Invloed van nematodenbesmettingen op de ontwikkeling en de ...

Invloed van nematodenbesmettingen op de ontwikkeling en de prestatie vansuikerbietenrassenCode RPN_041Verantwoordelijke André WautersDoel Studie van de tolerantie van rassen zonder het resistentie- of tolerantiegen tegen Heterodera schachtii envan dubbel tolerante rassen in aanwezigheid van nematoden.Verwezenlijking Het onderzoeksprogramma omvat de studie van rassen in aaltjesbesmette percelen bijverschillende besmettingsgraden.In dat opzicht werden in Acosse de proeven ontdubbeld. Een deel van het veld werd gezaaid na voorcruchtkoolzaad, de rest na tarwe. Op hetzelfde perceel werd een proef uitgezaaid met een uitstel van 3 weken met hetvolledig sortiment rassen om de tolerantie te meten bij een vroegtijdige nematodenbesmetting.Samenwerking CRA-W : Département de PhytopharmacieSamenvatting De aaltjesbeproevingen in 2007 werden in 3 besmette percelen in de leemstreek aangelegd.Bodemanalysen met kwantificering van de nematoden bij de uitzaai bevestigden de aanwezigheid van hetbietecystenaaltje Heterodera schachtii (analyses uitgevoerd door het Centre Wallon de RecherchesAgronomique in Gembloux):Momalle : 900 eieren+larven / 100 g grond. Dit perceel vertoonde in 2003 een zeer sterke aantasting (2003 waseen jaar met sterke nematodenvermeerdering). In 2005 werden nog meer dan 3000 eieren+larven/100 g geteld.Gingelom : 1000 eieren+larven / 100 g grond : een vruchtwisseling met regelmatig bieten en spruitkool houdende populaties nematoden hoog. Daarentegen is de populatie wat verzwakt en geïnfecteerd door antagonisten.Acosse : 400 eieren+larven / 100 g grond : bedrijf die in de jaren 60 -80 een intensieve bietenteelt kende, duspercelen met een lange nematodenhistorie. In dit veld werd in 2006 een deel van het veld gezaaid me koolzaad,de rest met tarwe (rest van de rotatie dezelfde).Opbrengstproef 2007 : Nematodenproef te ACOSSE (400 O+L)ras kenmerk wortels grondTotaletarrasuiker K Na aNextraheerb.WitsuikerFinanc.kg/ha kg/ha % brut % mmol/100 g S % kg/ha RELGetuige S/T 69759 5486 16.1 18.1 20.2 1.7 4.6 93.0 11771 100Catania RT S/T 68445 5202 16.0 18.6 20.5 1.5 5.1 93.0 11860 102Calgarhi RT 71808 5592 15.5 17.9 20.6 1.5 4.4 93.0 11952 101Marcel RT 67897 5616 15.8 17.9 20.1 1.7 4.7 93.0 11296 96Zanzibar RT S/T 74781 5641 15.7 17.6 21.0 1.8 4.8 92.8 12239 103Coyote RT S/T 71150 6274 16.7 18.0 19.8 1.6 4.3 93.1 11905 101Malvina RT S/T 67483 5690 16.4 19.2 19.3 1.5 4.2 93.4 12077 104Ernestina RT S/T 73416 5531 16.7 18.3 20.5 2.0 4.3 93.1 12492 106Klarina RT S/T 72515 5336 16.4 17.7 21.4 1.5 5.6 92.6 11887 101Resimax RT S/T 71053 5470 14.5 17.7 20.4 1.7 4.3 93.0 11706 99Ruveta RT S/T 64047 4337 15.8 18.4 18.1 2.0 4.3 93.4 11008 94Florata RT S/T 64754 5653 16.9 18.4 20.2 2.0 4.5 93.0 11062 94Charme RT 68068 4995 15.6 18.1 19.5 1.6 4.4 93.2 11467 97Julietta RTNT 87537 4983 11.7 18.0 24.6 1.3 7.5 91.7 14435 124Theresa RTNT 77181 4959 15.7 19.0 20.5 1.1 6.5 92.7 13627 118Margitta RTNT 81530 5214 15.6 18.4 21.6 1.2 5.2 92.8 13900 119Paulina RTNR 74927 5616 15.8 17.9 30.8 1.5 8.0 90.7 12173 106CV 3.8 11.6 8.7 0.9 3.4 9.5 9.6 0.2 4.1 4.2lsd 3948 897.0 1.9 0.2 1.0 0.2 0.7 0.3 723 6.3

Opbrengstproef 2007 : Nematodenproef te MOMALLE (1000 O+L)Ras kenmerk wortels grond Totaletarrasuiker K Na aN extraheerb.WitsuikerFinanc.kg/ha kg/ha % brut % mmol/100 g S % kg/ha RELGetuige S/T 64170 4961 15.3 17.4 18.4 3.6 5.6 92.6 10334 100.0Catania RT S/T 65614 4990 16.4 18.1 18.2 2.4 5.8 92.9 11066 108.1Calgarhi RT 62885 5107 15.8 17.0 19.0 3.4 5.2 92.6 9883 95.0Marcel RT 58996 4493 14.9 17.2 18.4 3.3 5.3 92.7 9425 90.8Zanzibar RT S/T 67310 5292 14.8 16.8 19.1 4.1 5.5 92.4 10488 100.7Coyote RT S/T 64951 5536 15.4 17.1 18.3 3.6 5.4 92.7 10278 98.9Malvina RT S/T 65862 4877 14.8 18.1 18.1 3.2 5.4 92.9 11078 108.2Ernestina RT S/T 68148 5419 15.7 17.1 18.8 4.2 5.8 92.4 10799 104.3Klarina RT S/T 60351 4678 15.6 17.1 19.2 3.1 6.3 92.4 9557 92.3Resimax RT S/T 62398 4873 15.5 17.1 18.7 3.5 5.3 92.6 9862 94.9Ruveta RT S/T 60994 3733 13.5 17.5 16.4 4.2 5.4 92.9 9929 96.0Florata RT S/T 61901 5253 15.6 17.4 18.6 4.5 5.9 92.4 9953 96.6Charme RT 58890 4777 17.1 17.5 18.5 2.8 5.3 92.8 9562 92.5Julietta RTNT 87212 4795 12.0 17.1 24.6 3.7 10.2 90.6 13471 132.6Theresa RTNT 77914 5770 16.2 18.4 18.1 1.9 6.4 92.9 13326 130.8Margitta RTNT 83099 5312 14.9 17.6 19.6 2.7 6.2 92.5 13539 131.7Paulina RTNR 70556 6988 17.7 17.3 27.8 3.0 8.6 90.7 11069 109.3CV 5.5 12.1 10.3 1.3 3.5 13.8 8.8 0.3 5.7 5.7Lsd 4952 847 2.1 0.3 0.9 0.6 0.7 0.3 815 8.0Opbrengstproef 2007 : Nematodenproef te GINGELOM (900 O+L)Ras kenmerk wortels grond Totaletarrasuiker K Na aN extraheerb.WitsuikerFinanc.kg/ha kg/ha % brut % mmol/100 g S % kg/ha RELGetuige S/T 74817 5019 14.6 17.6 18.9 2.8 6.5 92.5 12176 100.0Catania RT S/T 76429 4751 14.0 18.3 18.7 2.0 6.9 92.7 12995 107.8Calgarhi RT 80840 5231 15.0 17.3 19.3 2.6 6.3 92.5 12931 105.7Marcel RT 74578 5036 14.5 17.5 19.1 2.6 6.2 92.6 12104 99.3Zanzibar RT S/T 76494 4849 14.3 16.8 21.1 3.4 6.3 92.0 11818 96.2Coyote RT S/T 73660 5377 14.4 17.3 19.2 2.8 6.1 92.5 11778 96.2Malvina RT S/T 72019 5361 14.6 18.4 17.7 2.6 6.6 92.8 12307 102.1Ernestina RT S/T 79581 5677 17.1 17.7 18.0 3.1 6.1 92.7 13071 107.4Klarina RT S/T 73432 4573 13.9 17.3 19.4 2.4 7.4 92.2 11745 96.3Resimax RT S/T 76949 5101 14.4 17.1 20.0 2.7 6.2 92.3 12160 99.2Ruveta RT S/T 74147 4492 13.3 17.7 17.3 3.2 6.2 92.8 12205 100.2Florata RT S/T 70638 4995 15.0 17.6 19.0 3.3 6.3 92.5 11501 94.5Charme RT 71467 4938 15.2 17.5 18.9 2.3 6.1 92.6 11580 94.8Julietta RTNT 83545 4191 12.5 17.3 23.6 2.4 11.6 90.6 13081 109.1Theresa RTNT 78980 4735 14.1 18.2 19.1 1.8 8.1 92.3 13269 110.3Margitta RTNT 83351 4573 13.0 18.2 20.3 2.0 6.8 92.4 14013 116.3Paulina RTNR 76429 5832 14.7 17.2 30.6 2.4 10.1 89.9 11818 99.1CV 5.6 9.5 12.1 1.2 5.4 15.7 8.1 0.3 5.7 5.8Lsd 4931 557.4 2.0 0.2 1.3 0.5 0.7 0.4 812 6.92

De grootste commerciële rhizomanierassen in 2007 alsook de standaardrassen (Catania, Calgarhi, Zanzibar,Coyote, Malvina, Ernestina, Klarina, Ruveta, Florata) werden samen met de dubbel-tolerante en -resistenterassen in de 3 besmette proeven uitgezaaid. De opbrengst van alle rhizomanierassen lag lager dan die van het rasJulietta, met uitzondering van de proef van Gingelom, nochtans sterk besmet. De rassen TheresaKWS etMargitta, nieuwe inschrijvingen in 2008, geven een financieel inkomen equivalent met Julietta, maar met eenhoger suikergehalte en extraheerbaarheid.Tabel 6 : Resultaten 2007 van de nematodenrassen in besmette grond (3 proeven)RasMandatariswortels suiker grond TotaletarraExtraheerb.Witsuikert/ha % t/ha % brut % t/ha (1)Ernestina* KWS Benelux 74 17.7 5.5 16.5 92.7 12.1 106Catania* KWS Benelux 70 18.4 5.0 15.5 92.8 12.0 106Malvina* KWS Benelux 68 18.6 5.3 15.3 93.1 11.8 104Zanzibar* SESVanderHave 73 17.1 5.3 15.0 92.4 11.5 100Coyote* SESVanderHave 70 17.4 5.7 15.5 92.8 11.3 98Resimax* Erauw-Jacquery 70 17.3 5.1 14.8 92.7 11.2 98Klarina* KWS Benelux 69 17.4 4.9 15.3 92.4 11.1 97Ruveta* Clovis Matton 66 17.9 4.2 14.2 93.0 11.0 97Florata* SCAM 66 17.8 5.3 15.8 92.6 10.8 95Julietta ² KWS Benelux 86 17.4 4.7 12.1 90.9 13.7 121TheresaKWS² KWS Benelux 78 18.6 5.2 15.3 92.6 13.4 119Margitta ² KWS Benelux 82 18.1 5.0 14.5 92.6 13.8 122Lsd 3 0.2 0.5 1.2 0.2 0.5 4* getuigeras(1) relatief t.o.v. getuigerassen² : dubbel tolerante rassen rhizomanie - nematodenFinanc.3

106Nematodenproeven 2007gemiddelde 3 proeven : 750 eieren+larven104MalvinaCataniaTheresaKWSsuikergehalte1021009896RuvetaErnestinaFlorataCharmeMarcelCoyoteKlarinaCalgarhiResimaxZanzibarMargittaJulietta9490 100 110 120 130financieel potentieel (Euro/ha)In Acosse werden naast elkaar 3 proeven uitgezaaid. Naast de referentieproef na tarwe, werd een proef navoorvrucht koolzaad uitgezaaid, een derde proef werd na tarwe gezaaid maar met 3 weken uistel. De resultatenvindt u in volgende tabel.Opbrengstproef 2007 : Nematodenproef te ACOSSE (400 O+L)Ras kenmerk Wortels suiker Ton@ wortels suiker Ton@tarwewortels suiker Ton@tarwekg/ha % 16° kg/ha % 16° ton 16° kg/ha % 16° ton 16°Voorvrucht tarwe voorvrucht koolzaad Tarwe – late zaaiGemidd. 69759 18.1 79 68112 18.3 78 -1 54881 18.3 63 -16Catania RT 68445 18.6 80 69006 19.0 82 2 55397 18.8 65 -15Calgarhi RT 71808 17.9 80 71199 17.8 79 -1 57188 18.0 64 -16Marcel RT 67897 17.9 76 68409 18.2 78 2 51962 18.2 59 -17Zanzibar RT 74781 17.6 82 70712 17.6 78 -5 57420 17.9 64 -18Coyote RT 71150 18.0 80 66788 18.1 75 -4 54288 18.1 62 -18Malvina RT 67483 19.2 81 68385 19.5 83 2 54362 19.2 65 -16Ernestina RT 73416 18.3 84 70285 18.5 81 -3 58248 18.0 66 -18Klarina RT 72515 17.7 80 66106 18.0 74 -6 58674 18.1 66 -14Resimax RT 71053 17.7 79 72649 17.9 81 2 56177 18.0 63 -16Ruveta RT 64047 18.4 74 63986 18.6 74 1 49695 18.4 57 -17Florata RT 64754 18.4 74 61708 18.3 71 -4 50280 18.4 58 -17Charme RT 68068 18.1 77 62829 18.2 72 -5 53886 18.4 62 -15Julietta RTNT 87537 18.0 98 83894 18.1 95 -4 66654 17.8 74 -24Theresa RTNT 77181 19.0 92 73392 19.0 87 -5 60063 18.9 71 -21Margitta RTNT 81530 18.4 94 78168 18.5 90 -3 60319 18.2 69 -25Paulina RTNR 74927 17.9 84 74622 17.9 83 0 61075 17.9 68 -164

Wij zien in deze beproeving weinig effekt van de voorvrucht koolzaad. De populaties nematoden waren hier ookniet duidelijk verschillend.Daarentegen is het opbrengstverlies door een laattijdige zaai belangrijk (16 ton bieten basis 16°), wat teverwachten was. Wat merkwaardig is, komt van het feit dat de 3 tolerante rassen (Julietta, Margitta et Theresa)een duidelijk groter verlies lijden (ongeveer 24 ton) dan de rhizomanierassen.Tabel 7 : Resultaten 2005-2006-2007 van de rassen in nematodenbesmette grond (9 proeven)rasMandatarisgrondwortelsnettosuikerTon@ 16°KenmerkExtraheerb..Witsuikert/ha t/ha % % t/ha (1)Catania* KWS Benelux RT 97 97 105 102 100 102 103.0Calgarhi* SCAM RT 102 101 98 99 100 99 98.3Zanzibar* SESVanderHave RT 101 102 98 100 100 99 98.8Financ.Julietta KWS Benelux RTNT 91 122 98 119 98 116 118.3CV 15.9 7.3 1.8 7.9 0.5 8.0 8.2lsd 8 3 1 4 0.2 4 4.0* getuigeras(1) relatief t.o.v. getuigerassenEffect van stijgende nematodenbesmetting op de dalende suikeropbrengst ten opzichte van Julietta.Opbrengst van de rassenin functie van besmettingsniveau1716gevoelig rasJuliettaton suiker / ha1514131211100 400 800 1200aantal eieren+larven zaaiDeze grafiek toont aan dat reeds bij « middelmatige » infecties van 400 eieren+larven, het opbrengstverlies bijnormale rassen reeds hoog kan oplopen (tot meer dan 3 ton suiker per hectare). Het omgekeerde is ook waar :hoge beginpopulaties geven altijd een significant verlies, maar zijn niet altijd deze die de grootsteopbrengstderving geven.Alhoewel wij kunnen meten dat de opbrengst van het ras Julietta in 2007 in de sterkst besmette proeven eenlagere opbrengst toonde, maar dat er hier omtrent geen conclusies kunnen getrokken worden gaande oververschillende velden, is de tendens van een lagere opbrengst van Julietta bij hogere infecties toch meetbaar.De volgende grafieken tonen de evolutie van de opbrengst van de verschillende bestudeerde rassen vergelekenmet de opbrengst van het ras Julietta, dit in functie van de besmettingsgraad van nematoden. Een stijgendebesmettingsgraad veroorzaakt per aanwezige ei of larve een verlies van 3 à 5 kg suiker. Hoewel de tendensduidelijk is, lijkt de reactie in minder besmette percelen wisselvalliger dan in meer besmette percelen. Bovendien5

versterken de indirecte opbrengstverminderingen, veroorzaakt door magnesiumgebrek en door droogte, die vande nematodenbesmetting. We noteren een interactie tussen de rassen en hun klassement in denematodenbesmette velden in vergelijking met niet-aangetaste velden. De resultaten van 2006 tonen aan dat dedaling van suikeropbrengst per larve geen 3 kg bedraagt, maar het dubbele. Dit is te wijten aan degroeiomstandigheden van dit jaar: late uitzaai, droogte en warmte.In 2007, nat jaar, had men lagere opbrengstverliezen verwacht. Integendeel, de verliezen zijn significant,misschien te wijten aan een hoge bodemtemperatuur bij de uitzaai en tijdens de opkomst.Grafiek . Evolutie van de relatieve suikeropbrengst van de verschillende rassen in functie van hetbesmettingsniveau van de velden tussen 2004 en 2006.120gp psuiker/ha relatief110100908070veldpotentieelgevoelig rasJuliettaR 2 = 0.8360501 larve =- 3 kg suiker/ha2006!0 500 1000eieren+larven / 100 g grondEen goede diagnose door bodemanalyse, gecombineerd met visuele waarnemingen van het perceel, is de besteraadgever voor een goede rassenkeuze. Zelfs bij een lage besmetting (250 eieren+larven) moet het gebruik vaneen tolerant ras overwogen worden.Bij hoge besmetting is het aangeraden om de vruchtwisseling te verlengen.Evolutie van de nematodenpopulatiesDe teelt van een « gevoelig » ras veroorzaakt, zodra de bieten gezaaid worden, een vermeerdering van denematoden met als gevolg een verhoging van hun aantal (eindpopulatie > beginpopulatie. Na 3 tot 4 jaren zonderwaardplantteelt daalt dit aantal terug tot zijn initiële cijfers door natuurlijke uitsterving.De teelt van een « resistent » ras (type HS1-pro1) veroorzaakt daarentegen een stabilisatie of beter eenvermindering van de nematodenpopulatie tijdens de teelt.Een « tolerant » ras (type Julietta) veroorzaakt een vermeerdering, lager dan dat van een normaal ras, hoger dandat van een resistent ras.Dit kan door bodemanalysen in de proefvelden bewezen worden door het aantal nematoden bij de zaai met na deoogst te vergelijken (zie grafiek).6

Tabel 7 : Aaltjesvermeerdering in 2007 (Momalle) : bodemanalysenras Eieren+larven Eieren+larven Pf/PiZaaioogstZanzibar(vatbaar)704 2041 2.9Julietta 634 891 1.4TheresaKWS 691 1108 1.6Margitta 689 902 1.3Resistent 630 455 0.73500Evolutie van de nematodengevoelig Julietta3000eindpopulatie250020001500100050000 200 400 600 800 1000 1200beginpopulatieDit kan ook rond einde juni door observaties van cystenvormingen op de bietenwortels geverifieerd worden.Volgende tabel geeft de resultaten van de waarnemingen op bietenwortels in Acosse in juni 2007.Tabel 8 : Aaltjesvermeerdering 2007 (Momalle) : cystentellingen0 cyste 1-5 cysten 5-20 cysten >20 cystenVatbaar 0 10 60 29Julietta 4 60 33 2TheresaKWS 19 50 29 2Margitta 6 56 38 0Resistent 92 4 2 27