12.07.2015 Views

Met de klas naar zee - Provincie West-Vlaanderen

Met de klas naar zee - Provincie West-Vlaanderen

Met de klas naar zee - Provincie West-Vlaanderen

SHOW MORE
SHOW LESS
  • No tags were found...

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

<strong>Met</strong> <strong>de</strong><strong>klas</strong> <strong>naar</strong><strong>zee</strong> ...Een overzicht van leermid<strong>de</strong>len enactiviteiten aan <strong>de</strong> kust rond <strong>de</strong>thema’s natuur en milieuExcursiegids voorhet basison<strong>de</strong>rwijs


Inhoud<strong>Met</strong> <strong>de</strong> <strong>klas</strong> <strong>naar</strong> <strong>zee</strong>, excursiegids voor het basison<strong>de</strong>rwijs1. Tips en praktische voorbereiding 4-71.1. Wat verwachten <strong>de</strong> leerlingen? 51.2. Wat verwachten <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs? 51.3. Wat verwacht <strong>de</strong> school? 61.4. Wat helpt jou? 61.5. Wie helpt jou? 72. Het mobiliteitsvraagstuk en veiligheid 8-112.1. De fiets! 92.2. Bussen en trammen met <strong>de</strong> MOS-school 92.3. De bus 102.4. Treinen 102.5. De kusttram 102.6. Carpoolen 112.7. Veiligheid 112.8. Verzekering 112.9. Medische verzorging 113. Didactisch materiaal 12-164. Het activiteitenaanbod aan <strong>zee</strong> 17-494.1. Algemeen 184.2. Aanbod per gemeente 18De Panne 19Koksij<strong>de</strong> 20-22Nieuwpoort 23-24Mid<strong>de</strong>lkerke 25Oosten<strong>de</strong> 26-32Overzichtskaart 28 - 29Bre<strong>de</strong>ne 33De Haan 34Blankenberge 35-37Brugge-Zeebrugge 38-39Knokke-Heist 40-424.3. Projecten 43-444.4. Thematisch werken 454.4.1 ‘GEHOOR’: ‘Wat zegt je <strong>de</strong> <strong>zee</strong>?’ 454.4.2 ‘ZICHT’: ‘Wat zie je aan <strong>zee</strong>?’ 464.4.3 ‘SMAAK’: ‘De <strong>zee</strong> smaakt <strong>naar</strong> meer.’ 474.4.4 ‘VOELEN’: ‘Aan <strong>zee</strong> voelt het an<strong>de</strong>rs …’ 484.5. Interessante websites 484.6. Bezoekerscentra 495. Jeugdherbergen en Zee<strong>klas</strong>sencentra 50-516. Prijslijst en bestelformulier didactisch materiaal 52-532


<strong>Met</strong> <strong>de</strong> <strong>klas</strong> <strong>naar</strong> <strong>zee</strong>Excursiegids voor het basison<strong>de</strong>rwijsJoepie, <strong>naar</strong> <strong>zee</strong>! Alle leerlingen en leerkrachten kijken maan<strong>de</strong>n uit <strong>naar</strong> ‘hun’ <strong>zee</strong><strong>klas</strong>sen. Voor <strong>de</strong> leerkrachten, komter heel wat organisatie bij kijken. ‘<strong>Met</strong> <strong>de</strong> <strong>klas</strong> <strong>naar</strong> <strong>zee</strong>’ voor het basison<strong>de</strong>rwijs verlicht dit werk.Deze brochure wijst je <strong>de</strong> weg <strong>naar</strong> een <strong>zee</strong>r groot aanbod natuur- en milieuactiviteiten aan <strong>zee</strong>: <strong>de</strong> provincie <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren, <strong>de</strong> 10 kustgemeenten, <strong>de</strong> bezoekerscentra, Horizon Educatief vzw, <strong>de</strong> natuurverenigingen,… bie<strong>de</strong>n heelwat educatieve materialen, pakketten en programma’s aan die een verblijf aan <strong>zee</strong>, aan <strong>de</strong> rand van <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>rs, reuzeinteressant maken.Natuur- en Milieueducatie (NME) wil kin<strong>de</strong>ren op een ervaringsgerichte manier natuur en milieu aan <strong>zee</strong> latenont<strong>de</strong>kken.Veldwerk is dé metho<strong>de</strong> om kin<strong>de</strong>ren bij <strong>de</strong> natuur te betrekken. Bij veldwerk wordt geleerd van of over <strong>de</strong> omgeving indie omgeving. Alle zintuigen komen daarbij aan bod. En wat je al doen<strong>de</strong> leert, uit eigen ervaring, beklijft beter: ervarendleren dus.Wie met kin<strong>de</strong>ren <strong>naar</strong> <strong>zee</strong> gaat, kan op veel manieren aan <strong>de</strong> slag en net gebruik maken van die enorme verschei<strong>de</strong>nheidlaat toe om kin<strong>de</strong>ren veel te laten beleven. De veldwerkpakketten die wer<strong>de</strong>n ontwikkeld, kunnen daarbij eencentrale plaats innemen, vooral omdat ze een mix maken van beleven, experimenteren, ervaren, exploreren, leren, spelenen ont<strong>de</strong>kken.Een groot pluspunt: het is geen verstoring van je (leer)planning. <strong>Met</strong> het oog hierop wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> lesbrochures bij <strong>de</strong>activiteiten ook <strong>de</strong> eindtermen en ontwikkelingsdoelen aangegeven. Dat heeft het voor<strong>de</strong>el dat je gewoon wat je an<strong>de</strong>rsin <strong>de</strong> <strong>klas</strong> doet, kan vervangen door een buitenactiviteit.We hopen dat ‘jullie Week van <strong>de</strong> Zee’ een aandachtsweek wordt, waarbij het ont<strong>de</strong>kken, beleven en leren kennen van<strong>zee</strong>, strand en duin centraal staat. Alle partners in <strong>de</strong>ze brochure werken elk jaar een ruim aanbod uit waaraan duizen<strong>de</strong>nkin<strong>de</strong>ren <strong>de</strong>elnemen. Geen nood, voor <strong>de</strong> Week van <strong>de</strong> Zee werd zoveel materiaal ontwikkeld dat basisscholen hetjaar door gebruik kunnen maken van dit getest aanbod.Je kan dus met je <strong>klas</strong> <strong>naar</strong> <strong>zee</strong> wanneer het jou past.Hoe krijg je het georganiseerd? Voor een dag, enkele dagen of een hele week <strong>naar</strong> <strong>zee</strong>? Waar kan je terecht vooractiviteiten?Welke praktische problemen komen er om <strong>de</strong> hoek kijken? In <strong>de</strong>ze brochure proberen we daar een antwoord op tegeven.<strong>Met</strong> je <strong>klas</strong> <strong>naar</strong> <strong>zee</strong> is <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ale manier om natuur en milieu op <strong>de</strong> ‘<strong>klas</strong>-agenda’ te plaatsen. Het ruime aanbod en <strong>de</strong>vele verwijzingen <strong>naar</strong> ontwikkelingsdoelen en eindtermen zorgen voor een naadloos inpassen in je jaarprogramma.Voor het secundair on<strong>de</strong>rwijs bestaat <strong>de</strong> brochure ‘Koers <strong>naar</strong> Zee’,www.koers<strong>naar</strong><strong>zee</strong>.bewww.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be3


1.3. Wat verwacht <strong>de</strong> school?• Informeer je vooraf goed over hoe <strong>de</strong> school met geld omgaat (rekeningnummer, facturen, contante betaling,betalingsbewijs…)• Soms moet je een voorschot geruime tijd vooraf betalen(bijvoorbeeld bij <strong>zee</strong><strong>klas</strong>sencentra)!• Voor <strong>zee</strong><strong>klas</strong>sen wordt door <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren dikwijls een ‘actie’ ophet getouw gezet. Dat verlicht uiteraard <strong>de</strong> financiële pil. Hetlaat je ook toe om <strong>de</strong> activiteiten die <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren zullen belevenmee in <strong>de</strong> kijker te plaatsen. Dat is belangrijk, want er wordtnatuurlijk dikwijls geld gevraagd voor het goe<strong>de</strong> doel. Zo krijgen<strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs (ook die van <strong>de</strong> <strong>klas</strong>sen die niet meegaan) een beterzicht op wat er allemaal gaat gebeuren (dat motiveert). Voor <strong>de</strong>kin<strong>de</strong>ren van <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re <strong>klas</strong>sen is het een ‘teaser’ voor later.• Misschien kan je een eigen kookploeg samenstellen voor ontbijten kou<strong>de</strong> maaltijd.• Mogelijks heeft het ou<strong>de</strong>rcomité een centje opzij gezet voor het initiatief.• In elke kustgemeente kan je gratis veldwerkpakketten ontlenen en er zelf mee aan <strong>de</strong> slag gaan.• Voor gidsen, animatoren, … maak je goe<strong>de</strong> afspraken over <strong>de</strong> prijs (die zijn via <strong>de</strong> contacten in <strong>de</strong>ze brochure doorzichtig)en <strong>de</strong> wijze van betalen. Als je contant betaalt, is een on<strong>de</strong>rtekend strookje voor ie<strong>de</strong>reen een zegen. Jevergeet wel eens iets en maan<strong>de</strong>n na datum discussiëren over centen is geen aangenaam tijdverdrijf. En tijd is geld.1.4. Wat helpt jou?• Een draaiboek maken.Klinkt het wat zwaarwichtig, toch is het een uitstekend instrument bij het organiseren van allerlei activiteiten.Werk een schema uit van wat je allemaal moet doen. Stop er <strong>de</strong> nodige chronologie in. Niet alleen dag en uur van <strong>de</strong>activiteit, maar indien nodig ook wanneer je bepaal<strong>de</strong> aanvragen moet doen. Was je dit jaar te laat voor een bepaal<strong>de</strong>activiteit, dan kan je een beter moment in je draaiboek noteren voor <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> gelegenheid.I Wat nemen <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren mee? Weinig. Hoe min<strong>de</strong>r ze mee hebben, hoe min<strong>de</strong>r ze kunnen verliezen, hoe min<strong>de</strong>r zemoeten sleuren, …I Let op het weer en zorg dat <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren warme kledij en laarzen mee hebben, als men min<strong>de</strong>r weer voorspelt. Ophet strand is het zelfs meestal frisser dan in <strong>de</strong> duinen.I Maak je programma niet te overla<strong>de</strong>n.• Afspraken makenAfspraken maken is communiceren. Bij communiceren kan er ‘ruis’ optre<strong>de</strong>n en ontstaan er misverstan<strong>de</strong>n. Houdaar rekening mee.I Maak goe<strong>de</strong> afspraken in verband met timing en exacte plaats van afspraak. Plan niet teveel activiteiten, één perdag<strong>de</strong>el is doorgaans voldoen<strong>de</strong>.I Spreek goed af met gidsen en <strong>zee</strong>animatoren wie wat meebrengt (een veldwerkkoffer bijvoorbeeld, jij of <strong>de</strong> gids)I Vergeet <strong>de</strong> nodige formaliteiten niet: voorstelling animator, bedanking, betaling, ….I Doe zoveel mogelijk mee, help waar nodig, … dat stimuleert ook <strong>de</strong> leerlingen.I Hou <strong>de</strong> tijd in het oog en vertrek stipt terug <strong>naar</strong> school, zodat je op het afgesproken uur terug bent.I Drinken en eten niet uit het oog verliezen. Het picknicken is een moment van rust, eten is geen spel. Maak goe<strong>de</strong>afspraken over bijvoorbeeld het picknicken. ‘Je mag eten in het centrum, maar je moet er iets drinken … .‘ Neem jeeigen afval mee. Is er mogelijkheid om te sorteren?Aan <strong>zee</strong>, op het strand, met <strong>de</strong> wind is dat geen ‘makkie’. Zorg voor een afvalarme picknick. Laat <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren hunbrooddoos en drinkbeker meenemen. Zo vermijd je heel veel (zwerf)afval.I Laat zo mogelijk alles bevestigen via mail of een geschreven document. Dat is voor bei<strong>de</strong> partijen handig. Zelf hebje dan een overzicht van <strong>de</strong> afspraken die je bijvoorbeeld telefonisch maakte. Je kan dan alvast controleren of hetklopt en het is een goe<strong>de</strong> geheugensteun bij <strong>de</strong> rest van je organisatie. Je vermijdt dubbele boekingen, te laat of tevroeg op <strong>de</strong> afspraakplaats of nog erger, op <strong>de</strong> verkeer<strong>de</strong> plaats op het verkeer<strong>de</strong> moment.I Als je vroeg boekt is het nuttig om kort voor <strong>de</strong> uitstap nog eens contact op te nemen en na te gaan of alles welklopt zoals gepland!6


• Waterstan<strong>de</strong>n checkenI Je wil voor één dag <strong>naar</strong> <strong>zee</strong> met je <strong>klas</strong>. Je wil zeker dat ze aan het strand een en an<strong>de</strong>r kunnen beleven. Let eropdat er strand is. Op bepaal<strong>de</strong> plaatsen kan het hoogwater hier roet in het eten gooien. Het zou jammer zijn, mocht jeactiviteit niet of maar ge<strong>de</strong>eltelijk lukken door het hoge water. De kin<strong>de</strong>ren zou<strong>de</strong>n ontgoocheld staan watertan<strong>de</strong>n.I Voor <strong>de</strong> tij<strong>de</strong>n van eb en vloed: www.kustweerbericht.be of bij het Vlaams Instituut voor <strong>de</strong> Zee www.vliz.be – getij<strong>de</strong>nboekjeszijn ook te koop via <strong>de</strong> betere boekhan<strong>de</strong>l of gratis te verkrijgen via <strong>de</strong> toeristische diensten van <strong>de</strong> kust.• Handig is <strong>de</strong> brochure ‘Onthaal in <strong>de</strong> <strong>West</strong>-Vlaamse natuur’. Je vindt er alle praktische info over <strong>de</strong>bezoekerscentra in.• Surf eens <strong>naar</strong> <strong>de</strong> Vlaamse NME inventaris http://nme.milieuinfo.be1.5. Wie helpt jou?• Via <strong>de</strong> kustgemeenten kan je heel wat info en hulp krijgen bij het maken van een programma(contacten zie hoofdstuk 4)• Je kan ook zelf diverse centra en organisaties contacteren en afspraken maken. Verschillen<strong>de</strong> centra vragen opvoorhand te reserveren. Neem tijdig contact op met <strong>de</strong> organisatie(s) waarmee je wil samenwerken. Zij moeten ookdikwijls mensen contacteren om mee te werken aan jouw programma.Bepaal<strong>de</strong> perio<strong>de</strong>s van het jaar is het erg druk en mogelijks is <strong>de</strong> capaciteit al volzet of <strong>de</strong> organisatie heeft tijd nodigom <strong>de</strong> juiste gids voor jou te vin<strong>de</strong>n. Een maand vooraf is dus geen luxe. Zee<strong>klas</strong>sencentra wor<strong>de</strong>n dikwijls eenjaar op voorhand gereserveerd!• De natuurou<strong>de</strong>r! De leerkracht heeft niet altijd <strong>de</strong> nodige tijd en ruimte om alle kin<strong>de</strong>ren in contact te brengen met<strong>de</strong> natuur, om hen te laten ruiken, voelen, proeven, luisteren... om hen m.a.w. <strong>de</strong> natuur actief te laten ont<strong>de</strong>kken enervaren.Werken met leskoffers, in kleine groepen opdrachten uitvoeren, enz… stelt soms praktische problemen. Natuurou<strong>de</strong>rsbie<strong>de</strong>n een oplossing. Zij staan <strong>de</strong> leerkrachten bij in <strong>de</strong> organisatie en <strong>de</strong> uitvoering van het veldwerk. Natuurou<strong>de</strong>rszijn dus assistenten van <strong>de</strong> leerkracht voor natuur- en milieueducatie in het basison<strong>de</strong>rwijs.Meer info: www.natuurou<strong>de</strong>rs.be of T 050 40 32 82, E geert.verbeure@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be• Zeeanimatoren kennen <strong>de</strong> veldwerkpakketten Boreas, Flar en Flora en <strong>de</strong> Zeekoffer. Ze weten meer over <strong>de</strong> duinen,het strand en <strong>de</strong> <strong>zee</strong> en passen zich aan aan het niveau van <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren.Meer info www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be of T 059 34 01 64, E clau<strong>de</strong>.willaert@west-vlaan<strong>de</strong>ren.beHoe word je natuurou<strong>de</strong>r?Door het volgen van een cursus natuurou<strong>de</strong>r! Tij<strong>de</strong>ns zeven vormingsmomentenkrijgen <strong>de</strong> natuurou<strong>de</strong>rs oefeningen om samen met <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren meer over <strong>de</strong>natuur en het milieu te ont<strong>de</strong>kken. Het algemene <strong>de</strong>el van <strong>de</strong>ze cursusbesteedt ruim aandacht aan het omgaan met kin<strong>de</strong>ren. Daarnaast wor<strong>de</strong>nbepaal<strong>de</strong> thema’s aangepakt aan <strong>de</strong> hand van eenvoudige werkvormen.Misschien werkt <strong>de</strong> school reeds rond afvalpreventie of is er een educatieve tuinop school. Vaste on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len van <strong>de</strong> cursus zijn: kennismaking, wat is NME, hoeleren kin<strong>de</strong>ren, werken met leskoffers, omgaan met veldwerkactiviteiten buiten <strong>de</strong><strong>klas</strong>, overleg met <strong>de</strong> leerkracht, afspraken...De provinciedienst natuur- en milieueducatie organiseert op vraag van scholenen gemeenten, cursussen voor mensen die als natuurou<strong>de</strong>r (minstens 10) aan <strong>de</strong>slag willen gaan. De cursussen zijn gratis!Hoe word je <strong>zee</strong>animator?De cursus <strong>zee</strong>animator wordt georganiseerd door <strong>de</strong> provincie <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>rensamen met haar partners. De cursus bestaat uit 3 volle dagen. Na <strong>de</strong> cursus kanje ingezet wor<strong>de</strong>n als vrijwilliger door een bezoekerscentrum of eenkustgemeente. Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> lessen wordt er aandacht besteed aan methodiek,veldwerk en <strong>de</strong> 3 veldwerkkoffers: Boreas (kleuters), Flar en Flora (1e graad) en<strong>de</strong> <strong>zee</strong>koffer (2e en 3e graad). Wat <strong>de</strong>ze koffers inhou<strong>de</strong>n vind je on<strong>de</strong>r punt 3.Didactisch materiaal. Deze veldwerkkoffers kunnen leerkrachten gratis ontlenenin elke kustgemeente. Leerkrachten kunnen in overleg met het steunpunt NMEKust aansluiten bij <strong>de</strong> cursus indien ze <strong>de</strong> vorming voor een bepaald pakketwensen te volgen.7


2. Het mobiliteitsvraagstuk en veiligheidAl <strong>naar</strong>gelang <strong>de</strong> afstand en <strong>de</strong> perio<strong>de</strong> van het jaar zijn er soms verschillen<strong>de</strong> opties. Veelal wordt ook voor kortereafstan<strong>de</strong>n (maximum 25 kilometer van <strong>de</strong> locatie) voor <strong>de</strong> bus gekozen.• Waar je <strong>naar</strong>toe gaat, bepaalt mee je vervoermid<strong>de</strong>l. Maar je kan misschien ook <strong>de</strong> plaats mee laten bepalen door jevervoermid<strong>de</strong>l. Wil je het goedkoop en milieuvrien<strong>de</strong>lijk aanpakken, dan kies je best een plaats die niet te veraf is,dat geeft je in elk geval meer mogelijkhe<strong>de</strong>n.• In je planning voorzie je een re<strong>de</strong>lijk startuur, zodat je tijdig op je eerste punt van afspraak komt. Hou er rekeningmee dat fietsen in groep doorgaans trager gaat dan alleen, er ‘vermoe<strong>de</strong>lijke vertragingen’ kunnen zijn, net als met<strong>de</strong> trein of <strong>de</strong> bus trouwens.2.1. De fiets!• Maar <strong>de</strong> fiets is dikwijls een beter alternatief. De voor<strong>de</strong>len van <strong>de</strong> fiets zijn onovertroffen: uitstekend voor hetmilieu, gezond voor leerkracht en leerling, leuk voor <strong>de</strong> teamspirit on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> leerlingen, een tas kan op <strong>de</strong> bagagedrager,je kan stoppen wanneer je wil, je bereikt perfect <strong>de</strong> plaats waar je moet zijn, geen files en geen parkeerproblemenen je rijdt... gratis.• Fietsen <strong>naar</strong> <strong>zee</strong> wordt ook on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van je programma. Je bouwt stops in, eventueel gekoppeld aan een picknickof een bezienswaardigheid. Dat geeft ook afwisseling voor <strong>de</strong> ‘luie’ fietsers.• Fietsen wil niet zeggen dat er op het vlak van mobiliteit niets moet wor<strong>de</strong>n voorbereid:I Goe<strong>de</strong> fietsen. Wijs <strong>de</strong> leerlingen erop dat hun fiets in goe<strong>de</strong> staat moet zijn. Zo vermijd je problemen met lekkeban<strong>de</strong>n, slechte remmen, lichten die niet werken, … Dit verhoogt ook <strong>de</strong> veiligheid.I In groep rij<strong>de</strong>n is nog wat an<strong>de</strong>rs … Zorg voor voldoen<strong>de</strong> begelei<strong>de</strong>rs (leerkrachten, ou<strong>de</strong>rs, natuurou<strong>de</strong>rs). Maaker <strong>de</strong> leerlingen attent op dat ze in groep rij<strong>de</strong>n en daar <strong>de</strong> nodige aandacht moeten voor hebben.I Bereid je tocht goed voor en kijk wat <strong>de</strong> belangrijkste fietsknelpunten zijn (gevaarlijke oversteken, te smal fietspad,…) Probeer ze zoveel mogelijk te vermij<strong>de</strong>n. Neem een alternatieve route als het niet teveel om is. Een fietsnetwerkkaartmet <strong>de</strong> knooppunten is een heel handig hulpmid<strong>de</strong>l om je fietstocht zo veilig mogelijk te plannen engemakkelijk je weg op onbekend terrein uit te stippelen én te volgen.Fietsnetwerk Kust reikt je 600 km fietsplezier aan. <strong>Met</strong> <strong>de</strong> fietsnetwerken “<strong>West</strong>hoek Noord” en “Brugs Ommeland”kan je het hinterland van respectievelijk <strong>de</strong> <strong>West</strong>kust en <strong>de</strong> Oostkust verkennen. Een fietszoektocht of een wan<strong>de</strong>lzoektochtuitstippelen is dankzij <strong>de</strong> fietsnetwerken en wan<strong>de</strong>lnetwerken (<strong>West</strong>kust en Oostkust) een heel stukgemakkelijker. Je hoeft geen plastieken lintjes, die dikwijls achteraf blijven hangen, ophangen en vrezen dat iemandze gaat verwij<strong>de</strong>ren.• Materiaal om een band te stoppen en een fietspomp zijn geen overdreven luxe.• Vraag eens na bij <strong>de</strong> verantwoor<strong>de</strong>lijk of <strong>de</strong> verzekering in or<strong>de</strong> is.2.2. Bussen en trammen met <strong>de</strong> MOS-school• Je bent uiteraard een MOS-school (Milieuzorg Op School). Dus, je kan gebruik maken van <strong>de</strong> ‘Poppelepee’. Je moetwel <strong>de</strong> reguliere bussen en trams van De Lijn nemen, maar je reist gratis. Je activiteit hoort bij <strong>de</strong> schakels, maarmet veldwerkmaterialen zit je goed. <strong>Met</strong> je Poppelepee mag je ook gratis op <strong>de</strong> kusttram!• De groep mag niet meer dan <strong>de</strong>rtig <strong>de</strong>elnemers tellen, je stapt op en af aan een reguliere halte buiten <strong>de</strong> spitsuren(ochtendspits van 07.00 u tot 09.00 u en avondspits van 15.30 u tot 18.30 u) en je uitstap past in het MOS-project van<strong>de</strong> school.• Je stuurt 10 dagen op voorhand een digitale aanvraag <strong>naar</strong> <strong>de</strong> MOS-begeleiding van jouw provincie (<strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren:mos@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be).Deze geeft zijn goedkeuring en brengt <strong>de</strong> Lijn op <strong>de</strong> hoogte. Jij staat met je leerlingen op tijd aan <strong>de</strong> halte, kan <strong>de</strong>chauffeur een print van het goedgekeur<strong>de</strong> aanvraagformulier voorleggen en je kin<strong>de</strong>ren beschikken elk over eenMOS-poppelepeepasje.• Is MOS op mysterieuze wijze aan je schoolgebeuren ontsnapt? Geen nood! Je stapt in het MOSproject door het on<strong>de</strong>rtekenenvan <strong>de</strong> milieubeleidsverklaring en kan van dan af genieten van alle MOS-voor<strong>de</strong>len. Daarvoor contacteerje <strong>de</strong> MOS-begelei<strong>de</strong>r T 050 40 32 66 of 050 40 33 80. MOS bestaat in alle Vlaamse provincies.De ‘Poppelepee’ kan ook niet alles en je moet an<strong>de</strong>re vormen van openbaar vervoer on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> arm nemen, maar diekosten wel geld. Tenzij <strong>de</strong> school een eigen bus heeft, maar dat kost natuurlijk ook.9


2.3 De bus• Je enige alternatief is <strong>de</strong> bus zon<strong>de</strong>r ‘Poppelepee’. Je zoekt uit welke maatschappij je <strong>de</strong> beste voorwaar<strong>de</strong>n biedt.Let ook op <strong>de</strong> grootte van <strong>de</strong> bussen. Soms is er een bedui<strong>de</strong>nd prijsverschil voor enkele zitplaatsen meer of min<strong>de</strong>r.Kleinere bussen (1 <strong>klas</strong>) zijn dikwijls gemid<strong>de</strong>ld duur<strong>de</strong>r dan grotere. Probeer misschien met twee <strong>klas</strong>sen opstap te gaan wanneer dat voor<strong>de</strong>liger is.• Een bus voor een hele week is quasi onbetaalbaar. Je kunt er dus voor kiezen om je te laten brengen en afhalen meteen bus en tij<strong>de</strong>ns je Week van <strong>de</strong> Zee <strong>de</strong> verplaatsingen te doen met fietsen. Je vraagt je eigen gemeente of ze <strong>de</strong>fietsen van <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren willen brengen op <strong>de</strong> eerste dag en terug afhalen op <strong>de</strong> laatste dag. Spreek met je verblijfcentrumdui<strong>de</strong>lijk af waar <strong>de</strong> fietsen kunnen gestald wor<strong>de</strong>n.2.4 Treinen• Ben je vrij dicht bij een station gelegen, dan kan je daar uitkijken voor een voor<strong>de</strong>lig tarief en een goe<strong>de</strong> verbinding.Uiteraard vind je heel wat gegevens (uurregeling) op <strong>de</strong> website van <strong>de</strong> NMBS www.nmbs.be. Vergeet niet te reserverenals je met een grote groep bent.• Hou in <strong>de</strong> gaten dat <strong>de</strong> trein, in tegenstelling tot <strong>de</strong> fiets, niet bij het strand stopt en je dus met <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren nog eeneindje moet stappen. In een paar gevallen is dat nog een eind!• Misschien ga je eerst <strong>naar</strong> een natuureducatief centrum of een an<strong>de</strong>re plaats. Let op <strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lafstand, in bepaal<strong>de</strong>gevallen kan <strong>de</strong> kusttram hier soelaas brengen www.<strong>de</strong>kusttram.be .• Hou er rekening mee dat <strong>de</strong> trein altijd een beetje reizen is. Als <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren met iets bezig zijn, een kleine quizbijvoorbeeld, gaat <strong>de</strong> tijd sneller.Aankomsten aan Zee met <strong>de</strong> treinKustgemeente Kortste afstand <strong>naar</strong> het strandKnokke1.000 mBlankenberge 390 mDuinbergen 390 mOosten<strong>de</strong>600 mHeist800 mKoksij<strong>de</strong>4.800 m (aansluiting met bus mogelijk of doorrij<strong>de</strong>n tot De Panneen dan <strong>de</strong> kusttram nemen)Zeebrugge dorp 1.000 mDe Panne3.800 m (directe aansluiting met <strong>de</strong> kusttram tot aan het strand)Zeebrugge strand* 0 m* Enkel tij<strong>de</strong>ns het seizoen, controleer bij <strong>de</strong> NMBS2.5 De kusttram• Wereldberoemd bij <strong>de</strong> vakantiegangers, rijdt van De Panne tot in Knokke-Heist (en terug ). Eenmaal je aan <strong>zee</strong>bent, biedt <strong>de</strong> kusttram heel wat mogelijkhe<strong>de</strong>n om op een efficiënte manier op je bestemming te raken. Buiten hethoogseizoen rijdt er om het half uur een tram. Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> zomermaan<strong>de</strong>n om <strong>de</strong> 10 minuten.• Wees voorzichtig: met een groep kin<strong>de</strong>ren blijf je best op je hoe<strong>de</strong>, want niet overal zijn er veilige opstapplaatsen.• Voor alle info: www.<strong>de</strong>kusttram.be10


2.6 Carpoolen• De auto, er rij<strong>de</strong>n er al zoveel, is soms een alternatief. Je hebt geëngageer<strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs en die willen wel rij<strong>de</strong>n. Hetlukt natuurlijk maar wanneer ou<strong>de</strong>rs een dui<strong>de</strong>lijke heenweg en een terugweg hebben, ze kunnen moeilijk <strong>de</strong> heledag rondrij<strong>de</strong>n.• Financieel kan het <strong>de</strong> kosten drukken.• Zoek eenvoudige en veilige punten om op te halen en af te zetten, zodat je geen tijd verliest, omdat men ‘het nietvond’.2.7. Veiligheid• <strong>Met</strong> kin<strong>de</strong>ren op stap gaan vraagt altijd <strong>de</strong> nodige aandacht voor veiligheid. Op weg <strong>naar</strong> <strong>zee</strong> vormt daarop geenuitzon<strong>de</strong>ring.• Aan het strand is het vooral opletten met <strong>de</strong> strandhoof<strong>de</strong>n (we gebruiken meestal verkeer<strong>de</strong>lijk het woord ‘golfbreker’).Ze zijn glooiend en glad door <strong>de</strong> aangroei van wieren. Laat kin<strong>de</strong>ren nooit alleen een strandhoofd verkennen. Zelfsal is er een begelei<strong>de</strong>r, laat kin<strong>de</strong>ren niet voorbij <strong>de</strong> watergrens. Uitglij<strong>de</strong>n en in het water terechtkomen langs hetstrandhoofd kan serieuze verwondingen met zich meebrengen of erger.• Laat kin<strong>de</strong>ren geen al te diepe putten graven of vul ze voor je weggaat terug op (maar vergeet dat dan niet!). Bij ebziet ie<strong>de</strong>reen wel <strong>de</strong> putten, maar eenmaal overstroomt, kunnen ze onaangenaam uit <strong>de</strong> hoek komen. Een kleinkind gaat zo gemakkelijk opeens kopje on<strong>de</strong>r en dat heeft soms nare gevolgen. Maak <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren daarvan bewust.• Hou je aan <strong>de</strong> richtlijnen die verstrekt wor<strong>de</strong>n door <strong>de</strong> reddingsdiensten. Op het strand is er signalisatie aangebracht.Je weet best wat die symbolen betekenen. Op <strong>de</strong> website www.ikwv.be vind je alle info daarover.IKWV iekawiedad<strong>de</strong>?Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> zomermaan<strong>de</strong>n is bijna 30km strand bewaakt door kustred<strong>de</strong>rs. Toch wordt nog steeds vastgesteld dat veelvakantiegangers hun leven riskeren door in een onbewaakte zone te gaan ba<strong>de</strong>n. Om die mensen op <strong>de</strong> gevaren te wijzenhebben <strong>de</strong> Intercommunale Kustreddingsdienst <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren (IKWV), het <strong>Provincie</strong>bestuur <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren, <strong>de</strong>Vlaamse Milieumaatschappij en <strong>de</strong> Vlaamse Gezondheidsinspectie <strong>de</strong> han<strong>de</strong>n in elkaar geslagen. Het eindproduct van<strong>de</strong>ze vruchtbare samenwerking is een educatieve film: “Ik zwem waar het veilig is”.Deze vi<strong>de</strong>o toont <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren op een speelse manier waar ze veilig kunnen zwemmen, hoe ze <strong>de</strong> bewaakte zone herkennenen waar ze nuttige informatie vin<strong>de</strong>n. Daarnaast wordt aandacht besteed aan <strong>de</strong> zwemwaterkwaliteit en aan hetprobleem van afval op het strand. Ook het gevaar van onbescherm<strong>de</strong> blootstelling aan <strong>de</strong> zon komt er ruimschoots inaan bod.duur: 20 minutenAlle basisscholen in Vlaan<strong>de</strong>ren kunnen <strong>de</strong> film gratis bestellen in dvd of vhs formaat bij IKWV Zui<strong>de</strong>nwindhelling 2,8670 Oostduinkerke, www.ikwv.be, T 058 23 80 00, F 058 23 80 10, E info@ikwv.be2.8 Verzekering• De gewone schoolverzekering <strong>de</strong>kt meestal <strong>de</strong>risico’s van openlucht<strong>klas</strong>sen en uitstappen. Meestal,niet elke schoolpolis is <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong>. Neem bij <strong>de</strong> minstetwijfel contact met <strong>de</strong> verantwoor<strong>de</strong>lijke in je schoolof met <strong>de</strong> schoolverzekeraar of makelaar. Neem hettelefoonnummer en ongevaldocumenten mee.2.9.Medische verzorging• Een EHBO-kit voor kleinere uitstappen, kin<strong>de</strong>renvin<strong>de</strong>n er een grote troost in.• Voor <strong>zee</strong><strong>klas</strong>sen is een medische fiche per kind tevoorzien en vergeet <strong>de</strong> siskaart en enkele vignettenniet!11


3. Didactisch materiaal12


3. Didactisch materiaal• Voor het werken met kin<strong>de</strong>ren aan <strong>zee</strong> wer<strong>de</strong>n diverse educatieve pakketten uitgewerkt.De veldwerkpakketten Boreas (kleuters en 1ste leerjaar), Flar en Flora (1e graad) en Zeekoffer (2e en 3e graad) kanje in elke kustgemeente gratis ontlenen. De lesbrochure zit in elke koffer, maar kan je op voorhand bestellen aaneen <strong>de</strong>mocratische prijs. Sommige didactische materialen kan je via <strong>de</strong> website www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be raadplegen.• Bij on<strong>de</strong>rstaan<strong>de</strong> pakketten hoort telkens een begelei<strong>de</strong>n<strong>de</strong> brochure. Ze geven inspiratie en zetten je op pad omaan <strong>de</strong> kust aan natuur- en milieueducatie te doen. Verschillen<strong>de</strong> brochures horen bij een koffer of an<strong>de</strong>re veldwerkmaterialen.Dat vereenvoudigt in elk geval je zoektocht <strong>naar</strong> geschikt en voldoen<strong>de</strong> materiaal bij <strong>de</strong> begeleiding.• Gemeenten, bezoekerscentra, … bie<strong>de</strong>n, zoals al werd aangegeven, nog an<strong>de</strong>re pakketten aan. Soms zijn die voorspecifieke gebie<strong>de</strong>n/locaties: Zwin Natuurcentrum, Walraversij<strong>de</strong>, VBNC De Nachtegaal, De Doornpanne, Het Zeehuis,… Soms is er een begelei<strong>de</strong>n<strong>de</strong> brochure, soms niet. Je kan het altijd navragen.• Voor <strong>de</strong> meeste van on<strong>de</strong>rstaan<strong>de</strong> pakketten wor<strong>de</strong>n vrijwel jaarlijks vormingen georganiseerd. Wie <strong>de</strong> vormingvolgt, krijgt <strong>de</strong> lesbrochure gratis.De vormingen wor<strong>de</strong>n tijdig aangekondigd op <strong>de</strong> website van <strong>de</strong> Week van <strong>de</strong> Zee: www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.beBOREAS - kleuters en 1ste leerjaarDe kleine kleuters wor<strong>de</strong>n met Boreas (<strong>de</strong> Griekse god van <strong>de</strong> Noor<strong>de</strong>nwind) uitgedaagd om <strong>de</strong> natuuraan het strand en in <strong>de</strong> duinen op een speelse manier te observeren. Het centrale punt in ditpakket is een windscherm waar heel wat doe-activiteiten rond uitgewerkt wer<strong>de</strong>n. Er wor<strong>de</strong>n ookheel veel expressieve momenten ingelast zodat <strong>de</strong> kleuters <strong>de</strong> kans krijgen hun belevingen uit tedrukken. Op <strong>de</strong>ze manier wordt concreet invulling gegeven aan <strong>de</strong> leerdoelen binnen tatie.wereldoriën-FLAR EN FLORAPAD - 1e graadFlar en Flora wijzen je <strong>de</strong> weg langs dit natuurleerpad. Bij elke halte langs het parcours datje uitzet op het strand of in <strong>de</strong> duinen, hoort een doe-opdrachtje. In het tasje dat <strong>de</strong> leerlingenmeedragen zit alle materiaal dat ze nodig hebben om die uit te voeren. Zo wor<strong>de</strong>n op een speelsemanier, via zintuiglijke waarnemingen, enkele begrippen over <strong>zee</strong>, strand en duin bijgebracht.Je kunt het spel in <strong>de</strong> <strong>klas</strong> introduceren met een bijbehorend poppenspel (poppen apart aan tevragen).DE ZEEKOFFER – 2e en 3e graadWil je met je <strong>klas</strong> <strong>de</strong> <strong>zee</strong>, het strand of <strong>de</strong> duinen eens van na<strong>de</strong>rbij bekijken dan is <strong>de</strong>ze <strong>zee</strong>koffer eenabsolute aanra<strong>de</strong>r. Hij bevat tal van educatieve materialen (loepen, zoekkaarten, schepje, ...) waarmeeje <strong>de</strong>ze biotopen op een speelse en leuke manier beter kunt leren kennen. De uitgebrei<strong>de</strong> handleidingbespaart <strong>de</strong> leerkracht veel voorberei<strong>de</strong>nd werk en geeft mogelijkhe<strong>de</strong>n voor een eenvoudige verwerkingachteraf.Bijkomend materiaal bij <strong>de</strong> Zeekoffer: verrekijkers en windmeter (apart te bestellen).Bekijk <strong>de</strong>ze brochure op www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be.‘Wat zie je aan <strong>zee</strong>’ - basison<strong>de</strong>rwijsWerken met natuurbeel<strong>de</strong>n van kin<strong>de</strong>ren aan <strong>de</strong> hand van 52 foto’s van Misjel Decleer. Welkbeeld hebben kin<strong>de</strong>ren van <strong>de</strong> natuur? Wat doen zij het liefst in <strong>de</strong> natuur, wat trekt hen hetmeeste aan? In <strong>de</strong> bijgaan<strong>de</strong> brochure vind je een inleiding op het thema en wor<strong>de</strong>n tal vanon<strong>de</strong>rwerpen aangebracht. Op <strong>de</strong> achterzij<strong>de</strong> van elke foto wordt een eerste aanzet gegeven.13


‘Wat zegt je <strong>de</strong> <strong>zee</strong>?’ - basison<strong>de</strong>rwijsHet verhaal van Juttekind geschreven door Geert De Kockere met tekeningen van Johan Devrome.Het boekje besluit met veldwerkopdrachten en i<strong>de</strong>etjes voor in <strong>de</strong> <strong>klas</strong> en buiten.CD: De golven zijn het ritme - basison<strong>de</strong>rwijsLiedjes per graad en een klankenpad, met leidraad.Zeeliedjes - Kleuter en lager on<strong>de</strong>rwijsCD en werkmap.En zingen maar!Op blote voet/lenpad – lager on<strong>de</strong>rwijs10 nieuwe, leuke activiteiten voor kin<strong>de</strong>ren over voelen; activiteiten voor aan <strong>zee</strong> en voor in <strong>de</strong><strong>klas</strong>.Bekijk <strong>de</strong>ze brochure op www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be.Woeste Willem - kleuter en 1e graadWoeste Willem neemt <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren mee op een boeien<strong>de</strong> en spannen<strong>de</strong> verkenning in <strong>de</strong> duinenen op het strand. Geheimen, raadsels en zoveel meer wor<strong>de</strong>n er opgelost met gebruik van allezintuigen.In <strong>de</strong> <strong>zee</strong> woont <strong>de</strong> maan - kleuter en 1e graadBeel<strong>de</strong>n die aanspreken, verpakt in bewegingen, personages, gelui<strong>de</strong>n en klanknabootsingen. Actief<strong>de</strong> aspecten van een gedicht ervaren: klappen en scan<strong>de</strong>ren op metrum en ritme, dansen met stemen inhoud, beel<strong>de</strong>n uiten met bewegingen, voor één dag <strong>de</strong> personages uit een gedicht wor<strong>de</strong>n. De‘taalspeelbaarheid’ tintelt tot in <strong>de</strong> toppen van vingers en tenen. Fantasie en verbeelding vormen <strong>de</strong>hoofdtonen.Natuur op je bord - kleuter en 1e graadWe speuren <strong>naar</strong> <strong>de</strong> geheime wereld van <strong>de</strong> planten in <strong>de</strong> duinen. Hon<strong>de</strong>rd jaar ou<strong>de</strong> verhaleninspireren ons om te kokkerellen. On<strong>de</strong>r <strong>de</strong> vlier ont<strong>de</strong>kken we <strong>de</strong> geheime kracht van <strong>de</strong>zestruik. Eetbare planten en bessen wor<strong>de</strong>n verwerkt in héérlijke seizoenspannenkoeken, een purewinterposteleinsoep of <strong>naar</strong> duindoornbessen smaken<strong>de</strong> beignets. De smaak te pakken?Speelduinen – 2e graadSpelend leren mag je hier letterlijk nemen. Tal van spelvormen laten <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren <strong>de</strong> natuuront<strong>de</strong>kken van onze duinen. “Speelduinen” is een werkwoord: wij speelduinen heel graag!14


Buiten westen - 3e graadOp een speelse manier ont<strong>de</strong>kken hoe men zich kan oriënteren op het veld, al dan niet metkaart: kaart- en kompasinitiatie aan <strong>zee</strong>Windpainting - Schil<strong>de</strong>ren met <strong>de</strong> wind - lager on<strong>de</strong>rwijsWind en zand kleuren het strand, voor wie actief met kunst aan <strong>de</strong> slag wil en zijn fantasie <strong>de</strong>vrije loop laat gaan. Alle leeftij<strong>de</strong>n kunnen hier hun ervaringen ont<strong>de</strong>kken.Duinpoëziepad - 2e en 3e graadHet duinpoëziepad wil kin<strong>de</strong>ren op een amusante manier kennis laten maken met ‘<strong>zee</strong>poëzie’.Ze wor<strong>de</strong>n uitgedaagd om expressief te lezen, het nodige gevoel aan te wen<strong>de</strong>n, hun mening envoorkeur te formuleren. Ze wor<strong>de</strong>n gestimuleerd om te schrijven: via associatieoefeningen enopdrachten komen <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren tot eigen werk. Het schrijven beoogt ook het aanscherpen van <strong>de</strong>eigen zintuigen en om als ‘een beetje dichter’ ver<strong>de</strong>r door het leven te gaan.James & Co - basison<strong>de</strong>rwijsEen schil<strong>de</strong>rshoed, een verfkwast en een palet…<strong>Met</strong> <strong>de</strong>ze attributen zwerven we door Ensors inspiratiebron.Maar het blijft niet bij kijken, <strong>de</strong> schil<strong>de</strong>rezels staan al klaar.Zand <strong>zee</strong> zon – jongste kleutersEen bun<strong>de</strong>l vol leuke activiteiten rond <strong>de</strong>ze 3 z-woordjesStrandzoekkaart - 2e en 3e graadEen zoekkaart met <strong>de</strong> voornaamste schelpen en an<strong>de</strong>re aanspoelsels.Kin<strong>de</strong>ren kunnen zelf zoeken <strong>naar</strong> <strong>de</strong> naam.Bekijk <strong>de</strong>ze zoekkaart op www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be.Vogelzoekkaart - 2e en 3e graad<strong>Met</strong> <strong>de</strong>ze zoekkaart kunnen kin<strong>de</strong>ren vanaf <strong>de</strong> 2e graad <strong>de</strong> meestvoor komen<strong>de</strong> vogelsoorten aan <strong>de</strong> Belgische kust op naam brengen.Bekijk <strong>de</strong>ze zoekkaart op www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be.15


Zeeyoti – 1e graadHet memoriespel van <strong>de</strong> <strong>zee</strong>!. Kleur ze zelf in en leer enkele <strong>zee</strong>organismen. Zeeyoti kan je ookaanwen<strong>de</strong>n om groepen in te <strong>de</strong>len,…Het Goe<strong>de</strong> Visspel - 3e graadDit spel kun je spelen met <strong>de</strong> hele <strong>klas</strong> (in kleine groepjes) of thuis met vriendjes enfamilie.Eerst moet je <strong>de</strong> kaartjes aan bei<strong>de</strong> kanten uitknippen en leg ze open op tafel met <strong>de</strong> len<strong>de</strong> visjes <strong>naar</strong> boven. Maak een kleine pion voor jouw groepje, bijvoorbeeld een bootje vanverschilpapierof een schelpje: kokkel, nonnetje, wenteltrapje, mossel, zaagje,… en neem een dobbelsteen.De wereldkaart is het spelbord…Bekijk het Goe<strong>de</strong> Visspel op www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be.<strong>Met</strong> Jommeke <strong>naar</strong> <strong>zee</strong>Een spelletjesboek met een kortverhaal en allerlei weetjes, doe-activiteiten en spelletjes.Uit welke <strong>de</strong>len bestaat het strand en welke biotopen vind je in <strong>de</strong> duinen? Wil je kokerellen metduurzame vis? Hoe laat je een schelp verdwijnen? Zoek je leuke spelletjes op het strand? Wil jepapieren bloemen knutselen? Weet je hoe je krabben kunt vangen? En hoe je het verschil ziettussen een mannetjes en een vrouwtjes krab?‘Strandvondsten‘ en ‘Bloemen uit <strong>de</strong> duinen’Wil je op een goedkope, maar efficiënte manier meer weten over planten in <strong>de</strong> duinen ofaanspoelsels aan <strong>zee</strong>, dan heb je twee handige boekjes die je <strong>zee</strong>r goe<strong>de</strong> informatie verstrekken:‘Bloemen uit <strong>de</strong> duinen’ en ‘Strandvondsten’. Ze zijn verkrijgbaar bij VBNC DeNachtegaal in De Panne, BC De Doornpanne in Oostduinkerke, <strong>de</strong> toeristische dienstenvan De Panne, Koksij<strong>de</strong> en Nieuwpoort en het Provinciaal Informatiecentrum Tolhuis(Brugge) 0800 20 021 (gratis nummer). Prijs: € 2,5 per boekje.‘De fascineren<strong>de</strong> wereld van <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>r’Pol<strong>de</strong>r is een Ne<strong>de</strong>rlands woord dat in heel wat talen werd overgenomen. Pol<strong>de</strong>rs zijn dan ook eentypisch half natuurlijk landschap van onze kustvlakte. Dit gidsje helpt je om <strong>de</strong> natuur van dit unieklandschap te ont<strong>de</strong>kken. Prijs: € 3. Bestellen: zie ‘Strandvondsten’ en ‘Bloemen uit <strong>de</strong> duinen’.16


4. Het activiteitenaanbod aan <strong>zee</strong>17


4.1 Algemeen• Je hebt zelf i<strong>de</strong>eën voor activiteiten die jij of <strong>de</strong> <strong>klas</strong> graag had<strong>de</strong>n gedaan. Vind je die ook terug bij organisaties encentra aan <strong>de</strong> kust? Of je wil eerst weten wat er zoal kan aan <strong>de</strong> kust. Wat bestaat er en waar vind je het terug?• Aan onze kust heb je een ruime keuze uit wan<strong>de</strong>lingen, fietstochten, workshops, veldwerk die dan weer te combinerenvallen met een bezoek aan een natuurcentrum, een maritiem museum, een tentoonstelling, enzovoort.• In <strong>de</strong> meeste gevallen kan je gidsen en <strong>zee</strong>animatoren aanvragen, maar mits <strong>de</strong> nodige voorbereiding kan je ookzelf voor <strong>de</strong> begeleiding zorgen.• Je staat er niet helemaal alleen voor, want er zijn veel pakketten en brochures die je op <strong>de</strong> goe<strong>de</strong> weg zetten, inspiratiegeven of je materiaal aanreiken om met je <strong>klas</strong> aan <strong>de</strong> slag te gaan. Wie een vormingen volg<strong>de</strong> over één van <strong>de</strong>verschillen<strong>de</strong> veldwerkpakketten kan zelf met een koffer of een an<strong>de</strong>r pakket duin en strand exploreren (zie www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be ‘cursussen en vormingen’).• Centra en musea hebben doorgaans aangepaste programma’s voor kin<strong>de</strong>ren.• Zorg voor variatie. Kies je voor een bezoek aan een natuurreservaat met een gids, zorg dat er daarna ook iets actiefskomt. Ga je schelpen en aanspoelsels <strong>de</strong>termineren, vergeet bijvoorbeeld niet iets rond verhalen, zingen, bewegen,… ter afwisseling.• Een aantal veldwerkpakketten (De Zeekoffer, Boreas, Flar en Flora) zijn in elke kustgemeente gratis te ontlenen.Er is wel een waarborg te betalen. De bijhoren<strong>de</strong> lesbrochures kan je op voorhand aankopen, zie 6. Prijslijst enbestelformulier didactisch materiaal. Zo kan je <strong>de</strong> activiteit op voorhand voorberei<strong>de</strong>n. Deze lesbrochures zitten ooktelkens in <strong>de</strong> koffer zelf. Als je het pakket niet kent, kan je (zie www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be) <strong>de</strong> vorming volgen. Je kanvoor <strong>de</strong> begeleiding ook een Zeeanimator vragen via <strong>de</strong> kustgemeente.• In alle kustgemeenten en badplaatsen kan je een programma opzetten. Elke kustgemeente heeft een contactadresvoor NME en <strong>de</strong> verantwoor<strong>de</strong>lijken zullen je helpen met je vragen en het samenstellen van een programma.4.2 Aanbod per kustgemeenteVeldwerk, workshops, wan<strong>de</strong>lingen , … natuur- en milieueducatie in elke kustgemeente18


De PanneGemeente De PanneDienst MilieuZeelaan 21, 8660 De PanneT 058 42 97 69E wendy.marteel@<strong>de</strong>panne.beW www.<strong>de</strong>panne.beContactpersoon: Wendy MarteelDe dienst Milieu geeft informatie en advies aan scholen enorganiseert activiteiten voor scholen tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Week van <strong>de</strong> Zee. De dienst Milieu leent ook <strong>de</strong> provinciale veldwerkkof-fers (Boreas, Flar en Flora, De Zeekoffer) uit. De koffers zijn op maat van het basison<strong>de</strong>rwijs.Meer info T 058 42 97 69ActiviteitenWeek van <strong>de</strong> Zee, milieuprojecten, wan<strong>de</strong>lingen, excursies, fietstochten, boeken van gidsenLeermid<strong>de</strong>lenveldwerkkoffer: Boreas (kleuter)veldwerkkoffer: Flar en Flora (1ste graad)veldwerkkoffer: De Zeekoffer (2<strong>de</strong> en 3<strong>de</strong> graad)brochures/fol<strong>de</strong>rsFaciliteitenbibliotheek, infoloket, website, wan<strong>de</strong>l/fietsrouteVlaams Bezoekers- en Natuureducatie Centrum (VBNC)De NachtegaalOlmendreef 2, 8660 De PanneT 058 42 21 51E nachtegaal.anb@vlaan<strong>de</strong>ren.beW www.vbnc<strong>de</strong>nachtegaal.beContactpersoon: Lieven LansweertDe Nachtegaal ligt centraal in het natuurreservaat ‘Duinen en bossen van <strong>de</strong> Panne’, gelegen tussen het Calmeynbos en<strong>de</strong> Oosthoekduinen. Het ligt vlakbij het uitgestrekte duinengebied De <strong>West</strong>hoek.De Nachtegaal wil haar bezoekers, jong en oud, informatie verstrekken over <strong>de</strong> kustmilieus. In een permanente tentoonstellingkan je kennis maken met <strong>de</strong> leven<strong>de</strong> en niet-leven<strong>de</strong> natuurelementen van <strong>zee</strong>, strand en duinen. De jongebezoekers kunnen er het gratis kin<strong>de</strong>rparcours met vele doe-opdrachten volgen. De Nachtegaal heeft eveneens eenuitgebreid aanbod aan educatieve pakketten en materialen!Zeevogels in <strong>de</strong> kijker (ont<strong>de</strong>k op een speelse manier <strong>de</strong> levenswijze van <strong>zee</strong>vogels aan onze Belgische kust), Zwanzenover zwammen, Bloemenkraam en schelpenhan<strong>de</strong>l, Zeesnuisteren (samen speuren <strong>naar</strong> <strong>zee</strong>schatten), Duinenreservatenspel,Speurneuzen in het bos. Het is slechts een greep uit <strong>de</strong> vele mogelijkhe<strong>de</strong>n. Kijk op www.vbnc<strong>de</strong>nachtegaal.bevoor het volledig aanbod!In <strong>de</strong> natuurtuin vind je op een kleine oppervlakte <strong>de</strong> meest typische duinplanten en duinbiotopen terug. Het is het i<strong>de</strong>alevertrek- of eindpunt voor een fikse wan<strong>de</strong>ling in <strong>de</strong> rondom gelegen duinen.Activiteitenrondleiding in bezoekerscentrum, natuurgidsen/begeleiding, veldwerk, vormingLeermid<strong>de</strong>lenlespakketten, meetinstrumenten, posters, brochures, fol<strong>de</strong>rs, spel, cd-rom, veldstudiemateriaal,leerkoffers, rugzakjes, e-zineFaciliteiteninformatieloket, interactieve tentoonstellingsruimte, natuurgebied, wan<strong>de</strong>lroute, natuurtuin,bibliotheek, cafetaria, leslokaal, labo19


Koksij<strong>de</strong>Gemeente Koksij<strong>de</strong>dienst Milieu en Duurzame OntwikkelingDuinenhuis Koksij<strong>de</strong>Bettystraat 7 (briefwisseling: p/a Zeelaan 303) 8670 Koksij<strong>de</strong>T 058 52 48 17GSM 0499 69 17 15F 058 53 30 83E duinenhuis@koksij<strong>de</strong>.beW www.duinenhuis.koksij<strong>de</strong>.becontactpersoon: Charlotte MaghermanHet Duinenhuis dompelt je on<strong>de</strong>r in alles wat onze kust te bie<strong>de</strong>n heeft. We stellen <strong>de</strong> kennis, vaardighe<strong>de</strong>n én attitu<strong>de</strong>van onze jeugd op <strong>de</strong> proef. En dat op een unieke locatie: bovenop <strong>de</strong> Schipgatduinen, met zicht op <strong>zee</strong>.De doe-stations zetten onze kust volop in <strong>de</strong> kijker en laten je voelen, tasten, ruiken en proeven van <strong>de</strong> <strong>zee</strong>. Na eenhartelijk welkom, een fascineren<strong>de</strong> inleiding en een praktische groepsin<strong>de</strong>ling, kunnen <strong>de</strong> groepjes meteen zelf aan <strong>de</strong>slag. Gedichten opstellen met <strong>de</strong> <strong>zee</strong> als muze, or<strong>de</strong> scheppen in <strong>de</strong> chaos van een scheepsdok, paaldorpen bouwen ophet zand, … : <strong>de</strong> diversiteit van het aanbod biedt leerkrachten een leidraad om vakoverschrij<strong>de</strong>nd een ont<strong>de</strong>kkingstochtdoorheen onze kust aan te vatten. De doe-stations wor<strong>de</strong>n op maat van drie leeftijdsgroepen aangebo<strong>de</strong>n: twee<strong>de</strong> en<strong>de</strong>r<strong>de</strong> graad basison<strong>de</strong>rwijs en eerste graad secundair on<strong>de</strong>rwijs. Een volledige sessie duurt twee uur. Een animatorleidt <strong>de</strong> activiteiten in goe<strong>de</strong> banen. Voor groepen is reservatie verplicht. Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> vakanties en op woensdagnamiddaggooien we regelmatig onze <strong>de</strong>uren open voor individuele <strong>de</strong>elnemers (check onze website!).Het Duinenhuis is letterlijk op een boogscheut van <strong>de</strong> <strong>zee</strong> verwij<strong>de</strong>rd. Geen won<strong>de</strong>r dus dat we tal van activiteitenvoorzien met <strong>de</strong> voeten in het water. Strandjutters en garnaalkruiers in wording kunnen met volle teugen <strong>de</strong> gezon<strong>de</strong><strong>zee</strong>lucht opsnuiven tij<strong>de</strong>ns onze activiteiten op maat. Wie zelf op pad wil in <strong>de</strong> natuur, vindt alle veldwerkmateriaal inons uitleenpunt. Nagenieten kan in het strandlabo of op het dakterras. Ons vormingsprogramma - boor<strong>de</strong>vol activiteitenvoor jong en oud - én een uitgekien<strong>de</strong> selectie tij<strong>de</strong>lijke tentoonstellingen maken je ongetwijfeld warm voor eenterugkeerbezoek. Misschien huur je in <strong>de</strong> toekomst zelf één van onze verga<strong>de</strong>rzalen?Tip: Kom te voet, per fiets of met het openbaar vervoer (kusttram halte Lejeunelaan). De Bettystraat is autovrij. Wie met<strong>de</strong> wagen komt, kan parkeren op het Elisabethplein en daarna langs het duinenpad <strong>naar</strong> het Duinenhuis wan<strong>de</strong>len.Activiteiten:Educatief centrum met doe-stations, veldwerk, vorming, begelei<strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lingen/excursies, garnaalkruien, tij<strong>de</strong>lijketentoonstellingen,…Leermid<strong>de</strong>len:Duinpieper, veldwerkkoffer Boreas (kleuter), veldwerkkoffer Flar en Flora (1ste graad), veldwerkkoffer De Zeekoffer (2<strong>de</strong>en 3<strong>de</strong> graad), Duinkabouter (kleuter en 1ste graad), Flora-ezels in <strong>de</strong> duinen (1ste, 2<strong>de</strong> en 3<strong>de</strong> graad), Jutterskind (1stegraad), De kus van Zephyrus (4<strong>de</strong> leerjaar en 3<strong>de</strong> graad), Zeven van <strong>de</strong> Zee (3<strong>de</strong> en 4<strong>de</strong> graad), <strong>Met</strong> een (<strong>zee</strong>)paard in <strong>zee</strong>(3<strong>de</strong> graad), compostkoffer, recyclagekoffer, bat<strong>de</strong>tector, stereoscopen, …Faciliteiten:doe-stations, tentoonstellingsruimte, strandlabo en – keuken, leeshoek, informatieloket, dakterras, verga<strong>de</strong>rzaal/leslokaal,natuurgebied20


Koksij<strong>de</strong>Bezoekerscentrum De DoornpanneDoornpannestraat 2, 8670 Koksij<strong>de</strong> (Oostduinkerke)T 058 53 38 33W www.iwva.be/bezoekersE bezoekerscentrum@iwva.beContactpersonen: Rika Driessens en Bart ClareboutHet bezoekerscentrum van <strong>de</strong> Intercommunale Waterleidingsmaatschappij van Veurne Ambacht (IWVA). Het is dan ook<strong>de</strong> perfecte locatie om meer te weten te komen over het landschap, <strong>de</strong> dieren en planten die er leven en het natuurbeheervan <strong>de</strong> duinen.Maar er is meer dan natuur alleen!Het natuurgebied laat <strong>de</strong> IWVA toe om elk jaar duizen<strong>de</strong>n mensen te voorzien van drinkwater van uitsteken<strong>de</strong> kwaliteit!Het volledige proces, van grondwaterwinning tot <strong>de</strong> productie en distributie van drinkwater, kan je volgen in het bezoekerscentrum.Er wor<strong>de</strong>n verschillen<strong>de</strong> begelei<strong>de</strong> sessies georganiseerd in- het bezoekerscentrum en het waterwinningsbedrijf: <strong>de</strong> winning, zuivering, distributie van drinkwater en het hergebruikvan water (kringlopend water)- het bezoekerscentrum en het natuurgebied De Doornpanne: op stap met <strong>de</strong> vogelrugzak, kleurrijke duinen, actievenatuurwan<strong>de</strong>ling.Activiteitenrondleidingen, excursies, veldwerk, info en adviesLeermid<strong>de</strong>lenveldwerkkoffer: Vogelrugzak (2<strong>de</strong> en 3<strong>de</strong> graad)actieve natuurwan<strong>de</strong>ling (alle gra<strong>de</strong>n)kleurrijke duinen (oudste kleuters, 1ste en 2<strong>de</strong> graad)brochure/fol<strong>de</strong>rbedrijfsfilmtij<strong>de</strong>lijke tentoonstelling over natuur- of milieuthemanatuurleerpadFaciliteitenbezoekerscentrum, tentoonstelling, leslokaal, veldstudiemateriaal, natuurgebied, wan<strong>de</strong>lroute21


Koksij<strong>de</strong>NAVIGO - Nationaal Visserijmuseum van OostduinkerkePastoor Schmitzstraat 5, 8670 OostduinkerkeT 058 51 24 68E info@visserijmuseum.bewww.navigomuseum.beNAVIGO-Nationaal Visserijmuseum van OostduinkerkeIn een stemmig groen plekje mid<strong>de</strong>n in het dorpscentrum van Oostduinkerke wan<strong>de</strong>lt men het Nationaal Visserijmuseumbinnen; <strong>de</strong> thuishaven van <strong>de</strong> ‘paar<strong>de</strong>nvissers’ die te paard op garnalen vissen, een lange traditie die uniek is in<strong>de</strong> wereld. De rijke collectie wordt voorgesteld in mooie <strong>de</strong>cors en interactief ontsloten. Diverse doe-elementen voorgroot en klein dragen in belangrijke mate bij tot een grote belevingswaar<strong>de</strong> van het museum. Zo kan <strong>de</strong> kleine bezoekerbijvoorbeeld zelf een Morse-bericht opstellen en verzen<strong>de</strong>n of een (bijna) echte storm beleven. Het kustvissersvaartuigOD.1’Martha’ met daaron<strong>de</strong>r <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rwaterwereld met <strong>de</strong> indrukwekken<strong>de</strong> Noord<strong>zee</strong>aquaria vervolledigen het geheel.De verzameling verenigt erfgoed, kunst, ambacht en <strong>de</strong> rijke natuur van <strong>de</strong> Noord<strong>zee</strong>.Activiteitmuseum, infoloket/adviescentrum, diverse workshops, interactieve visserijlessen met <strong>de</strong> vissers gidsen/begeleidingFaciliteiteninteractieve tentoonstellingsruimte, museumschepen, aquaria, voelaquarium, bibliotheek, cafetaria, leslokaalLeermid<strong>de</strong>lenspel, doe-elementen, werkbla<strong>de</strong>nRo<strong>de</strong>oG. Grardplein 25, 8670 Sint-I<strong>de</strong>sbald (Koksij<strong>de</strong>)GSM: 0495 25 40 83E info@<strong>zee</strong>tochten.beW www.<strong>zee</strong>tochten.be<strong>West</strong>kust AmfibieZeetochtenDe Normandie, <strong>de</strong> laatste amfibieboot van <strong>de</strong> Belgische kust, bezorgt je een uniek halfuur op <strong>zee</strong> en dit voor slechts 3euro per leerling (min. 20 <strong>de</strong>elnemers). Amfibieboten van dit type transporteer<strong>de</strong>n soldaten en wapens van <strong>de</strong> schepen<strong>naar</strong> het vasteland tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Twee<strong>de</strong> Wereldoorlog bij <strong>de</strong> landing in Normandië. De Duitsers vermoed<strong>de</strong>n dat <strong>de</strong>geallieer<strong>de</strong>n havens nodig had<strong>de</strong>n voor hun invasie, maar op D-day verrasten <strong>de</strong> geallieer<strong>de</strong>n het Duise leger met 2000amfibieboten.Beleef <strong>de</strong> sensatie om vertrekkend van op het strand <strong>de</strong> <strong>zee</strong> in te rij<strong>de</strong>n, waarna we overschakelen van voertuig <strong>naar</strong>vaartuig.Mogelijke vertrekpunten: De Panne, Sint-I<strong>de</strong>sbald, Koksij<strong>de</strong>, Oostduinkerke en NieuwpoortActiviteit<strong>zee</strong>tochtFaciliteitenamfibiebootLeermid<strong>de</strong>len:22


NieuwpoortStad NieuwpoortKin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij “De Lenspol<strong>de</strong>r”Elf juliwijk 6A, 8620 NieuwpoortT 058 23 69 86E: kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij@nieuwpoort.beContactpersoon: Hoofdverantwoor<strong>de</strong>lijke kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij en NME Nieuwpoort:Mevr. Marie-Ange LoonesKin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij De Lenspol<strong>de</strong>r is een ste<strong>de</strong>lijke kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij waar reeds meer dan 30 jaar groepen en gezinnenontvangen wor<strong>de</strong>n voor activiteiten. We zijn elke dag toegankelijk van 10u tot ten minste 17u. Kleuters -, lager on<strong>de</strong>rwijs,eerste graad beroeps secundair on<strong>de</strong>rwijs, bijzon<strong>de</strong>r on<strong>de</strong>rwijs of mensen met een beperking kunnen bij ons terecht.Wij hebben tot doel kin<strong>de</strong>ren en volwassenen terug in contact te brengen met dier en natuur, verwon<strong>de</strong>ring op te wekkenvoor eenvoudige dingen en heel wat kennis mee te geven op een boeien<strong>de</strong> en actieve manier.Het terrein van <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij is in twee <strong>de</strong>len opgesplitst en bestaat uit <strong>de</strong> buitenwei<strong>de</strong>n en het erf met een omwallingen een houten brug. Op <strong>de</strong> buitenwei<strong>de</strong>n bevin<strong>de</strong>n zich <strong>de</strong> schapen, een pony, muilezel en paard, ganzen en eenklein speelplein met klimrek. Op het erf met een omwalling lopen er kippen en een<strong>de</strong>n vrij rond. Nabij het erf bevin<strong>de</strong>nzich geiten, varkens en een ezel. Er is een konijnen- en kippenhok, een duiventil, een bijenhal en daarnaast ook nog eencafetaria, een bakhuis, een boer<strong>de</strong>rij<strong>klas</strong> en een speelpleintje voor <strong>de</strong> kleinsten en een spreukenroute.Nieuw: Naast <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij bevindt zich nu ook een vlin<strong>de</strong>rtuin met vaste planten en er zijn 16 hoogstamfruitbomenaangeplant op het erf. Deze zullen ook een educatief karakter krijgen (zie activiteitenaanbod).Aan te vragen: Aanbod en info brochure ‘Info voor groepen en scholen’ met maandthema’s (sept tot juni)Kostprijs van <strong>de</strong> activiteiten: Scholen Nieuwpoort gratis - Scholen en groepen 1€ per <strong>de</strong>elnemer met een minimum van20€ per groep en per halve dag <strong>de</strong>el.- Broodbakken: 0,50 € per <strong>de</strong>elnemer (ook voor scholen van Nieuwpoort).- Betalinggebeurt ter plaatse en contant aub.Naast het boer<strong>de</strong>rijleven wordt ook aandacht besteed aan natuur- en milieu- educatie. Zo kunnen <strong>klas</strong>sen bij ons terechttij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> “Week van het Bos” in oktober en <strong>de</strong> “Week van <strong>de</strong> Zee” in mei(voor <strong>West</strong>kustscholen).Activiteitennatuurwan<strong>de</strong>lingen-excursies, veldwerk, info en advies natuurwan<strong>de</strong>lingen scholen, geregeld cursussen natuurgidsbijencursus,vlin<strong>de</strong>rcursus, compostcursus, rondleidingen, workshopsKlussen in <strong>de</strong> boomgaard, Paar<strong>de</strong>nfestijn, Knuffelverhaal, De soep is aangebrand, Bloem vilten voor Moe<strong>de</strong>rdag, Paaskransjebakken, Van schaap tot draad, Kriebelpara<strong>de</strong> met <strong>de</strong> kabouters, Vlin<strong>de</strong>rs in <strong>de</strong> buik……..Leermid<strong>de</strong>len:aanbod-brochure voor scholen met maandthema’s aan te vragen: vooral doe-activiteiten.kleuter: veldwerkkoffer Boreas (kleuter) Het KabouterpadLO: veldwerkkoffer Flar en Flora (1ste graad) Krabben vangen( 4<strong>de</strong> 5<strong>de</strong> 6<strong>de</strong> lj)veldwerkkoffer De Zeekoffer (2<strong>de</strong> en 3<strong>de</strong> graad)Faciliteitenbibliotheek, leslokaal, cafetaria, labo, natuurgebied, wan<strong>de</strong>lroute, veldstudiemateriaal, websiteBereikbaarheid<strong>Met</strong> <strong>de</strong> tram(halte Cardijnlaan), auto, fiets, te voet, gelegen op 3km van Nieuwpoort-Bad, 1.5 km van Nieuwpoort-Stad.23


NieuwpoortRe<strong>de</strong>rij SeastarR. Orlentpromena<strong>de</strong> 2, 8620 NieuwpoortT 058 23 24 25E info@Seastar.beW www.Seastar.beContactpersoon: Mevrouw Mwepu SabineDe Re<strong>de</strong>rij Seastar is al sinds 1991 gespecialiseerd in educatieve excursies op het water.De boottochten passen perfect in een daguitstap in <strong>klas</strong>verband of in geplan<strong>de</strong> <strong>zee</strong><strong>klas</strong>sen.Schoolgroepen kunnen een havenrondvaart in Nieuwpoort reserveren.Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>ze leerrijke tocht varen jullie on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re langs het natuurreservaat <strong>de</strong> IJzermonding, maken jullie vanophet water kennis met <strong>de</strong> eurojachthaven (<strong>de</strong> twee<strong>de</strong> grootste in zijn soort in Europa), ont<strong>de</strong>kken jullie <strong>de</strong> vismijn en <strong>de</strong>vissers- en han<strong>de</strong>lshaven. Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> boottocht krijgen jullie een uniek zicht op het Koning Albert I-monument.Je kiest zelf of jullie een ervaren gids meenemen aan boord. De havenrondvaart duurt 1 uur.Na <strong>de</strong> boottocht kunnen jullie gratis een bezoek brengen aan “Het Visioen”, een verhel<strong>de</strong>ren<strong>de</strong> tentoonstelling overduurzame visserij, perfect op maat van <strong>de</strong> scholen.Een leerrijk alternatief is <strong>de</strong> IJzertocht van Nieuwpoort <strong>naar</strong> Diksmui<strong>de</strong> en terug.Maak kennis met <strong>de</strong> IJzer tij<strong>de</strong>ns een 90 minuten duren<strong>de</strong> rondvaart in <strong>de</strong> schil<strong>de</strong>rachtige IJzervlakte. De belangrijksteblikvangers tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>ze boottocht zijn <strong>de</strong> IJzertoren en <strong>de</strong> Do<strong>de</strong>ngang, waar telkens een begeleid bezoek mogelijk isen <strong>de</strong> vele oorlogsrestanten, stille getuigen uit een pijnlijk verle<strong>de</strong>n. In het ka<strong>de</strong>r van <strong>de</strong> her<strong>de</strong>nking van WOI biedt <strong>de</strong>zeIJzertocht een unieke gelegenheid om <strong>de</strong> échte frontlijn te ont<strong>de</strong>kken. Om <strong>de</strong> uitstap nog boeien<strong>de</strong>r te maken kan meneen gids reserveren die je verdiept in het verhaal van <strong>de</strong> Groote Oorlog.De voorbijvaren<strong>de</strong> plezierboten en <strong>de</strong> prachtige fauna en flora aan bei<strong>de</strong> oevers geven jullie vaart extra kleur.Meer info T 058 23 24 25Groepen die een havenrondvaart of een IJzertocht met gids boeken, kunnen tevens een werkpakket aanvragen.Ze krijgen dit dan meteen via e-mail toegestuurd.Activiteitenboottocht, gidsen/begeleiding, programma’s, wan<strong>de</strong>lingenLeermid<strong>de</strong>lenposter, brochure/fol<strong>de</strong>r, digitaal werkpakketFaciliteitenbotententoonstelling “Het Visioen”24


Mid<strong>de</strong>lkerkeGemeente Mid<strong>de</strong>lkerkeMilieudienstSpermaliestraat 1, 8430 Mid<strong>de</strong>lkerkeT 059 31 30 16E milieu@mid<strong>de</strong>lkerke.beE wendy.van<strong>de</strong>nberghe@mid<strong>de</strong>lkerke.beW www.mid<strong>de</strong>lkerke.becontactpersoon: Van<strong>de</strong>nberghe WendyDe gemeentelijke milieudienst geeft informatie en advies aan scholen en organiseert activiteiten voor scholen tij<strong>de</strong>ns<strong>de</strong> Week van <strong>de</strong> Zee. De milieudienst leent ook <strong>de</strong> provinciale veldwerkkoffers (Boreas, Flar en Flora, De Zeekoffer) uitvia <strong>de</strong> bibliotheek (Populierenlaan 16, T 059 31 99 10). De koffers zijn op maat van het basison<strong>de</strong>rwijs.Activiteiteninfoloket, wan<strong>de</strong>lingen, fietstochten, gidsen, begeleidingLeermid<strong>de</strong>lenveldwerkkoffer: Boreas (kleuter)veldwerkkoffer: Flar en Flora (1ste graad)veldwerkkoffer: De Zeekoffer (2<strong>de</strong> en 3<strong>de</strong> graad)Faciliteitenbrochure, veldwerkkofferNatuurpunt Mid<strong>de</strong>nkustDirk VanhoeckePaaphoek 20, 8450 Bre<strong>de</strong>neT 0478 39 23 23E stephane.venmans@skynet.beW www.natuurpunt.be/mid<strong>de</strong>nkustContactpersoon: Stéphane VenmansOn<strong>de</strong>r begeleiding van <strong>de</strong>skundige natuurgidsen kunnen alle gra<strong>de</strong>n van het lager on<strong>de</strong>rwijs met Natuurpunt Mid<strong>de</strong>nkust(<strong>West</strong>en<strong>de</strong>, Mid<strong>de</strong>lkerke, Oosten<strong>de</strong> en Bre<strong>de</strong>ne) volgen<strong>de</strong> natuurgebie<strong>de</strong>n bezoeken:Duinen: Schapenwei<strong>de</strong> (Mid<strong>de</strong>lkerke) en Waran<strong>de</strong>duinen (Mid<strong>de</strong>lkerke)Ou<strong>de</strong> duinen: Schud<strong>de</strong>beurze (<strong>West</strong>en<strong>de</strong>)Pol<strong>de</strong>rs: Puy<strong>de</strong>broeken (Mid<strong>de</strong>lkerke)Op <strong>de</strong> website vind je ook een activiteitenkalen<strong>de</strong>r en info.Activiteitenwan<strong>de</strong>lingen, veldwerkLeermid<strong>de</strong>lenveldstudiemateriaalFaciliteitennatuurgebie<strong>de</strong>n25


Oosten<strong>de</strong>Noord<strong>zee</strong>aquariumVisserskaai, 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 50 08 76E noord<strong>zee</strong>aquarium@oosten<strong>de</strong>.beW http://users.skynet.be/noord<strong>zee</strong>.aquariumGelegen in <strong>de</strong> voormalige garnaalmijn op <strong>de</strong> pittoreske Visserskaai, toont het Noord<strong>zee</strong>aquarium <strong>de</strong> unieke fauna van <strong>de</strong>Noord<strong>zee</strong> met meer dan veertig soorten leven<strong>de</strong> <strong>zee</strong>vissen, kreeftachtigen, weekdieren en <strong>zee</strong>anemonen.Ver<strong>de</strong>r vind je een uitgebrei<strong>de</strong> collectie Noord<strong>zee</strong>schelpen, schaaldieren en stekelhuidigen. Meer info T 059 50 08 76Activiteitenbegelei<strong>de</strong> bezoeken voor alle gra<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> lagere school, duur 20 à 35 minutenVoor groepen wordt op aanvraag een powerpointvoorstelling (N of F) afgespeeld (duur: 10 of 13 minuten).Leermid<strong>de</strong>lenpublicaties over vissen en an<strong>de</strong>re <strong>zee</strong>faunaFaciliteitenaquaria, infoloket, website<strong>Provincie</strong>domein Raversij<strong>de</strong> i.s.m. Horizon Educatief vzwNieuwpoortsesteenweg 636, 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 70 22 85E domein.raversij<strong>de</strong>@west-vlaan<strong>de</strong>ren.beW www.west-vlaan<strong>de</strong>ren.be/raversij<strong>de</strong>Op het provinciedomein Raversij<strong>de</strong> bevindt zich het openluchtmuseum Atlantikwall,een reconstructie van het mid<strong>de</strong>leeuws vissersdorp Walraversij<strong>de</strong> metarcheologisch museum en het Memoriaal Prins Karel. Het domein heeft ookinteressante natuurwaar<strong>de</strong>n met duin, bosjes, moerasland en poelen.Meer info T 059 70 22 85Activiteitenbegeleiding voor groepen op aanvraag voor <strong>de</strong> 2<strong>de</strong> en <strong>de</strong> 3<strong>de</strong> graadLeermid<strong>de</strong>lenaudiogids, film, lesbun<strong>de</strong>ls, brochureseducatief pakket Atlantikwall: ‘Een open venster op <strong>de</strong> wereld’ in het ka<strong>de</strong>rvan vre<strong>de</strong>sopvoeding. De Duitse troepen bouw<strong>de</strong>n hier tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Eerste en <strong>de</strong>Twee<strong>de</strong> Wereldoorlog een reeks zware bunkers voor kanonnen om <strong>de</strong> geallieer<strong>de</strong>ntegen te hou<strong>de</strong>n. Ze bouw<strong>de</strong>n <strong>de</strong>ze bunkers, die samen <strong>de</strong> Atlantikwallvorm<strong>de</strong>n, langs <strong>de</strong> hele Europese <strong>West</strong>kust. Knap bewaard zijn ze een stilleuitnodiging om te bouwen aan vre<strong>de</strong>.Walraversij<strong>de</strong>: De eerste kustbevolking had het moeilijk om zich in het schorreen slikgebied te vestigen. Pas na het optrekken van dijken kon<strong>de</strong>n zij zich tegenstormvloe<strong>de</strong>n en overstromingen beschermen. Op <strong>de</strong> site Walraversij<strong>de</strong> vertellen‘bewoners’ je alles over het leven van een bloeien<strong>de</strong> vissersgemeenschap in<strong>de</strong> 15<strong>de</strong> eeuw.Faciliteitenarcheologische site, tentoonstelling, museum, infoloket, natuurgebied,cafetariaVanaf 2013 wordt een nieuw educatief pakket aangebo<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> 2 DE en 3 <strong>de</strong> graad.27


Oosten<strong>de</strong>Opvangcentrum voor Vogels en Wil<strong>de</strong> Dieren Oosten<strong>de</strong>Nieuwpoortsesteenweg 642, 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 80 67 66E voc.oosten<strong>de</strong>@vogelbescherming.beW www.vogelopvangcentrum.beHet nieuwe Opvangcentrum staat in voor <strong>de</strong> opvang en verzorging van vogels en an<strong>de</strong>re wil<strong>de</strong> dieren uit onze natuur methet oog op hun vrijlating. Jaarlijks wor<strong>de</strong>n er bijna 2000 dieren verzorgd, hoofdzakelijk vogels. Tij<strong>de</strong>ns een bezoek wor<strong>de</strong>n<strong>de</strong> problemen voor onze vogels besproken en komen <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren in <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> verzorgingsruimtes waarbijze een aantal vogels van dichtbij kunnen zien. Soorten, voedsel, milieuproblemenenz. komen aan bod.Indien mogelijk wordt er op het ein<strong>de</strong> een vogelvrijgelaten.Activiteitenbegeleiding voor groepen op aanvraag bij een bezoekaan het opvangcentrum, workshop nestkastjesLeermid<strong>de</strong>len<strong>de</strong> aanwezige dieren (vooral vogels) die verzorgdwor<strong>de</strong>n, zijn een i<strong>de</strong>aal aanknopingspunt bij verschillen<strong>de</strong>thema’s: voorkomen, habitat, voedsel,milieuproblemen, …Faciliteitententoonstelling, infoloket, natuurgebied, leslokaal,winkelKin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij “De Lange Schuur”Stuiverstraat 599, 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 70 00 05E info@<strong>de</strong>langeschuur.beW www.<strong>de</strong>langeschuur.beContactpersonen: Hans Haghebaert & Roselien SoenenAan <strong>de</strong> rand van <strong>de</strong> drukke stad, vlak bij het historisch Krekengebied, in een luchtige en aangename omgeving kunnenkin<strong>de</strong>ren en volwassenen De Lange Schuur ont<strong>de</strong>kken. Ze maken er kennis met <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rijdieren en <strong>de</strong> hoeveproducten.Veel van <strong>de</strong>ze producten kennen <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren alleen nog uit <strong>de</strong> winkel, maar hier op <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij kunnen ze zelfeieren rapen, brood bakken en zelfs zaaien, planten en oogsten in <strong>de</strong> moestuin. Zo zien ze dat een aantal groenten on<strong>de</strong>r<strong>de</strong> grond groeien en an<strong>de</strong>re dan weer aan een struik.Dieren zoals kippen, varkens, koeien, schapen, paar<strong>de</strong>n en ezels kunnen van dichtbij geobserveerd en aangeraakt wor<strong>de</strong>n.Aan scholen wordt een steeds groeiend pakket sessies aangebo<strong>de</strong>n voor kin<strong>de</strong>ren uit <strong>de</strong> laagste kleuter<strong>klas</strong> tot scholierenuit het eerste jaar secundair on<strong>de</strong>rwijs. Het team educatieve me<strong>de</strong>werkers van De Lange Schuur begeleidt <strong>klas</strong>senop <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij, maar ook in <strong>de</strong> nabije omgeving zoals het Krekengebied en het Stadsrandbos, en dit heel het jaar door.Enkele seizoensgebon<strong>de</strong>n projecten behoren ook tot het aanbod.OpeningsurenDe Lange Schuur schuift dagelijks zijn hek open van 09.00 tot 19.00 uur.Bij mooi weer is <strong>de</strong> cafetaria alle dagen open van <strong>de</strong> Paasvakantie tot eind oktober, telkens vanaf 13.00 uur.30


Oosten<strong>de</strong>BuitenGoed cvbaDe Lange Schuur wordt beheerd door BuitenGoed cvba. BuitenGoed is eenvolkscoöperatieve die o.a. verantwoor<strong>de</strong>lijk is voor <strong>de</strong> aanleg en het beheervan het Stadsrandbos in Oosten<strong>de</strong> en het begrazingsbeheer met run<strong>de</strong>ren inOostendse natuurgebie<strong>de</strong>n. BuitenGoed biedt regelmatig pakketten natuurvleesaan van run<strong>de</strong>ren en schapen die grazen in die natuurgebie<strong>de</strong>n. BuitenGoedbeschikt ook nog over een gîte waar 25 personen kunnen overnachten.ActiviteitenEducatieve pakketten voor scholen, gezinnen, toeristen of bedrijven(op aanvraag)Leermid<strong>de</strong>lenEducatieve pakketten met veldwerkmaterialen, rondleidingen, sessiesFaciliteiteninformatiepunt, educatieve brochures, fiets- en wan<strong>de</strong>lroutes, cafetaria metterras, tentoonstellingsruimte, feestzaal (dag), speelwei<strong>de</strong>, natuurgebied enstadsrandbos in <strong>de</strong> onmid<strong>de</strong>llijke omgevingBoottochten FranlisLangestraat 122, 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 70 62 94E info@franlis.beW www.franlis.beContactpersoon: Michel SeegerInschepingsplaats <strong>West</strong>erstaketsel Oosten<strong>de</strong>Re<strong>de</strong>rij Franlis en Horizon Educatief vzw ontwikkel<strong>de</strong>n Route Maritiem, havenexploratie in <strong>de</strong> meest letterlijke zin vanhet woord. De confrontatie met <strong>de</strong> havenactiviteit, haar mensen, <strong>de</strong> infrastructuur en <strong>de</strong> schepen staat centraal.Tij<strong>de</strong>ns een twee uur durend pakket bekijken we <strong>de</strong> haven vanuit al haar perspectieven.• Aan boord van <strong>de</strong> Franlis varen we <strong>naar</strong> <strong>de</strong> Buitenstroombankboei en on<strong>de</strong>rweg ontmoeten we grote ferryschepen,zeiljachten en kustvissers in volle actie en van dichtbij. De haven en <strong>de</strong> Oostendse Skyline beleven we vanuit eenbijzon<strong>de</strong>r perspectief. Een <strong>zee</strong>reis om niet snel te vergeten.• Aan wal verkennen we <strong>de</strong> site on<strong>de</strong>r leiding van een heuze havenanimator. Vanaf zorgvuldig uitgekien<strong>de</strong> plekjesontrafelen we <strong>de</strong> geheimen van een <strong>zee</strong>haven in actie. Snuif <strong>de</strong> <strong>zee</strong>lucht en zet al je zintuigen aan het werk!Voor twee<strong>de</strong> en <strong>de</strong>r<strong>de</strong> graadActiviteitenboottocht, excursie, wan<strong>de</strong>ling, rondleiding gidsLeermid<strong>de</strong>lenkoffer, rugzak, spel, lesbun<strong>de</strong>l, werkmapFaciliteitencafetaria op <strong>de</strong> boot31


Oosten<strong>de</strong>Vlaams Instituut voor <strong>de</strong> Zee (VLIZ)Wan<strong>de</strong>laarkaai 7, 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 32 21 30E evy.copejans@vliz.beW www.vliz.be/educatieContactpersoon: Evy CopejansHet VLIZ is het coördinatie- en informatieplatform voor het <strong>zee</strong>wetenschappelijk on<strong>de</strong>rzoek in Vlaan<strong>de</strong>ren. Zo heeft hetVLIZ een Zeebibliotheek, waar publicaties en een omvangrijke schat aan literatuur vrij kunnen geraadpleegd wor<strong>de</strong>n. Deeducatieve werking van het VLIZ richt zich in het bijzon<strong>de</strong>r tot het secundair on<strong>de</strong>rwijs. Maar uiteraard werkt <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rsteuningvoor alle leerkrachten bij het geven van lessen of organiseren van activiteiten met betrekking tot <strong>de</strong> <strong>zee</strong>. Zobeschikt het VLIZ over informatieve kortfilms over activiteiten en wetenschappelijk on<strong>de</strong>rzoek op <strong>zee</strong>, foto’s, publicaties,en wor<strong>de</strong>n tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Week van <strong>de</strong> Zee educatieve tochten met het on<strong>de</strong>rzoeksschip R/V Simon Stevin georganiseerdvoor <strong>klas</strong>sen uit <strong>de</strong> 3e graad basison<strong>de</strong>rwijs. <strong>Met</strong> alle vragen over <strong>zee</strong> en kust kan je terecht op het infoloket van VLIZ(info@vliz.be of 059 34 21 30). Het infoloket publiceert ook het driemaan<strong>de</strong>lijks magazine <strong>de</strong> Grote Re<strong>de</strong> en <strong>de</strong> Zeekrant,welke tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> zomermaan<strong>de</strong>n gratis over <strong>de</strong> hele kust wordt ver<strong>de</strong>eld.Jaarlijks organiseert VLIZ een aantal evenementen zoals een lezingenavond op <strong>de</strong> Wereldoceaandag (8 juni) voor eengeïnteresseerd publiek.Activiteiteninfo en advies, educatieve werking, <strong>zee</strong>tocht, vorming, evenementen/studiedagenLeermid<strong>de</strong>lenposterreeks ‘fauna en flora aan <strong>de</strong> Belgische kust’filmgalerij ‘Activiteiten op <strong>zee</strong>’<strong>zee</strong>labo: lesmateriaal zoals PPT’s en practica (vooral secundair on<strong>de</strong>rwijs)Planeet Zee: educatief project (secundair on<strong>de</strong>rwijs)informatieve artikels over <strong>zee</strong> en kust: Grote Re<strong>de</strong> en ZeekrantBoek ‘Wetenschap van <strong>de</strong> <strong>zee</strong>, over een onbeken<strong>de</strong> wereldoceaan’ (uitgeverij ACCO, 2011)FaciliteitenbibliotheekNatuurpunt Mid<strong>de</strong>nkustDirk VanhoeckePaaphoek 20, 8450 Bre<strong>de</strong>neT 0478 39 23 23E stephane.venmans@skynet.beW www.natuurpunt.be/mid<strong>de</strong>nkustContactpersoon: Stéphane VenmansOn<strong>de</strong>r begeleiding van <strong>de</strong>skundige natuurgidsen kunnen alle gra<strong>de</strong>n van het lager on<strong>de</strong>rwijs met Natuurpunt Mid<strong>de</strong>nkust(<strong>West</strong>en<strong>de</strong>, Mid<strong>de</strong>lkerke, Oosten<strong>de</strong> en Bre<strong>de</strong>ne) volgen<strong>de</strong> natuurgebie<strong>de</strong>n bezoeken:Duinen: Oosteroever (Oosten<strong>de</strong>)Kreken en pol<strong>de</strong>rs: Keignaert (Oosten<strong>de</strong>), Zwaanhoek (Oosten<strong>de</strong> - Ou<strong>de</strong>nburg) en `t Pompje (Ou<strong>de</strong>nburg)Op <strong>de</strong> website vind je ook een activiteitenkalen<strong>de</strong>r en info.Activiteitenwan<strong>de</strong>lingen, veldwerkLeermid<strong>de</strong>lenveldstudiemateriaalFaciliteitennatuurgebie<strong>de</strong>n32


Bre<strong>de</strong>neZie ook Horizon Educatief blz. 26Natuurpunt Mid<strong>de</strong>nkustDirk VanhoeckePaaphoek 20, 8450 Bre<strong>de</strong>neT 0478 39 23 23E stephane.venmans@skynet.beW www.natuurpunt.be/mid<strong>de</strong>nkustContactpersoon: Stéphane VenmansOn<strong>de</strong>r begeleiding van <strong>de</strong>skundige natuurgidsen kunnen alle gra<strong>de</strong>n van het lager on<strong>de</strong>rwijs met Natuurpunt Mid<strong>de</strong>nkust(<strong>West</strong>en<strong>de</strong>, Mid<strong>de</strong>lkerke, Oosten<strong>de</strong> en Bre<strong>de</strong>ne) volgen<strong>de</strong> natuurgebie<strong>de</strong>n bezoeken:Duinen: Paelsteenpanne (Bre<strong>de</strong>ne)Ou<strong>de</strong> duinen: d’Heye (Bre<strong>de</strong>ne)Op <strong>de</strong> website vind je ook een activiteitenkalen<strong>de</strong>r en info.Activiteitenwan<strong>de</strong>lingen, veldwerkLeermid<strong>de</strong>lenveldstudiemateriaalFaciliteitennatuurgebie<strong>de</strong>n33


De HaanGemeente De HaanLeopoldlaan 24, 8420 De HaanT 059 24 21 28E milieudienst@<strong>de</strong>haan.beW www.<strong>de</strong>haan.beContactpersoon: Kim DepreeuDe gemeentelijke milieudienst geeft informatie en advies aan scholen en organiseert activiteiten voor scholen tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>Week van <strong>de</strong> Zee. De milieudienst leent ook <strong>de</strong> provinciale veldwerkkoffers (Boreas, Flar en Flora, De Zeekoffer, Kabouterpad)uit. De koffers zijn op maat van het basison<strong>de</strong>rwijs.Meer info T 059 24 21 3ActiviteitenWeek van <strong>de</strong> Zee, milieuprojecten, wan<strong>de</strong>lingen/excursies, fietstochten, boeken van gidsenLeermid<strong>de</strong>lenveldwerkkoffer: Boreas (kleuter)veldwerkkoffer: Flar en Flora (1ste graad)veldwerkkoffer: De Zeekoffer (2<strong>de</strong> en 3<strong>de</strong> graad)brochures/fol<strong>de</strong>rsFaciliteitenbibliotheek, infoloket, website, wan<strong>de</strong>l/fietsroutes34


BlankenbergeStad BlankenbergeMilieudienst BlankenbergeJ.F. Kennedyplein 1, 8370 BlankenbergeT 050 43 57 19E milieu@blankenberge.beW www.blankenberge.beContactpersoon: Alain MengéDe ste<strong>de</strong>lijke milieudienst geeft informatie en advies aan scholen en organiseert activiteiten voor scholen tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>Week van <strong>de</strong> Zee. De milieudienst leent ook <strong>de</strong> provinciale veldwerkkoffers (Boreas, Flar en Flora, De Zeekoffer) uit. Dekoffers zijn op maat van het basison<strong>de</strong>rwijs.Meer info T 050 43 57 19ActiviteitenWeek van <strong>de</strong> Zee, milieuprojecten, wan<strong>de</strong>lingen/excursies, fietstochten, boottochtenLeermid<strong>de</strong>lenveldwerkkoffer: Boreas (kleuter)veldwerkkoffer: Flar en Flora (1ste graad)veldwerkkoffer: De Zeekoffer (2<strong>de</strong> en 3<strong>de</strong> graad)brochures/fol<strong>de</strong>rsDe boottocht met Jacqueline-Denise is betalend. Info www.<strong>de</strong>scute.beVoor <strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lingen, bezoeken Bezoekerscentrum Uitkerkse Pol<strong>de</strong>r en natuurgebiedcontacteer <strong>de</strong> vzw Natuurpunt via www.uitkerkse-pol<strong>de</strong>r.beFaciliteitenbibliotheek, infoloket, website, wan<strong>de</strong>l/fietsroutes, natuurgebie<strong>de</strong>nBezoekerscentrum Uitkerkse Pol<strong>de</strong>r, Natuurpunt vzwKuiperscheeweg 20, 8370 Uitkerke-BlankenbergeT 050 42 90 40E uitkerksepol<strong>de</strong>r@natuurpunt.beW www.uitkerkse-pol<strong>de</strong>r.beContactpersoon: Bob Van<strong>de</strong>ndriesscheAan <strong>de</strong> rand van <strong>de</strong> Uitkerkse Pol<strong>de</strong>r bevindt zich het bezoekerscentrum Uitkerkse Pol<strong>de</strong>r van Natuurpunt vzw.het bezoekerscentrum vormt <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ale uitvalsbasis voor ie<strong>de</strong>reen die <strong>de</strong> uitgestrekte pol<strong>de</strong>r wilt bezoeken. Er is eenaanbod voor gezinnen, groepen en scholen. Het bezoekerscentrum is vrij toegankelijk tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> openingsuren (woensdag,don<strong>de</strong>rdag, zaterdag, zondag, telkens van 13u30 tot 17u30) of op aanvraag voor of na een gelei<strong>de</strong> wan<strong>de</strong>ling.Voor <strong>de</strong> wan<strong>de</strong>lingen, contacteer T 050 42 90 40 of via www.uitkerkse-pol<strong>de</strong>r.beActiviteitenwan<strong>de</strong>lingen/excursies, cursussen en vorming, tentoonstelling, boekenvan gidsenLeermid<strong>de</strong>lenpublicaties, brochures, spel, cd-rom, dvd, vi<strong>de</strong>o, koffer, rugzak, lesbun<strong>de</strong>l,werkmap. Voorgaan<strong>de</strong> leermid<strong>de</strong>len richten zich op typische aspectenvan <strong>de</strong> pol<strong>de</strong>r zoals wei<strong>de</strong>vogels en ganzen.Faciliteitenbibliotheek, leslokaal, infoloket, website, wan<strong>de</strong>l/fietsroutes, natuurgebied35


BlankenbergeDe Scute vzwBevrijdingsplein 15, 8370 BlankenbergeT 050 42 78 68E info@<strong>de</strong>scute.beW www.<strong>de</strong>scute.beContactpersoon: Peter SabbeDe vzw De Scute is een maritieme erfgoedvereniging die historische schepen herbouwt. Ze zet zich speciaal in voor<strong>de</strong> herwaar<strong>de</strong>ring van het vissersverle<strong>de</strong>n van Blankenberge. Zo bouw<strong>de</strong> een groep vrijwilligers een replica van <strong>de</strong>legendarische Blankenbergse schuit, een platbo<strong>de</strong>m die van <strong>de</strong> 17e tot <strong>de</strong> 19e eeuw door Blankenbergse vissers werdgebruikt.De vzw De Scute heeft ook een boeiend museum over dit maritiem erfgoed. - Meer info 050 42 78 68Activiteitenboottochten, rondleiding op <strong>de</strong> Scutewerf, gidsbeurten, vaarten tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Week van <strong>de</strong> ZeeLeermid<strong>de</strong>lenmuseum, boten in aanbouwFaciliteitenwerf, museumDe activiteiten zijn voor leerlingen van <strong>de</strong> 3<strong>de</strong> graad.“STORMS” Belgium Pier BlankenbergeZeedijk 261, 8370 BlankenbergeT 050 43 37 50E events@belgiumpier.beW www.storms.eu“STORMS” confronteert je met één van <strong>de</strong> meest gewelddadige en gevaarlijkste krachten van <strong>de</strong> natuur… Indrukwekken<strong>de</strong>simulaties, speciale effecten, projecties en boeien<strong>de</strong> informatie brengen je oog in oog met gena<strong>de</strong>loze superstormen,tornado’s en orkanen… Van hun ontstaan tot <strong>de</strong> gevolgen voor omgeving en ecosysteem.“STORMS”, een a<strong>de</strong>mbenemend avontuur op <strong>zee</strong>!Activiteitenbegelei<strong>de</strong> bezoekenleeftijd (3<strong>de</strong> leerjaar tot en met 2<strong>de</strong> mid<strong>de</strong>lbaar)Leermid<strong>de</strong>lenbun<strong>de</strong>l met lespakket en meteo quiz, fol<strong>de</strong>rs, brochuresFaciliteiteninteractieve tentoonstelling, cinema zaal, event accomodatie, brasserie, terras, picknickruimte36


BlankenbergeSEA LIFE CENTERKoning Albert I-laan 116, 8370 BlankenbergeT 050 42 43 00E slcblank@merlinentertainments.bizW www.sealife.beSEA LIFE Center Blankenberge brengt je in contact met <strong>de</strong> vele fascineren<strong>de</strong> dieren die in <strong>de</strong> <strong>zee</strong> leven. Ont<strong>de</strong>k ook onzeinteractieve ervaring voor alle leeftij<strong>de</strong>n: <strong>de</strong> mysteries en won<strong>de</strong>ren van <strong>de</strong> Noord<strong>zee</strong>.In het Seal Rescue Centre wor<strong>de</strong>n zieke <strong>zee</strong>hon<strong>de</strong>n verzorgd en zo vlug mogelijk terug in hun natuurlijke omgevinggebracht.Meer info T 050 42 43 00Activiteitenbegelei<strong>de</strong> bezoeken voor alle gra<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> lagere school, opvangcentrum <strong>zee</strong>hon<strong>de</strong>n, animatiesLeermid<strong>de</strong>lenlespakket, website, poster, publicaties, fol<strong>de</strong>r/brochure, panelenFaciliteitenthemapark, aquaria, infoloket, website, interactieve tentoonstellingsruimte, cafetaria, speeltuin, terras (enkel open bijmooi weer)37


Brugge - ZeebruggeStad BruggeGroendienstBuiten <strong>de</strong> Sme<strong>de</strong>npoort 2, 8000 BruggeT 050 32 90 11E yan.verschueren@brugge.be - natuur@brugge.beW www.brugge.beContactpersoon: Yan VerschuerenDe ste<strong>de</strong>lijke groendienst geeft informatie en advies aan scholen en organiseert activiteiten voor scholen tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>Week van <strong>de</strong> Zee en daarbuiten. De groendienst leent ook <strong>de</strong> provinciale veldwerkkoffers (Boreas, Flar en Flora, DeZeekoffer) uit. De koffers zijn op maat van het basison<strong>de</strong>rwijs.Daarnaast organiseert <strong>de</strong> groendienst ook strand- en duinon<strong>de</strong>rzoek. Zo wor<strong>de</strong>n er dierenpaspoorten gemaakt van<strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> soorten organismen die tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> activiteit in aquaria wor<strong>de</strong>n gezet, of van dieren en wieren in hetaanspoelselmateriaal van <strong>de</strong> vloedlijn. Er wordt gekruid en <strong>de</strong>ze vondsten gaan <strong>naar</strong> <strong>de</strong> labotent voor ver<strong>de</strong>r on<strong>de</strong>rzoek.Ook een schelpenspel en windoefeningen staan op het programma.Meer info T 050 32 90 18ActiviteitenWeek van <strong>de</strong> Zee, veldwerk, milieuprojecten, wan<strong>de</strong>lingen/excursies, fietstochten, tentoonstelling, boeken van gidsenLeermid<strong>de</strong>lenveldwerkkoffer: Boreas (kleuter)veldwerkkoffer: Flar en Flora (1ste graad)veldwerkkoffer: De Zeekoffer (2<strong>de</strong> en 3<strong>de</strong> graad)brochures/fol<strong>de</strong>rs, koffers/rugzak, lesmappen, veldstudiemateriaal, spelen, postersFaciliteiteninfoloket, website, bibliotheek, labo , leslokaal, wan<strong>de</strong>l/fietsroutes, natuurgebie<strong>de</strong>nZeebrugge HavenrondvaartenInscheping: Tijdokstraat – 8380 ZeebruggePostadres: Langestraat 122 – 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 70 62 94E info@havenrondvaarten.beW www.havenrondvaarten.beScheep in en bezoek een wereldhaven in volle actie! Snuif <strong>de</strong> <strong>zee</strong>lucht en zet al je zintuigen aan het werk. Ankerplaatsvan vrachtgiganten, ferries, cruiseschepen, vissersboten, sleepboten, luxe jachten… op nauwelijks enkele passen vanelkaar. In volle actie! On<strong>de</strong>rweg ontmoeten we <strong>de</strong> Belgische marinebasis, <strong>de</strong> gasterminal en <strong>de</strong> windturbines op <strong>de</strong>strekdam. Het sterneneiland (met zijn duizen<strong>de</strong>n <strong>zee</strong>vogels) en één van <strong>de</strong> grootste sluizen ter wereld krijg je er sowiesobij! Voorafgaan<strong>de</strong>lijk aan <strong>de</strong> boottocht kan je een kaaiwan<strong>de</strong>ling of een rondrit met <strong>de</strong> bus door <strong>de</strong> binnenhavenboeken on<strong>de</strong>r leiding van een gids. Een uiterst geschikte locatie om met jongeren explorerend inzicht te verwerven in <strong>de</strong>structuur van een <strong>zee</strong>haven, en dit zowel aan wal als aan boord.Speciaal voor scholen bestaan er verschillen<strong>de</strong> educatieve pakketten. Picknick aan boord is mogelijk bij minimum afnamevan één consumptie per persoon. De kapitein behoudt zich het recht voor om <strong>de</strong> vaarroute aan te passen.Activiteitenhavenrondvaart 75 minutenLeermid<strong>de</strong>lenschip capaciteit 150 personen, gidsFaciliteitenvi<strong>de</strong>o, brochure/fol<strong>de</strong>r, educatief pakket38


Brugge - ZeebruggeSeafrontVismijnstraat 7, 8380 ZeebruggeT 050 55 14 15E info@seafront.beW www.seafront.beContactpersoon: Ilse Van HeeIn Seafront ont<strong>de</strong>k je alle geheimen van <strong>de</strong> <strong>zee</strong> en proef je <strong>de</strong> rijke visserijgeschie<strong>de</strong>nis.Je vindt er een schat aan informatie over <strong>de</strong> evolutie van <strong>de</strong> haven,<strong>de</strong> visserij, het ontstaan van <strong>de</strong> Noord<strong>zee</strong>, … Ga mee op ont<strong>de</strong>kkingstocht enleer hoe <strong>de</strong> haven stilaan vorm krijgt. De veilmeester met zijn typische roepbrengt je terug <strong>naar</strong> lang vervlogen tij<strong>de</strong>n en laat je proeven van het ruwe vissersleven.Tenslotte bezoek je nog het voormalig lichtschip <strong>West</strong>-Hin<strong>de</strong>r alsookhet para<strong>de</strong>paardje van Seafront: een echte Russische on<strong>de</strong>r<strong>zee</strong>ër.Meer info T 050 55 14 15Activiteitenbegelei<strong>de</strong> bezoeken en workshops voor alle gra<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> lagere schoolLeermid<strong>de</strong>lenlespakket, website, film, fol<strong>de</strong>r/brochure, werkblaadjesFaciliteitenleslokaal, Russische duikboot, lichtschip, tentoonstelling, cafetaria, picknickruimte,wan<strong>de</strong>lpromena<strong>de</strong>39


Knokke-HeistGemeente Knokke-HeistAlfred Verweeplein 1, 8300 Knokke-HeistT 050 630 198E milieu@knokke-heist.beW www.knokke-heist.beContactpersoon: Siska WillemsDe milieudienst van Knokke-Heist geeft informatie en advies over natuureducatie aan scholen en organiseert activiteitenvoor scholen tij<strong>de</strong>ns Week van <strong>de</strong> Zee. Daar kunnen ook <strong>de</strong> provinciale veldwerkkoffers (Boreas, Flar en Flora, DeZeekoffer, landschapskoffer,…) van <strong>de</strong> dienst NME wor<strong>de</strong>n verkregen. De koffers zijn ontworpen voor het basison<strong>de</strong>rwijs.Meer info T 050 63 01 98ActiviteitenWeek van <strong>de</strong> Zee, veldwerk, milieuprojecten, wan<strong>de</strong>lingen/excursies, fietstochten, boeken van gidsenLeermid<strong>de</strong>lenveldwerkkoffer: Boreas (kleuter)veldwerkkoffer: Flar en Flora (1ste graad)veldwerkkoffer: De Zeekoffer (2<strong>de</strong> en 3<strong>de</strong> graad)brochures/fol<strong>de</strong>rs, koffers/rugzak, lesmappen, veldstudiemateriaal, postersFaciliteiteninfoloket, website, bibliotheek, cafetaria, wan<strong>de</strong>l/fietsroutesNatuurpunt af<strong>de</strong>ling Knokke-HeistGraaf d’Ursellaan 14 ver. 3, 8301 Knokke-HeistT 050 51 91 01E patrick.<strong>de</strong>maecker@scarlet.beW www.natuurpuntknokke-heist.beContactpersoon: Patrick DemaeckerOn<strong>de</strong>r <strong>de</strong> begeleiding van <strong>de</strong>skundige natuurgidsen van <strong>de</strong> Natuurpuntaf<strong>de</strong>lingga je op ont<strong>de</strong>kking in het natuurgebied zelf. De natuurgids laat je kennismaken met <strong>de</strong> diversiteit van <strong>de</strong> natuur en <strong>de</strong> diverse biotopen in al hun aspecten.Het volledige ecosysteem van het natuurgebied en <strong>de</strong> interactie tussen<strong>de</strong> diverse organismen wordt toegelicht. Een openbaring van een ongeken<strong>de</strong>wereld, waarbij ont<strong>de</strong>kking, verwon<strong>de</strong>ring en respect voor <strong>de</strong> natuur centraalstaan.Op <strong>de</strong> af<strong>de</strong>lingswebsite vind je ruimere informatie over <strong>de</strong> diverse natuurgebie<strong>de</strong>n.Contacteer ons via onze website of telefoneer na 19u00.1. het Vlaams natuurreservaat ‘<strong>de</strong> Zwinduinen’2. het Vlaams strandreservaat ‘<strong>de</strong> Baai van Heist’3. <strong>de</strong> strandvlakte en Baai van <strong>de</strong> Zwinmonding, Kievittepol<strong>de</strong>r en Cadzanduintjes4. Het binnenduinrandgebied van Knokke-Heist: <strong>de</strong> Korte duinen, <strong>de</strong> Hazegraspol<strong>de</strong>rsen <strong>de</strong> Kalfduinen,in het voor- of najaar eventueel in combinatiemet het Blinckaertduinbos.5. het strand van Heist, of Duinbergen of Het Zoute met eventueel bezoek aaneen strandhoofd (enkel bij laag tij) of bij geschikt tij met krui<strong>de</strong>monstratieen kennismaking met diverse <strong>zee</strong>organismen en vissoorten die in hetstrandmilieu voorkomen.6. het duingebied ‘Park 58’: I<strong>de</strong>aal om te combineren met stran<strong>de</strong>xcursie ophet strand van Duinbergen (zie 5).40


Knokke-Heist7. <strong>de</strong> duinen van het Directeur Generaal Willemspark: I<strong>de</strong>aal om te combineren met stran<strong>de</strong>xcursie op het strand vanHeist (zie 5).8. het natuurreservaat ‘St-Donaaspol<strong>de</strong>r’9. het natuurreservaat ‘’t Voorland’ bij Nummer Eén – Hoofdplaat in Ne<strong>de</strong>rland10. het natuurgebied ‘Het Zwin’Activiteiteneducatieve gelei<strong>de</strong> natuurwan<strong>de</strong>lingen op aanvraag.Leermid<strong>de</strong>lenveldstudiemateriaal, krui<strong>de</strong>monstratie (enkel bij geschikt weer en tij).Faciliteitendiverse natuurgebie<strong>de</strong>n met <strong>zee</strong>r uiteenlopen<strong>de</strong> biotopen, website met formulier voor aanvraag van uw begelei<strong>de</strong>natuurwan<strong>de</strong>ling.Sincfala, Museum van <strong>de</strong> ZwinstreekPannenstraat 140, 8300 Knokke-HeistT 050 53 07 30E sincfala@knokke-heist.beW www.sincfala.beContactpersoon: Estelle Slegers - ErfgoedcoördinatriceSincfala, Museum van <strong>de</strong> Zwinstreek biedt voor scholen uit het basison<strong>de</strong>rwijseen unieke ont<strong>de</strong>kkingstocht doorheen het leven van <strong>de</strong> vissers en hun familiesaan <strong>de</strong> hand van opdrachten in het Oud Schoolgebouw. Een jongen uit eenvissersgezin groeit op en wordt zelf visser: hoe was hun leven als kind, hoegingen ze <strong>naar</strong> school, hoe groei<strong>de</strong>n ze op, waarom gingen ze op <strong>zee</strong>, hoe washet leven aan boord van een vissersschip, wat <strong>de</strong><strong>de</strong>n ze om zich teontspannen... De ontvangst gebeurt in een echt oud <strong>klas</strong>lokaal, <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>renkle<strong>de</strong>n zich in <strong>de</strong> tijd van toen en krijgen een lapnaam. Daarna volgt <strong>de</strong>ont<strong>de</strong>kking in het museum.Museum Sincfala is een museum van regionaal belang dat ingaat op <strong>de</strong>geschie<strong>de</strong>nis van <strong>de</strong> Zwinstreek (multimediaal bezoekerscentrum) en het levenaan boord en aan wal van vissers en hun families (heem- en volkskundige presentatie).Naast <strong>de</strong>ze vaste presentaties organiseert het museum drie maal perjaar wisseltentoonstellingen over regionale en lokale thema’s.Leerkrachten kunnen op <strong>de</strong> website van <strong>de</strong> Zwinstreek (www.zwinstreek.eu)uitgebrei<strong>de</strong> informatie over <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis van <strong>de</strong> Zwinstreek, zowel in woord,in beeld en in data: teksten over <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis, een databank met historischegebeurtenissen, een beeldbank, mogelijkheid tot zoeken in tijdschriften vanheemkundige kringen. Ver<strong>de</strong>r is er een uitgebrei<strong>de</strong> bibliotheek waar opzoekingwerkkan wor<strong>de</strong>n verricht.Uitgebreid aanbod voor <strong>de</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> kleuter<strong>klas</strong> en alle leerjaren van het basison<strong>de</strong>rwijs.Activiteitententoonstellingen, rondleidingen, gidsen, ‘ont<strong>de</strong>k het museum met <strong>de</strong> vissersFonske als gids’Leermid<strong>de</strong>lendoe- en <strong>de</strong>nkopdrachtenFaciliteitenmuseum, website, bibliotheek41


Knokke-HeistZwin NatuurcentrumGraaf Léon Lippensdreef 8, 8300 Knokke-HeistT 050 60 70 86E info@zwin.beW www.zwin.beContactpersoon : Kris StruyfAlle gra<strong>de</strong>nHet Zwin Natuurcentrum ligt mid<strong>de</strong>n in het grootste natuurgebied van <strong>de</strong> Oostkust. Gelegenop <strong>de</strong> grens tussen Vlaan<strong>de</strong>ren en Ne<strong>de</strong>rland, vlakbij <strong>de</strong> monding van <strong>de</strong> <strong>West</strong>erschel<strong>de</strong>. DeZwinvlakte is het belangrijkste slikken- en schorrengebied in België. Door <strong>de</strong> permanente invloedvan het <strong>zee</strong>water groeien er gespecialiseer<strong>de</strong> planten. In <strong>de</strong> sliblagen leven ontelbaar veelwormen, schelpdieren en an<strong>de</strong>re ongewervel<strong>de</strong>n die een rijk ge<strong>de</strong>kte tafel vormen voor <strong>de</strong> veleduizen<strong>de</strong>n vogels die komen rusten en eten.Vertrekkend van <strong>de</strong> parking kan men in het natuurpark en <strong>de</strong> Zwinvlakte wan<strong>de</strong>len of <strong>de</strong> Zwinbosjes,<strong>de</strong> duinen en het strand gaan ont<strong>de</strong>kken. Het Zwin heeft een uitgebreid aanbod vanthemawan<strong>de</strong>lingen en workshops voor verschillen<strong>de</strong> doelgroepen. Daarvoor moet je voorafreserveren.Het Zwin Natuurcentrum staat <strong>de</strong> komen<strong>de</strong> jaren voor grote uitdagingen. Samen met hetAgentschap voor Natuur en Bos plant <strong>de</strong> <strong>Provincie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren natuurherstelwerken inhet natuurpark en <strong>de</strong> zwinvlakte. Er komt een nieuw bezoekerscentrum met een permanentetentoonstelling. Het centrum coördineert alle educatieve activiteiten, maar is ook onthaalpoortvoor <strong>de</strong> Zwinstreek. Omwille van <strong>de</strong> werken, ten gevolge van <strong>de</strong>ze toekomstplannen, wordt vanafhet schooljaar 2012-2013 een voor<strong>de</strong>eltarief voor scholen voorzien, want het natuurpark blijftvoor groepen on<strong>de</strong>r begeleiding zoveel als mogelijk toegankelijk, ook tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> werken. Vanaf1 september 2012 bedraagt <strong>de</strong> toegang voor scholen: 1,- euro per leerling, begelei<strong>de</strong>rs zijn gratis.Wanneer u een schoolbezoek plant, vragen wij dan ook uitdrukkelijk dit steeds vooraf aan tevragen. Zo kunnen we u met <strong>de</strong> meest actuele stand van zaken informeren hoe het bezoek bestverloopt. De verschillen<strong>de</strong> modules, ontwikkeld voor scholen, blijven steeds beschikbaar. Meeractuele informatie hieromtrent kunt u steeds raadplegen op <strong>de</strong> website www.zwin.beAangebo<strong>de</strong>n modules voor scholen basison<strong>de</strong>rwijsKleuters:Oskaar <strong>de</strong> ooievaar, Wiet wil een mooie zwinvogel zijn!1ste graad:Heksen<strong>zee</strong><strong>klas</strong>, Op ont<strong>de</strong>kking met <strong>de</strong> biobelletax, Zintuigenwan<strong>de</strong>ling, Wiet wil een mooiezwinvogel zijn!2<strong>de</strong> graad:Micro Macro in het veldlabo, Heksen<strong>zee</strong><strong>klas</strong>, Zintuigenwan<strong>de</strong>ling, Ornithologen in spé!3<strong>de</strong> graad:Naar het insectenhotel, Micro Macro in het veldlabo, Nesten en nestkastjes, Op muziek van <strong>de</strong>natuur, Ornithologen in spé, Op stap met <strong>de</strong> zwingids!Voor meer uitgebrei<strong>de</strong> informatie over elk van <strong>de</strong>ze modules verwijzen we graag <strong>naar</strong> <strong>de</strong>website www.west-vlaan<strong>de</strong>ren.be/bezoekerscentra . Voor een prijsofferte van gids en toegangvragen we u telefonisch contact op te nemen met het onthaal, omdat er voor <strong>de</strong> overgangsperio<strong>de</strong>speciale voor<strong>de</strong>eltarieven wor<strong>de</strong>n voorzien.Activiteitencampagne/project, evenement, excursie/wan<strong>de</strong>ling, infoloket/advies, rondleiding/gids, tentoonstelling,veldwerk/workshops, vorming/cursus, studiedag op maat, websiteLeermid<strong>de</strong>lenwebsite educatie, koffer/rugzak, publicatie/fol<strong>de</strong>r/brochure, E-zineFaciliteitenwan<strong>de</strong>lroute, natuurgebied, cafetaria (enkel op afspraak), labo42


4.3. ProjectenMilieuzorg Op School (MOS)<strong>Provincie</strong>huis BoeverbosKoning Leopold III-laan 41, 8200 Sint-AndriesE mos@west-vlaan<strong>de</strong>ren.beW www.milieuzorgopschool.be en www.west-vlaan<strong>de</strong>ren.be/MOSMOS-begeleiding <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren:Donald Dupon, T 050 40 32 66 donald.dupon@west-vlaan<strong>de</strong>ren.beJoke Oosterlijnck, T 050 40 33 80 joke.oosterlijnck@west-vlaan<strong>de</strong>ren.beMOS (Milieuzorg Op School) is een milieuzorgproject van kleuter- tot secundaire school. MOS beoogt vooral milieuwinstén educatieve winst en werkt rond vijf thema’s: afvalpreventie, water, energie, mobiliteit en natuur op school. Milieuzorg,het stimuleren van milieuvrien<strong>de</strong>lijke attitu<strong>de</strong>s en aandacht voor duurzame ontwikkeling is immers een on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van<strong>de</strong> pedagogische opdracht van elke school.Scholen die willen instappen, on<strong>de</strong>rtekenen eerst <strong>de</strong> milieubeleidsverklaring en kunnen vanaf dan rekenen op heel waton<strong>de</strong>rsteuning: gratis themabun<strong>de</strong>ls en leermid<strong>de</strong>len, begeleiding, trefdagen en nascholingen, gratis vervoer met bus oftram, een digitale nieuwsbrief, …Gratis begeleidingDe MOS-begelei<strong>de</strong>r komt MOS toelichten en bezorgt info en educatief materiaal, on<strong>de</strong>rsteunt <strong>de</strong> milieuwerking op hetritme van <strong>de</strong> school met raad en daad, brengt scholen met elkaar in contact, stimuleert <strong>de</strong> uitwisseling van goe<strong>de</strong> praktijkvoorbeel<strong>de</strong>nen samenwerking met an<strong>de</strong>re scholen, verenigingen en lokale overhe<strong>de</strong>n.Als erkenning van het gelever<strong>de</strong> werk kan <strong>de</strong> school drie opeenvolgen<strong>de</strong> MOS-logo’s verdienen.Leermid<strong>de</strong>lenhandleiding om te starten met MOS, lesmap per MOS-thema (afvalpreventie, water, energie, mobiliteit en natuur opschool).FaciliteitenMOS-Poppelepees, MOSterd is het MOS-tijdschrift, digiMOS is <strong>de</strong> digitale nieuwsbrief, websiteActiviteitenvormingen (Inschrijven via website www.west-vlaan<strong>de</strong>ren.be/mos).Actie Diamant: bewuster met schoolgerief omgaan.Dikke Truiendag (woensdag 20 februari 2013)Walk for water (vrijdag 22 maart 2013): “The World Walks for Water” is een mondiaal evenement rond drinkbaar waterén afvoer van vuil water.43


SAIL4CHILDRENBenedictijnenstraat 28, 8310 AssebroekT 0472 2720 40E tama.moana@gmail.comW www.tama-moana.beContactpersoon: Ongenae NoëlSail4children is een organisatie die via <strong>de</strong> zeilsport veran<strong>de</strong>ringsprocessen voor jongeren op gang wil brengen. Dezeveran<strong>de</strong>ringsprocessen situeren zich zowel op fysiek, psychisch als op relationeel vlak.Om dit te bewerkstellingen wer<strong>de</strong>n diverse trainingsprogramma’s ontwikkeld: psychomotorische en sensomotorischeprogramma’s, sociale vaardigheidstraining en problem solving training.De vaartochten gaan door op <strong>zee</strong> of op rustige binnenwateren.Maximum aantal <strong>de</strong>elnemers: 8 + 6Er wordt gevaren vanuit Nieuwpoort, Blankenberge en ZeebruggeVoor kleuter en alle gra<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> lagere schoolActiviteitboottocht, vorming, cursus, studiedag, divers trainingsprogramma’sFaciliteiten2 zeilcatamaransWeek van <strong>de</strong> Zee – Goe<strong>de</strong> VisdagSteunpunt Natuur- en Milieueducatie KustClau<strong>de</strong> Willaert, Provinciaal Ankerpunt Kust:Wan<strong>de</strong>laarkaai 7, 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 34 01 64E clau<strong>de</strong>.willlaert@west-vlaan<strong>de</strong>ren.beDe Week van <strong>de</strong> Zee is <strong>de</strong> aandachtsweek waarbij het ont<strong>de</strong>kken, beleven enleren kennen van <strong>zee</strong>, strand en duinen centraal staat. Elk jaar wordt het basison<strong>de</strong>rwijsin elke kustgemeente een <strong>zee</strong>r uitgebreid en gevarieerd programmaaangebo<strong>de</strong>n tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> laatste week van april en <strong>de</strong> eerste week van mei.De Week van <strong>de</strong> Zee legt het accent op veldwerk en daarbij spelen <strong>de</strong> zintuigeneen voorname rol. Naar aanleiding van <strong>de</strong> jaarthema’s wer<strong>de</strong>n verschillen<strong>de</strong>lespakketten gemaakt.Sinds 2005 organiseert <strong>de</strong> Week van <strong>de</strong> Zee ook <strong>de</strong> Goe<strong>de</strong> Visdag: op <strong>de</strong> eerstevrijdag van <strong>de</strong> Week van <strong>de</strong> Zee vragen we <strong>de</strong> scholen en kantines om opdie dag duurzame vis op <strong>de</strong> schoolmenu te zetten. Vraag gratis <strong>de</strong> Zeeyoti (1egraad) of het Goe<strong>de</strong> Visspel (2e en 3e graad) aan voor je hele <strong>klas</strong> als je <strong>de</strong>elneemtaan “Goe<strong>de</strong> Vis”. Maak je een spandoek voor duurzame vis en stuur jedie op samen met een foto van je <strong>klas</strong>, dan bezorgen we jullie een mooie verrassing.Activiteitencursus Zeeanimator, vormingen voor leerkrachtenLeermid<strong>de</strong>lenbrochures/fol<strong>de</strong>rs, koffers/rugzak, lesmappen, veldstudiemateriaal, posters,lespakketten, programma Week van <strong>de</strong> Zee, Goe<strong>de</strong> VisdagFaciliteitenwww.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.be44


4.4 Thematisch werkenDe Week van <strong>de</strong> Zee kiest om <strong>de</strong> twee jaar een nieuw thema. Uitgaand van veldwerk werd het telkens een zintuig.Gezicht, gehoor, voelen en smaak kwamen al aan bod. Voor elk thema werd educatief materiaal aangemaakt of wer<strong>de</strong>nbestaan<strong>de</strong> pakketten aangepast.Als je <strong>de</strong>ze thema’s in je lessen inpast, vind je hier alvast heel wat i<strong>de</strong>eën om <strong>naar</strong> <strong>zee</strong> te trekken. Aangezien <strong>de</strong> kustgemeenten,bezoekerscentra en educatieve centra <strong>de</strong>ze thema’s mee vorm gaven, vind je zowat overal mogelijkhe<strong>de</strong>n omermee te werken.De * duidt aan dat je <strong>de</strong> brochure of het boekje kan bestellen via het bestelformulier achteraan.Het spreekt voor zich dat er nog tal van an<strong>de</strong>re thema’s zijn. Die zijn niet ver<strong>de</strong>r gerubriceerd, maar je vindt een aanzeton<strong>de</strong>r ‘3.5 Belangrijke sites‘ en ‘5. Didactisch materiaal’.4.4.1 ‘GEHOOR’: ‘Wat zegt je <strong>de</strong> <strong>zee</strong>?’Wat zegt je <strong>de</strong> <strong>zee</strong>? *Het thema ‘horen’ ging on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> vlag ‘Wat zegt je <strong>de</strong> <strong>zee</strong>?’ Centraal stond het boekje van Geert De Kockere en JohanDevrome met <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> titel. Het boekje brengt het verhaal van Juttekind. Na het verhaal vind je een aantal veldwerkopdrachten.De gelui<strong>de</strong>n van <strong>zee</strong>, strand en duinen herkennen en beleven.CD: Wat zegt je <strong>de</strong> <strong>zee</strong>? *Liedjes per graad en een klankenpad met leidraad.In <strong>de</strong> <strong>zee</strong> woont <strong>de</strong> maan *Poëzie en <strong>zee</strong>kunst voor jonge snaken.Een dauwtrip voor vroege vogels!Een wan<strong>de</strong>ling vroeg in <strong>de</strong> ochtend in het duinreservaat <strong>de</strong> Fonteintjes te Zeebrugge/Blankenberge. Het vogelkoor ophaar best. Luisteren <strong>naar</strong> <strong>de</strong> natuur.(contact: Groendienst stad Brugge)Duinpoëziepad *Gezellig kuieren met poëzie in <strong>de</strong> duinen.Voor dag en dauw, vroege vogelsEen vroege ont<strong>de</strong>kkingstocht langs <strong>zee</strong>, strand en duinen. Luisteren <strong>naar</strong> <strong>de</strong> natuur, gericht waarnemen.Het kan in volgen<strong>de</strong> gebie<strong>de</strong>n: Waran<strong>de</strong>duinen (Mid<strong>de</strong>lkerke) – Paelsteenpanne (Bre<strong>de</strong>ne) – Zandpanne (De Haan) – <strong>de</strong>Fonteintjes (Blankenberge)(contact: Horizon Educatief vzw)De <strong>zee</strong>meermin verteltDe <strong>zee</strong>meermin komt aan land en vertelt haar verhalen over <strong>de</strong> <strong>zee</strong>. Samen met <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren maakt ze <strong>zee</strong>diertjes.Agnes Verleye, Balgershoekstraat 130, 8750 Wingene, T 051 48 78 64.45


4.4.2 ‘ZICHT’: ‘Wat zie je aan <strong>zee</strong>?’Wat zie je aan <strong>zee</strong>? *Een werkmap voor <strong>de</strong> <strong>klas</strong> met 52 foto’s van <strong>de</strong> <strong>zee</strong>,De brochure geeft een inleiding op natuurbeel<strong>de</strong>n van kin<strong>de</strong>ren. Hoe zien kin<strong>de</strong>ren <strong>de</strong> natuur en hoe ervaren zij <strong>de</strong> natuur?Aan <strong>de</strong> hand van foto’s en opdrachten krijgt men meer zicht op natuur en milieu aan <strong>zee</strong>.Posters Wat zie je aan <strong>zee</strong>? *Naar aanleiding van <strong>de</strong> bun<strong>de</strong>l ‘Wat zie je aan <strong>zee</strong>?’ wer<strong>de</strong>n 10 posters gemaakt op A2 formaat. Negen zijn <strong>de</strong> uitvergrotingvan een foto uit het pakket, één is een mozaïek van 32 foto’s. Als smaakmaker, introductie en ter on<strong>de</strong>rsteuning bijhet werken rond natuurbeel<strong>de</strong>n van kin<strong>de</strong>ren of gewoon over <strong>de</strong> <strong>zee</strong>.James&co *<strong>Met</strong> schil<strong>de</strong>rshoed, verfkwast en palet … Kin<strong>de</strong>ren <strong>de</strong> <strong>zee</strong> laten schil<strong>de</strong>ren, hoe doe je dat?Ornithologen in het ZwinLeren werken met een verrekijker, zicht krijgen op <strong>de</strong> veel soorten vogels of enkele typische vogelsoorten leren herkennenen hoe ze leven. Dat is <strong>de</strong> praktische kant, maar er is ook een ‘safari-kant’: speuren, opsporen, sluipen, stil zijn, nietbewegen en in het vizier krijgen … a<strong>de</strong>mloos.(contact: Zwin Natuurcentrum)VeldlaboKennismaken met het rijke bo<strong>de</strong>mleven in het Zwin. Gekleed en uitgerust als echte veldon<strong>de</strong>rzoekers trekken leerlingenhet reservaat in. In <strong>de</strong> kreekjes, slikken en schorren verzamelen ze allerlei om het daarna in het veldstation te bestu<strong>de</strong>ren.Het avontuur in <strong>de</strong> schorre en <strong>de</strong> openbaring van het won<strong>de</strong>rlijke minuscule leven.(contact: Zwin Natuurcentrum)Strandlabo en schelpenspelDe kin<strong>de</strong>ren verzamelen allerlei <strong>zee</strong>organismen en aanspoelsels. In het strandlabo kunnen ze met loepen en microscopenwor<strong>de</strong>n bekeken.(contact: groendienst stad Brugge)Simon <strong>de</strong> strandjutterAanspoelsels verzamelen op het strand en <strong>de</strong> vondsten met een binoculair in <strong>de</strong>tail bekijken, beschrijven en tekenen.(contact: Horizon Educatief vzw)On<strong>de</strong>r <strong>de</strong> spiegel van <strong>de</strong> SpuikomDe Spuikom is een plas vol leven, echt een kijkje waard. On<strong>de</strong>rzoeken wat er in het zoute water leeft.(contact: Horizon Educatief vzw)46


4.4.3 ‘SMAAK’: ‘De <strong>zee</strong> smaakt <strong>naar</strong> meer.’De <strong>zee</strong> smaakt <strong>naar</strong> meer … garnaaltjesKnokke-Heist maakte een pakket over <strong>de</strong> garnaal, een streekproduct. Het verhaal van <strong>de</strong> garnaal aan <strong>de</strong> hand van eengroot vertelboek.(contact: dienst leefmilieu Knokke-Heist)<strong>Met</strong> kleutergenot rond <strong>de</strong> mosselpotKoksmutsen op en schorten aan!Na het waarnemen van alle boodschappen in <strong>de</strong> grote boodschappenmand, steken we <strong>de</strong> han<strong>de</strong>n uit <strong>de</strong> mouwen enmaken een lekker mosselpotje klaar.Groenten schoonmaken, mosseltjes wassen, alles in <strong>de</strong> kookpot… we doen het allemaal zelf. We snuiven <strong>de</strong> mosselgeurop en … wie durft proeven?(contact: dienst milieu De Panne)MosselfestijnMosselen kennen we wel van op ons bord….maar waar komen ze vandaan, waar groeien ze?Wie lust ze rauw, <strong>de</strong>nk maar aan <strong>de</strong> <strong>zee</strong>vogels? En wie is ‘Jan <strong>de</strong> Mosselman’?Wil je antwoor<strong>de</strong>n vin<strong>de</strong>n op <strong>de</strong>ze vragen, dan kan je inschrijven op <strong>de</strong>ze gevarieer<strong>de</strong> en boeien<strong>de</strong> workshop uit drie<strong>de</strong>len:Buitenactiviteit aan <strong>zee</strong> – aanleren van mossellied – culinaire activiteit.(contact: Kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij Nieuwpoort)Krui<strong>de</strong>n<strong>de</strong>sserts<strong>Met</strong> krui<strong>de</strong>n uit <strong>de</strong> duinen <strong>de</strong>sserts maken samen met <strong>de</strong> krui<strong>de</strong>nfee.(contact: Duinenhuis Koksij<strong>de</strong> en Kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij Nieuwpoort)Op zoek <strong>naar</strong> groenten in <strong>de</strong> duinenEen natuurgids loodst je <strong>de</strong> duinen in op zoek <strong>naar</strong> <strong>de</strong> familie van onze groenten.(contact: Duinenhuis Koksij<strong>de</strong> en Kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij Nieuwpoort)Lekker-bekkenIe<strong>de</strong>re vogel eet zoals hij gebekt is. ‘Wie eet wat?’ en ‘Wie eet wie?’ en ‘Hoe?’. In het natuurreservaat <strong>de</strong> IJzermondingont<strong>de</strong>k je <strong>de</strong> oplossing.(contact: Duinenhuis Koksij<strong>de</strong> en Kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij Nieuwpoort)Koken met <strong>de</strong> duinenEen krui<strong>de</strong>nwan<strong>de</strong>ling en een kooksessie.(contact: Duinenhuis Koksij<strong>de</strong> en Kin<strong>de</strong>rboer<strong>de</strong>rij Nieuwpoort)Natuur op je bord *Speuren <strong>naar</strong> <strong>de</strong> geheime wereld van <strong>de</strong> planten in <strong>de</strong>duinen, en welke kan je gebruiken in <strong>de</strong> keuken?(contact: Horizon Educatief vzw)Giebelton, Happen <strong>naar</strong> visLeren over vissen en het berei<strong>de</strong>n van kindvrien<strong>de</strong>lijkerecepten.(contact: Horizon Educatief vzw)Tuur <strong>de</strong> garnaal, korren en kruienIn het ondiepe water leven tal van dieren die je er nooithad vermoed. De garnaalkruier helpt bij het on<strong>de</strong>rzoeken in <strong>de</strong> keuken wordt een lekker maaltje garnalen klaargemaakt.(contact: Horizon Educatief vzw)47


4.4.4 ‘VOELEN’: ‘Aan <strong>zee</strong> voelt het an<strong>de</strong>rs …’Op blote voet/lenpad*10 leuke activiteiten voor kin<strong>de</strong>ren over voelen; activiteiten voor aan <strong>zee</strong> en in <strong>de</strong> <strong>klas</strong>.4.5 Interessante websiteswww.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.beElk jaar maken <strong>de</strong> kustgemeenten een aanbod voor <strong>de</strong> scholen. Op <strong>de</strong>ze website vind je een uitgebreid overzicht van <strong>de</strong>activiteiten per gemeente. Je vindt er ook <strong>de</strong> nieuwighe<strong>de</strong>n!Maar ook over tij<strong>de</strong>lijke tentoonstellingen, cursussen, links <strong>naar</strong> wan<strong>de</strong>lingen van natuurverenigingen, interessantesites, … wordt regelmatig bericht.Je kan je ook inschrijven op <strong>de</strong> nieuwsbrief Steunpunt Kust door een mailtje <strong>naar</strong> clau<strong>de</strong>.willaert@west-vlaan<strong>de</strong>ren.bete sturen.www.vbnc<strong>de</strong>nachtegaal.beSite van het Vlaams natuur- en bezoekerscentrum De Nachtegaal in De Panne.www.iwva.beSite van het bezoekerscentrum De Doornpanne te Koksij<strong>de</strong>, Oostduinkerke.www.west-vlaan<strong>de</strong>ren.be/raversij<strong>de</strong>Site van provinciedomein Raversij<strong>de</strong> te Oosten<strong>de</strong>.www.zwin.beSite van het Zwin Natuurcentrum te Knokke-Heist.www.natuurpunt.beSite van Natuurpunt met alle links <strong>naar</strong> <strong>de</strong> plaatselijke af<strong>de</strong>lingen - natuurreservatenwww.uitkerkse-pol<strong>de</strong>r.beSite van het natuurreservaat <strong>de</strong> Uitkerkse Pol<strong>de</strong>r te Blankenberge, Uitkerke48


www.horizoneducatief.beSite van Horizon Educatief vzw, ze verzorgen tal van NME activiteiten en maken programma’s op maat, Oosten<strong>de</strong>.www.jnm.beSite van <strong>de</strong> Jeugdbond voor Natuur en Milieu. Jong en geïnteresseerd in natuur? Of benieuwd hoe jongeren <strong>de</strong> natuuraanpakken?www.strandwerkgroep.beSite van <strong>de</strong> Strandwerkgroep, gidsen en geïnteresseer<strong>de</strong>n met een hart voor alles wat met het strand en <strong>de</strong> <strong>zee</strong> te makenheeft.www.vliz.beSite van het Vlaams Instituut voor <strong>de</strong> Zee. <strong>Met</strong> allerlei informatie over <strong>de</strong> Noord<strong>zee</strong> van plankton tot walvis.www.bosengroen.beVoor meer informatie over <strong>de</strong> Vlaamse duingebie<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> kust klik door <strong>naar</strong> domeinen en <strong>de</strong> provincie <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren.www.kustweerbericht.beSite voor weersvoorspelling op maat van <strong>de</strong> <strong>West</strong>kust en <strong>de</strong> Oostkustwww.buienradar.beAls je wilt weten of het over een paar uur nog zal regenen en je misschien beter een vervangactiviteit voorziet.www.vlaamsehydrografie.begetij<strong>de</strong>ntabellen en kustweerbericht4.6 BezoekerscentraIn <strong>de</strong> gratis brochure ‘Onthaal in <strong>de</strong> <strong>West</strong>-Vlaamse natuur’ vind je alle praktische info over <strong>de</strong> bezoekerscentra in <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren. Openingsuren, websites, contacten, welke bezoekjes je kan brengen in en om het centrum, gidsen of geen,kan je er iets drinken of eten, mag je er gewoon picknicken, een kaart met <strong>de</strong> ligging, … het staat er allemaal in.Bestellen via <strong>Provincie</strong>dienst NME, Koning Leopold III-laan 41, 8200 Brugge nme@west-vlaan<strong>de</strong>ren.beMeer info T 050 40 32 51 of christine.van_rie@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be49


5. Jeugdherbergen en Zee<strong>klas</strong>sencentra50


Bepaal<strong>de</strong> jeugdherbergen en <strong>zee</strong><strong>klas</strong>sencentra hebben een speciaal aanbod NME.JeugdherbergenDe Peer<strong>de</strong>visserDuinparklaan 41, 8670 OostduinkerkeT 058 51 26 49, F 058 52 28 80E oostduinkerke@vjh.beW www.peer<strong>de</strong>visser.beDe Ploate (MEC)Langestraat 82, 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 80 52 97, F 059 80 92 74E oosten<strong>de</strong>@vjh.beW www.<strong>de</strong>ploate.beDe WullokRuitersstraat 9, 8370 BlankenbergeT 050 41 53 07, F 050 42 60 14E jeugdherberg.<strong>de</strong>wullok@blankenberge.beW www.jeugdherbergen.beAan <strong>de</strong> kust bevin<strong>de</strong>n zich talrijke vakantiecentra die accommodatie voor kin<strong>de</strong>ren,jongeren en groepen verzorgen. Hier volgt slechts een greep uit het aanbod.Zee<strong>klas</strong>sencentraFlipperSint-Elisabethlaan 46, 8660 De PanneT 058 41 44 40, F 058 41 33 11E info@flipper.beW www.flipper.beJ-club vzwBlauwe Distelweg 2, 8660 De PanneT 058 41 23 41, F 058 42 12 68j-club@telenet.bewww.j-club.beHotel CajouNieuwpoortlaan 42, 8660 De PanneT 058 41 13 03, F 058 42 01 23E info@cajou.beW www.cajou.beSaint-Antoine / Mehuys-LetermeSabinePylyserlaan 25, 8670 Koksij<strong>de</strong>T 058 52 03 87, F 058 52 34 73E info@<strong>de</strong>lhuzo.beW www.<strong>de</strong>lhuzo.beReigersnest / De Rynck ErikPrins Bou<strong>de</strong>wijnlaan 39, 8670 Koksij<strong>de</strong>/Sint-I<strong>de</strong>sbaldT 058 51 29 25, F 058 52 27 31E reigersnest@gezinsbond.beW www.gezinsvakantie.beMidwesterKoninklijke Prinslaan 36,8670 Koksij<strong>de</strong>T 058 51 92 22, F 058 52 17 41E midwester@cjt.beW www.midwester.beVakantiecentrum Ter HelmeKin<strong>de</strong>rlaan 49-51, 8670 OostduinkerkeT 058 23 45 02E terhelme@terhelme.beW www.terhelme.beDe Barkentijn vzw / Roussem JoAlbert I-laan 126, 8620 NieuwpoortT 058 24 37 60, GSM 0475 24 49 56,F 058 23 96 62E info@<strong>de</strong>barkentijn.beW www.<strong>de</strong>barkentijn.beSpermaliehoeve / VanhoutteAnne-SophieBruggesteen weg 41, 8433 Sint-PieterskapelleT 051 55 50 19, F 051 55 50 19E info@spermaliehoeve.beW www.spermaliehoeve.beDe Zeekameel / Bart enLieselotte Soete-CavynLombardsij<strong>de</strong>laan 235,8431 Mid<strong>de</strong>lkerkeT 058 24 13 19, F 058 24 08 05E info@<strong>de</strong><strong>zee</strong>kameel.beW www.<strong>de</strong><strong>zee</strong>kameel.beDel Huzo / Huijbrechts Sophie<strong>West</strong>en<strong>de</strong>laan 24, 8431 Mid<strong>de</strong>lkerkeT 059 30 00 56, F 059 31 28 00E info@<strong>de</strong>lhuzo.beW www.<strong>de</strong>lhuzo.beVakantiecentrum De KinkhoornLuc De GreefZeedijk 330, 8400 Mariakerke/Oosten<strong>de</strong>T 059 70 16 97F 059 80 90 88E receptie@<strong>de</strong>kinkhoorn.beW www.<strong>de</strong>kinkhoorn.beJeugdverblijfcentrum Duin & ZeeDhr.&Mevr. VerleyeFortstraat 128, 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 26 75 30, F 059 26 75 32E jvduinen<strong>zee</strong>vzw@scarlet.beW www.jeugdverblijfcentrumduinen<strong>zee</strong>.beVakantiecentrum Jean-Pierre<strong>West</strong>laan 54, 8400 Oosten<strong>de</strong>T 059 70 55 30E info@jean-pierrevakantie.beW www.jean-pierrevakantie.beHorizon vzw / Buyse TomKapelstraat 88, 8450 Bre<strong>de</strong>neT 059 32 36 28, F 051 30 28 76E info@<strong>zee</strong><strong>klas</strong>sen.beW www.<strong>zee</strong><strong>klas</strong>sen.beOns Volk / Leroy LucienneGolfstraat 47, 8450 Bre<strong>de</strong>neT 059 32 17 86, F 057 33 17 36E info@onsvolk.beW www.onsvolk.beChat Botté / DissmannDriftweg 195, 8420 De HaanT 059 23 32 07E info@chatbotte.beW www.chatbotte.beVakantiecentrum LibertyLangestraat 55, 8370 BlankenbergeT 050 41 42 24E vakcentliberty@scarlet.beW www.liberty-blankenberge.be51


6. Prijslijst en bestelformulierdidactisch materiaal52


6. Prijslijst en bestelformulier didactisch materiaalBoreas € 2,00Brochure bij <strong>de</strong> gelijknamig educatieve tasBuiten westen € 2,00BrochureFlar en Flora € 2,00Brochure bij <strong>de</strong> koffer Flar en FloraDe Zeekoffer van Faldido € 2,00Brochure bij <strong>de</strong> <strong>zee</strong>kofferDuinpoëziepad € 2,00Poëzie voor op stapZand, <strong>zee</strong> en zon € 2,00Brochure bij <strong>de</strong> veldwerkmaterialenWat zie je aan <strong>zee</strong>? € 5,00Een doeboekje voor <strong>de</strong> <strong>klas</strong> met 52 foto’s van <strong>de</strong> <strong>zee</strong>Wat zegt je <strong>de</strong> <strong>zee</strong>? € 3,00Geert De Kockere en Johan DevromeCD: Wat zegt je <strong>de</strong> <strong>zee</strong>? € 5,00Liedjes per graadDe vogels van bij ons € 2,00De wereld van <strong>de</strong> vogels. Vogels leren kennen.Leermap bij <strong>de</strong> educatieve rugzakDe vogels van bij ons € 3,00De wereld van <strong>de</strong> vogels.Spelletjesmap bij <strong>de</strong> educatieve rugzakOp blote voet/lenpad € 3,0010 leuke opdrachten over voelenJames&co € 2,00BrochureNatuur op je bord € 2,00BrochureWoeste Willem € 2,00BrochureSpeelduinen € 2,00BrochureIn <strong>de</strong> <strong>zee</strong> woont <strong>de</strong> maan € 2,00Poëzie en <strong>zee</strong>kunst voor jonge snakenWindpainting € 2,00BrochureTijdrij<strong>de</strong>rs € 2,00BrochureStrandzoekkaart € 0,50Zoekkaart voor schelpen en aanspoelselsVogelzoekkaart € 0,50Zoekkaart voor vogels aan onze kust<strong>Met</strong> Jommeke <strong>naar</strong> <strong>zee</strong> € 6,95Spelletjesboek met kortverhaal en weetjes, doe-activiteitenen spelletjesNatuuractiviteiten in het Provinciaal NatuurparkZwin gratisIn <strong>de</strong> brochure natuur- en sportactiviteiten in <strong>de</strong> provinciedomeinen10 posters over <strong>de</strong> <strong>zee</strong> A2 formaat € 5,001 set gratis voor elke <strong>West</strong>-Vlaamse schoolvolledige set Wenskaarten (set van 7 verschillen<strong>de</strong>)€ 1,50T-shirt Week van <strong>de</strong> Zee € 7,50(S,M,L,XL) Biokatoen met logo ‘week van <strong>de</strong> <strong>zee</strong>’Klembord ‘Week van <strong>de</strong> <strong>zee</strong>’ € 2,50Sweater ‘Week van <strong>de</strong> Zee’ € 14,00(M,L,XL,XXL) (blauw, rugzij<strong>de</strong> logo in geel)Regenjas Week van <strong>de</strong> Zee € 34,00(M,L,XL,XXL) (geel, rugzij<strong>de</strong> logo in blauw)Petje Week van <strong>de</strong> Zee € 1,00(wit, geel, rood, groen met logo in blauw) set van 4Vlag Week van <strong>de</strong> Zee € 8,00(wit, logo in blauw)Affiche Week van <strong>de</strong> Zee gratisAffiche A4 Week van <strong>de</strong> Zee gratisBrochure ‘<strong>Met</strong> <strong>de</strong> <strong>klas</strong> <strong>naar</strong> <strong>zee</strong>’ gratisEen afbeelding van <strong>de</strong>ze artikelen kan je vin<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> website www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.beBestellen kan via het Informatiecentrum Tolhuis – T 0800 20 021 (gratis)of het bestelformulier p. 51 53


Dienst natuur- en milieueducatieBESTELFORMULIER(invullen in drukletters a.u.b.)NAAMADRESTELEFOONINDIEN LEERKRACHT:VAKSCHOOLbestelt hierbij:en schrijft euro over op rekeningnummer BE21 0910-1313-1203 van <strong>Provincie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren, 8200 Sint-Andries,met als me<strong>de</strong><strong>de</strong>ling <strong>de</strong> gebruikte naam op dit bestelformulier en <strong>de</strong> datum van bestelling.Datum: Handtekening:Datum:Handtekening:Na ontvangst van het verschuldig<strong>de</strong> bedrag wordt uw bestelling u toegestuurd.Bestelformulier opsturen <strong>naar</strong>:<strong>Provincie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>renDIENST NMEKoning Leopold III- laan 418200 Sint-Andries54


ColofonUitgegeven in opdracht van <strong>de</strong> <strong>de</strong>putatie van <strong>de</strong> provincieraad van <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>ren.Carl Decaluwé (provinciegouverneur) Guido Decorte, Patrick Van Gheluwe, Dirk De fauw, Marleen Titeca-Decraene,Gunter Pertry, Bart Naeyaert (ge<strong>de</strong>puteer<strong>de</strong>n) Geert Anthierens (provinciegriffier)Realisatie<strong>Provincie</strong>dienst natuur- en milieueducatieSamenstelling en eindredactieClau<strong>de</strong> WillaertGrafische vormgeving en drukGrafische dienst provincie <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>renDepotnummerD/2012/0248/38IllustratieverantwoordingClau<strong>de</strong> Willaert (cover, p. 3,8, 10, 11, 12, 17, 18, 19 bovenaan, 21 rechts, 24, 26, 44, 45, 46, 49, 50, 52), Misjel Decleer (p. 4,30, 33, 35 on<strong>de</strong>raan), Marie-Ange Loones (p. 6, 23, 47), VBNC De Nachtegaal (p. 19 on<strong>de</strong>raan, 48), Duinenhuis (p. 20),BC De Doornpanne (p. 21 links), Ro<strong>de</strong>o (p. 22), Gemeente Mid<strong>de</strong>lkerke (p. 25 bovenaan en on<strong>de</strong>raan), <strong>Provincie</strong>domeinRaversij<strong>de</strong> (p. 27 alle foto’s), Kaart Aquaterra copyright p. 28 en 29), BuitenGoed cvba (p. 31 bovenaan), BoottochtenFranlis (p. 31 on<strong>de</strong>raan, 38 on<strong>de</strong>raan), Sylvia Theunynck (p. 34), Stad Blankenberge (p. 35 bovenaan), Seafront (p. 39),Patrick Demaecker Natuurpunt afd. Knokke (p. 40), Sincfala (p. 41), Kris Struyf (p. 42)Verantwoor<strong>de</strong>lijke uitgever<strong>Provincie</strong> <strong>West</strong>-Vlaan<strong>de</strong>renPeter Norro – Dienst MINAWAKoning Leopold III-laan 418200 Sint-AndriesInlichtingen<strong>Provincie</strong>dienst Natuur- en MilieueducatieSteunpunt Natuur- en Milieueducatie KustClau<strong>de</strong> Willaert, T 059 34 01 64, E clau<strong>de</strong>.willaert@west-vlaan<strong>de</strong>ren.be, www.weekvan<strong>de</strong><strong>zee</strong>.beDruk 2012 I Gedrukt op 100% gerecycleerd papierOvername van gegevens uit <strong>de</strong> brochure is toegestaan mits bronvermelding. De gegevens in <strong>de</strong>ze gids zijn voortdurend aanveran<strong>de</strong>ring on<strong>de</strong>rhevig. Fouten of aanvullingen kunnen aan <strong>de</strong> redactie toegestuurd wor<strong>de</strong>n.BlankenbergeVLAAMS BEZOEKERS- EN NATUUREDUCATIECENTRUM

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!