BLITS 07-08 - Kranten in de Klas

Oplossingen en
handleiding bij
BLITS 07-08
www.krantenindeklas.be
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 1/1

INHOUD
Thema 1 De Vlaamse kranten 4
Thema 2 De Vlaamse kranten op het internet 7
Thema 3 De voorpagina 10
Thema 4 Regionaal nieuws 12
Thema 5 Binnenland 14
Thema 6 Buitenland 17
Thema 7 De krant in cijfers 22
Thema 8 Advertenties 25
Thema 9 Natuurlijk 27
Thema 10 Sport 29
Thema 11 Spotprenten of cartoons 31
Thema 12 Besprekingen of recensies 34
Thema 13 Achter het nieuws 36
Thema 14 Spelplezier 37
Thema 15 De KiK-Awards 39
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 2/2

VOORWOORD
Beste leerkracht
Welkom bij de nieuwste editie van Kranten in de Klas.
Tienduizenden opdrachtenbundels vinden momenteel hun weg naar evenveel Vlaamse
leerlingen. Ook dit schooljaar biedt het aantrekkelijke lesmateriaal van KiK aan jongeren de
nodige prikkels om op ontdekkingstocht te gaan in het Vlaamse krantenlandschap.
BLITS 07-08 spreekt zowel nieuwe KiK-gebruikers aan als leerlingen die voordien al met
Kranten in de Klas hebben gewerkt. Het is een fijne mix geworden van veel nieuwe
invalshoeken met een paar onmiskenbare ‘succesnummers’.
U merkt dat de opdrachtenbundels ook dit jaar in een nieuw kleedje zijn gestopt. Er is extra
veel aandacht besteed aan een evenwichtige bladspiegel, wat de leesbaarheid, het
gebruiksgemak en het werkplezier voor de leerlingen aanzienlijk verhoogt.
Wil u de huidige bundel aanvullen met opdrachten van vorige schooljaren, dan kan dat
natuurlijk nog steeds. De opdrachtenbundels van de afgelopen vier edities kunt u gratis
downloaden via www.krantenindeklas.be en mag u vrij kopiëren voor uw leerlingen.
Zoals steeds denken wij ook dit jaar aan uw pedagogisch comfort. In dit document vindt u
niet alleen de oplossingen bij de meeste opdrachten, maar ook didactische ondersteuning
zoals nuttige invalshoeken, weblinks, suggesties en achtergrondmateriaal. Om praktische
redenen is de volgorde van de thema’s en opdrachten in BLITS 07-08 aangehouden.
Heeft u vragen of opmerkingen bij het lesmateriaal of deze didactische ondersteuning,
contacteer dan het KiK-team via kik@dagbladpers.org.
We wensen uw leerlingen en uzelf vele uren leesplezier met de kranten en bijzonder fijne
momenten met BLITS 07-08.
Kranten in de Klas
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 3/3

Thema 1 De Vlaamse kranten
Opdrachten 1 en 2
De kranten die meewerken aan KiK (in alfabetische volgorde)
De Morgen
De Standaard
De Tijd
Gazet van Antwerpen
Het Belang van Limburg
Het Laatste Nieuws
Het Nieuwsblad
Het Volk
Andere Vlaamse kranten
De Gentenaar, De Nieuwe Gazet regionale edities van respectievelijk Het
Nieuwsblad en Het Laatste Nieuws
De Lloyd voornamelijk gericht op de transportsector en al
wie erbij betrokken is
De Streekkrant, Passe-Partout, Vlan gratis huis-aan-huisbladen
Metro, De Zondag gratis kranten
Franstalige Belgische kranten
o.a. La Libre Belgique, La Dernière Heure, Le Soir, L’Echo, Vers L’Avenir, La Meuse
Duitstalige Belgische krant
Grenz-Echo
Buitenlandse kranten
Nederlandse kranten o.a. De Telegraaf, Algemeen Dagblad, NRC
Handelsblad, Het Parool, de Volkskrant, Trouw,
Reformatorisch Dagblad
Franse kranten o.a. Le Monde, Libération, Le Figaro, Le Parisien,
L’Equipe, Le Nouvel Observateur
Duitse kranten o.a. Die Welt, Die Zeit, Bild, Frankfurter Allgemeine, Die
Tageszeitung, Berliner Zeitung, Süddeutsche Zeitung
Britse kranten o.a. The Times, The Daily Telegraph, The Daily Mail,
The Guardian, The Sun
Amerikaanse kranten o.a. New York Times, International Herald Tribune,
Washington Post, Daily News (tabloid)
Turkse kranten o.a. Hürriyet, Milliyet, Zaman, Posta Gazetesi, Sabah,
Fanatik (sport), Referans (economie)
Marokkaanse kranten o.a. Assabah, Liberation, L’Economiste, Al Ahdath Al
Maghribia, Annoukhba
Neem voor meer buitenlandse kranten een kijkje op
http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_newspapers
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 4/4

Opdracht 3
Krantentypes
• Kwaliteitskranten, zakelijke kranten of referentiekranten
De Morgen, De Standaard, De Tijd
• Populaire kranten of massakranten
Het Laatste Nieuws,/De Nieuwe Gazet (laatste is regionale editie), Het Nieuwsblad/De
Gentenaar (laatste is regionale editie), Het Volk, Gazet van Antwerpen (regionale
krant), Het Belang van Limburg (regionale krant)
• Regionale kranten
Gazet van Antwerpen, Het Belang van Limburg, De Gentenaar (niet in het KiKpakket),
De Nieuwe Gazet (niet in het KiK-pakket)
Opdracht 4
Een “populaire krant” is niet van mindere kwaliteit dan een “kwaliteitskrant”.
Populaire kranten brengen nieuws dat voor een brede lezersgroep toegankelijk is. Dit
merken we zowel aan de nieuwskeuze (klemtoon op lokaal nieuws en sport) als aan de
opmaak (grote koppen en veel beeldmateriaal). Alledaagse, levensechte invalshoeken zorgen
voor herkenbaarheid en daardoor voor een grote betrokkenheid bij de lezer. Centraal staat
de mens achter het nieuws.
Kwaliteitskranten richten zich voornamelijk op hoger geschoolden. Hier ligt de klemtoon
meer op politiek, buitenlands, cultureel en financieel-economisch nieuws. De vormgeving is
soberder en ingetogener dan die van de doorsnee populaire krant. Het nieuws geeft bij
kwaliteitskranten een vertraagde beloning omdat de lezer meer moeite moet doen om tot
kennis en inzicht te komen.
Populaire kranten zijn dus anders dan kwaliteitskranten, maar daarom niet minder van
kwaliteit. Beide types kranten kunnen heel goed zijn in wat ze doen, en dus op hun eigen
manier kwaliteit brengen.
���� LET OP
Een krant kies je naargelang je persoonlijke voorkeuren en interesses. Je keuze hangt af van
de functies die je een krant toedicht. Wie een krant leest om zich degelijk te informeren over
een bepaald onderwerp, kiest een andere titel dan wie zich vooral wil ontspannen.
De voorkeur voor een bepaalde titel groeit geleidelijk. Er bestaat vaak een sterke relatie
tussen de krantentitel van de ouders en die van hun kinderen: jongeren lezen later het
vaakst de krant van hun ouders.
Als leerkracht oefen je een gelijkaardige invloed uit op de leerlingen. De voorkeur voor een
bepaalde titel suggereert misschien een afkeuring van de ouderlijke keuze. Jongeren zijn hier
heel gevoelig voor. Het gevolg is conflict. Daarom blijf je als leerkracht het beste neutraal.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 5/5

Blijf echter wel waakzaam en kritisch, want de oefening speelt in op de vakoverschrijdende
eindterm ‘opvoeden tot burgerzin’. Door de kranten in deze oefening naast elkaar te leggen
en er in de klas mee te werken, kunnen de leerlingen voor een groot stuk zelf uitmaken
welke krant hen het meeste aanspreekt en waarom.
Opdrachten 5 en 6
De regionale kranten Gazet van Antwerpen en Het Belang van Limburg zijn tevens populaire
kranten.
Op het gebied van nieuwsselectie hoeft dit alvast niet te verbazen: berichtgeving over de
eigen regio is per definitie informatie die dicht bij de lezer staat en die de lezer dus
persoonlijker raakt.
Ook de vormgeving en het taalgebruik in GVA en HBVL getuigen van hun affiniteit met
populaire kranten. Ze spreken een breed lezerspubliek aan in een toegankelijke taal, met
veel beeldmateriaal en herkenbare berichten die de mens achter het nieuws centraal stellen.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 6/6

Thema 2 De Vlaamse kranten op het internet
Opdracht 1
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
Opdracht 2
Antwoorden in functie van de gekozen krant en in functie van het moment waarop de
oefening wordt gemaakt.
Hieronder een paar mogelijke invalshoeken voor verdere bespreking:
Lengte van de artikels: zijn ze lang, kort of iets tussenin?
• Een vergelijking per rubriek of per thema is zinvoller dan een algemene vergelijking!
Moeilijkheidsgraad van de artikels
• hoeveel voorkennis is noodzakelijk?
• hoeveel extra informatie (achtergrondinformatie) wordt gegeven?
• verwijzingen naar andere artikels, naar websites, audiovisueel materiaal enz.
• hoe is het artikel opgemaakt? Eén doorlopende tekst of verschillende blokjes met
inzetten en foto’s?
• hoe is het taalgebruik? Voor iedereen te begrijpen of eerder specialistisch?
• artikels met directe of met uitgestelde beloning? (vb extra moeite moeten doen om er
meer te kunnen uithalen)
• …
Taalgebruik in de artikels
• korte of lange zinnen?
• sober en zakelijk of luchtig en speels?
• makkelijke of moeilijker woorden?
• veel vreemde woorden? Uit welke talen?
• …
Inhoud van de artikels: waarover gaan ze?
• dezelfde of verschillende onderwerpen
• kort en bondig of diepgaand
• gewichtige thema’s, faits divers of iets tussenin
• objectief (berichtgeving) of subjectief (columns, opinies, …)
• algemene berichten of persoonlijk gekleurde verhalen
• moeilijker of makkelijker te begrijpen (toegankelijkheid)
• meer of minder vernieuwend/ verrassend
• eendags- of vervolgnieuws
• praktisch (bruikbaar in het dagelijks leven) of beschouwelijk (filosofisch, minder
gericht op praktische bruikbaarheid)
• …
Afwisseling in de artikels
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 7/7

• thematiek (onderwerpen)
• opmaak
• onderwerpen die ver uit elkaar liggen of net niet
• …
Foto’s
• veel of weinig
• groot of klein
• kleurrijk of zwart-wit
• met mensen erop of niet
• verschillen tussen voor- en binnenpagina
• …
Opmaak of vormgeving van de artikels: hoe zien ze eruit?
• het gebruik van kleur
• de grootte van de koppen
• het aantal artikels per pagina
• aantal foto’s
• aard van de foto’s
• online: koppelingen naar audio en video, naar archief, externe websites, databanken,
mogelijkheden tot online feedback (e-mail, forum, chat, contactformulier, blog, …)
• …
Aangenaam voor de ogen? (leesbaarheid)
• lettergrootte
• lettertype
• kwaliteit van de druk / kwaliteit van het scherm
• achtergrondkleur (steunkleur)
• kleurcombinaties
• contrast tussen tekst en achtergrond
• hoeveelheid witruimte
• verdeling in tekstblokken
• …
Advertenties: veel of weinig? Hoe zijn ze opgebouwd?
• voor welke producten of diensten wordt er geadverteerd?
• hoeveel reclame ten opzichte van redactionele inhoud?
Lezerspubliek: dezelfde lezers of toch niet?
• opleidingsniveau
• leesvaardigheid
• kennis van computers en internet
• interessesfeer van de lezers?
• sociaal-economische achtergrond / financiële situatie
• aantal mannen / vrouwen
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 8/8

Opdrachten 3 en 4
Verschillen tussen de internetkrant en de papieren krant.
Overeenkomsten en verschillen zijn uiteraard in functie van de kranten van de dag.
Mogelijke invalshoeken:
• rubrieken die erbij komen of die ontbreken
• aantal foto’s
• aard van de foto’s
• inhoud van de teksten: hetzelfde of toch niet helemaal?
• lengte van de teksten
• opmaak van de teksten
• extra media op het internet (audio, video enz)
• digitaal archief (al dan niet betalend)
• online updates
• dossiers
• wedstrijden
• lezersbrieven/forum
• enz.
���� XTRA
Discussie: gaat de voorkeur naar de papieren krant, naar de online krant of naar
allebei?
Papieren krant
VOORDELEN
• gebruiksvriendelijk
• makkelijk mee te nemen
• aangenaam leesbaar (ogen!)
• ontspannender
• betrouwbaarder (?)
• charmanter
• makkelijker: de krant heeft een voorselectie van het nieuws gemaakt op basis van
wat haar lezers aanspreekt
NADELEN
• duurder
• eens gepubliceerd is het al snel ‘oud’ nieuws
• papierafvalberg (>< recyclage)
• het formaat is niet altijd even handig
• inkt gaat af op handen
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 9/9

Internetkrant
VOORDELEN
• trendy
• constant up-to-date (permanente actualiteit)
• nieuws op maat selecteren (selectie-interactiviteit)
• nieuws ‘raten’
• aanvulling op traditionele media
• archieffunctie (hypertekstualiteit)
• goedkoper dan de papieren krant (àls je de kost voor computer en internetaansluiting
niet meetelt)
• multimediale opties (audio, video, interactiviteit via web 2.0, enz.)
• webfeeds als RSS en Atom (je krijgt automatisch een melding zodra er nieuwe inhoud
is, zonder dat je naar alle websites moet surfen)
• wereldwijd raadpleegbaar
• je kunt ook makkelijk regionaal nieuws lezen van andere regio’s dan die waarin je zelf
woont
NADELEN
• computer en internetaansluiting zijn duur
• online lezen is minder aangenaam voor de ogen
• leest trager dan op papier
• minder lineaire vorm van lezen
• lezen van papieren kranten is meer ontspanning
• de online krant kun je niet meenemen
• de online krant vraagt meer inspanning van de lezer: informatie wordt minder
voorgeselecteerd en voorgestructureerd dan op papier
• de online krant is arbeids- en tijdsintensief (vb bij een tragere internetverbinding)
���� LET OP
Het is niet met zekerheid te zeggen wat beter is voor het milieu: de papieren dan wel de
internetkrant. Verschillende studies spreken elkaar hieromtrent tegen (cf. papierverbruik /vs/
productie, transport, gebruik van computermateriaal).
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 10/10

Thema 3 De voorpagina
3.1. De mooiste eerste pagina
Opdrachten 1 tot 3
Openingsartikel
Leerlingen destilleren het onderwerp uit het openingsartikel. Ze leren dat het vaak niet
volstaat hiervoor de krantenkop te lezen.
Krantenkoppen zijn bondig en moeten in een fractie van een seconde de nieuwsgierigheid
van de lezer aanspreken. De krantenkop wil de lezer bijvoorbeeld prikkelen met humor en
verwijst soms slechts onrechtstreeks naar het onderwerp van het artikel. Wie weinig of geen
voorkennis over het thema heeft, is daarom vatbaar voor verkeerde interpretatie. Het is
daarom nodig het volledige artikel te skimmen of zelfs helemaal te lezen.
Opdracht 4
Hoe komt het dat sommige kranten hetzelfde onderwerp op de voorpagina zetten
en andere kranten iets anders kiezen?
Lezers van populaire kranten hebben andere interesses dan lezers van een zakenkrant.
Kranten proberen in te spelen op de behoeften en voorkeuren van hun lezerspubliek.
De voorpagina is het eerste wat je van een krant ziet en geeft vaak de doorslag bij de keuze
van een krant. Dit is vooral belangrijk voor de kranten die minder abonnees hebben en hun
inkomsten vooral halen uit de losse verkoop.
De voorpagina moet de aandacht trekken en moet de lezer overtuigen om voor de eigen
krant te kiezen in plaats van voor die van de concurrent. Dit kan met een sterke primeur,
met verwijzingen naar de artikels op de binnenpagina’s of bijlagen, maar ook door een
mooie vormgeving met aantrekkelijke, prikkelende koppen, sterke foto’s, enz.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 11/11

3.2. Harde noot of zachtgekookt ei ?
Opdrachten 1 en 2
Hard en zacht nieuws
Antwoorden in functie van de actualiteit.
���� AANDACHTSPUNTEN
Het onderscheid tussen hard en zacht nieuws is niet altijd even makkelijk te maken en vaak
komen ze samen voor in één artikel. Kranten kaderen een hard thema bijvoorbeeld met een
‘zacht’ verhaal.
bv. onderwerp: herstructurering van het bedrijf X met een aantal naakte ontslagen tot
gevolg
Een krant die hard nieuws brengt, komt met een analyse van de structuren en van de
financiële toestand van dit bedrijf, commentaren van CEO en woordvoerders,
aandeelhouders, vakbonden, opiniemakers, enz.
Een krant die de nadruk legt op de zachte kant van het nieuws kiest bv. voor een interview
met werknemers van wie de baan op de tocht staat, zoals van een echtpaar met kinderen
waarvan man en vrouw nu tegelijkertijd hun job verliezen. Naast toelichting en commentaren
ligt de nadruk ook op de persoonlijke gevolgen in deze concrete situatie, de emoties van
deze mensen, enz.
Ook de keuze van het beeldmateriaal verschilt hierbij aanzienlijk: bij zacht nieuws vind je bv.
sneller een foto van getuigen, mensen die hun mening geven, enz.
Let op! Uiteraard kunnen ook kwaliteitskranten aandacht besteden aan de ‘zachtere’ kant
van het nieuws en zijn politieke kwesties en analyses ook terug te vinden in populaire
kranten. Het verschil zit vooral in de hoeveelheid ruimte die per krant wordt ingenomen door
de harde en de zachte onderwerpen en in de plaatsing van deze onderwerpen (vb het
verschil tussen de voorpagina en de televisiebladzijden).
Opdracht 3
Waarom zetten sommige kranten meer zachte onderwerpen op hun voorpagina
dan andere?
Het antwoord op deze vraag komt overeen met het antwoord op vraag 4 in hoofdstuk 3.1:
lezers van populaire kranten hebben andere interesses dan lezers van een zakenkrant.
Kranten proberen in te spelen op de behoeften en voorkeuren van hun lezerspubliek.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 12/12

Thema 4 Regionaal nieuws
Opdrachten 1 tot 4
Staat er veel regionaal nieuws in de kranten? Hebben alle kranten aandacht voor
regionaal nieuws?
Er staat uiteraard veel regionaal nieuws in de regionale kranten Gazet van Antwerpen en Het
Belang van Limburg. Ook de populaire kranten ruimen heel wat pagina’s in voor lokaal
nieuws.
Het Belang van Limburg heeft één editie voor heel Limburg en het Limburg-gevoel loopt als
een rode draad doorheen de volledige krant. Dit is ook het geval met het Antwerpen-gevoel
bij Gazet van Antwerpen. Net als de populaire kranten Het Laatste Nieuws, Het Nieuwsblad
en Het Volk heeft Gazet van Antwerpen echter ook aparte regiopagina’s die per editie
verschillen.
Bij de kwaliteitskranten heeft De Standaard heeft een aparte editie voor elke provincie. In
vergelijking met de regionale en populaire kranten is de hoeveelheid regionieuws in de
regiokatern van De Standaard echter beperkt. De Morgen heeft geen regionale edities maar
besteedt wel relatief veel aandacht aan nieuws uit steden als Antwerpen, Brussel en Gent.
De Tijd is in de eerste plaats een zakenkrant en neigt veel minder naar regionale
berichtgeving.
Het ligt in ieder geval voor de hand dat regionaal nieuws, dat dichter ligt bij de persoonlijke
leefwereld van een breed publiek, meer voorkomt in regionale en populaire kranten dan in
de kwaliteitskranten.
Opdracht 2
Welke regionale editie ligt in jouw gemeente in de winkels?
Antwoord in functie van de woonplaats van de leerlingen
Opdracht 5
Welke kranten brengen online veel regionieuws? Welke kranten weinig?
(situatie op 1 oktober 2007)
VEEL
De Standaard
Gazet van Antwerpen
Het Belang van Limburg
Het Nieuwsblad
Het Volk
WEINIG
De Morgen
De Tijd
Het Laatste Nieuws
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 13/13

Opdracht 6
Verschillen met de papieren edities: opvallende vaststellingen
Het Laatste Nieuws, dat in de papieren krant veel aandacht besteedt aan regionaal nieuws,
brengt die regionale actualiteit niet in de online krant. Bij het kanaal Regio vindt de lezer van
hln.be enkel een verwijzing naar dieren-, baby- en huwelijksfoto’s, die zijn te doorzoeken
volgens de regio waarin de inzender zich bevindt.
De Standaard brengt uitgebreid regionaal nieuws op de website. Aan de basis hiervan ligt de
verregaande samenwerking met de andere Corelio-kranten als Het Nieuwsblad en Het Volk.
De regionale berichtgeving van deze kranten verschijnt ook op de site van De Standaard,
maar dan wel in de vormgeving die eigen is aan De Standaard.
De vijf kranten die veel regionieuws online hebben, bieden ook allemaal een uitstekende
zoekfunctie, waarmee je het nieuws gemakkelijk per postcode kunt raadplegen.
Opdracht 7
Vergelijk je favoriete krant voor regionaal nieuws op papier en online. Wat valt je
op?
Persoonlijk antwoord in functie van de gekozen krant.
� AANDACHTSP
AANDACHTSP
AANDACHTSPUNTEN UNTEN UNTEN
• dezelfde of andere artikels?
• hoeveelheid informatie: meer/minder
• aard van de informatie
• invalshoeken bij de verslaggeving
• verhouding aantal verslagen /vs/ interviews
• vormgeving van papieren krant /vs/ online krant
• contactmogelijkheden / interactiviteit
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 14/14

Thema 5 Binnenland
5.1. Binnenland, schoon land?
Opdrachten 1 tot 3
Vergelijk in alle kranten van vandaag de berichtgeving over één thema in het
binnennlands nieuws.
1. Welke gelijkenissen zie je tussen de kranten?
2. Waar zitten de verschillen tussen de kranten?
3. Hoe verklaar je de verschillende invalshoeken in de kranten?
Antwoorden in functie van het gekozen onderwerp.
� MOGELIJKE MOGELIJKE AANDACHTSPUNTEN
AANDACHTSPUNTEN
Hoeveel ruimte krijgt het onderwerp?
Weinig of net veel aandacht voor dit onderwerp? Lengte van het artikel?
Verhouding tussen tekst en beeldmateriaal? Hoe past dit in het profiel van de
krant en van haar lezerspubliek?
Benadering van het onderwerp en de lezer
Op een zakelijke manier, voor een gespecialiseerd publiek (sec, to-the-point,
abstracter, objectiever) of voor een breder publiek (toegankelijker, concreter,
persoonlijker, subjectiever)?
Inspanning voor de lezer
Kan een leek het artikel begrijpen of moet je al meer achtergrondinformatie en
intellectuele bagage hebben om te kunnen volgen?
De inspanning ligt bij de zakelijke kranten doorgaans hoger dan bij de populaire
en regionale kranten. Wat verschilt er concreet?
Wordt er ingespeeld op het gevoel van de lezer?
Vergelijk bijvoorbeeld een bespreking van nieuwe statistieken over
kindermishandeling (feiten, objectief) tegenover een openhartige getuigenis van
iemand die zelf als kind is mishandeld. Beide benaderingen kunnen een grote
impact hebben op de lezer (vergelijk bv. mensen met verschillende leerstijlen
enz.).
De voorkeur hangt van de lezer hangt af van de persoonlijkheid van die lezer
enerzijds, en van zijn informatiebehoeften op dat moment anderzijds. Dezelfde
persoon kan voor het ene thema de voorkeur geven aan feitelijke informatie,
terwijl hij een volgend moment graag geraakt wordt via een persoonlijk verhaal.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 15/15

Opmaak
Bekijk o.a. het aantal foto’s, de grootte van de koppen, het aantal artikels per
pagina, de lengte van de artikels, het gebruik van kleur, enz.
Taalgebruik
Kortere of langere zinnen, enkelvoudige of samengestelde zinnen, moeilijker of
eenvoudiger woordenschat, enz.
Koppen: meestal positief, beknopt en zonder leestekens, in de tegenwoordige
tijd en zelden voegwoorden en voorzetsels.
5.2. Ken ik jou niet uit de krant?
Opdracht 1
Vergelijk de manier waarop persoonsgegevens worden weergegeven in
verschillende kranten (afkorting of volledige naam).
Antwoorden in functie van het gekozen nieuwsonderwerp enerzijds en van de krant
anderzijds.
� TOELICHTING
In elke situatie worden ten minste twee rechten tegen elkaar afgewogen, met name het
recht van het publiek of informatie enerzijds, en het recht op privacy van de betrokkenen
anderzijds.
Bepaalde categorieën personen zijn beschermd door een recht op anonimiteit. Tot deze
groep behoren slachtoffers van zedendelicten, minderjarigen in de jeugdbescherming en
personen betrokken in echtscheidingen en scheidingen van tafel en bed.
Zonder beschermd te zijn door een formeel recht op anonimiteit, verdienen sommige
personen toch dat journalisten hen voorzichtig behandelen. Hierbij wordt gedacht aan
slachtoffers van misdrijven, ongevallen of rampen, partijen in burgerlijke processen,
personen die zelfmoord hebben gepleegd, allochtonen, verdachten, beklaagden of
beschuldigden en veroordeelden.
Opdrachten 2 en 3
Hoe verklaar je verschillen tussen de kranten?
Binnen de wettelijke krijtlijnen is er speelruimte voor de kranten om zich van elkaar te
onderscheiden. Krantenredacties hebben allemaal hun eigen richtlijnen over hoe om te gaan
met persoonsinformatie en dus met de privacy van de mensen over wie ze schrijven. De ene
krant is al wat kariger met informatie dan de andere.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 16/16

����
Bij de ene krant vind je voor sommige zaken de volledige naam van de persoon in kwestie,
bij de andere de volledige voornaam met de eerste letter van de familienaam en bij een
derde dan weer enkel initialen. Uiteraard worden ook andere persoonsgegevens met enige
reserve behandeld, zoals de leeftijd, de woonplaats, de werk/schoolgegevens of de familiale
toestand van de persoon in kwestie. Ook bij de publicatie van foto’s wordt de nodige
voorzichtigheid aan boord gelegd.
Meer info over het recht op privacy in de (geschreven) pers vindt u op
http://www.persengerecht.be/document.php?document_id=132
Vindt iemand dat het recht op privacy is geschonden, dan kan hij de zaak aanhangig maken
bij de Raad voor de Journalistiek. De recentste uitspraken van deze Raad leest u na op
http://www.rvdj.be/.
5.3. Ken je ministers
(in de opdrachtenbundel verkeerdelijk aangegeven als 5.2)
Opdrachten 1 tot 3
De Vlaamse ministers in de volgorde van de foto’s:
1. Dirk VAN MECHELEN (Open VLD): Vlaams minister van Financiën en Begroting en
Ruimtelijke Ordening
2. Geert BOURGEOIS (NV-A): Vlaams minister van Bestuurszaken, Buitenlands Beleid,
Media en Toerisme
3. Fientje MOERMAN (Open VLD): Vice-minister-president van de Vlaamse Regering en
Vlaams minister van Economie, Ondernemen, Wetenschap, Innovatie en Buitenlandse
Handel - Minister Moerman nam op 9 oktober 2007 ontslag uit de regering. Zij
werd in deze functie vervangen door haar partijgenote Patricia CEYSENS.
4. Bert ANCIAUX (Spirit): Vlaams minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel
5. Kathleen VAN BREMPT (sp.a): Vlaams minister van Mobiliteit, Sociale Economie en
Gelijke Kansen
6. Kris PEETERS (CD&V): Minister-president van de Vlaamse Regering en Vlaams minister
van Institutionele Hervormingen, Havens, Landbouw, Zeevisserij en Plattelandsbeleid
7. Marino KEULEN (Open VLD): Vlaams minister van Binnenlands Bestuur, Stedenbeleid,
Wonen en Inburgering
8. Frank VANDENBROUCKE (sp.a): Vice-minister-president van de Vlaamse Regering en
Vlaams minister van Werk, Onderwijs en Vorming
9. Steven VANACKERE (CD&V): Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
10. Hilde CREVITS (CD&V): Vlaams minister van Openbare Werken, Energie, Leefmilieu en
Natuur
Opdracht 4
Waarom zijn deze ministers de laatste tijd zoal in het nieuws geweest?
Antwoorden in functie van de actualiteit.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 17/17

Thema 6 Buitenland
6.1. Het buitenland in de krant
Opdrachten 1 tot 4
De verhouding van binnenlands nieuws en buitenlands nieuws in de kranten
Antwoorden in functie van de actualiteit.
� NOOT NOOT BIJ BIJ VRAAG VRAAG 3
3
Op een doorsnee dag zijn binnenlandse nieuwsberichten veel beter vertegenwoordigd op de
voorpagina’s dan berichten uit het buitenland. Buitenlandse berichten moeten al heel
spectaculair zijn of er moeten Belgen bij de situatie betrokken zijn, vooraleer het verhaal de
voorpagina’s haalt.
Uiteraard maken de kranten deze selectie met hun lezers in het achterhoofd. De meeste
mensen voelen zich nu eenmaal meer betrokken en voelen dus meer interesse bij iets dat ze
(her)kennen en dat ze kunnen plaatsen dan bij wat voor hen een ver-van-mijn-bedshow is
(letterlijk en/of figuurlijk).
Kwaliteitskranten ruimen iets meer plaats in voor buitenlands nieuws op de cover dan
populaire en/of regionale kranten, maar de verschillen zijn uiteindelijk niet zó groot als de
leerlingen misschien hadden verwacht.
Opdracht 5
Welke kranten maken binnenin meer ruimte voor buitenlands nieuws?
Antwoorden in functie van de actualiteit.
���� NOOT
Opnieuw valt hier het verschil op tussen de populaire- en de kwaliteitskranten. Kranten als
De Standaard, De Tijd en De Morgen brengen meer buitenlands nieuws dan de andere
kranten. Toch besteden ook de populaire en regionale kranten heel wat aandacht aan
buitenlands nieuws. Veel leerlingen gaan ervan uit dat dit niet zo is. Laat hen zelf het
tegendeel ontdekken!
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 18/18

Opdrachten 6 tot 8
Op zoek naar nieuws (opdracht in rondes)
Persoonlijke antwoorden en presentaties van de leerlingen
Opdracht 9
Het nieuws op de wereldkaart
Antwoorden in functie van de actualiteit.
6.2. Reporter ter plaatse
Opdracht 1
Hoe komt een krant aan buitenlands nieuws?
• plaatselijke correspondent van de krant zelf
• plaatselijke correspondent van een andere krant of een ander medium (radio,
televisie,…)
• persbureaus / nieuwsagentschappen
• verslagen van Belgische, Nederlandse of lokale ooggetuigen (bv. emigranten,
vakantiegangers,…) (telefonisch, via e-mail, persoonlijke of andere websites,
weblogs, enz.)
• lokale kranten en nieuwsmedia (radio, televisie, …)
• …
Zijn al deze bronnen even betrouwbaar?
Deze discussie leent zich uitstekend tot een klasgesprek rond de vraag wie het recht heeft
het publiek te informeren en onder welke voorwaarden dat kan/moet gebeuren.
���� XTRA
De leerkracht kan als voorbereiding op de discussie heel wat ideeën opdoen op de weblog
van de Nederlander Henk Blanken, en in het bijzonder bij de discussie op
http://www.henkblanken.nl/?p=100:
October 13th, 2005
Mogen bloggers journalist heten?
Zolang er bloggers zijn, zijn er journalisten die vinden dat bloggers geen journalisten mogen heten. Afgelopen week nog in de
Volkskrant. Na een warm verhaal van Geert-Jan Bogaerts, hekelde onderzoeker Peter Vasterman de wereld van de blogs. Die
gaat volgens hem veel te vaak over meningen en verwaarloost de feiten. En dat mag niet.
Dan Gillmor waarschuwde al eerder tegen de Amerikaanse trend waarbij journalisten bescherming krijgen (bijvoorbeeld
bronnen mogen beschermen), en bloggers dus niet. Hij signaleert nu dat het inderdaad die kant opgaat.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 19/19

Volgens Gillmor, de messias van grassroot journalism, zouden journalisten er alles aan moeten doen om die trend te keren,
maar zijn ze vooral geneigd hun eigen professie te beschermen. Men moet begrijpen, stelt hij, dat we daar allemaal last van
krijgen. Want de wetgever en de mediaconcerns mogen niet kunnen bepalen wie het recht heeft het publiek te informeren, en
wie niet.
Blijft over de waarneming van Vasterman. Als bloggers vooral meningen en meninkjes ventileren, zijn het dan misschien slechte
journalisten, of nog erger: columnisten? Ik hou het op het laatste, en stel vast dat de generalisatie aburd is. Zoals er heel veel
soorten bedrukt papier zijn, maar alle bedrukt papier een krant mag heten, zo zijn er ook heel veel blogs, en sommigen daarvan
voldoen wel degelijk aan alle eisen die je aan een journalist mag stellen.
Update op 16.10.2005:
Onlangs kondigde Yahoo aan dat het ruimte maakt voor nieuws van bloggers. In een kolom naast de kolom met echt nieuws,
komen de weblogs. Iets zegt me dat dat niet deugt. Want wie bepaalt wat waar komt? In het beste geval een journalist, op
inhoudelijke gronden. In het slechtste geval een advertentieverkoper. In het meest waarschijnlijke geval een algoritme dat
rekening houdt met de voorkeuren van het publiek, maar daar maar voor 20% in slaagt. (tip van Arjan Dasselaars Blognoot.
Gepost in Popup, De toekomst van de journalistiek, Blog
Volg commentaar op deze post in de commentaar RSS 2.0 feed. Reageer, of trackback.
5 Responses to “Mogen bloggers journalist heten?”
Remco Kouwenhoven:
Ik begrijp die angst bij sommige journalisten voor weblogs (of internet) niet. Veel (de meeste?) webloggers zijn amateur-stukjesschrijvers
(ik tenminste wel). Journalisten zijn beroeps. Van enige concurrentie hoeven ze zich dus geen enkele zorgen te
maken. Hoewel, de luie journalist voelt natuurlijk de hete adem van webloggers als bedreiging. De kwaliteitsjournalist, die inzicht
biedt, gebaseerd op feiten, analyses, beschouwingen en achtergrondinformatie hoeft zich volgens mij weinig zorgen te maken.
Voor het ‘kale’ nieuws wordt de krant ongetwijfeld minder interessant. Dat is sneller en eerder op internet te vinden. Voor
persoonlijke meningen zijn weblogs het perfecte medium. Maar de achtergronden, de analyses, doorwrochte opinies, maken de
krant tot veel meer dan een plat nieuws medium of een amateur weblog.
Daarbij, weblogs kunnen een prachtige bron van informatie, nieuws en standpunten zijn, waar de krant zijn voordeel mee kan
doen.
October 13th, 2005 at 9:11 pm
Rogier Swagerman:
Ik begrijp de angst van journalisten wel. De afgelopen jaren is de trend dat de lezer steeds meer richting redactie geschoven.
De toegankelijkheid van de bronnen op internet heeft ervoor gezorgd dat de selectie en het managen van het nieuws steeds
meer ligt bij de lezer. Maar dit wordt maar door een beperkt groep nieuwsconsumenten gedaan en meestal alleen op één
bepaald onderwerp. Dezelfde lezer wil zijn behoefte van al het ander nieuws dan zijn specialisatie in hapklare brokken hebben,
en daar kunnen redacties voor zorgen.
Daarnaast is de invloed van het leesgedrag van lezers op de nieuwskeuzes van uitgaves op internet veel groter dan die op
papier. Hierdoor kunnen redacties veel beter hun nieuwskeuzes op de leesbehoeftes van hun lezers afstemmen. Misschien in
het begin een beetje eng voor journalisten maar uiteindelijk leidt het tot een betere product.
De populariteit van weblogs lijkt de deskundigheid van journalisten van het nieuws te ondergraven. De kennis van een bepaald
onderwerp onder 150.000 webloggers is nu eenmaal groter dan de kennis van dat onderwerp van 100 redacteuren. Daarbij
publiceert een weblogger meestal uit een bepaalde passie. De beste weblogs zijn daardoor sneller, onafhankelijker en
doorzichtelijker. De kracht van de massa webloggers is tevens de uitdaging; hoe beheers je die kennis en haal je de juiste info
op het juiste moment naar boven?
Hier lijkt mij een natuurlijke taak voor de redacteur en zijn we terug bij het beheren van nieuws, kennis en informatie. Het ligt
alleen niet voor de hand dat de resultaat hiervan op papier worden gezet, want dat is vrij onhandig en nooit uptodate.
October 15th, 2005 at 11:21 am
loes:
@remco,
Ik snap het gedweep met het internet niet zo goed. De krant alleen maar goed voor inzicht en achtergrond? Wat een onzin.
Juist in het brengen van nieuws moet een krant zich onderscheiden. Dat het internet dat beter kan, zie ik helemaal niet. De
enige snelle nieuwsgaring op het internet komt juist van sites van kranten!
Het internet is juist een enorm onbetrouwbaar medium en zo zie ik weblogs ook. Juist de door Rogier omschreven passie zit de
weblogger in de weg. Hoe kun je objectief zijn als je ergens vol passie voor gaat?
December 12th, 2005 at 11:32 pm
Henk Blanken:
Er is nieuws en nieuws. Snel nieuws (breaking news, nieuws dat nu gebeurt) doet het beter op de radio en op internet dan in
kranten. Langzaam nieuws, slow news dus, past beter bij het tragere ritme van kranten of tijdschriften of een programma als
Netwerk.
Dat alleen kranten snel nieuws brengen op internet, is niet juist. TV-stations doen het ook, van CNN tot aan Nos Teletekst.
Bovendien: kun je een krant op internet nog een krant noemen, of hebben we het dan gewoon over een website?
Betrouwbaarheid is wat de gek ervoor geeft. In onderzoeken zeggen jongeren (alles onder de 35) dat ze internet
betrouwbaarder vinden dan kranten. Dat kun je vreemd vinden, maar het is niet minder een feit. Wel zou het goed zijn als
zouden kunnen achterhalen waarom jongeren dat zeggen.
Mijn vermoeden is dat de nieuwste generaties mediaconsumenten het vanzelfsprekend en belangrijk vinden dat ze zelf controle
hebben over hun medium. Ze willen naakte feiten (nu.nl, teletekst) met zo weinig mogelijk kleuring, en ze vinden transparantie
belangrijk: wie is de afzender van het nieuws, ken ik hem, wat heeft-ie nog meer gedaan, kan ik hem googlen?
Dat levert een ander soort betrouwbaarheid op dan we gewend waren. Die ouderwetse betrouwbaarheid bestond uit reputatie,
onafhankelijkheid en afstandelijkheid. De persoon die het nieuws bracht, was juist niet relevant; hij stond objectiviteit maar in de
weg. En transparantie was niet nodig omdat over alles het stempel lag van Het Medium (denk aan het logo van NRC of de
begintune van het NOS Journaal).
De vraag is natuurlijk wat zo’n nieuwe invulling van het begrip betrouwbaarheid betekent. Het is net als een merk dat opnieuw
wordt ‘geladen’. Dat geeft risico’s en kansen.
December 13th, 2005 at 4:51 pm
MediaBlog » PopUp - een tussenbericht:
[…] email, blogs en sms Web-log goes west - en zegt er niet bij hoe Undo! Google PopUp - een tussenbericht Google is het
grootste mediabedrijf in de wereld - als het een mediabedrijf is Laatsteposts […]
May 11th, 2006 at 10:53 pm
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 20/20

Opdracht 2
Bronnencontrole
Mogelijke invalshoeken
De bron zelf
• Heeft de bron de gebeurtenissen zelf meegemaakt?
• Is de bron gelijk aan de zender? Wie zijn de eventuele tussenschakels? Moest de
informatie geïnterpreteerd worden om tot de resultaten/uitspraken te komen? (bv.
onderzoeksresultaten). Is de informatie via vertaling(en) tot bij de ontvanger gekomen?
Wie heeft deze vertaling(en) gemaakt? Heeft het bericht tijdens dit traject veranderingen
ondergaan?
• Is de bron betrouwbaar? En de zender?
• Is de bron relevant? Een bron kan zeer relevant zijn in een vakgebied, maar geen
autoriteit hebben op een aantal andere gebieden.
o Vb. een vooraanstaand bioloog met een grote expertise in mariene organismen is
misschien minder op de hoogte van de nieuwste evoluties in de moleculaire
genetica.
o Vb. de beste software-ontwikkelaars ter wereld zijn niet noodzakelijk experts in
de laatste internettechnologieën enz.
• Wie stuurt de informatie? Hoe intelligent is deze persoon? Wordt zijn perceptie bewust of
onbewust gekleurd door persoonlijke ervaringen, voorkeuren, …
• Wat is de relatie tussen de zender en de de boodschap die hij brengt? Waarom stuurt de
zender deze informatie? Wat is het doel van zijn actie?
• Citaten: zijn ze correct weergegeven? In welke context zijn ze uitgesproken? Door wie
zijn ze genoteerd?
• Cijfergegevens. Zijn er rekenfouten gemaakt? Door wie? Bewust of onbewust? Waarom?
Vergelijking van bronnen
Ook als 10 bronnen X zeggen en 1 bron Y, is dit nog lang geen garantie dat X correct is!
• Wie is de originele bron?
• Wie heeft van wie informatie overgenomen? Impliciet of expliciet? Zijn daarbij fouten
overgenomen?
• Enz.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 21/21

6.3. De waarheid en niets dan de waarheid
Opdrachten 1 tot 3
1. pla·gi·aat (het ~)
1 het overnemen van andermans werk en dat laten doorgaan voor eigen werk => letterdieverij,
letterroof, piraterij
2. las·ter (de ~ (m.))
1 het plegen van smaad zonder het bewijs te leveren van de waarheid van het ten laste gelegde feit en
tegen beter weten in => diffamatie, eerroof, lasterpraat
3. eer·roof (de ~ (m.))
1 [Belg., jur.] het ten laste leggen van een smadelijk feit waarvan de wet het bewijs niet toestaat => laster
6.4. De krant is mijn leven
6.4.1. Mijn passies
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
6.4.2. Mijn droomberoep
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
Inspirerende webkoppelingen
• Het onderwijs in Vlaanderen: www.ond.vlaanderen.be/onderwijsaanbod/default.htm
• Wat na het secundair onderwijs? www.digiclb.be/wat-na-so
• Wat na het secundair onderwijs? (2) www.ond.vlaanderen.be/sidin/brochure
• Beroepen besproken door de VDAB: fiches, films, oriëntatie en testen: vdab.be/cobra
• Functieomschrijvingen door Vacature:
http://www.vacature.com/scripts/indexpage.asp?headingID=3498
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 22/22

Thema 7 De krant in cijfers
Opdracht 1 en 2
weekdag weekend
De Morgen € 1,00 € 2,00
De Standaard € 1,20 € 2,00
De Tijd € 1,50 € 2,00
Gazet van Antwerpen € 1,10 € 1,20
Het Belang van Limburg € 1,10 € 1,20
Het Laatste Nieuws € 1,00 € 1,25
Het Nieuwsblad € 1,00 € 1,20
Het Volk € 1,00 € 1,20
Tabel: krantenprijzen in de losse verkoop op 01/10/2007
Tijdens de week kost de goedkoopste krant 1 euro (DM, HLN, HN, HV); de duurste 1,50
euro.
Tijdens het weekend kost de goedkoopste krant 1,20 euro (GVA, HBVL, HN, HV); de
duurste 2 euro (DM, DS, DT).
Opdracht 3
Waarom zijn sommige kranten goedkoper dan andere?
Alleen het derde antwoord is juist
• Weekendkranten zijn veel dikker. Ze hebben meer artikels dan in de week en veel extra
bijlagen. Hiervoor is meer papier en inkt nodig, meer journalisten werken hieraan mee
enz. Daarom is de weekendkrant duurder.
Opdracht 4
Waarom zijn sommige kranten goedkoper dan andere?
Slechts 2 antwoorden zijn juist
• Hoe meer exemplaren een krant verkoopt, hoe lager de prijs per stuk. Een voorbeeld van
dit ‘schaalvoordeel’ is de loonkost van de journalisten. Over hoe meer krantenexemplaren
die kost gedeeld kan worden, hoe lager de kost per krant. Ook de variabele kosten dalen.
Zo wordt de inkoopprijs voor papier en inkt lager bij een grote aankoop: hoe meer je
ervan nodig hebt, hoe beter de prijs die je kunt bedingen bij de leveranciers.
• Kranten die veel lezers hebben, kunnen meer geld vragen aan hun adverteerders. De
reclame zal immers door meer mensen worden gezien. Hoe meer geld van de
reclamemakers komt, hoe goedkoper de uitgevers hun krant kunnen maken voor de
kopers. Kranten die door minder mensen gelezen worden, zijn dus vaak duurder.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 23/23

Opdracht 5
Zijn er nog andere redenen waarom de ene krant duurder is dan de andere?
Mogelijke invalshoek: positionering van producten op de markt via prijszetting.
Voorbeeld: premium pricing: de verkoper vraagt een hogere prijs dan nodig. Hij gaat ervan
uit dat de consument de kwaliteit hoger inschat bij een hogere prijszetting.
Voorbeeld: put-out pricing: de verkoper verkoopt het product onder de prijs of aan een zeer
scherpe prijs. De verkoper hoopt op die manier tegenstanders uit de markt te concurreren.
Voorbeeld: imitatie: de prijzen worden gericht naar die van de toonaangevende concurrent
(en bijvoorbeeld net iets lager gezet)
Opdracht 6
Overzicht van de Vlaamse krantenverkoop in 2006 (gemiddeld aantal verkochte
exemplaren per dag).
Totaal
aantal
betaalde
kranten
Aantal
betaalde
kranten via
abonnement
Aantal
betaalde
kranten in
losse
verkoop
Percentage
abonnees
op totaal
aantal
betaalde
kranten
De Morgen 51.080 29.284 21.796 57,33 %
De Standaard 84.268 59.631 24.637 70,76 %
De Tijd 36.434 30.686 5.748 84,22 %
Gazet van Antwerpen 109.469 50.559 58.910 46,19 %
Het Belang van Limburg 98.350 67.666 30.684 68,80 %
Het Laatste Nieuws / De Nieuwe
Gazet
287.857 76.449 211.409 26,56 %
Het Nieuwsblad / De Gentenaar 206.115 111.288 94.827 53,99 %
Het Volk 70.990 36.017 34.972 50,74 %
TOTAAL 944.563 461.580 482.983 48,87 %
Bron: Centrum voor Informatie over de Media (CIM)
���� Opgelet bij de totaalsommen! Bovenstaande cijfers zijn afrondingen. Zoals de
cijfers hierboven zijn afgerond, bedraagt de som van het aantal betaalde kranten in losse
verkoop 461.580, en dus niet 461.579 (het officiële CIM-cijfer).
Volgens de officiële CIM-cijfers bedraagt het totaal aantal betaalde kranten 944.562; bij
optelling van de afgeronde cijfers bedraagt de som echter 944.563.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 24/24

Opdracht 7
Bestverkopende kranten
1. Het Laatste Nieuws/ De Nieuwe Gazet
2. Het Nieuwsblad/ De Gentenaar
3. Gazet van Antwerpen
Opdracht 8
Percentage abonnees op totaal aantal betaalde kranten
Zie laatste kolom in de tabel hierboven.
Opdracht 9
Rangschikking kranten met de meeste abonnees (procentueel)
1. De Tijd
2. De Standaard
3. Het Belang van Limburg
Opdracht 10
Kranten met minder abonnees moeten hun best doen voor een hoger aantal
kranten in de losse verkoop. Voorbeelden?
1. Het Laatste Nieuws heeft relatief gezien weinig abonnees. De voorpagina trekt de
aandacht met grote koppen, veel foto’s, enz.
2. De Tijd heeft relatief gezien veel abonnees. Deze krant hoeft minder klanten in de winkel
zelf te overtuigen. De pagina’s van De Tijd zijn minder kleurrijk en hebben (vanuit
grafisch oogpunt) minder opvallende koppen.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 25/25

Thema 8 Advertenties
Opdracht 1
Prijs voor paginagrote advertenties (1/1, artikel 1000) in kleur (quadri) op de
laatste pagina van de krant (zoals op 1 oktober 2007)
Krant Prijs
De Morgen € 22.050
De Standaard € 20.910 �
De Tijd € 28.350
Gazet van Antwerpen € 18.660 �
Het Belang van Limburg € 47.700
Het Laatste Nieuws/De Nieuwe Gazet € 56.400
Het Nieuwsblad/De Gentenaar € 87.210
Het Volk € 36.105
���� Opgelet: dit is de basisprijs voor een volledige pagina, los van de positie in de krant. Bij De
Standaard en Gazet van Antwerpen kan je geen volledige laatste pagina reserveren voor reclame.
Opdracht 2
Waarom is adverteren in sommige kranten duurder dan in andere?
• Bepaalde kranten hebben veel meer lezers dan andere: meer mensen zullen de
advertentie dus zien. Dit is vooral interessant voor adverteerders die bv fast moving
consumer goods verkopen, consumptiegoederen die door heel veel mensen worden
gekocht. Deze advertenties spreken dan ook heel veel mensen aan.
• deze kranten hebben vooral lezers in een bepaald segment. Adverteerders kunnen veel
gerichter campagne voeren: ze kunnen zich concentreren op de doelgroep die interesse
zal hebben voor hun product. De impact van de advertenties is dus groter, waardoor een
hogere prijs per lezer te verantwoorden is.
o Voorbeeld: De Tijd wordt voornamelijk gelezen door zakenmensen. Procentueel
zitten daar meer kapitaalkrachtige medeburgers bij dan gemiddeld. De Tijd is dus
een interessant medium om te adverteren voor luxeproducten.
o Voorbeeld: De Morgen heeft veel vrouwelijke lezers, van alle kranten heeft het
relatief de jongste lezers én De Morgen heeft ook veel lezers in de grote steden.
Een ideaal advertentiemedium voor trendy modehuizen, dus!
o Enz.
• Sommige kranten bieden speciale kortingen voor bv. non-profitorganisaties, voor
vervolgadvertenties, trouwe klanten, enz. Kranten kunnen ook een advertentie plaatsen
in ruil voor commerciële ondersteuning (bv. een automerk schenkt wagens voor de
wedstrijd van een krant, die in ruil advertentieruimte aanbiedt, enz.).
Noot - In de kranten verschijnen ook Top Topicals®. Bij deze advertenties is het creatief
concept geïnspireerd op een actuele gebeurtenis. De Top Topical® laat de adverteerder
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 26/26

toe kort op de bal te spelen en zijn boodschap op een originele en sympathieke manier
over te brengen. Voor dit soort advertenties zijn kortingen voorzien van 25% tot 50%.
Opdracht 3
De 8 advertenties samen kosten 317.385 euro, EXCLUSIEF BTW. Aangezien de leerlingen
geen bedrijf hebben, moeten ze bij dit bedrag dus nog 21% optellen: 317.385 euro +
66.650,85 euro is 384.035,85 euro.
Opdracht 4
Voor die prijs komt de advertentie in 944.563 kranten.
Opdracht 5
De prijs per krantenexemplaar bedraagt 0,336 euro exclusief BTW, dus 0,407 euro
inclusief BTW.
Opdracht 6
Per krantenlezer kost de advertentie 0,136 à 0,203 euro (BTW inclusief).
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 27/27

Thema 9 Natuurlijk
9.1. Duurzame ontwikkeling
Opdracht 1
De leerlingen omschrijven de definitie in hun eigen woorden
Achtergrondinformatie vindt u in de brochure Samen Grenzen Verleggen van de Vlaamse
Overheid op
http://www3.vlaanderen.be/duurzameontwikkeling/downloads/GrenzenVerleggen-LR.pdf
en op de websites van
• de staatssecretaris voor duurzame ontwikkeling:
http://www.duurzameontwikkeling.be/
• de Vlaamse Gemeenschap:
http://www3.vlaanderen.be/duurzameontwikkeling/
• de Federale Overheidsdienst Economie:
http://mineco.fgov.be/energy/sustainable_development/sustainable_development_nl_00
1.htm
• het Federaal Wetenschapsbeleid:
http://www.belspo.be/belspo/science/section/dddo/dddo_nl.stm
• het Federaal Planbureau:
http://www.plan.be/websites/ferado/nl/html_books/ferado/1nl3.html
• de Bond Beter Leefmilieu:
http://www.bondbeterleefmilieu.be/theme.php/2
• het project Chemie in Beweging (Wetenschap maakt Knap):
http://chemieinbeweging.rega.be/duurzontw.php
• het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling van de Universiteit Gent:
http://cdonet.ugent.be/index.html
Opdracht 2
De 12 thema’s: voor elk thema geven we één goede startpagina met achtergrondinformatie.
Deze websites gelden slechts als mogelijk startpunt; uiteraard zijn er ook nog veel andere
uitstekende informatiebronnen beschikbaar.
• duurzaam bouwen en wonen
http://www3.vlaanderen.be/duurzameontwikkeling/dubowo.html
• maatschappelijk verantwoord ondernemen
http://www.mvovlaanderen.be/
• educatie voor duurzame ontwikkeling
http://www.lne.be/themas/natuur-en-milieueducatie/algemeen/edo
• duurzame landbouw
http://www2.vlaanderen.be/ned/sites/landbouw/dula/index.html
• milieu en gezondheid
http://www.milieu-en-gezondheid.be/
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 28/28

• duurzame mobiliteit
http://www.duurzamemobiliteit.be/
• duurzaam omspringen met water
http://www.milieukoopwijzer.be/water/index.php
• duurzame productie- en consumptiepatronen
http://milieukoopwijzer.be/
• wetenschappelijk onderzoek en innovatiebeleid
http://www.iwt.be/
• duurzame ruimtelijke ontwikkeling
http://www2.vlaanderen.be/ned/sites/ruimtelijk/
• gender
http://rosadoc.be/site/nieuw/kantklaar/duurzameontwikkeling.htm
• wereldwijde bestrijding van HIV/aids
http://www.dgcd.be/NL/themas/aids/beleidsnota.html
Opdrachten 3 en 4
Duurzame ontwikkeling in de krant: een presentatie
Persoonlijk werk van de leerlingen
9.2. De snelle krant-en-papierquiz
Oplossingen
1b – 2c – 3b – 4a – 5a
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 29/29

Thema 10 Sport
10.1. Sport in de krant
Opdracht 1
Op welke dag van de week staat het meeste sportnieuws in de kranten?
Op maandag is er heel veel sportnieuws, met berichtgeving over de talrijke
sportmanifestaties in het weekend.
Opdracht 2
Welke kranten brengen heel veel sportnieuws?
Vooral de populaire kranten en de regionale kranten brengen veel sportnieuws. De leerlingen
kunnen binnen deze groepen zelf een rangschikking opstellen in functie van de kranten van
de dag.
Opdracht 3
Welke kranten hebben minder aandacht voor sport?
De hoeveelheid sportberichten in De Morgen, De Standaard en De Tijd is veel beperkter. De
Morgen heeft in het weekend wel Supporter, en op maandag DM Sport. De andere dagen
van de week is er minder ruimte voor sport.
Opdracht 4
Welke kranten brengen veel interviews met sporters, trainers, enz. ?
Vooral de populaire kranten en de regionale kranten brengen veel sportnieuws. De leerlingen
kunnen binnen deze groepen zelf een rangschikking opstellen in functie van de kranten van
de dag.
Opdracht 5
Aan welke sporten moeten de kranten volgens jou meer aandacht besteden?
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 30/30

Opdracht 6
Zijn er ook sporten die volgens jou te veel plaats in de krant krijgen? Welke? Leg
uit waarom je dat vindt!
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
Opdracht 7
Wat verwacht je van de regionale sportberichtgeving in een krant? Wat vind je
het belangrijkste?
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
Opdracht 8
Welke krant(en) zou je zelf lezen om op de hoogte te zijn van het regionale
sportnieuws?
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
10.2. Hoera-woorden
Opdracht 1
Hoera-woorden in de sportrubriek
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
Opdracht 2
Hoera-woorden in de andere rubrieken
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 31/31

Thema 11 Spotprenten of cartoons
Opdrachten 1 tot 5
Cartoons in de krant
Persoonlijke antwoorden van de leerlingen
Opdracht 6
Wat moet je allemaal weten om een cartoon te snappen en er dus om te kunnen
lachen?
• Wie zijn de personen in de cartoon?
• Waarom zijn deze personen bekend?
• Welke eigenschappen worden uitvergroot?
• Naar welk actueel gegeven wordt in de cartoon verwezen?
Opdracht 7
Kan een cartoon ook geslaagd zijn als niet iedereen de grap begrijpt?
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
Aanzetten
• Is een cartoon geslaagd als je hem moet uitleggen? Is een mop geslaagd als je ze moet
uitleggen?
• Als persoon 1 de grap niet snapt, neemt dit de humor ervan niet noodzakelijk weg voor
persoon 2.
• Snap je de grap, dan hoor je bij een groep van “ingewijden”. Een grap creëert een
groepsgevoel, brengt mensen samen – cf. wie de grap snapt, deelt iets met iemand
anders die er ook om kan lachen: dit schept een band.
Opdracht 8
Kan een cartoon volgens jou ook te ver gaan?
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
Aanzetten
• de controverse rond de cartoons over Mohammed in de Deense krant Jyllands Posten
(september 2005)
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 32/32

• Grip vzw, de organisatie die zich inzet voor Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een
handicap, organiseerde in 2004 een cartoonwedstrijd. Onder de titel “Haha...handicap:
leven zonder humor, dat is pas een handicap” werd toen aan zelfrelativering gedaan om
het ernstige, zware beeld dat rond handicaps hangt, minder drukkend te maken. De
cartoons zijn nu nog te bekijken op de website http://www.gripvzw.be/
• wat met cartoons over het koningshuis?wat met cartoons over mensen met andere
nationaliteit, huidskleur, godsdienst, enz?
• wat is satire?
• waar trekken we de lijn tussen wat kan en niet kan? bij de intentie van de
cartoonist?(wat is het doel dat met de cartoon wordt nagestreefd?) of volstaat dit
criterium niet?
• moet een cartoonist rekening houden met de gevoelens van het ‘slachtoffer’? Kunnen we
dan nog cartoons maken?
• wie bepaalt wat mag en wat niet?waar ligt de grens met censuur?
• cartoons kunnen wijzen op zwakke punten van mensen, ze kunnen leerrijk zijn voor de
betrokkenen. Maar wat als het gaat om eigenschappen die de persoon in kwestie niet
kan veranderen?
• enz.
���� XTRA
• Zin in een uitstapje? Neem dan eens een kijkje op de site van het Internationaal
Cartoonfestival van Knokke-Heist: www.cartoonfestival.be
• Gaan uw leerlingen dit jaar naar Londen? Dan is het cartoonmuseum misschien wel iets
voor hen!
Opening Cartoon Museum in Londen
(De Morgen, 4 maart 2006)
De apen- en heksenstreken van Blair en Thatcher revisited
Vorige week opende in het centrum van Londen The Cartoon Museum. De curator haalde inspiratie uit
ons eigen Brusselse Stripmuseum, maar thematisch gaat het om twee totaal verschillende genres.
Terwijl de strip geacht wordt iets meer dan honderd jaar oud te zijn, heeft de cartoon een geschiedenis
van meer dan driehonderd jaar. God en Mohammed zijn evenwel niet van de partij, Blair en Thatcher
geven wel thuis.
Londen - Van onze verslaggever Geert De Weyer
Over de recente cartoonrellen rond de profeet Mohammed spreekt curator Anita O'Brien (46) zich
voorzichtig uit. Nee, die geschiedenis krijgt hier geen plaatsje, zegt ze. Ze citeert veiligheidshalve dan
maar Steve Bell, cartoonist van The Guardian, een van de meest gerespecteerde hedendaagse Britse
cartoonisten en hier aanwezig met origineel werk. "Ook hij zegt dat de Deense cartoons niet goed
genoeg waren en dat het mogelijke racistische karakter ervan niet genegeerd mag worden." Ook hamert
ze erop dat haar museum vooral de Britse cartoon in het vizier heeft en wil houden.
Maar wie durft te beweren dat het pijnlijke thema nérgens aangeraakt wordt, heeft slecht gekeken.
Steve Bell slaagde erin om op erg subtiele wijze de cartoonrellen onderdeel te laten uitmaken van het
nieuwbakken museum. Op een muurtje net boven de hal schilderde hij de beeltenis van God die zijn
hand voor een denkbeeldige lens houdt. 'No pictures', roept hij.
De hier tentoongestelde om en bij de 250 originele cartoons en strippagina's gaan terug tot driehonderd
jaar geleden en zelfs verder. Eerst wordt melding gemaakt van de groteske hoofden van Leonardo da
Vinci, of de extravagante koppen van de barokke beeldhouwer Gian Lorenzo Bernini (1598-1680). Zij
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 33/33

waren de voorlopers van het genre. Een andere Italiaan, Pier Leone Ghezzi, blijkt de eerste cartoonist die
er zijn hoofdberoep van maakte. De titel van eerste bestsellercartoonist staat op naam van een zekere
George Cruikshank, die in de periode 1770-1830 werkte - hier omschreven als 'de gouden jaren'.
Conflicten, zo blijkt, zetten in die tijd aan tot meer cartoons. Vooral de Franse Revolutie was een
dankbaar gegeven voor tekenaars. De humor werd bijtender, maar de propaganda was nooit veraf.
Cruikshank, die vooral bekend is voor zijn tekenwerk voor Dickens' Oliver Twist, was in die tijd de eerste
cartoonist met een bestseller. Als reactie op een politieke aanval van een vreedzaam protest in
Manchester tekende hij in 1819 een 24 pagina's tellend pamflet. HIj schreef er geschiedenis mee. Zijn
houtsnedeachtig werk resulteerde in 50 herdrukken, honderdduizend werden er verkocht. Later zetten
bijvoorbeeld Illustrated Magazine (1830-1914) en Punch Magazine (sinds 1841) nog meer cartoonisten
aan tot publicaties. Maatschappelijke thema's, van politici, op straat spelende kinderen tot
animeermeisjes verschenen dan in verschillende bladen als The New Yorker, The Evening Standard en
The Tatler.
Het hoofdstuk 'Moderne tijden' start vanaf de Eerste Wereldoorlog. Politiek staat centraal, net als
patriottisme. 'The New Satire' volgt op dat luik, uiteraard met Carl Giles op kop, een van de bekendste
Britse cartoonisten, die jaren geleden zelf nog een heuse retrospectieve kreeg in het Brusselse
Stripmuseum. Scherp als een mes waren zijn cartoons (sinds 1943 in The Daily Express), maar altijd
sympathiek, vriendelijk en menselijk. Ook aanwezig in die periode: Peter Fluck en Roger Law. De namen
van deze New York Times-cartoonisten doen bij ons misschien niet meteen een belletje rinkelen, tot je ze
koppelt aan de Spitting Image-poppen. Bekender is de naam van Robert Crumb. Een werk van hem, dat
ongetwijfeld huist in het grensgebied tussen cartoons en strip, ontbreekt echter.
De eerder in de media opgedoken kritiek als zou Blair in het daaropvolgende hoofdstuk amper
vertegenwoordigd zijn, blijkt foutief. Thatchers en Blairs weinig flatterende hoofden - hij stamt af van
apen, zij behoort tot een scherpneuzige heksenclan - staan elk op een zestal cartoons. Op één cartoon
van Bell - hij weer - staan ze elkaar naar het leven. Hij tracht een spies in haar hart te kloppen als was
ze een vampier; zij tracht hem nog voor ze naar generzijde overgaat te wurgen. De cartoon verscheen in
2000, net toen Thatcher na jaren radiostilte het beleid van Blair op de korrel nam en hij even scherp
terug beet.
Eén cartoon, waarop een journalist aan een cartoonist vraagt waarom vrouwelijke politieke cartoonisten
niet lijken te bestaan, slaat de nagel op de kop. Een waarheid als een koe. Misschien is het antwoord wel
te zoeken in de reactie van de mannelijke cartoonist: 'Misschien zijn vrouwen niet agressief genoeg'.
Op de bovenste, kleinere verdieping van The Cartoon Museum is een luik besteed aan de strip of - zoals
ze het ginder noemen - cartoon strips en graphic novels. Die ruimte stelt echter weinig voor, laat staan
dat er enige chronologie of rode draad te vinden is. Britse, Franse en Amerikaanse graphic novels en
strips staan er door elkaar. Uderzo's Asterix prijkt er naast Dick Tracy, Judge Dredd, Modesty, Tarzan of
het witte beertje Rupert. Het argument dat geldt voor de cartoonafdeling, namelijk dat het museum wil
focussen op Brits werk omdat volgens O'Brien de Britten die kunstvorm uitvonden (iets wat in de
museumteksten zelf ontkracht wordt), wordt hier niet gehanteerd. "We kregen de afgelopen jaren heel
wat origineel werk van verzamelaars en de artiesten zelf", klinkt het. "Daar moesten we toch iets mee
doen, niet?" Het blijkt een goedkoop excuus om er een verwaarloosbaar luik aan toe te voegen. De enige
smet op dit wellicht niet onbelangrijke museum is dan ook (de argumentatie over) die verdieping.
Ook O'Briens argumentatie waarom de cartoonrellen van de laatste weken geen plaats verdienen in dit
museum is nogal flauw. Het accent mag hier dan op Britse cartoons liggen, er wordt in dit museum in de
eerste plaats een chronologische evolutie gegeven van de cartoon vanaf 1700, inclusief talloze
verwijzingen naar onder meer de Franse en Amerikaanse indrukken. De recente rellen zijn, ongeacht de
gevolgen, een belangrijk tijdsmoment in de geschiedenis van de cartoon. Kortom: nadat de cartoonisten
aller landen de hete adem in hun nek voelden, is het nu de beurt aan de cartoonmusea overal ter wereld
om te overwegen hoe ze hiermee omgaan. Misschien verwijzen ze binnenkort wel naar de rellen in hun
teksten, maar of ze de cartoons bij wijze van (broodnodige) illustratie ook zullen tonen (bezoekers
moeten immers in de eerste plaats zelf een oordeel kunnen vellen), is vooralsnog een open vraag.
The Cartoon Museum, Little Russel Street 35 (tien minuten van metrostations Tottenham Court Road of
Covert Garden). Elke dinsdag tot en met zaterdag van 10.30 tot 17.30 uur. 2,5 £ inkom, 1,5 £ voor
studenten en -18 jarigen. Met dank aan Eurostar. Dagelijks 10 treinen vanuit Brussel-Zuid.
www.eurostar.com
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 34/34

Thema 12 Besprekingen of recensies
Opdracht 1
Wat is een bespreking of recensie?
be·spre·king (de ~ (v.), ~en)
1 het bespreken
2 onderhandeling
3 recensie
re·cen·sie (de ~ (v.), ~s)
1 kritische beschouwing van een werk van kunst of wetenschap in een krant of tijdschrift => bespreking
(Bron: Van Dale)
Opdracht 2
Welke kranten hebben de meeste recensies?
Antwoorden in functie van de gekozen dagen/weken.
Algemeen
De Morgen en De Standaard hebben veel bijlagen met recensies. In De Standaard o.a. in
Film&Cultuur, De Standaard der Letteren en Etalage; in De Morgen o.a. in Encore
(woensdag), Uitgelezen (woensdag) en DM Magazine (weekend)
Opdracht 3
Welke onderwerpen worden het vaakst besproken?
Persoonlijk antwoord van de leerlingen in functie van de onderzochte kranten.
Opdracht 4
Waarom is dat zo, denk je?
Persoonlijk antwoord van de leerlingen in functie van de onderzochte kranten.
Opdracht 5
Zie je grote verschillen tussen de kranten?
Persoonlijk antwoord van de leerlingen in functie van de onderzochte kranten
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 35/35

Opdracht 6
Zoek een recensie waarmee je het niet eens bent. Leg aan je klasgenoten uit
waarom je vindt dat de recensent het volgens jou bij het verkeerde eind heeft.
Persoonlijk antwoord van de leerlingen
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 36/36

Thema 13 Achter het nieuws
Persoonlijke creaties van de leerlingen
Stuur het resultaat naar kik@dagbladpers.org, en wie weet staan de kunstwerken van uw
leerlingen binnenkort te pronken op de site van Kranten in de Klas. Haal er ook de (lokale)
media en cultuur(smaak)makers bij: zij zorgen graag voor mooie promotie voor uw school.
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 37/37

Thema 14 Spelplezier
14.1. Wie ben ik?
1. Wat is propaganda?
• politieke reclame (R)
• eerlijke handel (K)
• protest (L)
2. Het tegengestelde van subjectief is …
• perspectief (I)
• objectief (E)
• collectief (U)
3. Welke krant heeft de meeste lezers?
• Het Volk (F)
• Gazet van Antwerpen (J)
• Het Laatste Nieuws (P)
4. De zomerperiode met weinig nieuws noemen we …
• de krententijd (E)
• het mosselseizoen (N)
• de komkommertijd (O)
5. Peter Vandermeersch is de hoofdredacteur van…
• De Morgen (M)
• De Standaard (R)
• De Tijd (K)
6. Een tabloid is een…
• drukpers voor kranten (D)
• klein krantenformaat (T)
• opdringerige fotograaf (E)
7. De Achterkrant en de GoedNieuwsKrant vind je in…
• Het Nieuwsblad (G)
• Het Belang van Limburg (E)
• De Morgen (V)
8. Waar kan je ook dit schooljaar weer de quiz van Kranten in de Klas spelen?
• www.kikquiz.be (R)
• www.quizkik.be (W)
• www.schoolquiz.be (T)
Antwoord: REPORTER
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 38/38

14.2. Sudokupuzzel
8 5 9 2 7 4 6 3 1
7 1 2 5 3 6 4 8 9
3 6 4 9 8 1 2 7 5
6 2 5 7 4 3 1 9 8
9 7 1 8 6 5 3 4 2
4 3 8 1 2 9 5 6 7
1 4 7 6 9 2 8 5 3
5 9 6 3 1 8 7 2 4
2 8 3 4 5 7 9 1 6
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 39/39

Thema 15 De KiK-Awards
Opdrachten 1 tot 4
De KiK-awards per categorie en per krant
Persoonlijke antwoorden van de leerlingen
Oplossingen en handleiding bij BLITS 07-08 (c) 2007 40/40