Marion Dietrich - Online On-the-spot verbetert de ... - GVHV

Marion Dietrich - Online On-the-spot verbetert de
zorgkwaliteit door implementatie van EBM tijdens het
consult
20 november 2006
Met zijn "Online-on-the-spot" of OOS-project won Filip Goossens drie jaar geleden de
Prijs van de Huisarts. Toen al stond vast dat er meer onderzoek nodig was om na te
gaan of OOS-en haalbaar is tijdens de consultatie. Marion Dietrich wijdde er dit jaar
haar praktijkstudie aan. En ze viel er al mee in de prijzen: ze won de ICHOaanmoedigingsprijs
voor hibo's voor de beste mondelinge presentatie.
Haar naam verklapt het al een beetje en haar accent laat er geen
twijfel over bestaan: Marion Dietrich is van Duitse afkomst. Ze
studeerde algemene geneeskunde in Witten (in het Ruhrgebied)
aan een kleine privé-universiteit waar ze de studenten
probleemgericht onderwijs voorschotelen. "De
geneeskundeopleiding duurt er zes jaar. We leerden het metier
aan de hand van casussen. Vanaf het derde jaar stonden we er
veel in het ziekenhuis, we kregen daar ook les. Een prima
opleiding." Dat ze naar België verhuisde, heeft alles met de
liefde te maken. In Witten leerde ze haar Vlaamse man kennen
en twee weken na haar eindexamen beviel ze in ons land van
haar eerste zoontje. "Nadien heb ik een jaar pauze genomen en in november 2004 startte ik
een verkorte opleiding huisartsgeneeskunde in Leuven."
Neurologie
In maart 2005 vatte ze haar hibo-opleiding aan. Eerst zes maanden in het ziekenhuis van
Mortsel, daarna bij Geneeskunde voor het Volk in Deurne. Daar blijft ze nog tot februari.
Eigenlijk had ze nooit gedacht dat ze uiteindelijk voor het huisartsenberoep zou kiezen. "In
Duitsland kent men geen huisartsen zoals dat hier het geval is. Ze zijn vooral
voorschriftenschrijvers en doorverwijzers. Al is het daar ook langzaam aan het evolueren. Ik
dacht eraan te specialiseren in neurologie, maar na een stage in Londen ben ik daarvan
afgestapt. Het was allemaal heel spannend, maar ik zag me daar geen leven lang mee bezig
zijn. Bovendien had ik een kinderwens. En neurologie combineren met een gezinsleven, zeker
als vrouw, is niet evident."
Marion beviel thuis met behulp van haar huisarts van haar eerste kind. "Dat was echt een
openbaring, het contact met die arts zette me aan het nadenken, liet me zien dat
huisartsgeneeskunde hier toch wel iets heel anders is dan zoals we het in Duitsland kennen."
Marion heeft even getwijfeld om bij GVHV stage te lopen omdat ze bij het begin van haar
hibo-opleiding verschillende positieve en negatieve oordelen hoorde over GVHV. De
positieve haalden de bovenhand: "Ik hoorde zoveel positiefs over het opleidingsniveau, de tijd
die je krijgt om aan onderzoek te doen, dat ik toch de stap zette. En het is effectief een
fantastische stageplaats. Ook de sfeer onder alle artsen is er fantastisch. We durven dingen
aan elkaar vragen, we zien elkaar niet als concurrenten."

Het praktijkproject
Voor haar praktijkproject greep Marion terug naar een eerder praktijkproject van Filip
Goossens die er trouwens drie jaar geleden de Prijs van de Huisarts voor kreeg. Waar gaat het
over? In de praktijk worden artsen meer dan eens geconfronteerd met patiëntenvragen, of
vragen bij zichzelf waar ze niet meteen een antwoord op weten. Hieruit ontstond in 2003
'Online On the Spot (OOS)', een methode om onmiddellijk, tijdens het consult en samen met
de patiënt op het internet in evidence based medicine-bronnen naar een antwoord op een
vraag te zoeken. Goossens kon toen aantonen dat OOS mogelijk is. Marion wilde op haar
beurt de haalbaarheid van OOS tijdens een consultatie nagaan door preciezer te testen. Ook
wilde ze het effect van OOS op de medische besliskunde evalueren.
Methode
De zeven huisartsen van de groepspraktijk in Deurne registreerden gedurende 12 weken (na
een testperiode van 4 weken) hun OOS-zoektochten. Belangrijk hierbij was de selectie van de
bronnen: die moesten huisartsgericht zijn en gratis toegankelijk. Dat ze wetenschappelijk
onderbouwd en onafhankelijk van allerhande farmaceutische sponsors dienden te zijn, spreekt
voor zich. Met een chronometer in de hand keken de artsen hoelang het duurde om bronnen te
raadplegen en de zoekresultaten te bespreken met de patiënt. De registratie gebeurde op een
Excel-document dat onmiddellijk na de consultatie werd ingevuld.
Resultaten
Gedurende de hele registratieperiode werd 197 keer ge-OOST. Dat is dus een gemiddelde van
2,35 OOS-en per arts/per week. In 64% van alle OOS-en gebruikten de betrokken artsen één
bron, bij 27% van de consultaties twee en bij 8% drie bronnen. 3,31 minuten was de
gemiddelde duur van een OOS met één bron, waarvan het zoeken naar de informatie op
internet slechts 39 seconden in beslag nam. Als men twee bronnen consulteerde, duurde het
gemiddeld 5,49 minuten en bij drie bronnen nam de hele onderneming nog geen tien minuten
in beslag. Meest geraadpleegd als bron waren de NHG-standaarden met 28% van alle OOSen,
gevolgd door de Prodigy Guidance uit Engeland met 25 procent. Wel scoorde Prodigy
Guidance hoger inzake graad van nuttigheid: 60% tegenover 58% voor de NHG-standaarden.
"Prodigy Guidance is werkelijk heel up-to-date en gebruiksvriendelijk. Méér EMB bestaat
niet, een perfecte bron om gefundeerde antwoorden te vinden," zegt Marion hierover.
De NHG-patiëntenbrieven werden slechts in 14% van de OOS-opdrachten gebruikt, maar ze
scoorden wel bijzonder hoog qua nuttigheid: 80%. Ook de WVVH-standaarden beschouwden
de artsen als zeer nuttig met een score van 81%, maar ze werden bitter weinig geraadpleegd.
Slechts in 5% van de OOS-zoektochten. "Dit komt", zo stelt Marion, "omdat ze niet
gebruiksvriendelijk zijn. In de WVVH-standaarden staat bijna alles in pdf-bestanden en je
moet al weten wat waar staat om er je weg in te vinden. HTML-bestanden zijn veel
gebruiksvriendelijker. Het bizarre is wel dat de NHG-standaarden nu meer overschakelen op
pdf en de WWVH-standaarden op HTML."
In 97% van alle OOS-en vond men antwoorden en in 72% van de gevallen was het antwoord
een bevestiging van de kennis van de arts. In 47% van de gevonden antwoorden kon het ook
een verandering van de kennis van de arts zijn (bij een oos kunnen bevestiging en verandering
van kennis samengaan, vandaar dat het totaal geen 100 procent vormt), in meer dan 80% door
een nieuwe kennis en in 47% door een correctie van de al bestaande kennis (in een oos
kunnen nieuwe kennis en correctie van al bestaande kennis samengaan, dus ook daarom

vormt het geheel meer dan 100 %). OOS leidde ook tot een verandering in de medische
besliskunde in 25 % van alle OOS-en.
Besluit
"De resultaten tonen dat OOS zeker haalbaar is tijdens de consultatie. Als je maar één bron
raadpleegt, duurt het nog geen vier minuten", zeg Marion. "En als je weet dat één op vier
OOS-zoektochten leidde tot een effectieve verandering in de medische besliskunde dan
kunnen we daaruit afleiden dat OOS-en tot een verbetering van de kwaliteit van zorg kan
leiden." Marion vond het in ieder geval een zeer spannend project. "Je moet het als arts ook
durven, je opstellen als de niet-alwetende. Het durven doen is echt wel het belangrijkste. De
patiënten in onze praktijk zijn er zeer vertrouwd mee. We hebben de indruk dat ze het
appreciëren dat we hen betrekken met het zoeken naar de beste oplossing voor hun probleem.
De gevonden info printen we af en geven we aan hen mee. Soms komen ze daar bij een latere
consultatie op terug. In de toekomst gaan de artsen van GVHV zeker een onderzoek doen naar
wat de patiënten er nu effectief van denken. Onthouden ze de info? Wat blijft er hangen?
Vinden ze het een meerwaarde dat we hen actief betrekken, dat ze samen met de
behandelende arts op het computerscherm de juiste aanpak van hun probleem kunnen zien, ..."
En wat meer is: OOS-en komt niet alleen de patiënt ten goede. "Als arts leer je constant bij.
De richtlijnen veranderen voortdurend en de meest recente info vind je op internet. Als arts in
de praktijk sta je er soms niet bij stil dat door onderzoek de aanbevelingen voor de aanpak van
een bepaald probleem wijzigt. Zoals bij lage rugpijn bijvoorbeeld; vroeger mocht je vooral
niet bewegen, nu wordt toch aangeraden om dat in zeker mate wel te doen." Met OOS-en
doorbreek je als arts ook de dagdagelijkse routine. "Zo blijft de geneeskunde voor artsen in de
praktijk spannend, je leert iedere dag bij en van oudere artsen hoorde ik al dat het een
uitstekend middel is tegen burn-out."