Lees hier het hele interview - EFP

FPK Assen start slaapkliniekFPK Assen heeft sinds kort eenslaapkliniek waar de relatie tussenslaapstoornissen en psychiatrischestoornissen worden onderzocht enbehandeld. We spreken hierover metMarike Lancel, senior onderzoeker bijGGZ Drenthe en medeinitiatiefneemstervan deze kliniek.Foto ©GGZDrenthe /Henk BoudewijnsWaarom zijn jullie deze kliniek gestart?Veel mensen met psychiatrische stoornissen hebben ook last van slaapstoornissen. Als jegevoelig bent voor het één ben je het vaak ook voor het ander. Beide stoornissenbeïnvloeden elkaar ook wederzijds; het ene probleem kan het andere verergeren. Mensenmet een depressie bijvoorbeeld lijden vaak aan slapeloosheid. Maar door die slapeloosheidverergert de depressie weer. Het is ook wel een logisch verband: iedereen weet dat slechtslapen invloed heeft op je humeur en op je gedrag.Een slaapstoornis wordt echter nu vaak secundair gezien aan de psychiatrische stoornis enwordt daarom niet behandeld. Terwijl slaapstoornissen vaak beter te behandelen zijn danpsychiatrische stoornissen en er een positieve invloed van verbeterde slaap uitgaat. Als jeslaapstoornissen goed diagnosticeert en behandelt nemen de psychiatrische stoornissensneller af. Ook blijkt uit onderzoek dat patiënten minder snel terugvallen als ze beter slapen.Deze relatie onderzoeken wij , en ondertussen kunnen we door een goede diagnose eneen passende behandeling mensen verder helpen.Zijn jullie de enige kliniek in Nederland?Er zijn natuurlijk meerdere slaapklinieken in Nederland maar die zijn gericht op de somatiek,niet op de psychiatrie. Daarin zijn wij de nu eerste. Als het gaat om de relatie tussenpsychiatrische - en slaapstoornissen dan hebben we het over complexe casussen. Veelslaapexperts zijn minder deskundig op dit terrein. Patiënten met psychotische stoornissengebruiken bijvoorbeeld veel medicatie die onrustig slaapgedrag veroorzaakt, met allegevolgen van dien. Hoe kan je dit nu het best behandelen en beïnvloeden? Dat is een aparteexpertise waar wij ons in specialiseren. We richten ons in eerste instantie op clienten uit hetforensische veld omdat het een afgebakende groep is die je goed kunt onderzoeken, énomdat je resultaten kan boeken bij deze mensen met ingewikkelde problematiek.

Wat onderzoeken jullie precies?Als je slecht slaapt wordt je prikkelbaar en veel mensen in de forensische psychiatrie hebbennu juist een kort lontje; ze kunnen slecht hun impulsen controleren. Door slaapproblemenwordt dat alleen maar erger. Op zich moet onderzoek hiernaar nog bewijzen dat agressievermindert door goed slapen, maar wij horen vaak van behandelaren dat vooral de reactievetypes die problemen hebben met agressie en impulsiviteit door de behandeling vooruit gaan:‘ze kunnen weer tot tien tellen’.Wij denken en zien dus dat er een correlatie is tussen het verbeteren van slaap en hetverbeteren van gedrag. Het onderzoek dat wij doen richt zich op de vraag of slapeloosheideen risicofactor is voor recidive.Hoe ziet de kliniek er uit?We hebben nu een ambulante afdeling, maar eind volgend jaar krijgen we ook een afdelingmet drie bedden waar we mensen kunnen onderzoeken tijdens hun slaap. Maar veeldiagnoses kunnen we ambulant vaststellen. Door het afnemen van vragenlijsten engesprekken kom je heel veel te weten. Bij het onderzoek kijken we naar allerlei factoren;wanneer is de stoornis ontstaan, is er sprake van medicijn gebruik, hoe actief is de patiëntoverdag, is de 24-uurs ritmiek verstoord? Door dit allemaal in kaart te brengen krijg je eenbeeld en daar stem je vervolgens de behandeling op af. Het maakt nogal wat uit of iemandslaapproblemen heeft door een onveilige jeugd waarbij is aangeleerd om licht te slapen omzo altijd alert te zijn, of dat het komt door een te weinig actief leven of medicijn gebruik.Daar wordt vervolgens de behandeling op aangepast. En ook daar is veel mogelijk ommensen weer in een goed slaapritme te krijgen. Je kunt denken aan cognitievegedragstherapie, individueel of in een groep. Of lichtherapie om de 24 uurs ritmiek teherstellen. Ook kan het veranderen van medicijngebruik helpen door bijvoorbeeldmedicijnen op andere tijdstippen in te nemen. Er is in elk geval veel mogelijk om mensen tehelpen weer te gaan slapen en dat heeft een positieve invloed op het gedrag en humeur.Patiënten voelen zich serieus genomen. Slaapstoornissen worden vaak minder serieusgenomen maar hebben wel een enorme impact. Als wij constateren en zwart op wit hebbenstaan dat ze slecht slapen voelen veel mensen een opluchting en erkenning. En vandaar uitkunnen we behandelen waarbij dus ook een belangrijk onderdeel van de psychiatrischestoornissen wordt aangepakt. Het is mooi om te zien dat je mensen met zware problementoch betrekkelijk eenvoudig weer iets verder kunt helpen.Renske de ZwartEFP 2010