Arbeid (1943) nr. 24 - Vakbeweging in de oorlog

vakbewegingindeoorlog.nl
  • No tags were found...

Arbeid (1943) nr. 24 - Vakbeweging in de oorlog

VRIJDAG 15 OCTOBER 1943 DERDE JAARGANG NUMMER 24WEEKBLAD VAN HET NEDERLANDSCHE ARBEIDSFRONtWORDT GRATIS TOE-GEZONDEN AAN ALLE LEDEN VAN HET N.A.F.Abonnementsprijs voor niet-leden: ƒ 1.25 per half jaar. Adres van redactie en administratie: P. C. HOOFTSTRAAT 178. — Telefoon 2)777 en 22&8I.NIET WILLEN, MAAR TOCH DOEN!Vele Nederlanders, dievoorheen de zotste Amerikaansche„cultuur"-uitwassenjuichend aanvaardden,rollen zichthans op als een egel entoonen hun stekels, wanneerhun iets nieuwsWordt aangeboden, datzijn oorsprong vindt overonze oostelijke grenzenHij of zij. die hart en verstandthans voor nieuwegedachten openstelt, wordtuitgestooten. Zij. die -hethardst over vrijheidschreeuwen, plegen terreur,waarbij uit het loodgeslagen elementen, veelalopgehitst door hen. dieachter de schermen willenblijven voor nietsterugdeinzenEr valt een geestelijkeverwildering waar te nemenen de ,kerkenzijn op Zondag nog nooitzoo vol geweest. Vrouwenmet kinderen op den armworden in de groote stedenof op de perrons bijde bestorming der treinenopzij gesmeten. Bij ditalles hebben de typischreactionnaire elementen,die nimmer van veel gemeenschapszinblijk hebbengegeven, de leiding.Toch dringt het nieuwedoor. omciat het jong enlevenskrachtig is en tegenden wil in van hen diedat nieuwe verafschuwen.Het is een natuurwet dathet oude leven wijkenmoet voor het nieuws Datgeldt evenzeer voor hetkapitalisme in Nederland,dat in staat van ontbindingverkeert.En nu doet zich hethoogst merkwaardige verschijnselvoor. dat mendat nieuwe verwerpt entoch den vorm ervanoverneemt. Laten wij dattoelichten met voorbeeldenuit de practijk vanhet bedrijfsleven, voorbeelden,die voor het grijpenliggen.Het Nederlandsche Arbeidsfrontvormt enschoolt sociale bedrijfsverzorgsters.wier taakhet is door hun levenshoudingen hun socialistische,dus gemeenschapsdaden de vrouwen en meisjes In en buiten de bedrijvenvoor te gaan en te verzorgen. Prompt hierop Is het antwoord gekomenen hebben verscheidene ondernemers van kapitalistischen huize, die2eer waarschijnlijk voorheen de vrouwen en meisjes als een productiefactorJeschouwden evenals de grondstoffen, eveneens vrouwelijke krachten Inlenst genomen, die iets soortgelijks moeten verrichten voor het vrouwelijkePersoneel. Men leze slechts de advertenties In de dagbladen, waarbij de(Teekeniny Koekkoek.)opgeroepen sollicitanten.aan elschen moeten voldoen,waaruit blijkt, datht?t sectarisme weer deakop opsteekt.De Gemeenschap „Vreugdeen Arbeid" van hetNederlandsche Arbeidsfrontin den aanvangmet hoongelachontvangen, thans een besripgeworden voor honderdduizenden— heeft inde bedrijven zeer veel totstand gebracht. Niettegenstaandede vele moeilijkhedenvan dezen oorlogstijdwerden, dank zijde impulsen van het Arbeidsfrontvele verbeteringenaangebracht tofcheil van den werker, heftbedrijf en dus van devolksgemeenschap.Verschillende ondernemers,die persé de Arbeidsfrontgedachteen dadoelstellingen van „Vreugdeen Arbeid" van dahand wijzen, gaan nupractisch precies hetzelfdedoen om het Arbeidsfrontbuiten de deurte houden. Zij bouwen alsverstokte individualisten,ieder voor zich, als het!ware met de stukken vaneen bouwdoos een kleinhuisje, een bedriegeujkeimitatie van het grooteArbeidstrontgebouw. Zijweigeren hardnekkig tagelooven. dat zij in feitedoor hun plotseling opgekomen..sociale" dadendrang.die voortkomt uiteen negatieve levenshouding,iets doen. dat zijniet willenDit verschijnsel nemenwij tn stijgende matewaar. Wij zouden het kunnennoemen de indirect®uitstraling van de Arbeidsfrontgedachte.Warehet Arbeidsfront er nietgeweest, dan zouden diezelfdeondernemers ophet oude kapitalistischekompas hebben doorgezeildWij nemen dit verschijnselmet belangstellingwaar. Op den duurzullen ook bovengenoemdeondernemers naar dengeest socialisten worden, al weigeren zij dit thans te gelooven. Eens zullenzij tot „Betriebsführer" worden en gedragen door een socialistisch verantwoordelijkheidsgevoelmetterdaad de leiders worden van de menschen In hunonderneming. Hier ligt een bijzondere taak voor het Arbeidsfront. datImmers alle werkers wil vereenigen In één grootevan den Arbeid,ledere ondernemer worde aldus de eerste arbeider in het bedrijf.gemeenschapsorganisatia


Oraksnburg herbergde eeregastenNe^erlandsche oorlogsgewonden. kameraadsckappelijkOnlangs berichtten wij uitvoerig over het mooiewerk. dat het Arbeidsgebied Beroepsvorming en Bedrijfsleidingvan het Nederlandsche Arbeidsfrontter hand genomen heeft ten aanzien van de Nederlandschemannen, die in den strijd om het behoud* van Europa gewond of verminkt werden.In het kader van deze werkzaamheden heeft hetArbeidsgebied Beroepsvorming en Bedrijfsleiding inhet vormingsoord ,f>rakenburg" van het Arbeidsfronteen kameraadschapsmiddag georganiseerd,waar een aantal van deze mannen als eeregastengenoodigd waren.•. Vroolijke marschmuziek, ten gehoore gebrachtdoor hei stafkorps van den Nederlandschen Arbeidsdienst,klonk den mannen bij het betreden van debijeenfeestzaal, die niet vlaggen en^bloemen stemmigversierd was. tegemoet.Dr. ir. De Gelder, de leider van het ArbeidsgebiedBeroepsvorming en Bedrijfsleiding, sprak een kortwelkomstiooord, waarna de Arbeidsfrontleider hetwoord nam.Woudenberg wees er op, dat de mannen, diethans als gasten op Drakenburg vertoefden, nietkwamen om gevormd te lüorden. ..Integendeel —zoo zei de Arbeidsfrontleider — wij hebben eerbiedvoor jullie, omdat jullie getoond hebben meer aande gemeenschap te willen geven dan er van te vragen.Dat stempelt jullie tot de ware socialisten,waarmee wij van het Arbeidsfront ons met eenwarmen band van kameraadschap verbondenweten."Voortgaande betoogde Woudenberg, dat het Arbeidsfronthet echter niet bij ivoorden van lof laat.Met behulp der bevoegde Duitsche instanties zalhet Arbeidsfront er, voor zorgen, dat de getoondenniet aan hun lot worden overgelaten, doch doorgeestelijke en lichamelijke opvoeding en scholingof herscholing er voor zal zorgen, dat deze mannenals volwaardige arbeidskrachten weer hun plaatsin het N ederlandsche arbeidsleven zullen innemen.Na de toespraak van Woudenberg, die aandachtigaangehoord en met een krachtig applaus beloondwerd, schaarden de aanwezigen zich aan een gemeenschappelijkenmaaltijd.De middag bracht den mannen een bont ontspanningsprogramma,icaaraan een aantal bekendeartisten hun medewerking verleenden. Het werd.een dag van oprechte kameraadschap, waarvan desoldaten begrepen, dat hij niet berustte op neerbuigendeliefdadigheid, doch op duren plicht.Aandacht voor de rede van .. den Arbeidsfrontleider. Tijdens het openingswoord van dr. ir. De Gelder.(Foto's Arbeid-Griek)BENT U OUD VOOREen man holt naar de tramhalte, waar lijn 7 ophet punt staat te vertrekken. Nog precies op tijdkan hij erin springen en hijgend staat nij op hetachterbalkon uit te blazen van de wedren. De menschenom hem heen merken het. „Hé", denkt er een,„merkwaardig, het is toch nog een jonge vent. Heeftzeker te weinig aan sport gedaan".In het schaftuur wordt gestoeid. Gerrit en Klaashebben elkaar geplaagd met blonde Mientje uit decantine en de plagerij loopt uit op een vriendschappelijkevechtpartij.„Nou. dat wint Gerrit". is de algemeene opinievan de andere kameraden, die Gerrits flink postuuren handen als kolenschoppen monsteren.„We zullen zien!" roept de kleine, maar gespierdeKlaas. ..Doe je jasje maar uit, maat!"In weinig tellen ligt Gerrit onder en kan geen vinmeer verroeren, zóó stevig heeft Klaas hem in zijngreep...Hoe bestaat het!" klinkt van alle kanten verbaasdals uit één mond.Klaas laat los en wat bedremmeld slaat Gerritzich het stof van zijn broek Dit had hij niet verwachten het heeft zijn zelfverzekerdheid ineenseen f linken tik gegeven.„Nooit *an Jiu-Jitsu gehoord?" glimlacht Klaasbreed .Ga dan je licht maar eens opsteken bij hetArbeidsfront. Al na een paar lessen vloer je dengrootster. knaap' : ...Maar ik oen geen lid...", klinkt het dof uitGerrits mond...Hindert niet. dan betaal je een paar kwartjesméér"Gerrit Dijt op zijn tanden en knoopt het in zijnoor ..Nooit weer zóó'n nederlaag", denkt nij verbeten.Bent u oud vóór uw tijd? Neen. nietwaar geenmensch wenscht ouder te zijn dan hij zich voelten in werkelijkheid Is. Eri dit is geen kwestie vanijdelheid'. Integendeel — fit zijn en fit blijven isde moderne eisch die een ieder aan zichzeil stelt.Hoeveel levensgeluk is reeds vernietigd doordatmen te iaat inzag van hoeveel oelan'g het was zijnlichaam gezond en sterk te houden. Hoeveel zelfbewustzijnen zelfvertrouwen ts hierdoor reeds geknakt!En onnoodig geknakt...Kijkt u eens rustig de agenda van „Vreugde enArbeid" door. die elders in dit blad Is opgenomen.en zoekt u daar eens uit welke sporteursus u hetmeest aanstaat. Of wilt u misschien liever wat gaanzwemmen? Dat is ook heel gezond — u kunt zelfsonderricht daarin krijgen. „Vreugde en Arbeid" zalook u met open armen ontvangen en doet al hetmogelijke om den Nederlandschen werker fit tedoen blijven. Maar doe mee!. Want anders bént uoud vóór uw tijd...! Stelt u zich dus even in verbindingmet het plaatselijk bureau van het NederlandscheArbeidsfront. dienst ..Vreugde en Arbeid"en wij doen de rest!Bedrijfsappèlbij ,,De Eind'te BredaOp Maandag 27 September vond te Breda een be-' drijfsappèl plaats, dat een bijzonder karakter droeg.in verband met het feit, dat een der letten van de„Gefolgschaft" van „De Etna". kameraad G vanGenderen. zijn 25-jarig dienst.iubileum vierde.Tevoren was de jubilaris op het' bureau van dedirectie toegesproken door den „BetriebsführerSchater en den socialen voorman die hun achtinguitspraken voor den arbeid, dien de jubilaris indienst van het „Betrieb" en daarboven uit in dienstder gemeenschap heeft verricht. Beide sprekersdrukten de hoop uit. dat Van Genderen nog langentijd zijn krachten in dienst van „De Etna" zal mogengeven en reikten hem als stoffelijk blijk van waardeering eenige geschenken uit.Vervolgens vond in een der fabriekshallen eenbedrijfsappèl plaats, dat o.a. bijgewoond werd doorden Beauftragte voor de provincie Noord-Brabant,dr. Kiehi. en den Kreisobmann der Deutsche ArbeitsfrontEntsehausen.„Betriebsführer" Schafer sprak in een openingswoordover de innerlijke bedrij f sverhoudingen. waarbijhij wees op de verbeteringen, welke reeds totstand werden gebracht en mededeelde, dat een pensioenfondsvoor de werkers van ,.De Etna" in voorbereiding.is. Tevens sprak hij voor alle arbeidskameradeneenige warme woorden van hulde aan hetadres van den jubilaris Van Genderen.Vervolgens nam de provinciale leider van het NederlandscheArbeidsfront Bongaerts' het woord.Spreker ging uit van het begrip arbeid, den grootstenrijkdom van den levenden werkenden mensch.die zich in de nieuwe volksgemeenschap in zijnonderneming als volwaardig lid dier volksgemeenschaperkend en geborgen weet.Kameraad Bongaerts ging uitvoerig in op het begripbedrij f sgemeenschap en besloot zijn aandachtigtoegehoorde rede met te wijzen op den grootschentijd, waarin aan de fronten en in de Europeeschewerkplaatsen een hechte gemeenschap van volkerengroeit.T I J D S C H R I F T E N„EUROPAISCHE LITERATUR."Wij ontvingen het Augustusnummer van „EuropaischeLiteratur". uitgave Deutscher Verlag. Berlin.Het uit 23 pagina's bestaande tijdschrift maakteen keurigen indruk en is verlucht met artistiekeillustraties. Van den inhoud willen wij vooral Marakovic'sartikel noemen, waarin hij op Interessantewijze van de ontwikkeling der Kroatische Lyriekvertelt. Belangwekkend is ook de beschouwing vanCarl Hans Watzinger, die ons het beeld schildertvan de Duitsche landvrouw tn de hedendaagscheliteratuur.Voorts bevat het tijdschrift een novelle van denRoemeenschen schrijver Jordan Jowkov. een Balladevan Von Goethe.*een vertelling van den oorlogsverslaggeverHeinnz Gruber en een duidelijk overzichtvan de voornaamste uitgaven in de Europeeschelitteratuur.HIBO.WERKEND VOLK.„Werkend Volk", dat zich inmiddels $ot een dermeest vooraanstaande geïllustreerde bladen in Nederlandkan rekenen en zich vooral in de kringenvan het Nederlandsche Arbeidsfront in een grootebelangstelling mag verheugen, biedt in zijn uitgavevan 8 October (no. 21) weer een keur van interessante,rijk geïllustreerde artikelen, alsmede humor,schetsen, sport en kunstkroiüeken.In „Friesland — Friezenland" wordt aangetoondhoe Friesland nog steeds een middelpunt vormt vanGermaansch leven en werken...Marseille gezuiverd" geeft ons een duidelijk beeldvan de toestanden welke fleze Fransche havenstadlangen tijd beheerschten. Dit uitstekend gedocumenteerdeartikel zal vervolgd worden.„Japan strijd voor de Volksgezondheid" verwerktbelangwekkende gegevens omtrent het werk opmedisch gebied, dat het land van de Rijzende Zonverricht.


lts;NET EENVoor daglis - Maaret het lad% eer op (aarhet eP?ht breng«*« zaak senverschilan het eer. Nietverdeil orde!u ö vHet nieuwe Duitschland beschouwt denarbeid- als kostbaarste volksbezit. Hoebeter de arbeid georganiseerd wordt, deste hooger zal de'productie zijn en — althansï7i een socialistische staat alsDuitschland — des te hooger zal de volkswelvaartzijn.In het kader van dezen gedachtenganghcejt het Deutsche Arbeitsfront krachtdadigde beroepsvorming van de Duitschejeuf/d ter hand genomen. Niet langer werdende tienduizenden jongens, die na hetverlaten der Volksschule hun plaats in hetbedrijfsleven innamen, aan hun lot overgelaten,doch in moderne bedrijfsicerkplaatsengrondig opgeleid tot vakbektoamearbeiders.Zoo werkt het Deutsche Arbeitsfront, deverpersoonlijking van het socialistischewillen der Duitsche werkende menschen.Zoo ook werkt, voor Nederland en zijnwerkende menschen: het NederlandscheArbeidsfront.(foto's Büderdienst der D.A.F.)VAKOPLEIDINGIN DEN SOCIALISTISCHEN STAATEnkele meters voor ons flitst een zaklantaarntjeaan en wordt ons tóegeroepen te stoppen. Remmen'geknars, gepiep van de wielen, die nog even voort"glijden over het asphalt. Dan staat de wagen stikNaast het portier duikt een politie-beambte op.„Papieren alstublieft!"'Uit zijn zak diept de chauffeur een buideltjepapieren op en reikt het over aan den man buiten-Deze bladert ze even door. Het lamplichtover het gezicht naast mij, de beambte bekijkt hè»onderzoekend en vergelijkt het met de foto op hè»rijbewijs. Het schijnt te kloppen, want met ee»kort „In orde!" geeft de man de papieren wee*terug aan den chauffeur. Nog een korte groet, hè*portier slaat dicht. Enkele seconden trekt de wage»op, dan hebben we vaart. We razen verder door deönacht.Kwart voor elf verlieten wij den Haag. Sedertdienrijden wij samen naar het Zuiden; doel Eindhoven-Hij, mijn chauffeur, met de taak zijn lading af *leveren in Eindhoven. Ik met de opdracht van zij»werk een reportage te schrijven.Oh, het scheen eenvoudig genoeg! Afwisselenleven heeft zoo'n beurtvaartchauffeur Altijd ergeanders, steeds nieuwe dingen langs den weg. Geneesover te vertellen. Maar nu we anderhalf uur onderwegzijn, heb ik nog niets gezien dan de donker 6vage omtrekken van de voorbijschietende boom e "langs den weg. Af en toe de nog donkerder en ü°*vager silhouetten der huizen van een dorp ; dat ë e 'passeerd wordt, en verder niets dan den politierna»van zooeven, en de werkers van het bestelhuis ÖRotterdam, die een tweetal kisten uit denkwamen halen.Plotseling geeft de motor een paar rare ondeftnieerbare geluiden ten beste. Dan niets meer.staan stil.„Me kacheltje doet et niet", merkt mijn gezel oldie Klaas heet, „effe opporre". Hij drukt met lzame bewegingen het portier open en springt :buiten. Ik ga uit verveling ook maar eventjes BH"ken. Met een grooten pook roert hij het vuurtnom in zijn gasgenerator. Dan is het al weer .. V


taarntjesmmenivoort-*en stilop.mid eitjebuitentglijd»,ijkt hetop hè*net ee»;n wee*oet, hete wagefl'loor de»Uertdie»'idhoveOigaf tevan züï*risselen*i GenoeS'donkerboonieHendatUTOEESTELDIENST OP STAPVoor dag en dauw ben ik al weer aan het bestel-^- Maar zoo vroeg ben ik niet, of men is reeds* het laden bezig. Binnen het uur zit ik dan ook;r op een der vrachtauto's op weg naar Weej$,* r het eerste pak moet worden afgeleverd DeJtt brengt niets nieuws op. Langs den weg ontsnwij slechts weinig andere wagens In WeertZ£ >ak spoedig afgedaan. Het pak bezorgd, afgeend en verder. Richting Roermond, waarvoorverschillende boodschappen hebben.J 1 het eerste adres moeten drie kisten worden gecnt.Niet thuis! Dan maar bij de buren afgeven.^Skonune is ter niet bij", beslist mijn chauffeur.!r verderop, volgend adres Afrekenen? Per Giro!orde!dalen we dan definitief naar het Zuiden af.'rloopig kunnen we weer een eind tuffen, wanteerstvolgende boodschap is voor Nieuwstadt,a e ns bij Sittard, waar we ook nog moeten zijnSittard gaan we gelijk maar even in Heerlen^ dat hebben we dan gehad. Ook in Heerlen ver-Pen cle zaken vlot en dus kunnen we direct doorrVaals, waar l kist moet worden bezorgd enniet de rest der lading naar Maastricht, hetl, J ak v oor Vaals begint echter de strubbeling. De««f weigert hardnekkig verder mee te doen. Danar even in den generator poken. Zoo dat is weere urd. Maar de motor blijft in zijn weigering vol-«den.u", zegt mijn chauffeur gelaten en slaatmeteen den motorkap op. Hij zal dat „fiezelde-»sie wel effe opknappe". Een fout blijkt blijkt hij' met te vinden. Nog eens den starter gepro-Waarachtig, hij doet het!instappe!". roept mijn metgezel, dievandaag met een passagier als een autobusbe-' ur der voelt, „op Vaals an!"„Mevrouw, de bode met een pakske!". probeer iktypische Zuidelijk te doen, .als ik In Vaals ook eenswil laten zien. dat Ik na twee dagen het vak volkomenbeheersch..,Zet maar neer. bode!", roept mevrouw terug enverdwijnt van het trapgat. Dat is een onvoorzieneomstandigheid Ik heb immers een kwitantie inmijn hand gedrukt gekregen, en hoe kan ik dieonder haar neus houden, als ze niet beneden komtLangs den weg„Mevrouw", probeer ik eens. Oh gelukkig, daar isze al, maar ze blijft boven.,,Ja bode, was er nog wat?"Wel verdorie, natuurlijk was er nog wat.„Zeker; mevrouw" doe ik tactisch ..ik heb nogeen kwitantie"„Kwitantie?" vraagt mevrouw, „kwitantie? 't Istoch al betaald!"„Nee. mevrouw", vind ik,„Hoeveel is 't bode?"„Een gulden, negentig, mevrouw".„Mijn man zal wel gireeren!"Dat is tenminste een oplossing denk ik, trek eenpotlood te voorschijn en schrijf op het velletje papierin mijn hand: „Wordt gegireerd." Trots stap ikterug naar den wagen en reik de kwitantie aanmijn tijdelijken baas over.,,Wordt gegireerd? Kenne.we! Met St. Juttemis!"ontnuchterd die „mij, „afijn de baas vindt 't goed".Plotseling krijg ik een hekel aan het bodevak,dat zulke onverwachte verwikkelingen ten toonspreidt, en ik breng mijn gedachten maar gelijkonder woorden.,,'k Zou niet anders wiHen wezen!'-. krijg ik tenantwoord, en nijdig geef ik terug: „Mijn portieaan Fikkie". En voort rijden we: richting Maastricht...Zoo rijden dagelijks nog tientallen vrachtwagensen besteldiensten lang de wegen van ons land endoor de straten van de stad Menigeen zal de chauffeurswellicht „verdenken" van een zittend leventje,niets te doen als achter het stuur zitten, enmaar rijden... Aldus denkende vergist men zichechter sterk. Niets is minder waar dan de bewering,dat deze menschen van het wegvervoer opgemakkelijke wijze aan nun dagelijksche brood zoudenkomen. Wie dit niet gelooft? Dat hijzelf eensde proef neme en slechts één langen nacht op debestuurdersplaats van een zwaar beladen vrachtwagenklimt, om dan enxele uren het werk te doenvan zoo'n chauffeur, die wekelijks zi.in rijtijden van55 lange uren maakt.In de sociale wetgeving van thans worden dezewerkers echter niet vergeten Reeds in 1942 werd •voor de werkers in het wegvervoer een bindenderegeling van loonen en arbeidsvoorwaarden vastgesteld.In Augustus van dit jaar verscheen hieropeen aanvullende beschikking van den Gemachtigdevoor den Arbeid, terwijl Kortelings het NederlandscheArbeidsfront het initiatief heeft genomen omte komen tot een nieuwe regeling, die de beschikkingvan 1942, welke te beschouwen was als eenr.oodregeling, zal vervangen, en welke niet alleenslaat op de chauffeurs van het wegvervoer, maarook op alle andere werkers uit dezen bedrijftak.Dat zij allen dan ook hun taak verstaan en hunbeste medewerking verleenen aan den arbeid vanhet Nederlandsche Arbeidsfront. In n.un eigen belangen In dat van de volksgemeenschap. SE.er „vo°n in•g, ma-aarrolt.ndschschietopten",lat ee:endrie't bes'srkrÜLus sgeuitwaarnaareistenirdar»(foto'sArbeid-archief)


Wij willen hier geen lofzang aanheffen op de Gerftianen.Dat gebeurt tegenwoordig maar al te vaaken het gevolg is, dat wij de buik vol krijgen van dit..gezwam" over onze voorouders.Wij hebben trouwens ook geleerd — wij bijpa allen,öie lezen, schrijven en rekenen op de lagere school.onderwezen kregen -— dat de Germanen iiu Bietbepaald een soort menschen waren waarover menvol eerbied spreken kori. Zij waren zoo iets als kap-Pensnellers en menscheneters tegelijk. Zij dronkenuj t de schedels van hun verslagen vijanden, zij lie-Pen door de wouden en langs de waterkanten meteen speer en een pijl en boog en met niets andersbekleed dan met een beestenvel. En wanneer zij tenstrijde trokken, wanneer zij hun bloedlust weer eensniet bedwingen konden, dan zetten zij een dierenkop°P. een met groote horens, zoodat zij er gevaarlijkWtzagen. In vredestijd moesten zij hun booze hartstochtenook zooveel mogelijk botvieren, dan dronkenzij mateloos en verdubbelden daarbij alles watzij bezaten, zelfs hun vrouwen en kinderen. Ger-Bïanen, dat zijn barbaren en daarop zouden wijtsotsch zijn?Op een volk, wat ons zoo voorgeschilderd wordt,kunnen wij niet trotsch zijn. Wij kunnen het niete eren, zooals wij het onze voorouders zouden willendoen. Want in den mensch. in lederen mensen zit«Je behoefte met eerbied op te kunnen zien tot hendie vóór hen waren, uit wie hij geboren werd. Alszij eerlijke menschen waren, als zij recht en slechtdoor het leven gingen, dan legt ons dat de verplichtingop hun naam geen oneer aan te doen. Wij voelendie verplichting, zooals wij willen dat eens onzeKinderen die verplichting voelen zullen en dan ook^let eerbied aan ons zelf zullen denken.E>it gevoel van te behooren bij en tot hen die voor°ns waren en hen die na ons zullen komen, is een der"echtste banden, welke ons met ons eigen volk verbindt.En dat wij een volk zijn, dat in het verledenve el heeft gedaan, onnoemelijk veel heeft bijgedragentot de beschaving van heel het Europeeschev aste land, dat weten wij. Wij weten echter meer;^1 weten, dat ons volk ook in de toekomst tot zeerVe el in staat zal zijn, want wij voelen in ons nogde kracht tot daden. Wij zijn geen slappelingen,die bij de pakken neer zitten, maar wrj willenaanpakken, willen omdat wij den drang in ons voelen.De drang tot daden. Dat is dezelfde drang die inde zeventiende eeuw onze voorvaderen naar overzeedreef, die hen Indië deed ontdekken, die hen Amerikadeed koloniseeren. Maar dat is ook dezelfdedrang die in de veel oudere voorvaderen leefde,die de Germanen tot groote daden bezielde.Drang tot handelen, drang tot daden. Tot dadenvan opbouwende beteekenis. Dat is een kenmerk vanons volk en ieder kenmerk aan ons bloed gebondenmoeten wij terugvinden kunnen in onze voorouders,hoe ver ook in het verleden zij leefden. Daarommoeten wij ons wel eens afvragen of het beeld, datwij in onze jeugd uit de schoolboekjes voorgezetkregen, of het beeld van den Germaan, zooals wiidat boven beschreven, wel juist is.Wij moeten ons tevens afvragen hoe wij aan ditbeeld komen. Want wanneer het niet juist is, nietjuist kan zijn. dan moet er een of andere reden zijn.waarom wij onze voorouders zoo minachtend behandelen.Wij weten het wel, het is niet goed uit te gaan vaneen gedachte en dan te trachten met alle middelendeze gedachten te bewijzen. Onze voorouders zijnniet anders geweest, omdat wij willen gelooven in eenedeler menschentype waarvan wij afstammen. Dewetenschap heeft echter dit beeld van onze schoolboekjesal tientallen jaren geleden verworpen, tothet rijk der fabelen verwezen. Waarom leerden wijhet dan nog altijd? Waarom veranderde men dieschoolboekjes dan niet? Ook deze vraag vindt haarantwoord wanneer wij nagaan hoe dit sprookje ontstond.Wanneer wij de geschiedenis van de Noorderlanden— waartoe ook ons kleine landje behoort —nagaan, dan zien wij omstreeks 800 na tijdwendeeen groote verandering komen. Niet de Romeinen,die reeds vroeger geheel West-Europa onderwierpen,hebben deze groote verandering gebracht. Maar welhet Christendom. Dit moest om ingang te vinden deoude levensbeschouwing en oude levensgewoontendoorbreken. Een dergelijke ingrijpende veranderingin de gedachtenwereld onzer voorouders moest gepaardgaan met een omwenteling in alle taeschou-Een Germaan, sooals hij er volgens ons Leerboekjezou hebben uitgezien. (Teekening Jan van Mandel)wingen. Omdat de kerk inzag, dit volk nooit tekunnen winnen zoolang het vasthield aan zijn oudegebruiken, aan zijn liefde voor het verleden en voorde gegroeide levensvormen, daarom heeft zij getrachtalles om te duiden, vereering en eerbied temaken tot verachting en afstand nemen. De verkondigersvan het Christendom vonden het destijdsnoodzakelijk, bij hun prediking te verkondigen, datal het heil slechts uit het Oosten komen kon. Tengevolge hiervan kwam dan ook het Oosten --enhet daarmede verbonden Zuiden — in alle opzichtenhooger te staan dan het Noorden. Over deze ontwikkelingeen volgenden keer meer. Het zij voordit maal genoeg in enkele woorden de invloeden,welke hier werkten, aan te duiden.EDZARD MODDERMAN.WIEGEN EN VOLKSKRACHTIII. Oorzaken en gevolgenWanneer het totale aantal geboorten te gering is,or n een volk .op den duur voor verschrompeling teKunnen bewaren, wil dit natuurlijk tevens zeggen,«Jat het aantal geboorten per huwelijk niet toereikendis. Wat nu Nederland betreft, worden ergemiddeld per huwelijk iets minder dan drie kinöerengeboren, maar letten wij intusschen ook eens°P het overeenkomstige cijfer voor Amsterdamalleen, dan blijkt dit reeds minder dan 2 te zijn."'t groote verschil tusschen Amsterdam en Nederland.hoe opvallend het op zich zelf ook moge zijn,*n nu in zooverre niets bijzonders, dat In het algemeende huwelijksvruchtbaarheid afneemt, naarmatede plaats van inwoning grooter is. Zoo bedroegin 1939 in gemeenten met minder dan 5000 inwonershet geboortecijfer nog 22.9 per mille, terwijl hetgemiddelde voor de steden met meer dan 100.000Inwoners niet hooger kwam dan 16.5.Ook hier blijkt dus weer, hoezeer de voornaam-Bt e krachtbron van het volk op het platteland, bijoen boer, ligt. Hoe betreurenswaardig daarom, dat«/°or een voortdurende „Versteding" het plattelandnoe langer hoe meer ontvolkt is geraakt. Leefde in39 9 nog 34.3 % der bevolking in gemeenten bene-Qe n 5000 inwoners, in 1939 was dit cijfer gedaald totno Ê slechts 18.1 %.Dit verschuivingsproces, tengevolge waarvan verscheidenesteden aanzienlijk mochten uitgroeien,eeft men dikwijls zeer luide toegejuicht, doch om-*ille van onze volkskracht ware het beter geweest,ln dien men den stroom naar de stad wat had weten^ te dammen, toen op grond der ervaring uit alletonden de waarschuwing kori worden vernomen, datgelijk staat aan een vermindering derhuwelijksvruchtbaarheid.Kinderen een „last".Waarom de versteding zulke ongunstige gevolgend of, algemeener gezegd, de (groote) stad op hetgeboortecijfer zoo'n nadeeligen invloed kon hebeen,moet nu voornamelijk daaraan worden geweten. dat nergens de individualistische geest van^gebondenheid en zelfzucht zich zoo sterk deedJoelen als juist in de centra van handel, nijver-«eid en verkeer. *Het is te bekend, om nog nader te moeten worbewezen,dat speciaal de ontwikkeling van delaatste vijftig jaren steeds meer werd beheerschtdoor de cultus van het „IK". Kinderen, eens algemeenals zegen beschouwd, werden gaandeweg meergevoeld als een ..last".Gezien een dergelijke mentaliteit — typeerendvoor de .,Vrijheid" van weleer — is het niet bevreemdend,dat de vele waarschuwingen voor overbevolkingen de daarmee min of meer samenhangendepropaganda voor geboortebeperking maar alte gretig ingang vonden. Bovendien vond men erook nog een soort moreele basis in. waarop men zij ntekortkomingen ten aanzien van de toekomstigekracht van het Nederlandschè volk dacht te. kunnengoedpraten.„Büdungswahn = Volkstod".Het waren echter lang niet altijd minder verheffendemotieven, welke ouders er toe leidden hunkroost tot één, hoogstens twee kinderen te beperken.Neen, zulk een beslissing stond vaak in innigverband met het droeve, echter voor de liberalemaatschappij kenmerkende verschijnsel, dat menvoor den handenarbeid geen eerbied meer had endienovereenkomstig op den „arbeider" neerzag. Alsverweer tegen deze bittere omstandigheid manifesteerdezich sedert ongeveer 1870 in steeds breederlagen de drang naar boven, naar een hoogereplaats op de sociale ladder, waartoe men de verwezenlijkingzocht van de leuze „Kennis is macht".Kennis is macht — en daarmede begon een overmatigetoeloop naar alle mogelijke inrichtingen vanonderwijs, door middel van welke'men het „hoogerop"hoopte te brengen. Vader's ambacht deugde nietmeer, de zoon van den handarbeider moest en zounaar kantoor, de zoon van den kantoorbediendemoest zien onderwijzer te worden, de zoon van denonderwijzer leeraar, enz. enz. in alle denkbarevarianten.Veel plezier heeft de-menschheid aan dezen „Bildungswahn",dezen waan, om door „ontwikkeling toteiken prijs" het sociale „paradijs" te kunnen betreden,niet beleefd, terwijl ook de volkskracht er allerminstbij gebaat is geweest. Immers, de ouders, diemet zeer bescheiden middelen hun kinderen eensociaal betere toekomst wilden bereiden, kondenzich de weelde van een groot gezin niet langer veroorloven.En zij, die reeds op een beter geachteplaats waren aangeland, konden of wilden dit alevenmin, aangezien men op z'n minste wilde behoudenwat men inmiddels bereikt had. Liever geenkinderen, dan hen te moeten laten „afzakken", zoowerd in breede kringen gedacht.Zeer terecht kwam de Duitsche onderzoeker Hartnacketen aanzien van dien „drang naar boven"dan ook tot de conclusie, welke hij eenvoudigwegformuleerde als: Büdungswahn =Volkstod.Ondragelijke lasten.Behalve de hier als belangrijkste genoemde oorzaken. versteding, ontaarde mentaliteit, „Büdungswahn"— hebben nog tal van andere factorenhet geboortecijfer in kleinere of grooters mateongunstig beïnvloed. Tot voor betrekkelijk kortechter hebben slechts weinigen hierbij van eengevaar willen soreken, daar men in groote meerderheidvan meening was, dat een „verstandige beperkingvan het kindertal" voor een waarborgen dervolkswelvaart noodzakelijk was.Hoe kortzichtig toch, want het is a.h.w. op devingers van één hand na te rekenen, dat. wanneerde kinderbasis steeds smaller wordt en het volkdientengevolge snel veroudert, de lasten van denouderdom steeds zwaarder zullen gaan drukken.Om dit nog wat te verduidelijken diene het volgendestaatje (waarin de schattingen voor 1955 en1975 werden berekend door prof. Methorst):Percentage der bevolking in de leeftijdsgroepenLeeftijd: 1849 1935 1955 1975O—4 jaar 11.3 10.0 7,6 6.65—14 jaar 22.1 19.9 15.5 13.515—19 jaar 9.3 8.7 7.9 6.920—54 jaar 46.1 47.3 51.3 50.055—64 jaar 6.5 7.6 9.4 11.565 j. en ouder 4.7 6.5 8.3 11.5Met één oogopslag valt hieruit te zien, hoe degroep halfproductieven en onproductieven bovende 55 jaar voortdurend en sterk toeneemt.Erg aanlokkelijk zien de gevolgen er dus niet uit,indien het met ons werkelijk tot verschrompelingzou komen. En dan werd hier nog niet eens gesprokenover cultureel verval, versterking van vreemdeinvloeden, vermindering van prestatievermogen enstuwkracht, welke ook allemaal zich zouden gaanvoordoen, wanneer het ons aan voldoende jeugdzou gaan ontbreken.Het moge een ieder' dan ook het noodige waardzijn, om, nu het nog nét niet te laat is, de zoonoodzakelijke verjonging van ons volk veilig testellen.JOHAN PEREY.(Slot volgt)

More magazines by this user
Similar magazines