Jaarbericht 2008-2009 Landelijke Commissie van ... - GGZ Nederland

Jaarbericht 2008-2009Landelijke Commissie vanVertrouwenslieden

De Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden (LCvV) is bemiddelaar enscheidsrechter bij meningsverschillen tussen cliëntenraden en zorgaanbieders.De LCvV verricht haar werkzaamheden op basis van de Wet medezeggenschapcliënten zorginstellingen (Wmcz).In haar jaarverslagen schetst de LCvV een gedetailleerd beeld van haar werk. Dejaarverslagen van de LCvV zijn te vinden op www.vertrouwenslieden.nl (in derubriek Archief). Dit jaarbericht geeft een beknopt beeld van de werkzaamhedenvan de LCvV in 2008 en 2009.Bemiddelaar en scheidsrechter Een bestuurder verzucht: ‘De cliëntenraadstelt zich op als raad van toezicht’. ‘Het gaat de cliëntenraad niet om de inhoud,maar om de formaliteiten’, meent een andere bestuurder. Bestuurders zijn niet deenigen die soms bedenkingen hebben bij de manier waarop medezeggenschap inde praktijk vorm krijgt. Ook cliëntenraden hebben kritiek: ‘De bestuurder neemt“De bestuurder neemt ons niet serieus. Hijvraagt alleen advies omdat hij dat verplicht is.”ons niet serieus. Hij vraagt alleen advies omdat hij dat verplicht is’. De LCvVhoort dergelijke kritische geluiden regelmatig. De LCvV kan helpen om de samenwerkingtussen cliëntenraad en bestuurder te verbeteren.Bemiddeling Problemen in de samenwerking ontstaan als de bestuurder en decliëntenraad verschillende verwachtingen hebben van medezeggenschap. Eencliëntenraad die veel belang hecht aan zeer gedetailleerde adviesaanvragen eneen bestuurder die gelooft in ‘management by speech’ kunnen het moeilijk krijgenmet elkaar. Als het niet lukt om op een effectieve manier samen te werken, ontstaatirritatie. En na verloop van tijd doet zich een incident voor dat de spreekwoordelijkedruppel vormt die de emmer doet overlopen. De cliëntenraad doetdan een beroep op de LCvV. Het incident staat dan centraal, maar de slechtesamenwerking is feitelijk het probleem. Een uitspraak van de LCvV over hetincident lost dat probleem niet op. De LCvV biedt cliëntenraden en bestuurdersde mogelijkheid om een gesprek met elkaar aan te gaan onder leiding van een lidvan de LCvV. Zo’n gesprek is bedoeld om boven water te krijgen hoe de samenwerkingverloopt en wat de bestuurder en de cliëntenraad daarvan vinden. Degespreksleider kan op basis daarvan advies geven over verbetering van desamenwerking. Als dat nodig is, wordt een vervolggesprek gehouden. Op dezemanier kan de LCvV een bijdrage leveren aan een betere uitvoering van de medezeggenschapin de praktijk. ‘Zo ver zou het toch niet moeten komen’, menen

cliëntenraden vaak. Ook bestuurders maken niet makkelijk gebruik van dezemogelijkheid. Vragen om te helpen bij de samenwerking houdt in dat je erkentdat de samenwerking niet gaat zoals je zou willen en dat je daar zelf geen oplossingvoor hebt. Die erkenning is niet makkelijk. Een slechte samenwerking voortzettenis makkelijker, zeker op korte termijn. Maar het risico van verdere escalatieop langere termijn is dan groot.Scheidsrechter Een bemiddelingsgesprek helpt bij het oplossen van samenwerkingsproblemen.Soms verloopt de samenwerking tussen cliëntenraad enbestuurder prima, maar ontstaat een zakelijk verschil van mening. Bijvoorbeeldover de vraag of de cliëntenraad recht heeft op bepaalde informatie of gelegenheidmoet krijgen om advies uit te brengen. In die gevallen bestaat behoefte aaniemand die de knoop doorhakt. Ook die rol vervult de LCvV. De LCvV houdt daneen hoorzitting en doet vervolgens een bindende uitspraak. De hoorzitting is bedoeldom de bestuurder en de cliëntenraad gelegenheid te geven om hun standpuntentoe te lichten. Tijdens de hoorzitting wordt de LCvV vertegenwoordigddoor de voorzitter en twee leden van de LCvV. In de regel wordt de hoorzittinggehouden in de locatie waarvoor de cliëntenraad is ingesteld. In 2008 heeft deLCvV vier uitspraken gedaan, in 2009 deed de LCvV zeven uitspraken. Deze uitspakenzijn elders in dit jaarbericht samengevat. Soms blijkt tijdens een hoorzittingdat het niet nodig is dat de LCvV een uitspaak doet. De cliëntenraad en debestuurder blijken dan alsnog bereid om zelf hun meningsverschil op te lossen.De LCvV stimuleert dit vaak door tijdens de hoorzitting voorstellen te doen of eencompromis te bedenken. In de periode 2008-2009 werd driemaal een meningsverschilop deze manier opgelost.Nieuwe wetgeving? De toekomst van de Wmcz is onzeker. Minister Klink en devoormalige staatssecretaris Bussemaker wilden de Wmcz vervangen door eennieuwe Wet cliëntenrechten zorg (Wcz). De bewindslieden hebben een aantalbelangrijke onderdelen van de wet bekend gemaakt. Zij wilden bijvoorbeeld hetverzwaard adviesrecht van cliëntenraden vervangen door een instemmingsrecht.Het zou daardoor moeilijker worden voor bestuurders om besluiten tenemen waarmee de cliëntenraad het niet eens is. Een andere wijziging die debewindslieden zich hebben voorgenomen is dat het recht van cliëntenraden, omiemand bindend voor te dragen ter benoeming in de raad van toezicht, vervalt.Tegen deze wijziging verzet de Tweede Kamer zich echter. In 2008 heeft de TweedeKamer zich unaniem uitgesproken voor handhaving van het bindend voordrachtsrecht.Door de val van het kabinet Balkenende is het onzeker geworden ofhet voornemen om de Wmcz te vervangen uitgevoerd zal worden.

Samenvattingen van de uitspraken van de LCvV De LCvV heeft in 2008 en2009 elf uitspraken gedaan. De uitspraken van de LCvV geven uitleg over detoepassing van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen. In dit jaarberichtvatten we iedere uitspraak samen in één zin. De volledige uitspraken zijnte vinden op www.vertrouwenslieden.nl (in de rubriek Uitspraken).• Ook bij de benoeming tot afdelingshoofd van iemand die elders binnen de organisatiedezelfde functie bekleedt, behoort het verzwaard advies van de cliëntenraadgevraagd te worden (uitspraaknummer 08-01).• Een zorgaanbieder die de cliëntenraad gelegenheid geeft advies te geven, zonderdaartoe wettelijk verplicht te zijn, moet daarbij net zo zorgvuldig handelen alsbij adviesaanvragen die op de Wmcz zijn gebaseerd (uitspraaknummer 08-02).• Als een zorgaanbieder, nadat de cliëntenraad een beroep op nietigheid heeft gedaan,de cliëntenraad alsnog gelegenheid geeft om een verzwaard advies uit tebrengen, mag van de zorgaanbieder worden verwacht dat hij de besluitvorming,over het onderwerp waarop de nietigverklaring betrekking had, daadwerkelijkheroverweegt zodat het advies van de cliëntenraad van wezenlijke invloed kanzijn op het te nemen besluit (uitspraaknummer 08-03).• Besluiten over kosten van diensten, die een zorgaanbieder levert aan cliëntenzonder daartoe verplicht te zijn op grond van de AWBZ vallen onder het verzwaardadviesrecht van de cliëntenraad (uitspraaknummer 08-04).• Een zorgaanbieder hoeft de notulen van de raad van bestuur niet aan tecliëntenraad te verstrekken als hij de cliëntenraad op een andere manier goed opde hoogte houdt van wat besproken wordt in de raad van bestuur (uitspraaknummer09-01).• Een sociaal plan kan de zorgaanbieder niet ontheffen van zijn wettelijke plichtom de cliëntenraad gelegenheid te geven een verzwaard advies uit te brengenover de benoeming van een afdelingshoofd (uitspraaknummer 09-02).• De zorgaanbieder kan de prijzen van diensten die hij aanbiedt aan cliënten nietverhogen omdat de verhoging in strijd is met een afspraak die met de centralecliëntenraad is gemaakt (uitspraaknummer 09-03).• Omdat de zorgaanbieder zonder overleg met een lokale cliëntenraad een centralecliëntenraad heeft ingesteld zijn geen bevoegdheden van die locale cliëntenraadovergegaan op de centrale cliëntenraad (uitspraaknummer 09-04).

• Een besluit tot wijziging van de waskostenregeling, waarover de cliëntenraadten onrechte geen verzwaard advies is gevraagd, blijft in stand omdat de cliëntenraadte laat de nietigheid van het besluit heeft ingeroepen (uitspraaknummer09-05).• Besluiten over een verhuiskostenregeling vallen onder het verzwaard adviesrechtvan de cliëntenraad (uitspraaknummer 09-06).• Als nieuwe informatie over een sollicitant beschikbaar komt nadat de cliëntenraadadvies heeft uitgebracht over diens benoeming, maar voordat de kandidaatbenoemd is, kan dat aanleiding zijn om de cliëntenraad gelegenheid te geven opnieuwadvies uit te brengen (uitspraaknummer 09-07).Deze samenvattingen zijn een globale weergave van het belangrijkste onderdeelvan de uitspraken. Voor een goed begrip van de uitspraken adviseren wij deintegrale versie van de uitspraken te lezen (zie www.vertrouwenslieden.nl).Wie kunnen een beroep doen op de LCvV Wie een beroep wil doen op deLCvV of meer wil weten over het werk van de LCvV, kan contact opnemen metKarel van Dijk, de secretaris van de LCvV.De LCvV is ingesteld en wordt in stand gehouden door: ActiZ, GGZ Nederland,LOC, het LSR, de NVZ, de VGN en VraagRaak. De leden van ActiZ, GGZ Nederland,MEE Nederland, de NVZ en VGN kunnen, evenals de cliëntenraden die zijhebben ingesteld, een beroep doen op de LCvV.

De leden van de LCvVV.l.n.r. Joop Belderok, Thijs Aardema, Jeroen van Thiel (voorzitter), Martin Ridder,Brenda Frederiks, Paul Manni, Hans Heeren en Karel van Dijk (ambtelijksecretaris).Secretariaat LCvVPostbus 82133503 RE UTRECHTT 030 2919984E info@vertrouwenslieden.nlMet ingang van 1 april 2010 krijgt de LCvV een nieuwe secretaris. Ook het secretariaatsadresverandert dan. De nieuwe gegevens zullen worden gepubliceerd opwww.vertrouwenslieden.nlOntwerp: Grafische vormgeving Frank SneepDe LCvV is opgericht en wordt in stand gehouden door