12.07.2015 Views

Download - Food Valley

Download - Food Valley

Download - Food Valley

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Er zijn veel aanknopingspunten voorverbetering van de vetzuursamenstelling.<strong>Food</strong> <strong>Valley</strong> Innovation Insights4 1


Lekkere bakkerijproducten,verantwoord vetMinder vet. Een verlaging van het gehalte verzadigd vet.Clean label. Langer houdbaar. En vooral: lekker, wantanders eet de consument het niet. Er worden nogal wateisen gesteld aan producten als koek en biscuits, crèmes,cake, wafels, korstdeeg en croissants.Het is voor bakkerijen een pittige opgave aan al dievoorwaarden te voldoen. Verander je de vetzuursamenstellingvan een product, dan beïnvloed je immers ookde smaak, textuur en houdbaarheid.Tijdens het symposium ‘Lekkere bakkerijproducten,verantwoord vet’ dat de stichting <strong>Food</strong> <strong>Valley</strong>, de Verenigingvoor de Bakkerij- en Zoetwarenindustrie (VBZ) en deNederlandse Vereniging voor de Bakkerij (NVB) in maart2010 organiseerden, bleek dat er veel aan knopings puntenzijn voor verbetering van de vetzuursamen stelling. Deproductkwaliteit hoeft hierbij niet achteruit te gaan.Sterker nog, soms komt verandering van devetzuursamenstelling de kwaliteit zelfs ten goede.In deze uitgave vertelt een aantal specialisten welkemogelijkheden er zoal zijn. Zoals één van hen zegt:“Het is soms even sleutelen, maar het kan.”Roger van Hoeseldirecteur Stichting <strong>Food</strong> <strong>Valley</strong>2 3


Inhoudsopgave6 Verbeteringen in vetzuursamenstelling.Er kan nog een schepje bovenop11 Het is even sleutelen, maar het kan15 Bij korst- en croissantdeeg kan het verzadigdvetgehalte omlaag19 Oliën en vetten op maat23 Shortenings voor een gezonde vetzuursamenstelling27 Minstens 33% verlaging van gehalte verzadigd vet31 Vet houdt producten luchtig35 Vetverlaging in bakkerijproducten is mogelijk38 Websites39 Stichting <strong>Food</strong> <strong>Valley</strong>40 Colofon4 5


Verbeteringen in vetzuursamenstellingEr kan nog een schepje bovenopDe hoeveelheid trans- en verzadigdvet in voedingsmiddelen moet omlaag,zo stelde de Gezondheids raadin de Richtlijnen Goede Voeding van2006. Fabrikanten van bakkerijproductenhebben sindsdien denodige verbeteringen doorgevoerd.Maar er kan, door samen te werkenin de keten, nog een schepje bovenop.Verbetering van de vetzuursamenstellingvan voedingsmiddelen iséén van de maatregelen die deGezondheidsraad voorstelt tegenovergewicht, hart- en vaatziekten enandere oprukkende welvaartsziektes.Het aandeel vet in de voeding moetgereduceerd worden tot 35 energieprocentof minder. De gemiddeldehoeveelheid verzadigde vetzuren inde voeding moet omlaag van 13 - 14energieprocent naar minder dan 10energieprocent. En de hoeveelheidtransonverzadigde vetzuren moetdalen van 1 - 2 energieprocent naarminder dan 1 energieprocent, aldushet adviesorgaan.VooruitgangFabrikanten hebben via de TaskforceVerantwoorde Vetzuursamenstelling- die als doelstelling de richtlijnen vande Gezondheidsraad aanhoudt - deafgelopen jaren al de nodige vooruitganggeboekt. Zo bevatten bakkerijproductentegenwoordig gemiddeldminder dan 1 gram trans vet zuren per100 gram product.Ook in grondstoffen als bakkerijmargarines,broodverbetermiddelenen brood- en banketmixen is dehoeveel heid transvetzuren laag.“Ook lijkt een trend zichtbaar naar eenlager aandeel verzadigde vetzuren inbakkerijproducten”, illustreert EllenIJspeert, manager Kwaliteit enMaatschappij bij de Vereniging voorde Bakkerij- en Zoetwarenindustrie(VBZ).De Taskforce is een samenwerkingsverbandtussen aanbieders enafnemers van plantaardige vettenen oliën. Ook VBZ - waarvoor ‘gezondeinnovatie’ een belangrijke peiler is inhet streven naar een maatschappelijkverantwoord ondernemersklimaat inde bakkerijsector - en de NederlandseVereniging voor de Bakkerij (NVB)nemen hieraan deel.De gerealiseerde verbeteringen inproducten zijn terug te zien in de6 7


dagelijkse voeding. Zo blijkt uitrappor tages van de Taskforce dat detotale inname van transvetzuren deafgelopen jaren sterk is gedaald en inde buurt komt van de aanbevelingen.Eind 2010 verschijnt de eindrapportageover verlaging van het aandeeltrans- en verzadigde vetzuren indiverse productgroepen, waaronderbakkerijproducten.Verbeteren van de vetzuursamenstellingis gemakkelijker gezegd dangedaan, weten bakkers uit ervaring.Vet heeft immers een belangrijkefunctie. Zo dient het als smeermiddelbij de bereiding van deeg en zorgt hetvoor volume en structuur na hetbakken. De vetzuursamenstellingis van groot belang voor de kwaliteitvan bakkerijproducten. Deze beïnvloedtde houdbaarheid, het mondgevoelen de intensiteit en snelheidwaarbij aroma’s vrijkomen in demond. Verlaag je het gehalte aantransvetzuren in een croissant, danmoet het gehalte aan verzadigd veteigenlijk omhoog om de stevigelaagjes structuur te behouden. Enverlaag je zonder meer het gehalteaan verzadigd vet in een crème, danverliest deze snel zijn luchtigheid.KunstDe kunst is het productieproces ende receptuur zodanig aan te passendat de balans tussen de verschillendeproducteigenschappen hersteldwordt. Bakkerijen hebben hiervoorsteeds meer mogelijkheden tot hunbeschikking, zo illustreren de verhalenvan onderzoekers en leveranciers vangrondstoffen in deze uitgave.Er komen steeds meer shorteningsop de markt met een laag gehalte aantrans- en verzadigde vet zuren. Dezekunnen de traditionele margarinesdoorgaans zonder problemen vervangen.Ook voor crèmes en toppingszijn er gezondere alternatieven voorhanden.Daarnaast zijn er ingrediëntendie helpen de smaak enstructuur van bakkerijproducten bijeen verlaagd vetgehalte te behouden.Soms verbeteren deze de kwaliteitvan het eindproduct zelfs.Niet elke oplossing is geschikt voorelk product. Bakkerijen moeten zichdaarom goed laten adviseren voor datze verbeteringen doorvoeren, enaangeven wat zij verwachten vanleveranciers en onderzoekers.Daar naast is samenwerking met deretail cruciaal. “VBZ zet zich hier actiefvoor in en zal dit de komende jarenblijven doen. Alleen door gezamen lijkop te trekken zijn we in staat dedoelstellingen voor vetzuursamenstellingte bereiken”, aldus IJspeert.8 9


Kennis van smaak-textuur interacties helpt omproducten te ontwikkelen die smaakvol zijnen laag in totaal en verzadigd vet.Janny van Gijssel, Principal Scientist, NIZO food researchHet is even sleutelen,maar het kan“Gezondheid en smaak zijn primaire driversvoor onze klanten. Daarnaast is ook cleanlabel belangrijk. NIZO food research zet haarfood-grade processing en application centrein om (proef)producten en ingrediënten temaken. Daarmee onderzoekt NIZO wat ergebeurt met structuur, geur en smaak alsje de samenstelling van een productverandert. Op basis van deze inzichtenontwikkelen we een oplossing op maat.De uitdaging is het proces en de receptuurzodanig aan te passen dat de balans in hetproduct hersteld wordt.Vet heeft een belangrijke functie in bakkerijproducten:het dient als smeermiddel bij debereiding van deeg, het zorgt voor vloeitijdens het bakken en voor volume enGespecialiseerde in vivo &in vitro analyseNIZO food research heeftgespecialiseerde apparatuurin huis om de textuur, geur ensmaak, en de interactie tussendie drie, te bestuderen. Voorbeeldenzijn lasermicroscopievoor onderzoek naar de structuurvan een product en de rol die bijvoorbeeldvet daarin speelt enDSC en NMR voor de bepalingvan het kristallisatiegedrag vanvet. De MS-Nose analyseertaroma’s en smaakstoffen dievrijkomen en waargenomenworden tijdens het eten van eenproduct. Met de olfactometerkunnen aromaprofielen tijdensconsumptie aan een productworden toe gevoegd.10 11


structuur na het bakken. Vet beïnvloedtdaarnaast het mondgevoel en de intensiteiten snelheid waarbij aroma’s vrijkomen inde mond.Verlaag je het gehalte totaal vet of hetaan deel trans- en verzadigde vetzuren,dan beïnvloed je deze eigenschappen. Bijchoco ladecrèmes en coatings is er kans opfat bloom: het witte laagje vet kristallen datje wel eens op chocolade producten ziet. Ditprobleem is te voor komen door de samenstellingvan de vetblend te veranderen zodateen stabiele vetstructuur ontstaat, zo komtuit ons onderzoek naar voren.We verwachten dat de bakkerijsector dekomende jaren steeds meer gaat inzettenop verhoging van het aandeel meervoudigonverzadigde vetzuren. De uitdaging is omzulke producten stevig en oxidatief stabiel temaken. Het is even sleutelen, maar het kan.Zeker met het groeiende assortiment aantoepassingsgerichte blends dat beschik baarkomt.”Ontwerp van textuuren mondgevoelVeranderen van de vetzuursamenstelling beïnvloedt deprocessing-eigenschappen,de stabiliteit, de smaak en hetmondgevoel van een bakkerijproduct.NIZO food researchbrengt deze veranderingen inkaart en past de product samenstellingzodanig aan dat hetproduct op alle aspecten goedscoort. NIZO zet zijn food-gradeprocessing en food applicationcentre in om producten ennieuwe ingrediënten te maken.Modulatie van afgifteen perceptie van geurensmaakstoffenVerander je de vetzuursamenstellingvan een bakkerijproduct,dan verander je niet alleen detextuur maar ook de mate ensnelheid waarin aroma’s vrijkomenin de mond, oftewel:de geur en smaak. NIZO foodresearch heeft inzicht in deinteractie tussen textuur, geuren smaak en zorgt er voor dat zealle drie tot hun recht komen.12 13


We kunnen nog een flinke slag makenin productverbetering.Albert Jurgens, Senior Scientist <strong>Food</strong> Physics, TNOBij korst- en croissantdeegkan het verzadigd vetgehalteomlaag“TNO is actief in de herformuleringvan voedingsmiddelen om dezegezonder te maken. Zo werken wein uiteenlopende bakkerijproductenaan een verbetering van de vetzuursamenstelling.Speciaal voor dezeproductgroep heeft TNO een toolboxbeschikbaar waarmee op eenefficiënte manier vast te stellen iswelke aanpassingen in de receptuurnodig zijn om de vetzuursamenstellingte verbeteren zonder datdit ten koste gaat van de productkwaliteit.In 2007 hebben we deze toolboxontwikkeld, in opdracht van deVereniging voor de Bakkerij- enZoetwarenindustrie (VBZ). Er is toenonderzocht of het haalbaar was hetgehalte verzadigd vet in banketproductenmet 33 procent te ver lagen.Dit percentage is gebaseerd op deNederlandse eisen die gelden vooreen vetreductieclaim.Voor zandkoekjes, cake, wafels encrèmevullingen bleek dat haal baar,maar voor korst- en croissant deegwas het een lastiger verhaal. Korstencroissantmargarines zijn relatiefhard en moeten tijdens de ver werkingeen goede consistentie hebben. Wordt14 15


het vet door ver laging van het gehalteaan verzadigde vet zuren te hard, danprik je bij het walsen door het deegheen en verdwijnt de kenmerkendelaagjes structuur.In 2009 zijn we - in nauwe samenwerkingmet vet leverancier LodersCroklaan - wederom in opdrachtvan VBZ op zoek gegaan naar eenoplossing. Die blijkt te liggen inomestering van de vetzuren in demargarine. Omestering geeftmargarine bij een laag gehalte aanverzadigd vet de benodigde stevigestructuur. Deze toepassing is doorTNO op pilot-schaal uitgetest. Deonderzoeks resultaten zijn voor deleden van VBZ beschikbaar.zaak dat de bakkerijsector hiervoorzijn nek durft uit te steken. Hoemeer bakkerijen gebruik makenvan nieuwe vetblends, hoe meervet leveranciers er van kunnenproduceren. Daarmee kunnen dekosten op een acceptabel niveaukomen.”TNO verwacht dat er de komendejaren veel kennis bijkomt over degezondheids- en technologischeaspecten van vet en vetzuren inbakkerijproducten. Daarmee kaneen flinke slag in productverbeteringgemaakt worden. Het is dan welToolboxTNO heeft een toolbox metformulerings- en procesprincipesontwikkeld waarmee de vetzuursamenstellingvan bakkerijproductenverbeterd kan worden.De toolbox bevat ook gereedschapvoor verlaging van hetsuiker-, zout- en het vetgehalte.16 17


Rob Dekker, Product Application Advisor, CargillOliën en vetten op maat“Elke klant heeft zijn eigen wensen. Daaromontwikkelen we - samen met de klant -oplossingen die bij hun vragen aansluiten.Cargill heeft een brede portfolio aan oliën envetten met uiteenlopende vetzuurprofielenen functionaliteiten, in verschillende prijsklassen.Voor elk bakkerijproduct - van korstengistdeeg tot koek, cake en crèmes - is eenoplossing op maat mogelijk. De oliën wordenbijvoorbeeld gefractioneerd, de vetzurenkunnen opnieuw worden gerang schikt en/ofgemengd tot een blend naar wens. Cargillheeft wereldwijde toegang tot de markt enkan daarom haar oliën uit verschillendebronnen betrekken.We krijgen van klanten regelmatig de vraagnaar ongehard vet en tegelijkertijd naarvetten met een lager verzadigd vetzuurgehalte.Vanzelfsprekend moet daarbij de18 19


smaakstabiliteit gewaarborgd blijven.Ook willen steeds meer klanten eenproduct dat vrij is van palmolie of datalleen duurzame palmolie bevat.De maatschappelijke druk omongehard vet te gebruiken heefter toe bijgedragen dat er nu opgrotere schaal palmolie gebruiktwordt. De productie ervan verlooptop dit moment nog niet altijd volgensvastgestelde duur zaam heidscriteria.Met gehard vet zijn ook producten temaken die een laag trans vetzuurgehaltehebben en soms vanuitnutritioneel perspectief voordelenkunnen opleveren.Bakkerijen kunnen opveel manieren oplossingenvinden om de marktte bedienen.Onze visie is dat je je goed moet latenadviseren bij het zoeken naar eenpassende oplossing voor een bakkerijproduct.Je moet alle parameters inogenschouw nemen en dan pasbepalen wat de beste oplossing isvoor jouw product.”2021


Alec van Veldhoven, Area Sales Manager, AAKShortenings voor een gezondevetzuursamenstellingGezondheid is maar één aspectvan duurzaamheid.“AAK ontwikkelt margarines enshortenings (bakvetten) voor allerleisoorten deeg, cakebeslag, crèmesen andere soorten vulling, zowelstandaard producten als oplossingenop maat.We spelen in op de vraag van klantennaar een gezonde vetzuursamenstellingen een goede oxidatievestabiliteit van producten. Dat doenwe door een zorgvuldige selectie vanongeharde grondstoffen, bijvoorbeelddoor gebruik te maken van de zogenaamdeHigh Oleic Oils en natuurlijkeantioxidanten, en het mengselvervolgens zo optimaal mogelijk tekristalliseren. Kristallisatie beïnvloedtde uiteindelijke structuur van deshortening, bijvoorbeeld of deze vastof verpomp baar is.AkobakeAkobake is een assortimentbakvetten voor deeg en beslagdie tradi tio nele margarines vervangen.De bakvetten bevattenminder dan 1 procent transvetzuren,zijn ongehard, laag in verzadigdevetzuren, geven eengoede smaak en zijn stabiel.Het assortiment bevat een aantalgenerieke producten. Daarnaastzijn op lossingen op maatmogelijk.AkocremAkocrem is een assortiment bakvettenvoor crèmes en anderesoorten vulling in bakkerijproducten.Deze Akocrem productenbevatten minder dan 1 procenttransvetzuren, zijn ongehard, laagin verzadigde vetzuren, en goedopklopbaar. Ook geven ze eengoede smaak en zijn ze stabiel.22 23


Karin Visser, Productmanager Industry, Smilde <strong>Food</strong>sMinstens 33% verlagingvan gehalte verzadigd vet“De hoeveelheid transvet in bakkerijproductenis de afgelopen jaren alflink verlaagd. Het aandeel verzadigdvet laat echter nog te wensen over.Vooral bij croissants en bladerdeeg ishet lastig: gaat het gehalte transvetomlaag, dan neemt het gehalte verzadigdvet vaak evenredig toe. Andersverliest het product zijn stevigheid enfunctionaliteit.Novarin®.Met Novarin® is het gehalteverzadigd vet in producten metzeker 33 procent te verlagen. Defunctionaliteit en sensorischeeigenschappen blijven behoudenen het productieproces hoeft nietaangepast te worden.Novarin® is het eerste margarineconceptdat een gezonde vetzuursamenstellingkoppelt aan stevigheiden functionaliteit. We hebben hetontwikkeld in samenwerking metmachine bouwers en grondstofleveranciers.Fabrikanten kunnen26 27


met Novarin® het gehalte verzadigdvet in bakkerijproducten met min stens33 procent verlagen. Ze hoeven daarbijhet productieproces niet aan te passen,en de functionaliteit en sensorischeeigenschappen blijven behouden.Novarin® maakt het mogelijkgenieten te koppelen aan‘verantwoord’.Fabrikanten kunnen kiezen uit 5bouw stenen en combinaties daarvan:ongeharde vetten (nagenoeg transvetvrij),minder verzadigd vet, mindervet, natuurlijke ingrediënten en eensamenstelling waarmee je voedingsclaimsals ‘minder verzadigd vet’ of het‘Ik Kies Bewust’-logo mag voeren.Er wordt in het banketschap naarverhouding weinig geïnnoveerd opgezondheidsgebied, als je het vergelijktmet bijvoorbeeld zuiveldesserts.Bakkerijproducten staanvooral voor genieten. Novarin® maakthet mogelijk hierbij een verantwoordekeuze te maken. Die boodschapblijven we uitdragen naar fabrikantenen naar retailers.”28 29


Technologisch zijn er veel mogelijkhedenom de vetzuursamenstellingte verbeteren.Martin Bos, R&D Manager, FrieslandCampina KievitVet houdt producten luchtig“FrieslandCampina Kievit ontwikkeltvethoudende poeders voor debakkerij sector, onder meer voorcake- en korstdeegmixen of om opeen eenvoudige manier crèmes oproom- of plantaardige basis mee temaken. Vet zorgt er voor dat productenluchtig blijven: het wordt in feite rondde lucht bellen geboetseerd die je ineen product geklopt hebt. Die blijvendaardoor intact.Een gezonde vetzuursamenstellingis belangrijk, maar moet niet tenkoste gaan van smaak, houdbaarheiden prijs-/kwaliteits verhouding. Daarhouden wij bij de ontwikkeling enverbetering van onze poeders rekeningmee.Bij instant toppings schuilt degrootste uitdaging in de vervangingvan gehard vet door ongehard vet. Hoeharder het vet, hoe makkelijker je deluchtbellen in kunt kapselen en dushoe steviger het product. Verlaag jehet aandeel hard vet, dan kan ditgevolgen hebben voor de stabiliteit.In onze Aerion DP90-productreekshebben we - in samenwerking metWageningen University & ResearchCentre en NIZO food research - gehardvet zonder problemen vervangen doorongehard vet. Het geheim zit hem inde wissel werking tussen het vet en deemulga toren in het product.30 31


Aerion DP90 levert stevige en stabielecrèmes. Opvallend is dat het vooralverkocht wordt om zijn functionaliteit,en niet om zijn vetzuursamenstelling.Op welke vetzuursamen stellingmoeten we mikken?Technologisch zijn er heel veel mogelijkhedenom de vetzuursamenstellingnog verder te verbeteren. We werkennu bijvoorbeeld aan poeders metmeer dan 20 procent meervoudigonverzadigd vet. De eerste testresultatenzien er positief uit.We kunnen veel kanten op, maar: opwelke vetzuursamen stelling mikkenwe? Wat is een goede balans tussenverzadigd en onverzadigd? En watvindt de consument?Als fabrikanten aangeven wat zijwillen, gaan wij er mee aan de slag.”Aerion DP90Dit is een instant topping voorcrèmes gebaseerd op ongehardevetten. Gemengd met melk leverthet een stevig, luchtig en stabielschuim met dezelfde smaak enhetzelfde mondgevoel als schuimop basis van gehard vet.Aerion DP1000Dit is een instant topping voorluxe crèmes gebaseerd op plantaardigevetten. Dit productconcurreert qua mondgevoelmet vloeibare toppings gebaseerdop room. De vetsamenstelling indeze topping is nog niet claimbaargezonder dan DP90, maarje hebt er in crèmes naar verhoudingminder van nodig.32 33


Met etenia kan het gehalte aanvet en verzadigde vetzuren inproducten met 20 tot 50 procentomlaag.Vincent Melenhorst, Business Development Manager, AVEBEVetverlaging in bakkerijproductenis mogelijk“etenia is het eerste gelerendezetmeel waarmee het gehalte veten/of verzadigde vetzuren in bakkerijproductente verlagen is. etenia isplantaardig, clean label en thermoreversibel:bij verhoging van detemperatuur ontstaat een gel, verlaagje de temperatuur dan keert het zetmeelweer terug in zijn oude toestand.Met etenia kan het gehalte aan veten verzadigde vetzuren in productenmet 20 - 50 procent verlaagd worden,zonder concessies te doen aan dever werkbaarheid en senso rischekwaliteit. In de meeste gevallenverbetert de kwaliteit van het eind ­product zelfs.Etenia LegatoEtenia Legato is speciaalontwikkeld voor bakkerijen.Het poeder vervangt, vermengdmet water, tot wel 30 procent vanhet vet in cakebeslag. Toepassingvan het ingrediënt verbetert desmaak en versheidsbeleving vanhet eindproduct.Etenia 457Met dit ingrediënt kunnenpro ducenten van margarinesen boter het gehalte aan vet enverzadigde vetzuren aanzienlijkverlagen, zonder concessies tedoen aan produceerbaarheid,plasticiteit, stabiliteit, verwerkbaarheid,bakgedrag en uiteraardsmaak. Etenia 457 is breedtoepasbaar, niet alleen in boteren margarines, maar ook in bijvoorbeeldkorstdegen en crèmes.34 35


etenia is breed toepasbaar in debakkerij sector. We hebben tweeproducten ont wikkeld: Etenia Legatovoor cakebeslag in bakkerijen enEtenia 457 voor bakkerij boter en-margarine. Een laagvetcake bereidmet Etenia Legato smaakt beter engeeft een langere versbeleving dangewone cake. Het ingrediënt vormt inhet product kleine gelbolletjes. Daardoorwordt het vocht goed vastgehoudenen vindt tijdens consumptie een snelleafgifte van smaakcomponentenplaats. Het gebruik van Etenia 457 inboter en margarines zorgt er voor dathet vocht zeer fijn verdeeld isopgesloten in een gel. Dat komt hetbakvolume en de krokantheid bijproducten als croissants ten goede.Het ingrediënt vormtin het product kleinegelbolletjes.Met etenia hebben we laten ziendat, met behoud van kwaliteit, vetverlagingin bakkerijproductenmogelijk is. Naar ver wachting komter de komende jaren nog een aantalbakkerijtoepassingen bij. Dat is ietswaar we continu aan werken.”3637


WebsitesStichting <strong>Food</strong> <strong>Valley</strong>www.foodvalley.nlStichting <strong>Food</strong> <strong>Valley</strong>www.vbz.nlVereniging voor de BakkerijenZoetwarenindustrie (VBZ)www.nedverbak.nlNederlandse Vereniging voorde Bakkerij (NVB)www.nizo.nlNIZO food researchwww.tno.nlTNOwww.cargill.comCargillwww.aak.comAAKwww.novarin.euNovarin® van Smilde <strong>Food</strong>swww.kievit.comFrieslandCampina Kievitwww.avebe.comAVEBEwww.vetzuursamenstelling.nlTaskforce VerantwoordeVetzuursamenstellingwww.vettefeiten.nlKennisplatform voor vetten en oliën,beheerd door Productschap MVOwww.specsplaza.nlIngrediëntendatabank voor debakkerijketenwww.voedingscentrum.nlVoedingscentrumStichting <strong>Food</strong> <strong>Valley</strong> stimuleertinnovatie in de Nederlandse agrifoodsectordoor kennis en ondernemerschapaan elkaar te koppelen vanuitde behoefte van het bedrijfsleven.Zij doet dit in nauwe samenwerkingmet Ontwikkelingsmaatschappij OostNederland NV en Syntens, landelijkenetwerkorganisatie en specialist ininnovatie voor het MKB.<strong>Food</strong> <strong>Valley</strong> biedt:• Antwoord op ondernemersvragen• Support bij projectontwikkeling• Introductie van en begeleiding bijvestiging van (nieuwe) innovatievefoodbedrijven in de regio• Ondersteuning bij de ontwikkelingvan spin-offs en start-ups• Innovatiekansen via de <strong>Food</strong> <strong>Valley</strong>SocietyContactgegevensStichting <strong>Food</strong> <strong>Valley</strong>Nieuwe Kanaal 9D-36709 PA Wageningen0317 42 70 95info@foodvalley.nlwww.foodvalley.nlwhere food ideas growEuropean UnionEuropean Regional Development FundInvesting in your future38 39


Deze publicatie, deel 1 in de reeks <strong>Food</strong> <strong>Valley</strong> InnovationInsights, wordt uitgegeven door de stichting <strong>Food</strong> <strong>Valley</strong>.Met medewerking van AAK (Alec van Veldhoven), AVEBE(Vincent Melenhorst), Cargill (Rob Dekker), FrieslandCampinaKievit (Martin Bos), de Nederlandse Vereniging voor deBakkerij (NVB), NIZO food research (Janny van Gijssel),Smilde <strong>Food</strong>s (Karin Visser), TNO (Albert Jurgens) en devereniging voor de Bakkerij- en Zoetwarenindustrie, VBZ(Willemien van Andel en Ellen IJspeert).Tekst Lisette de JongEindredactie Frances FortuinVormgeving Grafisch Ontwerpbureau CriteriumFotografie Sander LuskeISBN 978-90-816093-1-940 41

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!