709195 Arbouw A-blad

osha.lv
  • No tags were found...

709195 Arbouw A-blad

SteigerelementenLADVerbetering van arbeidsomstandigheden in de bouwnijverheid


Arbouw: verbetering van arbeidsomstandighedenin de bouwnijverheidArbouw is opgericht door werkgevers- en werknemersorganisatiesin de bouwnijverheid.Sinds september 1986 werkt Arbouw aan deopdracht om de veiligheid en de gezondheid in debouw- en nevenbedrijven te bevorderen en hetziekteverzuim te verminderen.Daartoe verricht Arbouw onderzoek en wordeninstrumenten ontwikkeld, die alle bij het bouwprocesbetrokken disciplines in staat stellen om dearbeidsomstandigheden in de bouwnijverheidgunstig te beïnvloeden.Arbouw ontwikkelt normen, modellen en richtlijnenop het gebied van arbeidsomstandigheden endraagt zorg voor adequaat voorlichtingsmateriaal.Een belangrijk element van kennisoverdrachtvormt het geven van op de doelgroepen afgestemdecursussen, trainingen en workshops.Daarnaast is de organisatie van de bedrijfsgezondheidszorgin de bouwnijverheid een belangrijke taak.Arbouw ziet toe op de uniformiteit van de dienstverleningdoor arbodiensten en bewaakt de kostenen de kwaliteit.Het aandachtsgebied van Arbouw omvat de bouwennevenbedrijven, opdrachtgevers, ontwerpers,handel, industrie en overheid, alsmede het onderwijs.Arbouw werkt branche- en sectorgericht.Binnen Arbouw werken samen: het AlgemeenVerbond Bouwbedrijf (AVBB); de Stichting FederatieAannemers in de Afbouw- en nevenbedrijven in deBouwnijverheid (FAANB); de Bouw- en HoutbondFNV en de Hout- en Bouwbond CNV.© Arbouw, Amsterdam, oktober 1997Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave, noch middels dezeuitgave verkregen gegevens mogen verveelvoudigd, opgeslagen in eengeautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm ofop enige wijze, hetzij elektronisch, door fotokopieën, of enig andere manierzonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.Hoewel bij de samenstelling van deze uitgave de uiterste zorg is nagestreefd,kunnen fouten en onvolledigheden niet geheel worden uitgesloten.Arbouw aanvaardt geen aansprakelijkheid, ook niet voor directe of indirecteschade ontstaan door of verband houdende met toepassing van door Arbouwgepubliceerde uitgaven.


Het A-blad Steigerelementen


2 Inhoud1 Het A-blad Steigerelementen 32 Grenzen aan het gewicht van steigerelementen 43 Gezond steigerbouwen: Hoe bereik je dat? 7Lichtere steigerelementen 8Verbeteren van horizontaal en verticaal transport 9Verbeteren van de organisatie van het werk 114 Veilig steigerbouwen: Hoe bereik je dat? 12Laden en lossen 12Monteren en demonteren van de steiger 13EHBO en bedrijfshulpverlening 13Taak Risico Analyse (TRA) 135 Zorgen voor goede arbeidsomstandigheden 14Risico's inventariseren en evalueren: de ABRIE-Bouw 14Arbobesluit afdeling Bouwplaatsen 15Opleiding, voorlichting en instructie 15Werkoverleg 16De arbodienst 17Kleding en persoonlijke beschermingsmiddelen 18Tot slot 186 Informatie 19Literatuur 19NEN-EN normen 19


I In dit A-blad staan de afspraken die de werkgeversen de werknemers in de bouwnijverheid hebbengemaakt om het monteren en demonteren vansteigers te verlichten. Die afspraken gaan over allesteigerelementen zoals staanders, liggers, diagonalen,planken, roosters, vloerdelen en overigegrote elementen.Als het om handmatig transporteren van steigerelementenen het handmatig (de)monteren vansteigers gaat, wordt een grenswaarde gesteld aan hetgewicht van de steigerelementen. Deze grenswaardemag niet overschreden worden. Verder worden in ditA-blad aanbevelingen gedaan. Als deze aanbevelingenworden opgevolgd, komt dat de gezondheid en deveiligheid van de werknemers en de bedrijfstak tengoede. Vooral het zware til- en sjouwwerk moet enkan worden verminderd. Door meer mechanischehulpmiddelen in te zetten, is het mogelijk om degrenswaarde niet te overschrijden.1 Het A-blad SteigerelementenIn dit A-blad kunt u lezen hoe het steigerbouwenlichamelijk minder belastend kan worden.Het A-blad is niet alleen bedoeld voor werkgeversen werknemers die zijn betrokken bij het (de)monterenvan steigers. Ook opdrachtgevers, ontwerpers,bestekschrijvers en fabrikanten van steigermaterieelen transporthulpmiddelen zullen meer rekeningmoeten houden met de afspraken die zijn gemaakttussen werkgevers en werknemers.Arbouw hoopt dat dit A-blad bedrijven zal helpenbij het verbeteren van de arbeidsomstandighedenbij het steigerbouwen. Alles kan niet van de ene opde andere dag veranderen, maar de aanbevelingenuit dit A-blad zijn een stap in de goede richting.In een aantal projecten bij steigerbouwbedrijven isgebleken dat de aanbevolen oplossingen ter verminderingvan de lichamelijke belasting in de praktijkgoed te realiseren zijn.


Nieuwe ontwikkelingen van staal naaraluminium (lichter materiaal), waarbij degebruiksmogelijkheden hetzelfde zijn.42 Grenzen aan het gewichtvan steigerelementenIA-blad limietenIn de bedrijfstak bouwnijverheid zijn klachten enaandoeningen van het houdings- en bewegingsapparaat,ten gevolge van een te grote lichamelijkebelasting, een belangrijke oorzaak van ziekteverzuimen arbeidsongeschiktheid. Om deze problematiekterug te dringen heeft de bedrijfstak tenbehoeve van de ontwikkeling van A-bladen limietenopgesteld voor fysieke belasting. Deze limieten zijnals volgt vastgesteld.1 De Actie Limiet (AL)Dit is de maximale fysieke belasting die 90% van de mannelijkewerknemers mag ondergaan zonder op termijn schadeaan de gezondheid op te lopen.De Actie Limiet is dus een gezondheidskundige norm.Allereerst wordt gestreefd naar het halen van de Actie Limiet.Is dit niet haalbaar met technische en organisatorische maatregelendan wordt een Maximale Arbouw Limiet vastgesteld.2 De Maximale Arbouw Limiet (MAL)Dit is de fysieke belasting die een werknemer mag ondergaanwaarbij alle maatregelen zijn genomen die gezien de stand vande techniek en de organisatie in de bedrijfstak of branchemogelijk zijn.De uitersten van de MAL liggen tussen 90% en de 25% van demannelijke werknemers die deze lichamelijke belasting kunnenondergaan zonder daarbij gezondheidsschade op te lopen.3 De Economische grenswaardeIndien de technische en/of organisatorische maatregelen dienoodzakelijk zijn om aan de MAL te voldoen, om economischeredenen door de bedrijfstak niet haalbaar of realiseerbaarworden geacht, dan wordt er een zogenaamde Economischegrenswaarde vastgesteld.


Door nieuwe koppelingssystementoe te passen, is hetmogelijk tot aanmerkelijklagere gewichten te komen.5Gewichtsgrens voor steigerelementenBij het steigerbouwen is het handmatig transporteren,monteren en demonteren van steigerelementeneen belangrijke oorzaak van klachten enaandoeningen van nek, rug, armen en benen.Een groot deel van het ziekteverzuim wordt hierdoorveroorzaakt. De werkgevers en werknemers inde branche hebben met elkaar afgesproken om hethandmatig transporteren, monteren en demonterenvan steigerelementen zoveel mogelijk te verlichten.In bepaalde situaties moet handmatige verwerkingzelfs geheel vermeden worden.Voor het tweehandig en handmatigtransporteren en (de) monterenvan steigerelementen geldt eenEconomische grenswaarde van 23 kg.Maximale Arbouw Limiet (MAL)ALMALAL- gebiedMAL-gebiedEconomische grenswaarde100% 90% 25% 0%Max. 10% van de werknemers heeft kans op gezondheidsklachten.Min. 10% tot max. 75% van de werknemers heeft kans op gezondheidsklachten.Min. 75% tot max. 100% van de werknemers heeft kans op gezondheidsklachten.


6Werkgevers en werknemers hebben een Economischegrenswaarde vastgesteld van 23 kg voor devolgende tweehandig en handmatig te transporterenen te monteren steigerelementen: staanders, liggers,diagonalen, planken, roosters, vloerdelen en overigegrote elementen. Steigerelementen zwaarder dandeze Economische grenswaarde mogen na openbaarmakingvan dit A-blad niet meer door éénsteigerbouwer handmatig worden getild engesjouwd.Bij het handmatig transport en de (de)montage vansteigerelementen, is het van belang om deze steigerelementenzo dicht mogelijk bij het lichaam vast tehouden.In het volgende hoofdstuk staan verschillende technischeen organisatorische aanbevelingen voor hetmechanisch transporteren van steigerelementenbeschreven. Het gebruik van deze hulpmiddelenmaakt het werk van de steigerbouwer lichter eneenvoudiger.Periodiek zal de stand van de techniek en organisatieworden geïnventariseerd en getoetst door de bijhet A-blad betrokken partijen. Op basis hiervan zalworden bezien of het A-blad moet worden bijgesteld.Met de inzet van horizontale enverticale transporthulpmiddelen ishet nu reeds mogelijk om steigerelementente transporteren zonderlichamelijke overbelasting.


Goede werkhouding, de juiste kleding en beveiligd tegen vallen.Er zijn verschillende manieren om het werk van desteigerbouwer lichter te maken. Eén manier iservoor te zorgen dat steigerbouwers uitsluitendwerken met lichtere steigerelementen, dat wilzeggen materieel dat maximaal 23 kg weegt.Een andere manier is het inzetten van transporthulpmiddelen.Hierdoor hoeft er minder met dehand te worden getild en gesjouwd.De inzet van transporthulpmiddelen gaat met kostengepaard. Daar staat tegenover dat het monteren vande steigers met deze hulpmiddelen veelal sneller endus goedkoper is.Het anders organiseren van het werk kan ook al eenaanzienlijke verbetering opleveren. Door bijvoorbeeldop een doordachte planmatige manier teladen en te lossen kan veel til- en sjouwwerk wordenvoorkomen.Verbetering van werkkleding zoals het innaaien vanwaterdichte schoudervullingen in de overall,betekent ook een belangrijke bijdrage in het voorkomenvan schouderklachten.3 Gezond steigerbouwen:Hoe bereik je dat?Voor welke verbeteringen ook wordt gekozen,het is altijd belangrijk om de werknemers hierbij tebetrekken. Het werkoverleg is een goede gelegenheidom gezamenlijk na te gaan op welke manierhet steigerbouwen in het bedrijf het beste lichter enveiliger kan worden gemaakt. Diverse bedrijvenmaken gebruik van werkinstructies om zaken op hetgebied van veiligheid en gezondheid te bespreken.Een goede (vak)opleiding met ruim aandacht voorveilig en gezond werken is eveneens van grootbelang. Alle steigerbouwers en opperlieden moetenten minste een monteur-A-diploma bezitten.De ‘monteurs stalen steiger I’ moeten daarnaastook in het bezit zijn van het monteur-B-diploma.


Lichtere steigerelementen– Lichtere steigerelementen dragen in belangrijkemate bij aan het lichter maken van hetwerk. Schaf in principe alleen steigermaterieelaan waarvan de elementen minder dan23 kg wegen.Uw medewerkers merken het verschil direct:licht materieel werkt prettiger en zorgt ervoordat iedereen aan het einde van de dag mindermoe is. Ook lichtere handgereedschappen, zoalseen lichtgewicht boormachine, zijn een enormeverbetering.– Vraag fabrikanten om lichter steigermaterieelen blijf ernaar vragen, ook als ze het (nog)niet aanbieden.Het gebruik van andere materialen zoals kunststofen aluminium kunnen het gewicht van desteigerelementen en de hulpmiddelen aanzienlijkverminderen.tractor met platte wagen8verreikerladderwagenheftruck met platte wagen


mobiele kraanVerbeteren van horizontaal en verticaaltransportEr zijn verschillende mogelijkheden om hethorizontaal en verticaal transport te verbeteren.– Zet hulpmiddelen in voor het horizontaal enverticaal transport van steigerelementen.Er zijn verschillende hulpmiddelen beschikbaarzoals:– heftrucks (+ platte wagens)– verreikers– ladderwagens– kranen– tractoren + platte wagens– liften– hijslieren/takels– karren– palletwagensheftruckpalletwagenstationaire(toren-)bouwkraanpalletkar


handkar10vorkheftruckhijslierliftladderwagen


Zorg voor een goede werkhouding.– Zorg ervoor dat er een goede stevige envlakke ondergrond is waarover het materieelvervoerd kan worden. Bijvoorbeeld door hetneerleggen van stalen rijplaten.– Zorg voor goede en vrije aan- en afvoerwegen.Zorg ervoor dat de rommel op de bouwplaatsis opgeruimd voordat de steigers gebouwdworden. Bespreek deze zaken met de uitvoerder.– Bouw indien mogelijk delen van de steigerop vanaf de grond. Hijs de deelconstructiesvervolgens naar boven.Let hierbij vooral ook op de bijkomende gevaren:vallen van voorwerpen, knellen, stoten.Een op dit werk toegesneden risico-analyse ishierbij noodzakelijk.– Overweeg om steigers die meerdere maleningezet kunnen worden prefab op te bouwenen te voorzien van een goede hijsconstructie.Verbeteren van de organisatie van het werkDe manier van werken, de verdeling van takenen het organiseren van het werk kan vaakefficiënter. Mogelijkheden hiervoor zijn:– Maak met de opdrachtgever de afspraak dat hijde steigers na het gebruik schoon oplevert. Ditvoorkomt dat de steigerbouwers het materieeleerst moeten schoonmaken voor ze met hetdemonteren van de steigers kunnen beginnen.– Geef instructies over de methode van steigerbouwenen het gebruik van hulpmiddelen.Vermeld de hulpmiddelen ook op de verzendbon,die door de uitvoerder moet wordeningevuld.– Maak een los- en stapelplan zodanig dat debenodigde steigerelementen dicht bij de tebouwen steiger liggen. Plaats eveneens depallets, rekken en beugels of de vrachtwagenszo dicht mogelijk bij de te bouwen steiger.– Zorg ervoor dat het lichaam niet steeds opdezelfde manier wordt belast. Breng zoveelmogelijk afwisseling in het werk van desteigerbouwer, dat is gezonder. Bij steigerbouwenwordt de middenman meestal hetzwaarst belast. Ga na of het mogelijk is dat desteigerbouwers de werkzaamheden afwisselen.Doe dit wel in goed overleg.– Maak afspraken over het werken in ongunstigeweersomstandigheden.– Maak afspraken met het magazijn over hettil-vriendelijk laden van de pallets, de rekkenen beugels en de vrachtwagens. Stapel deelementen zo, dat wat het eerst gebruikt moetworden ook het eerst gepakt kan worden.– Zorg ervoor dat de steigerbouwer bij hetverankeren een goede ondergrond en werkhoogteheeft.Goede werkvoorbereidingen instructiezijn belangrijk.


Het laden, lossen, monteren en demonteren vansteigers moet zodanig zijn georganiseerd dat desteigerbouwers daarbij geen veiligheidsrisico'slopen. Het steigerbouwbedrijf, de uitvoerder en deopdrachtgever kunnen daaraan een belangrijkebijdrage leveren door een beleid te voeren dat hetontwikkelen en handhaven van een cultuur van‘veilig-werken’ bevordert.Op bedrijfsniveau wordt in het plan van aanpak opbasis van de risico-inventarisatie en -evaluatie aandachtbesteed aan de te nemen maatregelen metbetrekking tot de gezondheid en de veiligheid vansteigerbouwers. Op projectniveau wordt dit in hetV&G-plan vastgelegd.Materieel en materialen moeten geregeld wordengeïnspecteerd en goed onderhouden worden.Opdrachtgevers kunnen bijdragen aan de veiligheiddoor te zorgen voor goede ondergrond en rijpaden,opgeruimde werkplekken en werkomgeving, laadenlosfaciliteiten.Veilig steigerbouwen betekent: de steiger compleet met leuningenen kantplanken, goed bereikbare werkbordessen, veilige toegangen efficiënt transport door middel van een lift.124 Veilig steigerbouwen:Hoe bereik je dat?In het werkoverleg moet er steeds aandacht zijn voorde risico's die onlosmakelijk met het steigerbouwenzijn verbonden.Hieronder zijn de maatregelen vermeld die, afhankelijkvan de werksituatie, nodig zijn.Laden en lossenMaak vooraf een laad-/losplan en bespreek dit metde opdrachtgever. Indien nodig moeten er verhardingenof bouwwegen worden aangelegd. Zorg datverkeersregels naar en rond de laad-/losplaatsduidelijk zijn. Meld tijdig aan de opdrachtgeverwanneer de vrachtauto komt.Laad en los alleen met daarvoor bestemd materieel.Hijsmaterieel moet gekeurd en gecertificeerd zijn.Degenen die kranen en hijswerktuigen bedienenmoeten gediplomeerd of voldoende deskundig zijn.Zij die lasten aanpikken moeten instructie hebbengekregen.Geef bij zware lasten duidelijk aan wat het gewichtis. Dat maakt duidelijk of overbelasting van hijsgereedschappentot de gevaren behoort.Zorg dat duidelijk is wat de maximale stapelhoogteis van jukken, rekken, bakken etc. Zorg dat er geenonderdelen uit kunnen vallen en dat lasten goedgeborgd zijn.Als er een laad-/losbordes wordt gebruikt, moet inhet laad-/losplan de maximale belasting ervan zijnberekend. De steigerbouwers moeten hiervan op dehoogte zijn. Zorg ervoor dat het laad/los bordesverankerd is.Een voorbeeld van goedeinformatie over gewichten.


Zorg ook voor een veilige standplaats van de steigerbouwers.Indien dat redelijkerwijs niet mogelijk is,hetgeen in de praktijk het geval zal zijn, moet eenveiligheidsgordel worden gebruikt.Bij onvoldoende oogcontact moeten communicatiemiddelenworden gebruikt.Een vlakke en draagkrachtige ondergrond is noodzaak.Monteren en demonteren van de steigerMaak een montageplan dat ervan uitgaat dat zoveelmogelijk vanaf een gesloten vloer wordt gewerkt.Breng leuningen, hekwerken en kantplanken directna de vloeren aan. Houd hier bij de levering rekeningmee. Hetzelfde geldt voor ladder- en trapopgangen.Bij demontage moet de omgekeerde volgordeworden gevolgd.Gebruik veiligheidsgordels op plaatsen waar onvoldoendeafscherming is. Vooral bij plaatsgebondenwerk kan dit goed; gebruik een korte lijn metspeciale haak.Voorzie in het montageplan een vlakke draagkrachtigeondergrond; als die er niet is, breng danvoldoende ondersteuning aan.Breng schoren en verankeringen gelijk op met de restvan de steiger. Voorkom dat tijdens de montage vande steiger deze al wordt gebruikt voor opslag.In overleg met betrokken steigerbouwers dienen adequatemaatregelen te worden genomen bij het werkenbij harde wind of als er sneeuw of ijzel op steigerdelenligt. Zorg voor voldoende verlichting. Neem de maatregelenrond elektrische veiligheid in acht.Een EHBO-diploma is wenselijk. Het gaat er daarbijniet alleen om dat diegene ooit een opleiding heeftgehad, maar ook of hij de kennis en vaardighedendoor oefeningen en/of cursussen heeft bijgehouden.Een EHBO-trommel moet op een duidelijke plaatsin de directe nabijheid van het werk aanwezig entoegankelijk zijn.Ook is het mogelijk dat er ten aanzien van de BHVafspraken zijn gemaakt met andere op het projectaanwezige werkgevers.Taak Risico Analyse (TRA)EHBO en bedrijfshulpverleningDe wet schrijft voor dat de bedrijfshulpverlening(bhv) op de werkplek goed is geregeld. De BHV kanin het steigerbouwbedrijf zelf zijn geregeld. Het steigerbouwbedrijfkan dit bijvoorbeeld doen door éénvan de werknemers van een steigerbouwploeg alsbedrijfshulpverlener op te laten leiden. Meestal isde uitvoerder hoofd bedrijfshulpverlening.Voorafgaand aan werkzaamheden met een verhoogdrisico moet samen met de betrokken werknemerseen ’Taak Risico Analyse’ (TRA) worden opgesteld.In de TRA worden taakdelen, daarmee gepaardgaande risico's en beheersmaatregelen ter voorkomingvan ongevallen en incidenten, op logischeen ordelijke wijze opgesomd. Iedere betrokkenwerknemer heeft de plicht conform de beheersmaatregelente handelen.


Diverse factoren spelen een rol bij de arbeidsomstandighedenvan de steigerbouwer. Er zijn al veelpunten genoemd die de gezondheid en de veiligheidbij het monteren en demonteren van steigers positiefkunnen beïnvloeden.Het zijn punten die op het steigerbouwen zelfbetrekking hebben. Tot hoever kun je gaan methandmatig tillen en sjouwen? Wanneer is de inzetvan hulpmiddelen nodig? Welke hulpmiddelen zijner? Er zou al veel bereikt zijn als de hele branchezich zou houden aan de richtlijnen uit het A-blad.Toch kan en moet er nog meer gebeuren. Zoalsbedrijven zorg besteden aan de kwaliteit van hunproducten en diensten, zo moet ook zorg besteedworden aan de gezondheid en veiligheid van demedewerkers.Risico's inventariseren en evalueren: deABRIE-BouwAlle bedrijven in Nederland, groot en klein, zijnverplicht na te gaan welke risico’s hun werknemerslopen bij het werk. Is het werk veilig? Wordt er niette vaak handmatig getild? Hoe wordt gewerkt metschadelijke stoffen? Wordt men blootgesteld aan tehoge geluidsniveaus? Elk bedrijf dient regelmatig nate gaan of de werkomstandigheden nog in orde zijn.En als dat niet zo is, dan dienen maatregelen teworden genomen.Ten behoeve van deze wettelijk verplichte Risico-Inventarisatie en -Evaluatie is een bedrijfstak-instru-145 Zorgen voor goedearbeidsomstandighedenment ontwikkeld, de Algemene Bedrijfsverkenningen Risico Inventarisatie en -Evaluatie in de Bouwnijverheid:de ABRIE-Bouw. Met behulp van ditinstrument kunnen arbodeskundigen op een eenvoudige,gestandaardiseerde wijze inzicht bieden inde arborisico’s van uw bedrijf. Uit het oogpunt vankosten, doelmatigheid en kwaliteit is gekozen vooreen instrument dat door arbodeskundigen vanarbodiensten wordt toegepast. Zo wordt optimaalgebruik gemaakt van de bestaande arbokennisbinnen de bedrijfstak en wordt onnodig of dubbelonderzoek (ten laste van het individuele bedrijf)voorkomen.Recent is ook een geautomatiseerde versie van deABRIE-Bouw uitgegeven. Met deze versie kunnen debedrijven zelf hun verplichte RIE uitvoeren zonderinschakeling van de arbodeskundigen van de arbodiensten.Bedrijven die de ABRIE-Bouw zelf uitvoeren kunnende ABRIE-Bouw aanschaffen bij Arbouw. Ingevolgede Arbeidsomstandighedenwet moet de ABRIE-Bouw dan nog wel getoetst worden door een gecertificeerdearbodienst.


Arbobesluit afdeling BouwplaatsenOp basis van het Arbobesluit afdeling Bouwplaatsen,moet al in de ontwerpfase van een bouwprojectrekening worden gehouden met degezondheid en veiligheid van de werknemers opde bouwplaats. Vanaf de opdrachtgever tot en metde uitvoerende partijen is er een keten van verantwoordelijkhedendie ervoor zorgt dat de arbeidsomstandighedenop de bouwplaats structureelaandacht krijgen. Voorschriften voor coördinatie ensamenwerking moeten ervoor zorgen dat er veiligen gezond wordt gewerkt.Het besluit schrijft ook voor dat er bij grote en/ofrisicovolle projecten een veiligheids- en gezondheidsplanmoeten worden opgesteld.Tevens moet er een ‘coördinator ontwerpfase’ wordenbenoemd door de opdrachtgever. Ook dient deopdrachtgever de partij aan te wijzen die de arbeidsomstandighedenin de uitvoeringsfase coördineert.Deze ‘coördinator uitvoeringsfase’ kan een uitvoerderof andere deskundige zijn in dienst van (één van) deaannemer(s). Meestal zal dit een coördinator van debouwkundig-aannemer zijn.Wanneer een steigerbouwbedrijf in onderaannemingof nevenaanneming werkt dan is het verplicht deaanwijzingen van deze ‘coördinator uitvoeringsfase’op te volgen.Deze coördinator zal ondermeer vragen welke verhoogderisico's bij het monteren en demonteren vansteigers kunnen voorkomen en welke maatregelendoor uw bedrijf daarvoor worden genomen terbescherming van de veiligheid en de gezondheidvan uw werknemers en derden. U moet daarbijbeoordelen of de maatregelen, zoals die zijn vastgelegdin het kader van de risico-inventarisatie en-evaluatie in uw bedrijf, ook voor het project doeltreffendzijn en/of aanvullende maatregelen voorhet betreffende werk genomen moeten worden.Opleiding, voorlichting en instructie15Vakbekwaamheid bevordert veilig, gezond en efficiëntwerken. Een goede opleiding is dan ook vangroot belang. Iedere steigerbouwer/opperman moettenminste het monteur-A-diploma van de StichtingVakopleiding Bouwbedrijf te bezitten. De steigerbouwmonteurs‘monteurs stalen steiger I’ dienendaarnaast het monteur-B-diploma te bezitten.Vakbekwaamheid moet onderhouden worden, wantkennis verouderd. Er komen altijd nieuwe werkmethoden,materialen, gereedschappen en machines,waarmee steigerbouwers moeten leren omgaan.Het regelmatig opfrissen van de kennis en vakbekwaamheidvan steigerbouwers is dan ooknoodzakelijk. Het is bovendien verplicht op grondvan de Arbeidsomstandighedenwet.Het monteur-A-diploma is verplicht voor iedereen die eensteiger bouwt.


WerkoverlegHet verdient voor de steigerbouwbedrijven aanbevelingom over een VCA danwel een ISO-certificatiete beschikken. Deze certificatie wordt door debranche-organisatie en vele opdrachtgevers tegenwoordiggeëist. Eén van de eisen van beide certificeringenis het houden van zogenoemde toolboxbijeenkomsten,een vorm van werkoverleg waarbijhet accent op de veiligheid en de werkinstructie ligt.16Naast opleiding moeten werkgevers eveneens zorgenvoor goede voorlichting en instructie aan hun werknemers.In grotere bedrijven is dit veelal aan devoorman of aan de uitvoerder opgedragen.Dit A-blad kan een hulpmiddel zijn bij deze voorlichtingen instructie.Maar natuurlijk spelen ervaren en goed opgeleidesteigerbouwers hierbij ook een belangrijke rol.Zij kunnen de nieuwkomers wegwijs maken enattenderen op de onderdelen die te maken hebbenmet veilig en gezond werken. Voor steigerbouwers ishet belangrijk instructie en voorlichting te krijgenover de juiste tiltechnieken en het voorkomen vanzware lichamelijke belasting. Bijvoorbeeld door hetgebruik van mechanische hulpmiddelen. Het aanlerenvan een juiste tiltechniek is nodig. Volg eencursus ergonomisch tillen bij een door Arbouwerkend cursusinstituut.Natuurlijk kan niet alles wat opleiding, voorlichtingen instructie betreft van de ene op de andere dagworden gerealiseerd. Dit geldt men name voor leerlingen-steigerbouwers.Let er echter op dat iedereenaltijd goed geïnformeerd is over de risico’s van hetwerk en de manier waarop in uw bedrijf het werkmoet worden uitgevoerd. Onveilig en roekeloosgedrag mag niet geaccepteerd worden. Stel aaniedere werknemer persoonlijke beschermingsmiddelenen geschikte werkkleding ter beschikkingen zie erop toe dat ze gebruikt worden.Er is een verschil tussen werkoverleg en werkbespreking.Een werkbespreking is het in teamverbanddoornemen van het werk waar men aanbezig is of waaraan men gaat beginnen.Zo'n bespreking gebeurt geregeld, bijvoorbeeld aanhet begin van een dag. Belangrijke onderwerpenzijn de volgorde van werken, de taakverdeling, knelpuntendie worden voorzien, en dergelijke.


Ook problemen die zich tijdens de montage ofdemontage van de steiger voordoen, kunnen veelalin zo’n werkbespreking worden opgelost.In de steigerbouw wordt met werkoverleg een vormvan bespreking bedoeld die over meer dan éénwerk gaat. Kenmerken van werkoverleg zijn deregelmaat van het overleg en de deelname van allebetrokkenen. Het is met name een gelegenheid omalle zaken te bespreken die met werken en samenwerkenhebben te maken. Het is een prima middelom de betrokkenheid van alle medewerkers te vergrotenen om draagvlak voor besluiten te verkrijgen.Er wordt optimaal gebruik gemaakt van de in hetbedrijf aanwezige kennis en ervaring. De kwaliteitvan de in het werkoverleg naar voren gekomenoplossingen is dan ook vaak hoog.Door werkoverleg wordt ook de communicatie en deafstemming verbeterd waardoor zich minder problemenzullen voordoen. Een goed functionerendwerkoverleg levert een belangrijke bijdrage aan hetbedrijfsrendement.Alle deelnemers moeten onderwerpen voor deagenda kunnen voorstellen. Voorbeelden van onderwerpenzijn: arbeidsomstandigheden, nieuwe werkmethoden,materialen, of gereedschappen,problemen die zich steeds weer voordoen, zoalsfouten in de werkvoorbereiding of in de aangeleverdematerialen.Aandachtspunten voor effectief werkoverlegzijn:– Aan werkoverleg nemen alle betrokkenendeel.– De leidinggevende of voorman is voorzitter.– Werkoverleg vindt plaats onder werktijd.– Werkoverleg vindt plaats volgens een agenda.– De agenda is bijtijds bij alle betrokkenenbekend.– Werkoverleg is een gesprek in twee richtingen.– Van het besprokene wordt verslag gemaakt.– Van afgesproken acties wordt nagegaan of zezijn uitgevoerd.Schoudervullingen dragen bij tot minder schouderblessures.De arbodienstArbouw heeft afspraken gemaakt met een arbodienstin uw regio over de uitvoering van de bedrijfsgezondheidszorg.Werknemers kunnen daar terechtals zij gezondheidsklachten hebben die samenhangenmet het werk. Vervolgens kan de arbodienst helpenom in samenspraak met de werkgever of de uitvoerdertot oplossingen te komen. Overeenkomstig deCAO voor het bouwbedrijf hebben werknemersrecht op het zogenoemde ‘individu-gerichte pakketpreventiezorg’. Dit pakket is collectief gefinancierd.U hoeft hiervoor dus geen contract met een arbodienstaf te sluiten. Arbouw draagt zorg voorbetaling aan de uitvoerende arbodiensten.Het bij de CAO afgesproken individu-gerichte pakketpreventiezorg bestaat uit:– de intredekeuring (IK);– het periodiek arbeidsgeneeskundig onderzoek(PAGO);– het gericht periodiek onderzoek (GPO);– het arbospreekuur;– vervolgconsulten;– het bedrijfs- of werkplekbezoek.17


Kleding en persoonlijke beschermingsmiddelenSteigerbouwers staan bloot aan weer en wind.Werkkleding, aangepast aan het seizoen, is daaromvan groot belang. Op de kleding kan een klasse zijnaangegeven voor de mate van waterdichtheid envoor de mate van waterdampdoorlaatbaarheid. Voorblootstelling aan chemicaliën is specifieke kledingnoodzakelijk die is afgestemd op de stoffen waarmeeop de werklocatie wordt gewerkt. Het bedrijfmoet erop toezien dat iedereen goede werkkledingdraagt en dat deze ook voldoet aan de eisen van deopdrachtgever. Indien het werken met beschermendekleding noodzakelijk is, dient de werkgever dezeaan de betreffende steigerbouwers ter beschikkingte stellen.Goede schoenen zijn belangrijk. Voor steigerbouwersis veiligheidsschoeisel noodzakelijk met stalenneus en stalen tussenzool (minimaal type S 1 Penbijvoorkeur type S 3 ).Tot slotEr kan nog veel gedaan worden aan het bevorderenvan het gezond werken bij het monteren en demonterenvan steigers. Hulpmiddelen maken handmatigtillen en sjouwen minder nodig. U kunt ook overwegenom in uw bedrijf eens nieuwe werkmethodenuit te proberen bij het (de)monteren van steigers.Bij Arbouw kunt u altijd terecht voor informatie enadvies.18Met het oog op vallende voorwerpen moet eenveiligheidshelm worden gedragen. Hierbij gaat devoorkeur uit naar een helm met linnen binnenwerk,een leren zweetband en een kinband. Om het risicoop vallend gereedschap te beperken, moetengereedschapstassen aan een riem worden gebruikt.Handschoenen bieden een goede bescherming vande huid. Ze moeten slijtvast, gripvast en warm zijn.Het is van groot belang dat de maat goed is. Kies bijvoorkeur een type met een 'ademende' rug en eengriplaag aan de binnenzijde.Afhankelijk van de locatie waar de steigerbouwerwerkt, kan het nodig zijn andere persoonlijkebeschermingsmiddelen te gebruiken. Denk hierbijbijvoorbeeld aan gehoorbescherming.Een goede drooggelegenheid zorgt ervoor dat nattekleding snel weer droog is.Voor de relevante NEN-EN normen ten aanzienvan de persoonlijke beschermingsmiddelen voorsteigerbouwers wordt verwezen naar de volgendebladzijde.Persoonlijke beschermingsmiddelen dienen voorhanden te zijn engebruikt te worden.


Literatuur6 InformatieHet A-blad Steigerelementen is mede tot standgekomen op basis van de publicaties:– A-blad TillenArbouw, Amsterdam, 1994– AbomafoonsAboma + Keboma, Ede– Arbeid en gezondheid van steigerbouwersArbouw, Amsterdam, 1995– Arbouw-advies voor de Bouwnijverheid:Persoonlijke beschermingsmiddelenArbouw, Amsterdam, 1996– Beroepensurvey: de steigerbouwer,een beschrijving van arbeid en arbeidsomstandighedenArbouw, Amsterdam, 1987– Handleiding om de lichamelijke belasting vansteigerbouwers te verminderenArbouw, Amsterdam, 1994– Risico-inventarisatie en evaluatie lichamelijkebelasting bij het steigerbouwenArbouw, Amsterdam, 199319NEN-EN normen– Werkkleding: NEN-EN 340 en eventueelNEN-EN 342⁄343– Valbescherming: NEN-EN 353, 354, 358, 360 t/m365 en 795– Veiligheidsschoeisel: NEN-EN 344 en NEN-EN 345– Veiligheidshelmen: NEN-EN 397– Handschoenen: NEN-EN 388 en NEN-EN 420– Gehoorbescherming: NEN-EN 352-1, -2, -3, -4 enNEN-EN 458


20ProductieArbouw AmsterdamOntwerpStudio Bau Winkel bNO, Den Haag(Ellen Spanjaard)FotografieDick Vader, AmstelveenTon Borsboom, GoudaBas van der Wel, SpijkenisseVoets & van Leeuwen, Zuidlande.a.LithografieBeijlsmit Prepress BV, AmsterdamDrukDrukkerij de Meer, Diemen


ArbouwLa Guardiaweg 41043 DG AmsterdamCorrespondentieadres:Postbus 81141005 AC AmsterdamTelefoon (020) 580 55 80Telefax (020) 580 55 55Internet: http://www.arbouw.nlE-mail: arbouw@arbouw.nlARB 0219.9710B

More magazines by this user
Similar magazines