(1940) nr. 3 - Vakbeweging in de oorlog

vakbewegingindeoorlog.nl
  • No tags were found...

(1940) nr. 3 - Vakbeweging in de oorlog

Het Zweedse VakverbondJ. Jet Documentatiebureau van het N.V.V. ontleentaan het jaarverslag van het Zweedse Vakverbondo.a. het volgende:Het ledental steeg in 1938 van 840.234 tot897.947 of met 6,9%. Het aantal bij het ZweedseVakverbond aangesloten bonden, het aantal afdelingenen het ledental bedroegen:Dec. Bonden Afdelingen Leden1919 31 2.652 258.9961929 36 4.546 508.1071935 42 6.318 701.1861937 41 7.054 840.2341938 42 7.407 897.947Met ingang van 1 Januari 1939 traden tweenieuwe bonden toe en ging één der aangeslotenbonden een fusie met een tot nu toe niet aangeslotenorganisatie aan.In de school van het Vakverbond werden 19cursussen, alsmede een cursus voor Franse vakverenigingsledengehouden, gedurende in totaal48 weken. Het aantal deelnemers bedroeg 906.Lessen werden gegeven over vakverenigingskennis,economie, Zweedse sociale politiek,boekhouden, sociologie, socialisme en arbeidersbewegingin het buitenland, voedingsgeografie,Internationale Arbeidsorganisatie, statistiek,Zweedse taal en geschiedenis van de Zweedsearbeidersbeweging.Esperanto is goed!E/ speranto is nodig als middel voor actievebestuurders der internationale arbeidersbeweging,het is beslist nodig voor personen, behorendetot een klein volk, welks taal in 't buitenlandslechts weinig gebruikt wordt. Dit is mijnondervinding van meer dan 30 jaren in deZweedse arbeidersbeweging. Een leider van dearbeidersvakorganisatie is en moet zijn arbeidervoor zijn vakgroep. Maar een eenvoudig arbeideris slechts zijn moedertaal machtig. De grote,wijde wereld buiten zijn landsgrenzen is hemveelal onbekend. Doch hoe moet men rechtstreekseinformaties uit deze landen ontvangen?Voor studie in vreemde talen had de arbeiderin zijn jeugd noch tijd noch geld. En als functionarisin de vakbeweging met zijn veelzijdige.arbeid ontbreekt hem nog meer de tijd vooriaalstudie. Voor hem is Esperanto wegens zijneenvoudige grammatica en gemakkelijke buigzaamheidhet middel, daar dit met veel mindermoeite te lezen is dan een andere vreemdetaal. En met behulp van Esperanto kan men veelbeter corresponderen met collega's in verschillendelanden. Het is ook veel eenvoudiger, omiemand te vinden die uit Esperanto vertaalt, endit meestal duidelijker doet, dan iemand dieeen vreemde taal machtig is. Dit heb ik zelfondervonden tijdens mijn buitenlandse reizen enik moet bekennen, dat ik zeer zelden bestuurdersvan vakorganisaties in andere landen ontmoette,die Esperanto reeds goed machtig waren.Maar bijna overal kwam ik zulke oprechte, eenvoudigegeestverwanten tegen, die wel Esperantokenden, zodat ik zeer tevreden ben overde ervaring omtrent de kennis van deze gemakkelijk(eerbare taal.Ernesto Eriksson, Stockholm, voorzitterder Zweedse Spoorwegorganisatie. Uit hetEsperanto vertaald uit Sennaciu/o van Dec.1939 door S. Westra, Wirdum (Friesland).Overleg werknemersvakcentralenL-yén dezer dagen heeft wederom een .ver*gadering der arbeiders=vakcentralen plaatsgevonden, waarop een aantal urgente zaken,verband houdende met de huidige tijdsom*standigheden, is besproken.Met voldoening werd vastgesteld, dat deOpperbevelhebber van Land* en Zeemachtin zijn verordening, op grond waarvan in*woners van elke gemeente des Rijks kunnenworden opgeroepen of aangewezen tot hetverrichten van persoonlijke diensten voorhulp bij militaire werkzaamheden, wel heeftwillen bepalen, dat voor de beloning vandeze werkzaamheden zullen gelden de loon*normen, welke voor overeenkomstige arbeidter plaatse gangbaar zijn.Onderzocht zal worden, of geen nadere(wettelijke) voorzieningen moeten wordengetroffen voor z.g. mobilisatiesslachtoffers.Verslag werd uitgebracht van een gehou*den bespreking op het departement vanDefensie inzake de kostwinnersvergoedingvan hen, die op het tijdstip van hun op*roeping onder de wapenen in de werkver*schaffing waren tewerkgesteld. Voor dezemensen is bepleit, bij de vaststelling van dekostwinnersvergoeding alsnog rekening tewillen houden met de verstrekking vangoedkope levensmiddelen en brandstoffen*toeslag, gelijk zulks reeds geschiedt bij hen,die in de steunregeling waren opgenomenten tijde van hun oproeping.Voorts is bepleit, voor de bouwvakarbeidersop een of andere wijze rekening te willenhouden met de vacantie* en feestdagenbon*nen, die aan deze arbeiders in het bedrijfs*leven worden verstrekt als loonreserveringvoor de feestdagen en de vacantieweek inhet bouwbedrijf.Reeds is verkregen, dat de 5% duurtetoe*slag, die aan de gesteunden is toegekend,ook zal gelden voor de gesteunde werk*lozen, die thans gemobiliseerd zijn. Zulksis ook verkregen voor de z.g. Kerstgave.Over een regeling van vergoeding voorongehuwde militairen is nog overleg methet departement van Defensie gaande.Kennis werd genomen van een brief vanden minister van Economische Zaken, waar*in deze bewindsman in antwoord op eenadres der vakcentralen mededeelt, dat hijaanleiding heeft gevonden, geen bezwaar temoeten maken tegen een verhoging van deprijs van Wales*anthraciet met 25 cent perH.L. en van Belgische anthraciet met 10cent per H.L. op grond van de enigermategestegen kostprijs voor de detailhandelaren.In verband met een tot den minister ge*richt verzoek, om ook de prijs van Nederlandseanthraciet met 10 cent per H.L. teverhogen, wordt een uitgebreid accountants*onderzoek ingesteld. „Het prijspeil vanbrandstoffen zal door mij met de grootsteaandacht worden gevolgd in verband metde belangen, die hiermede voor alle lagenvan de Nederlandse bevolking verbondenzijn", aldus besluit de minister zijn brief.Besloten werd, bij de aangesloten vak*bonden te informeren, of er in de resp. be*drijfstakken aanleiding bestaat tot het be*vorderen van het op groter schaal instellenvan wachtgeldregelingen voor arbeiders, dieten gevolge van de huidige bijzondere tijds*omstandigheden tijdelijk werkloos worden.Het is bekend, dat de Overheid bereid is,deze wachtgeldregelingen in belangrijkemate te subsidiëren.Een studiecommissie uit de vakcentralenis ingesteld ter bestudering van de vraag,wat er dient te geschieden om stagnatie inde volkswoningbouw in mobilisatietijd zo*veel mogelijk te voorkomen.BedrijfsradenJ7l et instituut der bedrijfsraden genietin de kringen der moderne vakbewe*ging grote belangstelling. Ten behoevevan de lezers van De Vakbeweginglaten wij hieronder een overzichtje vol*gen van de 18 thans bestaande bedrijfs*raden.Bedrijfsklasse U. Bedrijfsraad in deDiamantindustrie.Bedrijfsklasse HL Bedrijfsraden in hetBoekdrukkers* en Rasterdiepdrukbe*drijf; in het Chemigrafisch bedrijf; inhet Lithografisch bedrijf.Bedrijfsklasse IV. Bedrijfsraden in hetBouwbedrijf; in het Schildersbedrijf;in het Stucadoorsbedrijf; in het Steen*en Houtgranietbedrijf.Bedrijfsklasse VI. Bedrijfsraad in deKlompenindustrie.Bedrijfsklasse IX. Bedrijfsraad in deSchoenindustrie.Bedrijfsklasse XI. Bedrijfsraad in hetLoodgietersbedrijf.Bedrijfsklasse XVII. Bedrijfsraad in deSigarenindustrie.Bedrijfsklasse XVIII. Bedrijfsraad inhet Kappersbedrij f.Bedrijfsklasse Landbouw. Bedrijfsradenin het Landbouwbedrijf in OostelijkZeeuws* Vlaanderen; in het Land*bouwbedrijf in Westelijk Noord*Brabant; in het Tuinbouwbedrijf inNoord=Holland; in het Tuinbouwbe*drijf in Zuid=Holland; in het Bloem*bollenbedrijf.Wij stellen ons voor, in de toekomstde totstandkoming van nieuwe bedrijfs*raden in ons blad te vermelden. J.39


Algemeen verbindend verklaren vancollectieveMr. Dr. S. Mok. Het algemeenverbindend en het onverbin:dend verklaren van bepalingenvan collectieve arbeidsovereenkomsten.Haarlem 1939.Met het onderwerp van ditproefschrift heeft de schrijvereen gelukkige keuze gedaan.Actualiteit en belangrijkheidwaarborgen een meer algemene belangstelling dan in de regel aan academi*sche proefschriften ten deel valt.Actueel is de zaak geworden door deinvoering van de wet van 25 Mei 1937,S. 801, op l October 1937. Het geldthier niet een kortstondige actualiteit,maar de langzaam maar zeker aan*groeiende reeks van algemeen verbin*dend verklaarde collectieve arbeids*overeenkomsten geeft aan het onder*werp een steeds groter betekenis.Ongetwijfeld was het onderwerp geens--zins nieuw te noemen. Reeds dadelijk,toen in het begin van deze eeuw decollectieve arbeidsovereenkomst deaandacht vroeg van de juristen en vanhen, die zich met de sociale politiekbezig hielden, werd de algemeen ver*bindendverklaring gezien als de conse*quentie van de ontwikkeling van clitinstituut. In een beknopt, maar helderoverzicht geeft de schrijver een beeldvan de juridische en economische strijd,die over dit denkbeeld in de loop vanongeveer dertig jaren hier te lande inwoord en geschrift is gevoerd.De schrijver heeft aan zijn werk eenin verschillende opzichten beperkte op*zet gegeven.Een zuiver theoretische behandelingwerd noodzakelijk door het feit, dat dewet ten onzent nog zo goed als geentoepassing had gevonden op het ogen*blik, dat dr. Mok de bewerking vanhet beschikbare materiaal moest be*eindigen.Voorts beperkte hij zich strikt tot heteigenlijke gebied van het arbeidsrecht.De sociaal*economische, maar ook detoch ongetwijfeld belangrijke staats*rechtelijke zijde van het onderwerp liethij uit beginsel buiten beschouwing.Men kan betreuren, dat daardoor ver*schillende interessante aspecten vanarbeidsovereenkomstenhet vraagstuk niet belicht zijn, daar*tegenover moet men erkennen, dat hetboek door deze werkwijze meer eengesloten geheel is geworden dananders het geval zou zijn geweest.Het heeft de grote verdienste, eenduidelijke en bruikbare samenvatting tegeven van al het materiaal, dat voorde toepassing van deze wet aanwezigwas op het ogenblik, dat zij haar wegin de werkelijkheid aanving.Niettegenstaande deze bij uitstek opde practijk der wetstoepassing gerichtewerkwijze is de schrijver aan de meeralgemene, theoretische gezichtspuntenniet met stilzwijgen voorbijgegaan. Eenbespreking van het rechtskarakter vande algemeen verbindendverklaring gaataan de meer in bijzonderheden tredendegedeelten van het boek vooraf(hoofdstuk III, § 2) en het ligt voorde hand, dat de belangstelling van denjurist in het bijzonder naar dit deelvan de beschouwingen uitgaat.Immers, van de drie doelstellingen, diede schrijver op blz. 40 voor de alge*meen verbindendverklaring aangeeft,is de laatste zeker wel van het meestprincipiële belang.Drieërlei doelHij verklaart daar, dat men vóór 1914met de algemeen verbindend verklaringtweeërlei beoogde: zij zou het middelzijn om de c.a.o. uit te breiden totallen, die krachtens hun sociaal=econo*mische positie tot de invloedssfeer vande c.a.o. behoren, en zij zou de c.a.o.beschermen tegen concurrentie vanbuitenstaanders.Later kwam de gedachte van decentralisatievan de arbeidswetgevingmeer op de voorgrond te staan en dezeis in de tegenwoordige tijd één van debelangrijkste elementen in de ontwikke*ling van het arbeidsrecht geworden. Debetekenis van de algemeen verbindendverklaarde c.a.o. als nieuwe rechtsbronis het dus wel in de eerste plaats, dieonze aandacht mag trekken.Bij de behandeling van deze algemenevragen sluit de schrijver, zich uit deaard der zaak nauw aan bij de Duitsewetenschap. De Tarifvertragsverord;NIEUW RECHTIV'HET ALGEMEEN VERBINDEND ENHET ONVERBINDEND VERKLARENVAN BEPALINGEN VAN COLLEC-T1EVE*ARBEIDSOVEREENKOMSTENDOOMMR. DR. S, MOKHAARLEM — H- B. TJEENK WlLUÏtK; A ZOO» N.Vnung,die van 27 December 1918 totl Mei 1934 in Duitsland heeft gegol*den, heeft een zo grote invloed op deontwikkeling van het denkbeeld vande algemeen verbindendverklaring iniNederland gehad, dat onze wet niet tebegrijpen is zonder terug te grijpen opde Duitse wetenschap en de Duitsepractijk in dat tijdvak.In overeenstemming met de in Duits*land heersende mening beantwoordtde schrijver de vraag naar het rechts*karakter van de algemeen verbindend*verklaring met de stelling: De algemeenverbindendverklaring is een daad vanwetgeving. En wanneer dan in aan*sluiting daaraan gevraagd wordt, wiedan wel die daad van wetgeving ver*richt, dan luidt zijn antwoord zonderaarzeling en alweer in overeenstem*ming met de indertijd heersende Duitsetheorie: de minister van SocialeZaken. 1 )Daarover moge hier een enkele opmer*king een plaats vinden.Betekenis der vakverenigingenHet schijnt mij vooralsnog toe, dat opdit punt een belangrijk verschil bestaattussen het vroegere Duitse en hettegenwoordige Nederlandse recht enwel in die zin, dat naar ons recht aande organisaties van arbeiders en werk=x ) blz. 41: „De minister, die een c.a.o. al*gemeen verbindend verklaart, schept, daar»toe gemachtigd door den wetgever, objectiefrecht "jl\40


Voorzitter van het Curatoriumder Troelstra-School, bepleitde oprichtingj/anIEUGDSCHOLENIn deze wereld vol verwarring endreiging, in deze periode van steedsgroeiende spanning, die reeds enigejaren het Europese leven beklemt, zijnkennis en inzicht van het hoogste gewicht.Zij alleen kunnen de macht dermisleidende leuzen, die in deze zorgvolletijden zo licht aanhang vinden,breken, zij alleen kunnen de weg wijzenuit de „bezefen wereld", waarin wijleven.Daartoe is vóór alles inzicht nodig inde problemen van staat en maatschappij.Wetenschap kan ons helpen, vooralthans.Het woord van den ouden Grieksen wijsgeermogen wij indachtig zijn: „Wetenschapis een sieraad in de gelukkigedagen van voorspoed, zij is in tegenspoedeen toevluchtsoord".In dit toevluchtsoord zult gij u deze vijfweken terugtrekken. En in de loop vanhet volgend jaar, tussen de gewonebezigheden door van elke dag, zult getelkens weer daar een aantal uren vertoeven,om er u te sterken voor dekomende arbeid en strijd in meer gunstigetijden. Dit zal toewijding van uvragen, werkkracht en zelfbeheersing.Hier wordt van u geëist ingespannenluisteren, nadenken, verwerken. Want, omtot deze kennis te geraken, heeft menniet genoeg aan een redevoering, methoeveel pathos en overtuiging ook uitgesproken;hiervoor kunnen geen lossecursussen dienen van één of twee avonden,geen weekend, waarop wereldproblemenin een notedop worden opgediend.Misschien dat deze de belangstellingder massa even kunnen wekken.Maar hun waarde is zeker gering, alszij niet de inleiding kunnen worden totverdere studie, liefst onder goedeleiding. Het gehoorde vervliegt, of laatslechts een flauwe herinnering achter.Vóór alles is grondige kennis nodig voorhen, die leiding moeten geven aan dearbeidersbeweging, aan het kader. Eengoed geschoold kader is voor onze bewegingeen eerste vereiste. Als zij daarvoorniet zou zorgen, zou aanwinst inmacht en invloed meer te vrezen zijndan te waarderen. Met de groeiende2 Januari vond de opening plaats van de tiende cursus van de Troelstra-School. Doordat de militaire autoriteiten eind December beslag haddengelegd op het Troelstra-Oord te Beekbergen, moest de school verplaatstworden naar Avegoor.Dit was niet het enige nadeel, dat van de bijzondere omstandighedenondervonden werd. Door de mobilisatie van deze nazomer was het aantalcandidaten voor de eerste klasse geringer dan in andere jaren en van detoegelaten leerlingen konden de gemobiliseerden geen studieverlof krijgen.De eerste klasse telt dit jaar daardoor slechts 11 deelnemers.Ook de andere klassen zijn door deze omstandigheid gedund, zodat de2de slechts uit 11, de 3de uit 10 en de 4de uit 11 leerlingen bestaat.Enkele leerlingen van vorige cursusjaren zijn niet bevorderd, wegens hetmaken van onvoldoende taken. Zij vormen gelukkig een uitzondering. Eris in 't algemeen met animo gewerkt. Niet minder dan 3694 taken werdeningeleverd en door de docenten gecorrigeerd.Zoals elk jaar, hield de voorzitter van het Curatorium een openingsrede.Dit geschiedde voor het eerst door den heer A. Reitsma, directeur vande Gemeentelijke Kweekschool te Rotterdam, die dr. J. Hemelrijk dezezomer als presidenttcurator opvolgde.Van de rede, welke Reitsma gehouden heeft, geven wij hierbij verslag.Red. „De Vakbeweging".macht moet een uitbreiding van eensterk, kundig kader gepaard gaan, ofmen zou op de duur eigen opstuwendekracht niet beheersen.Daarom werd tien jaren geleden op initiatiefvan de Centrale Arbeidersverzekerings-en Depositobank de Nederlandsearbeidersbeweging een eigen opleidingvoor het kader geschonken, de tegenwoordigeTroelstra-School, waaraan laterals vooropleiding de Plaatselijke Kaderscholenen de Centrale Kaderschool werdentoegevoegd, terwijl het Instituut voorArbeidersontwikkeling door zijn Arbsidersavondscholenop nog eenvoudigertrap aan de voorbereiding medewerkt.Hoezeer de kaderschool gezien werd alste voorzien in een behoefte, blijkt uit hetwoord, bij haar oprichting gesprokendoor den vertegenwoordiger der arbeidersbeweging.Hij zei: „Indien we morgenaan de dag de macht kregen om desocialisatie door te voeren, zouden wemet de handen in het haar zitten. Wantwe zouden niet weten, waar we de bevoegdeen deskundige mensen vandaanmoeten halen".Is thans na tien jaren een belangrijkeverbetering gekomen? Wel is in menigopzicht de invloed der arbeidersbewegingtoegenomen. Haar politieke machtis belangrijk vergroot. Zij heeft haar vertegenwoordigersthans in de regering deslands, in het bestuur der grootste steden,zowel als in dorpen en op het platteland.BestuursarbeidOp elk gebied van ons nationaal levenheeft zij meer en meer een stem in hetkapittel gekregen en wordt van haarpractische bestuursarbeid gevraagd,waarvoor kennis nodig is. Hiervoor iskaderopleiding noodzakelijk. Wordt ditvoldoende ingezien?Toen Theo Thijssen een dezer dagen aftradals bestuurder van de Bond vanNederlandse Onderwijzers heeft hij eenbelangrijke rede uitgesproken. De toestandvan ons Nederlands onderwijs behandelend,zeide hij o.a.: ,,Er is in onsland een grote gaping tussen de verantwoordelijkheden,die de staat eikenburger oplegt, en de wijze, waarop dieburger door onderwijs op die verantwoordelijkhedenwordt voorbereid."Wij zouden dit gezegde kunnen toepassenop de voorbereiding, die in het algemeenaan ons kader geschonkenwordt voor de verantwoordelijke taak,die het zich op de schouders ziet gelegd.Ook hier is een gaping, deels, 't is waar,voortvloeiend uit het onvoldoendeonderricht, dat de staat zijn aanstaandeburgers biedt. Maar daarachter mogenwij ons niet verschuilen, daarmee is de42


H. J. MeyerSecretaris Alg. Ned. Bondvan Handels- en KantoorbediendenEnige tijd geleden heeft de Alge*mene Nederlandse Bond vanHandels* en Kantoorbediendeneen program van actie vast*gesteld.Aan één der punten van dit programwillen wij in De Vakbeweging enigeaandacht schenken, omdat bij dezeactie de gehele Nederlandse burgerijen dus ook de modern georganiseerdearbeiders betrokken zijn. Wij hebbenhet oog op het streven van de Alge*mene naar een winkelsluiting om zesuur op de Zaterdagen, een streven, datzeker voor verwezenlijking vatbaar is,wanneer daarbij op de volledige assis*tentie en medewerking van de arbei*ders en (vooral) van hun vrouwen ge*rekend mag worden.Voorop stellen wij daarbij, dat dezeactie niet zo maar uit de lucht is ko*men vallen, doch dat zij een fase vormtin de sedert 1906 gevoerde strijd vooreen menswaardige arbeidstijd voortienduizenden klassegenoten.Jarenlang heeft het er met de arbeids*tijd van het verkopend personeel (envan de meeste hunner werkgevers)droevig voorgestaan. De ouderen onderons kunnen zich nog ongetij f eld de tijdherinneren, dat de winkels alle dagenin de week tot 10, 11 uur, ja zelfs totmiddernacht geopend waren, terwijlhet 's Zaterdags nog later werd en inheel veel gevallen ook des Zondagsgewerkt werd.Onmiddellijk na zijn oprichting is deAlgemene de strijd tegen deze onmens»waardige toestanden begonnen. Hij haddaarbij te kampen tegen veel vooroor*uurw i n kei si uit inop Zaterdagdeel en misverstand, vooral als gevolgvan het feit, dat de grote meerheid dermiddenstanders de gedachte koesterde,dat vervroeging van het sluitingsuurook vermindering van het debiet be*tekende. Daarbij kwam nog, dat de di*reet belanghebbende werknemers prac*tisch aan deze strijd niet konden deel*nemen, omdat zij pas tegen het mid*dernachtelijk uur vrij waren.Toch heeft men doorgezet, dikwijlsop romantische en luidruchtige wijze,met als resultaat, dat eerst aarzelend,doch langzamerhand in vlugger tempo,gemeentelijke verordeningen tot standkwamen, welke het geopend zijn vanwinkels enigermate beperkten.Amsterdam ging voorop en bepaalde in1910 het sluitingsuur gedurende de eer*ste vijf werkdagen op 9 uur en des Za*terdags op.... 12 uur.Enige jaren later brak de wereldoorloguit en de daaruit voortvloeiende rant*soenering werkte sterk stimulerend inde richting van een nog grotere beper*king.Congres van de AlgemeneToen onder de drang van zekere ge*beurtenissen de Arbeidswet*1919 werdafgekondigd, hoopten ook de verko*pers en verkoopsters eindelijk eens vande misère van de lange arbeidstijd ver*lost te worden.Zij waren nog zo naïef, te veronder*stellen, dat de bepalingen van deze wetnu ook wel spoedig op hen van toepas*sing zouden worden verklaard, doch deervaring heeft geleerd, dat daarop elfjaren moest worden gewacht en toenwerd niet de 48*urige werkweek afge*kondigd, doch de 53*urige.De in die zelfde tijd afgekondigde Win*kelsluitingswet bepaalde het sluitings*uur van Maandag tot en met Vrijdagop 8 uur en op Zaterdag op 10 uur. Ditbetekent, dat in de practijk aan dewinkelbedienden iedere gelegenheid(behoudens op Zondag) tot het bijwo*nen van bijeenkomsten, concerten entheatervoorstellingen wordt onthouden,vooral omdat het werktijdenbesluitvoor winkels bepaalt, dat het personeelde klanten, die om 8 uur (10 uur) inde zaak zijn, ook nog mag helpen.Hier heeft men nu een van de verkla*ringen, waarom de Algemene sedertenige tijd een krachtige agitatie voorwinkelsluiting om zes uur op Zaterdagheeft ingeluid.Maar er zijn nog meer redenen en eender voornaamste daarvan is, dat, door*dat een groot deel der consumentendes Zaterdags om l uur 's middags vrijis en het aantal dergenen, die vroegerdan Zaterdag, het loon ontvangen,steeds groter wordt, er geen behoeftemeer is aan een sluiting der zaken om10 uur. In dit verband is het goed, opte merken, dat het steeds de verbazingvan vreemdelingen opwekt, dat op dedag, dat de overgrote massa van hetpubliek 's middags om l uur vrij is, hetwinkelpersoneel de langste arbeidsdagheeft van de ganse werkweek.En wat voor het verkopend personeelgeldt, geldt in nog sterkere mate voorde winkeliers, die na sluiting nog aller*hand administratieve en andere bezig'heden hebben te verrichten.46


Zoals de lezer dus merkt, zijn de mo*tieven voor deze actie zeer reëel. Watde vorm van de actie betreft, onder*scheidt deze zich van vroegere acties,welke er op gericht waren, door on*middellijk ingrijpen van de Overheidtot beperkende maatregelen te komen.De bondsleiding van de Algemene iser zich n.l. van bewust, dat geen maat*regelen moeten worden getroffen, waar*van het bedrijfsleven schade zou on*dervinden. Daarom (en omdat hiersprake is van een belangengemeen*schap met de werkgevers) is besloten,deze actie voorlopig te voeren doormiddel van opvoeding van het kopendpubliek. Dit kopend publiek wordtaangespoord, zijn koopgewoonte inzoverre te wijzigen, dat op Zaterdagwordt ingekocht vóór zes uur desavonds.Hierbij zijn de hulp en medewerkingvan onze kameraden (en hun vrouwen) inde moderne arbeidersbeweging voor onsvan onschatbare waarde. Als zij bereidzijn, aan onze oproep gevolg te geven enmeer nog als zij bij het doen van hun inkopenaan den winkelier en diens personeelzouden willen verklaren, waarom zijvóór zes uur kopen, dan wordt het tijdstip,waarop ook de bediende in de winkeléén vrije avond in de week zal hebben, bespoedigd.Dit zal temeer effect hebben, nu ookin werkgeverskringen de stemmen, diepleiten voor een zes*uur*sluiting op Za*terdag, steeds groter in aantal worden.De Vereniging van Grootwerkgevers inhet Winkel* en Magazijnbedrijf heefthaar sympathie met deze actie betuigd.De Middenstandsbonden houden opdit ogenblik in hun afdelingen een en*quête over dit vraagstuk. In de perswordt over de zes*uur*actie niet alleendoor ons geschreven, doch ook dooranderen.Wij vertrouwen er op, dat de kleineongemakken, die (in het begin) uit eenvervroegde sluiting op Zaterdag zullenvoortvloeien, onze kameraden niet zul*len weerhouden, ons streven te steu*nen, opdat in navolging van een aantallanden straks ook in Nederland dewinkels op Zaterdag om zes uur geslo*ten zullen worden.Wij geloven een beroep te mogen doenop alle modern georganiseerden om tebreken met de sleur, die voor hen geenvoordeel oplevert, doch die voor eengrote massa werknemers betekent: ver*korting van de te lange arbeidstijd endus meer levensvreugde. Daarom:Moeder, zuster, t0nte, buur,Koopt Zaterdagsavonds vóór zes uur!VREDESKALENDER 1940De toekomst wordt voorbereid door de dromers, de utopisten,door hen, die het oog durven te vestigen op betere dingen dande ellendige werkelijkheid van heden.Voorwaarden voor een rechtvaardige vredeDriedaagsestudieconferentieweken geleden is in een communisque van de afdeling Nederland van deWereldbond der Kerken (voor de verzoe»ning der volken) terloops van de voorberei»ding van een studieconferentie inzake deopbouwactie voor een rechtvaardige vredemededeling gedaan.Aangaande deze conferentie vernemen wijnog nader, dat deze organisatorisch nietvan enige bestaande vredesorganisatie uit»gaat, doch dat van alle belangrijke vredes»organisaties in Nederland vooraanstaandepersonen aan deze conferentie deel zullennemen, o.a. van Volkenbond en Vrede, deWereldbond der Kerken, de InternationaleVredes*Campagne (waarbij o.a. het N.V.V.is aangesloten), de R.K. Vredesbond, deNew Commonwealth»groep en de Oxford*groepbeweging. Deze conferentie zal op 12,13 en 14 April a.s. worden gehouden en ver»moedelijk te Den Haag.Wanneer deze conferentie zal slagen, zoalsEen winstbelastingL/e minister van Financiën, Jhr. Mr.De Geer, heeft bij de Tweede Kameringediend een ontwerp van wet be*treffende de heffing van een winst»belasting. Aan de Memorie van Toe;lichting tot dit ontwerp ontleent hetDocumentatiebureau van het N.V.V.o.a. het volgende:Onder de naam „winstbelasting" zalworden geheven een directe belasting,waaraan onderworpen zullen zijn:a. de binnen het Rijk gevestigde naam»loze vennootschappen, commanditairevennootschappen op aandelen, coöpe*ratieve verenigingen en onderlingeverzekeringsmaatschappijen; b. debinnen het Rijk gevestigde verenigin*gen, die een bedrijf of beroep uit*oefenen.De tot nu toe geheven dividend* entantièmebelasting, welke de uitgedeeldewinsten betrof, zal worden ingetrokken.De belangrijkste vraag, welke zich bijeen winstbelasting voordoet, is: Watwordt onder „winst" verstaan? Deminister heeft gemeend, zich bij deomschrijving van het winstbegrip temoeten losmaken van de inkomsten*belasting, terwijl hij er voorts naarheeft gestreefd, aan de afschrijvings*politiek van vennootschappen etc. zoweinig mogelijk belemmeringen in deBenjamin Franklin (1706—1790Jde initiatiefnemers verwachten, hoopt menvoldoende overeenstemming te bereikenvoor de instelling van een permanent stu»diecentrum ter nadere uitwerking van demet de toekomstige vrede samenhangendevraagstukken.Van deze vraagstukken zouden de juri»dische slechts in beperkte mate deel uit*maken, aangezien dit terrein reeds onder»werp is van een studiecommissie van deNederlandse Vereniging voor Volkenbonden Vrede.De samenwerking van de vredesbeweging,die in ons land altijd nogal moeilijkhedenopleverde, is dus onder de druk van detijdsomstandigheden — zij het officieus -tot stand gekomen. Men zou de vergelijkingkunnen trekken met de Nederlandse Anti»Oorlogsraad, met deze vooruitgang, dat deN.A.O.R. vrijwel uitsluitend uit individuelepersonen was samengesteld, terwijl thansdoor de groei van de vredesbeweging eenwaarlijk representatieve vertegenwoordigingis tot stand gekomen.weg te leggen. Daarentegen heeft hij,door de eis te stellen, dat de waar*dering van de baten en de lasten vande vennootschap overeenkomstig goedkoopmansgebruik dient te geschieden,een waarborg geschapen tegen mis*bruik. Wat goed koopmansgebruik isen wat niet, zal door de jurisprudentiemoeten worden uitgemaakt.Op grond van gemaakte berekeningenmeent de minister de totale belastbarewinst van de binnen het Rijk geves*tigde vennootschappen enz., goede enslechte jaren dooreengenomen, temogen schatten op bijna ƒ 500 millioen'sjaars. Wordt dit geschatte bedragvan ƒ500 millioen aangehouden, danzal het tarief van de winstbelasting,ten einde een opbrengst te verkrijgenvan ƒ50 millioen, hetgeen ruim ƒ20millioen hoger is dan die van de divi»dend* en tantièmebelasting, op 10 pet.moeten worden gesteld 1 ). Voor deheffing van opcenten, ten bate vande gemeenten, ter schadeloosstellingvoor de vervallen opcenten op dedividend* en tantièmebelasting, zalbinnenkort een afzonderlijk ontwerpworden ingediend.] ) Het tarief der dividend» en tantième»belasting bedraagt 12,05 pet, terwijl deopbrengst voor 1940 geraamd wordt opƒ 40 millioen.47


Uit eigen kampHoofdbesturenvergaderingN.V.V.V_y p 26 Januari j.l. vond te Utrecht eenhoofdbesturenvergadering der bij hetN.V.V. aangesloten bonden plaats, onderleiding van E. Kupers.De verrichtingen van het Verbondsbestuurover het vierde kwartaal 1939 werden goed»gekeurd. Naar aanleiding van de in devorige hoofdbesturenvergadering gehoudendiscussie over de uitvoering van de socialeverzekering werd thans met grote meerder*heid van stemmen het standpunt inge*nomen, dat de uitvoering van de socialeverzekering niet in handen van de bedrijfs*raden dient te worden gelegd.Ten aanzien van het lidmaatschap vancommunisten en fascisten van de modernevakbeweging werd een resolutie aangeno*men, welke hieronder in haar geheel wordtafgedrukt.Op voorstel van het Verbondsbestuur be»sloot de vergadering tezamen met deS.D.A.P. voorlopig een bedrag van ƒ 5.000,—beschikbaar te stellen voor de zo held*haftig strijdende Finse arbeidersbeweging.Tevens werd besloten, uit de middelen vanhet N.V.V. een bedrag van ƒ8.000— uitte trekken voor hulpverlening aan de in*heemse vakbeweging in Indonesië. Ditbedrag zal in drie gedeelten, namelijk inde jaren 1940, 1941 en 1942 wordenverstrekt.Ten slotte werden enkele veranderingen inhet reglement voor het pensioenfonds bestuurdersN.V.V. goedgekeurd.Resolutie inzake verbod van hetlidmaatschap van moderne vakorganisatiesvoor leden en aanhangersvan extremistischepartijenIn de op 26 Januari j.l. gehouden hoofd»besturenvergadering van de bij het N.V.V.aangesloten organisaties werd de volgenderesolutie aangenomen:De vergadering van de Hoofdbesturender bij het N.V.V. aangesloten organisaties,spreekt haar scherpe afkeuring uit over deschandelijke aanval, welke Rusland op hetdemocratische Finland heeft gedaan, waar*door overduidelijk is gebleken, dat er tus*:sen de nationaal*socialistische en commu*nistische methoden niet het minste verschilmeer te constateren valt,Uit het feit, dat de Communistische Partijin Nederland zelfs dit optreden van Rus»land in elk opzicht verdedigt, blijkt op*nieuw, dat er een onoverbrugbare kloof be*staat tussen het doel en het streven van deCommunistische Partij Nederland en debeginselen van de moderne vakbeweging.De vergadering bevestigt de resolutie, diede Hoofdbesturenvergadering van 3 Novem*b er 1933 heeft aangenomen, waarin eenklemmend beroep wordt gedaan op de aan*gesloten organisaties, om het lidmaatschapvan fascistische organisaties, van de CommunistischePartij Nederland en van haariieven»organisaties onverenigbaar, te ver»klaren met dat der moderne vakbeweging.De vergadering is van oordeel, dat de reso»lutie van 3 November 1933 in dien zin moetworden uitgebreid, dat ook personen, vanwie krachtens hun optreden moet wordenaangenomen, dat zij zich geestelijk verbon*den voelen met een fascistische of commu»nistische partij of een harer neven»organi»saties, geen lid kunnen zijn van een bij hetN.V.V. aangesloten organisatie.De vergadering dringt er bij de aangeslotenorganisaties op aan, aan deze resolutie uit»voering te geven.Naar een geleide economierider deze titel schreef S. de la Bella ,Tr.voor het Instituut voor Arbeidersontwik*keling een syllabus, welke gebruikt zalworden voor de kadercursussen 1940. Nauiteengezet te hebben, hoezeer vooral delaatste tien jaren de ongebonden economieheeft gefaald, gaat de schrijver na, in welkemate de Overheid op het gebied van heteconomisch leven heeft ingegrepen. Hierbijwordt een opsomming gegeven van totstand gekomen wetten, betrekking heb»bende op het economisch leven. Vervolgenswordt de taak van de Overheid en van debedrijfsraden geschetst, waarna de nood»zakelijkheid van het voeren van een politiek,gericht op vergroting van de welvaart, inhet licht wordt gesteld. Deze politiek is ookhet doel van het Plan van de Arbeid, be*toogt de la Bella.De ontwikkeling „naar een geleide econo*mie" zal, ook wanneer de oorlog zal zijngeëindigd, krachtig dienen te worden be*vorderd. Versterking van de moderne arbei»dersbeweging, in numerieke en geestelijkezin, is daarom dringend geboden, luidt deconclusie.De cursussen, waarin deze syllabus zal wor*den behandeld, zullen worden gehouden teAlkmaar, Haarlem, Hilversum en Middel»burg in Februari, te Amsterdam, Arnhem,Assen, Dordrecht, Enschede, Groningen,Leeuwarden en Utrecht in Maart, te 's»Gra»venhage en Rotterdam in April; de datavoor Heerlen, 's*Hertogenbosch en Zwollezijn nog niet vastgesteld.Het N.V.V. acht het van groot belang, datdeze cursussen uitstekend slagen, en wektdaarom de hoofdbesturen der aangeslotenorganisaties op, er toe mede te werken,dat een flink aantal leden der moderne vak*beweging deze cursussen zal bijwonen.Afscheid F. van de Wa//e/\an de in ons vorig nummer opgenomenlijst van ontvangen telegrammen bij hetafscheid van F. van de Walle kan nog wor*den toegevoegd, dat eveneens telegrammenwaren ingekomen van minister J. W. Al*barda en van dr. L. G. Kortenhorst, voor»zitter van de Rijkscommissie voor Werk*verruiming.LC.A. — Stukadoorsbedrij fl n het artikel van Ant. Pontie over deafwijzing van de verbindendverklaring derL.C.A. Stukadoorsbedrijf, welk artikel isopgenomen in De Vakbeweging van 18Januari j.l., luidt de laatste zin van detweede alinea: Wij kunnen deze beslissingin principieel opzicht appreciëren.Dit moet zijn: niet appreciëren.(TKDIT NUMMER:DE REDACTIE publiceert een aantal cijfersomtrent bouwmateriaalprijzen, lonen, uitkeringenvoor armenzorg, zij herdenkthet 20-jarig bestaan van de Hoge Raadvan Arbeid en wijst op de verbeteringen,welke door minister Van den Tempel zijningevoerd.W. LUBERTI geeft enkele ironische opmerkingenuit Zweden weer.MR. J. MANNOURY bespreekt de dissertatievan mr. dr. S. Mok inzake het algemeenverbindend verklaren van collectievecontracten.A. REITSMA geeft aanwijzingen voor kaderopleiding.W. VAN DER HOEVEN en J. VAN DRIELvertellen van onze cursussen voor eenvoudigekadervorming.H. J. MEIJER bepleit 6 uur-winkelsluitingop Zaterdag.UIT EIGEN KAMP vermeldt o.a. de besluitender hoofdbesturenvergadering van26 Januari.Oud,maar onafhankelijk!Een Levensverzekeringbij de Centrale is enerzijdseen geruststellingvoor Uw gezin. Anderzijdsvormt U daardoor(en nauwelijks voelbaar)een aardig kapitaal, datU op Uw oude dagonafhankelijk maakt.Wendt U voor inlichtingenen tarieven tot deCentrale, een der sterksteen meest solide Levensverzekering-Maatschap-Dijen in Nederland.Arbeiders-VerzekeringRijnstraat 28 - Den Haag

More magazines by this user
Similar magazines