november 2013 - Academische Reizen

academischereizen.nl
  • No tags were found...

november 2013 - Academische Reizen

Een muzikaal voorjaar aan de Donau met drie grote opera’sBoedapest6-daagse muziekreis van 22 t/m 27 maart 2014 o.l.v. dr. Eveline NikkelsHet vroege voorjaar is een prachtige periode om te genieten van de Hongaarse hoofdstad, die ook wel het Parijs vanOost-Europa wordt genoemd. In de akoestisch zo mooie Staatsoper beleven we drie opera’s: ‘Tosca’ van Puccini,‘Jenufa’ van Janacek en ‘Der fliegende Holländer’ van Wagner.muziek1e dag – zaterdag 22 maartOchtendvlucht per KLM-lijndienst van Amsterdamnaar Boedapest en vervoer naar hetcentraal gelegen, eersteklas hotel Andrassy.Op weg naar ons hotel maken we al een oriënterenderondrit door de stad. We bezoeken vandaaghet woonhuis van Franz Liszt dat als museum enconcertzaal is ingericht. We bewonderen er deoriginele vleugel, de meubels en de bibliotheek.Welkomstdiner in een van de goede restaurants.2e dag – zondag 23 maartVanochtend verkennen we de stad onder lokaleleiding. Wij zullen veel kunnen terugvindenuit het rijke verleden van Boedapest, vanaf deRomeinen tot heden. Na vrije tijd, onder meervoor de lunch, verzamelen we voor de inleidingtot de opera Tosca van Puccini, die we vanavondin de Staatsoper bijwonen. Puccini heeft onsheerlijke opera’s vol dramatische gebeurtenissennagelaten en wellicht spant Tosca de kroon. Hetis het bekende verhaal van ‘boontje komt omzijn loontje’: de slechterik Scarpia, hoofd van depolitie, wordt gedood, maar helaas loopt het ookmet de twee geliefden, Tosca en de schilder Cavaradossislecht af. Verismo op zijn mooist!3e dag – maandag 24 maartOm van het veristische drama van Puccini tebekomen maken we vandaag een ontspannen dagexcursienaar de Keskemet, waar vlakbij een mooiekleine poesta te vinden is met een stoeterij, die doorzigeuners wordt bemand. We maken niet alleeneen tocht over de poesta, we zien ook een prachtigepaardenshow en genieten van echte Hongaarsegoulash, gelardeerd met zigeunermuziek.Scène uit ToscaBoedapest, Parlementsgebouwen4e dag – dinsdag 25 maartVandaag verkennen wij het aan de overkant vande Donau gelegen stadsdeel Boeda en bezoekenwe de historische Matthias-kathedraal en hetVissersbastion met zijn torens, die een prachtiguitzicht bieden over de Donau en de stad Pest. Webezoeken het Bartók-museum, waar de sfeer onsherinnert aan het leven van de componist tijdensde Tweede Wereldoorlog. Vanavond, na inleidingen diner, gaan wij naar de opera Jenufa vanJanacek. Een bijzonder componist was Janacekmet muziek, die eigenlijk helemaal op zichzelfstaat en ook niet echte ‘school’ heeft gemaakt.Uitgangspunt voor zijn muzikale taal is het Moravisch,dat met zijn vele accenten op zich al eenbasis vormt voor de bijzondere couleur locale diewij bij Janacek aantreffen. Jenufa is een verhaaldat zich afspeelt in een boerendorp in Moravië.Jenufa is zwanger, maar wordt – uit angst voorde schande - door haar stiefmoeder verborgengehouden. Het kind wordt geboren maar zalworden opgeofferd, alweer voor de conventies.De opera heet Jenufa maar degene die aan detouwtjes trekt is de stiefmoeder Kostelnicka. Tochkent de opera een happy end doordat Jenufa haarvergeeft en uiteindelijk trouwt met de man dieniet de vader van haar kind was, maar haar steedsonvoorwaardelijk heeft gesteund.5e dag – woensdag 26 maartDeze ochtend staat het Kunsthistorische Museumop het programma. Indrukwekkend is de verzamelingschilderkunst van de 13 e t/m de 20 e eeuw.Na een vrije middag en inleiding en diner, gaanwij voor de derde maal naar de Staatsoper voorWagners Fliegende Holländer. Hier geen dorpsroddelzoals bij Janufa maar het verhaal van kapiteinDerksen, onze eigen ‘vliegende Hollander’die alle zeven jaar aan land gaat in de hoop daareen vrouw te vinden die hem zal verlossen vande vloek om steeds weer opnieuw over de zeeënte moeten varen. Hij zal haar vinden in de figuurvan Senta, die door haar vader verkwanseld wordtaan de rijke bieder, in casu de vliegende Hollander.Een jonge Wagner, nog stoelend op de traditievan Carl Maria von Weber, maar vol van emotiesen vooral prachtige koren! De ballade van Sentais het eerste hoogtepunt in Wagners oeuvre voorzijn heldinnen.6e dag – donderdag 27 maartTer afsluiting maken we nog een boottocht overde Donau, waarbij we de stad op zijn mooist zien,namelijk vanaf het water.Aan het einde van de middag vertrek naar hetvliegveld voor de terugvlucht per KLM-lijndienstnaar Amsterdam. Aankomst ca. 19.30 uur.ReisgegevensReissom€ 1.695,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 225,-.Inbegrepen• ontbijten, enkele aperitieven en diners• toegangskaarten 3 opera’s• luchthavenbelastingen € 138,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.ToegangsbewijzenIn verband met de noodzakelijkevroegtijdige betalingen van de besteldetoegangskaarten geldt voor deze reis eenextra aanbetaling van € 230,- per persoon.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 9 november 2013


MUZIEKMuziekfeest in een stijlvolle ambianceBaden-Baden4-daagse muziekreis van 16 t/m 19 april 2014 o.l.v. dr. Eveline NikkelsBaden-Baden is in enkele jaren uitgegroeid tot een begrip in de internationale muziekwereld waar beroemdemusici regelmatig acte de présence geven.Ons programma van het voorjaarsfestival biedt een waar muziekfeest van de Berliner Philharmoniker onder leidingvan Sir Simon Rattle. De Johannespassion wordt geregisseerd door Peter Sellars en het hoogtepunt van het festivalzal de opvoering zijn van Puccini’s opera ‘Manon Lescaut’ met in de hoofdrol Eva-Maria Westbroek.U beleeft dit alles in het akoestisch zo mooie Festspielhaus van het heerlijke, sfeervolle Baden-Baden.Scène uit de vierde acte van Manon Lescaut1e dag – woensdag 16 aprilRedelijk vroeg vertrek per comfortabele, rechtstreekseIC-trein van Amsterdam, Utrecht ofArnhem naar Karlsruhe en vandaar per touringcarnaar het nabijgelegen Baden-Baden. We installerenons in het centraal gelegen, eersteklas hotel ZumHirsch. Na de inleiding en een lichte maaltijd,begint om 18.00 uur in het Festspielhaus de operaManon Lescaut van Giacomo Puccini. Het librettois gebaseerd op een verhaal van Abbé Prévost. Veelkerkelijks is er overigens in dit ‘verismo’ drama nietterug te vinden, al is Manon in het eerste bedrijfwel op weg naar een nonnenschool, waar ze echternooit zal aankomen! Muzikaal is er ook een verwijzingnaar de religie en wel in Puccini’s citaat uitzijn eigen Messa di Gloria in de tweede acte, maarvoor de rest is het een heerlijk drama, waar de beidehoofdrolspelers, zoals het behoort, zich aan het eindnaast elkaar zieltogend te neder leggen.In de hoofdrollen hoort u Eva-Maria Westbroek alsManon Lescaut, Lester Lynch als haar broer Lescauten Thiago Arancam als Renato Des Grieux.Sir Simon Rattle dirigeert de Berliner Philharmoniker.Na afloop eten we gezamenlijk nog iets.2e dag – donderdag 17 aprilVanochtend maken wij een oriënterende wandelingdoor de gezellige stad, waar de Romeinse keizerCaracalla al verbleef om er van de geneeskrachtigebronnen te genieten. Dit Kurort werd na de FranseRevolutie ontmoetingsplaats voor de groten deraarde. Evenals koningen, prinsen en kunstenaarsuit de 19 e eeuw, flaneren wij er over de LichtentalerAllee. Vandaag, evenals morgen, lunchen wegezamenlijk. ’s Middags krijgt u een inleiding tothet ‘muziekfeest’ van de Berliner Philharmonikerdat vanavond o.l.v. Sir Simon Rattle ten gehorewordt gebracht. Het orkest dat zichzelf nog altijdBaden-Baden in het voorjaarhet beste van de wereld noemt, presenteert zich invele facetten. Op het programma staan onder meerwerken van Rossini, Ponchielli en Vivaldi en mezzosopraanMagdalena Kozena treedt op als soliste.3e dag – vrijdag 18 aprilEen rustige ochtend om het heerlijke Kurort verderte verkennen of om een wandeling te maken in debergen. In de loop van de middag begint de inleidingtot de Johannespassion van Johann SebastianBach, die u vanavond in het Festspielhaus in eenscenische presentatie van Peter Sellers zult beleven.Wederom beroemde solisten: Mark Padmore, RoderickWilliams, Camilla Tilling, Magdalena Kozena,Topi Lehtipuu en Christian Gerhaher. De BerlinerPhilharmoniker wordt wederom gedirigeerd doorSir Simon Rattle.Frieder Burda - museumAl sinds de middeleeuwen bestaan er zgn.passiespelen, die het Lijden van Christus letterlijkten tonele voeren. Zij vonden plaats op het pleinvoor de kerk en boden zo de ongeletterden de mogelijkheidtoch deel te nemen aan het lijdensverhaal.In onze tijd kennen wij de passiespelen van Oberammergauen in ons land die in Tegelen. Dat PeterSellars een aantal jaren geleden besloot om zijnversie van de Mattheuspassie van Bach ten tonele tevoeren is eigenlijk het voortzetten van deze eeuwenoudetraditie. Het werd een spraakmakende opvoering,zoals eigenlijk alles wat Sellars regisseert, en demuzikale leiding had Simon Rattle. Logisch is hetdan ook dat ze nu ook de andere grote passie vanBach, die naar het evangelie van Johannes, zijn gaanbewerken. De Johannes is intiemer dan de Mattheusen legt veel meer de nadruk op de confrontatietussen Jezus en Pontius Pilatus.4e dag – zaterdag 19 aprilWe bezoeken het Frieder Burda-museum, dat eenberoemde collectie moderne kunst bezit, maarook steeds weer extra tentoonstellingen weet teorganiseren.Na ruim vrije tijd, waarin u heerlijk kunt wandelen,winkelen en lunchen op een van de vele terrassen inde kleine maar zo verzorgde stad, vertrekken wij inde loop van de middag naar Karlsruhe en vandaarper IC-trein naar Nederland. Omstreeks 21.15 uurarriveren wij in Arnhem, omstreeks 21.45 uur inUtrecht en omstreeks 22.15 uur in Amsterdam.ReisgegevensReissom€ 775,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 110,-.Inbegrepen• 3 ontbijten, 2 lunches en 1 diner• treinretour vanaf Amsterdam, Utrechtof Arnhem naar Karlsruhe, v.v. (toeslag1e klasse op aanvraag)• verder inclusief, zie pagina 48.Niet inbegrepenToegangskaarten:• Opera Manon Lescaut € 178,-• Muziekfeest Berliner Philharmoniker€ 109,-• Johannespassion € 109,-.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 10 november 2013


Richard Strauss 150 jaarGarmisch Partenkirchen6-daagse muziekreis van 10 t/m 15 juni 2014 o.l.v. dr. Eveline NikkelsIn 2014 is het 150 jaar geleden dat Richard Strauss geboren werd. Zijn geliefde woonplaats Garmisch Partenkichenbiedt een gevarieerd muziekfeest met een opera, zangrecitals, symfonische- en kamermuziek.Münter, de minnares van Wassily Kandinsky.Op hun beider schilderijen is het uitzicht vanuithet huis veelvuldig te bewonderen. Later in demiddag krijgt u een inleiding tot het concert vanvanavond door het Leipziger Strijkkwartet metop het programma o.a. het sextet uit de operaCapriccio en een bewerking van de Metamorphosen.Het bijzondere van dit concert is datzowel de Metamorphosen als het sextet uit deCapriccio behoren tot Strauss laatste composities.De Metamorphosen zijn ontstaan nadat Strausshoorde dat zijn geliefde München in brand stond.Dit prachtige stuk voor 23 solostrijkers is dan ookte beschouwen als een requiem voor deze stad.muziek5e dag – zaterdag 14 juniNa een rustige dag om van de heerlijke omgevingte genieten, behandelt ons laatste ‘klasje’ de liederavondvan Ian Bostridge.De meeste liederen heeft Strauss geschreven voorzijn vrouw Pauline, die sopraan was, maar evenalszijn beroemde tijdgenoot Mahler componeerdehij ook aan mannen gewijde liederen. Het programmawordt nog nader bekend gemaakt.Garmisch Partenkirchen, de Strauss Villa Richard Strauss (1864 – 1949)1e dag – dinsdag 10 juniNa een ochtendvlucht per KLM-lijndienst rijdenwe naar Garmisch Partenkirchen waar we logerenin het eersteklas hotel Wittelsbacher Hof.Tijdens een oriënterende wandeling in onzestandplaats bezoeken we onder meer het RichardStrauss Instituut. We zien natuurlijk ook de villavan de componist. Vanavond krijgt u een inleidingover Richard Strauss – met aperitief – enaansluitend dineren we.2e dag – woensdag 11 juniWe gaan naar de Eibsee, halverwege de Zugspitze,waar Richard Strauss destijds vele ontspannenmomenten doorbracht. Evenals de componistmaken we een wandelingetje rond het idyllischgelegen meertje. Lunchpauze in Strauss’ geliefderestaurant. Zo kunnen wij ons optimaal voorbereidenop het concert van morgenavond, waarinde Zugspitze een hoofdrol speelt!In de middag verzamelen we voor de inleiding totde opera Die Liebe der Danae, die wij vanavondin concertante uitvoering zullen horen. Na afloopsouper.Die Liebe der Danae werd door de componistbetiteld als een ‘heitere Mythologie’, en kruisingtussen komedie en Griekse mythologie. De eersteideeën voor de Danae stammen van de hand vanStrauss’ ‘hofleverancier’ Hugo von Hoffmansthal.“Ik wil U graag het ontwerp voorleggen voor mijnDanae, een opera die meer op een operette zallijken”… Helaas stierf Von Hoffmansthal. StefanZweig, zijn nieuwe librettist moest wijken voor denazi’s en zo bleef Joseph Gregor over, die uiteindelijkeen mooie mixture maakte van komedie enmythologie, met daarin aan het eind muziek dieStrauss tot zijn mooiste rekende!3e dag – donderdag 12 juniVandaag hebben we twee concerten. Eerst eenrecital met onder meer liederen van RichardStrauss. Solist is de tenor Brenden Gunnell,die aan de piano begeleid wordt door WolframRieger.Na de inleiding en het diner horen we de muziekdie ons meevoert naar de geliefde Alpen vanStrauss. Het concert door het Prager RundfunkSymphonieorchester begint met het eerste hoornconcertvan Strauss. De vader van de componistwas hoornist in het Münchener Orkest en inalle muziek van Strauss, tot en met de operaCapriccio, speelt de hoorn een belangrijke rol.De solist zal diegene zijn, die het Richard Straussconcours 2014 zal winnen.4e dag – vrijdag 13 juniWe maken een touringcartocht door de mooieomgeving. We bezoeken de Wieskirche – eenUNESCO-monument - en het plaatsje Murnauvoor het kleine maar interessante museum metwerken van ‘Der Blaue Reiter’. In Murnau vestigdezich een kunstenaarskolonie rondom Gabriele6e dag – zondag 15 juniWij verlaten onze standplaats om en route naarhet vliegveld München aan te doen, de stad waarRichard Strauss zoveel triomfen vierde.We maken een stadstour en bekijken het mooieNationaltheater, na de oorlog in oude stijl herbouwd,waar zoveel werken van Strauss zijnuitgevoerd. München beschouwt zichzelf ookals ‘de Strauss stad’ bij uitstek. In de loop van demiddag vertrek per rechtstreekse KLM-lijndienstnaar Schiphol. Aankomst ca. 19.00 uur.ReisgegevensReissom€ 1.695,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 70,-.Inbegrepen• ontbijten, een souper en vier diners• goede toegangskaarten tot de operaen vier concerten• luchthavenbelastingen € 145,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.ToegangskaartenIn verband met de vroegtijdige betalingvan de bestelde toegangskaarten geldtvoor deze reis een extra aanbetalingvan € 300,- per persoon.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 11 november 2013


CultuurDe Eeuwige Stad in kerstsfeerRome7-daagse standplaatsreis van 20 t/m 26 december 2013 o.l.v. dr. ing. Kees PeterseTerwijl de Eeuwige Stad in kerstsfeer is gehuld, bezoeken wij de belangrijke Romeinse monumenten, opgravingen enmusea. Daarbij hebben we eveneens oog voor een selectie van kerken en kunst uit andere perioden. Ook de uniekearchitectuur uit het midden van de twintigste eeuw en de Romeinse havenstad Ostia staan op ons programma.de Santa Costanza, het onder Constantijn de Grotegebouwde mausoleum voor diens dochters Constantinaen Helena. Verder bezoeken we de naastgelegenSant’Agnese fuori le Mura en de catacombenvan Sint Agnes. We besluiten de ochtend met dein classicistische stijl opgetrokken Villa Torlonia,die onder meer de familieresidentie van Mussoliniwas. Het middagprogramma is gewijd aan de SantaMaria Maggiore en de Thermen van Caracalla.Markt van Traianus. Foto PANSA BV1e dag - vrijdag 20 decemberNa een rechtstreekse vlucht van Amsterdam naarRome, installeren we ons in het eersteklas, directachter het Pantheon gelegen hotel Santa Chiara.’s Middags bezoeken we het Pantheon en wandelenwe door het levendige centrum naar de PiazzaNavona. Onderweg bekijken we in de San Luigi deiFrancesi enkele werken van Caravaggio. Ook de in1500 door Bramante ontworpen kloostergang vande Santa Maria della Pace staat op ons programma.Evenals de komende avonden dineren we in eengezellig Romeins restaurant.2e dag – zaterdag 21 decemberDe ochtend staat in het teken van bouwwerken diekeizer Augustus op het Marsveld liet oprichten.We bekijken de plek waar de keizer een reusachtigezonnewijzer liet bouwen en wandelen langs diensmausoleum. We bezoeken de Ara Pacis, het vredesaltaarvan Augustus. Het is ondergebracht in hetgelijknamige museum van de Amerikaanse architectRichard Meier. ’s Middags gaan we naar CastelSant’Angelo, gebouwd als mausoleum van keizerHadrianus. Een korte wandeling brengt ons vervolgensbij het door architect Gian Lorenzo Berniniontworpen Sint-Pietersplein, gebouwd tussen 1656en 1667. Op eigen gelegenheid kunt u een bezoekbrengen aan de Sint Pieter.3e dag – zondag 22 decemberWe beginnen met een bezoek aan de restanten vanenkele Romeinse huizen onder Palazzo Valentini.Daarna gaan we naar de uitzonderlijk goed geconserveerdeMarkten van Traianus, alsmede naar hetMuseo dei Fori Imperiali. Verder staan we stil bij deTempeltje in het park van Villa Borghese. Foto Jan Hakkoerdoor keizer Septimius Severus herbouwde Vredestempel,waarin tussen 203 en 211 een reusachtigemarmeren plattegrond van Rome werd aangebracht.Na de lunchpauze besteden we aandacht aande naast het Colosseum gelegen gladiatorenschool.Het laatste programmaonderdeel is een van de bestbewaard gebleven maar relatief onbekende stukjesvan het oude Rome: de straat Clivus Scauri metdaaraan een drietal Romeinse huizen.4e dag – maandag 23 decemberOp het Capitool stond de belangrijkste tempel,gewijd aan de Trias Capitolina. Ook het ruiterstandbeeldvan Marcus Aurelius en Michelangelo’sontwerp van de Piazza del Campidoglio krijgenonze aandacht. Dan dalen we af naar het ForumRomanum. We bespreken de geschiedenis vande belangrijke plek en staan stil bij enkele vande bouwwerken. We wandelen naar de Palatijnvoor een bezoek aan het in 1961 onder hetpaleis van Domitianus teruggevonden Huis vanAugustus. De middag kan een ieder naar eigeninzicht besteden. U kunt zich bij de reisleiding aansluitenvoor een wandeling van het park van de VillaBorghese, via Piazza del Popolo en Piazza di Spagnanaar de Trevifontein.5e dag – dinsdag 24 decemberMet een touringcar gaan we naar de plek waar hetfort van de beruchte Praetoriaanse Garde lag. Deommuring daarvan uit de tijd van keizer Tiberiusis nog zichtbaar in de Aureliaanse stadsmuur. Overde Romeinse Via Nomentana bereiken we eenensemble van vroegchristelijke monumenten nabijhet graf van martelares Sint Agnes. Hoogtepunt is6e dag – woensdag 25 decemberWe hebben een rustige ochtend om de stad inkerstsfeer te beleven. U kunt zich bij de reisleidingaansluiten voor een wandeling langs het Theatervan Marcellus naar het aan de Tiber gelegen ForumBoarium en de Santa Maria in Cosmedin met deBocca della Verità. Na de lunchpauze staan we stilbij de resten van enkele Romeinse tempels op hetLargo di Torre Argentina. Later in de middag gaanwe naar de Scuderie del Quirinale voor de tijdelijketentoonstelling over keizer Augustus, georganiseerdvanwege diens tweeduizendste sterfjaar in 2014.7e dag – donderdag 26 decemberIn de loop van de ochtend verlaten we het hartvan Rome voor een bezoek aan EUR (EsposizioneUniversale di Roma). Dit stadsdeel werd aangelegdvoor de Wereldtentoonstelling van 1942, die echternooit plaatshad. We bekijken de stedenbouwkundigeaanleg en de kenmerkende architectuur invereenvoudigde neoclassicistische stijl. In EURbezoeken we het Museo della Civiltà Romana metonder andere de grote maquette van Rome ten tijdevan keizer Constantijn. Op weg naar de luchthavenvoor de terugvlucht naar Schiphol bezoeken we deopgravingen van Ostia. We bespreken de ontwikkelingvan deze stad en bekijken enkele van debelangrijkste bouwwerken.ReisgegevensReissom€ 1.495,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 120,-.Toeslag 2-persoonskamer vooralleengebruik€ 275,-.Inbegrepen• ontbijten en diners in restaurants(incl. wijn)• luchthavenbelastingen € 138,-per persoon• verder inclusief, zie pagina 48.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 12 november 2013


CultuurBijzonder is een relatief goed geconserveerd thermencomplex.Ongeveer een kilometer buiten de stadzijn bodemresten bewaard gebleven van een circus,bestemd voor onder meer wagenrennen. Evora heefteen vergelijkbare ontwikkeling doorgemaakt. Deop een knooppunt van belangrijke wegen gelegenplaats werd in 57 v.Chr. door de Romeinen veroverd,waarna zij in fasen naar Romeins model werdomgevormd. Op het hoogste punt van de stad laghet forum met in het centrum een vermoedelijkaan de vergoddelijkte Augustus gewijde tempel. Hetpodium van de tempel en de meeste van de granietenKorinthische zuilen zijn bewaard gebleven. Pliniusde Oudere spreekt over Evora als Ebora Cerealis, wateen indicatie is van de centrumpositie van Evora ineen uitgestrekt landbouwgebied.Alentejo in LusitaniaEen door de Romeinen gevormde landstreekDe regio Alentejo in het zuiden van Portugal valt binnen de grenzen van devoormalige Romeinse provincie Hispania Lusitania. Talrijk en van hoge kwaliteitzijn de resten van Romeinse monumenten. Tezamen vormen zij een verrassendcomplete afspiegeling van het Romeinse leven in de stad en op het platteland.Kees PeterseDe provincie Hispania Lusitania, voortgekomenuit de bestuurlijke herindeling onder keizerAugustus, is vernoemd naar de inheemse Lusitaniërs.Vanaf de tweede eeuw v.Chr. verzettenzij zich tegen Rome, maar ze konden de inlijvingin het Romeinse rijk, die door Caesar goeddeelswerd voltooid, niet afwenden. Lusitania was voorde Romeinen onder andere belangrijk vanwegede winning van metalen zoals goud en zilver.ProvinciehoofdstadHoofdstad van Lusitania was de colonia EmeritaAugusta, het huidige Mérida. De plaats werdin 25 v.Chr. aan het einde van de Romeinsecampagne op het Iberisch Schiereiland gesticht.In Mérida vestigden zich veteranen die haddengediend in onder andere de Legio X Gemina. Datlegioen zou later, in de Flavische tijd, in Nijmegenworden gestationeerd. De stad ontwikkelde zichtot een belangrijk economisch en cultureel centrum.De Romeinse resten in Mérida zijn van hoge kwaliteiten bieden als ensemble bovendien een goedbeeld van een uit het niets opgezette Romeinsestad. Mérida werd gebouwd op een strategischeplek, namelijk daar waar een hoofdweg de rivierde Guadiana – grens van de provincie – kruiste.De ruim 700 meter lange Romeinse brug is eenhoofdattractie. Waarneembaar is nog dat Méridavolgens het voor nieuwe Romeinse steden kenmerkendeschaakbordpatroon werd uitgelegd.Centraal daarin lag het forum met de zogenoemdetempel van Diana, waarvan imposanteresten bewaard zijn gebleven. Dat geldt ook voorhet door Marcus Agrippa gebouwde theater metzijn monumentale toneelwand en het amfitheater,dat plaats bood aan 15.000 toeschouwers.Andere Romeinse plaatsen werden niet vanuit hetniets aangelegd, maar groeiden uit oudere inheemsenederzettingen. Zo werd Conimbriga in 139 v.Chrdoor de Romeinen veroverd. Onder keizer Augustusonderging de plaats een metamorfose met de aanlegvan een forum en het oprichten van diverse openbaregebouwen. De opgravingen van Conimbriga,die behoren tot de belangrijkste van Portugal,tonen een aaneengesloten deel van de stad met ookmeerdere woonhuizen, waarvan de kern bestonduit een als siertuin ingerichte zuilenhof. Mirobrigawas aanvankelijk een bescheiden ommuurde nederzettingop de top van een heuvel. De plaats ondervondvanaf de tweede eeuw v.Chr. een toenemendeRomeinse invloed en werd in de eerste eeuw naChr. een Romeins municipium. In die tijd werd eenomvangrijk bouwprogramma uitgevoerd, waarvande fraai gelegen opgravingen diverse resten tonen.Mérida, Romeins theaterVillacultuurDe opkomst van stedelijke centra en de verzorgingvan het leger vergden de grootschalige productievan graan en andere producten zoals wijn enolijfolie. Dat gebeurde onder andere in de heuvelachtigestreek tussen Evora en de Romeinse districtshoofdplaatsBeja, waar de resten van diverseRomeinse landbouwbedrijven zijn aangetroffen.Zo’n bedrijf, een villa rustica, bestond meestal uiteen residentieel gedeelte voor de eigenaar en zijnfamilie (pars urbana) en een deel gericht op deboerenproductie (pars rustica). Van de ten noordenvan Beja in het landschap gelegen Villa van Pisõesis tot dusver vooral het luxueuze residentiële deelblootgelegd. De rijkdom van de eigenaar kan wordenafgelezen aan de luxe woonvertrekken en het privébadgebouw,alsmede aan de goed geconserveerdemozaïeken. De Villa van São Cucufate kendeaanvankelijk een verwante opzet, maar onderging inde 4 e eeuw grote veranderingen. Het bouwwerk dattoen ontstond had een monumentale façade van inelk geval twee bouwlagen.VisindustrieBehalve van landbouwproducten leefden deRomeinen ook van vis en visproducten, zoals devissaus garum. Op het strand van Troia zijn deresten van een fabriek voor het inzouten van vis ende productie van garum blootgelegd. De bijzondereopgravingen tonen tientallen gemetselde bakken,waarin een mengsel van kleine visjes, visafval enpekel kon gisten en inweken. Dat de fabriek op hetstrand lag, is niet verwonderlijk. Vis en zout warendaar direct voorhanden en de weinig welriekendegeur van fermenterende visresten vormde er geenbezwaar.Cultoura 156 14 november 2013


Verrassend rijke cultuur in de Romeinse provincie LusitaniaAlentejo8-daagse reis van 21 t/m 28 april 2014 o.l.v. dr. ing. Kees PeterseVanuit de gezellige stad Evora verkennen we de fraaie maar relatief onbekende regio Alentejo in Zuid-Portugal,gelegen in de Romeinse provincie Lusitania. Unieke Romeinse resten, pittoreske plaatsjes waar moorse invloedvoelbaar is en een prachtig landschap kenmerken deze reis. Ook de universiteitsstad Coimbra en de Romeinseopgravingen van Conímbriga en het Spaanse Mérida, hoofdstad van Lusitania, staan op het programma.Een tweedaags bezoek aan Lissabon maakt de reis compleet.CultuurLissabonTroiaCoimbraMiróbrigaÉvoraMértolaBejaMéridaSPANJE1e dag – maandag 21 aprilEvora, centrum van AlentejoRechtstreekse vlucht per lijndienst van Schipholnaar Lissabon. Vandaar reizen we naar de sfeervolleplaats Evora, waar we ons voor vier overnachtingeninstalleren in het eersteklas hotel Mar d’ArMuralhas, gelegen binnen de stadsmuren. In denamiddag maken we een oriënterende wandelingin de historische binnenstad (UNESCO Werelderfgoed).Welkomstdiner in het hotel.2e dag – dinsdag 22 aprilEvora en megalithische siteWe beginnen vandaag met het Romeinse Evora. Webekijken resten van de laat-Romeinse stadsmuur, deopgravingen van een thermencomplex en de goedbewaard gebleven forumtempel. Het nabijgelegenmuseum huisvest een fraaie archeologische collectie,maar ook een monumentaal Vlaams altaarstuk,afkomstig uit de kathedraal. We bezoeken degotische kathedraal met 14 e -eeuwse kloostergang enhet indrukwekkende hoofdplein Praça do Geraldo.Ons middagdoel is de Cromlech van Almendres,een prachtig in het landschap gelegen megalitischesite met 95 in cirkelvormige patronen opgesteldemenhirs.3e dag – woensdag 23 aprilMérida, hoofdstad van LusitaniaVandaag maken we een uitstapje naar Spanjevoor een bezoek aan Mérida, hoofdstad van deRomeinse provincie Lusitania en archeologischetopsite (UNESCO Werelderfgoed). We richten onsop de uitzonderlijke Romeinse resten, waaronder deruim 700 meter lange brug over de Guadiana, hettheater en het buiten de stad gelegen 25 meter hogeLos Milagros aquaduct. Ook de rijke collectie vanhet door architect Rafael Moneo ontworpen MuseoNacional de Arte Romano staat op het programma.4e dag – donderdag 24 aprilRomeinse villa’s en pittoreske stadjesOp weg naar Mértola doorkruisen we een uitgestrektagrarisch gebied, dat in de Romeinse tijdtalrijke landbouwbedrijven herbergde. Een indrukwekkendvoorbeeld is de Villa van São Cucufate, dieomstreeks 360 na Chr. zijn uiteindelijke vorm kreeg.Ook de Villa van Pisões staat op het programma. Totdusver is vooral het voor de eigenaar bestemde luxewoongedeelte blootgelegd. In de middag bereikenwe Mértola. Het schilderachtige plaatsje was de verstlandinwaarts gelegen haven die men vanaf zee overde rivier de Guadiana kon bereiken. We bekijkener onder meer de opgravingen van een Islamitischewoonwijk uit de 12 e en 13 e eeuw. Resten van eenrond 1200 gebouwde moskee zijn nog zichtbaar inde parochiekerk. Op de terugweg naar Evora makenwe een stop in gezellige stadje Beja.5e dag – vrijdag 25 aprilMiróbriga en TroiaWe verlaten Evora en reizen door de streek vande kurkeiken naar het Romeinse Miróbriga, waarwe onder meer een bijzonder thermencomplexbekijken. Vervolgens bezoeken we de aan het strandgelegen unieke opgravingen van Troia. Daar zijnde resten gevonden van een omvangrijk Romeinsbedrijf voor het inzouten van vis en de productievan garum (vissaus). Met de ferry maken we deoversteek naar Setúbal, vanwaar we doorreizen naarLissabon. We bereiken de stad via de naar voorbeeldvan de Bay Bridge in San Francisco ontworpen brugover de Taag. Na een korte sightseeing langs de Taaginstalleren we ons voor drie overnachtingen in onseersteklas hotel.6e dag – zaterdag 26 aprilConímbriga en CoimbraWe bezoeken de opgravingen van Conímbriga, debest geconserveerde Romeinse stad van Portugal.Behalve sporen van openbare gebouwen treffenwe er de resten van vele woonhuizen. Eén van dehuizen met een fraaie zuilenhof en siertuin is inhoofdlijnen gereconstrueerd en als museum ingericht.Vervolgens gaan we naar Coimbra, waar wemet een lokale gids het rijke historisch centrum verkennen.Daarbij doen we de tot UNESCO Werelderfgoedverklaarde universiteit aan.7e dag – zondag 27 aprilLissabon’s Ochtends bezoeken we het Nationaal ArcheologischMuseum dat gehuisvest is in het 16 e -eeuwseHiëronymietenklooster (UNESCO Werelderfgoed).De middag kan ieder naar eigen inzicht besteden.Laat in de middag maken we een wandeling door deelegante wijk Baixa Pombalina, aangelegd direct nade aardbeving van 1755. We bekijken de in 1902 ingebruik genomen Santa Justa-lift, ontworpen dooreen leerling van Gustave Eiffel. Afscheidsdiner ineen van de gezellige restaurants in de wijk Baixa.8e dag – maandag 28 aprilLissabon en terugreisOnder begeleiding van een lokale gids maken weeen tocht door Alfama, de oudste wijk van Lissabon,gelegen tussen de Taag en het door de morengebouwde kasteel van São Jorge. Vanuit het kasteelhebben we een prachtig uitzicht over de stad.Na de lunchpauze en enige vrije tijd gaan we naarde aan de Taag gelegen nieuwe wijk Park der Natiesmet de gebouwen van de Wereldtentoonstelling van1998. Terugvlucht per rechtsstreekse lijndienst naarAmsterdam.Gezicht op MértolaReisgegevensReissom€ 1.695,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 295,-.Inbegrepen• halfpension (3 diners in restaurants)• luchthavenbelastingen € 125,-per persoon• verder inclusief, zie pagina 48.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 15 november 2013


KUNSTMet kunsthistorische en archeologische verkenningenCruise Saône en Rhône8-daage reis van 8 t/m 15 september 2014 o.l.v. drs. Hettie Peterse en dr. ing. Kees PeterseNa kunstverkenningen in Lyon en omgeving wacht u een 7-daagse cruise op de Saône en Rhône van Chalon-sur-Saône in het noorden tot Martigues aan de Middellandse Zee. Wij hebben een voor u op maat gesneden programmasamengesteld, met speciaal voor ons gezelschap georganiseerde wandelingen en excursies.De MistralHet riviercruiseschip de Mistral heeftverspreid over twee dekken 78 buitenhutten,alle voorzien van douche entoilet. De hutten hebben een oppervlaktevan ca. 12 m² en hebben TV,huistelefoon, safe en airco. Uiteraardontbreken een bar, een restaurant eneen zonnedek niet.1e dag – maandag 8 septemberLyonOchtendvlucht van Schiphol per Air Francelijndienstnaar Lyon. Nadat we ons geïnstalleerdhebben in het centraal gelegen, eersteklas hotel MercurePlaza République, verkennen we de stad. Eerstwandelen we door de pittoreske oude stad ‘VieuxLyon’ met haar Sint-Janskathedraal en laatgotischeen renaissance-huizen. Karakteristiek zijn de‘traboules’, smalle passages met kleine binnenhoventussen de hoofdstraten. Daarna bezoeken we op hetPresqu’île een van de meest gerenommeerde museavan Frankrijk, het geheel gerenoveerde Musée desBeaux-Arts, waarvan de collectie een overzicht biedtvan de kunst van het oude Egypte tot de modernetijd. Welkomstdiner in een van de goede lokalerestaurants.2e dag – dinsdag 9 septemberVienne, Beaune en inschepingVertrek per touringcar naar Vienne, waar we deGallo-Romeinse nederzetting aan de Rhône en hetbijbehorende museum bezoeken. Daarna hebbenwe aandacht voor de gave Romeinse tempel gewijdaan Augustus en Livia. ’s Middags rijden we noordwaartsnaar Beaune, waar we een bezoek brengenaan het beroemde 15 e -eeuwse Hôtel-Dieu. Dit voormaligehospitaal is nog geheel intact en herbergt hetVienne, Romeinse tempelveelluik van het Laatste Oordeel, een meesterwerkvan Rogier van der Weyden. In Chalon-sur-Saônegaan wij aan boord van de Mistral, het cruiseschipwaarop we zeven dagen zullen doorbrengen.Terwijl wij dineren, vaart ons varende hotel deSaône af richting Mâcon.3e dag – woensdag 10 septemberCluny en BrouNa ons eerste ontbijt aan boord, reizen we pertouringcar naar de ruïne van de beroemde Benedictijnerabdij van Cluny. De abdij was eens demachtigste van de christelijke wereld, waarvan deabt op gelijke voet met koningen en pausen verkeerde.De prachtige kapitelen herinneren aan dezeglorietijd. ’s Middags gaan we naar het koninklijkklooster van Brou bij Bourg-en-Bresse. Dit laatgotischjuweel met zijn kleurrijke daken herbergtvele kunstschatten, vervaardigd in opdracht vande Habsburgse Margaretha van Oostenrijk. InTrévoux gaan we in de late middag weer aan boordvan de Mistral.4e dag – donderdag 11 septemberLyon en het RhônedalVanochtend bezoeken we de imposante basiliekNôtre Dame boven op de Fourvière heuvel, het oudeRomeinse forum, vanwaar we schitterend zicht opAvignonLyon hebben. Daarna gaan we naar de nabijgelegenRomeinse theaters en het Gallo-Romeins museum.Terug op de Mistral wacht ons een prachtige vaartochtdoor het Rhônedal langs de wijngebieden vande Côtes du Rhône naar Tain-l’Hermitage.5e dag – vrijdag 12 septemberVaren en OrangeNa een rustige vaartocht zuidwaarts maken wij’s middags een touringcartocht naar Orange. Via deRomeinse triomfboog bereiken we een van de bestbewaard gebleven theaters uit de Romeinse tijd, datwe uitgebreid bekijken. We sluiten onze excursienaar Orange af met een bezoek aan het museum,waar we onder meer kennis nemen van de band, diede stad had met de prinsen van Oranje.In St. Etienne-des-Sorts gaan we weer aan boord ende Mistral vaart richting Avignon.6e dag – zaterdag 13 septemberAvignon en ArlesWe brengen een bezoek aan de bruisende kunststadAvignon met als belangrijkste bezienswaardigheidhet Palais des Papes, dat in de 14 e eeuw bijnazeventig jaar fungeerde als de residentie van depausen en verfraaid is met muurschilderingen vanItaliaanse kunstenaars.De Mistral brengt ons ’s middags in Arles waar wede romaanse kathedraal St. Trophîme met kloostergangbezoeken. Daarna is er tijd om de sfeer teproeven op het nabijgelegen Place du Forum methet bekende Café de Nuit van Vincent van Gogh.7e dag – zondag 14 septemberArles en Pont du Gard’s Ochtend bezoeken we eerst het belangrijksteRomeinse monument van Arles: het goed geconserveerdeamfitheater. Daarna reizen we met detouringcar naar het Romeinse aquaduct Pont duGard. Na de lunchpauze maken we een mooietocht door de Camargue naar Port-St-Louis,gelegen aan de voornaamste mondingsarm vande Rhônedelta. Vandaar varen we via de MiddellandseZee naar het gezellige mediterrane havenstadjeMartigues.Cultoura 156 16 november 2013


8e dag – maandag 15 septemberMartigues en MarseilleNadat we de Mistral verlaten hebben, maken we eenkorte wandeling door Martigues. Daarna zetten wekoers naar Marseille, dat in het kader van CultureleHoofdstad 2013 een complete gedaanteverwisselingheeft ondergaan. We brengen een bezoek aan hetpas geopende Musée des Civilisations de l’Europeet de la Méditerranée (MuCEM). Het schitterende,aan zee gelegen museum is via een 130 meter langeluchtbrug verbonden met het 17 e -eeuwse fort St.Jean, dat de havenmonding van de Vieux Portbewaakt. We maken een korte wandeling over dekades van deze door de Grieken aangelegde antiekehaven. ’s Middags gaan we naar de hooggelegenNôtre Dame de la Garde, waar we kunnen genietenvan het weidse uitzicht over stad en kust.Aan het begin van de avond begint de terugvluchtper Air France-lijndienst van Marseille naarSchiphol. Aankomst ca. 20.00 uur.Lyon, gezicht op de Nôtre-Dame de FourvièreHet koninklijkklooster van BrouEen ode aan de liefdeHet kloostercomplex van Brou geldt als een van de meest persoonlijkekunstuitingen van de zestiende-eeuwse kunst. Het laatgotische‘Gesamtkunstwerk’ is vervaardigd in opdracht van Margaretha vanOostenrijk (1480-1530) als eerbetoon aan haar derde echtgenoot Philibertvan Savoye en staat sindsdien symbool voor de echtelijke liefde.Hettie PeterseKUNSTDe belangstelling voor cruises op deSaône en Rhône is groot. Wij hebbeneen optie tot 15 januari 2014 op eenaantal hutten, deels op het bovendeken deels op het hoofddek.Het is zaak om snel te boeken!ReisgegevensReissom€ 2.695,- per persoon (hutten bovendek).Toeslag 2-persoonskamer/hut vooralleengebruik€ 145,- (hutten hoofddek).Inbegrepen• volpension (inclusief dranken tijdensde maaltijden) minus 4 lunches• luchthavenbelastingen € 134 ,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.ReisleidingZie pagina 50.Margaretha was de dochter van keizer Maximiliaanvan Oostenrijk en Maria van Bourgondië,erfdochter van Bourgondië. Met dit huwelijk kwamhet Bourgondische rijk (inclusief de Nederlanden)aan het Habsburgse huis. Al vroeg werd Margarethadoor haar vader als pion ingezet op het Europeseschaakbord. Op driejarige leeftijd verhuisde ze naarhet Franse hof, waar ze werd opgevoed tot echtgenotevan Charles VIII. Toen deze later in Anne vanBretagne een politiek betere partij vond, werd deverloving geannuleerd.Doodgeboren kinderenMargaretha werd teruggestuurd naar haar vader,die haar in 1497 uithuwelijkte aan Juan van Aragon,kroonprins van Spanje. Deze stierf echter na eenpaar maanden en Margaretha baarde een doodgeborenkind. In 1501 huwelijkte Maximiliaan haaropnieuw uit, nu aan hertog Philibert II (le Beau) vanSavoye. De intelligente Margaretha was dol op haarknappe hertog, die haar in zijn plaats liet regeren.Na amper vier jaar stierf Philibert na een jachtpartij.Opnieuw baarde Margaretha een niet levensvatbaarkind. Zij was ontroostbaar en verwoordde haarverdriet in gedichten en in een stenen monument.Margaretha besloot om in Bourg-en-Bresse, dehoofdstad van Savoye, te blijven en een klooster opte richten ter nagedachtenis aan Philibert. Helaaskon zij de bouw van klooster en kerk niet vandichtbij volgen, omdat zij door de dood van haarbroer, Philips de Schone, regentes werd over hetnoordelijk deel van het Habsburgse rijk.Beste kunstenaarsAls landvoogdes der Nederlanden regeerde zijvanaf 1507 in plaats van haar jonge neef, delatere keizer Karel V, wiens opvoeding zij terhand nam. Vanuit Mechelen coördineerde zijde werkzaamheden in Brou. Zij selecteerde persoonlijkde beste kunstenaars van Vlaanderenen omstreken om leiding te geven aan het projecten liet zich in haar Mechelse paleis de schetsontwerpenen maquettes voorleggen. Tussen 1506en 1512 werd eerst het klooster gebouwd om depaters Augustijnen te herbergen, die de opdrachthadden om te bidden voor het zielenheil van debijgezette overledenen. Daarna begon in 1513 debouw van de kerk onder leiding van de Brusselsearchitect Lodewijk van Bodeghom. Hij ontwierpeen kerk in de stijl van de flamboyante Brabantsegotiek met steile daken, bekleed met geglazuurdegekleurde daktegels. Een keur van Europesekunstenaars verzorgde de inrichting van de kerk.De koorbanken door Pierre Berchod zijn juweeltjesvan houtsnijkunst, waar de renaissance indoorklinkt. Een rijk gebeeldhouwd oksaal scheidthet schip van het koor van de kerk. De glas-inloodramenbevatten voorstellingen naar gravuresvan Albrecht Dürer en Titiaan. In een van dezijkapellen vertelt een witmarmeren retabel inuiterst verfijnd beeldhouwwerk over de deugdenvan Maria. Aan de drie graftombes van Philibert,zijn moeder Margaretha van Bourbon en Margarethavan Oostenrijk werkten de Vlaming Janvan Brussel, de Fransman Michel Colombe ende Duitser Conrad Meyt. Toen de kerk na kraptwintig jaar bouwtijd in 1532 gereed kwam, wasMargaretha reeds overleden. Zij werd bijgezet inhet schitterende mede door haar zelf vormgegevengrafmonument, waarvan het baldakijn het deviesdraagt dat haar leven tekende: “Fortune infortunefort une” (het lot beproeft een vrouw zwaar).Cultoura 156 17 november 2013


CultuurCulturele hoofdstad van EuropaRiga en omgeving7-daagse standplaatsreis van 30 mei t/m 5 juni 2014 o.l.v. drs. Karel OnwijnRiga is in 2014 culturele hoofdstad van Europa. Reden genoeg voor een voorjaarsreis naar de hoofdstad van Letland.We doorkruisen er de cultuurgeschiedenis van de stad en omgeving en genieten van het rijke culturele leven. Op eenvan de avonden kunnen we een concert of een opera bijwonen in de statige Nationale Opera.Een rijk cultureel verleden.In de 12 e eeuw vestigen zich in RigaDuitse ridderorden die het omliggendegebied kerstenen. Eind 13 e eeuw wordtde havenstad lid van de Hanzeliga enneemt de welvaart zienderogen toe. Destad onderhoudt intensieve contactenmet West-Europese steden, waaronderdie in Nederland. In de huidige oudebinnenstad van Riga vinden we nogveel gebouwen die stammen uit dezerijke periode. Na de reformatie ontwikkelende Duitse ridderorden zich totseculiere grootgrondbezitters en blijvengrote invloed uitoefenen op de cultuur.Wel moeten ze in de loop der tijd hunmacht delen met de Zweden en vooralmet de Russen. De Russische tsaarannexeert in de 18 e eeuw Riga. In deloop van de 19 e eeuw groeit de stad uittot een van de belangrijke havenstedenvan het Russische Rijk en wordt zij hetbestuurscentrum van de Baltische provincie.Ze ondergaat een opvallendemodernisering waarvan de vele neoclassicistischegebouwen en jugendstilpandenhet tastbare bewijs zijn.Klein ParijsNa de verwoestende Eerste Wereldoorlogslaagt de lokale Letse bevolkingerin Riga uit te roepen tot hoofdstadvan een onafhankelijk Letland. De stadontpopt zich tot een levendig cultureelen intellectueel centrum dat alsbijnaam ‘Klein Parijs’ krijgt. De TweedeWereldoorlog maakt hieraan echtereen abrupt einde. Zowel de sovjets alsde nazi’s bezetten de stad, en na deoorlog wordt ze de hoofdstad van deLetse Socialistische Sovjet Republiek.Vijftig jaar lang doen de sovjets er allesaan om Riga te russificeren. Inderdaadvormen de Russen eind jaren tachtig deabsolute meerderheid van de stadsbevolking.Toch slagen de Letten erin omin het jaar 1991 voor de tweede keer inde 20 e eeuw de onafhankelijkheid uitte roepen. Sindsdien is Riga hoofdstadvan de Letse republiek die in 2004 is toegetredentot zowel de EU als de NAVO.Het land heeft sindsdien een enormeontwikkeling doorgemaakt, zowel opeconomisch als cultureel gebied, enRiga behoort inmiddels tot een van demeest hippe steden van Europa.Schwarzhäupterhaus1e dag – vrijdag 30 meiNaar RigaAan het einde van de ochtend begint de rechtstreeksevlucht per Air Baltic-lijndienst vanSchiphol naar Riga. Wij installeren ons in heteersteklas hotel Opera & Spa. Welkomstdiner ineen lokaal restaurant.2e dag – zaterdag 31 meiMiddeleeuwse cultuurIn de ochtend maken we een wandeling door deoude binnenstad die op de Werelderfgoedlijstvan de Unesco staat. We zien veel handelshuizenuit de Hanzetijd, zoals het 14 e -eeuwseSchwarzhäupterhaus, prachtige kerken zoals degotische Sint Peterskerk en de enorme dom, waarwe zullen luisteren naar het beroemde orgel.’s Middags gaan we naar het Openluchtmuseumom kennis te maken met de traditionele woon- enleefwijze van de oorspronkelijke Letse bevolking.Barokpaleis Rundale3e dag – zondag 1 juniCultuur in het tsaristische tijdperk’s Morgens maken we tijdens een rondrit met eentouringcar kennis met het culturele erfgoed uithet tsaristische tijdperk. We rijden onder meerdoor de wijk Moskou waar in kleine houtenhuizen van oudsher Russen en joden wonen, entreffen daar ook een Russisch-orthodoxe kerken een synagoge aan. Daarna rijden we naar het19 e -eeuwse district gekenmerkt door statige neoclassicistischegebouwen, waaronder het NationaalTheater en de Nationale Opera. Vervolgensrijden we naar de beroemde art nouveau-wijk vanRiga, gebouwd aan het begin van de 20 e eeuw.’s Middags bezoeken we het Art NouveauMuseum dat zich bevindt in het voormaligewoonhuis van architect Konstantins Peksens. Naafloop rijden we naar een Russisch-orthodoxekerk waar we het begindeel van de sprookjesachtigemis zullen bijwonen, die steevast gepaardgaat met mystieke koorzang.4e dag – maandag 2 juniCultuur ten zuiden van de stad’s Morgens vertrekken we per touringcar in zuidelijkerichting. Eerst doen we Jelgava aan, waarwe een blik werpen op het mooie (maar gesloten)paleis Rastrelli. Nabij dit paleis bevinden zich degraftombes van de hertogen van Koerland, dienauw verbonden waren met de Russische tsaren.Biron van Koerland was gedurende een jaar zelfsregent van het Russische rijk. Vervolgens rijdenwe door naar Bauska waar we een imponerende15 e -eeuwse kasteelruïne van een Duitse ridderordevinden.’s Middags rijden we door naar het gerestaureerde18 e -eeuwse barokpaleis Rundale dat isCultoura 156 18 november 2013


gebouwd door de Italiaanse architect BartolomeoRastrelli die ook het Winterpaleis in Sint Petersburgop zijn naam heeft staan. We bezoeken hetpaleis – met een rijke collectie schilderijen enporselein – en wandelen in de omringendeFranse tuinen.5e dag – dinsdag 3 juniCultuur in de grillige 20 e eeuw’s Morgens maken we een rondrit per touringcarlangs een aantal symbolen uit de eerste en tweedeonafhankelijkheidsperiode, maar stuiten we ookop sporen van de nazi- en sovjetoverheersing. Zozien we zowel het Letse vrijheidsmonument alshet monument dat herinnert aan de overwinningvan de sovjets op de nazi’s. Uit de naoorlogsesovjetperiode stammen ook de in Stalin-gotischestijl gebouwde Academie van Wetenschappenen de 368 meter hoge Televisietoren, van waarwe een mooi uitzicht hebben over de stad. DeMarkthallen – ondergebracht in Duitse Zeppelin-hangars– ten slotte staan symbool voor demarkteconomie die sinds de herwonnen vrijheidin 1991 weer is ingevoerd. ’s Middags bezoekenwe het Bezettingsmuseum, dat een indrukwekkendhistorische reconstructie toont van hetleven onder het sovjet-totalitarisme.6e dag – woensdag 4 juniCultuur ten noorden van de stadIn de ochtend maken we een ontspannen touringcartochtnaar de in een natuurpark gelegenstad Sigulda. In de omliggende heuvels treffen wehet kasteel Turaida aan dat een plaats vol mysterieuzeverhalen blijkt te zijn.’s Middags rijden we door naar Jurmula, debelangrijkste badplaats van Letland die kanbuigen op een historie als kuuroord. We vindenhier de nodige mooie oude villa’s, maar ook desovjets hebben hun sporen achtergelaten.Quadriennale 2014 met twee tentoonstellingenDüsseldorf2-daagse excursie op 12 en 13 april 2014 o.l.v. drs. Hettie PeterseIedere vier jaar heeft in Düsseldorf de Quadriennale plaats, een groots festivalgewijd aan de beeldende kunst, waaraan alle musea en galeries deelnemen.De tentoonstellingen van de Quadriennale zijn in 2014 opgebouwd rondhet thema ‘Uber das Morgen hinaus’, wat vertaald kan worden als ‘morgenvoorbij’. Behalve bezoeken aan de twee tentoonstellingen in de tweebelangrijkste musea, verkennen we de aangename stad, die ook welbekend staat als de Duitse modehoofdstad of Petit-Paris. We wandelen doorde gezellige, compacte Altstadt, langs de Rijnboulevard en de eleganteKönigsallee met haar grote modehuizen. Tevens bekijken we de spectaculairemoderne architectuur van de Medienhafen.KUNST7e dag – donderdag 5 juniRiga en thuisreisIn de ochtend staat het imponerende NationaleKunstmuseum op het programma, waar weonder meer een verrassende collectie van Letsemeesters aantreffen. ’s Middag kunt u nog rustigop eigen gelegenheid afscheid nemen van de oudebinnenstad. Aan het eind van de middag vliegenwe per rechtstreekse Air Baltic-lijndienst terugnaar Amsterdam. Aankomst ca. 18.00 uur.ReisgegevensReissom€ 1.395,- per persoon.Toeslag 2-persoonskamer voor alleengebruik€ 205,-.Inbegrepen• ontbijtbuffetten en diners• luchthavenbelastingen € 109,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.Niet inbegrepen• concert of opera (programma wordtlater bekendgemaakt).ReisleidingZie pagina 50.Schloß Benrath1e dag – zaterdag 12 aprilVertrek vanaf het Centraal Station Arnhem per touringcarnaar Düsseldorf, waar we ons installeren inhet eersteklas hotel Mercure Düsseldorf City Center.Na de lunchpauze gaan we naar de KunstsammlungNordrhein-Westfalen voor de tentoonstelling‘Kandinsky, Malevich, Mondriaan – de witteafgrond oneindigheid’. ‘De witte, vrije afgrond, deoneindigheid ligt voor ons’, zo formuleerde de Russischekunstenaar Kazimir Malevich in 1919 zijnvisie op een nieuwe, toekomstgerichte schilderkunst.De ‘nietkleur’ wit duikt in deze periode ook op in hetwerk van Wassily Kandinsky en Piet Mondriaan,juist op het moment dat zij de stap maken naarde abstracte kunst. Uitgaand van een groot aantaltopwerken van deze drie kunstenaars richt de tentoonstellingzich op het thema van het witte vlaken verbindt dit met utopieën in het spanningsveldtussen kunst, wetenschap, filosofie, religie en literatuur.’s Avonds diner in een goed restaurant.2e dag – zondag 13 aprilVandaag beginnen we met een wandeling door deMedienhafen, waar bekende architecten zoals FrankO. Gehry een oud havengebied transformeerdenin een attractieve woon- en zakenwijk. Vervolgensgaan we naar het Museum Kunstpalast voor detentoonstelling ‘Kunst en Alchemie, het geheimvan de gedaanteverwisseling’. De tentoonstellingverkent de spannende wisselwerking tussen kunsten wetenschap aan de hand van vele kunstwerkenvanaf de antieke periode tot de tegenwoordige tijd.Er zijn onder meer werken te zien van Breughel,Cranach, Dürer, Rubens en Rembrandt. Daarnakunt u de vaste collectie bekijken of u aansluiten bijde reisleiding voor een wandeling over de mondaineKönigsallee, door de Düsseldorfers Kō genoemd. Wesluiten de dag af met een bezoek aan Schloß Benrath,een verfijnd rococo lustslot gebouwd voor KeurvorstCarl Theodor door de Franse architect Nicolas dePigage. Aan het einde van de middag begint deterugreis naar Arnhem. Aankomst circa 18.30 uur.ReisgegevensReissom€ 350,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 30,-.Inbegrepen• 1 ontbijt en 1 diner• verder inclusief, zie pagina 48.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 19 november 2013


KUNSTBruisend hart van Catalaanse kunst en cultuurBarcelona6-daagse standplaatsreis van 18 t/m 23 maart 2014 o.l.v. drs. Herman HoltmaatIn Barcelona, waar kunst en cultuur een sterk eigen karakter hebben, vinden we beroemde kunstwerken uit deromaanse periode, gotische tot modernistische architectuur en belangrijke museumcollecties. Wij genieten daarbij vande sfeervolle stad met de gezellige Ramblas, de mooie pleinen, het recent opgeknapte havenfront Barceloneta, deheerlijke tapa’s-bars en goede restaurants. Op een van de avonden zullen we een concert of een theater bezoeken.Avant-gardekunst en spraakmakendearchitectuurDe tijd vóór de Spaanse Burgeroorlog,de periode van 1890 tot 1936, wordt inde kunstgeschiedenis wel ‘la Edad dePlata’, de zilveren tijd, genoemd. Kunsten cultuur beleefden in die jaren eengrote bloei, vooral in Barcelona, waarPicasso in zijn jeugdjaren verbleef. Hetwas de tijd van de avant-garde: menzocht, voortbordurend op het impressionisme,nieuwe inspiratiebronnen envond die veelal in een individuele stijl,zich uitend in het abstracte expressionisme,zoals het kubisme van Picasso,het surrealisme van Dalí met zijn opdroomwerelden geïnspireerde doeken,en in de kleurrijke composities van Miró.In de architectuur zoekt men eenterugkeer naar een organische stijlgeïnspireerd op de natuur, met oogvoor detail en versierkunst. Het modernismein de Catalaanse architectuuris onverbrekelijk verbonden metnamen als Gaudí, Puig i Cadafalch enDonenech i Montaner.1e dag – dinsdag 18 maartStadsoriëntatieNa een rechtstreekse vlucht per lijndienst vanSchiphol naar Barcelona installeren we ons in heteersteklas, centraal gelegen hotel Crystal Barcelona.Vanmiddag maken we een eerste rondgang door degezellige stad die zijn middeleeuws karakter goedheeft bewaard. We wandelen langs de Ramblas,Plaza Reial, Plaza San Jaume en andere bezienswaardighedenen proeven er de sfeer. Welkomstdiner.Palau de la Musica Catalana, detail decoraties interieurCasa Milá2e dag – woensdag 19 maartHet levendige centrumTijdens een nadere kennismaking concentrerenwij ons op het ‘barrio gotico’ met de kathedraal,het Palau Reial Major, de Capella Santa Agata ende in de Catalaans-gotische stijl gebouwde basiliekSanta Maria del Mar. Na de lunchpauze vervolgenwe onze verkenningstocht en bezoeken we ondermeer het Palau de la Musica Catalana en hetPicasso-museum. Evenals de volgende twee dagendoet de reisleiding u suggesties voor een al dan nietgezamenlijk diner.3e dag – donderdag 20 maartPedralbes en MontjuïcWe beginnen ons programma met een bezoek aanhet aan de rand van de stad gelegen Monasterio deSanta Maria de Pedralbes. Het klooster is beroemdom zijn 14 e -eeuwse Catalaanse gotiek. Het wordt alsinds de stichting bewoond door clarissen, volgelingenvan San Francisco en Santa Clara. Beroemdzijn de muurschilderingen in de Capilla de SantMiquel (midden 14 e eeuw) die associaties oproepenmet de werken van Giotto in Italië.Hoogtepunt van de middag is een bezoek aan hetMuseum voor Catalaanse kunst, gelegen op hetterrein van de Wereldtentoonstelling in 1929 op deMontjuïc. Het museum herbergt één van de mooistecollecties romaanse kunst. Ten slotte gaan we naarhet nabijgelegen museum Joan Miró.4e dag – vrijdag 21 maartSpraakmakende architectuurVandaag bekijken we bekende hoogtepunten van deberoemde architecten in de wijk Eixample: de CasaMilá, de Casa Amatller en de Casa Battló. Daarnabezoeken we de grote scheppingen van Gaudí: deSagrada Familia en het park Güell. Een deel van demiddag is ter vrije besteding. Interessant bijvoorbeeldis een bezoek aan het MACBA, het museumvoor hedendaagse kunst van de Amerikaanse architectMeier. Prachtig is ook een wandeling langs hetschitterende nieuwe havenfront.5e dag – zaterdag 22 maartGirona en DalíEen touringcartocht naar het gebied ten noordenvan Barcelona begint met een bezoek aan Girona.De stad bezit nog de oude middeleeuwse charmemet de vele steegjes en pleintjes, de stadsmuur, dejoodse wijk en de Arabische baden. We bezoekende gotische kathedraal met de beroemde kerkschatten,zoals het Tapijt van de Schepping vanomstreeks 1100. Ook zien we een exemplaar van deBeato de Liébana met schitterende miniaturen. DeBeato is een commentaar op de Apocalyps van deevangelist Johannes, in de 8 e eeuw geschreven dooreen monnik in Liébana. ’s Middags brengen we eenbezoek aan het Theatre-Museu Dalí in Figueres, omer een aantal surrealistische werken van de kunstenaarte aanschouwen. Afscheidsdiner in een van degezellige restaurants in Barcelona.6e dag – zondag 23 maartBarcelona en terugreisTijdens een vrije ochtend kunt u kiezen uit de velemogelijkheden die de gezellige stad biedt: museumbezoek,winkelen en/of nog een keer naar Barcelonetavoor een goede vislunch. Aan het einde vande middag begint de terugreis per lijndienst naarAmsterdam. Aankomst ca. 20.00 uur.ReisgegevensReissom€ 1.195,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 240,-.Inbegrepen• ontbijten en 2 diners• luchthavenbelastingen € 132,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.Niet inbegrepen• toegangskaart concert of theater.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 22 november 2013


CultuurEpheseDe verbazing van PaulusTijdens onze rondreis door Zuidwest-Turkije bezoeken we Ephese. De stad iseen van de hoogtepunten van onze reis en vormde voor Paulus meer dananderhalf jaar een uitvalsbasis.Fik J.A.M. MeijerToen Paulus in de late zomer van 52 door de MagnesischePoort aan de oostzijde Ephese binnenwandeldezag hij een dynamische stad, die nog niet zijnfraaiste architectonische vorm had gekregen. Enkelemonumentale bouwwerken, zoals de tempel vankeizer Domitianus (81-96) en de beroemde bibliotheekvan Celsus uit de tijd van Hadrianus (117-138),de blikvangers voor de huidige bezoekers, waren ernog niet. Maar het gangbare stratenplan van eenGrieks-hellenistische stad die een Romeinse omvormingen uitbreiding had ondergaan, was overalzichtbaar. De beide agora’s waren de vaste ijkpuntenin de stad. Door een fraai geplaveide en met beeldenversierde straat waren ze met elkaar verbonden.Politiek centrumEen paar minuten lopen van de poort was de grote‘staatsagora’ aangelegd, al meer dan driehonderdjaar het religieuze en politieke centrum van destad. Onder Lysimachus was men met de bouwervan begonnen, de Romeinen hadden de plaatsgemoderniseerd en verder uitgebreid, zodat er eengroot plein van 160 bij 58 meter was ontstaan. Daarstond de oudste tempel voor de keizerlijke eredienst,in opdracht van keizer Augustus gebouwd als eerbetoonvoor de godin Roma en de vergoddelijkteJulius Caesar. Het plein was omzoomd met enkelegrote gebouwen, zoals een basilica, een nymphaeum(een waterreservoir van waaruit de bovenstad vanwater werd voorzien), en een zuilengang. Tweebouwwerken symboliseerden de politieke betekenisvan de agora. Allereerst het bouleuterium (raadsgebouw).De sporen die nu te zien zijn dateren uit hetmidden van de tweede eeuw, maar een eeuw eerderfunctioneerde een oudere versie al als de plaats waarde stadsraad vergaderde en waar geregeld toneel- endansvoorstellingen werden gehouden. Daarnaaststond het prytaneum, het echte politieke hart vande stad. Keizer Augustus had de aanzet tot debouw gegeven, en sindsdien was het herhaaldelijkuitgebreid en aangepast. Hier werd permanent eenvuur voor Hestia, de godin van de haard, brandendgehouden, maar het was ook de plaats waarde hoogste stadsmagistraat zijn gasten ontving enstaatsbanketten organiseerde.HandelsstadVanaf de agora liep een mooi geplaveide straatdwars door de stad naar beneden, naar de commerciëleagora. Aan de zijkanten van de straatwaren overdekte paden voor voetgangers, en opvaste afstand van elkaar stonden monumenten vanberoemde Romeinen die iets voor Ephese betekendhadden. Vermoedelijk waren hier ook winkels,met daarachter aan de zuidwest zijde privé-huizen,villa’s en flatgebouwen. Ze lagen tegen de hellingaangeplakt, gescheiden door smalle straatjes. Dehoofdstraat liep verder naar de ‘handelsagora’, eengroot plein dat geheel omgeven was met brede zuilengangen,met daarachter talrijke winkels. Aan dewestkant van het plein gaf een poort toegang tot destraat naar de haven. Niet ver van het plein was ookhet grote theater, in Griekse stijl gebouwd en doorde Romeinen herhaaldelijk verfraaid en uitgebreid.Het bood plaats aan meer dan eenentwintigduizendtoeschouwers.Tempel van ArtemisDit Ephese werd voor meer dan twee jaar het werkterreinvan Paulus. We zouden natuurlijk graagweten waar hij al die tijd heeft gewoond, maarsporen van de apostel ontbreken. Vermoedelijkheeft hij zich vooral in de omgeving van de havens,het theater en het grote marktplein opgehouden.Misschien ook bij de grote tempel van Artemis,even buiten de stad. Daar hadden hij en zijn medestandersde meeste kans inwoners van de stad tebekeren, maar tegelijkertijd was het gevaar dat zedaar zouden stuiten op fel verzet van fanatieke aanhangersvan de Artemiscultus het grootst.Het heiligdom van Artemis heeft bij Paulus ongetwijfeldeen schokreactie teweeggebracht. Dat dearchitecten zo’n schitterend bouwwerk haddenneergezet voor de verering van de godin moet hemernstig hebben verontrust. De Tempel in Jeruzalemwas voor hem tot dan toe onbetwistbaar het toppuntvan architectonisch vernuft. Geen heiligdom kwamer ook maar bij in de buurt, zelfs het Parthenonop de Akropolis van Athene niet. Nu zag hij datde Grieken voor hun godin Artemis een godshuishadden gebouwd dat veel groter en indrukwekkenderwas dan de tempel voor de godin Athene enqua schoonheid het enorme bouwwerk van Herodesnaar de kroon stak. Paulus heeft zijn bewonderingonderdrukt. De pracht en praal van het Artemisiumzullen hem alleen maar hebben gesterkt in zijnvoornemen de Griekse afgoden te vervangen doorde ene ware God. Tegelijk realiseerde hij zich dat alsde Grieken de godin Artemis zo’n heiligdom waardachtten, het geloof in die godin wel heel diep geworteldwas en het hem moeite zou kosten de inwonersop andere gedachten te brengen.De plaats waar de tempel ooit glorieus oprees isinmiddels niet meer dan een moerassige vlaktemet zo weinig zichtbare restanten dat het in denegentiende eeuw archeologen de grootste moeiteheeft gekost om de plaats van het heiligdom blootte leggen. Uit de brokstukken hebben ze slechts éénzuil kunnen reconstrueren. De rest is verdwenen,geroofd en hergebruikt in de bouwwerken van lateremachthebbers. We zullen die eenzame zuil ook zien,een trieste getuige van een religie die verdween.Paulus tijdens zijn omzwervingenCultoura 156 24 november 2013


CultuurHet rijk van Apollo en ArtemisGriekse eilanden9-daagse reis van 6 t/m 14 juni 2014 o.l.v. dr. Henk W. SingorMet als start- en eindpunt Athene reizen we langs een snoer van eilanden:Santorini, Naxos, Paros, Delos en Mykonos. Een reis met een rustig karakter omte genieten van de prachtige natuur, de boeiende cultuur, de toelichtingenover de Griekse geschiedenis en de verhalen uit de mythologie.Villa Romana, detail mozaïekenRomeinse amfitheater. Aansluitend gaan we naarhet prachtige archeologische museum. In de middagmaken we een wandeling door het historische centrumen bezoeken onder meer de kathedraal, metdaarin verwerkt de zuilen van de antieke tempel vanAthene. We sluiten de dag af met een boottocht doorde haven en langs de stadsmuren.10e dag – woensdag 4 juniRagusa, Noto en Castello EurialoWe rijden eerst naar Ragusa, waar we een stadswandelingmaken door de benedenstad, en we deDuomo San Giorgio bezichtigen. Vervolgens vertrekkenwe naar Noto, vermoedelijk de meest fascinerendebarokstad van Sicilië. Wandelend langsde Corso Vittorio Emanuele en over de vele dwarsstratenkrijgen we een goede indruk van deze bijzonderestad die werd ontworpen na de aardbevingvan 1693. Op de terugweg bezoeken we vlak buitenSyracuse het Castello Eurialo, met een oppervlaktevan 1.500 m² een van de grootste Griekse militairebolwerken uit de Grieks-Romeinse en Byzantijnsetijd.11e dag – donderdag 5 juniThuisreisIn de loop van de ochtend begint de terugreis perAlitalia-lijndienst via Rome naar Schiphol. Aankomstca. 17.00 uur.ReisgegevensReissom€ 2.195,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 240,-.Inbegrepen• ontbijten en diners (4 x in restaurants,incl. wijn)• luchthavenbelastingen € 177,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.ReisleidingZie pagina 50.Gezicht op Santorini1e dag – vrijdag 6 juniAtheneOchtendvlucht per KLM-lijndienst van Amsterdamnaar Athene, waar we twee nachten logeren inhet goed gelegen eersteklas hotel Divani PalaceAcropolis. We maken een wandeling door de oudestad en dineren in een lokale taveerne.2e dag – zaterdag 7 juniAthene en zijn museaWe gaan naar de Atheense Akropolis met hetnabijgelegen nieuwe Akropolismuseum, als niette missen hoogtepunten van de antieke cultuur.’s Middags bezoeken we het Nationaal Museum,waar te midden van een enorme verzamelingGriekse kunstschatten de kunst van de Cycladischebeschaving van het oude Santorini onze specialeaandacht eist. Het zijn fresco’s met een rivierlandschap,met een uitvarende vloot en een gezicht opde haven en verschillende beelden en beeldjes in debijna abstract-modern aandoende Cycladenstijl.Diner wederom in een van de taveernes.3e dag – zondag 8 juni(Eerste Pinksterdag)Van Athene naar SantoriniVanuit Piraeus – de haven van Athene - vertrekkenwe vroeg met de comfortabele Blue Star Ferriesnaar Santorini, waar we twee nachten logeren in heteersteklas hotel Santorini Palace.In het tweede millennium v.Chr. was dit eiland eenbelangrijk centrum van de zogenaamde Cycladencultuur,die overeenkomsten vertoont met de Minoïschebeschaving op Kreta. Door de uitbarstingvan de vulkaan kort na 1600 v.Chr. moet daar eenabrupt einde aan zijn gekomen. Het huidige eilandbestaat uit de brokstukken van het vroegere die ineen kring liggen om de caldera, de nu met zeewatergevulde krater van de oude vulkaan. Niet lang nade ramp kwamen de eerste Grieken naar het eiland,Athene, Archeologisch Museum, fresco afkomstig uitSantoriniCultoura 156 28 november 2013


CULTUURCycladenbeelddie het Thera noemden. Op de bezoeker maakt deaanblik van het eiland, bijna loodrecht oprijzend uitde peilloos diepe krater van de voormalige vulkaan,een onvergetelijke indruk. Evenals de volgende vierdagen, dineren we in het hotel.4e dag – maandag 9 juniSantoriniWe bekijken vandaag het opgravingsterrein vanAkrotiri, waar de resten van een stadje uit de Cycladencultuurzijn blootgelegd. Een must is het nieuwemuseum met Cycladenkunst en andere kunst-voorwerpen die in Akrotiri en Thera zijngevonden. De rest van de dag kan iedereennaar eigen wens invullen. De zonsondergangop Santorini heeft de reputatie eenvan de mooiste ter wereld te zijn.5e dag – dinsdag 10 juniSantorini en NaxosVanochtend bezoeken we de prachtig hooggelegenantieke stad Thera met de restantenvan de hellenistische en Romeinse stad.’s Middags vertrekken we met de Blue StarFerries naar het eiland Naxos, waarwe een nacht zullen logeren in heteersteklas hotel Naxos Palace. Volgensde Griekse sagen was Naxoshet eiland waar Ariadne door haartrouweloze minnaar Theseus verlatenwerd, maar waar de wijngodDionysos zich over haar ontfermde. Inde 6 e en 5 e eeuw v.Chr. was het eiland(het grootste van alle Cycladen) rijken machtig. Marmeren beelden vanNaxos waren beroemd.6e dag – woensdag 11 juniNaxos en ParosWe bekijken de resten van de tempel vanApollo, bezoeken het kleine maar interessantemuseum en maken een uitgebreidewandeling door het stadje Naxos,dat nog veel Venetiaanse sporen uit demiddeleeuwen draagt. ’s Middags varenwe naar het volgende eilandje, Paros, waarwe wandelen in het aardige havenplaatsje.Delos, mozaïekWe bekijken enkele antieke overblijfselen, een vande oudste christelijke kerken uit Europa (daterenduit de 4 e eeuw) en bezoeken het kleine maar interessanteoudheidkundige museum. Op Paros logerenwe twee nachten in het eersteklas hotel Holiday Sun.7e dag – donderdag 12 juniDelos en MykonosVandaag een echte vaardag. ’s Ochtend brengt deveerboot ons naar het nabijgelegen eilandje Delos.Dit was in de oudheid gewijd aan de god Apollo. Deeilanden in de omgeving werden gezien als in eenkring (kyklos) rondom deze heilige plek gelegen,als het ware opgesteld voor een reidans.Het heiligdom van Apollo trok van vele kantenbezoekers en met name in de hellenistischetijd, vooral in de 2e en 1 e eeuw v.Chr.,bloeide Delos op als internationaal centrum.Handelaren uit Italië, Egypte, Syrië en de heleGriekse wereld maakten het stadje bij de tempelvan Apollo tot een belangrijk commercieel middelpunt.We bezoeken de imposante resten vantempels en publieke gebouwen, wandelen overde straatjes en kijken binnen in antiekewoonhuizen met rijke en prachtigemozaïekvloeren. Het kleine museumter plaatse biedt een fraaie collectie aankunstschatten. Na de lunchpauze volgteen korte vaartocht naar het nabijgelegeneiland Mykonos met de pitto-reske wit-en-blauwe huizen, windmolensen loslopende pelikanen. Na een bezoekaan het alleraardigste museum is het goedtoeven op het eiland waar altijd de nodigereuring is.Aan het einde van de middag varen weweer terug naar het rustige Paros.Beeldje in de abstract-modern aandoendeCycladenstijlMykonos met de pittoreske huizen8e dag – vrijdag 13 juniVan Paros terug naar AtheneIn de loop van de ochtend gaan we weerboord van de Blue Star Ferries voor de vaartterug naar Piraeus.We installeren ons voor de laatste overnach-ting van de reis in het ons vertrouwde hotel DivaniPalace Acropolis. Ons afscheidsdiner gebruiken wein een gezellige taveerne.9e dag – zaterdag 14 juniAthene en terugreisVanochtend bezoeken we het speciaal aan de kunstvan de Cycladen gewijde museum en na enige vrijetijd begint in de loop van de middag de terugvluchtper KLM-lijndienst naar Amsterdam. Aankomstca. 20.00 uur.In verband met eventuele wijzigingenvan de vaarschema’s, kan het programmaonderhevig zijn aan veranderingen.REISGEGEVENSReissom€ 1.775,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 225,-.Inbegrepen• ontbijten en diners (3 x in lokaletaveernes)• luchthavenbelastingen € 145,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.Vervoer koffersDe veerboot is tijdens deze reis eenbelangrijk vervoersmiddel voor deverplaatsingen van eiland naar eiland.Het vervoer van de koffers van detouringcar naar deze veerboten kanniet centraal worden geregeld. Onzereisleiding zal coördinerend optreden.De kans bestaat dat deelnemers enkelemalen zelf het vervoer van de koffersnaar en van de veerboot moeten verzorgen.Een rolkoffer kan daarbij goedediensten bewijzen.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 29 november 2013


CultuurMonemvasiaHet schier onneembare Griekse GibraltarAan de oostkust van de Peloponnesos, niet ver van de zuidelijke KaapMaleas, ligt het vesting- en havenstadje Monemvasia. Vanuit Laconië, waarin de oudheid en ook nu weer Sparta het centrum is, gaat een weg naarhet zuidoosten, de glooiende hellingen van het Parnongebergte over, omvervolgens steil af te dalen naar de kust. Daar, aan de voet van een rozigerots, op de zuidpunt van een halvemaanvormige baai ligt Monemvasia alseen klomp in de zee, slechts verbonden met het vasteland door een nauwedam, zijn enige toegang.Henk SingorDe plaats is een natuurlijke vesting en zo moet hetstadje ook ontstaan zijn, vermoedelijk in de elfdeeeuw, maar misschien al eerder. Het was in elkgeval uitstekend te verdedigen met die ene toegangen lag onder de rotsige kust als het ware beschermdtegen de aanvallen van de Slavische invallers dievanaf de zevende tot de negende eeuw grote delenvan de Peloponnesos onveilig maakten. In die tijdnamen vele Griekse bewoners de wijk naar moeilijktoegankelijke streken, zoals de Mani, en het is nietonmogelijk dat toen ook de eerste nederzetting vanhet latere stadje Monemvasia ontstond. In de elfdeen twaalfde eeuw kwam het tot bloei, want zijnligging dwong tot de zeevaart. De zeelieden vanMonemvasia werden al gauw erkend als behorendtot de besten van het Byzantijnse Rijk, zodat dekeizers aan hen verschillende privileges verleenden.Grootste bloeitijdIn 1204 vond de vierde kruistocht plaats, die eindigdemet de verovering van Constantinopel doorVenetianen en Frankische ridders, een ramp voorhet Byzantijnse Rijk. De Fransman Guillaume deVilhardouin maakte zich kort daarop meester vanhet grootste deel van de Peleponnesos en belegerdeook Monemvasia, maar liefst drie jaar lang, wantalleen door uithongering viel die vesting te nemen.Uiteindelijk kreeg hij haar in handen, maar al natwaalf jaar moest hij na een smadelijke nederlaagtegen de Byzantijnen in ruil voor zijn eigen vrijheidzijn verovering weer prijsgeven. Monemvasiabeleefde daarna zijn grootste bloeitijd.In de haven van het stadje verschenen de handelsschepenvan diverse mogendheden: Byzantijnen,Venetianen, Genuezen en anderen, terwijlde schepen van Monemvasia zelf de EgeïscheZee en het hele oosten van de Middellandse Zeedoorkruisten. De keizer, sinds 1261 teruggekeerdin Constantinopel, verleende de stad verschillendeprivileges. Naast de Frankisch-Byzantijnsevestingstad Mistra even ten westen van Sparta, washet daarmee een van de belangrijkste Byzantijnsesteunpunten in dit deel van Griekenland. Eenbelangrijk uitvoerproduct was de wijn die op hetvasteland tegenover Monemvasia werd verbouwden die in het laat-middeleeuwse Europa als een vande beste wijnen, zo niet de beste, gold.Venetiaanse hulpIn 1453 veroverden de Turken Constantinopel enin enkele jaren daarna overmeesterden ze overal delaatste Byzantijnse vestingen. Maar niet Monem-vasia. De bewoners zochten hulp bij de paus, maartoen diens afgezant probeerde de Grieks-orthodoxebevolking het Rooms-katholieke christendom opte leggen, keerden zij zich van hem af en riepen zijVenetië te hulp. Die stadstaat was weliswaar ookRooms-katholiek, maar gaf in zijn relaties metanderen aan politieke en commerciële overwegingende voorrang. De Venetianen bestuurdenMonemvasia vervolgens voortreffelijk en de bewonersvan de bijna onneembare rots genoten eenperiode van voorspoed.De Turkse opmars was met de verovering van Constantinopelnog niet afgelopen. Een voor een werdende christelijke steunpunten in het oostelijke MiddellandseZeegebied ingenomen. De enige machtdie zich hier nog enigszins tegen kon verzetten,was Venetië, maar die staat raakte geleidelijk uitgeputdoor alle inspanningen. Uiteindelijk was ookVenetië niet meer bij machte Monemvasia van dezeezijde te beschermen en te bevoorraden. In 1540gaf het die vesting op, samen met Nafplion de laatstetwee Venetiaanse steunpunten op het Griekse vasteland.De Venetianen namen bij hun vertrekverscheidene bewoners mee naar andere streken,zoals Kreta dat nog in Venetiaanse handen was. Deberoemde wijn van Monemvasia hield toen op tebestaan, al moeten er wijnranken zijn meegenomenen elders opnieuw zijn aangeplant. Men zegt dateen bepaalde zoete wijn van het vulkanische eilandSantorini nog het meest smaakt naar de vroegerewijn van Monemvasia.Diep vervalHet stadje maakte onder Turkse bezetting een diepverval door. De bevolking liep terug en wie er nogwoonden waren arm en ongeletterd. Ook de havenfunctioneerde vrijwel niet meer. Bij het uitbrekenvan de Griekse Vrijheidsoorlog was Monemvasiain 1821 het eerste stadje dat bevrijd werd, maareen nieuwe economische bloei bleef uit. In plaatsdaarvan is het pas laat in de twintigste eeuw weerop gaan leven, dankzij de toeristen die er de middeleeuwsekerken met hun iconen, de vestingwerken ende romantische ligging van het eilandstadje bewonderen,vooral wanneer de late middagzon de rots dieboven Monemvasia uitsteekt donkerrood kleurt...Cultoura 156 30 november 2013


Athene, de Peloponnesos en DelfiKlassiek Griekenland11-daagse rondreis van 29 april t/m 9 mei 2014 o.l.v. dr. Henk W. SingorDe grote monumenten van de Griekse beschaving spreken nog altijd tot de verbeelding. Tijdens onze voorjaarsreisdoor het hart van het Oude Griekenland genieten we van de vele hoogtepunten van de Griekse cultuur: vande Myceense- en klassieke tijd tot de Byzantijnse periode. Op vijf plaatsen overnachten we steeds twee maal ineersteklas hotels.MIDDELLANDSE ZEEDelfiOlympiaSpartaGythionNafplionMonemvasia1e dag – dinsdag 29 aprilEerste kennismaking met AtheneOchtendvlucht per KLM-lijndienst naar Athene,waar we ons voor twee overnachtingen installerenin het eersteklas, goed gelegen hotel Divani PalaceAcropolis. We maken vandaag een wandelingdoor de oude stad aan de voet van de Akropolis.Welkomstdiner in een plaatselijke taveerne.2e dag – woensdag 30 aprilHoogtepunten van het klassiekeAtheneIn de ochtend bezoeken we de Akropolismet zijn monumentale bouw-werken uit de 5e eeuw v.Chr.: het toegangspoortgebouwvan de Propylaeën methet kleine tempeltje van Athena Nikè,de prachtige en unieke tempel van hetErechtheion, en natuurlijk het altijd imposanteParthenon, de hoofdtempel van destad. In het Akropolismuseum nemen defriezen van het Partenon met het schitterendebeeldhouwwerk een bijzondereplaats in.’s Middags maken we een wandeling overde agora, , ooit het politieke hart van hetklassieke Athene, waaraan tempels (zoals degoed bewaarde tempel van Hephaistos) enpublieke bouwwerken lagen.Ten slotte gaan we naar het NationaalMuseum. Met zijn enorme verzameling kunst(sculptuur, keramiek, bronzen, sieraden, etc.) isdit museum een must voor iedere bezoekervan Griekenland. We dineren weer in eentaveerne.3e dag – donderdag 1 meiKanaal van Korinthe en NafplionWe rijden naar het Kanaal van KorintheEGEÏSCHE ZEEAtheneom er een korte vaartocht te maken door het historischekanaal met de hoog oprijzende wanden. InNafplion, aan de Golf van Argos, nemen we voortwee overnachtingen onze intrek in het eersteklashotel Amalia. We maken een wandeling door hetstadje dat nog een sterke Italiaanse inslag behoudenheeft. In de middeleeuwen was het lang Venetiaans.Diner, evenals de volgende dagen, in het hotel.4e dag – vrijdag 2 meiDe Myceense cultuurIn de ochtend bekijken we eerst de burcht vanTiryns, een buitengewoon imposante vesting metmuren van enorme rotsblokken (Cyclopischemuren), daterend uit de 13 e /12 e eeuw v.Chr., de tijdvan het Myceense Griekenland. Het zijn overblijfselenvan de oudste ons bekende Griekse cultuur,zo genoemd naar het niet ver daarvandaan gelegenMycene. Daar lag op een heuvel en omgevendoor reusachtige muren een paleisburcht,waar een vorst gezeteld moet hebbendie ongetwijfeld een groot deel van deomgeving heeft beheerst. In het eposvan Homerus is Agamemnon, de leidervan de Griekse expeditie tegenTroje, koning van Mycene. Webezichtigen de overblijfselenvan dit complex met deberoemde Leeuwenpoort.In het kleine museumvinden we prachtigekeramiek en gouden enbronzen voorwerpen.We bezoeken de nabijgelegengrafkamervan Atreus (de vadervanAgamemnon),zo genoemd doorzijn ontdekker HeinrichSchliemann. Het is een in deaarde uithouwen bijenkorfvormigkoepelgrafdat op de bezoekersteevast een diepeindruk maakt.’s Middags bezoekenwe Epidauros,in de oudheid eenvermaard heiligdomvan Asklèpios (Latijn:Aesculapius), degod van de geneeskunst.We gaan eerstnaar het heilige terreinvan de tempel vanBeeld van AsklèpiosAthene, Propylaeënde god en van andere godheden, zoals Artemis,de plaats waar de zieken overnachtten om in eendroom door de godheid over hun genezing geïnstrueerdte worden. In het nabijgelegen kleinemaar alleraardigste museum getuigen inscriptiesen wijgeschenken nog van de dankbaarheid vangenezen patiënten. Tot slot bezoeken we het magnifiekeen wereldberoemde theater van Epidauros,het best bewaarde Griekse theater uit de oudheid,waar nog altijd voorstellingen van antiek dramaworden gegeven.5e dag – zaterdag 3 meiVia Mistra en Sparta naar GythionOp weg naar de volgende standplaats Gythionbezoeken we eerst het middeleeuwse Mistra: eenFrankische en Byzantijnse ruïnestad uit de 13 e -15 eeeuw, gesticht door Franse kruisridders, daarnaeen Byzantijns bolwerk en in 1460 veroverd door deTurken. We wandelen over de pittoreske, verlatenstraatjes en bekijken enkele kerkjes. Vervolgensgaan we naar het moderne stadje Sparta voor eenkort bezoek aan het kleine maar hoogst interessantemuseum. We vinden er onder meer prachtigereliëfs en mozaïeken uit de Romeinse tijd. Spartawas toen al een toeristische attractie geworden.’s Middags rijden we door naar Gythion, waar weons voor twee overnachtingen installeren in het zeercomfortabele Aktaion Resort.6e dag – zondag 4 meiMonemvasiaDagtocht naar het pittoreske stadje Monemvasia,ook wel het ‘Griekse Gibraltar’ genoemd, dat eenCULTUURCultoura 156 31 november 2013


Festival van Benjamin Britten met drie markante opera’sLyon4-daagse muziekreis van 25 t/m 28 april 2014 o.l.v. Erna MetdepenninghenIn het komend voorjaar biedt de gezellige stad Lyon een belangrijk muziekevenement: een festival gewijd aande Britse componist Benjamin Britten wiens honderdste verjaardag in 2013 herdacht werd. Op het programmastaan drie opera’s: ‘Peter Grimes’, het aangrijpende zeemansdrama, ‘The Turn of the Screw’, de spookopera naarde novelle van Henry James, en ‘Curlew River’, een kerkparabel ontstaan uit een versmelting van het JapanseNo-theater en het middeleeuwse mysteriespel. Overdag bezoeken we de fraaie stad met de cultuurhistorischinteressante plaatsen.muziek1e dag – vrijdag 25 aprilNa een rechtstreekse ochtendvlucht per Air Francelijndienstvan Schiphol naar Lyon, installeren wijons in het eersteklas centraal gelegen Grand HotelMercure Saxe Lafayette. Na inleiding met aperitiefen diner gaan wij voor de eerst maal naar hetopmerkelijke theatergebouw van de Opéra Nationalde Lyon, voor de opera Curlew River.Dit is de eerste van de drie kerkparabels dieBritten componeerde en die in 1964 voor het eerstwerd uitgevoerd in Oxford Church in Suffolk. Hetlibretto van William Plomer gaat terug tot hetmiddeleeuwse No-stuk ‘Sumidagawa’ en de operawordt gebracht als een door monniken opgevoerdmysteriespel. Tijdens de overtocht van de bredeCurlew River vertelt een ‘gekke’ vrouw over haarzoektocht naar haar verdwenen zoontje. Het kindblijkt begraven te zijn aan de overkant en daar vereerdte worden als een heilige.2e dag – zaterdag 26 aprilOnder deskundige lokale leiding maken we uitgebreidkennis met het door de UNESCO beschermdehart van de stad langs de architectonisch zo karakteristieke‘traboules’ en de rijk gedecoreerde huizen.In het Musée des Beaux-Arts, een van de grootstekunsttempels van Frankrijk, bekijken wij de bijzondereschilderijencollectie met werken van LucasCranach en Veronese tot Fernand Léger en PabloPicasso. Na een rustige middag verzamelen wewederom voor inleiding tot de opera van vanavond,Peters Grimes. Deze opera uit 1945 op een librettovan Montagu Slater is gebaseerd op het gedicht‘The Borough’ van George Crabbe uit 1810. Centralefiguur is de enigszins wereldvreemde visserPeter Grimes die niet echt aanvaard wordt in hetdorp. Zowel Grimes als de dorpsgemeenschap ende beklemmende atmosfeer worden magistraalScène uit de opera Peter Grimes met Captain Balstrodeen de titelrolzangerLyon, uitzicht van de Nôtre-Dame de Fourvière op de stadgeschilderd in Brittens partituur, die ook bijzonderevocatieve orkestrale tussenspelen biedt.3e dag – zondag 27 aprilTijdens de vrije dag kunt u een keuze maken uit devele musea die de stad rijk is.Lyon was al in de Romeinse tijd een belangrijke staden resten uit die periode kunt u vinden in het aan deGallo-Romeinse beschaving gewijde museum. Lyonwerd de stad van de zijde-industrie en het Muséedes Tissus bezit een unieke collectie van weef- enborduurkunst: van de periode van de kopten tot verin de renaissance. Aanbevelingswaardig is ook deVilla Lumière, het filmmuseum.Na inleiding en diner maken wij ons op om naarThe Turn of the Screw te gaan. De titel van dezeopera uit 1954 zinspeelt op de bewering dat deaanwezigheid van kinderen in een spookverhaalde spanning een extra ‘draai van de schroef’ geeft.Britten bewerkte het claustrofobisch drama vanJames, in een libretto van Myfanwy Piper, voor eenbeperkt orkest van dertien musici en het effect vande draaiende schroef wordt muzikaal weergegevenin de vijftien intermezzi tussen de taferelen.4e dag – maandag 28 aprilWij zijn al drie dagen te gast geweest in de Opéra,vanochtend nemen we er een kijkje achter deschermen. Na ruim vrije tijd rijden wij naar hetvliegveld van Lyon voor de rechtstreekse terugvluchtper Air France-lijndienst naar Amsterdam.Aankomst ca. 19.00 uur.Scène uit de opera The Turn of the ScrewReisgegevensReissom€ 955,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 195,-.Inbegrepen• ontbijten en diners (in restaurants)• luchthavenbelastingen € 102,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.Niet inbegrepenToegangskaarten opera:• Curlew River € 70,-• The Turn of the Screw € 90,-• Peter Grimes € 70,-.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 35 november 2013


MUZIEKPinksterfestival met twee concerten en twee opera’sSalzburg4-daagse muziekreis van 7 t/m 10 juni 2014 o.l.v. Erna MetdepenninghenVoor de derde maal staat het elegante en sfeervolle Salzburgse Pinksterfestival onder de artistieke leiding vande beroemde mezzosopraan Cecilia Bartoli die met de vorige edities niets dan lof oogstte. Het thema dit keer is‘Rossinissimo’. Wij hebben opties voor goede toegangskaarten kunnen krijgen voor een gevarieerd programma meteen liederenrecital door Joyce DiDonato, een concert met het ‘Stabat Mater’ van Rossini en Verdi’s ‘Libera me’ entwee Rossini-opera’s: ‘La Cenerentola’ en ‘Otello’.Gioacchino Rossini1e dag – zaterdag 7 juniNa een rechtstreekse lijnvlucht van Schiphol naarMünchen, reizen we per touringcar naar Salzburgwaar we onze intrek nemen in het nabij het Mozarteumgelegen Austrotel.Na een inleiding en een vroeg diner kunt u vanavondin het Haus für Mozart de opera La Cenerentolavan Rossini beleven. De componist behandeldehet bekende verhaal van Assepoester op een heeleigen manier. Er is geen goede fee maar het is Alidoro,de raadsman van de prins die ervoor zorgt datAngelina, zoals Assepoester bij Rossini heet, naarhet bal kan gaan met het bekende happy end alsbekroning. Rossini gaf zijn titelheldin een heerlijkezangpartij die uitmondt in het virtuoze “Non piumesta”. Met Cecilia Bartoli als Angelina belooft datvocaal vuurwerk. De muzikale leiding berust bijJean-Christophe Spinosi en de enscenering is vande jonge Italiaanse regisseur Damiano Michieletto.2e dag – zondag 8 juni(Eerste Pinksterdag)Tijdens een rustige ochtend krijgt u een inleidingop het Libera me van Verdi en het Stabat Matervan Rossini, een groots muziekevenement dat om12.00 uur in het Grosses Festspielhaus zal beginnen.Antonio Pappano dirigeert het orkest en het koorvan de Accademia Nazionale di Santa Cecilia.Het veelbelovende solistenkwartet bestaat uit desopraan Krassimira Stoyanova, de mezzosopraanElina Garanca, de tenor Piotr Beczala en de basErwin Schrott.Het Libera me voor sopraan, koor en orkest wasVerdi’s bijdrage voor een geplande Messa per Rossini.Die kwam echter nooit tot stand en Verdiherbewerkte zijn compositie later als onderdeel vanzijn Messa da Requiem. Na de eerste uitvoering vanRossini’s Stabat Mater zou een priester tegen decomponist gezegd hebben dat dit werk hem zonderproblemen de poort van de hemel zou doen openen,welke zonden zij ook begaan mocht hebben.’s Middags wandelen we naar de Altstadt met zijnmooie barokke gebouwen en gezellige marktpleintjes,de Festspielhäuser en de Sankt Peter met zijnstemmige kerkhof. Wij bezoeken onder meer hetgeboortehuis van de meest beroemde zoon vanSalzburg, Wolfgang Amadeus Mozart.Alvorens we gaan dineren, krijgt u een inleiding ophet liederenrecital en de opera van de volgende dag.3e dag – maandag 9 juni(Tweede Pinksterdag)In het Mozarteum zal de fantastische Amerikaansemezzosopraan Joyce DiDonato vanochtend een liederenrecitalgeven met werken van Antonio Vivaldi,Gabriel Fauré, Gioacchino Rossini, Franz Schubert,Robert Schumann, Michael Head en ReynaldoHahn met als thema Venetië.Om 16.00 uur begint dan in het Grosses Festspielhausde opvoering van Otello. Neen, niet de bekendeVerdi-opera maar wel de opera seria die Rossini aande ‘Moro di Venezia’ wijdde. In grote lijnen vertelthet libretto de intrige uiteengezet in het bekendeShakespeare-drama, maar ook de gespannen relatievan Desdemona met haar vader komt aan bod. Zij iseen zelfbewuste jonge vrouw die moeilijk zijn autoriteiten de maatschappelijke druk kan aanvaarden.Cecilia Bartoli neemt de rol van Desdemona voorhaar rekening en ze krijgt repliek van de uitstekendeJohn Osborn als Otello. Moshe Leiser enPatrice Caurier, het Belgisch-Franse regisseursteamwaarmee Cecilia Bartoli het liefst samenwerkt,ensceneert en Jean-Christophe Spinosi dirigeerthet Ensemble Matheus. Afscheidsdiner in een vande goede lokale restaurants.4e dag – dinsdag 10 juniWe verlaten de stad en tijdens een touringcartochtbekijken we de mooie omgeving. We rijden langsde Attersee en de Mondsee en bezoeken enkeleplaatsjes die heel wat muzikale associaties oproepen.In de middag rijden wij naar München voor onzeretourvlucht naar Amsterdam.Cecilia BartoliREISGEGEVENSReissom€ 865,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 90,-.Inbegrepen• ontbijten en diners• luchthavenbelastingen € 104,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.Niet inbegrepenToegangskaarten concerten en opera’s:• La Cenerentola € 330,-• Stabat mater € 130,-• Liederenrecital € 53,-• Otello € 230,-.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 36 november 2013


Vier verrassende concerten in de barokstad aan de MainMozartfest Würzburg5-daagse muziekreis van 5 t/m 9 juni 2014 o.l.v. drs. Philip RuitenbergWürzburg, bekend om zijn voortreffelijke wijnen, beroemd om zijn barokarchitectuur, zijn kerken en kunstschatten envooral om het residentieslot met het door architect Balthasar Neumann geconstrueerde machtige trappenhuis, biedtjaarlijks een Mozartfestival van allure.Wij kozen vier concerten waarbij de focus ligt op de muzikale taal van de klassieken met werken van Mozart, maarook van componisten zoals Haydn, Beethoven en Brahms.muziek1e dag – donderdag 5 juniVertrek per comfortabele IC-trein vanAmsterdam, via Utrecht en Arnhem met een overstapin Düsseldorf naar Würzburg. We installerener ons in het eersteklas hotel Maritim.Na het diner wonen we in de Augustiner-kerkeen eerste concert bij met de King’s Singers.Zij kennen hun klassieken, maar nemen ze ook opde hak. Zang op topniveau, met humor en virtuositeit.Een lekker ontspannen concert om mee aante komen.2e dag – vrijdag 6 juniVanochtend maken we een oriënterende wandelingdoor de historische binnenstad en we bezoekenonder meer de indrukwekkende domkerk.Aan het einde van de middag begint een inleiding– met aperitief – over het concert van dezeavond. Het concert zullen we horen in de Kaisersaal,een van de prachtig gerestaureerde zalenvan de Residenz. De Polnische Kammerphilharmonieheeft in het dertigjarig bestaan op veelDuitse podia een naam opgebouwd vanwegede vitaliteit, precisie en elegantie van haar spel.Op het programma staan de Sinfonie 33 KV319van Mozart en drie trompetconcerten van GeorgePhilip Telemann (TWV 51:D1), Michael Haydn(nr.2 C-dur) en Leopold Mozart (D-dur). De Duitsetrompetist Reinhold Friedrich speelt sinds de jarentachtig op alle belangrijke podia van de wereld.Würzburg, trappenhuis Residenz3e dag – zaterdag 7 juniNa het ontbijt en de inleiding tot het concert vanvanavond heeft u alle gelegenheid tot het doen vaninkopen, het drinken van een kopje koffie op eenvan de veel gezellige terrassen van de binnenstad,een museumbezoek of zomaar een wandelinglangs de oevers van de rivier de Main.Na het diner volgt in de barokke Hofgarten vande Residentie het concert in de openlucht, getiteld‘Nachtmusik im Hofgarten’ met het PhilharmonischesOrchester Würzburg.Het programma is nog niet bekend, maar zekeris dat een verlichte Hofgarten de romantischecoulissen zal vormen voor een bijzondere zomeravond.4e dag – zondag 8 juniVanochtend staat het Main-Frankenmuseum inde Festung op de Marienberg op het programma.We treffen er onder meer een rijke verzamelingwerken aan van de beeldhouwer Tillman Riemenschneider.De middag is vrij en na inleiding en diner zullenwe ’s avonds in de Kaisersaal een concert horengetiteld Meister der Kammermusik.De drie musici van deze avond, Renaud Capuçon,Edgar Moreau en Frank Braley hebben met elkaargemeen dat zij al op hun veertiende aan het conservatoriumstudeerden en alle drie in Parijs.Deze ware meesters spelen de pianosonate opusWolfgang Amadeus Mozart24, nr. 5 van Beethoven, de Sommersonate vanJörg Widmann voor viool en piano en het trio voorviool, cello en piano van Mozart.5e dag – maandag 9 juniRond het middaguur begint de terugreis per snelleIC-trein via Düsseldorf naar Arnhem, Utrecht enAmsterdam. Aankomst ca. 17.30 uur.ReisgegevensReissom€ 1.345,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 185,-.Inbegrepen• ontbijten, enkele aperitieven en4 diners• treinretour naar Würzburg vanAmsterdam, Utrecht of Arnhem(toeslag 1e klasse op aanvraag)• goede toegangskaarten tot 4concerten• verder inclusief, zie pagina 48.ToegangskaartenIn verband met de betaling van debestelde toegangskaarten geldt voordeze reis een extra aanbetaling van€ 260,- per persoon.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 37 november 2013


MUZIEKMuziekfestival in het ‘Florence aan de Elbe’Dresden6-daagse muziekreis van 6 t/m 11 juni 2014 o.l.v. drs. Henriët Gerritse-GriffioenDe prachtig herbouwde stad Dresden, waar tal van prominente musici leefden en werkten, biedt elk voorjaareen gerenommeerd internationaal muziekfestival. Op verschillende locaties van de mooie stad beleven we eengevarieerd muziekprogramma met composities van J.S. Bach, Mozart, Beethoven, Brahms en vooral de in 2014jubilerende Richard Strauss.1e dag – vrijdag 6 juniDresdenNa een korte ochtendvlucht per KLM-lijndienst vanAmsterdam naar Berlijn reizen wij per touringcarnaar Dresden waar we ons installeren in het centraalgelegen eersteklas hotel Maritim. We makeneen oriënterende wandeling en bewonderen o.m. deprachtig herbouwde Frauenkirche, hèt symbool ooitvan het vernietigde Dresden, thans hèt monumentvoor haar herrijzenis. Inleiding tot de concerten vande volgende dag en aansluitend diner.2e dag – zaterdag 7 juniTwee concerten in het Palais im grossen GartenHet muziekprogramma begint vanochtend methet zgn. Werkstattkonzert. Dirigent Stefan Klingelelaat het Dresdner Festspielorchester delen uitverschillende composities van Strauss spelen ophistorische instrumenten uit de tijd van Strauss.We krijgen daarmee de kans een bijzondere blikte werpen achter de schermen van de historischeuitvoeringspraktijk en kunnen letterlijk deklankwereld van Richard Strauss leren kennen.De middag in de gezellige stad is vrij en uitstekendgeschikt voor museumbezoek, bijvoorbeeld aande prachtig heringerichte Albertinum met kunstvan de romantiek tot en met de 21 e eeuw. In denabijgelegen Zwinger bevindt zich een beroemdmuseum voor schilderkunst van de 15 e tot de18 e eeuw, met onder meer enkele Rembrandtsen de Sixtijnse Madonna van Rafaël. Na hetdiner gaan we wederom naar het Palais imgrossen Garten, nu voor het optreden vanpianist Martin Stadtfeld. Uit Das rierte Klavier, , Deel II van Johann SebastianBach speelt hij alle 24 preludes en fuga’s.Martin Stadtfeld (1980) geldt als eengroot Bach-specialist en hij zal onsongetwijfeld intens laten genieten vandit hoogtepunt uit de klavierliteratuur.In deze schitterendemuziek heeft Bach alle 24mineur- en majeur toonsoortengebruikt. DaarmeewohltempevormtDas riertes Klavier een inspi-wohltemperatiebronvoor iederemusicus, ook in onzetijd.3e dag – zondag8 juniMeissen en deMissa SolemnisWij maken een uitstapjenaar Meissen met eenbezoek aan de stad en de fabriek waar het prachtigehandbeschilderde porselein wordt gemaakt.In de loop van de middag verzamelen we voor deinleiding op het concert van vanavond in de Semperoper,waar de Missa Solemnis van Beethovendoor het Dresdner Festspielorchester o.l.v. IvorBolton wordt uitgevoerd. “Von Herzen – mögees wieder zum Herzen gehn” schreef de compleetdove Beethoven in 1823 als motto bij dit meesterwerk.Beethoven noemde het zijn grootste werk, enterecht! We zullen zeker diep in het hart getroffenworden door de ongekende schoonheid van dezemagistrale mis.4e dag – maandag 9 juniChailly in de SemperoperOp het ontbijt volgt vandaag de inleiding tot hetconcert van vanochtend in de Semperoper doorhet Gewandhausorchester o.l.v. Chailly. U hoortde ouverture tot de opera Idomeneo van Mozart,de serenade nr. 2 in A-Dur, op. 16 van JohannesBrahms, Tod und Verklärung op. 24 en Till Eulenspiegelslustige Streiche, op. 28 van Richard Strauss.Een gevarieerd programma waarin de nadruk ligtop jubilaris Richard Strauss. Zijn twee symfonischegedichten laten verschillende kanten van Strausszien: de voorbereiding op de dood van zijn goedevriend Alexander Ritter in 1889 tegenover deschelmenstreken van Tijl Uilenspiegel in 1895. Demiddag is vrij en we dineren in een van de goederestaurants.5e dag – dinsdag 10 juniVaren over de Elbe en FeuersnotBoottocht over de Elbe naar het stadje Pillnitz,waar we o.m. een bezoek brengen aanhet barokke lustpaleis, dat August derStarke voor zijn geliefde gravin Coselliet bouwen. Het is er goed toevenin de tuinen. ’s Middags verzamelenwe voor de inleiding totde semi-scènische uitvoeringvan het zanggedicht Feu-ersnot van Richard Strauss.Deze parodie op het gedachtegoedvan Richard Wagnerwerd tijdens de premièrein 1902 door Mahlergedirigeerd. De erotischeinhoud bracht het publiekdestijds echter zodanig inverwarring, dat Feuersnotdaarna nog maar weinigwerd uitgevoerd. WijFrauenkircheRiccardo Chaillymogen ons gelukkig prijzen dit prachtige ‘Singgedicht’vanavond in het Residenzschloß te kunnenaanschouwen.6e dag – woensdag 11 juniTerugreis via SanssouciEn route naar het vliegveld van Berlijn maken weeen stop in Potsdam om er het Sanssouci-paleis tebekijken. Omstreeks 17.30 uur begint onze terugvluchtper KLM-lijndienst naar Amsterdam enomstreeks 18.30 uur arriveren we er.REISGEGEVENSReissom€ 1.795,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 145,-.Inbegrepen• ontbijten, enkele aperitieven en diners• goede toegangskaarten tot devijf concerten• luchthavenbelastingen € 140,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.ToegangskaartenIn verband met de noodzakelijkevroegtijdige betaling van de besteldetoegangskaarten geldt voor deze reiseen extra aanbetaling van € 310,- perpersoon.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 38 november 2013


Muziektheater onder de Italiaanse sterrenhemelVerona4-daagse muziekreis van 3 t/m 6 juli 2014 o.l.v. drs. Henriët Gerritse-GriffioenIedere zomer vormt de Arena van Verona hét operacentrum van Italië. De combinatie van de zwoele avondluchten de prachtige akoestiek maken het bijwonen van een opera in Verona tot een onvergetelijke belevenis. Op hetprogramma staan drie grote opera’s: ‘Aida’ van Verdi, ‘Carmen’ van Bizet en ‘Turandot’ van Puccini.We logeren comfortabel in het centrum van Verona en brengen o.a. een bezoek aan Mantova.muziek1e dag – donderdag 3 juliAidaNa een rechtstreekse middagvlucht per Transavialijndienstvan Amsterdam naar Verona, installerenwe ons in het centraal gelegen eersteklas hotelGiberti. Het hotel ligt op ca. 10 minuten wandelafstandvan de Arena. Alvorens we dineren in eenvan de goede lokale restaurants, krijgt u een korteinleiding tot de opera Aida. In een zeer spectaculaireenscenering beleven we het dramatische verhaal vande onmogelijke liefde tussen de Ethiopische prinsesAida en haar Egyptische geliefde Radames. Ingemetseldin een tombe sterven zij in elkaars armen. Devolle maan brengt ons in een toversfeer terwijl op deachtergrond zacht het gebed van de priesters klinkt.2e dag – vrijdag 4 juliVerona en CarmenTijdens een uitgebreid stadsbezoek onder deskundigelokale leiding wandelen we langs de Arena ende plaats waar het Romeinse forum zich bevond,thans Piazza delle Erbe, naar het huis van Romeo enJuliette. De middag is vrij te besteden. Omstreeks17.00 uur begint de inleiding op de opera Carmen.Na het diner gaan we voor de tweede maal naarde Arena. In Sevilla brengt de verleidelijke zigeunerinCarmen de mannen het hoofd op hol. Maarjaloezie en moord in combinatie met bandeloosheidbrachten Bizet geen succes. Wat jammer dat hij nooitheeft geweten dat de ‘Habanera’ en het lied van detoreador nu tot de absolute opera-hoogtepuntenbehoren.Aida wordt jaarlijks opgevoerd in de ArenaDe verleidelijke zigeunerin Carmen3e dag – zaterdag 5 juliVerona en TurandotEen rustige dag met een bezoek aan het nieuweoperamuseum ‘Arena Museopera’, dat een prachtigoverzicht biedt van de geschiedenis van de opera ende Arena van Verona. Vandaag kunt u ook op eigengelegenheid de stad doorkruisen en bijvoorbeeld eenbezoek brengen aan de San Zeno om het beroemdetriptiek van Mantegna te bekijken. Aan het eindevan de middag verzamelen we voor aperitief en inleidingop de opera Turandot. Puccini’s laatste operavertelt het verhaal van de Chinese prinses Turandotdie op zoek is naar haar grote liefde. Prins Calaf isuiteindelijk de gelukkige. Als hij na de beroemde aria‘Nessun dorma’ ten slotte moet vertellen hoe hij heet,accepteert Turandot zijn liefde.4e dag – zondag 6 juliMantova en terugreisIn de loop van de ochtend verlaten we de stad.Onderweg naar het vliegveld van Verona bezoekenwe Mantova, de stad die dankzij de familie Gonzagauitgroeide tot een belangrijk cultureel envooral muzikaal centrum. Na een rechtstreekseTransavia-vlucht arriveren wij omstreeks 19.00 uurop Schiphol.ReisgegevensReissom€ 1.145,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 185,-.Inbegrepen• ontbijten en diners in restaurants(incl. wijn)• luchthavenbelastingen € 52,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.Toegangskaarten opera’sGezien de diversiteit van het prijsniveauin de verschillende categorieënplaatsen in de Arena, kunt u kiezenuit verschillende mogelijkheden: devooraan in de Arena genummerdeplaatsen ‘poltronissime gold’; degenummerde plaatsen ‘gradinatenumerate centrale’ op de onderstetreden en de ‘gradinata’, de overigehoger gelegen, niet genummerdeplaatsen. Wij verzoeken u uw voorkeurbij boeking op te geven.In verband met de vroegtijdige betalingvan deze kaarten, geldt voor deze reiseen extra aanbetaling van de prijs vande toegangskaarten.Prijzen toegangskaarten• poltronissime gold: € 210,- pervoorstelling• gradinate numerate centrale:€ 110,- per voorstelling• gradinate: € 30,- per voorstelling.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 39 november 2013


KUNSTHoogtepunten vanhet maniërismePontormo en Rosso in Palazzo StrozziPalazzo Strozzi, de trotse woonstede van de Florentijnse koopman FilippoStrozzi (1489-1538), presenteert in het komend voorjaar een indrukwekkendetentoonstelling over Pontormo (1494 – 1577) en Rosso Fiorentino (1494 - 1540),de protagonisten van het maniërisme, een stroming in de beeldende kunstdie zich in de vroege zestiende eeuw manifesteert in Florence. Een beterelocatie voor deze expositie is nauwelijks denkbaar; de fundamenten voordit enorme stadspaleis in renaissance stijl werden in de late vijftiende eeuwgelegd en Pontormo en Rosso moeten de voortgang van de bouw met eigenogen gezien hebben.Marina MarijnenTer voorbereiding van de tentoonstelling ‘Pontormoe Rosso. Divergenti vie della maniera, (uiteenlopendewegen van het maniërisme) werd Pontormo’saltaarstuk met voorstelling van een zogenoemdeSacra Conversazione, in de kerk van San MicheleVisdomini, voor restauratie van de muur gehaald.Daarbij werd een interessante ontdekking gedaan:bovenaan het altaarstuk is duidelijk een houtskooltekeningte zien van een mannelijke figuur,gebogen over een werktafel. De trefzekere, ‘naar hetleven’ neergezette gestalte vertoont, aldus kenners,dezelfde vrije en vaardige hand, waarin Pontormovoorstudies voor dit schilderij vervaardigde. Detekening wordt als een belangrijke aanvulling opPontormo’s oeuvre gezien. In de catalogus bij deaanstaande tentoonstelling zal op deze vondstworden ingegaan.Vernieuwende aspectenDit altaarstuk uit 1518 met Maria en kind, Johannesde Evangelist, Franciscus en Jacobus, is met ruimtwee bij twee meter Pontormo’s grootst bekendewerk in olieverf. Het werd door Francesco di GiovanniPucci, ‘gonfaloniere di giustizia’ en vertrouwensmanvan de Medici, besteld voor de kerk vanSan Michele Visdomini. De vernieuwende aspectenvan Pontormo’s werk vonden, na lang ondergewaardeerdte zijn geweest, sinds de jaren ’60 van devorige eeuw herwaardering. Veel tijdgenoten vande kunstenaar zagen in zijn schildertrant het productvan een labiele geest. De beroemde schildersbiograafGiorgio Vasari (1511-1574) had weliswaaroog voor het ‘ongelooflijk levendige koloriet’ enhij prees Pontormo’s bella maniera, maar in diensvita van Pontormo klinken ook kritische geluidendoor. De manier waarop Pontormo de stijl vanAlbrecht Dürer – afgekeken van prenten – navolgdevond in Vasari’s ogen geen genade. Dit ging zijnsinziens ten koste van Pontormo’s eigen veelzijdigetalent. De negatieve woorden die Vasari wijdt aande (verloren gegane) fresco’s in het koor van SanLorenzo zijn vermoedelijk ingegeven door afgunst,want Vasari zelf kon niet tippen aan Pontormo’stalent.In Pontormo’s oeuvre zijn nog echo’s van ouderevoorgangers als Leonardo, Michelangelo, Fra Bartolomeoen Andrea del Sarto aanwezig, maar derusteloze, beweeglijke dispositie van de in ‘psychologisch’opzicht geïsoleerde figuren, markeertduidelijk een nieuwe wending.Bella manieraMet de term ‘maniërisme’ wordt een gecompliceerde,gekunstelde stijl in de beeldende kunstaangeduid. Een stijl waarin kunstenaars, die deverworvenheden van de renaissance, zoals correcteweergave van het perspectief en de anatomievan het menselijk lichaam beheersten, als het wareeen stap verder gingen. Hun schilderijen wordenbevolkt door langgerekte, overdreven elegantefiguren, neergezet in ingewikkelde, gedraaide houdingen.De soms zelfs bizarre composities zijnweergegeven in een palet van ‘onklassieke tinten’als citroengeel, fel oranje en petrol. Gevraagd naarhet waarom van deze stijl, antwoordde Vasari:”…per mostrar l’arte…”, dat wil zeggen om dekunst (van goed en inventief schilderen) te tonen.Hij gebruikte daarbij de term ‘la bella maniera’,waarmee de herkomst van de naam van de stromingverklaard is. In navolging van Pontormo enRosso Fiorentino hanteerden ook Parmigianino(1503-1540) en Bronzino (1503-1572) deze vernieuwendestijl. Hun werk, zoals de Madonna delCollo Lungo, en portretten van de echtgenote enkinderen van Cosimo I bevinden zich in ook inFlorentijnse musea.Chronologische ontwikkelingTegen de achtergrond van de politieke en religieuzetroebelen in het Florence van die tijd, brengt de tentoonstellingde chronologische ontwikkeling vanhet maniërisme in beeld, die volgens de samenstellersvan de tentoonstelling zowel voor Pontormoals Rosso begint bij Andrea del Sarto (1486-1530).Veel kunsthistorici zien de kiem van het maniërismeook al in Michelangelo’s (1475-1564) LaatsteOordeel in de Sixtijnse Kapel, waarin de sterk vervormdweergegeven martelaar Bartholomeüs debeschouwer zijn in tortuur afgestroopte huid toont.Behalve in voornoemde tentoonstelling zijn indiverse Florentijnse musea en kerken voorbeeldenvan Pontormo’s schilderkunst te zien. In de CappellaCapponi van de Santa Felicità bevinden zichPontormo’s Kruisafname en Annunciatie en in devoorhof van de Santissima Annunziata en in hetCertosa del Galluzzo zijn fresco’s van Pontormo –zij het in slechte staat – in situ te zien.Nederlandse variantSprekend over het maniërisme mag de uitbundigeNederlandse variant van de stroming nietongenoemd blijven. De reizende kunstenaar BartholomeüsSpranger (1546-1611) introduceerdehet maniërisme in Haarlem bij Karel van Mander(1548-1606), ‘onze eigen’ schildersbiograaf, CornelisCorneliszoon van Haarlem (1562-1638) enHendrik Goltzius (1558-1617). In hun veelal monumentale,overvolle composities, zijn voornoemdemaniëristische kenmerken tot het uiterste doorgevoerd.In hun werk wordt het hoofdonderwerpniet zelden bijzaak en gaat de stijl, in eigentijdsetermen, ‘over de top’, zoals bijvoorbeeld te zien inVan Haarlems, Bruiloft van Peleus en Thetis uit1592 in het Frans Halsmuseum in Haarlem. Nogiets om naar uit te zien wanneer u met weemoedFlorence verlaat.Cultoura 156 40 november 2013


Van renaissance tot maniërismeFlorence7-daagse standplaatsreis van 14 t/m 20 april 2014 o.l.v. drs. Marina MarijnenAanleiding voor een nieuwe reis naar Florence, de Italiaanse kunststad bij uitstek, is de tentoonstelling over Pontormoen Rosso Fiorentino in het Palazzo Strozzi. Wij doorkruisen de kunstgeschiedenis vanaf de vroege renaissance tot deeveneens glorieuze periode van het maniërisme.kunst1e dag – maandag 14 aprilNa een rechtstreekse ochtendvlucht per KLMlijndienstnaar Florence installeren we ons in hetzeer centraal gelegen, eersteklas hotel Berchielli.’s Middags wandelen we naar de Piazza del Duomo,gedomineerd door de Santa Maria del Fiore engeflankeerd door de Campanile van Giotto enhet Baptisterium. Daar bekijken we de beroemdebronzen deuren van Ghirlandaio en de beelden opde façade en de klokkentoren. Ook bezoeken wehet interieur met het schitterende plafondmozaïek.Tenslotte bewonderen we in de Santa Maria Novellahet fresco met de Drie-eenheid van Masaccio ende fresco’s van Filippino Lippi. Na deze eersteverkenningen wordt de dag besloten met een welkomstdiner.Santa Maria Novella, detail fresco’s Masaccio2e dag – dinsdag 15 aprilHet thema van de vorige middag wordt voortgezetmet een bezoek aan het indrukwekkende Museodell’Opera del Duomo, waar de belangrijkste beeldhouwwerkenvan het domcomplex, daterend van de14 e tot de 16 e eeuw, bewaard worden zoals Michelangelo’sontroerende Pietà. We bezoeken het Bargello,een 14 e -eeuws paleis dat topstukken huisvest van derenaissance beeldhouwkunst, zoals Michelangelo’sBacchus, Donatello’s wereldberoemde David enGiambologna’s Mercurius. ’s Middags rijden we naarde Piazzale Michelangelo voor een panoramischuitzicht over de stad. We bezoeken de San Miniato alMonte die een van de mooiste renaissance-kapellenmet beeldhouwwerk van Luca della Robbia enRossellino huisvest. Aan het einde van de middagworden we ontvangen in het boven de stad gelegenNederlands Kunsthistorisch Instituut waar prof. dr.Michael Kwakkelstein de scepter zwaait.3e dag – woensdag 16 aprilWe beginnen onze kunsthistorische verkenningenop de Piazza della Signoria met de beroemde Davidvan Michelangelo, Giambologna’s Maagdenroof enCellini’s Perseus. We bezoeken het Palazzo Vecchio,het stadhuis van Florence. Een reeks fresco’s vanVasari bezingt er de lof van Cosimo I de Medici.De rest van de ochtend brengen we door in dewereldberoemde Uffizi waar de grootse kunstverzamelingvan de Medici is ondergebracht. Wij concentrerenons op de schilderkunst van de renaissanceen het maniërisme. De middag is ter vrije besteding.4e dag – donderdag 17 aprilDeze dag staat in het teken van de Medici. Wijbezoeken het Palazzo Medici Riccardi met deCappella dei Magi met Benozzo Gozzoli’s schitterendehofstoet van de Driekoningen, waarinportretten van enkele Medici zijn verwerkt. Wewandelen naar de San Lorenzo, waar zich Michelangelo’sgraftomben voor de Medici bevinden.Na enige vrije tijd verzamelen we in het hotel voorde inleiding op de tentoonstelling die we de volgendedag in het Palazzo Strozzi zullen bezoeken.5e dag – vrijdag 18 aprilUitgebreid bezoek aan de tentoonstelling ‘Pontormoe Rosso. Divergenti vie della maniera’ in het fraaiePalazzo Strozzi. Hier ontmoeten we de protagonistenvan het maniërisme, die in de vroege 16 eeeuw nieuwe wegen verkenden in de schilderkunst.’s Middags maken we een tochtje per touringcarnaar Carmignano om er de ontroerende Visitazionevan Pontormo te bekijken. Tot slot bezoeken wein Artimino de Medici-villa La Ferdinanda om erte genieten van het heerlijke uitzicht en een goedglas wijn.6e dag – zaterdag 19 aprilWe wandelen naar Oltrarno, de wijk aan de anderekant van de Arno en bezoeken de Santa Felicità metde maniëristische Graflegging van Pontormo. In hetmuseum Palazzo Pitti bekijken we de topstukken vanItaliaanse, Vlaamse en Hollandse schilderkunst enwe wandelen door de heerlijke Boboli-tuinen met demaniëristische Grotta grande en de Oceanus-fonteinvan Giambologna. ’s Avonds afscheidsdiner.7e dag – zondag 20 april(Eerste Paasdag)Tijdens de laatste rustige dag in de mooie renaissancestadbezoeken we de Brancacci-kapel in deSanta Maria del Carmine, waar zich de fresco’s vanMasolino en Masaccio bevinden. In de loop van demiddag vertrekken we naar het vliegveld van Florencevoor de rechtstreekse terugvlucht per KLMlijndienstnaar Schiphol. Aankomst ca. 18.30 uur.ReisgegevensReissom€ 1.625,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 225,-.Inbegrepen• ontbijten en 2 diners (incl. wijn)• luchthavenbelastingen € 130,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 41 november 2013


KUNSTKunsthistorische verkenningen in het noordoosten van ItaliëFriuli Venezia Giulia8-daagse reis van 2 t/m 9 mei 2014 o.l.v. dr. Arnold WitteVanuit slechts twee standplaatsen verkent u de weinig bezochte, fascinerende Italiaanse regio Friuli Venezia Giulia.U ondergaat de bewogen geschiedenis en de invloed op de kunst en architectuur. Behalve resten van Keltische,Longobardische en Romeinse bewoning vinden we er kunstschatten uit latere tijden zoals fresco’s van Tiepolo enboeiende Venetiaanse architectuur. In Triëste beleven we de grandeur van de Habsburgers en maken we een excursienaar de in Kroatië gelegen steden Pula en Porec, waar eveneens Romeinse en Venetiaanse resten te vinden zijn.1e dag – vrijdag 2 meiPordenone en UdineNa een rechtstreekse ochtendvlucht per KLM-lijndienstnaar Venetië maken we en route naar onzeeerste standplaats Udine een stop in de stad Pordenone,met mooie pleinen en laat-middeleeuwsepaleizen. Wij bezoeken er het Museo Civico. In Udineinstalleren we ons voor vier overnachtingen in hetcentraal gelegen, eersteklas hotel Astoria. Alvorenswe dineren - evenals de drie volgende avonden in hethotel - maken we een oriënterende wandeling.2e dag – zaterdag 3 meiAquileia en GradoOns bezoek aan de Romeinse havenplaats Aquileiabegint in de basiliek met de beroemde mozaïekvloeren.We wandelen langs archeologische restenvan de stad met het forum en de haven. Tijdens eenwandeling door het stadje Grado – ooit de havenstadvan het Romeinse Aquileia – bezoeken we onder meerde uit de 6 e eeuw daterende basilica San Eufemia.3e dag – zondag 4 meiUdine en TiepoloIn onze schilderachtige standplaats, het culturelecentrum van Friuli, gaan we op zoek naar dekunstschatten in de kerken en paleizen. We vindenberoemde werken van Tiepolo in het bisschoppelijkpaleis en de kathedraal. We bezoeken vandaag ookde kunsthistorische en archeologische collecties vanhet museum in de 16 e -eeuwse vesting.4e dag – maandag 5 meiCividaleVandaag bezoeken we het stadje Cividale, destijdstoevluchtsoord van de Longobarden die voor Karelde Grote moesten wijken. De zgn. Tempietto Longobardomet mysterieuze beelden van vrouwelijkeCividale, vrouwelijke heiligen in de Tempietto LongobardoTriëste, Kasteel Miramareheiligen is voorgedragen voor de Werelderfgoedlijstvan de Unesco.5e dag – dinsdag 6 meiPalmanova en TriësteOp weg naar Triëste doen we het stervormige stadjePalmanova aan, een voorbeeld van een ideale renaissance-stad.Omstreeks lunchtijd arriveren wij inTriëste, waar we ons voor drie overnachtingeninstalleren in het eersteklas hotel Victoria. Tijdenseen eerste stadswandeling bezoeken we onder meerde Colle San Giusto met Romeinse en middeleeuwseresten en het Romeinse theater. We sluiten de wandelingaf met een bezoek aan het Canal Grande, waarde stad in de 18 e eeuw haar eerste uitbreiding kreeg.6e dag – woensdag 7 meiIstrië: Pula en PorecOver een goede snelweg rijden wij Kroatië in naarPula. We bezoeken er Romeinse monumenten, zoalsde arena, de Porta Aurea, een octagonaal mausoleumen tempels van Roma en Augustus. Bijzonder mooizijn de uitzichten op de Adriatische Zee. Op deterugweg doen we Porec aan, waar we het 6 e -eeuwsecomplex van de Basilica Eufrasiana en de fortificatiesuit de Venetiaanse tijd zullen bewonderen.7e dag – donderdag 8 meiTriësteWe zetten ons bezoek aan Triëste voort met hetMuseo Sartorio, de stadsvilla die laat zien hoe derijkere burgerij ten tijde van het Oostenrijkse bestuurin de stad kunstcollecties aanlegde, o.a. met werkenvan Tiepolo. Het Museo Revoltella met een collectie19 e -eeuwse kunst toont hoe internationaal kunstenaarsin deze stad georiënteerd waren. We sluitende wandeling af bij het beroemde Caffè San Marco,trefpunt van intellectuelen en ooit broeinest vanverzet tegen de Oostenrijkers.Na een vrije middag gaan we naar een gerenommeerdrestaurant voor het afscheidsdiner.8e dag – vrijdag 9 meiMiramare en terugreisEen van de mooiste plaatsen van de reis hebben webewaard voor deze laatste dag: het indrukwekkendemaritieme kasteel Miramare uit 1860, waar aartshertogMaximiliaan, de latere keizer van Mexico enzijn Belgische gemalin Charlotte, enkele gelukkigejaren doorbrachten. We rijden door naar Venetië waaromstreeks 18.00 uur de terugvlucht per KLM-lijndienstbegint. Aankomst Amsterdam ca. 19.45 uur.ReisgegevensReissom€ 1.595,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 215,-.Inbegrepen• ontbijten en diners• luchthavenbelastingen € 132,- perpersoon.• verder inclusief, zie pagina 48.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 42 november 2013


Illustere renaissancefamilies in een kunsthistorisch rijk gebiedLe Marche7-daagse standplaatsreis van 25 t/m 31 mei 2014 o.l.v. kunsthistorica Flora Prota en Italië-deskundige Marijke DessingVanuit de centraal gelegen standplaats Senigallia verkennen we de mooie streek in voorjaarstooi met de vaakidyllisch gelegen kunstcentra. Daarbij aandacht voor het goede der aarde met muziek en maaltijden met regionaledelicatessen.Renaissancefamilies en hun schildersIn het gebied van de voormaligepauselijke staten heersten in de middeleeuwenen de renaissance illustereprinselijke families, zoals de Malatesta,de Delle Rovere, de Sforza, de Smeducci,de Da Varano en de Da Montefeltro.Zij trokken vele kunstenaars aan.Naast beroemdheden zoals Rafaël,Piero della Francesca, Melozzo da Forli,Luca Signorelli en Lorenzo Lotto, ookde minder bekende maar niet minderboeiende schilders zoals de gebroedersJacopo en Lorenzo Salimbeni en Carloen Vittorio Crivelli.Cultuur1e dag – zondag 25 meiVia Rimini naar SenigalliaNa een ochtendvlucht per KLM-lijndienst vanSchiphol naar Bologna bezoeken we Rimini. In destad waar de familie Malatesta heerste, begint onzewandeling bij de aan keizer Augustus gewijde triomfboog.We bezoeken de Tempio Malatestiano, dekerk waaraan Leon Battista Alberti heeft gewerkt.In Senigallia installeren wij ons in het centraal enaan zee gelegen, eersteklas City Hotel.Aan het einde van de middag bekijken we tijdenseen oriënterende wandeling het imponerende fortvan de familie Delle Rovere.2e dag – maandag 26 meiAncona en LoretoIn de binnenstad van Ancona begint onze wandelingbij de hooggelegen romaanse San Ciriaco-kerk.We bezoeken het archeologische museum dat eengoudschat van de Kelten herbergt en de pinacotheekmet verrassende renaissanceschilderkunst.’s Middags gaan we naar het pelgrimsstadje Loretomet het indrukwekkende Maria-heiligdom, deSanta Casa, een ware kunsttempel met onder meerwerk van Melozzo da Forli en Luca Signorelli.3e dag – dinsdag 27 meiUrbino en FanoWe bezoeken Urbino, het renaissancestadje van deillustere Federico da Montefeltro. Indrukwekkendis het Palazzo Ducale met een belangrijke schilderijenverzamelingmet werken van onder meer PaoloUccello, Luca Signorelli en Piero della Francesca.Rafaël werd in Urbino geboren en wij bezoeken zijngeboortehuis. Voorts interessant is het Oratorio diSan Giovanni Battista met schilderingen van degebroeders Salimbeni. Werk van deze 14 e -eeuwsekunstenaars komen we later ook in San Severinotegen. ’s Middags rijden we naar de kustplaats Fanoen treffen er tijdens onze wandeling onder meerUrbino, Palazzo Ducalewerk aan van Perugino en Giovanni Santi, de vadervan Rafaël.4e dag – woensdag 28 meiJesi, Recanati, Monte San Giusto en MacerataDe dagtocht, voor een deel in het spoor van deschilder Lorenzo Lotto, begint in het stadje Jesi,geboorteplaats van de keizer Federico II en decomponist Pergolesi. Wij bezoeken zijn theater.In de pinacotheek bekijken we werk van Lotto,onder meer zijn beroemde ‘Pala di Santa Lucia’.We vervolgen onze tocht naar het pittoreske stadjeRecanati, waar we onder meer Lotto’s ‘Annunciatie’bekijken. Een van de hoogtepunten zal vandaagongetwijfeld het bezoek zijn aan Monte San Giusto,om er een ontroerende ‘Kruisiging’ van Lotto teaanschouwen. Schoonheid aan eenvoud ondergaanwe in de romaanse San Claudio en theaterarchitectuurbewonderen we in de hooggelegen provinciehoofdstadMacerata.5e dag – donderdag 29 meiGradara en PesaroDe dag begint met een bezoek aan het kasteel vanGradara, de plaats van het door Dante beschrevendrama Francesca da Rimini. In Pesaro bezoekenwe het Museo Civico, waar zich onder meer eenberoemd werk van Giovanni Bellini bevindt. Welunchen aan zee met verse visspecialiteiten. De restvan de dag in Senigallia is ter vrije besteding.6e dag – vrijdag 30 meiTolentino, Camerino en San SeverinoVandaag gaan we het binnenland in en het eerstebezoek geldt het stadje Tolentino, waar zich inPala di Santa Lucia van Lorenzo Lotto, detailde San Nicolò verrassende 14 e -eeuwse fresco’sbevinden. Vervolgens rijden we naar Camerino, devoormalige hoofdstad van de illustere familie DaVarano. In het thans zo gemoedelijke universiteitsstadjezien we vroege schilderkunst van Girolamodi Giovanni en Giovanni Boccati.’s Middags verkennen we het stadje San Severino,ooit bakermat van de familie Smeducci, waar degebroeders Salimbeni werkten. Op verschillendeplaatsen ontwaren we hun verrassende frescokunst.In het mooie historische theater worden we vanavondonthaald op een operaconcert.7e dag – zaterdag 31 meiAan het einde van de ochtend verlaten we onzegezellige standplaats Senigallia en rijden naar hetvliegveld in Bologna, waar aan het einde van demiddag de terugvlucht naar Amsterdam begint.Aankomst ca. 19.30 uur.ReisgegevensReissom€ 1.585 ,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 195,-.Inbegrepen• ontbijten, 1 lunch en 5 diners inrestaurants, incl. wijn• luchthavenbelastingen € 131,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.ReisleidingZie pagina 50.Cultoura 156 43 november 2013


CultuurMenhirs, abdijen, kastelen, vakwerkhuizen en een mechanische olifantBretagne9-daagse reis van 24 mei t/m 1 juni 2014 o.l.v. drs. Angélique van der HorstEen kennismaking met de Bretonse geschiedenis en cultuur. Vanuit de standplaatsen Vannes, Quimper en Dinardbezoeken we de meest karakteristieke plekken en plaatsen: Carnac, Rennes, Pont-Aven, de Golf van Morbihan, dePointe du Raz, de enclos paroissiaux, de roze granietkust en niet te vergeten: het artistieke, uitbundige Nantes.Ploumanac’hSt.-ThégonnecPointe du RazQuimperConcarneau Pont-AvenCarnacCap FréhelSt.-Malo Mont St.-MichelDinardVannesRennesNantes1e dag – zaterdag 24 meiVia Nantes naar VannesNa een rechtstreekse ochtendvlucht per Air Francelijndienstvan Schiphol naar Nantes, rijden we naarhet centrum van Nantes en lunchen we in de artistiekeLieu Unique, een oude koekjesfabriek die isomgebouwd tot café, restaurant, hammam, muziekcentrum,theaterzaal en nog veel meer.We bezoeken Les Machines de l’Ile, een eilandmidden in de stad waar vroeger de scheepswervenwaren.Deze plek is de laatste jaren uitgegroeid tot het bruisendeartistieke hart van Nantes. Zo loopt hier onderandere een reusachtige mechanische olifant rond. Inde loop van de middag vertrek naar Vannes, waarwe ons voor drie overnachtingen installeren in heteersteklas hotel Mercure Vannes le Port.2e dag – zondag 25 meiVannes, Carnac en boottocht MorbihanOp zondagochtend maken we eerst een wandelingdoor Vannes, een van de oude hoofdsteden van Bretagne.De stad telt nog vele middeleeuwse vakwerkhuizen.We brengen een kort bezoek aan La Cohue,het Musée des Beaux-Arts en we wandelen langs deoude vestingmuren naar de haven. ’s Middags rijdenwe naar Carnac voor een bezoek aan de grootstemenhirvelden van Europa. Terug in Vannes makenwe een korte boottocht over de Golf van Morbihan.3e dag – maandag 26 meiRennesTijdens een dagexcursie naar Rennes bezoeken weeerst Les Champs Libres van architect Christiande Portzamparc, een bijzonder gebouw waarin hetMusée de Bretagne is ondergebracht. Na de lunchpauzein het centrum van Rennes worden we rondgeleiddoor het Parlement van Bretagne, een gebouwwaar de Zonnekoning enigszins gepikeerd over was.Hij vond het te mooi. Op de terugweg naar Vannesmaken we een stop in het Forêt de Brocéliande, volgensde Bretonnen het bos waarin tovenaar Merlijnen koning Arthur leefden.4e dag – dinsdag 27 meiVia Pont-Aven en Concarneau naar QuimperOp weg naar onze volgende standplaats, Quimper,in het zuidwesten van Bretagne, bezoeken we eerstPont-Aven, het stadje waar in de 19 e eeuw de postimpressionistischeschool van Pont-Aven ontstond(met Paul Gauguin). Ook zullen we halt houden inConcarneau, de vissershaven met een mooie villeclose. In Quimper installeren we ons voor drie overnachtingenin het eersteklas Oceania hotel. Vandaagmaken we een korte wandeling door het centrum enbezoeken we de kathedraal.5e dag – woensdag 28 meiPointe du Raz en DouarnenezDoor de Bigoudin, een verlaten gebied waar je meteenbegrijpt waarom het meest westelijke departementvan Bretagne ‘Finistère’, het ‘einde der wereld’ wordtgenoemd, rijden we naar l’enfer des enfers, de waterenrond de Pointe du Raz, het meest westelijke puntjevan het Franse vasteland. In de middag bezoeken wehet Port-Musée in de haven van Douarnenez om eeninzicht te krijgen in een van de belangrijkste bronnenvan inkomsten voor de Bretonnen, de visserij.6e dag – donderdag 29 meiHuelgoat, Saint-Thégonnec en LocronanVandaag maken we een excursie naar een anderekant van Bretagne: de diepe bossen van de Montsd’Arrée. In Huelgoat maken we een boswandeling.Door de enorme bemoste keien doet het landschaphier sprookjesachtig aan. ’s Middags vervolgen weonze route langs enkele enclos paroissiaux, de rijkversierde, omheinde kerkhoven die hier zijn aangelegdin de jaren dat in dit gebied veel geld werdverdiend in de zeilmakerij. We bezoeken onder meerSaint-Thégonnec. Op de terugweg maken we eenstop in het fotogenieke stadje Locronan.7e dag – vrijdag 30 meiVia Ploumanac’h en langs de Côte d’Emeraudenaar DinardVertrek naar Saint-Malo. We rijden eerst naarPloumanac’h om het geologische wonder te aan-Nantes, mechanische olifantRennes, oude stadCultoura 156 44 november 2013


schouwen van de roze rotsen. We bezoeken deruïnes van de dromerig aan zee gelegen abdij vanBeauport in Paimpol. Vanaf de Cap Fréhel rijdenwe langs de indrukwekkende Côte d’Emeraude enbezoeken het Fort la Latte, een vesting pal aan dekust. In het statige Dinard, een kustplaats waar inde 19 e eeuw veel Engelsen hun zomervilla’s hebbenneergezet, logeren we twee nachten in het eersteklashotel Novotel Thalassa.8e dag – zaterdag 31 meiSaint-Malo en Mont Saint-MichelSaint-Malo is rijk geworden dankzij de kaperij.In oorlogstijd werden - met goedkeuring van deFranse koning – langsvarende vijandelijke schepenin beslag genomen. In de binnenstad herinnertnog veel aan die gouden jaren. We bezoeken onderandere een Malouinière, een huis van een corsaire,een legale kaper. In de middag rijden we naareen van de beroemdste toeristische attracties vanFrankrijk: de Mont Saint-Michel. Deze ligt officieelin Normandië, maar is natuurlijk een niet temissen bezienswaardigheid. Op de terugweg naarDinard stoppen we even in Cancale om – net als deFransen – op de kade verse oesters te proeven.9e dag – zondag 1 juniNantes en terugreisTerugreis naar Nantes en een bezoek aan het oudecentrum van de stad met de 19 e -eeuwse PassagePommeraye en het middeleeuwse kasteel. Omstreeks17.30 uur vertrek per rechtstreekse Air France-lijndienstnaar Schiphol. Aankomst ca. 19.00 uurDe BretonnenEn het BretonsBretagne is het land van de menhirs, de ruige kustlandschappen, decrêpes en de ontelbare katholieke processies die men hier pardons noemt.Het is het land van de in graniet gebeitelde bijbelverhalen in de enclosparoissiaux, maar ook van de vechtlustige piraten die in de zeventiende enachttiende eeuw de Hollandse en Engelse schepen bestookten. Bretonnenhebben hun eigen taal en hun eigen colamerk, maar kazen maken ze nieten wijn al helemaal niet. Hoe komt het toch dat Bretagne zo anders is dan derest van Frankrijk?CultuurAngélique van der HorstSaint-MaloReisgegevensReissom€ 2.095,- per persoon.Toeslag 1-persoonskamer€ 395,-.Inbegrepen• ontbijten en diners• luchthavenbelastingen € 135,- perpersoon• verder inclusief, zie pagina 48.ReisleidingZie pagina 50.Om het Bretagne van nu te begrijpen moeten wever terug in de tijd. Naar de vierde, vijfde en zesdeeeuw, toen Kelten de oversteek maakten van deBritse eilanden naar de Franse kust. Ze warenop de vlucht: in Brittannië was het bijna overaloorlog. De vluchtelingen waren op zoek naar eenplek waar ze een nieuw bestaan konden opbouwen.Die plek vonden ze in het huidige Bretagne. DeBritten namen een eigen taal mee en hun eigen(christelijke) gebruiken. Ze vestigden zich op deBretonse eilandjes, aan de kust, maar ook in de binnenlanden.Grof gezegd bleven ze netjes achter delijn die je met een boogje kunt trekken van de MontSaint-Michel naar Nantes.Geen autonomieHet heeft er lang naar uitgezien dat het eigenzinnigehertogdom Bretagne een aparte staat zou gaanvormen. Maar dat is niet gelukt. “Ik ben jaloersop de Portugezen” zegt Gilles Martin-Chauffier(Breton en oud-hoofdredacteur van Paris Match)in de eerste zin van zijn boek over de Bretonsegeschiedenis, Le roman de Bretagne. Het is Portugalnamelijk gelukt onafhankelijk te blijven vanSpanje. De Bretonnen zijn opgeslokt door Frankrijk.Volgens Martin-Chauffier was het hertogin Annede Bretagne die Bretagne in de vijftiende eeuw verkwanseldeaan de Fransen: uit hang naar luxe (zeverzamelde onder andere sieraden en roemruchtewapens) en door een gebrek aan inzicht. Toch is zeniet de enige schuldige. De Bretonnen waren simpelwegverdeeld op het verkeerde moment.In 1532 werd het hertogdom Bretagne een ‘gewone’provincie van Frankrijk. Hoewel gewoon, eigenzinnigzijn de Bretonnen tot op de dag van vandaag.De Fransen zijn er overigens wel in geslaagd omde Bretonse taal wat verder naar het westen op teschuiven.TegenoffensiefDe taalgrens loopt nu ongeveer van Saint-Brieucnaar Vannes en in de laatste eeuw is het aantaldialectsprekers stevig teruggelopen. Om te reddenwat er nog te redden valt, zijn de Bretonnen eentegenoffensief begonnen. Dialecten zijn in kaartgebracht, volksverhalen en liederen opgeschreven.Er is eind vorige eeuw zelfs een netwerk van scholenopgericht (Diwan). De leerlingen krijgen daar zowelin het Frans als in het Bretons les. Enige probleem:hét Bretons bestaat niet. Het Bretons is altijd eengesproken en gezongen taal geweest, waarbij elkdorp of gebied weer zijn eigen varianten kende. Hetofficiële Bretons van nu is in feite een kunstmatigsamengesteld product, een samenraapsel van Bretonsedialecten. Als u dus dubbele naambordjesziet in Bretagne, neem die dan maar met een flinkekorrel zout. De Bretonse aard is niet in één dialectte vangen.Cultoura 156 45 november 2013


ReisagendaIn voorbereidingReisplannen 2014In de volgende uitgave van Cultoura zullen de programma’s verschijnen van de in deze rubriek aangekondigdereizen. Daarbij komen nog reizen naar tijdelijke tentoonstellingen en muziekmanifestaties. Belangstellenden kunnenzich voorlopig en vrijblijvend voor deze reizen aanmelden.Cultoura-tripsOok in 2014 organiseren wij deze – bij velen favoriete– excursies naar speciale evenementen inbinnen- en buitenland.Trier en KeulenTwee interessante tentoonstellingen zijn aanleidingvoor nieuwe Romeinse verkenningen. ‘Ein Traumvon Rom’ in Trier over de Romeinse stadscultuur inde noordelijke provincies van het Romeinse rijk ende tentoonstelling, ’14 AD Römische Herrschaft amRhein’ in Keulen. Op het programma staan ook deRomeinse monumenten van onze standplaats Trier,de volledig gereconstrueerde Romeinse villa in Borgen de imposante Igeler Säule.Periode van deze 4-daagse reis: 14 t/m 17 augustus2014Reisleiding: dr. ing. Kees Peterse.Luik en AkenMet Karel de Grote-tentoonstellingenTer ere van de twaalfhonderdste sterfdag van Karelde Grote pakt de stad Aken groots uit met drietentoonstellingen. Ze belichten elk een ander aspectvan Karel de Grote en zijn tijd. We combinerenonze reis naar Aken met een bezoek aan de oudebisschopsstad Luik.Periode van deze 2-daagse reis: 5 en 6 september2014Reisleiding: drs. Hettie Peterse.Het Land van CocagneDe streek tussen Toulouse, Albi en Castelnaudarywerd in de 15 e en 16 e eeuw schatrijk van de handelin het Bleu de Pastel, de kleur van de machthebbers.Het leverde dit gebied een mooie bijnaam op: hetLand van Cocagne. Het is een cultureel Luilekkerland.Bezoeken in Toulouse worden afgewisseld mettochten door de streek. Naar Albi (met zijn robuustekathedraal en de werken van Henri de Toulouse-Lautrec), Castres (met het Musée Goya en Muséed’Art Hispanique), de romaanse abdij van Moissac,het Canal du Midi, de bastides, de Armagnac-streeken het atelier van het Bleu de Lectoure, waar menhet ‘blauwe goud’ opnieuw is gaan maken.Periode van deze 8-daagse reis: september 2014Reisleiding: drs. Angélique van der Horst.Hildesheim en de Straße der RomanikBij deze nieuwe kunsthistorische reis gaat de aandachtprimair uit naar de Ottoonse en romaansearchitectuur en kunst. In Hildesheim bezoekenwe onder meer de voormalige abdijkerk van SanktMichael en de indrukwekkende bronzen deuren inde dom. Vanuit de standplaats Magdeburg makenwe excursies naar kloosters, kerken en burchtenin Sachsen-Anhalt. Met alle recht spreekt mendaar van de Straße der Romanik. De dagtochtenvoeren onder andere naar Halberstadt, Quedlinburg,Gernrode, Braunschweig en Goslar.Gernrode, Stiftskirche St. CyriacusPeriode van deze 8- à 9-daagse touringcarreis:september 2014Reisleiding: drs. Anton van Run.MuziekreizenAfhankelijk van de programma’s die in de komendewinter bekend worden gemaakt, organiseren wijook in de tweede helft van het jaar een aantalmuziekreizen. Wij denken aan de festivals van Bath,Leipzig, Dresden, Montreux, Grafenegg en Stresaen aan de belangrijke operatheaters van Venetië,Milaan, Berlijn, Brussel en Luik.MondseeIn de idyllische omgeving van het Salzkammergutworden jaarlijks de Musiktage Mondsee gehouden,die onder de artistieke leiding staan van het toonaangevendeAuryn Kwartet. In 2014 veel aandachtvoor Johannes Brahms, maar ook voor Robert enClara Schumann en Franz Liszt.Periode: eind augustus/begin september 2014Reisleiding: dr. Eveline Nikkels.Het zuidoosten van PolenVanuit slechts drie standplaatsen bezoeken we hetcultuurhistorisch zo interessante zuidoosten vanPolen. De reis begint in de oude hoofdstad van hetPoolse koninkrijk Krakau. Via Sandomierz, eenbelangrijke handelsstad uit de 16 e eeuw, reizen wenaar Lublin, de stad die wel het Jeruzalem van Polenwordt genoemd. We bezoeken de renaissancestadZamosc, Kazimierz Dolny en de reis eindigt inWarschau.Periode van deze 9-daagse reis: augustus 2014Reisleiding: drs. Rouslan Nimetoullaev.Cruise RuslandVan Moskou naar Sint PetersburgMet als standplaats een varend hotel bezoekenwe niet alleen de grote steden met hun prachtigemusea, maar ook de kleine aan de oeversvan de Wolga gelegen stadjes met hun historischeverleden en interessante kloosters en kerken.Periode van deze 12-daagse reis: september 2014Reisleiding: drs. Karel Onwijn.Architectuurbiënnale VenetiëDe veertiende editie van de Architectuurbiënnalevan Venetië in 2014 staat onder leiding van deNederlandse Rem Koolhaas. Hij wil met een nieuweblik kijken naar de fundamentele elementen van dearchitectuur, door welke architect waar dan ook terwereld uitgevoerd.Periode van deze 5-daagse reis: september 2014Reisleiding: kunstcriticus Karel Ankerman.ApuliëApulië is rijk aan monumenten uit veel cultuurperiodes.Van de Grieken treffen we sporen aan in dehavenstad Taranto en van de Romeinen de fraai aanzee gelegen opgravingen van Egnazia. Talrijk zijn deromaanse kerken uit de tijd van de Normandiërs,zoals de kathedralen van Bari, Bitonto, Ruvo diPuglia en Trani. Even rijk vertegenwoordigd zijn deforten van keizer Frederik II van kort na 1200. Eenmeesterwerk is het mathematisch perfect gebouwdeCastel del Monte.Periode van deze 8-daagse reis: 22 t/m 29 september2014Reisleiding: dr. ing. Kees Peterse.Romeinse wooncultuur aan de Golf vanNapelsVanuit Sorrento bezoeken we de belangrijkeRomeinse plaatsen rond de Golf van Napels.Behalve Pompeii en Herculaneum bekijken weop de hellingen van de Vesuvius een kleine maaruitzonderlijk goed geconserveerde villa rustica, dewijnboerderij Villa Regina in Boscoreale. Ook gaanwe naar de luxueuze Villa van Oplontis en Villa SanMarco. Op Capri verkennen we Villa Jovis, de residentievan keizer Tiberius. Wij genieten daarbij vande prachtige landschappelijk setting met uitzichtover de Golf van Napels.Periode van deze 8-daagse reis: 20 t/m 27 oktober2014Reisleiding: dr. ing. Kees Peterse.Syracuse en omgevingTijdens een comfortabele kerstreis met als standplaatsSyracuse bezoeken we het Griekse theater, desteengroeven, het Oor van Dionysius, het Romeinseamfitheater en het imposante Castello Eurialo.We maken dagtochten naar de Villa Casale inPiazza Armerina met de wereldberoemde, laatantiekemozaïeken, naar de barokstadjes Ragusaen Noto en we bezoeken Taormina, vanwaar wevanuit het antieke theater prachtig uitzicht op deEtna hebben.Periode van deze ca. 7-daagse reis: 20 t/m 27december 2014Reisleiding: dr. ing. Kees Peterse.Cultoura 156 46 november 2013


Ravenna en VenetiëEen reis naar de ware schatkamers van de antieke,vroeg-christelijke en vroeg-Byzantijnse kunstmet grootse monumenten van architectuur enmozaïekkunst.Periode van deze 8-daagse reis: september/oktober2014Reisleiding: drs. Guus van den Hout.Het oude en het nieuwe RomeIn het begin van onze jaartelling regeerden deRomeinen over een immens imperium.Keizer Augustus wilde van Rome een schitterendehoofdstad maken, die de vergelijking met deGrieks-hellenistische steden in het oosten kondoorstaan.Het Forum Romanum en het Marsveld kregeneen ander aanzien en aan het einde van zijn levenkon Augustus met trots zeggen dat hij de stad vanbaksteen had veranderd in een marmeren stad.Na een lange periode van welvaart kwam het rijksteeds meer onder druk te staan. Keizer Constantijnbesloot dat er een nieuwe hoofdstad moest komen.In 330 werd Constantinopel plechtig ingewijd als denieuwe hoofdstad.Tijdens twee korte reizen, eerst naar Rome en aansluitendnaar Istanbul, zullen we proberen te achterhalenwat de overeenkomsten en de verschillentussen beide steden waren.Het oude RomeIn de ‘Eeuwige Stad’ zullen we uitgebreid de sfeer uitde glorietijd van het Romeinse rijk kunnen proeventijdens bezoeken aan de grootse monumenten vankeizer Augustus en zijn opvolgers zoals het ForumRomanum, de keizerfora, de Palatijn, het Colosseumen het Pantheon.We bezoeken de thermen van Caracalla en de vredestempelvan Augustus. We maken een wandelingover de antieke Via Appia met een bezoek aan hetCircus van Maxentius en de catacomben. In hetmuseum Palazzo Massimo alle Terme bewonderenwe de beroemde fresco’s uit het huis van Livia.We gaan niet voorbij aan de monumenten uitlatere tijden en bezoeken de San Clemente en dechristelijke basilieken Sint Jan van Lateranen enSanta Maria Maggiore. We rusten steeds uit op deprachtige monumentale pleinen.Periode van deze 6-daagse reis: 6 t/m 11 oktober 2014Reisleiding: prof. dr. Fik J.A.M. Meijer.ConstantinopelAansluitend aan de reis naar Rome gaan we naar hetnieuwe Rome, het door keizer Constantijn in 330gestichte Constantinopel.We beginnen onze verkenningen in de omgevingvan het Sultan Ahmet-plein en bezoeken het oudeHippodroom en het mozaïeken-museum.Zeer interessant is het Archeologisch Museum metprachtige stukken uit de Romeinse en de Byzantijnsetijd met de beroemde Alexander-sarcofaag.Imponerend zijn de Blauwe Moskee, de door keizerJustinianus gebouwde Hagia Sophia, en de kerkvan Sergius en Bacchus. We gaan naar het TopkapiMuseum en maken een boottochtje op de Bosporus.We rijden langs de stadsmuren, bezoeken hetaquaduct van Valens en een aantal stadspoorten envergapen ons aan de schilderingen in de prachtigeChorakerk.Periode van deze 5-daagse reis: 12 t/m 16 oktober2014Reisleiding: prof. dr. Fik J.A.M. Meijer.De Spaanse ZilverrouteVanuit twee karakteristieke standplaatsen, Trujilloin Extremadura en het mooie Salamancamet zijn roemruchte Plaza Mayor, verkennen wekunst en cultuur van westelijk Spanje. Op het programmastaan excursies naar de indrukwekkendeRomeinse monumenten in Mérida, het Hiëronymietenklooster in Yuste, waar Karel V zijn laatstelevensjaren sleet en naar Guadalupe met de zwartemadonna.Periode van deze 8-daagse reis: 6 t/m 13 oktober 2014Reisleiding: drs. Herman Holtmaat.Toledo, El Greco, de begrafenis van de graaf van OrgazMadrid en ToledoMet El Greco-tentoonstellingenAanleiding voor een kunstreis naar Madrid enToledo zijn belangrijke tentoonstellingen over dein 2014 jubilerende schilder El Greco (1541-1614).In het Prado wordt El Greco met zijn navolgersgeconfronteerd en in Toledo wordt in een tentoonstellingaandacht aan de kunst en het handwerk vanEl Greco besteed. Behalve het Prado, bezoeken wede musea Reina Sofia, Thyssen Bornemisza en deReal Academia de Belles Artes. Uiteraard gaan weeen dag naar Toledo.Periode van deze 5-daagse reis: 24 t/m 28 september2014Reisleiding: drs. Robert-Jan Muller.CyprusEiland van AfroditeVanuit een centrale standplaats verkennen we devele sporen uit de rijke geschiedenis in het zuidelijkdeel van het mooie eiland met een heerlijk klimaaten een rijke cultuur: Byzantijnse kerken en kloosters,vestingmuren en koopmanshuizen, antieketempels en theaters, mozaïekvloeren en musea volGriekse kunst.Periode van deze 8-daagse reis: oktober 2014Reisleiding: dr. Karel Innemée.Schatten van TurkijeAnkara, Cappadocië en IstanbulDe reis begint in Ankara waar onze aandacht inde eerste plaats uitgaat naar het Museum voorAnatolische beschavingen met de unieke collectieHittitische kunst. De sporen van deze beschavingtreffen we ook aan in Hattusa.In Cappadocië, het gebied waar het landschap isgevormd door erosie van vulkanische turfsteen,bekijken we onder meer de rotswoningen en –kerken met de bijzondere muurschilderingen uitde Byzantijnse tijd. In Istanbul doorkruisen wede cultuurgeschiedenis van de late oudheid en deByzantijnse tijd tot de Ottomaanse periode.Periode van deze 10-daagse reis: 28 september t/m7 oktober 2014Reisleiding: dr. Henk Singor.ChinaMing-dynastieIn aansluiting op de Ming-tentoonstelling inAmsterdam organiseren wij een reis naar de velebekende en onbekende plaatsen in China met groteverworvenheden van de Ming-cultuur.De reis begint in Beijing met bezoeken onder meeraan de Verboden Stad, de Hemelse tempel, de Muur,de graven van de Ming en de tempel van Confucius,begraafplaats van de Jezuïeten en diverse Mingtempels. Via Xi’an, een stad met veel Ming-kunst enmet de beroemde terracottabeelden, reizen we naarJingdezhen, de oude porseleinstad. Vervolgens gaanwe naar Nanjing, de eerste hoofdstad van de Ming.Hier herinneren vele monumenten ons aan de glo-rieuze periode van deze dynastie. Wij bezoeken hetmuseum met de prachtige collectie. De reis eindigtin Shanghai.Periode van deze ca. 15 dagendurende reis: oktober 2014Reisleiding: Chinakennerbij uitstekErik Brandt.Beeldje van eenschoolwacht. Aardewerk,1487-1505Nanjing MuseumNomad ExhibitionsVoorlopige aanmeldingenVoor alle in deze rubriek genoemdereizen geldt de regel dat u zich – telefonisch,per fax of per e-mail – voorlopigkunt aanmelden. Dat verplicht u totniets. U verwerft daarmee het recht om,zodra de reis volledig is gepubliceerd,met voorrang definitief voor een reiste boeken. Voor ons is het belangrijkop deze wijze aan de weet te komenin welke mate voor een bepaalde reisbelangstelling bestaat. Zouden er geenof heel weinig voorlopige aanmeldingenbinnenkomen, dan zou dat een redenkunnen zijn te besluiten het reisplan inkwestie terug te nemen. Het komt regelmatigvoor dat voor een reis meer dan23 voorlopige aanmeldingen binnenkomen.Het recht van voorrang blijft danvanzelfsprekend beperkt tot de eerste23 aanmeldingen.REISAGENDACultoura 156 47 november 2013


Algemene reisvoorwaardenBoekingenU kunt boeken voor een reis door het inzenden offaxen van het in Cultoura meegehechte inschrijfformulierof via onze internetsite. Wij sturen u daneen schriftelijke boekingsbevestiging. Eventueel kuntu zich telefonisch, per email of per post voorlopigen zonder verdere verplichtingen laten noteren alsbelangstellende voor een reis. Maar ook dan geldt: wijkunnen u slechts definitief boeken na ontvangst vanhet inschrijfformulier. Geschiedt de boeking (mede)voor andere deelnemers, dan is degene die ondertekentaansprakelijk voor nakoming van de verplichtingendoor alle door hem geboekte deelnemers. Per reiskunnen in het algemeen maximaal 23 deelnemersboeken. Soms ligt dit aantal lager; dan is dat bij dereisbeschrijving vermeld. Het minimum aantal wordtper reis bepaald maar ligt tussen de 10 en 15 deelnemers.Om zeker te zijn van plaatsen is het verstandigom niet te lang met boeken te wachten. Regelmatig zijnreizen snel na verschijnen van Cultoura volgeboekt.De administratiekosten bedragen € 25,– per boeking.Paspoort en tenaamstellingU dient te beschikken over een paspoort, geldig gedurendede gehele reis of tot en met de datum die wij vermeldenin de nadere reisgegevens: vaak tot zes maandenna terugkomst. Eventueel benodigde visa worden in veelgevallen door ons bemiddeld, maar wij houden ons nietaansprakelijk als een deelnemer een visum zou wordengeweigerd. In verband met controle op Schiphol moet opuw inschrijfformulier exact dezelfde naam staan als in uwpaspoort. Niet voldoen aan die eis betekent in alle gevallendat u moet rekenen op hoge extra kosten op Schiphol!Indien de deelnemer de reis niet of niet geheel kan meemakenbij gebrek aan de nodige documenten, komt zulksmet alle daaraan verbonden gevolgen voor zijn rekening.Als u op de deelnemerslijst liever een afwijkende naamwilt kunt u dat ons het beste telefonisch apart doorgeven.GezondheidOm te kunnen deelnemen aan onze reizen is eengoede gezondheid vereist. Het tempo van de reizen ligtdoorgaans niet te hoog en wij verwachten dat ieder hetkan bijhouden. Wij bieden optimaal comfort, maar bijreizen naar bestemmingen met een minder ver ontwikkeldetoeristische infrastructuur verwachten wij van dedeelnemers bereidheid zich aan te passen aan de lokaleomstandigheden.Een-persoonskamersEen-persoonskamers zijn schaars, maar aanvragenkunnen wij doorgaans van te voren bevestigen. De toepasselijke,door de hoteliers gevraagde toeslag staat bijelke reis vermeld. Veelal worden twee-persoonskamersvoor alleengebruik aangeboden, hetgeen hogere kostenmet zich meebrengt.Wat is inbegrepenStandaard inbegrepen in de reissommen*:a. internationale vluchten met gerenommeerdemaatschappijen in de economy klasseb. luchthaven- en vliegbelastingen, brandstof- enveiligheidstoeslagen, enz. zoals bekend bij het terperse gaan van deze Cultoura. Indien deze kostenverhoogd worden, zijn wij genoodzaakt deze extraheffing alsnog door te belasten.c. entreekosten, tenzij anders vermeldd. alle vervoer zoals aangegeven in het betreffendeprogramma.Wij gebruiken in de meeste gevallen onderwegexclusief voor ons gezelschap gereserveerde touringcars,taxi’s, e.d.e. alle lokale belastingen, parkeergelden etc.f. hotelaccommodatie in goede, eersteklas hotels,tenzij uitdrukkelijk anders vermeld in de reisbeschrijvingg. alle ontbijten plus de maaltijden zoals aangegevenbij de betreffende reish. de excursies, bezoeken e.d. volgens programma,met uitzondering van als zodanig omschrevenfacultatieve excursiesi. toegangskaarten bij muziekreizen volgens programma,tenzij anders vermeld in de reisbeschrijvingj. de diensten van onze Nederlandse wetenschappelijkereisleiderk. waar mogelijk en zinvol de diensten van een technischreisbegeleiderl. de eventuele diensten van lokale begeleiders/gidsenm. de diensten van kruiers in hotels e.d., waarmogelijkn. alle fooien en bedieningsgeldeno. kennismakingsbijeenkomst, indien vooraf genoemdbij de reisbeschrijving.Standaard niet inbegrepen bij de reissommen*a. de reis van uw woonplaats naar Schiphol, vertrekplaatstouringcar of internationale trein, v.v.b. alle niet bij de reis inbegrepen maaltijdenc. verzekeringen (zie volgende pagina)d. uitgaven van persoonlijke aard zoals dranken,souvenirs, wasserij e.d.e. visakosten en eventuele kosten om deze te verkrijgen.* eventuele afwijkingen worden bij de reisbeschrijvingenaangegevenBetalingBij boeking is een aanbetaling verschuldigd van 15%van de reissom met een minimum van € 50,-. Bijsommige reizen zoals muziekreizen of cruises iseen additionele aanbetaling vereist i.v.m. toegangskaarten,reserveringskosten e.d. Dit staat dan vermeldbij de reisgegevens van de betreffende reis. Deannuleringskostenverzekering verleent ook dekkingover deze extra aanbetaling. U behoeft de aanbetalingniet zelf te berekenen: die vindt u terug op defactuur. De aanbetaling wordt vermeerderd met depremie van de eventueel door u af te sluiten annuleringskostenverzekering.Zes weken voor vertrek dient hetrestant van de reissom in ons bezit te zijn.ANVR-ConsumentenvoorwaardenOns bedrijf, KvK 33253818, is aangeslotenbij de ANVR. Deze vereniginghanteert strenge normen voor het lidmaatschap enbevordert de kwaliteit van de reizen en van de informatiedaarover. De reizen in deze reisgids wordenaangeboden onder het beding dat de ANVR-Consumentenvoorwaarden(Deel A-Reisvoorwaarden - en/of Deel B-Boekingsvoorwaarden) van toepassing zijnop alle aanbiedingen in deze reisgids, tenzij uitdrukkelijkwordt aangegeven dat dit niet het geval is. DezeANVR-Consumentenvoorwaarden zijn opgenomen inde ANVR- Informatiebrochure. De brochure bevatnaast de ANVR-Consumentenvoorwaarden ook anderebelangrijke informatie. Wij zullen u – indien gewenst –een exemplaar van deze brochure verstrekken.SGROnze organisatie is eveneens aangeslotenbij de Stichting GarantiefondsReisgelden. Alle in dit programmagepubliceerde reizen vallen volledig onder de garantievan de SGR. De garantie houdt in dat de consumentervan verzekerd is zijn vooruitbetaalde reissom terugte krijgen, als de reisorganisator, de vervoerder of deaccommodatieverschaffer door financieel onvermogende overeengekomen tegenprestatie niet kan nakomen.Uw reissom is zo dus door de SGR gegarandeerd.CalamiteitenfondsOnze organisatie is ook aangeslotenbij de Stichting CalamiteitenfondsReizen. Alle door ons gepubliceerdereizen vallen daarom onder de garantievan het Calamiteitenfonds. Deze garantie houdt in datu als consument die deelneemt aan een door ons georganiseerdereis:- (een deel van) uw reissom terugkrijgt indien wij dereis als gevolg van een calamiteit niet of niet volledigkunnen uitvoeren- de noodzakelijke meerkosten vergoed krijgt indien wijals gevolg van een calamiteit de reis moeten aanpassenof indien wij u onverhoopt vervroegd moeten repatrieren.In de brochure ‘Garantie voor uw vakantie’ staatde volledige garantieregeling van het Calamiteitenfondsbeschreven. Kosten per boeking € 2,50.DuurzaamheidDuurzaam toerisme is nietsanders dan reizen en rekeninghouden met milieu, mensen, natuur en cultuur, zodatook aan volgende generaties aantrekkelijke bestemmingenkunnen worden aangeboden. De ANVRreisbranchevoelt zich hierbij betrokken en zet zichin voor Duurzaam Toeristisch Ondernemen (DTO).Ons bedrijf voldoet aan de ANVR-DTO verplichtingwaarbij de reisonderneming o.a. een daartoe opgeleidecoördinator heeft aangesteld die met goed gevolg eenexamen heeft afgelegd. Ook hebben wij een beleidsverklaringen een programma met praktische maatregelenopgesteld, waarin staat beschreven hoe wij nu en inde toekomst met de zorg voor het milieu omgaan. Ukunt onze beleidsverklaring en programma m.b.t.Duurzaam Toeristisch Ondernemen nalezen op onzewebsite. Via de organisatie GreenSeat kunnen onzedeelnemers nu ook op een groene stoel reizen. Indienu hieraan meedoet, geeft u huishoudens in ontwikkelingslandentoegang tot duurzame energie door deCO 2-uitstoot van uw reis te compenseren. Dit zorgtvoor minder CO 2en een verbetering van de leefomstandighedenvan de lokale families. De bijdrages hiervoorzijn afhankelijk van de CO 2-uitstoot van uw reis envariëren van € 6,- (binnen Europa en het MiddellandseZeegebied) tot maximaal € 31,- (verre bestemmingen)per persoon per reis. Alle informatie kunt u vinden op:www.greenseat.nl. U kunt op uw aanmeldingsformulieraangeven of u hieraan mee wilt doen. Deze bijdrageis uiteraard geheel vrijblijvend.Cultoura 156 48 november 2013


BagageBij vliegreizen geldt in het algemeen dat de deelnemersmaximaal 23 kg bagage per persoon mogenmeenemen, tenzij uitdrukkelijk anders vermeld in dereisbescheiden. Per 14 mei 2013 berekent de KLM opeen aantal Europese bestemmingen de kosten van hetvervoer van de bagage (€ 30,- per retour). Deze kostenzijn voor uw eigen rekening. De nieuwe regeling geldtniet voor ‘Flying Blue Members’. Wij adviseren onzedeelnemers dan ook zich aan te melden voor dit gratisprogramma van de KLM. Aan dit lidmaatschap zijnvoor degenen die vaker met de KLM reizen, een aantalvoordelen verbonden. Zie: www.klm.nlEnquêteformulierenKorte tijd na terugkeer van een reis wordt aan alledeelnemers een enquêteformulier gezonden. Het iseen belangrijk communicatiemiddel tussen reizigersen organisatie. Als u aan de enquête deelneemt (en wijhopen dat u dat doet) kunt u er zeker van zijn dat zulkseen waardevolle bijdrage is aan kwaliteitsbewakingen, indien nodig, kwaliteitsverbetering. Het is echterondoenlijk dat Academische Reizen reageert op deinhoud van elk formulier. Bedanken voor uw bijdragedoen wij u hier bij voorbaat!Wijzigingen1. Tot 8 weken voor vertrek kunnen op verzoek van dedeelnemers - voor zover mogelijk - wijzigingen wordenaangebracht, waarvoor naast eventuele andere bijbetalingen,per boeking € 35,- in rekening wordt gebracht.Bij wijzigingen vanaf de 56 e dag voor de dag van vertrekzijn in het algemeen de annuleringsbepalingen vantoepassing.2. Buiten bovengenoemd bedrag zullen bovendien aande deelnemer(s) de communicatiekosten in rekeningworden gebracht voor een verandering c.q. overboeking.3. Academische Reizen behoudt zich te allen tijde hetrecht voor om kleine wijzigingen in het gepubliceerdeprogramma aan te brengen wanneer de omstandighedenzulks wenselijk maken.PrijswijzigingenWij behouden ons het recht voor om de reissom tewijzigen indien (nieuwe) heffingen zoals vervoerstoeslag,BTW, toeristenbelastingen, luchthavenbelastingen,brandstoftoeslagen, veiligheidstoeslagen en toepasselijkewisselkoersen daartoe aanleiding geven. Verhogingenvan deze kosten zullen daarbij netto, dus zonderopslag, worden doorberekend.AnnuleringAnnulering door Academische ReizenAcademische Reizen behoudt zich het recht voor tot21 dagen voor vertrek een reis te annuleren indien eronvoldoende aanmeldingen zijn. De bedoelde annuleringzal door ons zo tijdig mogelijk aan de deelnemers,die geboekt hebben, worden meegedeeld. In dat gevalworden alle reeds betaalde bedragen aan de deelnemersgerestitueerd. Indien zich gewichtige omstandighedenvoordoen die uitvoering van de reis onmogelijk ofonwenselijk maken kan de organisatie op elk momentbesluiten de reis te annuleren. Wij zullen dan probereneen alternatief te bieden. Indien dit niet door dereizigers wordt aanvaard worden alle reeds betaaldegelden teruggestort. Indien het Nederlandse Ministerievan Buitenlandse Zaken een negatief reisadvies heeftgegeven dan beoordelen wij van geval tot geval hoe wijdaarmee omgaan. In alle gevallen zijn de toepasselijkeANVR-voorwaarden van kracht.Annulering door een deelnemerIndien een deelnemer zijn inschrijving annuleert zijnper persoon de volgende bedragen verschuldigd (volgensde ANVR-voorwaarden):a. bij annulering t/m 42 dagen vóór de dag van vertrek15% van de reissom plus de eventuele extra aanbetaling(o.m. bij muziekreizen);b. bij annulering vanaf de 42e dag t/m de 28e dag vóórde dag van vertrek: 35% van de reissom. De kosten vanannulering lopen op tot 100% op de dag van vertrek.De premie voor een annuleringskostenverzekering wordtniet gerestitueerd, daar u immers gedurende een zekeretijd dekking heeft genoten. Door ondertekening van hetinschrijfformulier c.q. het doen van de verschuldigdeaanbetaling geeft de deelnemer te kennen, dat hij/zijkennis heeft genomen van deze voorwaarden en daarmeeakkoord gaat.N.B. Een annulering wordt eerst van kracht, als eenschriftelijke bevestiging hiervan door ons is ontvangen.Bij bepaalde reizen zullen van het bovenstaande afwijkendeannuleringsbepalingen gelden, die dan bij dedesbetreffende reisbeschrijving zijn vermeld.KlachtenOndanks al onze bemoeienissen en zorgen is hetmogelijk dat de deelnemer een gerechtvaardigde klachtheeft. Deze klacht dient voor zover mogelijk op deplaats waar de reden tot de klacht ontstond bij onzereisleider te worden ingediend. Als dat niet mogelijk is,of als de klacht niet bevredigend wordt opgelost, moetdeze uiterlijk binnen één maand na terugkeer in Nederlandschriftelijk en gemotiveerd worden ingediend bijons kantoor. Mocht de klacht niet tot tevredenheidworden afgedaan, dan heeft de deelnemer tot uiterlijk 3maanden na afloop van de reis de gelegenheid om zijnklacht tegen een vergoeding te laten behandelen door deVerzekeringenWij bemiddelen bij reis- en annuleringskostenverzekeringenin samenwerking met Europeesche verzekeringen.U kunt op het inschrijfformulier aangeven welke verzekeringenu wenst.AnnuleringsgarantieverzekeringEen annuleringsgarantieverzekering biedt niet alleenvergoeding als u om een dringende reden moet annuleren(b.v. overlijden, ziekte, ook van familieleden in de1e en 2e graad), maar ook onder bepaalde voorwaardenvergoeding van de gehele reissom als u de reis zou moetenafbreken. De premie bedraagt 6% van de reissom plus€ 3,50 poliskosten, plus assurantiebelasting van diepremie inclusief poliskosten. Met een toeslagpremievan 1% kunt u ook uw waarnemer verzekeren, zodat uGeschillencommissie Reizen, Postbus 90600, 2509 LPDen Haag. De beslissing van deze commissie heeft dekracht van een bindend advies. Dit houdt in dat na eenbeslissing van de Geschillencommissie een beroep op deburgerlijk rechter slechts beperkt mogelijk is.Algemeen voorbehoudKennelijke fouten of vergissingen in dit reisprogrammabinden ons niet. Wij behouden ons het recht voorwijzigingen aan te brengen in de reisroute en de bijbehorendeaccommodatie wanneer hiertoe gegronderedenen bestaan en stellen ons niet aansprakelijk voorhet eventuele ongerief. De reisorganisator aanvaardtgeen verantwoordelijkheid voor foto’s, folders en andervoorlichtingsmateriaal, voor zover door derden uitgegeven,zelfs indien deze via de reisorganisatie aanreizigers wordt verstrekt.Uitsluiting en aansprakelijkheid1. Wanneer blijkt dat een deelnemer hinder of overlastoplevert of kan opleveren, zodanig dat een goedeuitvoering van de reis daardoor naar ons oordeel insterke mate wordt bemoeilijkt, kan deze deelnemer van(verdere) deelname worden uitgesloten. Alle daaruitvoortvloeiende kosten komen voor zijn rekening. Debetrokken deelnemer kan restitutie worden verleendvan de reissom of een gedeelte daarvan, indien hem terzake van zijn uitsluiting geen verwijt treft.2. De aansprakelijkheid van Academische Reizen isgeregeld in de Reisvoorwaarden van de Vereniging vanANVR-Reisorganisatoren. Krachtens die bepalingenis Academische Reizen niet aansprakelijk voor schadewaarvoor aanspraak op vergoeding bestaat uit hoofdevan een reis- of annuleringskostenverzekering of deregeling met het Calamiteitenfonds.3. De reisorganisator aanvaardt geen aansprakelijkheidvoor de door de deelnemers reeds gemaakte kosten zoalspremies voor verzekeringen, vaccinatiekosten, visumkosten,aanschaf van kleding en literatuur, indien eenreis niet kan doorgaan.ook uitkering krijgt indien uw waarnemer uitvalt en udaardoor niet aan de reis kunt deelnemen. Een annuleringskostenverzekeringmoet binnen 7 dagen na boekingworden afgesloten.ReisverzekeringenDe basisdekking vormt het uitgangspuntvan de verzekeringen bestaat uit de onderdelen personenhulpverlening,telecommunicatiekosten, buitengewone kosten (bijvoorbeeldextra reis- en verblijfkosten door een ernstigeziekte) en bagage. Als u de verzekering uitbreidt met deTopdekking, heeft u de meest complete reisverzekering.De Topdekking kent hogere verzekerde bedragen én ooknog eens 2 jaar nieuwwaarde voor bagage. De premies perpersoon per dag bedragen:Keuze Basisdekking TopdekkingGeneeskundige kosten en ongevallen:Europa incl. Middellandse Zee-landen: € 1,60 € 2,10Wereld: € 2,50 € 3,00Toeslag voor geld € 0,50 per polis per dag. Poliskosten: €3,50.Cultoura 156 49 november 2013


Kunstschrifthet mooiste tijdschrift over kunst en kunstgeschiedenisneem nu een abonnement • eerste nummer gratiswww.kunstschrift.nl • www.facebook.com/kunstschrift

More magazines by this user
Similar magazines