brochure - Innoveren met water

Water alsattractie

InhoudsopgaveWaterbeheer en recreatie 5Innovatieve combinaties met waterbeheer 7Leeswijzer 9De paradepaardjes van een waterschap 101 | Water voor het aantrekken van toerisme 13 Friese meren herleven als watersportgebied 14 Almere Poort: de strandstad van de Randstad 162 | Water voor het verlevendigen van de stad 19 Stadsstrand Blijburg aan zee brengt vertier in de stad 20 Water laat Groningse scheepvaarthistorie herleven 223 | Water voor het avontuur 25 Vlotkamperen neemt landelijke vlucht 26 Monument Deltawerken omgebouwd tot klimpijler 284 | Water voor het beleven van cultuurhistorie 31 Cultuurhistorie Vechtstreek verkennen met kano 32 Fietsend van Amsterdamse binnenstad naar landelijk Waterland 345 | Water voor snel personenvervoer en rondvaarten 37 Veer Breskens–Vlissingen in de vaart voor fietsers en voetgangers 38 Watertaxi Rotterdam doet 100 aanlegplaatsen aan 40Colofon 44Inhoudsopgave

Innovat ieve combinat ies met waterbeheerMooi en beleefbaar water heeft een aanzienlijke economische betekenis. In onderzoek van hetNRIT/RIKZ (2002) worden de totale bestedingen als gevolg van watergerelateerde recreatie entoerisme geschat op 3,9 miljard euro per jaar. Dit komt neer op bijna een kwart van alle bestedingenaan recreatie en toerisme in Nederland.

LeeswijzerDit boek laat, aan de hand van een aantalpraktijkvoorbeelden, zien hoe water op eencreatieve, innovatieve manier aantrekkelijk,toegankelijk en beleefbaar wordt voor derecreant.Coördinator recreatief medegebruik Ted de Nijs van hetwaterschap Vallei en Eem trapt af en vertelt in een inleidendinterview wat de relevantie is van waterrecreatie binnenhaar organisatie. Het interview geeft aan hoe recreatiefmedegebruik kan worden ingebed in de organisatie. Hoerecreatie het waterbeheer een meerwaarde geeft en derisico’s van een samenwerkingsproject worden beperkt.Het boek onderscheidt vijf trends in de recreatie waar hetwaterbeheer steeds meer mee te maken krijgt. Elke trendis de start van een nieuw hoofdstuk. Er wordt een kortebeschrijving gegeven van wat de trend precies inhoudt enwat de relatie is tot waterbeheer. Bij elke trend maakt ukennis met twee inspirerende praktijkvoorbeelden waarwater en recreatie een perfecte combinatie vormen. Laatdeze voorbeelden tot u spreken!De opgenomen projecten zijn slechts een kleine greepuit de vele, mooie praktijkvoorbeelden die Nederlandrijk is. Daarom worden achter in dit boek nog een aantalbestaande projecten genoemd, die u misschien verlokkenom eens verder te kijken in de wereld die recreatie heet!Leesw ijzer

De paradepaardjes van een waterschapWaarom doet Vallei & Eem zoveel aan recreatie?Water heeft een grote belevingswaarde en vervult eenbelangrijke recreatieve functie. Als waterschap merkenwij dat recreëren aan, op en in het water in ons gebiedpopulair is bij de inwoners en dat de vraag naar recreatiefmedegebruik toeneemt.Het toegankelijk maken van ons gebied voor recreatiefmedegebruik is een perfecte manier om de zichtbaarheidvan het waterschap te vergroten en mensen te vertellenwaar wij mee bezig zijn.met het waterbeheer en dat de bewoners uit ons gebiedzelf baat hebben bij het initiatief. Voor de regeling stelthet waterschap per jaar 100.000 euro beschikbaar. Verderis er een apart budget van 30.000 euro voor het beheer enonderhoud van de voorzieningen. Externe partijen zijn ergenthousiast over de regeling. De aanvragen lopen uiteenvan kanosteigers en wandelpaden tot informatiepanelen enbruggen. In 2008 zijn 13 van de 16 aanvragen gehonoreerd.De praktijk wijst uit dat het vaak lukt om, onder anderevanuit Europese gelden, aanvullende subsidie te krijgen.De paradepaardjes van een waterschapInterview met Ted de NijsCoördinator recreatief medegebruik,Waterschap Vallei & EemWat doen jullie precies?Waar mogelijk nemen we recreatieve voorzieningen op inonze eigen projecten. Denk hierbij aan bijvoorbeeld kanoenvissteigers, wandel- en fietspaden, informatiepanelen,bankjes, picknicktafels of bruggen. Samenwerking metbelanghebbende partijen zoeken we actief op omdat wekansen maximaal willen benutten. Regelmatig zittenwe dan ook met gemeenten, terreinbeheerders enbelangenorganisaties waaronder de recreatiesector omde tafel om mogelijkheden te vertalen naar een concreteuitvoering. Om recreatief medegebruik te verankerenin de organisatie is het belangrijk dat de projectleiderszich bewust zijn van de recreatieve potentie binnen hunprojecten. Zij moeten op de hoogte zijn van de belangen envan de mogelijkheden om werk-met-werk te maken.Dragen jullie ook financieel bij?Wij bieden derden financiële ondersteuning met de regelingRecreatief medegebruik voor de aanleg van recreatievevoorzieningen in ons gebied. Wij stellen daaraan onderandere de voorwaarde dat de initiatieven een link hebbenVoordat we medewerking verlenen vindt er eerst toetsingplaats of het recreatief medegebruik niet in gedrang komtmet onze wettelijke verplichtingen. We bekijken zorgvuldigde mogelijke risico’s voor de gebruiker en het waterschap.Wanneer blijkt dat recreatief medegebruik niet mogelijkis, zoeken we samen met de betrokkenen naar mogelijkealternatieven.Wat zijn de reacties?Onze aanpak is succesvol! Vaak realiseren we voorzieningenvoor recreatief gebruik met weinig middelen en tegen lagekosten. De spin-off van deze projecten is dan ook erg groot.Belangenorganisaties, terreinbeheerders en gemeentenzien ons als een serieuze marktpartij om mee samen tewerken. Op bestuurlijk niveau plukt men de vruchten;bestuurders merken dat de projecten bijdragen aan eenbeter imago van het waterschap. Ook zijn bestuurders zichbewust van de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. Hetzijn de paradepaardjes van ons waterschap. Onze inwonersmaken er met veel plezier gebruik van!10

Wat gaan jullie nog meer doen?Ik verwacht dat recreatief medegebruik de komendejaren een belangrijk onderwerp wordt op de bestuurlijkeagenda’s van waterschappen. Waterschap Vallei &Eem heeft daarin een voortrekkersrol. Op dit momentvindt weinig kennisuitwisseling plaats over recreatiefmedegebruik tussen waterschappen. Dat is jammer, wantuitwisseling van kennis biedt kansen om je als waterschapop het gebied van recreatie te blijven ontwikkelen. Zelfga ik steeds op zoek naar nieuwe mogelijkheden voorrecreatief medegebruik waarmee ik onze projecten kanverrijken. Ik vind de praktijkvoorbeelden in dit boek daaromeen absolute aanwinst om waterbeheerders bewust temaken van de recreatieve mogelijkheden die Nederlandrijk is, hopelijk inspireert het hen. Ik denk dat recreatiefmedegebruik veel kansen biedt!Ted de Nijs“In 2002 publiceerde Waterschap Vallei & Eem hetrapport Hoofdlijnen beleid recreatief medegebruiken dat was onze eerste stap om recreatiefmedegebruik te verankeren in het beleid vanonze organisatie. In 2003 ben ik aangenomen alscoördinator recreatief medegebruik. Daarmeepakte het waterschap de vraag naar recreatiefmedegebruik voortvarend op. Recreatiefmedegebruik is voor ons een uitdaging. We zienhet als een kans om ons van oudsher agrarischeen stugge imago op te poetsen en dichter bij dewensen van de inwoner te staan. Als waterschaphouden we ons allang niet meer alleen bezig metpeilbeheer, maar houden we ook rekening metmaatschappelijke belangen”.De paradepaardjes van een waterschapMeer weten over de paradepaardjes van Waterschap Vallei & Eem?11Palendijk bij BunschotenRecreatie langs de EsvelderbeekKanovaren op het ValleikanaalBeekwandelpad in Voorthuizenwww.palendijk.nlhttp://www.wve.nl/waterinfo/natuur_en_recreatiehttp://www.wve.nl/waterinfo/natuur_en_recreatiehttp://www.wve.nl/waterinfo/natuur_en_recreatie

De paradepaardjes van een waterschap12

1 | Water voor het aantrekken van toerismeCity- en regiomarketing zijn de laatstejaren in opkomst. Nederlandse stedenen regio’s zien de mogelijkheden van ditpromotiemiddel. Met een aansprekend mottoen pakkende slogan hopen ze toeristen enWater is een belangrijk element in de citymarketing. Steedsmeer steden profileren zich als ‘Waterstad’. Amsterdamriep zichzelf in 2005 uit tot ‘Amsterdam waterstad 2005’.Sail, het ‘Blauwe museumplein’, een water-wandelroute, degrachten, en waterbusjes over de Amstel ondersteundendit motto. Andere ‘Watersteden’ zijn Amersfoort, Gouda,Leiden, Delfzijl, Lelystad en Dordrecht.• Friese meren herleven als watersportgebied• Almere Poort: de strandstad van de Randstadbedrijven te trekken. Zo heeft Amsterdamhet motto I Amsterdam en noemt Den Haagzich de ‘Internationale stad van recht, vredeen veiligheid’. Ook kleinere gemeenten,zoals Katwijk en Noordwijkerhout,ontwikkelen marketingcampagnes en deprovincie Friesland profileert zich als dewaterrecreatieprovincie van Nederland.Het is belangrijk dat het motto past bij de stad. Als deverwachtingen van bedrijven en toeristen niet waar wordengemaakt, komen ze nooit meer terug. Daarom besluitensteden vaak tegelijk met de marketingcampagne ook destad aan te pakken en te vernieuwen. In het geval van‘Watersteden’ worden bijvoorbeeld stadshavens vernieuwd,stadsgrachten doorvaarbaar gemaakt, evenementen op enaan het water georganiseerd en boulevards met terrasjesaan het water aangelegd. Ook bij stadsuitbreidingen iswater veelal een gezichtsbepalend onderdeel!Water voor het aantrekken van toer isme13

Friese meren herleven als watersportgebiedFr iese meren herleven als waterspor tgebiedIn 2000 is de provincie Friesland gestartmet het Friese Merenproject. Het aantalwatersporters stagneerde en de provincieFriesland wil met het project van de provincieweer een aantrekkelijk watersportgebiedmaken. Gelijktijdig wil de provincie dewerkgelegenheid in de sector met 30%vergroten. Naast verbetering van deinfrastructuur en de aanleg van nieuwevaarroutes omvat het project ook deaanleg van natuurvriendelijke oevers,fietspaden, nieuwe steigers, nieuwekades en de uitbreiding van het aantalrecreatiegelegenheden.Het Friese Meren Project (FMP)De stagnatie van de waterrecreatie in de provincieFriesland was onder andere het gevolg van concurrentiedoor nieuwe watersportgebieden in Duitsland. Ook heteenzijdige aanbod van de recreatiemogelijkheden speeldeeen rol. “Recreanten willen tegenwoordig meer dan alleenvaren, ze willen ook met de fiets het achterliggende landin. Daarnaast worden de boten groter en dat vraagt omeen aanpassing van de vaarwegen”, aldus Tineke Cazemiervan het projectbureau Friese Meren. Het totale projectloopt van 2001 tot 2013 en bestaat uit een groot aantalprojectonderdelen, zoals het ophogen van bruggen, hetverdiepen van vaarwegen, de aanleg van aquaducten,nieuwe aanlegvoorzieningen en de verbetering van desluizen. Het project wordt uitgevoerd onder regie van hetprojectbureau Friese Meren en is een initiatief van deprovincie.Het project is opgebouwd uit twee fasen van elk zesjaar. De eerste fase is eind 2006 afgerond en richttezich op het verbeteren van de infrastructuur door hetrealiseren van nieuwe vaarroutes. In de fase van 2007 tot2013 wordt sterker ingezet op de ontwikkeling van hetFriese merengebied als Europees voorbeeldgebied waarschone energie, schoon water en een schoon landschapbijdragen aan een duurzame economie. “Innovatie isdaarbij belangrijk, elektrisch varen is bijvoorbeeld eenvan de aspecten waar we ons de komende jaren mee bezighouden”, zo vertelt Cazemier.Zoeken goede balans“Belangrijk is om waterbeheerders, gemeenten, branchevertegenwoordigers en natuurinstanties al vroeg in hetproces bij elkaar te brengen, daardoor kunnen kansenvoor werk-met-werk-constructies en kansen om meerderebeleidsdoelstellingen te realiseren worden benut. Dezeintegrale aanpak kost soms veel tijd maar daardoorhoeft de schop maar één keer de grond in en wordt hetproject versterkt”. Een goed voorbeeld uit de praktijk is deNoarder Aldewei. Dit is een oever- en kadeproject van hetwaterschap waarbij naast de gemeente en Recreatieschapde Marrekrite, het FMP is aangehaakt waardoor eengoede balans tussen natuur, waterkwaliteit en recreatieis gerealiseerd. Zo zijn daar naast de aanleg van eennatuurvriendelijke oever ook een fietspad, steigers, en eennieuwe fietspont aangelegd.Stijging werkgelegenheidDe provincie wil met het project de werkgelegenheid inde recreatiesector met 30 procent laten groeien. “We zijngoed op weg, in 2007 is de werkgelegenheid al met 14%gestegen. Dat zorgt voor enthousiasme bij de betrokkenpartijen om ook de tweede fase tot een succes te maken.Om de stijging van 30 procent te halen, zetten we extrain op faciliteiten voor recreatie aan de kades en langs dewal. Daarnaast investeren we in extra mogelijkheden omgrenzeloos te kunnen varen. Beide vergroten het aanbodvoor de recreant”.Kosten en opbrengstenDe totale kosten van het project worden geschat op 500miljoen euro waarvan de eerste fase 245 miljoen heeftgekost. De provincie en de gemeenten financieren beideéén derde van de totale kosten. Het resterende deel isafkomstig van het ministerie van Economische Zaken(KOMPAS gelden) en Europese subsidiegelden (EFRO).14“Eind vorig jaar zijn we met de boot in Frieslandgaan liggen omdat we Loosdrecht wel gezienhebben. Er is zoveel verbeterd door het Friesemeren project, geweldig wat er is gebeurd”.“Provincie en waterbeheerder streven insamenspraak met andere partijen naarcombinatie van functies en multifunctioneelwatergebruik”.Jan Nauta, gastenboek www.friesemeren.nlNationaal Waterplan

Daarnaast dragen bij Staatsbosbeheer, Wetterskip Fryslânen de Marrekrite.Het project zal een additionele besteding van dewatersporters opleveren van naar schatting 36,6 miljoenper jaar en een aan de watersport gebonden structurelewerkgelegenheid van 630-815 fte. Daarnaast creëerthet project zelf een tijdelijke werkgelegenheid van 4750arbeidsjaren.Fr iese meren herleven als waterspor tgebiedWaar:Organisatie:WIN-WIN:Meer informatie:Friese merenProjectbureau Friese MerenDe projectmatige samenwerking stimuleert de recreatie inFriesland en leidt tot het combineren van aanleg en onderhoud(natte) infrastructuur met natuurontwikkelingwww.friesemeren.nl15

Almere Poort: de strandstad van de RandstadDe gemeente Almere profileert hetstadsdeel Almere Poort als de strandstadvan de Randstad, waar stad en strand,vrijetijdsbesteding en werken samengaan.De combinatie van wonen, werken, stad,strand, bos, natuur en vrijetijdsmogelijkhedenBenutten kustzoneAlmere Poort is het enige stadsdeel van Almere-Stad datdirect aan het water ligt. Vanwege de ligging, zichtbaarheiden bereikbaarheid heeft de kustzone van Almere Poort depotentie uit te groeien tot een gebied met grote betekenisvoor de metropoolregio Amsterdam. Ook de aanpak van degemeente om een programma te realiseren dat zich richtop het gehele gebied draagt daaraan bij.Almere Poor t: de strandstad van de Randstadin één gebied is uniek. De kustzone van hetstadsdeel heeft de potentie uit te groeien toteen belangrijk recreatiegebied voor de regioAmsterdam. Het strand aan het IJmeer is hieral een goed voorbeeld van. De evenementendie op het strand worden georganiseerd,trekken een breed publiek uit alle hoeken vanNederland.Het openstellen en ontwikkelen van de waterkering langshet IJmeer biedt kansen. Onderdeel van het programmais de IJmeerdijk, die de komende jaren wordt omgevormdtot een brede promenade, met ruimte voor ongeveer2600 woningen, horeca, werk en vrijetijdsbesteding.De waterbeheerders van de IJmeerdijk spelen hierbijeen belangrijke rol. Zij zijn verantwoordelijk voor hetopenstellen van de waterkering als openbaar gebied,de veiligheid bij alle gebruiksfuncties die rondom dewaterkering geconcentreerd worden en een goedewaterkwaliteit. Door de gebiedsontwikkelingentransformeert een brede zone rondom de waterkering. Voorde waterbeheerder biedt dit kansen om de waterkeringrobuuster te maken door bijvoorbeeld het aanleggen vaneen breed strand, of hoger gelegen stedelijke ontwikkelingtegen de waterkering aan, om zicht op het water te houden.Samenwerken met belanghebbendenDe promotie van Almere Poort als dé Strandstad vande Randstad is in handen van de gemeente Almere.De gemeente zoekt hiervoor samenwerking metprojectontwikkelaars, die baat hebben bij een goedepromotie van het stadsdeel voor de verkoop van woningenen bedrijven.16 “Stad en water vormen een unieke combinatie,juist met water kan Almere zich onderscheiden”.Adri Duivesteijn, wethouder Ruimtelijke Ordeningen Wonen van Almere“Het streven is dat de verschillendegebruikersfuncties zich in harmonie met elkaaren met de basisfuncties veilig, schoon en gezond,kunnen ontwikkelen”.Beheer- en ontwikkelplan voor de Rijkswateren2010-2015

Almere Poor t: de strandstad van de RandstadWaar:Organisatie:WIN-WIN:Meer informatie:IJmeerdijkGemeente AlmereHet toegankelijk maken van de waterkering geeft de recreatie eengeweldige stimulans, verbetert het vestigingsklimaat en zet Almereop de kaarthttp://www.almere.nl/de_stad/stadsdelen/almere_poort17

Water voor het verlevendigen van de stad18

Stadsstrand Blijburg aan zeebrengt vertier in de stadStadsstrand Blijburg aan zee brengt ver t ier in de stadDe gemeente Amsterdam heeft op IJburgeen stadsstrand aangelegd om de wijk watleven in te blazen en de Amsterdammers teverleiden naar de nieuwe wijk te verhuizen.IJburg had dringend behoefte aan eenculturele ontmoetingsplek die zich met hetvertier in de stad kon meten. Het stadsstrandBlijburg aan zee voorziet hier goed in. Op eenmooie zomerse dag zijn er zo’n 3000 gasten.Het succes van het strand is de combinatievan waterrecreatie, wonen en natuur. Blijburgaan zee zette IJburg op de kaart van deAmsterdammers!Gemeenschappelijk doelDoor de toenemende bekendheid onder de Amsterdammersen het groeiende aantal eilandbewoners, wordt Blijburgsteeds drukker bezocht. Blijburg staat bekend omintegratie van mensen, natuur, water en wonen. Op eenmooie zomerse dag zijn er zo’n 3.000 mensen op het strandom te zonnen, zwemmen en bij goede wind te kitesurfen.Het succes van Blijburg geeft aan dat initiatieven zoalsBlijburg enorme kansen bieden. In het geval van Blijburgheeft de gemeente vooral gezocht naar samenwerking meteen private partij. De samenwerking van meerdere partijenheeft Blijburg tot een groot succes gemaakt.Ontwikkelen toekomstvisieIn eerste instantie was het de bedoeling het gemeentelijkestadsstrand slechts twee jaar op IJburg te laten bestaan.Die korte bestaansduur betekende een hoog risicovoor de ondernemers. Omdat de ruimte nodig was voorwoningbouw is Blijburg in september 2005 gesloten. Naprotest van IJburgers en andere strandbezoekers stelde degemeente een nieuw stuk strand beschikbaar op 400 metervan de oude locatie.Omdat IJburg en omgeving nog steeds volop inontwikkeling zijn, kan de gemeente Amsterdam nog geenvaste plaats voor het stadsstrand aanwijzen. Blijburgaan zee verhuist daarom in 2010 mogelijk opnieuw naareen andere tijdelijke locatie. Het idee is dat Blijburg aanzee uiteindelijk een definitieve plek krijgt op één van degeplande strandeilanden.20 “IJburg heeft haar (late) succes in grote matete danken aan Blijburg. Het was voor ons ookeen van de redenen om er te komen wonen.Daarnaast is het een enorme toevoeging aan destad!”Een Gast van Blijburg aan zee“In het geval van combineren van functies enbelangen is het de moeite waard te onderzoekenof er kansen liggen voor samenwerking metprivate partijen”.Rapport Delta Commissie

Stadsstrand Blijburg aan zee brengt ver t ier in de stadWaar:Organisatie:WIN-WIN:Meer informatie:Bert Haanstrakade 2004, AmsterdamBlijburg aan ZeeHet samenwerken aan een gemeenschappelijk doel, aanvankelijk hetstimuleren van de huizenverkoop, heeft geleid tot een recreatievetrekpleister voor zowel Amsterdammers als IJburgerswww.blijburg.nl21

Water laat Groningsescheepvaarthistorie herlevenWater laat Groningse scheepvaar thistor ie herlevenHartje winter liggen de historische schepenvan Groningen in de grachten van debinnenstad. De schepen vormen wintershet podium van het driedaagse festivalWinterWelvaart met allerlei cultureleactiviteiten. Op het dek en in het ruimvan de schepen genieten bezoekers vanoptredens van musici en dichters, expositiesvan schilders en beeldhouwers. Op de kadezijn er demonstraties van ambachten enproeverijen. De combinatie van de Groningsescheepvaarthistorie en een winterfestivalmaakt van WinterWelvaart een zeerbijzondere attractie.Historische schepen zijn trots van GroningenDe historische schepen varen in de zomermaanden op deWaddenzee, het IJsselmeer en de Friese binnenwaterenals charters voor groepen. Van oktober tot april is de stadGroningen hun thuishaven. Een unieke gelegenheid om deschepen ook in de winter open te stellen voor het publiek.Tijdens WinterWelvaart staan alle activiteiten in het tekenvan de scheepvaart waarmee Groningen van oudsher isverbonden. De scheepvaart bracht de stad veel welvaarten gaf de stad haar huidige structuur met de grachten, dekoopmanshuizen en de pakhuizen die zijn overgeblevenuit de 17e en 18e eeuw. Ook vandaag zijn de beroepsvaart,visserij en het vaartoerisme belangrijke inkomstenbronnen.Samenwerken met ondernemersWinterWelvaart wordt georganiseerd door StichtingWinterWelvaart, een samenwerkingsverband van StichtingGroninger Welvaart, Vereniging Historische Zeilvaart (VHZ)en het Noordelijk Scheepvaart museum. De gemeenteGroningen subsidieert het evenement met 20.000 euro.Ook stelt de gemeente de benodigde hulpdiensten,brandweer en politie beschikbaar. Aanvullende kostenvan het evenement worden gefinancierd met sponsorgeldafkomstig van lokale ondernemers, fondsen en provincieGroningen. “Doordat de kosten van het evenement gedektzijn, is de toegang voor bezoekers gratis. Dat is en blijftook het uitgangspunt van de organisatie”, aldus IrisNutma, projectleider WinterWelvaart. Ook de inzet van 30vrijwilligers tijdens het evenement maakt dit mogelijk.Nutma geeft aan dat de spin off van het evenement grootis. “Niet alleen commerciële partijen tonen steeds meerinteresse om mee te werken, maar ook de samenwerkingmet gemeente en provincie verbetert. Dat biedt nieuwekansen voor samenwerking in de toekomst”.Economische impuls in wintertijdDe samenwerking heeft succes. WinterWelvaart trektzo’n 12.000 bezoekers waarvan veel bezoekers vanbuiten de stad komen en er een dagje uit van maken. Datmaakt het financieel aantrekkelijk voor ondernemersom aan het initiatief deel te nemen. Volgens PieterWestra van de gemeente Groningen zijn provincie- enhet gemeentebestuur erg blij met het evenement.“WinterWelvaart sluit aan bij de plannen van de gemeenteom in de winter meer evenementen in de binnenstad vanGroningen te organiseren. Belangrijk uitgangspunt daarbijis dat wij ons de komende jaren inzetten om meer gebruikte maken van het water in de stad”, aldus Westra.22“Water is letterlijk de drager van het evenement,dat maakt het festival uniek en een geweldigepubliekstrekker. Dat de activiteiten plaatsvindenin de winter is natuurlijk een extra attractie”.“WinterWelvaart geeft descheepvaartgeschiedenis de aandacht en dewaardering die het verdient. Deze erkenning kanbijdragen aan een toename van ons regionalezelfbewustzijn”.Iris Nutma, projectleider WinterWelvaartHans Gerritsen, gedeputeerde Economische Zakenvan de provincie Groningen

Water laat Groningse scheepvaar thistor ie herlevenWaar:Organisatie:WIN-WIN:Meer informatieGrachten van GroningenStichting WinterWelvaart GroningenDe inrichting van de stadsgracht faciliteert een winterevenement dat deregionale economie stimuleert en zorgt voor een sterke zichtbaarheidvan Groningen als een aantrekkelijke woon/- en leefomgevingwww.winterwelvaartgroningen.nl23

Water voor het avontuur24

3 | Water voor het avontuurRecreanten zijn steeds meer op zoek naareen avontuurlijke beleving. Aan de enekant zoeken ze naar intensere vormen vanspanning en sensatie, aan de andere kantzoeken ze steeds vaker naar rust om dehectische maatschappij te ontvluchten of omte ontsnappen aan de groeiende ruimtelijkedruk. Vormen van avontuurlijke recreatie zijnbrugbeklimmen, bungy- jumpen, abseilen,Waterbeheerders faciliteren deze activiteiten vaak nieten dat zorgt soms voor vervelende en zelfs gevaarlijkesituaties, zoals het vlotongeluk op de Berkel in september2007. Om deze vormen van recreatie gecontroleerdte laten plaatsvinden, zal met deze groeiende trendrekening gehouden moeten worden. Dat kan door hetinzetten van instrumenten zoals vergunning verleningen het verstrekken van informatie. Het bewust wel ofniet openstellen van kunstwerken en gebieden voorkomtgevaarlijke situaties en beschadigingen aan dijkenen kunstwerken. Een voorbeeld hiervan is de doorRijkswaterstaat beschikbaar gestelde pijler Neeltje Jansvoor klimactiviteiten.• Vlotkamperen neemt landelijke vlucht• Monument Deltawerken omgebouwd tot klimpijlerkanovaren op vistrappen, duiken etc.De avontuurlijke trend is ook te bespeuren onderwandelaars en fietsers. Volgens de ANWB wordenrecreatiegebieden door Nederlanders vaak voorspelbaargevonden. Dit leidt vaak tot het recreëren buitenaangegeven paden. In de duinen heeft dat gevolgenvoor de ecologie en de veiligheid. Op het wad of inbuitendijksgebieden leidt dat op onveilige tijden enseizoenen tot gevaarlijke situaties. Door het voorzien vande groeiende vraag naar toegankelijke dijken, uiterwaardenen natte natuurgebieden wordt het risico voor waterbeheeren lokale overheden beperkt. Tegelijk ontstaan hier ookkansen voor bewustwording van natuur en water.Voor de ondernemer is het belangrijk dat hij in zijn aanbodsteeds weer vernieuwt en blijft verrassen. De aanwezigheidvan water heeft daarbij voor de consument een extraattractiewaarde en levert daardoor een bijdrage aan deavontuurlijke beleving van de recreant.Water voor het avontuur25

Vlotkamperen neemt landelijke vluchtJos Akkermans is van oorsprong eenBrabantse akkerbouwer. Voor wat extrainkomsten zocht hij naar een passende vormvan recreatie rond zijn akkers. Het begon meteen partij boomstammen en een vergunningvan het waterschap. Inmiddels is zijnkampeervlot uitgegroeid tot een volwaardigKlein initiatief grote kansenMet een partij boomstammen, waarmee de plaatselijketheatergroep een podium op het water had gemaakt,bouwde de akkerbouwer Jos Akkermans zijn eerstekampeervlot. “Het leek mij altijd al een leuk idee om op hetwater te slapen. Met een partij boomstammen, waarmeede plaatselijke theatergroep een podium op het waterhad gemaakt, bouwde ik mijn eerste kampeervlot”, aldusAkkermans. Het waterschap verleende een vergunning enuiteindelijk is het vlot een volwaardig product geworden.Aantal kampeervlotten groeit snelDe interesse voor vlotkamperen groeit, net als het aantalvlotten. Tot 2007 kon men alleen nog bij Akkermans inDe Heen (Noord Brabant) vlotkamperen; begin 2009 ookin Utrecht, Zuid-Holland, België en Zweden. Akkermansbeheert zelf 5 vlotten, daarnaast bouwt hij vlotten voorandere exploitanten. In 2009 was het aantal vlotten algegroeid tot 11.V lotkamperen neemt landelijke vluchtproduct waarvan er al 11 zijn gebouwd. Hetvlotkamperen is ook heel populair in Utrechten Zuid-Holland.Het vlot had succes en Akkermans werkte het uit tot eenvolwaardig product dat hij in 1999 op de markt bracht.Het kamperen op een vlot is vooral populair voor kortevakanties. Tussen april en oktober worden per vlot meerdan 100 overnachtingen geboekt, goed voor een omzetvan 9.500 euro per vlot per jaar. Vanwege de relatiefhoge bezettingsgraad levert een vlot aanzienlijk meer opdan bijvoorbeeld een trekkershut. Het vlotkamperen isbovendien niet alleen in trek bij Nederlandse gasten, maaris ook bij buitenlandse toeristen populair.Maatschappelijke meerwaardeDe vlotten worden duurzaam gebouwd waardoor demilieubelasting extreem laag is. Door het gebruik vannatuurlijke materialen en het eenvoudige ontwerp gaan devlotten op in het landschap. Vlotkamperen is daarom eengeschikt middel om in een gebied natuur, water en recreatiete combineren. Gemeenten zijn erg positief omdat decombinatie leidt tot een maatschappelijke meerwaarde. Deactiviteiten van Akkermans hebben ervoor gezorgd dat ditunieke gebied beleefd kan worden voor natuur, actieve enrustzoekende recreanten.26“Het is ontzettend goed dat er gelegenheid iswaar je kunt vlotkamperen. Ook voor de onlangsopgerichte VVV samenwerking ‘Brabantse Wal’ isdit een aantrekkelijk programmapunt”.“De Rijkswateren vervullen veel maatschappelijkegebruiksfuncties. Rijkswaterstaat streeft ernaarom verschillende gebruiksfuncties waar mogelijktoe te laten en te ondersteunen”.Wethouder C. Zijlmans gemeente SteenbergenBeheer- en Ontwikkelplan voor de Rijkswateren2010-2015

V lotkamperen neemt landelijke vluchtWaar:Organisatie:WIN-WIN:Meer informatie:Akkermans leisure & golf, De Heen (Noord-Brabant), Jachthaven Marnemoende, IJsselstein (Utrecht),Jachthaven de Cleypoel op de Kagerplassen (Zuid-Holland), Maascentrum de Wissen, Dilsen-Stokkem(Belgisch Limburg), Bräcke, ZwedenAkkermans leisure & golfDe vergunningverlening geeft de agrarische ondernemer de mogelijkheid een recreatieve bijverdienstete creëren en voor de natuur-, water- en rustliefhebbers de kans om het gebied te belevenwww.camping-raft.com, www.akkermans.com27

Monument Deltawerken omgebouwd tot klimpijlerMonument Deltawerken omgebouwd tot klimpijlerOp het terrein van het themaparkNeeltje Jans staat de 66e pijler van deOosterscheldekering. Voor de realisatie vande kering zijn ooit 66 pijlers gebouwd maaruiteindelijk bleken er slechts 65 nodig. De66 e pijler stond jarenlang ongebruikt op heteiland Neeltje Jans, totdat Rijkswaterstaat ereen klimweekend organiseerde. OndernemerPieter de Haas kwam hierdoor op het idee omde pijler als klimcentrum in gebruik te nemen.De platforms, torens en hoeken van de pijlerzijn nu via klettersteigs, abseilpunten en eenhangbrug bereikbaar voor beginnende enervaren klimmers.Rijkswaterstaat onderzoekt mogelijkheden pijlerRijkswaterstaat organiseerde ooit een klimweekend op de66e pijler van de Oosterscheldekering. Ondernemer PieterDe Haas, zelf een fervent klimmer, las dit in de krant en zagvolop mogelijkheden om met een relatief kleine investeringeen succesvol klimcentrum te beginnen.De klimpijler is een groot succes. Het klimcentrum is désportattractie van de provincie Zeeland. De pijler wordtgebruikt door individuele klimmers, klimverenigingen, voorbedrijfsuitjes en andere groepen en als trainingsobjectvoor hulptroepen. Daarnaast is de pijler ook een historischmonument. Het vertelt het verhaal van het gevecht metwater dat in Nederland is gevoerd en dat vanwege deverwachte zeespiegelstijging nog altijd actueel is.De pijler staat in het Deltapark. Het Deltapark zorgt op eenspeelse manier ervoor dat jong en oud bewust worden vannut en noodzaak van de Deltawerken.Toevoegen avontuurlijke attractieNeeltje Jans trekt jaarlijks vele bezoekers uit binnen- enbuitenland, die de Oosterscheldekering komen bewonderenen een bezoek brengen aan een van de vele attracties dieop het terrein van Neetje Jans zijn verenigd. In de toekomstzijn er nog voldoende mogelijkheden om de pijler verder teexploiteren. Zo kan een brug de pijler nog toegankelijkermaken. Het zou dus kunnen dat over een aantal jaareen restaurant met een panoramisch uitzicht op deOosterscheldekering op de pijler prijkt.Al bleek de 66 e pijler in eerste instantie overbodig te zijn,toch heeft de pijler een nieuwe waardevolle bestemminggekregen door de succesvolle samenwerking vanRijkswaterstaat, Pieter de Haas en Stichting Neeltje Jans.28 ”De pijler is ook populair als uitje voorschoolklassen. Het is echt mooi om te zien datde verlegen kinderen die eigenlijk niet zo goeddurven er juist het meeste plezier aan beleven. Naafloop zie je ze glimmen van trots”.Pieter de Haas, ondernemer

Monument Deltawerken omgebouwd tot klimpijlerWaar:Organisatie:WIN-WIN:Meer informatie:Deltapark Neeltje Jans, VrouwenpolderZeeland buitensportEen overbodige pijler is veranderd in een avontuurlijk onderdeel van eenattractie die aan jong en oud vertelt over de geschiedenis en het belangvan waterbeheerwww.zeeland-buitensport.nl29

Water voor het beleven van cultuurhistor ie30Een derde van de mensen die in de provincie Utrecht een fort bezoeken geven aan wateractiviteiten opeen fort te willen uitvoeren. Op dit moment worden wateractiviteiten op de Utrechtse forten niet totnauwelijks aangeboden. Ontwikkeling van recreatieve wateractiviteiten, zoals roeien en waterfietsenzou op een aantal forten passen en recreanten plezieren. (KCR, 2008)

4 | Water voor het beleven van cultuurhistorieBeleving staat bij de recreant steeds meercentraal. Bezoekers willen historie ‘beleven’.Fiets- en wandelroutes die verhalen vertellenover de geschiedenis dragen bij aan ‘hetzichtbaar’ maken van de cultuurhistorieen de beleving van de vrije tijd. Actieverecreatievormen als wandelen, fietsen,paardrijden en kanoën, winnen in combinatiemet cultuurhistorie aan populariteit.Het beleefbaar maken en vermarkten vancultuurhistorische locaties en objecten langs het waterkrijgt de laatste jaren dan ook steeds meer aandacht.Mensen komen er graag en economisch gezien zijn ze vanbelang voor het toerisme en recreatie op en aan het water.Het oude netwerk van vaarwegen dat vanuit het verledenin Nederland is aangelegd speelt hierin een belangrijkerol. Deze vaarwegen hadden vroeger de functie voorpersonen- en goederenvervoer. Een zeer klein aantal wordtnog maar als zodanig gebruikt. Tegenwoordig bestaat ereen hernieuwde interesse voor deze oude vaarwegen. Zeliggen vaak prachtig in het landschap en hebben een groteauthentieke waarde.• Cultuurhistorie Vechtstreek verkennen met kano• Fietsend van Amsterdamse binnenstad naar hetlandelijke WaterlandWaterbeheerders zien vaak wel het belang in van hetbehoud van het cultuurhistorisch landschap. Ze kunnen bijnieuwe inrichtingsprojecten de mogelijkheden verkennenen benutten om de functie van het water te combinerenmet andere opgaven zoals waterrecreatie. Het erkennenvan maatschappelijke meerwaarde van beheergebiedenis essentieel. Daarbij vraagt het Rijk in het Nationaalwaterplan aan de beheerders de recreatiefunctie van hunterreinen te versterken door bijvoorbeeld te zorgen voortoegankelijke oeverpaden. Terugbrengen en restaurerenvan cultuurhistorie langs oevers is niet een directe taakvoor waterbeheer, maar zoals de voorbeelden hierna tonen,speelt de participatie van de beheerder wel een essentiëlerol.Water voor het beleven van cultuurhistor ie31

Cultuurhistorie Vechtstreek verkennen met kanoWater voor het beleven van cultuurhistor ieOp initiatief van de provincie Utrechtis een cultuurhistorische kanoroutegerealiseerd langs de forten van de HollandseWaterlinie tussen Utrecht en Muiden. Opverschillende plekken zijn speciaal voorkanoërs aanlegsteigers, rustplaatsen enoverdraagplaatsen aangelegd. De route is41 kilometer lang en heeft verschillendestartmogelijkheden. Het herstellen vande cultuurhistorie langs, op en in de natteinfrastructuur draagt bij aan het verstevigenvan het imago van Nederland als waterland.Toegankelijkheid en samenwerkingSinds mei 2006 kunnen kanovaarders bij Wijk bijDuurstede, vanaf de Lek via de Kromme Rijn en deVecht, naar het IJmeer bij Muiden varen. Op de route zijnverschillende uitstapjes mogelijk in oostelijke richtingzoals naar de Loosdrechtse plassen. Bij de tussenliggendesluizen zijn overdraagplaatsen aangelegd. Bij de aanlegvan de kanosteigers is rekening gehouden met detoegankelijkheid voor mensen met een lichamelijkehandicap. De provincie onderzocht op welke locaties ditmogelijk was met deskundig advies van gehandicaptenorganisaties. Samen met Nederlandse Ondernemers Recreatieen Toerisme (NORT) informeerde de provincie ondernemerslangs de route over de mogelijkheden om aan te sluitenbij het project. Inmiddels faciliteren 18 verschillendeondernemers de route. Voor kanovaarders met eenlichamelijke beperking bleken vier locaties geschikt. Drieondernemers hebben hun voorzieningen open gesteld voordeze doelgroep.De provincie Utrecht is de opdrachtgever van het projecten verschafte de financiële middelen voor de aanleg vande kanoroute. De meerkosten voor de aanpassingen voormensen met een beperking zijn betaald door Europese(POP)-subsidie. De projectduur was in totaal 1.5 jaar,geschatte kosten 200.000 euro. Adviesbureau Grontmijwas verantwoordelijk voor de uitvoering. Het AmsterdamseWaterbedrijf Waternet is verantwoordelijk voor hetonderhoud van de steigers en de bewegwijzering van deroute.UitvoeringDe provincie stelde een lijst op van bezienswaardighedenlangs de route. Eerst werden de mogelijkheden voor hetplaatsten van een aanlegsteiger of trap op deze locatiesonderzocht. “Dit was al een project op zich. We moestenrekening houden met verschillende aspecten, zoals de wetenregelgeving voor natuur en milieu, juridische aspectenvan beheer, eigendomsrecht en de technische haalbaarheid.Veiligheid stond hierbij voorop”, aldus Peter Bergmansvan Grontmij. “Daarnaast is het belangrijk ondernemersen waterbeheerders zo vroeg mogelijk bij het proces tebetrekken om problemen te voorkomen. Door vroegtijdigoverleg met de Toeristische Kanobond Nederland en deNederlandse Kanobond konden we rekening houden metwensen van de kanoërs en zijn, waar mogelijk, bestaandeknelpunten aangepakt”, laat Bergmans weten.Uitbreiding van de routeVanaf mei 2009 wordt de route op verschillende plaatsenin oostelijke richting verlengd waardoor het vertrek- eneindpunt van de route samenvallen. Gewest Gooi enVechtstreek, een samenwerkingsverband van de negenregiogemeenten in de Gooi en Vechtstreek, financiert dezeaanpassing. Bergmans: “Dit is een enorme verbetering.Voor veel kanoërs is het lastig dat ze op een ander punteindigen als waar vandaan ze vertrekken. Straks komenze weer aan op de plek waar hun auto staat. Vooral voorgezinnen is dit een uitkomst”.32“Het is zalig om te varen op het water en tegenieten van cultuurhistorie. Een mooi initiatiefals inspiratie voor andere routes in Nederland”.“Het Rijk vraagt beheerders de recreatiefunctievan hun terreinen te versterken door bijvoorbeeldte zorgen voor toegankelijke oeverpaden”.Kanoër M.A. de La VieterNationaal Waterplan

Water voor het beleven van cultuurhistor ieWaar:Organisatie::WIN-WIN:Informatie over de route:VechtstreekProvincie UtrechtHet aanleggen van een kanoroute blaast de cultuurhistorie vande streek nieuw leven in en versterkt het karakter van de regio envan Nederland als waterlandwww.hollandsewaterlinie.nl33

Fietsend van Amsterdamse binnenstadnaar het landelijke WaterlandFietsend van Amsterdamse binnenstad naar het landelijke WaterlandDe fietsroute op de Noordelijke IJ-oever ligtlangs het water met op de route de oudehavengebieden, grootstedelijke horeca,kunstwerken, industriële monumenten,architectonische hoogstandjes en cultureleevenementen. Het is een tocht langs oude enhedendaagse cultuur die toeristen de anderebezienswaardigheden van Amsterdam, buitende grachtengordel, laat zien. Het initiatiefsluit aan bij het spreidingsbeleid van degemeente Amsterdam. Stadsdeel Amsterdam-Noord ontwikkelde de fietsroute samen metToeristische Ondernemers Platform (TOP).Spreiden van toeristen over de stadDe gemeente Amsterdam wil de stromen toeristen beterover de stad spreiden. Zo worden economische voordelenvan het toerisme beter verdeeld en vermindert de drukop de binnenstad. In 2008 wees Amsterdam zes gebiedenaan waar zij het toerisme op korte termijn wil versterkendoor het aanbieden van wandel-, fiets- en vaarroutes. Eendaarvan is de Noordelijke IJ-oever.De Noordelijke IJ-oever ligt in stadsdeel Amsterdam-Noorden is de schakel tussen de binnenstad en het landelijkeWaterland, een uniek groengebied. Op de NoordelijkeIJ-oever is de historie van de eeuwenoude Amsterdamsescheepvaartgeschiedenis nog duidelijk herkenbaar. Hetgebied heeft daardoor nog een sterk industrieel karakter.Sinds een paar jaar is de Noordelijke IJ-oever in beeld alspotentieel ontwikkelingsgebied voor de creatieve industrie.Ook populair bij buitenlandse toeristenDe route is 5 kilometer lang en fietsers kunnen zowel bij depont aan de Buiksloterweg als bij de pont op de NDSM-werfstarten. “De IJ-oever kenmerkt zich door kleine kanalendie vroeger door de schepen werden gebruikt om in dehaven te komen. Water heeft een belangrijke recreatievewaarde en de oevers zijn daarom heel geschikt voor eenfiets- en wandelroute”, aldus Adri Doorneveld van stadsdeelAmsterdam-Noord.Naast Amsterdammers trekt de fietsroute in dezomermaanden veel buitenlandse toeristen. Zij hurenmeestal een fiets in het centrum en zoeken de rust encultuurhistorie in het buitengebied op. Maar ook onderNederlandse toeristen is de Noordelijke IJ-oever populair.In 2010 wordt de route in westelijke richting verlengd,uiteraard langs het water.Herdruk toeristische fietskaartDe Noordelijke IJ-oever is een gebied dat zich snelontwikkelt en daarom wordt de fietskaart elke twee jaargeactualiseerd. Komende zomer verschijnt de nieuwsteversie. Om aan de grote vraag van de recreant te voldoen,laat stadsdeel Amsterdam-Noord de eerstvolgende editiedrukken met een oplage van 35.000. De geactualiseerdekaart biedt de recreant de mogelijkheid het gebiedoptimaal te verkennen en bekend te worden met feitjesen weetjes van de natuur en het gebruik. De kosten vande routekaart zijn laag: 20.000 euro aan drukkosten plusde uren om de route te updaten. De routekaart verschijntin vier talen en wordt gratis verspreid bij de ToeristischeInformatie Punten (TIP’s) in Amsterdam-Noord.34“Voorheen werd dit gebied het Siberië vanAmsterdam genoemd, tegenwoordig ziet decreatieve industrie hier volop kansen en wordt hetook wel het Toscane van Amsterdam genoemd”.“Waar investeringen worden gedaan inwaterbeheer worden de mogelijkheden voor hetcombineren van andere opgaven verkend enbenut“.Adri Doorneveld van stadsdeel Amsterdam-NoordBeheer- en ontwikkelingsplan voor de Rijkswateren2010-2015

Fietsend van Amsterdamse binnenstad naar het landelijke WaterlandWaar:Opdrachtgever:WIN-WIN:Meer informatie:Amsterdam Noord, noordelijke IJ-oeverStadsdeel Amsterdam-NoordDe spreiding van de economische baten en de toeristische druk hebbengeleid tot het ontwikkelen van een recreatieve en drukbezochtefietsroute die de geschiedenis van de streek laat zienpublieksvoorlichting@noord.amsterdam.nl35

Water voor snel personenver voer en rondvaar ten36

5 | Water voor snel personenvervoeren rondvaartenHet personenvervoer over het water neemttoe. Op jaarbasis vervoeren alleen al deveerdiensten in Nederland meer dan 38miljoen mensen. Daarnaast heeft bijna elkestad met bevaarbaar water wel een of meerrondvaartboten, riviercruiseschepen, partyenvakantieschepen.De markt van het personenvervoer over water groeit nietalleen, maar innoveert en moderniseert ook. Op initiatiefvan Rijkswaterstaat is bijvoorbeeld van 19 - 24 april2009 een pilot Rhine Ro-Ro Services uitgevoerd tussenRotterdam-Tiel-Hoorn. Dit om de druk van goederenvervoerop wegen te verminderen. Dergelijke oplossingen zijngeschikt voor de transportsector, maar zijn ook vantoepassing op personenvervoer voor recreatie en woon-,werkverkeer. Op dit moment worden oude veerdiensten enpontverbindingen hersteld. In eerste instantie vaak voorde recreatie, maar ook het fietsende/ lopende woon- enwerkverkeer maakt hier steeds meer gebruik van. Voorbeeldis het herstellen van de oude veerdienst Breskens-Vlissingen voor recreatie en woon-, werkverkeer.Andere voorbeelden van nieuwe ontwikkelingen zijn desneldiensten op de binnenwateren, zoals fast ferries,busboten en watertaxi’s. Deze snelle verbindingen overwater sluiten vaak goed aan op openbaar vervoer overland, of bieden de mogelijkheid om de fiets mee te nemen.Personenvervoer over water is in bepaalde gebieden eenaantrekkelijk en milieuvriendelijk alternatief. Een goedvoorbeeld hiervan zijn de fluisterboten in het NationaalPark de Biesbosch. Het efficiënt benutten en herontdekkenvan onze natuurlijk natte infrastructuur biedt dus kansenvoor CO 2-reductie en het verminderen van de druk op hetwegennet.• Veerdienst Breskens–Vlissingen in de vaart voorfietsers en voetgangers• Watertaxi Rotterdam doet 100 opstapplaatsen aanWater voor snel personenver voer en rondvaar ten37

Veerdienst Breskens-V lissingen in de vaar t voor f ietsers en voetgangersVeerdienst Breskens–Vlissingen in de vaartvoor fietsers en voetgangersMet de opening van de Westerscheldetunnelkwam er in 2003 een einde aan de veerdienstBreskens-Vlissingen. Fietsers en voetgangersmogen echter van de nieuwe tunnel geengebruik maken en daarom schreef deProvincie Zeeland een aanbesteding uit vooreen fiets- en voetveer. Veolia Transport wonde aanbesteding en bracht het veer, nu zonderauto’s, weer in de vaart.Recreanten en forensen gebruikers van het veerIedere dag maakt een groot aantal forensen gebruik vande veerdienst. Gebruikers zijn mensen die in Walcherenwerken of daar naar school gaan. De veerdienst is daaromeen schakel in het openbaar vervoer tussen Vlissingen enwestelijk Zuid-Vlaanderen. Ook recreanten gebruiken hetveer om van en naar de verschillende attracties te reizen ofals uitje op zich.SamenwerkingDe twee veerboten, de Prins Willem Alexander en de PrinsesMáxima, zijn van de provincie Zeeland en worden aanVeolia verhuurd. De concessie loopt tot 2011. Dan vindt eennieuwe openbare aanbesteding plaats.Veolia Transport biedt samen met attractieparkenverschillende arrangementen aan. Zo kunnen familiesmet kinderen naar Family Fun Parc Sluis of het Arsenaalin Vlissingen. Wie op zoek is naar stedelijk amusementkan een arrangement naar Brugge of Knokke boeken.“We zien elk jaar een flinke stijging in de verkoop vanarrangementen. Ook wordt veel gebruik gemaakt van destrandbussen die recreanten naar de Zeeuwse strandenbrengen. Daarbij wordt ervoor gezorgd dat de veerdienstgoed aansluit op bussen en treinen”, aldus Veolia Transport.38“Het varen tussen al die grote zeeschepen zien veelmensen al als uitje op zich.”“Veel gezinnen ervaren de veerverbinding als eenmini-cruise, de kinderen vinden het geweldig!”Dick van Kleef, medewerker Veolia veerdienstSuus Fenijn, VVV Breskens

Veerdienst Breskens-V lissingen in de vaar t voor f ietsers en voetgangersWaar:Organisatie::WIN-WIN:Meer informatie:Waterverbinding tussen Breskens en Vlissingen.Veolia Transport en Provincie ZeelandHet fiets- en voetveer verbetert de infrastructuur tussen Breskens enVlissingen, vermindert het weggebruik en biedt goede kansen voor meergebruik van het openbaar vervoerwww.veolia-transport.nl39

Watertaxi Rotterdam doet100 opstapplaatsen aanWater tax i Rotterdam doet 100 opstapplaatsen aanHet begon als een service van hetRotterdamse Hotel New York op de Kop vanZuid dat zijn gasten met een boot naar deoverkant van de Maas bracht. In 2001 namende schippers deze service van het hotel overen startte de VOF Watertaxi Rotterdam.Inmiddels varen er vier boten die depassagiers iedere 12 minuten van Hotel NewYork naar de Leuvehaven of de Veerhavenbrengen. Daarnaast varen er nog eens achtboten in een groot deel van de stad die 100opstapplaatsen aandoen.Samenwerking en partnersVoor het realiseren van deze 100 opstapplaatsen verstrektehet Ontwikkelingsbedrijf van de gemeente Rotterdam eenlening van 300.000 euro. Watertaxi Rotterdam betaaldedit bedrag binnen vijf jaar terug en draait sindsdien zondersubsidie. De gemeente verzorgt wel het onderhoud van deopstapplaatsen, net zoals ze dat ook doet bij de ‘gewone’taxistandplaatsen.Ook geliefd bij Rotterdammers zelfWatertaxi Rotterdam richt zich niet alleen op toeristenmaar op iedereen die in Rotterdam woont, werkt, winkeltof uitgaat. De watertaxi’s in Rotterdam onderscheidenzich daarmee van de andere watertaxi’s in Nederland. Dewatertaxi is enorm populair. De afgelopen drie jaar nam debelangstelling zo snel toe dat de VOF Watertaxi Rotterdamde groei nauwelijks kon bijhouden. Het aantal passagierssteeg jaarlijks met maar liefst 17%. In 2008 maakten200.000 passagiers een rit met een watertaxi.Veiligheid staat voorop. Op de boten is plaats voormaximaal 8 personen. Het Rotterdamse vaargebied isdruk en moeilijk te bevaren. Daarom beschikken alleschippers over een Groot Vaarbewijs. De schepen wordenjaarlijks gekeurd en zijn voorzien van alle voorgeschrevenveiligheidsmiddelen.Toegankelijk houdenVoorzitter van Watertaxi Rotterdam Han Verhagen zietgraag dat het watertaxisysteem in Rotterdam net zo wordtals in Hamburg: “Simpel, toegankelijk en laagdrempelig.De reiziger moet er bijvoorbeeld met zijn ov chipkaart inkunnen stappen”.40”De watertaxi is een stuk sneller dan de gewonetaxi, die vaak vastzit in het verkeer en moetwachten voor stoplichten”.Een tevreden klant

Water tax i Rot terdam doet 100 opstapplaatsen aanWaar:Organisatie::Wanneer:WIN-WIN:Meer informatie:RotterdamWatertaxi RotterdamDe watertaxi’s varen elke dag. Doordeweeks van 07.00 tot 0.00 uur en in het weekend van 09.00 tot 1.00 uurOptimaal gebruik van natte infrastructuur bevordert bereikbaarheid en de doorstroom van het stadsverkeerwww.watertaxirotterdam.nl41

1 | Water voor het aantrekken van toerisme2 | Water voor het verlevendigen van de stad3 | Water voor het avontuur4 | Water voor het beleven van cultuurhistorie5 | Water voor snel personenvervoer en rondvaarten42

• Waterfront Delfzijl, www.delfzijl.nl• Gouda Hollandse waterstad, www.hollandsewaterstad.nl• Concert at SEA Brouwersdam, www.concertatsea.nl• Jazz’in de Gracht Den Haag, www.jazzindegracht.nl• Duikersparcours Boxtel, www.delangspier.nl• Halve marathon Egmond, www.egmondhalvemarathon.nl• Kop van Zuid, www.kopvanzuid.info• Kijk vanaf de dijk, www.kijkvanafdedijk.nl• IJ pontjes Amsterdam, www.gvb.nl• Waterbus Dordrecht, www.waterbus.nl43

ColofonDeze publicatie is een gezamenlijkeuitgave van Rijkswaterstaat ProgrammaWaterinnovatie (WINN), Deltares en hetKenniscentrum Recreatie.WINN is het Innovatieprogramma voor Wateruitdagingenvan Rijkswaterstaat.Rijkswaterstaat gaat in WINN, samen met kennisinstituutDeltares en het bedrijfsleven wateruitdagingen aan. WINNinspireert, pakt kansen op en experimenteert. Zo werken weaan oplossingen voor de toekomstige wateropgave. Denkt u mee?www.rijkswaterstaat.nl/winnwww.deltares.nlHet Kenniscentrum Recreatie wil dat iedereen optimaalkan recreëren. Daarom is het Kenniscentrum ambassadeurvan recreanten, adviseur van overheden en organisaties enpartner van andere beleidsondersteuners.Zo vervult het kenniscentrum een centrale rol bijhet bundelen en ontwikkelen van kennis voor beleiden brengen we partijen samen. Meer informatie opwww.kenniscentrunrecreatie.nlAuteur:Deltares en het Kenniscentrum RecreatieIn opdracht van:Deltares en RijkswaterstaatFotografie:Ted de Nijs, Waterschap Vallei en Eem (pagina 2, 10, 37)Kenniscentrum Recreatie (cover, pagina 4, 18)Waterschap Vallei en Eem (pagina 8)Hans Verhorst, Waterschap Vallei en Eem (pagina 11, 30)Tineke Cazemier (pagina 15)Henk Martens (pagina 16, 17)Stanja van Mierlo (pagina 20, 21)Bas Broesder (pagina 23)Jan Kromwijk (pagina 27)Pieter de Haas (pagina 28)Chantal de Jonge (pagina 29)Johan Burger (pagina 33)Adri Doorneveld (pagina 35)Veolia Transport (pagina 39)Han verhagen (pagina 41)Stockfoto’s (pagina 5, 12, 24)Tekstredactie:Jac van TuijnVormgeving:ONTWERPERS DIE MEEDENKEN.NLColofonDrukwerk:Drukkerij JB&A van driel, Rotterdam44

Deze publicatie is een gezamenlijkeuitgave van Rijkswaterstaat ProgrammaWaterinnovatie (WINN), Deltares en hetKenniscentrum Recreatie.PO Box 1772600 MH DelftThe Netherlandsinfo@deltares.nlwww.deltares.nlRaamweg 19 | 2596 HL Den HaagT 070 312 49 85 | F 070 312 49 99www.kenniscentrumrecreatie.nl