Risico's bij de repressie van zware ongevallen met gevaarlijke stoffen

Figuur 2: Als het LOC een feit is, is de kans op een LOC gelijk aan “1” geworden. Hierdoor kan dit risico richting het onaanvaardbare(rode) gebied van de risicomatrix migrerengevaarlijke stoffen zoals chloor worden ingeperkt met handbediendeafsluiters. Werknemers begeven zich dan in heteffectgebied van deze gevaarlijke stoffen, wel is waar voorzienvan persoonlijke beschermingsmiddelen zoals ademlucht,maar hoe past dit in de risicomatrix van deze bedrijven?En hoe past dit in de arbeidshygiënische strategie?Waarom mogen werknemers bij een calamiteit met gevaarlijkestoffen wél risicovolle handelingen verrichten die voorafals onaanvaardbaar worden bestempeld?In het onderzoek is onvoldoende tijd gereserveerd voor hetbeoordelen van concrete methoden om werknemers enhulpverleners daadwerkelijk buiten het (potentiële) effectgebiedvan een zwaar ongeval te houden. Te weten, het scheidenvan de mens van het gevaar! Leerpunten uit analyse[xxvii, xxviii, xxix] van twee beroepsgroepen met hoogrisicoactiviteiten (spoorbaanwerkers en brandweerpersoneel)geven aan dat het aanbrengen van een scheiding tussenmens en het gevaar een betrouwbare oplossing is voor hetverlagen van het risico.Er is uiteraard sprake van een spagaat tussen snel ingrijpenna het ontstaan van een LOC en het gedegen onderzoekenof de symptomen en feiten in overeenstemming zijn methet scenario dat voor ogen is. Vooraf afspreken en uiteraardtrainen welke incidentscenario’s op veilige afstand wordenbestreden kan hierbij helpen. De bandweerorganisatiemaakt hierbij steeds helderder keuzes:Op basis van het ongeval bij de scheepswerf in de Punt (9 mei2008) komt de brandweer tot het besef dat een binnenaanvalvoor het bestrijden van een brand een onaanvaard risico geeft.Branden in industriepanden zouden door de brandweer altijddefensief moeten worden benaderd.Lessen uit “de Punt”, 9 mei 2008;“De brandweer hoeft geen gevaar te lopen om materiële schadetegen te gaan”Continue verbetering van repressieve maatregelenDoor middel van monitoring kan een beeld worden verkregenvan de veiligheidsprestaties van preventieve én repressievemaatregelen. De prestaties van repressieve maatregelenworden onvoldoende in beeld gebracht. Monitoring vanprestaties speelt een sleutelrol in elk management proces(productie, financiën, kwaliteit, etc.). Zo ook voor het managenvan veiligheid. Het is “gratis” informatie die aanwezigis in de organisatie. Als het meten niet correct wordt uitgevoerd,wordt de effectiviteit van het veiligheidsmanagementsysteem (VMS) ondermijnd. Er is dan geen betrouwbareinformatie voor het management om vast te stellen of enhoe de veiligheidsrisico’s worden beheerst. Op een juistewijze bijstellen van het veiligheidsbeleid en de bijbehorendeuitvoering is dan niet meer mogelijk. Je kunt niet managenwat je niet kunt meten (Peter Ferdinand Drucker, managementgoeroe).Kun je alleen door schade en schande wijzer worden?Tijdens de bespreking met de OvD’s werd naar vorengebracht dat ervaring met risicovolle inzetten nodig is omscenario’s te leren kennen en de juiste beslissingen als OvDte kunnen nemen.Uitspraak: “Pas als je het zelf hebt meegemaakt maak je eenfout niet meer.”Dit kan worden uitgelegd als: Alleen na een lange loopbaanin de repressie van zware ongevallen, heb je hopelijk voldoendeinzetten gepleegd waardoor je een scenario herkenten foute beslissingen kunt vermijden. Tot die tijd moet jemaar hopen dat het goed gaat!De vraag die opkomt, zijn de risico’s en verantwoordelijkheidvan het werk van een OvD niet te groot om alleendoor middel van risicovolle inzetten voldoende ervaring opte bouwen?Dilemma is en blijft dat het hier niet om routinematigewerkzaamheden gaat, maar om sporadisch optredende situaties.Geen enkele situatie is gelijk.Tijdschrift voor toegepaste Arbowetenschap (2010) nr 4 127