontgroening en een toenamevan het aantal mensen met (meerdere) chronische aandoeningen. Maar ook nieuwe wetgeving en ingrijpendeaanpassingen van bestaande regelingen (zie ook paragraaf 4.5 over de langdurige zorg) beïnvloedende vormgeving van de zorg, vooral in het lokale domein. De beleidsmatige veranderingen – vanmaatschappelijke ondersteuning en langdurige zorg tot bijvoorbeeld de transitie van de jeugdzorg naarde gemeenten – sluiten aan bij een ontwikkeling in de samenleving: we gaan naar ontzorging en naareen grotere nadruk op eigen regie en het zelf nemen van verantwoordelijkheid voor gezondheid enzorg. Al deze veranderingen leiden tot de noodzaak om de zorg anders in te richten. Actuele ontwikkelingenvragen dus om nieuwe accenten en aangescherpte keuzes, ook in de uitvoering van onze rol alszorgverzekeraar. We moeten met elkaar nadenken over nieuwe vormen van ketensamenwerking, overde domeinen zorg, welzijn en wonen heen. Daarnaast zien we een toenemend belang van preventie,voor alle leeftijdsgroepen.De veranderende vraag gaat gepaard met een kostenstijging. Om de zorg ook voor onze (klein)kinderenbetaalbaar te houden is herinrichting naar effectievere, efficiëntere en goedkopere zorgvormennoodzakelijk. Het ziekenhuis is een relatief dure setting om relatief eenvoudige zorg te verlenen. Daaroverzijn onze klanten, de professionals en De Friesland Zorgverzekeraar het eens. Een aantal aandoeningenkan goed (en soms beter) door de huisarts of in een anderhalvelijnscentrum behandeld worden.Als het nodig is kan vanzelfsprekend de medisch specialist geconsulteerd worden.Nieuwe gegevens over gezondheid en toekomstige zorgvraagSinds het verschijnen van ‘Klein is het nieuwe groot’ zijn nieuwe gegevens 1 beschikbaar gekomen vanuitde zogeheten Broedplaatsen, regio’s waarin onderzoekers van TNO door koppeling van beschikbareregionale en lokale databestanden een indicatie geven van de regionale zorgvraag in 2030. Het huidigeaanbod in de zorg en de competenties van professionals die de zorg leveren, zijn volgens de TNO-onderzoekersnog onvoldoende gebaseerd op regionale vraagprognoses.Als eerste Broedplaats is de provincie Friesland gestart. De gegevens uit de Broedplaats hebben onskwalitatief en kwantitatief inzicht gegeven in de verwachte zorgvraag van de toekomst. Eerder haddenwe dit beeld niet volledig. Het Broedplaats-traject biedt essentiële informatie voor het anticiperen opeen toekomstbestendige gezondheidszorg in de provincie. Het stelt ons in staat de duurzame inrichtingvorm te geven vanuit de zorgvraag die zal ontstaan. De regionale vraagprognoses vormen zo een uitgangspuntom samen met de betrokkenen en belanghebbenden in de regio vast te stellen wat er straksnodig is aan zorg, wie dat gaan doen, en waar.Mede op basis van de gegevens uit de Broedplaats, zien wij zien een aantal grote maatschappelijkeuitdagingen op het terrein van gezondheid en zorg:• Hoe werken overheden, instituties en bedrijven samen met bewoners van dorpen, buurten en wijkenaan vitaliteit en gezondheid en aan het verbeteren van de kwaliteit van leven?• Hoe komen we tot een duurzame herinrichting van het zorglandschap op basis van de zorgvraag enbouwen we zo gezamenlijk aan een vitale samenleving met de menselijke maat als leidraad?• Hoe realiseren we zinvolle innovatie in de gezondheidssector, die de kwaliteit van zorg en levenecht verbetert?• Op welke manier garanderen we zinnige zorg voor een goede prijs?• Wat doen we om de solidariteit overeind te houden?Het strategische zorginkoopbeleid is een van de instrumenten om bij te dragen aan het gezamenlijkeantwoord op de uitdagingen waar onze provincie voor staat. Het is een onmisbaar middel om tot eentoekomstbestendige zorg te komen.1 Chorus, A.M.J., et al. (2014). Indicatie van de zorgvraag in 2030: prognoses van functioneren enchronische aandoeningen. Friesland. TNO.9


Belangrijkste ontwikkelingen tussen 2012 en 2030• De Friese bevolking jonger dan 65 jaar daalt van 532.000 naar 479.000 (afname van 10 procent).• Het aantal ouderen groeit stevig van 115.000 naar 171.000 (toename van 49 procent).• Vanaf 2020 is in Noord-Nederland het aantal 65-plussers groter dan het aantal mensen jonger dan20 jaar. Ten opzichte van 2012 is de schatting dat het aantal 75-plussers in Friesland met 75 procentzal toenemen (van bijna 50.000 naar 87.000 personen).• Toename aantal Friezen met chronische aandoeningen en multimorbiditeit: in Friesland hebbenstraks meer dan 300.000 mensen één of meer chronische aandoeningen. Tot 2030 stijgt het aantalFriezen met multimorbiditeit met 21 procent van circa 155.000 naar bijna 188.000.• Meest voorkomende chronische aandoeningen bij jongeren: allergieën, hoofdpijn en astma.• Meest voorkomende chronische aandoeningen bij volwassenen: aandoeningen van bewegingsapparaat,COPD/astma, incontinentie en diabetes mellitus.• Belangrijkste stijgers bij volwassenen: diabetes, kanker, dementie, CVA en hartinfarcten.• Verschuiving in samenstelling van de bevolking wat betreft psychosociale problematiek: het aantalFriezen met psychosociale problematiek jonger dan 65 jaar neemt af, maar de groep ouder dan 65jaar neemt juist toe.• Toename aantal ouderen met functioneringsproblematiek: in 2030 wonen in Friesland 71.000 mensenmet functioneringsproblemen, met name mobiliteitsproblemen. Deze stijging zien we overigensook in de leeftijdsgroepen 20-64 jaar.• Afname van het aantal Friezen met een verstandelijke beperking geïndiceerd voor AWBZ-zorg (mogelijkvanaf 1 januari 2015): ongeveer de helft van de Friezen met een verstandelijke beperking heeftde indicatie ‘intramuraal’.Bron: Factsheet Indicatie zorgvraag Friesland 2030, TNO 2014.Gevolgen voor de arbeidsmarktDe veranderende demografie heeft ook gevolgen voor het aantal mensen dat beschikbaar is voorde arbeidsmarkt. Het aantal 20- tot 65-jarigen krimpt in de periode 2012-2025, de stedelijke gebiedenuitgezonderd. We zien nu al op bepaalde terreinen problemen ontstaan, bijvoorbeeld rond het huisartsenbestandin Friesland. Een derde deel van de Friese huisartsen – relatief vaak apotheekhoudendesolopraktijken– zal binnen afzienbare termijn met pensioen gaan. De aankomende generatie huisartsenbestaat vooral uit vrouwen, en die geven de voorkeur aan het werken in een (grotere) huisartsengroep,niet een (apotheekhoudende) solopraktijk.De transities in de zorg zullen intussen tot (nog moeilijk te voorspellen) problemen leiden, als zorgorganisatiesmogelijk mensen moeten ontslaan als gevolg van de extramuralisering, verschuivingen binnende dienstverlening vanuit de Wmo (met name in de huishoudelijke hulp) en beleidsbewegingen rondsectoren als de jeugdzorg.Veranderende behoeften van klantenMensen willen graag zo veel mogelijk de regie over hun eigen leven blijven voeren en zo lang mogelijkzelfstandig blijven functioneren. Langer zelfstandig kunnen blijven wonen vergt ondersteuning thuis, ofinitiatieven die het leven van bijvoorbeeld chronisch zieken kwalitatief goed en draaglijk maken. Daaraankunnen en willen wij een bijdrage leveren. Ook zien we een rol in het faciliteren van mogelijkhedenom regie te houden op het eigen leven, zodat iedereen die dat wil zo lang mogelijk zelfstandig thuis kanblijven wonen.De Friesland Zorgverzekeraar wil haar klanten daarbij optimaal helpen kiezen en ondersteunen. Ditdraagt niet alleen bij aan hogere klanttevredenheid, maar ook aan verantwoord gebruik en betaalbaarheidvan zorg.Vanuit haar ambities werkt De Friesland Zorgverzekeraar aan het streven een klantgedreven, externgeoriënteerde organisatie te zijn, waarin wij werken vanuit de kernwaarden (Hartstocht, Ambitie,10


Nuchter en Samen) van het bedrijf werken aan betere en betaalbare zorg, aan betere, onderscheidendeproducten en aan een uitstekende service naar de klant. In onze relatie met de zorgaanbieders vormtdit uitgangspunt dan ook een belangrijke waarde. We opereren vanuit een (flexibel) klantsegmentatiemodeldat gebaseerd is op ervarings- en belevingswerelden van klanten. Dat leidt tot specifieke maatwerkproductenvoor diverse klantgroepen.Klanten van De Friesland Zorgverzekeraar…...vinden goede zorg belangrijk, maar vragen zich af hoe je kwaliteit eigenlijk meet....hebben behoefte aan transparante informatie over kwaliteit, op basis van data die de zorgverzekeraarin huis heeft....willen erop kunnen vertrouwen dat de verzekeraar niet voor een dubbeltje op de eerste rang wilzitten....vinden concentratie van specialistische zorg een goed idee, als je dichtbij maar uitstekende basiszorgkunt krijgen....zijn voorstander van preventie, zo lang het maar geen betutteling is....ergeren zich aan verspilling, onnodige bureaucratie en verkeerde declaraties....en willen graag zelf bijdragen aan het betaalbaar houden van de zorg.Bron: ‘Praat mee over de zorg!’ Verslag van een reeks gespreksavonden in de provincie Friesland, juli 2013.Maatschappelijke trendsNaast de genoemde ontwikkelingen zijn er ook belangrijke maatschappelijke trends waar we mee temaken hebben. Deze vatten we samen met de vijf i’s:• Individualisering: Mensen willen meer dan ooit hun eigen leven leiden, onafhankelijk zijn en de eigenunieke identiteit uitdragen. We zien klanten steeds meer kiezen voor individuele routes.• Informalisering: We zien een veranderende houding tussen patiënt en arts. Patiënten worden kritischeren transformeren van een passieve patiënt tot een mondige zorgconsument.• Informatisering: Informatie speelt een steeds dominantere rol in onze maatschappij. In de zorg vertaaltzich dit in het op afstand diagnosticeren en behandelen. Tevens neemt de kennis over ziekteen behandeling toe bij de klant.• Intensivering: We zien de opkomst van een sterke belevenisgerichte cultuur. In de zorg wordt hetvanuit oogpunt van doelmatigheid en servicekwaliteit belangrijker dat de verschillende zorgaanbiedersintensief met elkaar samenwerken.• Internationalisering: We zien een proces van schaalvergroting en een sterkere oriëntatie op het buitenland.Nieuwe technieken komen ook sneller beschikbaar voor de Nederlandse markt.Betekenis van de ontwikkelingen en trendsVoor maatschappelijk georiënteerde organisaties – zoals zorgverzekeraars – is het belangrijk zich rekenschapte geven van de betekenis van de grote trends en ontwikkelingen.Het gaat nadrukkelijk om veel meer dan slim de eindjesaan elkaar knopen. Duurzame oplossingen komen niet totstand via het kasboek, maar vooral door de basis onderde samenleving te verstevigen. En zoiets is weer nieteen kwestie van social engineering, maar van hetsamen – dus ook met klanten, patiënten enbijvoorbeeld wijkbewoners – werken aanpassende oplossingen. We realiserenons daarbij het volgende: wat wenu nog doen is straks voor eendeel niet meer nodig, en dat watstraks nodig is doen we nog niet.11


3. Speerpunten voor dezorginkoop 2014-2016


3. Speerpunten voor de zorginkoop 2014-2016Onze visie op zorgVoor de uitwerking van onze zorginkoop is de missie van De Friesland Zorgverzekeraar een belangrijkeleidraad:‘De Friesland Zorgverzekeraar maakt haar ambitie waar om samen met de klant goede zorg en kwaliteitvan leven nu en in de toekomst te garanderen. Daarbij zien wij zorgaanbieders als partners.’De Friesland Zorgverzekeraar wil op twee gebieden een onderscheidende positie innemen: kwaliteitvan leven (inclusief gezondheid, preventie en leefbaarheid) en de herinrichting van het zorglandschap.Ons ambitieniveau is hoog: samen met onze stakeholders in Friesland – waaronder de zorgaanbieders –willen we de zorgsector in Friesland op het gebied van kwaliteit en betaalbaarheid tot een van de bestpresterende in Nederland maken, met als doel het bevorderen van de vitaliteit van de Friese samenleving.Kort gezegd is het motto daarbij: zorg dichtbij waar het kan, concentreren waar het moet, envooral ook: meer aandacht voor preventie en de eigen regie van de klant.De analyse van ontwikkelingen en trends, gekoppeld aan onze visie op zorg, leidt tot vijf speerpuntenvoor de zorginkoop in de periode 2014-2016. De meer specifieke keuzes achter deze speerpunten wordenverderop in dit document in detail uitgewerkt voor de verschillende deelterreinen van de zorginkoop.A. Een herinrichting van het Friese zorglandschapAls wij tijdig een antwoord willen formuleren op de veranderende behoeften van klanten/de inwonersvan Friesland en op demografische en epidemiologische ontwikkelingen, moeten we stappen zettenin de herinrichting van het Friese zorglandschap. Deze noodzaak wordt onderstreept door (landelijke)eisen op het terrein van kwaliteit en doelmatigheid. Logische samenwerking en samenhang in netwerkenzijn daarbij uitgangspunt. Er zijn in zorgnetwerken drie niveaus te onderscheiden: lokaal, regionaalen provinciaal.• Het lokale niveau: basiszorgMensen beleven kwaliteit van leven in eerste instantie in de lokale verbanden waarin zij leven: hunwijk, buurt of dorp. Dat past goed bij de actuele ontwikkeling waarin de gemeenten een grote rolkrijgen in het bevorderen van zelfredzaamheid, participatie en zelfstandigheid van burgers. Preventie,vroegsignalering van gezondheidsrisico’s en screening zijn in onze visie de kerntaken vande zogeheten sociale en medische eerste lijn in wijk of buurt. De medische eerste lijn sluit aan opde sociale eerste lijn, primair met wijkverpleging en sociaal werkers. De Friesland Zorgverzekeraarkoopt de wijkverpleging in, zodat zij samen kan werken met de sociale wijkteams en de huisartsen(de zogeheten niet-toewijsbare wijkverpleegkundige zorg/S1, zie ook paragraaf 4.5.2).• Het regionale niveau: algemeen medisch-specialistische zorgZorgnetwerken wortelen in de wijk of buurt en eindigen in de tweede lijn. De algemeen medisch-specialistischezorg kan in Friesland uitstekend in zes regio’s met gemiddeld honderdduizendinwoners worden georganiseerd. Concreet gaat het hier om medisch-specialistische basiszorg enbasisspoedzorg. Deze zorg wordt aangeboden in bestaande ziekenhuislocaties en in (nieuw op tezetten) anderhalvelijnscentra. Die vervullen een belangrijke rol bij de substitutie van zorg uit hetziekenhuis, en wel bij chronische zorg, kleine verrichtingen en de voor- en na zorg bij chirurgischeverrichtingen. De centra fungeren als aanspreekpunt voor gemeenten en de tweede lijn in de regio.• Het provinciale niveau: complexe specialistische zorgAlle zorgvoorzieningen die relatief kostbaar zijn, waarvoor kwaliteitsnormen gelden of die complexvan aard zijn, kunnen het beste worden geconcentreerd of op de schaal van de provincie georganiseerd.13


B. De klant als partner in strategie en zorginkoopIn het verlengde van het voorgaande, ziet De FrieslandZorgverzekeraar de klant nadrukkelijk als partnerin de zorginkoop. Co-creatie met klanten – hetsamen met de klant ontwikkelen van nieuwe productenen diensten – is onmisbaar voor een beterematch tussen vraag of behoefte en aanbod. Wewillen de creativiteit en kennis van klanten gerichtbundelen, zodat zij hun rol in het innovatieprocesmaximaal kunnen vervullen.C. Transparantie over kwaliteitTransparantie over de kwaliteit van zorg is enerzijdsbelangrijk om klanten te ondersteunen bij hetmaken van goede keuzes, anderzijds om het gesprekmet de professionals aan te gaan. Daarvoor‘Voor veel mensen is de zorg een blackbox. Zij hebben behoefte aan goede enbegrijpelijke informatie over kwaliteit.Laten we kiezen voor hooguit een stukof zeven kwaliteitsindicatoren als basisvoor het gesprek met de patiënt. Datgesprek gaat vooral over kwaliteit vanleven. En over een bewuste keuze voorde behandeling die daar het beste aanbijdraagt.’Wilna Wind,directeur patiëntenfederatie NPCFmoeten we de beschikbare data op een slimme manier en vanuit de verschillende perspectieven van depatiënt, de specialist en de eerste lijn (bijvoorbeeld de huisarts) zien te ontsluiten. Door kwantitatievegegevens over zorg, zorggebruik en kwaliteit te koppelen aan meer kwalitatieve data die we uit onzeintensieve relaties met klanten kunnen halen, ontstaat uiteindelijk het meest genuanceerde beeld vanwat goede zorg is. Ook krijgen we zo in beeld waar verdere verbetering mogelijk is.D. Focus op preventie én eigen regie: van zorg naar gezondheidDe Friesland Zorgverzekeraar wil een betekenisvolle rol spelen in de bevordering van de kwaliteit vanleven van haar klanten. Daarbij hoort een sterke focus op preventie en eigen regie. Dit betekent dat wijinzetten op:• Het voorkomen van ziekte en vermijdbare zorgafhankelijkheid.• Het optimaal behandelen van aandoeningen en voorkomen dat er complicaties optreden.• Het maximaal faciliteren van mensen om zelfredzaam te blijven.14


Voor De Friesland Zorgverzekeraar bestrijkt preventie een veel breder terrein dan alleen een gezondeleefstijl. Dat wordt duidelijk als we het voorstel voor een nieuwe WHO-definitie van gezondheid erbijnemen, dat in 2011 in het British Medical Journal is gepubliceerd 2 : ‘Gezondheid is het vermogen zich aante passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingenvan het leven.’ In deze definitie kunnen mensen gezond zijn terwijl ze een ziekte hebben. Voor ons isdat een wezenlijk punt, nu steeds meer mensen chronische aandoeningen hebben, of bijvoorbeeldkampen met psychische problemen. Deze bredere kijk op gezondheid sluit goed aan bij onze inzet opkwaliteit van leven als een van de ankerpunten voor ons beleid.E. Op weg naar partnerschap en nieuwe contractvormenIn de gezamenlijke beweging om duurzame toegankelijkheid van de zorg in Friesland te waarborgen, ishet belangrijk om zorgvuldig met de belangen van onze partners om te gaan. De Friesland Zorgverzekeraarwil samen met zorgaanbieders werken aan een proces van continue, transparante kwaliteitsverbeteringmet als doel toekomstbestendige zorg te realiseren met de beste uitkomsten voor de klant.Wij zien verschillende veelbelovende initiatieven in de regio, die een visie voor de toekomst hebbenontwikkeld. Wij zijn in gesprek over de mogelijkheden om tot een gezamenlijk beeld te komen en realiserenons dat tijd en investeringen nodig zijn om de herinrichting met elkaar te realiseren. Vanuit datbesef werken wij aan innovatie van contracten, waardoor bijvoorbeeld ketenzorg integraal betaald kanworden en shared savings mogelijk worden. Daarbij is de vorm van een meerjarencontract behulpzaam.Tevens zetten wij in op partnerschap met de gemeenten. In de stuurgroep Sociale en medische eerstelijn en binnen zorginkoop werken we bijvoorbeeld aan de afstemming van de nieuwe taken van gemeentenop zowel de nieuwe (de niet-toewijsbare wijkverpleegkundige zorg/S1 en wijkverpleging) alsbestaande taken van De Friesland Zorgverzekeraar.2 10 BMJ 2011;343:d4163, 26 juli 2011.15


4. Strategische doelstellingenvoor de zorginkoop 2014-2016


4. Strategische doelstellingen voor de zorginkoop 2014-2016Duurzame zorg 3 die nu en in de toekomst beschikbaar, betaalbaar en van goede kwaliteit is, dat is deinzet van De Friesland Zorgverzekeraar. Onze uitgangspunten zijn eerder al vastgelegd in ‘De klant alskompas’, het strategisch zorginkoopbeleid van De Friesland Zorgverzekeraar voor de jaren 2010-2013.De daarin uitgewerkte uitgangspunten voor de zorginkoop zijn nog altijd actueel. We nemen ze daaromook mee in het nu voorliggende stuk over de periode 2014-2016:• Het realiseren van een zo groot mogelijke ervaren gezondheid voor onze klanten, door een focusop kwaliteit van leven, preventie en de inkoop van uitstekende zorg.• Het borgen van duurzame relaties met onze klanten en werven van eventuele nieuwe klantengroepen.• Het bestendigen van onze gezonde financiële positie, door het inkopen van doelmatige zorg tegeneen eerlijke prijs; zo kunnen we bijdragen aan het betaalbaar houden van de zorg.• Het streven naar duurzame relaties met zorgaanbieders.In ‘Klein is het nieuwe groot’ zijn de speerpunten voor de zorginkoop vertaald in de volgende vijf strategischedoelen:1. Toekomstbestendige zorg• De toekomst van de zorg is gewaarborgd door een herschikking van het regionale zorglandschap.• De totale gemiddelde zorgkosten per verzekerde dalen trendmatig tot onder het landelijk gemiddelde.2. Kwaliteit en transparantie• De kwaliteit van ingekochte zorg ligt meetbaar boven het landelijk gemiddelde.• De kwaliteit van zorgaanbod is transparant gemaakt op beschikbare indicatoren.3. Preventie• Er is een integraal preventiebeleid voor zieke én gezonde klanten.4. MVO• Uitgaande van een integraal MVO-beleid contracteert De Friesland Zorgverzekeraar conform deuitgangspunten van het vigerende zorginkoopbeleid.5. Langdurige zorg• De Friesland Zorgverzekeraar speelt in op toekomstige ontwikkelingen in de langdurige zorgdoor zich te onderscheiden op regionaal niveau. Daarbij kijken we over de grenzen van de zorgheen en realiseren we een integrale samenwerking tussen de relevante partijen.In de volgende paragrafen werken wij bovenstaande strategische doelen verder uit. In bijlage 2 gevenwe bovendien een doorkijk naar 2014-2016.3 Hiermee bedoelen de houdbaarheid van de gezondheidszorg in financiële zin: hoe houden wede zorg in de toekomst betaalbaar? Hoe haal je meer zorg uit een euro? En hoe zorg je ervoor dat er ookvoldoende mensen zijn om die zorg uit te voeren? Bron: www.christofoor.nl/boek/9789060386699/duurzame-gezondheidszorg.17


4.1 Toekomstbestendige zorg4.1.1 InleidingToekomstbestendige zorg met nieuwe zorgconceptenVanuit de regioaanpak van De Friesland Zorgverzekeraar zien we veel kansen om mensen via een wijkofbuurtgerichte ketenaanpak (van de diverse vormen van preventie tot cure en care) naar hun eigenbehoeften te ondersteunen, samen met onze partners. Voor De Friesland Zorgverzekeraar is dit tevenseen cruciaal onderdeel van een gedegen voorbereiding op de komende veranderingen rond de langdurigezorg.4.1.1.1 Mensen met een acuut gezondheidsprobleemBij het streven naar de verbetering van de kwaliteit van levenricht De Friesland Zorgverzekeraar zich op enkele specifiek teonderscheiden groepen mensen, die tevens onze klant zijn.Door deze focus te kiezen, wordt voor alle betrokkenenbij de zorg in Friesland het gedeelde belang duidelijk omte komen tot een herinrichting van het Friese zorglandschap.Om het concreet te maken, schetsen we hieronderper groep een scenario. Daarmee wordt duidelijk op welkemanier wij denken dat we samen met onze partners inonze provincie het beste tegemoet kunnen komen aan de(toekomstige) wensen en behoeften van onze klanten.Als de huisarts geen passende hulp kan bieden, verwijst hij (al dan niet via de meldkamer) een patiëntmet een acuut gezondheidsprobleem door naar het zogeheten spoedzorgplein in de regio. Daar kan depatiënt in elk geval worden gestabiliseerd. Alle zorgaanbieders die betrokken zijn bij spoedzorg (ook deapotheek en de tandarts) zijn op het spoedzorgplein te vinden. De spoedzorg is georganiseerd als eenzorgnetwerk van huisarts, ambulance, huisartsenpost, spoedpost of spoedeisende hulp (SEH) waarinoptimale afstemming en samenwerking plaatsvindt. De SEH zal in Friesland verschillende verschijningsvormenkennen. Van een spoedpost zoals deze in Dokkum is vormgegeven tot de regionale SEH zoalsdeze in het MCL zal worden ontwikkeld. Bereikbaarheidseisen en doelmatigheidseisen bepalen deuiteindelijke vormgeving.Zorgaanbieders beschikken over een actueel en volledig digitaal medisch dossier dat eigendom is vande patiënt. ICT-voorzieningen bieden de mogelijkheid om elkaar in Friesland 7x24 te consulteren. Omdatde spoedzorg provinciaal is georganiseerd, zijn de procedures op iedere locatie hetzelfde en zijncapaciteit, competentie en personeelsinzet overal en altijd in evenwicht met de vraag naar spoedzorg.Specifiek voor de ggz geldt het volgende: De Friesland Zorgverzekeraar is van mening dat crisiszorgvoor alle ggz-instellingen in Friesland eenduidig geregeld moet zijn. Samenwerking tussen instellingenis hierbij noodzakelijk. Wij streven ernaar cliënten in een psychiatrische crisis zo snel en goed mogelijkte behandelen. Tijdens de behandeling van een (dreigende) crisissituatie moeten met de cliënt duidelijkeafspraken gemaakt worden over medicatie, benadering en maatregelen in en met zijn/haar persoonlijkeomgeving.4.1.1.2 Mensen die electieve zorg nodig hebbenAlle patiënten die niet-complexe planbare zorg nodig hebben en bij wie een operatie noodzakelijk is,worden zo veel mogelijk geholpen in de zogeheten themaziekenhuizen; centra waar de specialistenveel ervaring hebben met deze ingrepen. Zowel de zorg voorafgaande aan de ingreep als de nazorgwordt zo veel mogelijk gegeven op een locatie in de buurt van de patiënt, bijvoorbeeld in een anderhalvelijnscentrumof in het centrum voor algemeen medisch-specialistische zorg in zijn regio. De zoge-18


noemde kleine electieve ingrepen zullen zo veel mogelijk in de huisartsenpraktijk óf in het anderhalvelijnscentrumworden aangeboden. Voor electieve zorg spreken we integrale tarieven per patiënt af,inclusief voorbereiding en nazorg (zie verder hoofdstuk 5).4.1.1.3 Mensen met een chronisch gezondheidsprobleemMensen met chronische gezondheidsproblemen kunnen beschikken over door zorggroepen aangebodenprogramma’s voor alle chronische aandoeningen waarvoor landelijke zorgstandaarden zijn ontwikkeld.De betreffende patiënten worden getraind in zelfmanagement, met e-health krijgen ze educatieover en invloed op hun ziektebeeld en praktijkverpleegkundigen geven leefstijladviezen. Medischspecialisten en eventuele ziekenhuisopnamen zijn integraal in iedere keten opgenomen. Ziekenhuizenbehandelen geen chronische patiënten meer, tenzij de patiënt een crisis of exacerbatie doormaakt ofeen complex ziektebeeld heeft (onder meer vanwege complicaties). Om preventie te stimuleren en tebelonen, werken we toe naar een jaarlijks geïndexeerd integraal tarief per verzekerde per jaar. Dit tariefgeldt voor de gehele zorg voor de betreffende chronische aandoening.4.1.1.4 Ouderen met een kwetsbare gezondheidIn de ondersteuning die de gemeenten de groep kwetsbare ouderen biedt, zijn maatschappelijke activering,tegengaan van eenzaamheid en primaire preventie de sleutelwoorden. In nauwe samenwerkingmet de sociale wijkteams zijn de wijkverpleging en de relevante huisartspraktijken (door screening)bekend met de groep kwetsbare ouderen. Wanneer medische zorg nodig is die meer deskundigheidvraagt dan de wijkverpleegkundige kan en mag bieden, verwijst de wijkverpleging naar de huisarts.Patiënten in hun laatste levensfase bespreken standaard met de huisarts wat zij nog zinvol vinden omaan zorg te ontvangen. De wensen worden vastgelegd in een Advance Care Planning (ACP). Dit planbevat onder andere mogelijke vervolgstappen in zorg – wel of geen reanimatie, wel of geen ziekenhuisopname– maar ook alle relevante contactgegevens voor (spoed)situaties. Alle zorgaanbieders gebruikenin hun regio het ‘Friese zorgpad kwetsbare ouderen’. Dit zorgpad beschrijft de zorgverlening waarde kwetsbare oudere op mag rekenen wanneer hij of zij door functionele beperkingen of vanwege zijnaandoening tijdelijk of blijvend niet thuis kan wonen. De kwetsbare ouderen en hun mantelzorgers ofverwanten zijn zo verzekerd van goede én goed georganiseerde zorgverlening, in alle schakels tussenzorg in de wijk en specialistische zorg. Om de vele vormen van zorg optimaal te kunnen laten samenwerkenzonder schotten, wordt het mogelijk om de gehele bekostiging voor deze kwetsbare ouderenuit de verschillende financieringsvormen te bundelen.4.1.1.5 Mensen die geboortezorg nodig hebbenDe geboortezorg is in Friesland als ketenzorg georganiseerd, verdeeld over vier regio’s. In de ketenwerken kraamzorg, verloskunde, gynaecoloog en kinderarts met elkaar samen. Thuis of dichtbij huisworden de medische risico’s van de zwangere tijdig geëvalueerd. De geboortezorgketen begint in dethuissituatie en eindigt in een centrum voor algemeen medisch-specialistische zorg. In de praktijk zalniet iedere zwangere vrouw gebruik maken van iedere schakel in deze keten. Indien een vrouw, vanwegede risico’s voor moeder of kind, voor de laatste schakel in de keten is geïndiceerd, kan zij kiezenuit maximaal vier centra binnen de provincie Friesland, waar de bevalling kan plaatsvinden. Rond vierFriese ziekenhuizen, te weten MCL, Tjongerschans, Antonius en Nij Smellinghe, zijn deze ketens georganiseerden wel in zelfstandige rechtspersonen en gefinancierd met een integraal tarief.4.1.1.6 Mensen die oncologische zorg nodig hebbenMensen die oncologische zorg nodig hebben krijgen te maken met verschillende medisch specialisten.Zij moeten nauw samenwerken in een proces dat meestal goed geprotocolleerd is. Voor ongeveer dehelft van de patiënten is de keten kort, eindigend met palliatieve zorg. Beide groepen patiënten zijnstraks verzekerd van een goede organisatie van de oncologische zorg in Friesland, doordat alle betrok-19


ken medisch specialisten samenwerken in een Fries Oncologisch Ziekenhuis (FOZ) met zes locaties. Denormen van de Stichting Oncologische Samenwerking (SONCOS) maken duidelijk dat de schaal van eenperifeer ziekenhuis te klein wordt om een toekomstbestendige oncologische zorg op iedere locatiete bieden. Tumoren die vaak voorkomen, worden operatief behandeld op een beperkt aantal locaties.Patiënten met een weinig voorkomende tumor of een tumor waarbij de chirurgische ingreep complexis (bijvoorbeeld bij alvleesklier- of longkanker), krijgen hun behandeling in Leeuwarden of het UMCG.Iedere Friese patiënt zal de controle en nabehandeling in zijn eigen regio krijgen. Tevens vinden wij hetvan belang dat er een compleet en integraal zorgconcept wordt aangeboden, waarbij ook aandacht isvoor welzijn, re-integratie, leefstijl et cetera.4.1.1.7 Mensen die complexe zorg nodig hebbenVoor de groep patiënten die complexe zorg nodig hebben, geldt het adagium dat kwaliteit bovenbereikbaarheid gaat. Het MCL is in Friesland het topklinisch ziekenhuis waar al veel kostbare infrastructuuren kennis ten behoeve van complexe zorg aan hoogrisicopatiënten is geconcentreerd. Dat gebeurtin samenwerking met het UMCG.4.1.2 ICT ondersteunt de herinrichtingDe herinrichting van het Friese zorglandschap vraagt om een adequate ICT-voorziening. Deze moethet mogelijk maken om medische informatie proactief te delen in het zorgproces, zowel tussen hulpverlenersonderling als tussen hulpverlener en patiënt. Sinds kort wordt in Friesland aan de benodigdeICT-randvoorwaarden samengewerkt in het programma Friesland IT (FIT). Om een betere samenwerkingtussen zorgaanbieders mogelijk te maken werkt dit programma enerzijds aan gestructureerdegegevensuitwisseling onderling (‘veilig delen’) en anderzijds aan de gegevensuitwisseling en communicatietussen zorgaanbieder en patiënt (inclusief e-health).Voor de beoogde ICT-ontwikkeling zijn enkele uitgangspunten relevant. Allereerst moeten hulpverlenersplaats- en tijdonafhankelijk kunnen werken en integrale toegang hebben tot informatie. Voorklanten geldt dat de ICT-ontwikkeling ondersteunend is aan zelfmanagement, preventie en communicatiemet hulpverleners. Ook is inzage in de eigen medische gegevens cruciaal. Ten slotte dient een bredeinzet van ICT bij te dragen aan de optimalisatie van het zorgproces. Dit alles vraagt om de volgenderandvoorwaarden met betrekking tot ICT:• Er is een gemeenschappelijke ICT-architectuur.• De systemen zijn conform de internationaal geaccepteerde standaarden voor informatie-uitwisselingin de zorg.• Er zijn ketenbrede afspraken over het gestructureerd en gecodeerd vastleggen van medische informatie.• Privacy en patiëntveiligheidsaspecten zijn gewaarborgd door een Friesland-brede adequate autorisatieen authenticatie.4.1.3 Zelfmanagement en e-healthZelfmanagement is nog steeds een onderbelicht item in de zorg. Zelfmanagement houdt in dat de klantzelf in actie komt en de regie op zijn of haar eigen leven houdt. Bij voorkeur in de eigen woonomgeving,zodat het bezoeken van ziekenhuis of huisarts niet steeds nodig is. In het kader van het bevorderenvan kwaliteit van leven, maar ook vanuit het principe ‘van zorg naar gezondheid’, is het van belang ommeer aandacht te hebben voor zelfmanagement. We kiezen in eerste instantie voor een focus op hetversterken van de eigen kracht en de regie van mensen met een chronische aandoening (diabetes,COPD, CVRM) en de oudere patiënt. De inzet is het verminderen van het beroep op de zorg door dezegroepen. Samen met hulpverleners en patiënten werken we aan een instrument dat toepasbaar is voormeerdere (chronische) aandoeningen en dat past bij de verschillende ICT-systemen die in het veld gehanteerdworden. Dat vergemakkelijkt de implementatie, maar is ook beter voor de patiënt, die daardoorniet met verschillende systemen voor zelfmanagement te maken krijgt.20


De rol van de cliënt of patiëntIn de Verzamelnotitie Cliënteninbreng ten behoeve van Friesland Voorop van Zorgbelang Fryslân staatdat mensen passende zorg willen. Concreet betekent dat zorg dichtbij als het kan, ver weg als hetmoet. Kwaliteit en effectiviteit van de zorg nemen voorts toe als mensen er zelf bij betrokken zijn: zelfonderdeel zijn van het zorgproces, zelf regie voeren, zelf goed geïnformeerde keuzes maken. Samenwerkingtussen de verschillende onderdelen van het systeem is essentieel en goede (onderlinge) informatievoorzieningeen voorwaarde. Veiligheid is het grootste goed, maar een prettige beleving – meteen minimale inbreuk op het ‘gewone’ leven – is ook belangrijk. Dus luister, neem mensen serieus enstreef als zorgsysteem naar een minimale plek in hun leven, ondersteunend aan zelfmanagement eneigen regie.De Friesland Zorgverzekeraar is betrokken bij verschillendezelfmanagement- en e-health-initiatieven, zowel landelijk als inde provincie. We zijn van mening dat meerdere pilottrajectenrondom zelfmanagement en e-health voor een goede versnellingrichting regionale uitrol kunnen leiden. Er is echter welcoördinatie nodig om te zorgen dat er een duidelijke focus is ende initiatieven in samenhang worden uitgevoerd.Stimuleren van zelfzorgDe Friesland Zorgverzekeraar participeert in het initiatief Zelfzorg Ondersteund (ZO!), een landelijkinitiatief van patiënten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars om ondersteunde zelfzorg binnen drie jaarop grote schaal in Nederland te implementeren. Uitgangspunt is dat meer mensen meer uren zelfzorgrealiseren en op die manier zowel de kwaliteit van leven verbeteren als de ziektelast verminderen. Zokan zelfzorg bijdragen aan een doelmatige inzet van de professionele zorg. De ambitie van ZO! is dat in2016 bij tenminste één chronische aandoening – te weten diabetes – voor een kwart van de patiëntensprake is van succesvolle ondersteunde zelfzorg. Daarnaast stimuleert De Friesland Zorgverzekeraarde ontwikkeling van zelfzorg door in de contracten met de zorggroepen in Friesland afspraken op tenemen over de jaarlijkse groei in het percentage chronische patiënten dat overstapt op een zelfzorgrelatie met zijn hulpverlener.Voorbeeldproject e-healthMy Digi Poli is de plek waar patiënten, die een behandeling in het ziekenhuis ondergaan, informatiekrijgen over hun persoonlijke situatie, behandeling,en leefregels. Ook maakt My Digi Poli communicatieover en weer met de specialist/arts/verpleegkundige mogelijk. Het is het standaard platform waarin deberoepsverenigingen van de medisch specialisten onder andere geverifieerde 3D-animaties van behandelingenplaatsen. De specialist laat de eigen patiënt zien wat de operatie inhoudt, wie de behandelingdoet en hoe deze er in het betreffende ziekenhuis uit ziet. Door de patiënt op maat en persoonlijk tebedienen, ontstaat transparantie, uitleg, meer zekerheid en meer zelfregie.21


4.2 Kwaliteit en transparantie4.2.1 InleidingOnze klanten zien voor ons een belangrijke rol weggelegd bij het in kaart brengen van de uitkomstenvan de kwaliteit van zorg en het stimuleren van verbetering. Feitelijk komt dit neer op het (op eenbegrijpelijke manier) transparant maken van het zorgaanbod. Hiermee levert De Friesland Zorgverzekeraareen bijdrage aan het inzicht in de kwaliteit voor haar klanten, en gaat zij het gesprek aan met dezorgaanbieders over de uitkomsten en het verbeterpotentieel. Dit doen we vanuit de overtuiging datfocus op kwaliteit en verbetering van kwaliteit tot (relatief) lagere kosten leidt. Bij kwaliteit gaat hetom de juiste behandeling op de juiste plaats, op het juiste moment, door de juiste hulpverlener, metvoor de klant transparante uitkomsten. Het hierin centraal stellen van de klant, bijvoorbeeld door ‘hetsamen beslissen’, leidt tot het voorkomen van overbodige zorg en het maken van de beste keuzes.4.2.2 De klant als uitgangspuntKwaliteit van levenKwaliteit van leven is een samenvattende maat voor het welbevinden van de bevolking, in termen vanlichamelijk, psychisch en sociaal functioneren 4 . De Friesland Zorgverzekeraar wil – vanuit het perspectiefvan innovatie – in nauwe samenwerking met klant en veldpartijen onderzoeken op basis van welkedimensies kwaliteit van leven kan worden getoetst (als uitkomstmaat) en wat beïnvloedende factorenzijn, gerelateerd aan het gebruik van zorg. Deze uitkomstmaat kunnen we vervolgens meenemen alszorginkoop- en keuze-informatie, om zo een bijdrage te leveren aan het verbeteren en transparantmaken van de zorg.Samen beslissenDe Friesland Zorgverzekeraar hecht waarde aan gezamenlijke besluitvorming, oftewel shared decisionmaking. Het is een manier van werken waarbij de hulpverlener en patiënt of cliënt samen tot een beleidkomen dat het beste bij de persoon in kwestie past. Iemand die met een beenbreuk op de spoedeisendehulp ligt, zal doorgaans niet veel opschieten met uitgebreid overleg over het te volgen beleid. Zoveel te kiezen valt er immers niet. Voor een vrouw met borstkanker die moet beslissen of ze een borstsparendeoperatie of een borstamputatie zal ondergaan, ligt dat anders. Vooral bij ingrijpende beslissingenwaarbij meer opties bestaan, is het zaak de klant zo veel mogelijk te betrekken bij die beslissing.De discussienota ‘Naar een patiëntvriendelijke zorgorganisatie’ van Zorgbelang Fryslân noemt samenbeslissen als belangrijke randvoorwaarde voor goede zorgverlening. De Raad voor de Volksgezondheid& Zorg (RVZ) stelt in zijn rapport ‘De participerende patiënt’ dat samen beslissen de ervaren kwaliteitvan zorg ten goede komt. Ook kan samen beslissen het risico op onder- en overbehandeling reduceren.Dat is niet alleen in het belang van het individu maar ook van de maatschappij (gezien de alsmaarstijgende zorgkosten). Patiëntenfederatie NPCF heeft onlangs resultaten gepubliceerd over de meldactie‘Samen beslissen’ uit december 2013. Hieruit blijkt dat 70 procent van de patiënten altijd samen wilbeslissen met de arts, maar dat in de praktijk 63 procent niet werd betrokken bij de besluitvorming.Samen beslissen komt nog lang niet altijd goed van de grond. Dat heeft onder meer te maken met hetkennisverschil in de arts-patiënt relatie, de organisatie van de zorgverlening, de financiering van de zorgen met juridische aspecten. In het bevorderen van ‘samen beslissen’ wil De Friesland Zorgverzekeraareen rol spelen op de volgende gebieden:4 www.toolkitvtv.nl/inhoud/indicatoren-en-bronnen/gezondheidstoestand/gezondheidsgerelateerde-kwaliteit-van-leven/22


• Ondersteuning bij het inrichten van keuzehulpen, zoals het ontwikkelen van kwaliteitskaarten voorde patiënt zodat deze de keuze tussen locaties beter kan afwegen.• Opnemen van het individueel zorgplan als voorwaarde bij zorginkoop, met name bij mensen meteen chronische aandoening.• Het belonen van zorgprofessionals en -praktijken waar samen beslissen daadwerkelijk tot uitingkomt en waar zelfmanagement gestimuleerd wordt (zie ook paragraaf 4.1.3).Klantvraag in beeld brengenDe Friesland Zorgverzekeraar streeft er voortdurend naar dat de wensen van klanten en het klantperspectiefvertaald worden naar de zorginkoop. We hechten er immers zeer veel waarde aan dat onsgecontracteerd zorgaanbod zo veel mogelijk aansluit bij de reële behoefte van de klant. Naast hethanteren van het klantsegmentatiemodel en inzet van klantenpanels, brengen we de klantvraag opverschillende manieren in beeld:• We gebruiken de landelijke CQ/PROMs/ROM (zie kader) op diverse aandoeningen, zoals rughernia,spataderen, oncologie et cetera.• De Friesland Zorgverzekeraar ziet de verzekerdenraad en Zorgbelang Fryslân als belangrijke gesprekspartners.Zij kunnen vanuit hun perspectief aangeven wat voor de klant belangrijk is en meersamenhang creëren tussen de verschillende data (kwaliteitsdata,kwaliteitskaarten, rapporten, praktijkvariatie, et cetera).• Met Zorgbelang Fryslân hebben wij een convenant afgeslotenwaarin we jaarlijks gezamenlijk activiteitenvaststellen. Het belangrijkste doel van deze samenwerkingligt in de borging van structurelebetrokkenheid van klanten bij zorginkoop enkwaliteitsontwikkeling.• Structureel overleg met de cliëntenradenvan de ziekenhuizen, langdurige zorgen de ggz maakt dat hun aanbevelingenrechtstreeks meegenomen kunnen wordenin de zorginkoop.Routine Outcome Monitoring (ROM)ROM is een methode om de resultaten van een behandeling vast te stellen door middel van het periodiekmeten van de aard en ernst van de klachten van cliënten. De intentie tot samenwerking rond ROMkomt ook tot uitdrukking in het Bestuurlijk Akkoord Toekomst GGZ 2013-2014, dat medio 2012 geslotenwerd door het ministerie van VWS, vertegenwoordigers van instellingen en beroepsverenigingen, zorgverzekeraars,cliënten- en familieorganisaties.Consumer Quality Index en PROMsOp een nog hoger niveau kan ROM voor zorgverzekeraars ook kwaliteitsinformatie bieden in combinatiemet de Consumer Quality Index (CQ-index). Ook kunnen landelijke benchmarks worden uitgevoerd.De CQ-index brengt op gestandaardiseerde wijze de kwaliteit van zorg vanuit cliëntenperspectief inkaart. De vragenlijsten geven De Friesland Zorgverzekeraar inzicht in wat cliënten belangrijk vinden énwat hun ervaringen zijn met de zorg. Patient Reported Outcome Measures (PROMs) laten zien hoe depatiënt zijn/haar gezondheid en de impact van behandelingen en/of aanpassingen van leefstijl ervaart.PROMs zijn beknopte vragenlijsten voor patiënten die inzicht geven in de medische effectiviteit van dedoor een zorgaanbieder geleverde zorg. Daarnaast bestaan er de zogenoemde PREMs: Patient ReportedExperience Measures.23


4.2.3 Kwaliteitseisen en aanvullende kwaliteitseisenKwaliteitseisenVerzekerden moeten erop kunnen vertrouwen dat zorg die De Friesland Zorgverzekeraar inkoopt goeden veilig is. Om dit te kunnen borgen, hanteren we bij de zorginkoop kwaliteitseisen waaraan een zorgaanbiedermoet voldoen. Deze kwaliteitseisen kunnen gezien worden als ondergrens voor de kwaliteitdie de zorgaanbieder levert en die De Friesland Zorgverzekeraar wenst te contracteren. Deze ondergrensbestaat uit landelijke normen, maar kan ook bestaan uit normen met betrekking tot vermijdbareheropnames of onverklaarbare praktijkvariatie, of eisen op het gebied van bijvoorbeeld bereikbaarheidof doorlooptijden. De kwaliteitseisen kunnen betrekking hebben op de zorg voor specifieke patiëntengroepenof op de overall kwaliteit van de zorgaanbieder.De Friesland Zorgverzekeraar verdeelt de verschillende kwaliteitseisen in twee categorieën, te wetenkwaliteitseisen en aanvullende kwaliteitseisen. Daarbij richten we ons primair op het verbeteren en belonenvan de verbeterde of hoge zorgkwaliteit. De kwaliteitseisen worden actief gemonitord en eventueelgesanctioneerd. Wij zullen in de zorgcontracten kwaliteitsparagrafen opnemen. Hierin leggen wijvast welke instrumenten we gebruiken om de kwaliteit inzichtelijk te maken, welke aanvullende gegevensvan zorgaanbieders aangeleverd worden en maken wij afspraken over het verbeterpotentieel. Werealiseren ons de administratieve lasten van zorgaanbieders op dit punt en zullen het volgende doen:• Investeringen die noodzakelijk zijn om de gegevens te kunnen aanleveren maken onderdeel uit vande kwaliteitsparagraaf.• We sluiten aan bij landelijke ontwikkelingen en zullen geen extra nieuwe registraties verlangen ofuitvragen doen (we maken gebruik van bestaande, al dan niet openbare registraties).• We ontwikkelen in samenwerking met onze klanten en zorgaanbieders zogeheten kwaliteitskaarten(zie ook paragraaf 4.2.4).Voorbeelden van kwaliteitseisenEnkele van de kwaliteitseisen waaraan door ons gecontracteerde zorgaanbieders moeten voldoen:• Zorgaanbieders voldoen aan de minimumnormen voor kwaliteit en veiligheid van het zorgaanbodzoals vastgesteld door de beroepsgroepen, zorgaanbiederskoepels en de Inspectie voor de Gezondheidszorg.• Zorgaanbieders voldoen aan het Veiligheidsmanagementsysteem.• De organisatie beschikt over een formeel vereiste toelating voor de levering van zorg en voldoetaantoonbaar aan alle voorwaarden daarvoor, tenzij dit op grond van de wet niet langer is vereist.• De organisatie verklaart te voldoen en zich te houden aan de wettelijke eisen. Het gaat met nameom de AWBZ (vanaf 1 januari 2015 ‘’versmalde AWBZ’’ (WLZ)) en wijkverpleegkundige zorg (Zvw),Zvw, Wet toelating zorginstellingen, Beginselenwet, Mededingingswet, Kwaliteitswet zorginstellingen,Wet BIG, Wet cliëntenrechten zorg, Wet zorg en dwang (indien van toepassing), Wet beschermingpersoonsgegevens, Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (indien vantoepassing), Wet klachtrecht cliënten zorgsector, Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen,Wet normering topinkomens, Wet marktordening gezondheidszorg en de daaruit voortvloeiendebeleidsregels.• De organisatie heeft aantoonbaar de Zorgbrede Governancecode ingevoerd.• De organisatie werkt systematisch aan het verbeteren van de kwaliteit en borgt dit door een werkendkwaliteitssysteem dat landelijk en/of internationaal erkend is en gepaard gaat met onafhankelijketoetsing (externe audit). In dit kwaliteitssysteem zijn de landelijke kwaliteitskaders voor derelevante sector(en) geïntegreerd. De instelling verantwoordt zich hierover in het JaardocumentMaatschappelijke Verantwoording.• De organisatie beschikt over een vastgestelde klachtenregeling conform de Wet klachtrecht cliëntenzorgsector.• De zorgaanbieder verbindt zich om kwalitatief verantwoorde zorg te leveren aan verzekerden:24


klantgericht, doeltreffend, en naar redelijkheid afgestemd op de behoefte van de klant.• De zorgaanbieder werkt met het – per sector – geldende landelijke kwaliteitskader, waarin klantgebondenen zorginhoudelijke indicatoren en de klantwaardering gemeten worden.• De zorgaanbieder voldoet aan landelijke afspraken zoals richtlijnen, kwaliteitseisen van wetenschappelijkeverengingen, convenanten van landelijke partijen et cetera.• De zorgaanbieder maakt inzichtelijk hoe hij vorm geeft aan maatschappelijk verantwoord ondernemen(MVO).Bij het voldoen aan kwaliteitseisen is het ook van belang dat de zorgaanbieder zich realiseert dat bijvoorbeeldhet bezoek aan een instelling niet de enige zorg is die de klant gebruikt, maar dat deze vaakeen keten doorloopt. Ook het voor- en natraject zijn van belang. Dit kan alleen geoptimaliseerd wordenwanneer alle partijen hun zorgaanbod als een keten organiseren, zoals al gebruikelijk wordt voor zorgvoor mensen met een chronische aandoening.Aanvullende kwaliteitseisenDe aanvullende kwaliteitseisen hebben betrekking op de door De Friesland Zorgverzekeraar en haarklanten gewenste kwaliteit die boven het minimum uitgaat en die nog niet zijn gerealiseerd door dezorgaanbieders die De Friesland Zorgverzekeraar wenst te contracteren. De aanvullende kwaliteitseisenzijn mede gebaseerd op een consultatie van Zorgbelang Fryslân. In de zorginkoop zal De FrieslandZorgverzekeraar afspraken maken over het verbeteren van de geleverde kwaliteit. Tevens zijn deaanvullende kwaliteitseisen een bruikbaar onderwerp voor innovatieve vormen van contractering. Vanbelang is dat kwaliteitsverbetering in de regel leidt tot een besparing van kosten.Kwaliteitsindicatoren en registratiesIndicatoren en registraties (in ieder geval relevante medisch-inhoudelijke gegevens) vormen een belangrijkebasis voor onze zorginkoop. Om de kwaliteit van zorg te verbeteren, maakt De FrieslandZorgverzekeraar gebruik van bestaande – door het veld geaccordeerde – normen en beschikbare indicatoren.Wij willen komen tot een beperkte set (uitkomst)kwaliteitsindicatoren die leidt tot relevantekwaliteitsinformatie voor de klant. De uitkomsten van registraties geven inzicht in de zorg, waardoorde patiënt een goede keuze kan maken met betrekking tot de behandeling. Door het spiegelen vankwaliteitsinformatie kunnen we resultaat- en/of verbeterafspraken maken met de zorgaanbieders. Uitkomstregistratiesvergen investeringen bij het opzetten, registreren en analyseren. De Friesland Zorgverzekeraarwil bijdragen aan de investeringen die nodig zijn om dit te realiseren.4.2.4 Betekenisvolle klantinformatie transparant makenDe klant krijgt in toenemende mate de regie in het zorgproces. Transparantie over de kwaliteit van zorg– mede gebaseerd op klinische registraties – is belangrijk om klanten te ondersteunen bij het makenvan goede keuzes. De komende periode zetten we stevig in op het ontsluiten en begrijpelijk presenterenvan publieke data. Daarnaast zetten we in overleg met de professionals in op gefaseerde transparantievan indicatoren uit klinische registraties. Om de kwaliteit van het zorgaanbod voor onze klantenzichtbaar te maken, is co-creatie en samenwerking met klanten en zorgaanbieders van belang. Dezesamenwerking is onder andere gericht op de doorontwikkeling van online-informatieverschaffing overzorg en gezondheid. ‘Vind uw Zorgverlener’ is een product dat daar onder andere invulling aan geeft.Met de doorontwikkeling daarvan creëren we een zoekportal voor de klant, die een betrouwbaarinzicht geeft in de beschikbare (gecontracteerde) zorg. Ook stelt deze portal de klant in staat om opbasis van voor hem of haar relevante criteria tot de keuze van ‘de beste’ zorgaanbieder te komen. Metde introductie van het serviceconcept Zorgadvies gaan we klanten bovendien beter begeleiden methun zorggerelateerde vragen. Op dit moment is er op www.defriesland.nl al veel informatie op verschillendeplekken beschikbaar, die we gaan integreren binnen één toegankelijke portal. Voor iedereen meteen zorgvraag wordt Zorgadvies een wegwijzer die klanten op een persoonlijke en eenvoudige maniernaar een antwoord wijst op hun vraag.25


KwaliteitskaartenIedere patiënt zal zich afvragen wat hij mag verwachten van de behandeling, wat ervaringen zijn vanandere patiënten en of een behandeling bijvoorbeeld veilig is. Dergelijke vragen zijn door De FrieslandZorgverzekeraar gebruikt als richtsnoer voor het gericht zoeken van kwaliteitsinformatie die betrouwbareantwoorden op deze vragen geeft. De vragen worden per ziektebeeld vastgelegd op kwaliteitskaarten,die in overleg met Zorgbelang Fryslân worden ontwikkeld. Op de kaarten staat een overzichtvan alle relevante kwaliteitsindicatoren. Zo maken ze de geleverde kwaliteit door en het potentieelvoor kwaliteitsverbetering van een zorgaanbieder in één oogopslag zichtbaar. Iedere kwaliteitskaartbundelt de beschikbare en gewenste informatie over kwaliteit, interpreteert en normeert de informatieen vertaalt deze in verbeterdoelstellingen.Kwaliteitskaarten bieden onze klanten goede keuze-informatie. Daarnaast dienen ze ter ondersteuningvan de zorginkoop en vormen bijlagen bij het zorginkoopcontract. De Friesland Zorgverzekeraargebruikt de kaarten om het gesprek aan te gaan met de zorgaanbieders en samen met hen te kijkennaar een verdere stap in de verbetering van de kwaliteit. Daaruit komen innovatieve contractvormenen meerjarenafspraken over verbetertrajecten voort. Het streven is om voor alle belangrijke aandoeningenen zorgaanbieders een kwaliteitskaart te ontwikkelen.4.3 Preventie: van ‘Ziekte en Zorg’ via ‘Gezondheid en Gedrag’ naar ‘Functioneren enParticiperen’4.3.1 InleidingVoor De Friesland Zorgverzekeraar is ‘gezondheid’ een net zo belangrijk concept als ‘zorg’. Alleen al uithet oogpunt van houdbaarheid moeten we – met al onze partners – sterker dan voorheen inzetten opde bevordering van gezondheid, onder meer via preventie. De zorgkosten lopen op en het eigen risicowordt hoger. De Friesland Zorgverzekeraar vindt het daarom ook belangrijk dat het kostenbewustzijnbij haar klanten toeneemt. Een kostenbewuste klant is immers een belangrijke sleutel tot betaalbare entoegankelijke zorg.In de afgelopen periode heeft De Friesland Zorgverzekeraar op het terrein van preventie al diverse initiatievengenomen, zoals Sport op Basisscholen en het traject Krasse Tanden om de mondgezondheidbij ouderen te stimuleren. In de komende tijd willen we daarmee doorgaan, en bijvoorbeeld zoekennaar combinaties met het thema voeding. Een goede samenwerking met GGD Fryslân ligt hierbij voorde hand. Vanuit onze regioaanpak zien we bovendien veel kansen om mensen via een wijk- of buurtgerichteketenaanpak (van de diverse vormen van preventie tot cure en care) naar hun eigen behoeftente ondersteunen. Dit is tevens een cruciaal onderdeel van een gedegen voorbereiding op de komendeveranderingen rond de langdurige zorg.Met onze inzet op preventie dragen we bij aan een paradigmashift in de zorg, waarbij de focus verschuiftvan ‘Ziekte en Zorg’ via ‘Gezondheid en Gedrag’ naar ‘Functioneren en Participeren’. De paradigmashiftkomt ook naar voren in het Nationaal Programma Preventie (NPP), dat loopt van 2014 tot 2016.Onze bijdrage op het terrein van preventie past bij de maatschappelijke rol (in het kader van MVO, zieverder paragraaf 4.4) die we voor De Friesland Zorgverzekeraar zien in de bevordering van de kwaliteitvan leven voor zowel zieke als gezonde klanten. Een inzet op preventie sluit aan bij een toenemendebewustwording in de samenleving op het gebied van gezond leven. We zien veel kansen, zeker ookomdat onze stakeholders steeds vaker initiatieven nemen op dit terrein.Nationaal Programma Preventie ‘Alles is gezondheid’De inzet van De Friesland Zorgverzekeraar sluit goed aan bij de doelstellingen van ‘Alles is Gezondheid’.Dit nationale preventieprogramma (NPP) brengt partijen en professionals bij elkaar om samen te werkenaan het bevorderen van de gezondheid. Het programma streeft naar een landelijke beweging, waar26


iedereen wordt geïnspireerd om mee te doen en bij te dragen aan een gezonder Nederland. Voor hetkabinet is het NPP een belangrijk instrument om in de toekomst tot een beheersbaar zorgstelsel te komen.De zorg draait nu overwegend om patiënten met een zorgvraag. In de nabije toekomst krijgen westeeds meer te maken met de vraag van de klant hoe hij gezond kan blijven. Preventie levert gezondheidswinstop en leidt daardoor tot minder zorg of uitstel van zorg en tot meer kwaliteit van leven.De focus van het NPP ligt op drie terreinen:• Gezondheid dichtbij: de gezondheid van mensen bevorderen en chronische ziekten voorkomen,door een integrale aanpak in de omgeving waarin zij wonen, werken en leren (domeinen wonen:gezonde wijk, werken: gezond werken en school: gezonde start).• Preventie een prominente plek geven in de gezondheidszorg (meer aandacht voor behoud vangezondheid).• Gezondheidsbescherming op peil houden en nieuwe bedreigingen het hoofd bieden (onder anderevia het rijksvaccinatieprogramma, en met aandacht voor voedselveiligheid, een gezonde leefomgevinget cetera).4.3.2 Brede inzet op preventie4.3.2.1 Vormen van preventieVoorheen werd preventie onderverdeeld in drie vormen: primaire, secundaire en tertiaire preventie.Deze indeling is inmiddels vervangen door de volgende:• Universele preventie: het bevorderen van gedragsgerelateerde gezondheid van de bevolking(collectief).• Selectieve preventie: het bevorderen van de gezondheid van specifieke (hoog)risicogroepen(collectief).• Geïndiceerde preventie: gericht op individuen zonder gediagnostiseerde ziekte of stoornis, maarwel met klachten en/of symptomen (individueel).• Zorggerelateerde preventie: gericht op mensen met een bestaand gezondheidsprobleem (individueel).4.3.2.2 Uitgangspunten voor onze activiteiten rond preventieDe Friesland Zorgverzekeraar richt zich in haar zorginkoop in eerste instantie op zorggerelateerde engeïndiceerde preventie. Deze vormen van preventie zijn meer gericht op het individu en sluiten daarombeter aan bij de zorg die De Friesland Zorgverzekeraar voor haar verzekerden inkoopt en vergoedt. Wevinden daarnaast echter ook een integraal preventiebeleid voor zieke én gezonde klanten van belang.We werken hiervoor waar mogelijk en wenselijk ook samen met organisaties die zich overwegend richtenop de meer collectieve preventie (bijvoorbeeld de GGD). Dat past bij ons streven naar een integraleklantgerichte benadering via een wijkgerichte ketenaanpak, essentieel voor de afstemming in de toegangvan zorg, de inrichting van het zorgaanbod en bij de inkoop van deze zorg.De Friesland Zorgverzekeraar heeft onlangs een convenant gesloten met de gemeente Leeuwarden.Het doel is het realiseren van gezondheidswinst door samen werk te maken van gezondheids- enparticipatiebevordering, met specifieke aandacht voor de Leeuwarder krachtwijken en daarbinnen dedoelgroepen jeugd en kwetsbare ouderen. Dit convenant kan leidend zijn voor de samenwerking metandere gemeenten in de regio. Ook is er convenant met de GGD gesloten om gezamenlijk vorm en inhoudte geven aan preventieactiviteiten.Voorbeelden preventieactiviteiten van De Friesland Zorgverzekeraar• ‘Tandje Extra!’: preventieprogramma waarbij ouders op het consultatiebureaus voorlichting krijgenover mondzorg bij peuters en kleuters en tandartsbezoek wordt gestimuleerd. Het project maaktouders bewust van het belang van mondzorg en helpt angst voor de tandarts bij kinderen te voorkomen.27


• ‘Krasse Tanden’: traject waarin de aandacht en inzet voor mondgezondheid voor ouderen wordtgestimuleerd. Dat gebeurt in samenwerking met de zorgaanbieders op het gebied van VVT, mondzorgaanbieders,Zorgbelang Fryslân en de Hanzehogeschool Groningen,• Beweegprogramma’s voor klanten met chronische ziekten zoals diabetes, COPD, CVRM, obesitas.4.3.2.3 Een gezonde leefstijl: bewegen, voeding en natuur in een integrale aanpakDe Friesland Zorgverzekeraar zet in op gezondheidsbevordering door het stimuleren van een gezondeleefstijl. De focus ligt op bewegen, voeding en natuur, en met name op de verbinding tussen deze drieelementen. We geven dit nadrukkelijk vorm binnen het kader van onze wijkgerichte aanpak, waarin integralezorg met een ketenaanpak van preventie tot cure en care gekoppeld wordt met aandacht voorvoeding, bewegen en natuur. Hierbij zoeken we ook de verbinding met de sociale en medische eerstelijn in wijk of buurt. Zo ontstaat een keten van welzijn, preventie, cure en care.Deze aanpak wil de Friesland Zorgverzekeraar vormgeven vanuit de domeinen zorg, school en opvoeding,werk en wijk. Preventie strekt zich immers uit over deze verschillende domeinen. Samen met onzestakeholders, zoals gemeenten, GGD en woningbouwcoöperaties, willen wij in partnerships hieraanvormgeven. Dat doen we door gezamenlijk werkplannen op te stellen over leefstijl en gezondheidsbevorderingin een wijkgerichte ketenaanpak.Fit Blijven voor onze klantenIn 2014 introduceert De Friesland Zorgverzekeraar het loyalty-programma Fit Blijven. Met de introductievan Fit Blijven willen we onze klanten helpen vitaal te blijven om zo de kwaliteit van leven te bevorderen.Het idee is dat klanten De Friesland Zorgverzekeraar daardoor gaan zien als een partij die meerwaardebiedt, door wie ze zich gewaardeerd voelen en waar ze graag bij willen horen.Bewegen en natuurVanuit het Natuurcollectief werkt De Friesland Zorgverzekeraar samen met diverse natuurorganisaties,zoals de natuur- en landschapsorganisaties it Fryske Gea, Staatsbosbeheer en de Waddenvereniging.We verbinden ons samen met Staatsbosbeheer en It Fryske Gea aan het NPP. Tijdens de Groene Tafel‘Gezonder door groen’, gehouden op de startconferentie van het NPP op 5 februari 2014, is afgesprokenmeer in natuur te investeren, zodat natuur midden in de samenleving komt te staan. Een gezondenatuur vormt de basis voor ons welzijn en onze welvaart. Ook werken we samen met thuiszorgorganisaties,ouderenbonden, cliëntenorganisaties en fiets- en wandelorganisaties. Vanuit al deze samenwerkingsverbandenworden diverse activiteiten op het gebied van bewegen in de natuur aangeboden.Daarnaast werkt De Friesland Zorgverzekeraar mee aan een onderzoek naar de relatie tussen natuur engezondheid 5 .VoedingNaast bewegen zet De Friesland Zorgverzekeraar ook in op voeding. Dit doen wij vanuit insteek vankwaliteit van leven en verduurzaming (aansluitend bij onze MVO-doelstellingen). In de zorg hebben wete maken met mensen die ondervoed zijn of juist overgewicht hebben. Een goede voedingstoestandbevordert het herstel na een operatie en een gezond gewicht voorkomt het ontstaan van bijvoorbeelddiabetes en gewrichtsklachten. Daarnaast kan goede voeding een bijdrage leveren aan kwaliteit vanleven. Lekker, gezond en duurzaam eten leidt kortom tot een verbeterde gezondheid. Dit gaat gepaardmet een daling in de zorgkosten door minder medicijngebruik, minder dieetvoeding en een dalendezorgvraag. Samen met onze partners in de zorg willen wij werken aan een integrale aanpak van eten endrinken om de maaltijdwaardering en -beleving in de zorg te verhogen. Dit moet uiteindelijk leiden tot:• Kwaliteit van leven van cliënten, patiënten, bezoekers en personeel, voor wie de maaltijden belangrijkeankers in het dagritme zijn.• Betere gezondheid door verminderde afname van lichaamsgewicht (ondervoeding ouderen beperken).5 Uitgevoerd door prof. dr. Agnes van den Berg, bijzonder hoogleraar Beleving en waarderingvan natuur en landschap aan de Rijksuniversiteit Groningen.28


Daarnaast hecht De Friesland Zorgverzekeraar waarde aan het verminderen van voedselverspilling envoedselafval. Hiervoor willen wij inzetten op verduurzaming van de maaltijdvoorziening binnen ziekenhuizen(cure) en organisaties voor ouderenzorg (care). Het reduceren van voedselverspilling zorgt vooreen vermindering van de milieubelasting en leidt tot kostenbesparingen. Verduurzaming draagt ook bijaan een hogere maaltijdwaardering en -beleving. Zo zullen mensen meer genieten van de maaltijd alsdeze bijvoorbeeld streekproducten bevat, met een positief effect op de kwaliteit van leven.Sport op basisscholenDe Friesland Zorgverzekeraar en Sport Fryslân hebben de handen ineen geslagen om samen metgemeenten en het onderwijs een structurele kwaliteitsverbetering te realiseren in het bewegingsonderwijsop de Friese basisscholen. Dit realiseren wij door de inzet van vakleerkrachten bewegingsonderwijs.Zij versterken op meerdere scholen de kwaliteit van de gymlessen. De ambitie is om in detoekomst het aantal uren bewegingsonderwijs op deze scholen te verhogen. Ook krijgen kinderen meteen motorische achterstand extra aandacht en pakken we het thema ‘voeding’ aan. Dit doen we metde gezonde voedingslessen van Mama Mascha en haar Foodtruck. Door kinderen te laten spelen meteten worden ze enthousiast over gezond, eerlijk en eenvoudig eten. Tijdens de kookworkshops kunnenkinderen zelf eten bereiden en uiteraard opeten! Alles met het doel om kinderen op een leuke manierkennis te laten maken met gezonde voeding, voldoende beweging en het maken van gezonde keuzes.4.4 MVO4.4.1 InleidingIn ‘Klein is het nieuwe groot’ staat onze ambitie beschreven met betrekking tot maatschappelijk verantwoordondernemen (MVO). MVO valt of staat met een integrale visie op de langere termijn. Deze visiebaseren we op de drie p’s:• People: de mensen binnen en buiten de onderneming.• Planet: de gevolgen voor het leefmilieu.• Prosperity: de voortbrenging en economische effecten van goederen en diensten.In het MVO-beleid moeten de elementen people, planet en prosperity elkaar aanvullen en steeds metelkaar in balans zijn.4.4.2 Hoofdlijnen voor het MVO-beleidDe Friesland Zorgverzekeraar is een van de initiatiefnemers van het ‘Manifest voor een gezonde toekomstvan de zorgsector’ 6 van MVO Nederland. De ondertekenaars zien MVO en duurzaamheid alsthema’s die de zorgsector van nieuw elan kunnen voorzien. Zij pleiten onder meer voor meer zelfmanagementvan patiënten en medewerkers, betere samenwerking in de keten en een grotere transparantie.Met ons MVO-beleid beantwoorden wij aan de maatschappelijke norm zoals die is benoemd inhet manifest. Duurzaamheid in de zorg verwijst naar duurzaamheid in de zin van ‘ecologisch rentmeesterschap’.Wordt er binnen de gezondheidszorg voldoende aandacht besteed aan het reduceren vande milieubelasting en wordt er voldoende ingezet op klimaatneutraal bouwen en werken? Kortom,zoeken we in de gezondheidszorg voldoende naar de samenhang tussen people, planet en prosperity,waardoor er op de verschillende terreinen zodanig wordt gehandeld dat er een evenwichtige balansontstaat 7 ?6 Zie http://www.mvonederland.nl/sites/default/files/manifest_mvo_netwerk_zorg_2012.pdf.7 http://www.christofoor.nl/boek/9789060386699/duurzame-gezondheidszorg.29


De zeven punten uit het ‘Manifest voor een gezonde toekomst van de zorgsector’ van MVO Nederland1. Urgentie: de urgentie is groot. De zorgsector staat voor zeer grote uitdagingen. Focus op kwaliteiten lange termijn moet leidend zijn. Die focus leidt uiteindelijk ook tot lagere kosten en een lagereecologische voetafdruk. MVO kan vanuit nieuw denken over people, planet en prosperity nieuween integrale oplossingen aanreiken. Koplopers laten zien dat we daarmee al vandaag kunnen beginnen.2. Kwaliteit van leven: wij zetten de kwaliteit van leven van de patiënt en zijn zorgomgeving centraal.MVO zorgt dat patiënten, familie en vrienden meer verantwoordelijkheid krijgen en vaker zelf deregie gaan voeren (onder andere via e-health).3. Medewerkers: wij vinden dat medewerkers meer verantwoordelijkheid en ruimte verdienen omdaarmee hun passie voor kwalitatief goede zorg waar te maken. MVO en faciliterend leiderschapdragen hier aan bij en zorgen ervoor dat mensen langer en productiever kunnen werken. Het maaktde sector aantrekkelijk voor nieuwe instroom, ook voor mensen met beperkingen.4. Transparantie: transparantie leidt tot meer inzicht in kosten, risico’s en nieuwe mogelijkheden.Transparantie leidt ook tot een betere sturing en meer mogelijkheden voor zelfsturing door patiënten.Daarmee is transparantie een bron voor innovatie en tegelijkertijd een belangrijke factor voorde license to operate.5. Duurzame bedrijfsvoering: MVO leidt tot duurzaam inkopen en een efficiënter en duurzamer gebruikvan materialen, gebouwen, energie en grond- en hulpstoffen. MVO leidt tot minder schadelijkeemissies, innovaties in de logistiek en tot nieuwe toegevoegde waarde door hergebruik vanmaterialen en afval.6. Nieuwe allianties: vertrouwen in elkaar vormt de basis van samenwerken. Betrekken van kennisenketenpartners biedt veel kansen voor hogere kwaliteit en kostenreductie. Partners vanuit hetbedrijfsleven en de publieke sector voegen waarde toe aan de kwaliteit en de efficiency. Partijenmoeten elkaar aanspreken op hun rol en verantwoordelijkheid.7. Lef: voor alles zullen partijen in de sector lef moeten tonen. MVO leidt tot ingrijpende veranderingen.Het vereist visie en ambitie en een integrale aanpak waarin de elementen people, planet enprosperity nauw met elkaar worden verbonden.4.3.2.1 Ankerpunten voor het MVO-beleidEen eerste ankerpunt voor ons MVO-beleid is de eerder beschreven herinrichting van het zorglandschap(zie hoofdstuk 3). Deze herinrichting gebeurt onder de vlag het programma Friesland Voorop. Insamenwerking met diverse partijen wordt daarin uitgewerkt hoe de Friese zorg kan worden vormgegevenzodat deze ook in de toekomst van hoge kwaliteit, bereikbaar, veilig en betaalbaar blijft. Een tweedeankerpunt is kwaliteit van leven. Onze klanten ervaren De Friesland Zorgverzekeraar als een kwaliteitsverzekeraardie staat voor de kwaliteit van leven van haar klanten. Hiervoor willen we aansluiten bijlandelijke indicatoren op dat gebied. We willen zowel bij individuele zorgaanbieders als bij instellingen‘kwaliteit van leven’ op de agenda zetten, bijvoorbeeld in onderhandelingsgesprekken, monitoringsgesprekkenof reguliere overleggen.4.3.2.2 Zorginkoop vanuit MVO-perspectiefBinnen de zorg staat MVO nog in de kinderschoenen. De Friesland Zorgverzekeraar wil een nadrukkelijkerol spelen om daarin verandering te brengen. Vanuit onze rol als zorginkoper willen we dit thema inhet zorgveld beter en breder op de agenda zetten. Daarom maken we MVO-beleid onderwerp van onzeinkoopgesprekken. Zo willen we organisaties bewust maken van hun rol en mogelijkheden om maatschappelijkverantwoord te ondernemen. Dat betekent dat in de zorginkoop contractueel wordt verankerddat de zorgaanbieder verantwoordelijkheid neemt voor de effecten van de bedrijfsactiviteiten opmens en milieu. In dat kader leggen we vast dat de zorgaanbieder zich inspant om positieve effecten tecreëren op economisch (prosperity), ecologisch (planet) en sociaal (people) gebied.Veel van de zorgaanbieders hebben overigens al aandacht voor MVO. Zo is er het netwerk MOARN30


waarin acht zorgorganisaties uit Friesland kennis en ervaring met elkaar uitwisselen op het terrein vanduurzaamheid. De Friesland Zorgverzekeraar wil de gecontracteerde zorgaanbieders stimuleren omeen MVO-scan van hun organisatie te laten maken en gerichte en effectieve actieplannen op het gehelegebied (People, Planet en Prosperity) van MVO te gaan maken en deze meetbaar (SMART) te implementeren.Dit nemen we mee in de overeenkomsten die we komende jaren sluiten. In de uitwerkingmaken we onderscheid tussen individuele zorgaanbieders en instellingen.4.3.2.3 MVO en meerjarencontractenIn het MVO-manifest staan ook doelstellingen op het gebied van nieuwe allianties, transparantie enduurzame bedrijfsvoering (zie het kader in paragraaf 4.4.2). Door zorgaanbieders de mogelijkheid tebieden in aanmerking te komen voor meerjarencontracten, kunnen we aantonen dat er vertrouwenis in elkaar. Ook kunnen de zorgaanbieders op hun beurt ‘duurzaam inkopen’, aangezien zij met huneigen leveranciers ook langetermijnafspraken kunnen maken. Meerjarencontracten bieden bovendienruimte om innovatieprojecten bij de zorgaanbieders over meerdere jaren te stimuleren. Op basis vanFriesland Voorop zal De Friesland Zorgverzekeraar op meerdere dossiers innovatieve meerjarencontractenafsluiten (zie verder hoofdstuk 5).4.5 Langdurige zorg4.5.1 InleidingIn het regeerakkoord is aangegeven dat de langdurige zorg anders moet worden georganiseerd omdeze nu en in de toekomst toegankelijk en betaalbaar te houden. Daarbij gaat het er ook om dat dekwaliteit van zorg en ondersteuning wordt verbeterd en de zelf- en samenredzaamheid van burgerswordt versterkt 8 . Om dit te kunnen realiseren is het ministerie van VWS voornemens om de huidigeAWBZ vanaf 1 januari 2015 ingrijpend te hervormen 9 . Op hoofdlijnen vinden de volgende wijzigingenplaats:• Gemeenten gaan zorgen voor begeleiding en ondersteuning aan huis Dit vindt plaats via de vernieuwdeWet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). Reden is dat gemeenten beter kunneninspelen op lokale omstandigheden en de zorgbehoefte van cliënten. Gemeenten krijgen zelf de vrijheidom te bepalen wie de voorzieningen uit de Wmo echt nodig heeft.• Via de Zorgverzekeringswet (Zvw) is medische en de verpleegkundige zorg geregeld. Het gaat hierbijom persoonlijke verzorging en verpleging, extramurale palliatieve zorg, intensieve kindzorg enop behandeling gerichte intramurale ggz voor de eerste drie jaar van behandeling 10 .• Zwaardere zorg voor ouderen en gehandicapten in instellingen wordt opgenomen in de ‘’versmaldeAWBZ’’ (WLZ). Het gaat om mensen die vanwege een (somatische of psychogeriatrische) aandoening,beperking (verstandelijk, lichamelijk) of handicap een blijvende behoefte hebben aan permanenttoezicht en zorg. Ook gaat het om mensen met psychische aandoeningen (cliënten met langerdan drie jaar verblijf en behandeling blijven in de ‘’versmalde AWBZ’’ (WLZ). De ‘’versmalde AWBZ’’(WLZ) vervangt de AWBZ, maar kent een beperktere omvang vanwege de voorgenomen verschuivingennaar Wmo en Zvw (wijkverpleegkundige zorg).De wijzigingen hebben geen invloed op de visie van De Friesland Zorgverzekeraar op de langdurigezorg. Wij opteren voor integrale zorg die dwars door de (voorgenomen) scheidslijnen van ‘’versmaldeAWBZ’’ (WLZ), Zvw en Wmo heenloopt. Onze overtuiging is dat we een maximale ervaren kwaliteitvan leven kunnen helpen realiseren door een samenspel van participatie, samenhang van zorg, ondersteuning,aanvullende voorzieningen en zelfredzaamheid. In de volgende paragrafen onderbouwen wedeze overtuiging voor de ouderenzorg en gehandicaptenzorg.8 Kamerbrief 188415-115983-Z, Samenhang in zorg en ondersteuning, 4 maart 2014.9 Wetsvoorstel langdurige zorg, 10 maart 2014.10 Kamerbrief 354038-118996-CZ, Positionering langdurige intramurale GGZ, 24 maart 2014.31


Intussen onderzoekt Zorgkantoor Friesland in samenwerking met Friesland Voorop voor de provincieFriesland welke intramurale capaciteit er in de langdurige zorg nu en in de toekomst nodig is. Hierbijwordt gekeken naar de ontwikkelingen in demografie en epidemiologie tussen nu en 2030, gekoppeldmet de (te verwachten) intramurale capaciteit. Deze gegevens worden afgezet tegen spreiding, specialisatieen beschikbaarheid. Het resultaat van het onderzoek is een ‘witte vlekkenplan’ op basis waarvanhet beleid voor de intramurale capaciteit binnen Friesland samen met de zorgaanbieders kan wordenbepaald.4.5.2 OuderenzorgOuderenzorg als onderdeel van een regiovisieDe ouderenzorg is in beweging. Extramuralisering, een van de pijlers onder de kabinetsplannen rond‘Zorg en maatschappelijke ondersteuning dichtbij’, speelt een belangrijke rol bij de voorgenomenhervormingen in de langdurige zorg. Extramuralisering van lagere ZZP’s is inmiddels een feit. Dat betekentdat zorg thuis moet worden geïntensiveerd en dat de intramurale zorg zich moet voorbereidenop zwaardere patiëntengroepen. Dit stelt zorgorganisaties voor een uitdaging. Het vraagt lef, ondernemersgeesten creativiteit om het zorgaanbod zo in te richten dat dit flexibel kan inspelen op de veranderendevraag. Lagere ZZP’s verdwijnen uit het intramurale zorgaanbod en vraagstukken over concentratieen spreiding van zwaardere patiëntengroepen zijn aan de orde van de dag.Zorgkantoor Friesland vindt het van belang om op een gecoördineerde en gestructureerde wijze metdeze uitdagingen om te gaan. Om deze reden zal er vanuit Friesland Voorop worden gewerkt aan eenregiovisie 2020 op de langdurige zorg. De hoofddoelen voor ouderenzorg vanuit deze herinrichting zijn:• Maximale ervaren kwaliteit van leven voor ouderen.• Maximale (ervaren) kwaliteit van ouderenzorg in Friesland.• Minder sterke kostenstijging ouderenzorg.• Minder zorgproblemen voor kwetsbare ouderen.• Ouderen kunnen langer zelfstandig wonen en functioneren in de maatschappij.We vinden het van groot belang dat ouderen zo lang mogelijk in hun eigen omgeving kunnen blijvenwonen. Als zorg daadwerkelijk nodig is, moeten ouderen deze dichtbij huis kunnen halen, waarbij de‘ouderenzorgketen’ optimaal functioneert. Vanuit de programma’s Friesland Voorop en Sociale enmedische eerste lijn wordt naast vroegsignalering en preventie ook aandacht besteed aan zorg tijdensverblijf en opname, herstel- en nazorg en end-of-life care. Daarnaast wordt gewerkt aan een samenwerkingsmodelin de ouderenzorgketen tussen de eerste en tweede lijn.Met de overheveling van extramurale zorg naar Zvw en Wmo komt er voor extramurale persoonlijkeverzorging en verpleging binnen de Zvw een nieuwe aanspraak ‘wijkverpleging’ met een daarbij passendebekostiging. Naast de individuele verpleging is er ook sprake van meer collectieve taken in dewijk die niet toewijsbaar zijn aan individuele verzekerden. Er wordt daarmee een onderscheid gemaaktin niet-toewijsbare en toewijsbare zorg. De Friesland Zorgverzekeraar zal in het overgangsjaar 2015 viahet representatiemodel namens alle zorgverzekeraars in Nederland de wijkverpleegkundige zorg inFriesland inkopen. Voor de niet-toewijsbare zorg zoeken we afstemming met de gemeenten (Wmo) envia het programma Sociale en medische eerste lijn. Ook deze zorg wordt via het representatiemodelingekocht.Faciliteren zelfredzaamheid via zorginkoopOm de doelstellingen achter de extramuralisering te helpen realiseren, besteden we in ons zorginkoopbeleidwaar mogelijk aandacht aan manieren waarop zelfregie kan worden verstevigd. Ook kijkt DeFriesland Zorgverzekeraar naar mogelijkheden ter ondersteuning van het sociale netwerk van klanten.Niet alleen de kwaliteit van leven van de klant staat centraal, maar ook de kwaliteit van leven van zijn/haar naasten.32


Geriatrische revalidatiezorgHet vervallen van het representatiemodel in 2015 biedt De Friesland Zorgverzekeraar de mogelijkheidom haar kaders voor zorginkoop van geriatrische revalidatiezorg naar eigen inzicht in te richten. Binnendeze kaders volgen wij uiteraard de landelijke standaarden en richtlijnen, zoals het zogeheten behandelkadergeriatrische revalidatiezorg van beroepsorganisatie Verenso. Dit behandelkader hanteert eenminimaal aantal bedden per diagnosegroep (met uitzondering van amputatie), waarbij wij ons aansluiten.Naast volumenormeringen voeren wij daarnaast kwaliteitseisen voor onze zorginkoop van geriatrischerevalidatiezorg in.4.5.3 GehandicaptenzorgNadruk op zelfredzaamheidWij zijn van mening dat de zorg voor mensen met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperkingindien mogelijk in de eigen omgeving moet plaatsvinden. Daarbij zijn zelfregie en zelfmanagementvan belang, ondersteund door e-health en domotica. De groep moet zo veel mogelijk kunnen participerenop het gebied van wonen, werk en maatschappij. Ook hier is kwaliteit van leven het uitgangspunt,waarbij de klant centraal staat. Dit betekent ook dat de mensen met een beperking als volwaardigeburgers binnen de eigen mogelijkheden moeten kunnen deelnemen aan de samenleving. De eigenomgeving – of dat nu een intra- of extramurale setting is – is daarbij van groot belang. Omdat het nietaltijd wenselijk en mogelijk is om de zorg voor mensen met een beperking te extramuraliseren, moet desamenhang tussen de diverse regelingen en wetten ten volle wordt benut (onder andere met de inzetvan maatschappelijke ondersteuning via de Wmo), om zo de zelfredzaamheid te bevorderen. Zo willenwe bijdragen aan een samenleving op basis van gelijkwaardigheid voor iedereen.Zintuiglijk GehandicaptenDe groep mensen met een zintuiglijke handicap omvat auditief en/of communicatief beperkten, visueelbeperkten en doofblinden. De sector zintuiglijk gehandicaptenzorg heeft het traject ‘VerbindendVernieuwen’ opgezet, na een eerdere constatering door het ministerie van VWS dat lang nietalle AWBZ-zorgvormen in de sector ‘care-concepten’ zijn. Het traject moet leiden tot een passende,toekomstbestendige en beheersbare positionering (waaronder bekostiging) van de zorg- en dienstverleningaan mensen met een zintuiglijke handicap. In 2013 kwam het Zorginstituut Nederland tot deconclusie dat onderdelen van de extramurale behandeling van zintuiglijk gehandicapten naar hun aardonder de Zvw passen: het diagnostisch onderzoek, zorg gericht op het psychisch leren omgaan met debeperking en zorg gericht op het opheffen of compenseren van de beperking. Op basis van het rapportis besloten de extramurale behandeling voor volwassenen en kinderen met een zintuiglijke beperkingonder te brengen in de Zvw. De aanspraken ‘begeleiding voor zintuiglijk gehandicapten’ en de doventolkenworden overgeheveld naar het gemeentelijk domein (Wmo). Ook de complexe, langdurige enintensieve zorg aan specifieke groepen zintuiglijk gehandicapten past niet onder de Zvw. Bij deze zorggaat het meer om langdurige, ‘levensbrede’ ondersteuning en begeleiding dan om ‘behandeling’ (geneeskundigezorg). Definitieve besluitvorming dient nog plaats te vinden, maar de beoogde ingangsdatumvan de wetswijzigingen rond zintuiglijk gehandicapten is 1 januari 2015.33


5. Innovatie


5. Innovatie5.1 InleidingZoals we in hoofdstuk 3 hebben aangegeven, zullen we gezamenlijk moeten werken aan een gefaseerdeherinrichting van het zorglandschap, om te kunnen voldoen aan de zorgvraag van de toekomst. DeFriesland Zorgverzekeraar levert haar bijdrage door nieuwe zorgvormen te ondersteunen, te participerenin zorginnovatie en door afspraken met aanbieders op vernieuwende wijze vast te leggen (contractinnovatie).Al deze veranderingen komen tot stand in samenwerking met de verschillende betrokkenpartijen.In het huidige systeem bestaan ‘ongewenste financiële prikkels’: er wordt primair betaald voor volumevan geleverde zorg en niet voor het behalen van gezondheidswinst. Om daarin verandering te brengen,is contractinnovatie nodig, zodat de uitkomsten van zorg betaald worden, en niet alleen het leverenvan zorg. Samenwerkende zorgverleners krijgen meer verantwoordelijkheid – en een betere beloning –voor de uitkomsten van de door hen geleverde zorg. Door afspraken te maken over het realiseren van‘meer gezondheid per zorg-euro’, komen we tot betere zorgresultaten, een betere klantervaring enverminderen we de stijging van zorgkosten per verzekerde (de zogenoemde Triple Aim 11 ).5.2 ContractinnovatieOm te komen tot contractinnovatie hebben we een aantal concrete onderwerpen geselecteerd (zie devolgende paragrafen). We werken aan andere modellen voor de contractering, die een stimulans voorverandering zijn voor de contractpartijen. Contractinnovatie moet leiden tot:• Effectievere en efficiëntere, integrale zorg.• Verbeteren van de transparantie, definiëring en uniformering van de kwaliteit van behandelingen opuitkomsten voor patiënt, zorgverzekeraar en zorgaanbieders.• Bevordering van substitutie en integrale samenwerking.• Betere eindresultaten en een betere klantervaring.• Meer klantsturing in plaats van aanbodsturing.• Meer verantwoordelijkheid en een betere beloning voor ondernemende, samenwerkende zorgaanbieders.• Verlaging van de kostengroei.In de komende beleidsperiode wordt het aantal subpopulaties van aandoeningen en regio’s stapsgewijsuitgebreid op basis van de opgedane ervaring in pilots. In de volgende paragrafen enkele voorbeeldenwaar wij nu aan denken én aan werken.5.2.1 Integrale zorgpaden en preventie chronische ziektenChronisch zieken met diabetes type 2, CVRM , COPD en astma worden in Friesland ondersteund enbegeleid door ketenorganisaties of zorggroepen. De zorg voor deze groepen chronische patiënten kanworden verbeterd wanneer de regie in één hand is en de zorggroepen verantwoordelijk worden voorde totale keten van preventie tot en met tweedelijnszorg. De Friesland Zorgverzekeraar zal tezamenmet groepen zorgaanbieders en of zorggroepen enkele pilots starten. Daarin onderzoeken we of innovatievevormen van contractering bijdragen aan nog betere preventie, resultaten en organisatie vande zorg aan deze groepen chronische patiënten. Dit willen we stimuleren en belonen met bijvoorbeeldsub-populatiebekostiging.11 The Triple Aim: Care, Health, And Cost; Donald Berwick, Thomas Nolan and John Whittington;Health Affairs, 27, no.3 (2008): 759-76935


5.2.2 Integrale bekostiging geboortezorgOp het gebied van geboortezorg zetten we in op twee projecten. Het eerste is gericht op het beschikbaarhouden in Dokkum (en omgeving) van controles en begeleiding van zwangeren tot aan de bevalling.Dit gebeurt op basis van een samenwerking tussen verloskundigen in Dokkum en Kollum engynaecologen vanuit Leeuwarden en Drachten. In gezamenlijk overleg wordt vastgesteld welke vormvan financiering met bijbehorende voorwaarden haalbaar is, bijvoorbeeld integrale bekostiging van hethele traject of ‘knippen’ tussen diagnostiek en begeleiding. Belangrijk is het stimuleren van taakverschuiving,waardoor de zorg dichtbij toegankelijk blijft, de kwaliteit gewaarborgd wordt en de kosten inverhouding blijven. In een ander gebied willen we een pilot uitvoeren door de geboortezorg integraalte bekostigen, aansluitend bij bestaande succesvolle samenwerking in het verloskundig samenwerkingsverband.5.2.3 Basis-ggzDe Friesland Zorgverzekeraar streeft naar ‘shared savings’-afspraken voor de integrale en transmuralebasis-ggz in een afgebakend gebied in Friesland. Dit houdt in dat de contractanten gaan delen in de(relatieve) besparingen die zij weten te realiseren in de zorgkosten(groei) van de basis-ggz in de eersteén tweede lijn. Die besparingen worden bijvoorbeeld gerealiseerd met geneesmiddelen en door samenwerkingvan de betrokken zorgverleners, zoals huisartsen, POH-ggz, psychologen en/of psychiaters.Daarbij onderzoeken we de mogelijkheid om positieve prikkels in te bouwen voor verbetering van deuitkomsten voor de patiënt.5.3 Maken van meerjarenafsprakenMeerjarenafspraken en innovatie zijn middelen om de zorg toekomstbestendig te maken. Contractenmet meerjarenafspraken kenmerken zich door verschillende innovatieve aspecten:• Het betreft contracten voor meerdere jaren met afspraken over het belonen en sanctioneren vanspecifieke prestaties.• Het gaat om contracten die (des)investeringen vastleggen vanwege de transformatie van ziekenhuiszorg(onderdelen).• De contracten bevatten nieuwe zorgvormen en nieuwe prestaties (bijvoorbeeld voor anderhalvelijnszorgmet huisartsen).• De contracten hebben betrekking op prestaties van de eerste lijn (onder andere huisartsen en verloskundigen)en tweede lijn (onder andere specialisten én ziekenhuizen of ggz-instellingen).• Het betreft onderdelen van de zorg voor specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld chronische zorg bijdiabetes, COPD et cetera); het gaat niet om een ‘ongedifferentieerde lumpsum’.Met het maken van meerjarenafspraken wil De Friesland Zorgverzekeraar langs de weg van de financieringen contractering meer preventie, substitutie en doelmatigheid stimuleren. Met specifieke groepenmedisch specialisten en met ziekenhuizen of ggz-instellingen maken we afspraken over prestaties (uitkomstscores,wachttijden, praktijkvariatie, samenwerking in de keten). Contracten met zorggroepenbevatten afspraken over het organiseren van integrale zorg (inclusief de zorg van medisch specialistenen hun verrichtingen voor mensen met een chronische aandoening in ziekenhuizen). De vernieuwing inde basiszorg willen we daarentegen juist zo weinig mogelijk via productieprikkels bevorderen. Een basistariefzorgt ervoor dat zorgaanbieders in de basiszorg er vooral baat bij hebben dat patiënten meeraan zelfmanagement doen.Om de geformuleerde doelstellingen met betrekking tot (transparantie van) kwaliteit, doelmatigheid,bereikbaarheid en betaalbaarheid sneller te kunnen realiseren, wil De Friesland Zorgverzekeraar voorclusters verrichtingen binnen de medisch-specialistische zorg (integrale) substitutie, preventie en innovatiestimulerendeinkoopafspraken met zorgaanbieders maken. We onderzoeken de mogelijkhedenvan gedeelde besparingen (shared savings), integrale bekostiging (bundled payments) of sub-populatiebekostiging(partial capitation) en complete bekostiging (global payment; zie kader). De haalbaarheidwordt bepaald door de te formuleren randvoorwaarden binnen de zorginkoopafspraken.36


• Gedeelde besparingen (Shared savings): het delen van de meerjarige ombuiging van de kostentrendtussen verzekeraar en zorgaanbieders. Het verschil tussen de verwachte kosten en de werkelijkekosten van de zorg voor een bepaalde groep verzekerden wordt in een afgesproken verhoudinggedeeld. Hierdoor krijgen de zorgaanbieders een prikkel en beloning voor het verminderenvan zorgvraag en zorgproductie. Met een deel van de shared saving kunnen zij investeringen daarinterugverdienen. In deze constructie wordt een steeds groter deel van de beloning resultaatafhankelijk.Gedeelde besparingen is een geschikte methodiek voor het bespoedigen van extramuraliseringen substitutie door de besparing op de som van de ‘communicerende vaten’ met elkaar te delen.Een mogelijke kandidaat is bijvoorbeeld de ggz.• Integrale bekostiging (Bundled payments): een vast bedrag voor de gehele zorg per patiënt. Dezorgaanbieders krijgen hiermee een prikkel om de risico’s vooraf transmuraal goed te schatten ente beheersen, want tegenvallers (en meevallers) komen voor hun rekening. Mogelijke kandidatenhiervoor zijn bijvoorbeeld geboortezorg (gehele verloskunde buiten en binnen ziekenhuis pluskraamzorg), artrose (knie-, heup- en rugprothese voorkomen door fysiotherapie, diëtetiek, diagnostieken orthopedie te bundelen), of zelfs CVA (behandeling na hersenbloedingen/-infarcten inclusiefde gehele revalidatie en thuiszorg).• Sub-populatiebekostiging (Partial capitation): een vast geïndexeerd bedrag per verzekerde perjaar voor alle zorg voor de betreffende aandoening (voor alle verzekerden in een bepaalde regiovoor meerdere jaren). In deze constructie plaatsen we een spreekwoordelijk hek om een gebied énom de betreffende zorgdeclaratiekosten. Dit prikkelt de zorgaanbieders om de instroom en doorstroomvan patiënten naar duurdere zorg te voorkomen, onder meer door de inzet van primaire ensecundaire preventie. Het werken met sub-populatiebekostiging is geschikt voor chronische zorg(bijvoorbeeld de gehele diabetes-, longemfyseem- of astmazorg en -medicatie). Deze vorm van bekostiginggeeft een prikkel om aandoeningen integraal, meerjarig en preventief aan te pakken.• Complete bekostiging (Global Payments): het uitbesteden van het gehele jaarbudget voor een bepaaldegroep verzekerden, en wel voor meerdere jaren. Geschikte kandidaten voor deze constructiezijn bepaalde zeldzame ziekten. Ouderenzorg vanaf een bepaalde leeftijd komt ook in aanmerking,omdat deze groep vaak meerdere aandoeningen tegelijk heeft en gebruik maakt van meerderezorgvormen (behandeling, verpleging en sociaal maatschappelijk werk).5.4 Innovatie stimuleren door middel van Stichting, innovatiefonds en DFZ ParticipatiesDe Friesland Zorgverzekeraar kent verschillende financieringsvormen voor innovaties. De onderstaandetabel geeft dit schematisch weer.Innovaties uit klantsegmentatieperspectiefInnovaties vanuit behoefte klantRegulier via zorginkoop of sponsoringInnovaties vanuit het zorgveld/Stimuleren vanvernieuwing (van algemeen nut)Stichting De Friesland of innovatiefonds/RV-VZ-geldenInnovaties vanuit zorgveld/stimuleren van vernieuwingRegulier via zorginkoop of innovatiefonds/RVVZ-geldenInvesteren in innovaties vanuit zorgveld op langeretermijn (met rendementsdoelstelling)Participatiefonds37


Stichting en innovatiefondsDe Friesland Zorgverzekeraar gelooft dat er in dezorg veel mogelijkheden zijn voor vernieuwing eninnovatie. Innovaties zijn hoognodig om de zorg nuen in de toekomst betaalbaar te houden. Het innovatiefondsen stichting De Friesland bieden zorgvernieuwendeprojecten een kans om tot bloei tekomen. Projecten die in aanmerking willen komenvoor ondersteuning, moeten bijdragen aan eenstructurele verbetering van de kwaliteit van de zorgen kwaliteit van leven voor onze klanten.‘Functioneringsproblemen vormen degrootste uitdaging van de toekomst.Mensen met deze problemen zijn nietgoed in staat het leven te leven zoalsze dat zelf zouden willen, bijvoorbeeldvanwege problemen van hetbewegingsapparaat. Als we deze groepzo lang mogelijk zelfstandig thuiswillen laten wonen, moeten we vanuitde zorgsector echt wat verzinnen.’DFZ ParticipatiesDFZ Participaties helpt jonge innoverende ondernemingenbinnen de gezondheidszorg aan kapitaal, voorzitter van de Adviescommissie InnovatieMarian Kaljouw,toegang tot een breed netwerk binnen en buitenZorgberoepen en Opleidingende zorg, managementondersteuning en kennis vande markt. Innovaties met goed ondernemerschap zijn nodig om goede zorg en kwaliteit van leven nuen in de toekomst te garanderen. Met haar eigen investeringsfonds wil De Friesland Zorgverzekeraareen stimulans geven aan innovatieve ondernemingen die zich in de ‘vroege fase’ bevinden en die kapitaalnodig hebben voor verdere groei.Voorbeeld stichting/innovatiefondsIn het project Geriatrische voedingsmeter wordt een belangrijk onderdeel uit de Leidraad ondervoedingbij de geriatrische patiënt –de Energie-Eiwit-Vocht registratie – gedigitaliseerd in een webapplicatie.Een effectonderzoek moet vaststellen of de webapplicatie leidt tot een betere behandeling vanondervoeding. Door het geven van direct en online inzicht in de behoefte aan voedingsstoffen en vochtten opzichte van de daadwerkelijke consumptie, kunnen patiënten hun voedingstoestand effectiefverbeteren.Voorbeeld DFZ ParticipatiesGrendel Games produceert serious games, games gericht op voorlichting, educatie en training. Door seriousgames kunnen mensen vaardigheden aanleren of gedragsveranderingen realiseren. Voorbeeldenzijn verandering van voedingsgewoonten, leefgedrag en beweging. Door serious games in te zettenbinnen de gezondheidszorg, ontstaan er nieuwe mogelijkheden voor zorg en behandeling (ook preventief)en voor de opleiding van personeel in de zorg. Binnen een serious game wordt een omgevinggesimuleerd waarin de spelers vaardigheden kunnen oefenen of waar zij leren omgaan met specifiekesituaties, bijvoorbeeld rond eetgedrag en leefgedrag. De Friesland Zorgverzekeraar en Grendel Gameswerken samen in een project voor de realisatie van een Obesitas Game. Door de creatieve sector van deserious gaming te verbinden met de zorg, ontstaat een voedingsbodem voor sociale innovatie.38


6. Meerjarenperspectiefper sector


6. Meerjarenperspectief per sectorIn de voorgaande hoofdstukken hebben we onze visie op de zorg uitgewerkt, zijn de speerpunten voorde zorginkoop benoemd en hebben we deze vertaald naar strategische doelstellingen. In dit hoofdstukkomen deze lijnen samen in speerpunten voor 2014-2016 per sector en volgt een vertaling van destrategische doelstellingen naar de betreffende sector. Voor alle sectoren geldt dat wij gepast gebruikvan zorg willen bevorderen, onder meer door zorgaanbieders inzicht te verschaffen in praktijkvariatie.6.1 Meerjarenperspectief medisch-specialistische zorg6.1.1 InleidingSlechts een deel van onze klanten maakt gebruik van medisch-specialistische zorg. Voor deze patiëntenkoopt De Friesland Zorgverzekeraar voldoende en toegankelijke zorg van goede kwaliteit in. Alleklanten – maar vooral degenen die geen zorg gebruiken – willen graag een betaalbare premie voor hunzorgverzekering. Daarom willen wij (meerjarige) afspraken maken over doelmatigheid en betaalbaarheidvan de medisch-specialistische zorg.6.1.2 Wat zijn speerpunten voor 2014-2016?• De kwaliteit van de ingekochte medisch-specialistische zorg in Friesland is in 2016 volledig transparant,waardoor onze klanten via Vind uw Zorgverlener (zie ook paragraaf 4.2.4) hun eigen keuzeskunnen maken.• De doelmatigheid van de ingekochte medisch specialistische zorg is in 2016 verbeterd en de kostenper verzekerde voor medisch-specialistische zorg liggen 2 procent lager dan het gemiddelde in Nederland.• We realiseren de beschikbaarheid van alle zorg in Friesland, met inachtneming van de algemeengeldende volumenormen (door herinrichting van het zorglandschap). Mocht bepaalde zorg nietbeschikbaar zijn in Friesland, dan is samenwerking van zorgaanbieders van buiten de provincie metFriese zorgaanbieders vereist.6.1.3 Vertaling van strategische doelstellingen naar medisch-specialistische zorgToekomstbestendige zorgOm de doelmatigheid en kwaliteit van zorg te verbeteren, is een herinrichting van het zorglandschapnoodzakelijk. Door deze herinrichting – waarvoor het programma Friesland Voorop is opgezet – ontstaateen netwerk van samenwerkende zorgaanbieders. Dit betekent aan de ene kant concentratie vanhooggespecialiseerde zorg en aan de andere kant juist een regionale spreiding van zorg op het snijvlakvan de eerste en tweede lijn. Dichtbij waar het kan, verder weg waar het moet. Het netwerk, waarinvoor de patiënt de beste zorg op de beste plek wordt geboden, is leidend.Kwaliteit en transparantieDe Friesland Zorgverzekeraar wil de kwaliteit van medisch-specialistische zorg per aandoening transparantmaken aan de hand van beschikbare en openbare informatie op de uitkomsten van de behandelingen.Daarbij is het onze inzet de administratieve belasting voor de zorgaanbieders niet verder teverzwaren. De verzamelde informatie over de kwaliteit, waaronder normen en benchmarks, maken wijinzichtelijk in kwaliteitskaarten (zie ook paragraaf 4.2.4). Deze kwaliteitskaarten worden als onderdeelvan het inkoopproces besproken met de individuele ziekenhuizen en vormen een paragraaf in het zorginkoopcontract.41


DoelmatigheidDe doelmatigheid van de medisch-specialistische zorg wordt getoetst op basis van prijsvergelijkingen,praktijkvariatie en historisch zorggebruik. Na de implementatie van prestatiebekostiging in de medisch-specialistischezorg en de overgang naar DOT, is de beschikbare prijsinformatie grotendeels nutteloosgeworden. We werken aan het opbouwen van nieuwe prijsinformatie, waarbij we nadrukkelijkkijken naar (extreem) hoge tarieven voor kleine ingrepen en behandelingen in het ziekenhuis. Daarbijvergelijken we het behandelgedrag van de betrokken specialist met dat van andere specialisten inNederland (praktijkvariatie). Om het historisch zorggebruik vast te stellen, kunnen we nadere analysesuitvoeren via ons zogeheten datawarehouse. Daarin zijn alle door ons betaalde zorgkosten in de afgelopenjaren gerubriceerd en toegankelijk gemaakt voor analyse. Bij de opslag van gegevens en de analyseervan respecteren we vanzelfsprekend de regels rondom privacy.Doelmatige zorg bij chronische aandoeningenEen analyse van het historisch zorggebruik rond chronische aandoeningen heeft geleid tot een indelingop groepen aandoeningen, en in dialoog met huisartsen en specialisten tot een gefaseerde herverdelingvan de zorg in de eerste of tweede lijn. Dat hangt samen met de volumegroei die wij verwachtenop basis van de Broedplaatsdata: de groei is eenvoudigweg niet in de ziekenhuizen op te vangen, mensenwillen zorg dichtbij en eigen regie, en de zorg kan heel goed door huisartsen worden verleend. Ditbetekent dus een overheveling van een deel van de zorg naar de eerste lijn. We brengen de potentiëlekwaliteits- en doelmatigheidsverbeteringen per aandoening in kaart en voeren financiële doorrekeningenuit. Omdat ook in het medisch-specialistische zorgveld initiatieven voor chronische zorg wordenontwikkeld, zoeken wij nadrukkelijk de dialoog met de zorgaanbieders.Innovatieve (meerjarige) contractvormenInnovatie en meerjarenafspraken helpen de zorgaanbieders om de beoogde herinrichting te faciliteren.Tijd en investeringen zijn belangrijk om op een verantwoorde wijze delen van de zorg te verschuiventussen en buiten de ziekenhuizen. Aan de hand van een offerte van de zorgaanbieder van medisch-specialistischezorg gaan wij afspraken maken. Deze offerte bevat reële tarieven en reële volumes. OmdatDe Friesland Zorgverzekeraar voldoende zorg voor haar klanten moet inkopen, maar tegelijkertijd degeformuleerde doelstellingen rondom (transparantie van) kwaliteit, doelmatigheid, bereikbaarheid enbetaalbaarheid wil realiseren, resulteert na overeenstemming een afspraak over volume, prijs en hetomzetplafond. Voor delen van de medisch-specialistische zorg onderzoeken wij innovatie-stimulerendeafspraken met zorgaanbieders. We hebben hiervoor een aantal concrete projecten benoemd (zie deparagrafen 5.2.1 en 5.2.2).6.2 Meerjarenperspectief eerste lijn (huisartsenzorg) en anderhalvelijnszorg6.2.1 InleidingEr komt veel op de eerste lijn af de komende jaren. Door een groei van de zorgvraag, in combinatie metde extra taken voor de huisartsen in de chronische zorg, zal de werklast van de huisarts de komendejaren naar verwachting stijgen met zo’n 12 procent. De transities in de zorg – de Jeugdwet; de overhevelingvan begeleiding naar gemeenten en van verpleging en verzorging naar de Zvw; de invoering vande basis-ggz leggen meer zorg bij de huisarts neer. Dat levert nog eens een extra werklast op van zo’n10 procent. Extra substitutie van laag-complexe zorg vanuit de tweede lijn, plus zelfverwijzers van despoedeisende hulp die opgevangen gaan worden op de HAP, zorgen voor extra patiënten. Het is nogniet bekend wat dit gaat betekenen voor de werklast van de huisarts.In de provincie Friesland is de situatie extra urgent, omdat 42 procent van de huidige praktijkhoudersbinnen tien jaar stopt. Opvolging is moeilijk te vinden. Verondersteld wordt dat voor afgestudeerdehuisartsen uit het Westen van Nederland geldt dat er voor de partner moeilijker werk te vinden is inFriesland, waardoor men niet naar de provincie wil komen. Daarnaast is sinds 2011 de huisartsenoplei-42


ding in Groningen niet vol, waardoor er in het Noorden minder huisartsen opgeleid worden (huisartsenopgeleid in het Noorden, blijven vaker werkzaam in het Noorden).De eerstelijnszorg in Friesland staat dus voor enkele uitdagingen. Het antwoord ligt voor een groot deelin het toekomstbestendig maken van de zorg. De Friesland Zorgverzekeraar zet hierbij in op een aantalprojecten: chronische zorg (diabetes, astma/COPD), samenwerkingsmodel eerste en tweede lijn (gerichtop vasculair risicomanagement), ouderenzorg (Advance Care Planning) en het versterken van deorganisatie van de huisartsenzorg (stimuleren van huisartsensamenwerkingsverbanden – de zogehetenHAS’en – en anderhalvelijnszorg).6.2.2 Wat zijn speerpunten voor 2014-2016?• Voor het inkopen van chronische zorg, zoals diabetes, astma/COPD, vasculair risicomanagement enhet zorgpad ouderen, wordt een programma van eisen opgesteld (alle inclusief eisen rond AdvanceCare Planning), waarin onder andere de uitkomsten van de projectgroepen binnen Friesland Voorophet uitgangspunt zijn.• Om de huisarts te kunnen ontlasten, is een grotere rol voor zelfmanagement cruciaal. Om zowelhuisarts als de klant daarbij te ondersteunen, stimuleren en faciliteren wij initiatieven op dit terrein.• Daarnaast willen we de organisatieontwikkeling van de eerste lijn versterken. Hiervoor stellen weeen pakket stimuleringsmaatregelen samen (onder andere met een financiële ondersteuning voorde inzet van een praktijkmanager).• Ook wil De Friesland Zorgverzekeraar het ondernemerschap in de eerste lijn stimuleren, onder anderedoor meer onderdelen van de zorg te substitueren.• Vanaf 2015 introduceren we een andere financieringsstructuur voor de huisartsenzorg. De financieringwordt onderverdeeld in drie segmenten:1. Segment 1: basisvoorziening huisartsenzorg: Dit segment betreft zorgvragen en aandoeningen,waarvoor de huisarts doorgaans als eerste aanspreekpunt voor de patiënt en als poortwachterfungeert en die grotendeels binnen de huisartsenpraktijk gediagnosticeerd, behandeld enbegeleid kunnen worden. Tijdens de looptijd van het landelijke zorgakkoord (tot en met 2017)kent dit segment een gecombineerd systeem van consulten en inschrijftarieven. Op de langeretermijn worden in dit segment geen consulten meer apart gefinancierd. De Friesland Zorgverzekeraarwil pilots starten met huisartsengroepen om al in 2015 te starten met basisfinanciering indit segment zonder financiering van losse consulten.2. Segment 2: programmatische multidisciplinaire zorg: Dit segment is gericht op zorgvragen enaandoeningen waarvoor naast de huisartsenzorg ook andere disciplines betrokken zijn om eenintegrale behandeling te leveren. Dit segment is alleen onder voorwaarde van een overeenkomsttussen zorgverzekeraar en zorgaanbieder te declareren door een georganiseerd samenwerkingsverband(zorggroep, gezondheidscentrum) dan wel een huisartsenpraktijk die dezezorg in samenwerking met andere zorgaanbieders kan aanbieden. Zorg voor chronisch ziekenen ouderenzorg worden in dit segment gefinancierd, evenals organisatiekosten en het zogehetenmeekijkconsult.3. Segment 3: belonen van (gezondheids)uitkomsten en vernieuwing: Dit segment biedt ruimteaan zorgverzekeraar en zorgaanbieders om (belonings)afspraken te maken over de resultatenvan de inzet in de andere twee segmenten en om vernieuwing te stimuleren. De FrieslandZorgverzekeraar zal in dit segment belonen voor substitutie van zorg, maar ook voor service enbereikbaarheid, doelmatig voorschrijven, diagnosticeren en verwijzen. Ook e-health is een aandachtsgebieddat binnen dit segment valt.43


6.2.3 Vertaling van strategische doelstellingen naar de eerste lijn (huisartsenzorg) en anderhalvelijnszorgToekomstbestendige zorg: mensen met een chronisch gezondheidsprobleemDe zorg voor mensen met chronische gezondheidsproblemen is al kort beschreven in paragraaf 4.1.1.3.Voor deze groep geldt dat verschillen in financiële prikkels niet langer bepalen waar welke patiëntwordt behandeld. We zetten experimenten op om de zorg voor deze groep te financieren met een populatiegebondenbudget. Huisarts en medisch specialist worden bij deze vorm van financiering verantwoordelijkvoor het populatiemanagement voor chronische patiënten in hun regio. De ketens, van deHAS’en (huisartsensamenwerkingsverbanden) tot het centrum voor algemeen medisch-specialistischezorg, worden met een integraal tarief gefinancierd.Toekomstbestendige zorg: ouderen met een kwetsbare gezondheidOok de zorg voor kwetsbare ouderen is eerder kort uitgewerkt (zie paragraaf 4.1.1.4). Door de inzet vanhet ‘Friese zorgpad kwetsbare ouderen’ zijn kwetsbare ouderen en hun mantelzorgers of verwantenverzekerd van goede én goed georganiseerde zorgverlening, in alle schakels tussen sociale wijk- enbuurtteams, huisarts, wijkverpleegkundige en specialistische zorg. In deze situatie is het een uitzonderingals een kwetsbare oudere in een crisissituatie wordt opgenomen of in het ziekenhuis overlijdt.Kwetsbare ouderen vallen in Friesland onder de verantwoordelijkheid van de generalistische zorgaanbieders.Zij bepalen of en wanneer specialistische zorg wordt ingeschakeld.Kwaliteit en transparantieMet betrekking tot de basiszorg gelden de volgende uitgangspunten:• Huisartsen zijn georganiseerd in zogeheten HAS’en met minimaal vier huisartsen (werkend voor eengebied met circa 10.000 inwoners).• Iedere HAS beschikt over gespecialiseerde verpleegkundigen voor de zorg voor ouderen, zorg bijpsychische problemen en zorg bij chronische aandoeningen.• Iedere HAS zoekt verbinding met de wijkverpleegkundige die deelneemt aan het sociaal wijkteam.• Iedere HAS is NHG-geaccrediteerd.• De score van een HAS op de NHG-indicatoren wordt jaarlijks openbaar gemaakt.• Een HAS meet periodiek de klantervaringen.• De HAS wordt verantwoordelijk voor het populatiemanagement, ofwel voor het op systematischewijze realiseren van gezondheidswinst bij zijn (ingeschreven) populatie.• Binnen een HAS zijn er huisartsen met specialisaties. Er wordt onderling verwezen binnen een HAS,maar ook tussen HAS’en onderling, voor specifieke deskundigheid en/of vaardigheden.• De HAS participeert via aansluiting bij een ketenzorgorganisatie in de verschillende zorgprogramma’svoor bijvoorbeeld mensen met een chronische aandoening of voor kwetsbare ouderen.• Het aanleveren van data op indicatoren van integrale zorg verloopt via de ketenzorgorganisaties.Met betrekking tot de zorg op het gebied van huisartsenplus- en/of anderhalvelijnszorg gelden de volgendeuitgangspunten:• Alle professionals werken in lerende organisaties. Dit betekent op regionaal niveau: adequate registraties,het leren van best practices én van fouten, het inrichten van kwaliteitscycli en het formulerenvan SMART-kwaliteitsdoelstellingen.• De kwaliteitsdoelstellingen zijn een belangrijk instrument om de Friese gezondheidszorg stapsgewijste ontwikkelen tot een van de best presterende in Nederland.• De Friesland Zorgverzekeraar ondersteunt de professionals bij het realiseren van hun kwaliteitsdoelstellingen.• In iedere regio werken de zorgaanbieders in een provinciaal gestandaardiseerd elektronisch patiëntendossier(EPD). De patiënt is eigenaar van het zogeheten Persoonlijk Gezondheidsdossier (PGD),de patiëntenversie van het EPD. De patiënt kan dit PGD lezen en er eigen gegevens aan toevoegen.• Professionals delen hun kwaliteitsinformatie met de relevante partijen in de regio. Dat helpt burgersbijvoorbeeld om keuzes te maken. En het geeft de zorgverzekeraar vergelijkingsinformatie in han-44


den die nodig is voor de zorginkoop.• De Friesland Zorgverzekeraar onderzoekt de mogelijkheid om met ingang van 2015 niet langer zorgvan onvoldoende kwaliteit te vergoeden. In de zorginkoop worden hierover afspraken gemaakt.Nieuwe zorgconcepten: anderhalvelijnscentraDe Friesland Zorgverzekeraar wil in de komende jaren anderhalvelijnscentra realiseren, centra waarintweedelijnsexpertise wordt geïntegreerd met eerstelijnsfuncties. In anderhalvelijnscentra is aandachtvoor preventie, adequate diagnostiek, zelfmanagement en ondersteuning, opdat de juiste zorg op dejuiste plaats geboden wordt. We streven ernaar dat de volgende functies gebundeld en georganiseerdworden aangeboden in een huisartsenplus- of anderhalvelijncentrum per regio:• Het organiseren van gezamenlijke spreekuren van huisartsen en specialisten.• Realiseren van diagnostische mogelijkheden die niet doelmatig in iedere HAS-praktijk zijn aan tebieden.• Het inzetten van gespecialiseerde verpleegkundigen die nu nog veelal in het ziekenhuis werken.• De beschikbaarheid van bedden voor transitie, observatie of dagbehandeling van patiënten (dezogenoemde huisartsenbedden).• Het verzamelen van geanonimiseerde HIS-data voor een periodieke publicatie over de epidemiologischeontwikkelingen en de behaalde gezondheidswinst bij inwoners in de regio.Bij de inrichting van anderhalvelijnscentra is de toepassing van informatietechnologie en e-health eenvanzelfsprekendheid. De ervaringen die wij hebben opgedaan in Drachten met ZuidOostZorg wordenaangeboden aan de nieuw op te zetten anderhalvelijnscentra, zodat we ‘niet het wiel overal uitvinden’.We doen dit modulair om regionaal maatwerk te bereiken.PreventieDe zorg rond diabetes, astma/COPD, vasculair risicomanagement en ouderenzorg is gericht op preventie,zowel universeel als selectief en/of geïndiceerd/zorggerelateerd. Een HAS voert samen met zijngemeente(n) preventieprogramma’s uit voor het verminderen van gezondheidsrisico’s, en wel rondbewegen, gezond eten, stress en stoppen met roken. Onder de noemer preventie valt ook het zogehetenAdvance Care Planning: het voorkomen van overbehandeling als bepaalde behandelingen niet meergewenst zijn.Maatschappelijk verantwoord ondernemenDe Friesland Zorgverzekeraar wil meerjarencontracten voor de substitutie van laag-complexe zorg envoor de HAS bieden.• We zetten in op het stimuleren van zelfmanagement.• Met het vormen van HAS’en vragen we in de zorgcontractering aandacht voor duurzame bedrijfsvoeringzoals beschreven in het ‘Manifest voor een gezonde toekomst van de zorgsector’ (zie ookparagraaf 4.4.2).6.3 Meerjarenperspectief ggz6.3.1 InleidingDe Friesland Zorgverzekeraar wil de kwaliteit, de toegankelijkheid en de doelmatigheid van de geestelijkegezondheidszorg (ggz) verhogen. Om dit te kunnen bereiken is ook op dit terrein een herinrichtingvan het zorglandschap van belang. Pijlers zijn het zo veel mogelijk ambulant maken van de intramuralezorg en een verplaatsing van de minder complexe zorg naar de eerste lijn. Met het programma ‘FrieslandVooruit’ willen we het verschil maken als het gaat om duurzame en toekomstbestendige ggz inFriesland. We zetten de komende drie jaar met name in op zorg thuis, basis-ggz, concentratie en spreidingen crisiszorg.45


6.3.2 Wat zijn de speerpunten voor 2014-2016?Zorg thuisIn lijn met het ‘Bestuurlijk Akkoord Toekomst GGZ 2013-2014’ en daarop volgende afspraken (2014-2017)is onze ambitie om de totale (behandel)beddencapaciteit in de ggz in de periode tot 2020 af te bouwenmet circa 30 procent ten opzichte van het aantal bedden in 2008. Deze afbouw willen we mogelijkmaken door de intensivering van ambulante zorg. Afstemming met en substitutie naar de eerste lijn isdaarbij het uitgangspunt. Zorg thuis in de ggz vraagt om een versterking van de eerste lijn, bijvoorbeeldmet de inzet van de POH-ggz en de introductie van de basis-ggz (zie verder hieronder). Daarnaast gaathet om het ontwikkelen en inzetten van e-health en zelfmanagement. Het is niet een doelstelling vanDe Friesland Zorgverzekeraar om geforceerd gespecialiseerde klinische capaciteit af te bouwen; hetafbouwen moet passen binnen het uitgangspunt van een toekomstbestendige en duurzame ggz vooronze klanten. Bedden die worden ingezet ten behoeve van klanten met een lagere zorgzwaarte kunnenhet eenvoudigst worden afgebouwd.(F)ACT: multidisciplinaire ggzCruciaal voor de herinrichting van de ggz is een betere organisatie van de zorg in de thuisomgeving.Door het herinrichten van de zorg, kan het aantal cliënten dat moet worden opgenomen afnemen en/ofkan de duur van hun opname verkort worden. Onder het thema ‘zorg thuis’ wil De Friesland Zorgverzekeraardaarom een aantal ontwikkelingen stimuleren en faciliteren. Een voorbeeld daarvan is de ontwikkelingvan (F)ACT: Flexible Assertive Community Treatment. Doel van (F)ACT is om patiënten metcontinuïteit te begeleiden, te behandelen en te ondersteunen in hun herstel. (F)ACT-teams zijn breedsamengestelde multidisciplinaire ‘wijkteams’. Patiënten die voorheen vooral op klinische zorg warenaangewezen, worden nu ambulant behandeld en begeleid.Basis-ggzDoor het ontbreken van een goed alternatief worden nog altijd te veel mensen met lichte psychischeproblematiek in de gespecialiseerde ggz behandeld. Ook is er sprake van onnodig langdurig medicatiegebruikbij depressieve klachten. In de komende jaren neemt de zorg in tweedelijns ggz-instellingen afdoordat de ggz dichtbij de cliënt wordt aangeboden. Een deel van deze tweedelijnszorg komt in wijk ofbuurt terecht, en wel in de vorm van basis-ggz. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van online diagnostieken behandeling, geven aanleiding om in samenspraak met zorgaanbieders te zoeken naar demeest effectieve en efficiënte behandelvormen in de eerste lijn voor niet complexe ggz-problematiek.De Friesland Zorgverzekeraar wil de invoering van de basis-ggz actief stimuleren door afspraken te makenmet zorgaanbieders die zorgproducten leveren in het domein van de basis-ggz.Concentratie en spreidingIn het kader van concentratie en spreiding wil De Friesland Zorgverzekeraar specifieke innovatie enregionale samenwerking stimuleren om tot herschikking van het ggz-zorglandschap in Friesland te komen.Waar nodig gaan we daarbij over de grenzen van Friesland heen (bijvoorbeeld voor de zeer specialistischebovenregionale ggz). Deze herschikking wordt binnen Friesland Vooruit ondersteund doorwetenschappelijk onderzoek. De komende jaren wordt onder meer beleid ontwikkeld op het themaziekenhuispsychiatrie. Psychische stoornissen en somatische aandoeningen komen vaak in samenhangvoor. Deze combinatie van klachten kan tot ernstige problemen leiden. Voor deze specifieke cliëntengroepis een samenhangend zorgaanbod essentieel.CrisiszorgDe Friesland Zorgverzekeraar streeft ernaar dat cliënten in een psychiatrische crisis zo snel en goedmogelijk worden behandeld. Tijdens een behandeling moet een (samen met de cliënt opgesteld) signaleringsplanen bijbehorende crisiskaart uitkomst bieden. De kaart heeft een preventieve functie, omdathiermee wordt voorkomen dat een crisissituatie door inadequaat handelen verergert of escaleert.46


Tijdens de behandeling van een (dreigende) crisissituatie maken behandelaars met de cliënt duidelijkeafspraken over medicatie, benadering en maatregelen in (en met) zijn/haar persoonlijke omgeving. Metbehulp van de crisiskaart houdt de cliënt zelf de regie over de behandeling. Het maken van duidelijkeafspraken over crisisinterventie tussen de cliënt en verschillende betrokken hulpverleners, is effectief inhet voorkómen van crisis.6.3.3 Vertaling van strategische doelstellingen naar de ggzToekomstbestendige zorgOnder deze noemer zullen de speerpunten zorg thuis, concentratie en spreiding en de versterking vande basis-ggz aandacht krijgen. Dit zijn de pijlers waarop het zorginkoopbeleid voor de komende jarenrust. Dat gebeurt onder de noemer Friesland Vooruit. Uitgangspunt hierbij is om de zorg die nodig is, opde juiste plek, door de juiste persoon, doelmatig en in goede samenhang te verlenen.Kwaliteit en transparantieDe kwaliteit van ingekochte zorg wordt gemonitord met beschikbare indicatoren. De instrumenten diehiervoor worden ingezet zijn de CQ-index en de ROM (zie ook paragraaf 4.2.2). Bij de inkoop van de ggzis informatie over de effectiviteit en de klantervaring van essentieel belang. Het meten van de effectiviteitvan behandelingen dient gekoppeld te zijn aan de mogelijkheid tot een (landelijke) benchmark. Bijelke klant worden gedurende de behandeling ROM-vragenlijsten afgenomen. Dit heeft primair tot doelde behandeling te ondersteunen en verbeteren en biedt de cliënt daarnaast aanknopingspunten voorzelfmanagement.Zorgprogramma’sDe Friesland Zorgverzekeraar kiest in de zorginkoop van ggz voor zorgprogramma’s; geprotocolleerdebehandelingen voor een bepaald ziektebeeld of stoornis. Uit onderzoeken van onder andere het Trimbos-instituutblijkt dat dergelijke programma’s doelmatiger en effectiever werken dan een willekeurigebehandeling. De zorgprogramma’s beschrijven per doelgroep een gemeenschappelijk behandelprotocolwaaraan de betrokken organisatie, hulpverleners en cliënten zich houden. Deze behandelprotocollenworden per aanbieder en stoornis specifiek ontwikkeld.KlantintelligenceDe komende jaren zetten we sterk in op het ontsluiten van data met betrekking tot de volgende hoofddiagnosegroepen/doelgroepen:mensen met depressieve stoornissen, mensen met schizofrenie enandere psychotische stoornissen, mensen met persoonlijkheidsstoornissen, mensen met angststoornissenen mensen die verslavingszorg nodig hebben. We voeren benchmarks uit op deze hoofdgroepen enonderzoeken daarnaast de dwarsverbanden in de keten en het gebruik van farmacie binnen de ggz. Hetdoel is om onnodige zorgkosten te voorkomen en ongepast gebruik te signaleren.PraktijkvariatieOnderzoek naar praktijkvariatie brengt relevante verschillen tussen aanbieders in beeld. Zo blijken ergrote praktijkvariaties te bestaan binnen de hoofddiagnosegroepen angst en depressie, alcoholverslaving,persoonlijkheidsstoornissen en schizofrenie. Een grote mate van praktijkvariatie zou kunnen wijzenop het ontbreken van consensus over richtlijnen en standaarden binnen de ggz-beroepsgroepen.Ook is het mogelijk een signaal voor onder- of overbehandeling, wat schadelijk kan zijn voor de cliënt.PreventieGgz-preventie (en vroegsignalering op dat terrein) omvat activiteiten die helpen om psychische problemenen/of verslaving te voorkomen. Daarnaast richten de preventieve activiteiten zich op het voorkomendat klachten erger worden. Dergelijke problemen ontwikkelen zich in een aantal fasen; mensenzijn niet meteen ziek of verslaafd. Naast een mogelijke genetische aanleg, bepalen de (fysieke) omgeving,sociale relaties en individuele veerkracht in grote mate of iemand uiteindelijk ziek of verslaafdwordt. Deze omstandigheden zijn te vertalen in risico- en beschermende factoren, waarop met preven-47


tie en leefstijlinterventies direct kan worden ingespeeld. Zo is het risico op het ontstaan van een psychischestoornis of een verslaving te verminderen.Onze inzet richt zich binnen de ggz op het stimuleren van participatief gezondheidsmanagement enzelfmanagement voor een gezonde leefstijl. Vanuit de wijk- of buurtgerichte ketenaanpak zien we veelkansen om mensen te ondersteunen, samen met onze partners. Voorbeelden van preventieve activiteitenzijn begeleiding door het eerder genoemde (F)ACT team. Een ander voorbeeld is runningtherapie,het therapeutisch inzetten van de ‘rustige duurloop’ ten behoeve van mensen met een depressie ofandere psychische klachten.Maatschappelijk verantwoord ondernemenMVO zal in de zorgcontractering in de ggz nadrukkelijke aandacht krijgen met de thema’s e-health enduurzame bedrijfsvoering, zoals beschreven in het ‘Manifest voor een gezonde toekomst van de zorgsector’(zie ook paragraaf 4.4.2).Innovatieve (meerjarige) contractenDe Friesland Zorgverzekeraar stimuleert met andere financiële prikkels en contractinnovatie de bewegingrichting hoogwaardige, doelmatige en toegankelijke zorg. We streven ernaar om met ggz-zorgaanbiedersmeerjarige overeenkomsten aan te gaan en wel met die partijen waarmee sterke synergiebestaat in de realisatie van onze strategische doelen.Toegang tot de ’’versmalde AWBZ” ( WLZ)Het ministerie van VWS heeft de ‘’ versmalde AWBZ’’(WLZ) ook toegankelijk gemaakt voor cliënten dieten gevolge van een langdurige psychische stoornis aangewezen zijn op behandeling of begeleidingvanuit de Zvw respectievelijk Wmo. Binnen de Zvw kan, nadat de verzekerde 365 dagen aaneengeslotenverblijf met behandeling heeft doorgemaakt, een verlengde behandeling worden geboden opbasis van een ZZP-product. Na twee vervolgjaren te zijn behandeld vanuit een ZZP, kan de cliënt via eenCIZ-indicatie toegang krijgen tot de ‘’versmalde AWBZ’’ (WLZ). Eenzelfde traject geldt voor verzekerdendie na de 365 ‘Zvw-dagen’ begeleiding vanuit de Wmo ontvangen. Voor de verlengde toegang totde Zvw via een ZZP kan de verzekeraar een toegangstoets hanteren die de aanvankelijke beoordelingdoor het CIZ vervangt. Deze toets kan uitspraak doen over een rechtmatige toegang, en over de hoogtevan de ZZP.Dementie en psychische problemen bij kwetsbare ouderenSteeds meer mensen hebben te maken met de gevolgen van dementie. Vanaf de leeftijd van 70-75 jaarwordt de prevalentie van dementie hoger dan die van depressie (bron: Trimbos-instituut). Tevens zienwe een grote groep kwetsbare ouderen met psychische problemen als gevolg van eenzaamheid. DeFriesland Zorgverzekeraar zet in op een wijkgerichte aanpak, waarin zowel dementie als andere psychischeproblemen in beeld zijn. In Friesland werken veertig zorgorganisaties samen in de ketenzorg voormensen met dementie in de thuissituatie. Het wijkteam zorgt ervoor dat de oudere op de juiste plekkomt binnen het wijknetwerk. Belangrijke elementen in de aanpak zijn zelfredzaamheid en het oplossenvan de eenzaamheid. Een goede aansluiting met het programma Sociale en medische eerste lijn ishiervoor cruciaal.6.4 Meerjarenperspectief Overige zorg6.4.1 InleidingDoor een groei van de zorgvraag, de transities in de zorg (de Jeugdwet, de overheveling van begeleidingnaar gemeenten en van verpleging en verzorging naar de Zvw) en extra substitutie van laag-complexezorg vanuit de tweede lijn, wordt de verantwoordelijkheid van de eerste lijn groter. De in dezeparagraaf uitgewerkte vormen van ‘overige zorg’ in de eerste lijn hebben een belangrijke rol bij de48


ondersteuning van cliënten en patiënten vanuit de eerste lijn. Het domein ‘Overige Zorg’ omvat de volgendezorgsoorten:• Paramedische zorg• Farmaceutische zorg• Hulpmiddelenzorg• Vervoer• Mondzorg• Geboortezorg (deels ook in ziekenhuiszorg)Overige zorg als ondersteuning en versterking van de eerste lijnOm zorg dichtbij te kunnen realiseren voor de klant is het noodzakelijk de eerste lijn te versterken. Defocus ligt hierbij op het versterken van de rol van de huisarts. Patiënten hebben echter met veel meerzorgaanbieders in de eerste lijn te maken, en dat geldt ook voor de huisarts zelf. Het organiseren vanzorg dichtbij vraagt dan ook om een sterke multidisciplinaire samenwerking, zowel procesmatig, kwalitatiefals inhoudelijk. Om grotere aantallen patiënten te kunnen helpen, moet er voldoende aanbodzijn van de hierboven genoemde overige zorgsoorten. De zorgaanbieders uit deze domeinen moetenzijn toegerust voor nieuwe (zwaardere) patiëntencategorieën, met name mensen met een chronischeaandoening en ouderen. Voor de mondzorg geldt daarnaast dat er meer aandacht nodig is voor demondzorg voor de jeugd vanaf 2 jaar.Integrale zorgMensen met chronische gezondheidsproblemen kunnen in de meeste gevallen beschikken over programma’svoor chronische aandoeningen waarvoor landelijke zorgstandaarden zijn ontwikkeld. Dezezorg wordt aangeboden door zorggroepen. De betreffende patiënten worden getraind in zelfmanagement,met e-health krijgen ze educatie over hun ziektebeeld en praktijkverpleegkundigen geven leefstijladviezen.Patiënten krijgen optimale ondersteuning in zelfzorg door gebruik van de juiste zorg en/ofhulpmiddelen. Een groep als kwetsbare ouderen en hun mantelzorgers of verwanten zijn zo verzekerdvan goede én goed georganiseerde zorgverlening, in alle schakels tussen zorg in de buurt en specialistischezorg.Overige zorg als onderscheidende zorgDe diverse zorgsoorten binnen Overige zorg hebben ook een belangrijke rol in het onderscheidend vermogenvan De Friesland Zorgverzekeraar. Het zijn verstrekkingen waar veel verzekerden gebruik vanmaken. Dit geldt zowel voor mensen met één of meer chronische aandoening(en) en ouderen, als voorverzekerden die relatief gezond zijn. Het gaat in de meeste gevallen om kosten die ten laste komen vanhet eigen risico (met uitzondering van geboortezorg). Voor een deel bepalen deze zorgsoorten de ruggengraatvan de aanvullende verzekeringen (mondzorg, paramedische zorg) en zijn ze medebepalendvoor de keuze die verzekerden maken voor een zorgverzekeraar.6.4.2 Wat zijn de speerpunten voor 2014-2016?Ondersteuning eerste lijn/huisartsenAan de ondersteuning van de eerste lijn, met name de huisarts, geven we vanuit verschillende perspectieveninvulling. Het uitgangspunt hierbij is niet een monodisciplinair aanbod vanuit de individueleverstrekking, maar integrale zorg vanuit de keten. Het gaat hierbij onder meer om het volgende:• Het inrichten en uitbouwen van farmaceutische zorgprogramma’s, waarbij de focus ligt op veilig endoelmatig chronisch gebruik van medicatie en de beoordeling hiervan, het verstrekken van adequatehulpmiddelenzorg en ondersteuning vanuit de paramedische beroepen.• Het stimuleren van FTO en DTO, ter bevordering van samenwerking en deskundigheid van huisartsenen apothekers op het gebied van medicatie (FTO) en diagnostiek (DTO).• De farmaceutische zorg voorbereiden en inrichten op de overgang van grote groepen cliënten vanhet verzorgingshuis of ggz naar de thuissituatie.• Met betrekking tot wondzorg in verband met een ulcus cruris, zoeken we vanuit hulpmiddelenzorg49


aansluiting met zorgbieders binnen ouderenzorg (VVT) en de vaatchirurgie. Hierbij zal ook de afstemmingmet huisartsenzorg en medisch-specialistische zorg nodig zijn voor de juiste zorg binneneen keten.• De focus op – de kwaliteit van – hulpmiddelenzorg , behandeling en zorg bij diabetes, incontinentie(hierbij ligt ook een relatie met geboortezorg), stomazorg en wondzorg, waarbij de meerwaardevoor klant voorop staat.• Substitutie van hoorzorg van de tweede naar de eerste lijn in afstemming met medisch-specialistischezorg en huisartsenzorg.• Het garanderen van ambulancevervoer en spoedzorg, waarbij de uitbreiding van ambulancepostenen de beschikbaarheid van helikoptervervoer het uitgangspunt zijn.• Het garanderen van voldoende zittend ziekenvervoer in verband met het langer thuis blijven vankwetsbare ouderen.• In verband met het capaciteitsvraagstuk bij tandartsen: aandacht voor de organisatie van de mondzorgdoor bijvoorbeeld invoering van taakdelegatie en centralisatie van speciale zorg (bijvoorbeeldvoor de jeugd).Integrale zorgBij het realiseren van integrale zorg gaat het om het versterken van de samenhang in de keten, zowelintra- als extramuraal. De bij Overige zorg opgenomen zorgsoorten worden zowel in de thuissituatie, inhet ziekenhuis als binnen de langdurige zorg aangeboden. De overdracht en afstemming van deze zorgvoor een poliklinisch of klinisch behandelde cliënt is van groot belang. Voor zorgsoorten als kraamzorgof vervoer geldt dat er weliswaar geen intramuraal aanbod is, maar dat een goede samenwerking enoverdracht vanzelfsprekend ook belangrijk is. Dit alles vraagt om integraal beleid. Aan de beoogde integralesamenhang in de keten willen we op de volgende wijze invulling geven:• Paramedische zorg:In het kader van substitutie is paramedische zorg een belangrijk onderdeel in bestaande ketensrond diabetes, CVRM en COPD. Een goed voorbeeld is ClaudicatioNet, een geïntegreerd zorgnetwerkdat patiënten met perifeer vaatlijden, fysiotherapeuten, huisartsen en vaatchirurgen metelkaar in contact brengt. De Friesland Zorgverzekeraar wil een belangrijke bijdrage gaan leveren aande verdere ontwikkeling van ClaudicatioNet. Verder willen we ons gaan richten op bestaande ketenzorgtrajectenten behoeve van reumazorg, revalidatiezorg, zorg voor kwetsbare ouderen in dethuissituatie, mensen met chronische pijn/rugpijnen en de inzet van bekkenfysiotherapie bij incontinentie(hier ligt een link met geboortezorg: klachten voor en na bevalling).• Farmaceutische zorg:Een patiënt heeft te maken met de huisarts en specialist als voorschrijvers, zowel in de huisartsenpraktijk,polikliniek als het ziekenhuis. De medicatie wordt afgeleverd vanuit het ziekenhuis, de politheeken de eigen apotheek. Bij farmaceutische zorg zijn dan ook veel spelers betrokken, met iederhun eigen rol, en tal van overdracht- en afstemmingsmomenten. De richtlijn medicatieoverdrachtin de keten geeft de kaders voor het proces van samenwerking en het Landelijk Schakelpunt (LSP)vult de technische randvoorwaarden voor uitwisseling in. Ook medisch-inhoudelijk is een integralebenadering zeer wenselijk. Dit bevordert de patiëntveiligheid en stimuleert een doelmatig gebruikvan medicijnen. Hieraan wil De Friesland Zorgverzekeraar de komende jaren integraal aandachtbesteden.• Hulpmiddelenzorg en vervoer:Bij deze zorgsoort gaat het om het bevorderen van kwaliteit en doelmatigheid in relatie tot de zorgbij incontinentie en wondzorg met betrekking tot Ulcus Cruris.• Mondzorg:Integrale mondzorg vergt aandacht voor een goede waarneemregeling in afstemming met de HAP/spoedzorg. Daarnaast gaat het om aandacht voor mondzorg voor ouderen en jeugd in de eerste entweede lijn en de overdracht en samenwerking hierbij.50


• Geboortezorg:De Friesland Zorgverzekeraar gaat afspraken maken met verloskundige samenwerkingsverbanden(VSV’s) over zorgpaden, die de klant inzicht geven in de geleverde zorg.6.4.3 Vertaling van strategische doelstellingen naar Overige zorgToekomstbestendige zorgDe betaalbaarheid en houdbaarheid van zorg is binnen de het domein Overige zorg een centraal thema.Juist in de ondersteuning van de eerste lijn kan de geboden zorg vanuit de verschillende verstrekkingende zorg goedkoper maken met ten minste een gelijkblijvende kwaliteit. Creativiteit in het zoeken naaroplossingen in de financiering maken het mogelijk om de verbinding te leggen tussen zorg die uit debasisverzekering wordt gefinancierd en de zorg die uit de aanvullende polissen wordt betaald. Mogelijkhedenom fysiotherapie voor kwetsbare groepen betaalbaar en beschikbaar te houden is hiervaneen duidelijk voorbeeld.KwaliteitOm onze klanten in het keuzeproces te ondersteunen, zetten we in op het transparant maken van dekwaliteit van zorg. ‘Vind uw Zorgverlener’ is een online product dat daar onder andere invulling aangeeft. Klanten kunnen snel en eenvoudig een zorgaanbieder vinden die bij hun situatie past. Op basisvan criteria die een klant belangrijk vindt, krijgt hij of zij een overzicht van de door De Friesland Zorgverzekeraargecontracteerde zorgaanbieders. Per verstrekking stellen we vast welke informatie voor deklant beschikbaar wordt gesteld.PreventieMet betrekking tot farmaceutische zorg legt De Friesland Zorgverzekeraar de focus bij geautomatiseerdezorgprogramma’s die bij het toevoegen van een geneesmiddel voor een patiënt naast de regulierebeoordeling extra toetsen op conformiteit met de richtlijnen. Dit treedt in de plaats van de periodiekemedicatiebeoordeling achteraf. Het toepassen van dergelijke programma’s voorkomt problemen, inplaats van herstelwerk na een periode van onveilig, onjuist of ineffectief gebruik door de patiënt. Dergelijkeprogramma’s worden de komende jaren verder op maat gemaakt voor onze klanten, op basisvan de rapportages die daarvoor worden aangeleverd door de diverse contractpartijen.Met name op het gebied van fysiotherapie en diëtetiek, sluiten wij aan bij de focus op bewegen en voeding.In het kader van de mondzorg zetten we in op de versterking van de jeugdtandzorg en provincialeinvoering van het project Tandje Extra!Bij het verstrekken van adequate (loop)hulpmiddelen willen wij mogelijkheden creëren om bewegen bijouderen zoveel mogelijk te stimuleren en te ondersteunen.Maatschappelijk verantwoord ondernemenKlanten zijn zich steeds meer bewust van de kosten en het maatschappelijk belang van het voorkomenvan verspilling. Daar valt ook de verspilling van geneesmiddelen onder. Verzekerden spreken De FrieslandZorgverzekeraar aan op het voorkomen van onnodige kosten van geneesmiddelen. Uitgangspuntvan ons beleid is dat zo goed mogelijk op maat wordt voorgeschreven en afgeleverd. Op basis van naderonderzoek in de praktijk willen we bekijken op welke wijze wij dit beleid nog verder kunnen versterken.Bij de inkoop van hulpmiddelen voor onder andere mobiliteit, bedden, matrassen, medisch-specialistischeapparatuur en aangepaste stoelen, zet De Friesland Zorgverzekeraar zo veel mogelijk in op hergebruik.Op alle verstrekkingen binnen Overige zorg gaat De Friesland Zorgverzekeraar de mogelijkheid voormeerjarige contracten onderzoeken. We zetten de komende jaren in op het bestendigen en uitbouwenvan digitalisering van het zorginkoopproces. Voor fysiotherapie en oefentherapie is het bestendigenvan de huidige digitale contractering het uitgangspunt.51


Bijlage‘We zullen grote veranderingen niet moeten schuwen. Eenvoorbeeld: in Friesland hebben we bijvoorbeeld op korte termijneen tekort aan huisartsen, maar intussen hebben we nog maar éénanderhalvelijnscentrum Ik roep iedereen op om met ons mee te blijvendenken over de toekomst. Willen we ook morgen goede én betaalbarezorg hebben, moeten we vandaag nog stappen zetten.’Diana Monissen, voorzitter raad van bestuur De Friesland Zorgverzekeraar


Bijlage 1: Samenwerking met AchmeaPer 1 januari 2011 is De Friesland Zorgverzekeraar gefuseerd met Achmea. De Friesland Zorgverzekeraarfunctioneert als aparte divisie binnen Achmea. Hiermee behoudt De Friesland Zorgverzekeraar voorzeker vijf jaar een grote mate van autonomie. In deze divisie zijn ook de zorgverzekerden van FBTOondergebracht.Voor de zorginkoop geldt dat De Friesland Zorgverzekeraar deze zelfstandig uitvoert voor haar klanten.Hiervoor gelden twee uitzonderingen, namelijk de geestelijke gezondheidszorg en de medisch-specialistischezorg. Hier werken wij samen met Achmea en kopen wij voor elkaar in (zie hieronder vooreen nadere toelichting). Tevens geldt een gezamenlijke zorginkoop voor de onderwerpen geriatrischerevalidatiezorg en medisch specialistische verpleging in de thuissituatie. Ook op andere onderdelenzoeken wij naar mogelijkheden voor synergie, bijvoorbeeld op het gebied van facilitaire inkoop, ICT enfinanciën.Geestelijke gezondheidszorgIn de samenwerking met Achmea geldt bij de inkoop van ggz het volgende uitgangspunt: De FrieslandZorgverzekeraar koopt in Friesland de ggz mede namens Achmea, Zorg & Gezondheid in. Alle instellingenmet een hoofdvestiging in Friesland worden gecontracteerd door De Friesland Zorgverzekeraar(mede namens Achmea). Een uitzondering geldt voor de Friese nevenvestigingen van instellingen diebuiten Friesland hun hoofdvestiging hebben, waarmee beide zorgverzekeraars apart afspraken maken.Indien een ggz-instelling per 1 januari 2014 geen vestiging (hoofd- of nevenvestiging) in Friesland heeft,dan vindt de eventuele contractering van deze ggz-instelling voor de verzekerden van De FrieslandZorgverzekeraar plaats via Achmea.Medisch-specialistische zorgIn de samenwerking met Achmea geldt bij de inkoop van medisch-specialistische zorg het volgendeuitgangspunt: De Friesland Zorgverzekeraar koopt in Friesland de medisch-specialistische zorg medenamens Achmea, Zorg & Gezondheid in. Achmea koopt op haar beurt (mede namens De Friesland Zorgverzekeraar)medisch-specialistische zorg buiten Friesland in. Een uitzondering geldt voor het UMCG;beide zorgverzekeraars maken apart afspraken met het UMCG.53


Bijlage 2: Ontwikkelagenda 2014, 2015, 2016In onderstaande tabel hebben we de strategische doelstellingen vertaald naar een doorkijk naar 2014,2015, 2016.Onderwerp 2014 2015 2016ToekomstbestendigezorgUitwerking scenario’s opzeven deelgebieden (onderandere stimuleringsubstitutie, ketenzorg,reallocatie al dan nietgekoppeld aan contractinnovatieOntwikkeling zelfmanagementvoor mensenmet chronische aandoeningen oudere patiëntOpzetten tender/programmavan eisen anderhalvelijnszorgImplementatie scenario’szeven deelgebiedenImplementatie zelfmanagementvoor mensen metchronische aandoening enoudere patiëntImplementatie anderhalvelijnszorgVerdere implementatiescenario zeven deelgebiedenVerdere implementatiezelfmanagement voormensen met chronischeaandoening en ouderepatiëntImplementatie anderhalvelijnszorgKwaliteit entransparantieOntwikkeling en gebruikvan vier kwaliteitskaartenbij zorginkoop 2015Klant informeren overgecontracteerde zorgaanbiedersvia ‘vinduwzorgverlener’Opname onderscheidkwaliteitseisen en aanvullendekwaliteitseisen incontractenAfspraken met zorgaanbiedersover beschikbaarstellen van NHG-accreditatieindicatoren, NI-CE-indicatoren, IKNL-infobij zorginkoop 2015 enverderAfspraken met Frieseziekenhuizen dat zij debeschikbare PROM’sgebruiken voor continuemeting van klantervaringenen resultaten delenmet De Friesland Zorgverzekeraaren ZorgbelangFryslân vanaf 2015Uitbreiden naar tien kwaliteitskaartenen gebruik bijzorginkoopKlant faciliteren in zorgadviesvia ‘vinduwzorgverlener’Geleidelijke verhoging vankwaliteitseisen en aanvullendekwaliteitseisenVoor alle belangrijke aandoeningeneen kwaliteitskaartontwikkeld (minimaaltwintig)Klant maximaal ondersteunenin zorgkeuzes via‘vinduwzorgverlener’Geleidelijke verhoging vankwaliteitseisen en aanvullendekwaliteitseisen54


PreventieUitwerking convenanttussen GGD Fryslân en DeFriesland ZorgverzekeraarIntegrale aanpak gezondeleefstijlVoeding: opstellen en uitwerkenprogramma vaneisen voedselverspilling enbijdrage aan kwaliteit vanlevenIntegraal preventiebeleidvoor zieke en gezondeklantenMVOOrganiseren van MVO-bijeenkomstvoor instellingenAanbieden van een scanvoor aantal instellingenVerduurzaming van voedingter voorkoming vanminder voedselverspilling60 procent van de zorgaanbieders(instellingen) hebbeneen actief MVO-beleid80 procent van de zorgaanbieders(instellingen)hebben een actief MVO-beleidLangdurigezorgVoorbereidingen implementatie‘’versmaldeAWBZ’’ (WLZ)Intramurale capaciteit toekomstbestendigmakenImplementatie geïntegreerdeouderenzorg(intra- en extramuraal)Contract-innovatieVoorbereiden vier pilotscontractinnovatie op hetgebied van chronischezorg, geboortezorg, ouderenzorgen ggzImplementatie pilots, toepassenvormen van contractinnovatieen uitbreidencontractinnovatie op meerderegebiedenUitbreiding contractinnovatie55


Bijlage 3: Hoe richt De Friesland Zorgverzekeraar dezorginkoop in?De veranderde omgeving betekent ook een aanpassing voor de interne organisatie van De FrieslandZorgverzekeraar met betrekking tot de zorginkoop. Het vraagt een andere klantbenadering en eenandere invulling van de zorginkoop. Naast de gebruikelijke service mogen zorgaanbieders van ons hetvolgende verwachten:• Wij zullen het hele jaar door een transparant proces voeren waarin we met grote regelmaat gesprekkenmet de zorgaanbieders houden.• Deze gesprekken dienen enerzijds om de zorginkoopagenda inhoudelijk voor te bereiden, anderzijdsinnovaties te delen c.q. mogelijk te maken. De gesprekken zijn belangrijk voor het onderhoudenvan de relatie.• Wij investeren in de inhoudelijke voorbereiding van de zorginkoopgesprekken, zowel op het vlakvan kwaliteit, de contractinnovatie, als de landelijke ontwikkelingen die een regionale vertaling behoeven.Denk bijvoorbeeld aan het voeren van periodieke materiële en formele controles en maatregelenomtrent gepast gebruik.• Wij zullen tijdig over ons zorginkoopbeleid communiceren met het zorgveld, uiterlijk in juni van hetvoorafgaande jaar, zodat zorgaanbieders hier adequaat op kunnen inspelen.• Wij leggen via kwaliteitsgesprekken en onderhandelingen de gemaakte afspraken vast in de overeenkomst.Deze moet vóór 15 november van het voorafgaande jaar getekend zijn. Zo zijn de zorgaanbiederstijdig in de gelegenheid hun administratief-technische systemen aan te passen aande gemaakte afspraken en kunnen wij de declaraties met ingang van januari van het contractjaarverwerken. Hiermee voorkomen we de noodzaak om tijdelijke bevoorschotting te verstrekken bijbijvoorbeeld ziekenhuizen.• We toetsen periodiek de contracten en voorwaarden op de vraag of de geleverde zorg aan de standvan de wetenschap en praktijk voldoet.56


Bijlage 4: Eisen Nederlandse Zorgautoriteit, ZorginstituutEisen van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)De NZa ziet toe op de naleving van de zorgplicht die zorgverzekeraars hebben richting hun verzekerden.De zorgverzekeraars dienen voldoende zorg in te kopen voor hun verzekerden en deze zorg moetbetaalbaar, toegankelijk en van goede kwaliteit zijn. Er is sprake van een toenemende druk vanuit deNZa op zorgverzekeraars om elk jaar half november inzicht te verschaffen in de polisvoorwaarden enexact aan te geven met welke zorgaanbieders zij wel en niet een contract hebben. Deze NZa-vereistensluiten goed aan bij de inzet van De Friesland Zorgverzekeraar om de integrale keten en het zorginkoopproceszodanig te optimaliseren, dat de contractering tijdig is afgerond en gepresenteerd wordtop www.vinduwzorgverlener.nl. Onze klanten hebben daarmee inzicht in het gecontracteerde zorgaanboden kunnen op basis daarvan keuzes maken. Tevens stelt de NZa eisen aan gepast gebruik, doelmatigheiden rechtmatigheid. Op basis van de formele controles, materiële controles en controles opgepast gebruik – en de hieruit vloeiende acties – moet vastgesteld kunnen worden dat er geen sprakeis van substantiële onrechtmatigheid en ondoelmatigheid in de gedeclareerde zorgverlening. De NZastelt hier als norm voor dat er minimaal met 95 procent betrouwbaarheid kan worden gesteld dat 97procent van de uitbetaalde schade rechtmatig is geweest.Wat doet De Friesland ZorgverzekeraarDe Friesland Zorgverzekeraar heeft de laatste jaren veel geïnvesteerd in het minimaliseren van het risicoop ondoelmatig declaratiegedrag (preventieve maatregelen). Zorginkoop heeft op dit punt contractueleafspraken met de zorgaanbieders gemaakt. Op het naleven van deze afspraken wordt vervolgensweer gecontroleerd. Deze afspraken bestaan onder andere uit:• Maximering van het aantal declaraties.• Substitutie van tweedelijns zorg naar de eerste lijn.• Contracten en voorwaarden worden periodiek getoetst op de vraag of de zorg aan de stand van dewetenschap en praktijk voldoet.• Nadere contractuele afspraken/maatregelen met als doel het bevorderen van gepast gebruik.• Inzetten van modules om gepast gebruik te bevorderen, zoals het farmaceutisch team overleg(FTO) ten behoeve van doelmatig voorschrijven, de module DTO (diagnostisch toetsoverleg) tenbehoeve van het doelmatig aanvragen van diagnostiek en het voorkomen van onnodige diagnostiekaanvragen,en de module diagnostiek VTE (Veneuze trombo-embolie) ten behoeve van hettoepassen van de klinische beslisregel en D-dimeertest bij patiënten met een verdenking op VTE en/of longembolie. Dit laatste geschiedt conform de geldende NHG-standaard DVT, om de diagnoseeventueel uit te sluiten en daarmee onnodige verwijzing naar een specialist te voorkomen.• Uitvoeren van materiële en formele controles.Onlangs hebben 12 zorgpartijen het tweede convenant Gepast Gebruik van Zorg getekend (april 20104),waarmee ze de wil bevestigen om in de praktijk “goede zorg te bevorderen en ongewenste te ontmoedigen”.Zorginstituut NederlandHet Zorginstituut Nederland behartigt het belang van iedereen die op grond van de Zvw en de AWBZ(per 1 januari 2015 “Versmalde AWBZ” (WLZ)) recht heeft op zorg. Een groot deel van het werkterreinvan het Zorginstituut heeft betrekking op de basisverzekering zoals die is vastgelegd in twee belangrijkezorgwetten: de Zvw en de AWBZ. Het Kwaliteitsinstituut (als onderdeel van het Zorginstituut) richtzich op de individuele (gezondheids)zorg; zorg die door professionals of instellingen aan patiënten encliënten wordt geleverd, ongeacht of deze in het basispakket zit of niet. Het Kwaliteitsinstituut richtzich op het verbeteren van de kwaliteit van de gezondheidszorg in Nederland. Ook moet het Kwaliteitsinstituutervoor zorgen dat iedereen toegang heeft tot begrijpelijke en betrouwbare informatieover de kwaliteit van die geleverde zorg. Het Register maakt voor iedereen zichtbaar wat relevantezorgaanbieders, patiënten, cliënten en zorgverzekeraars samen hebben afgesproken over wat goedezorg is voor een bepaald zorgonderwerp 12 .12 Bron: www.zorginstituutnederland.nl.57

More magazines by this user
Similar magazines