Jaarverslag 2008 - Vidomes

uitenzijde van het hele complex is opgeknapt en de hoofdentree grondig verbouwd. Hierdooris alles ruimer geworden. Begin 2009 wordt de lift nog gerenoveerd.Planmatig onderhoud: de begroting van 2008Vidomes’ planmatig onderhoudsbegroting voor 2008 was als volgt opgebouwd: 15,7 miljoen euro begroot voor planmatig onderhoud 2008 5,8 miljoen euro overloop van werkzaamheden uit 2007 1,8 miljoen euro planmatig onderhoud bij grote projectenMet een overvolle agenda aan projecten, onderbezetting op de afdeling planmatig onderhouden bij de woonbedrijven en een aantal nog niet voldoende gedefinieerde projecten (diedaardoor niet uitgevoerd konden worden), is er in 2008 17,6 miljoen aan werken uitgevoerd.Daarnaast waren de aangegane verplichtingen op 31 december 3,2 miljoen. Dit zijn werkendie over het jaar heen lopen en waarbij de aannemers dus al wel een opdracht van onshebben gekregen. Bij elkaar is dus 20,8 miljoen euro aanbesteed.Om er voor te zorgen dat we in 2009 de begroting realiseren, namen we in 2008 een aantalmaatregelen. Zo is het nu niet meer mogelijk om projecten in de begroting op te nemenwaarvan de randvoorwaarden (welke werkzaamheden voeren we uit) nog niet duidelijkomschreven zijn. Daarnaast is gekeken naar de capaciteit op de afdeling ten opzichte van degeplande projecten. En gelukkig is ook de formatie weer aangevuld.Planmatig onderhoud: de projecten in 2008In totaal heeft Vidomes in 2008 ruim 350 projecten uitgevoerd. Bij 48 van deze projectengingen het om een bedrag van € 100.000,-- of meer. Een greep uit de projecten:In 2008 waren er bij Vidomes veel grote schilderklussen. Maar er zijn bijvoorbeeld ook 291cv-ketels vervangen bij woningen in de Hovenbuurt in Zoetermeer. In het eveneensZoetermeerse complex Buytenhaghe vervingen wij de aluminium kozijnen van 108aanleunwoningen en bij de 96 woningen in de Weidebuurt is de dakbedekking vervangen.Aan de Meijerslaan in Rijswijk is de bestrating van het parkeerterrein hersteld. InLeidschendam-Voorburg isoleerden wij bijvoorbeeld kruipruimten (De oude Bleijk e.o.) en isdakbedekking vervangen aan de Van Santhorststraat.In de Patrimoniumstraat in Delft, ons oudste complex in deze gemeente, bestond hetplanmatig onderhoud eruit dat het complex zoveel mogelijk in oude luister is hersteld. Zo zijnbijvoorbeeld voordeuren uit vroeger tijden teruggeplaatst en is geschilderd met ‘standgroen’.Vidomes neemt deel in stichting De Glazen LiftVerder is in 2008 besloten deel te nemen aan de stichting De Glazen Lift. Deze stichting heefttot doel de belangen van corporaties en hun verbindingen te behartigen in het kader van hetLiftkartel (vastgesteld bij beschikking van de Europese Commissie). Het gaat dan over deverkoop, distributie en het onderhoud van liftinstallaties. De stichting behandelt kort gezegdde Kartelvordering c.q. vordering van de schade van de corporaties, die de corporaties alsdirect of indirect afnemer van één of meer Karteldeelnemers hebben ondervonden of zullenondervinden. Het bestuur van de stichting wordt gevormd door twee van de betrokkencorporaties (niet zijnde Vidomes).pagina 6 Jaarverslag Vidomes 2008

Leefkwaliteit: projecten ZoetermeerIn 2008 zijn weer allerlei activiteiten georganiseerd op het gebied van leefkwaliteit. Metbewoners én door bewoners.ZoetermeerIn de herstructureringswijk Palenstein hebben de gemeente, collega-corporaties De GoedeWoning en Vestia en de bewoners in het kader van Palenstein Leeft! verschillende activiteitenuitgevoerd. Op het evenement de Dag van Palenstein kwamen meer dan 1000 bezoekers af.Ook was er een bijeenkomst speciaal voor vrouwen uit Palenstein. De Terra Kunstprojectenwerden ook als een succes ervaren. Daarnaast waren er projecten om de buurt schoon tehouden, de openstelling van een 'eetkeet', het voeren van portiekgesprekken en verschillendebuurtfeesten.In verschillende Zoetermeerse wijken (alle hoogbouw in Palenstein en Zalkerbos) zijn we in2008 gestart met het zogenaamde lik-op-stuk beleid. Eerst is geïnventariseerd aan welkeleefregels behoefte is. Dit deden wij samen met bewoners. Draagvlak creeëren is hierbij ergbelangrijk. Na vaststelling van de belangrijkste regels volgt handhaving. De bewonerswaarderen deze aanpak zeer.In de wijk Meerzicht blijken bewoners veel behoefte te hebben aan elkaar ontmoeten engezellig samenzijn. Eén van de prijswinnaars van de Vidomes Prijsvraag 'Senioren kleuren dewijk' uit 2007 speelde hier op in. Zij kookt nu geregeld voor de buurt in haar 'EetcaféBraakhekke'. Het eetcafé is in maart 2008 feestelijk geopend.Leefkwaliteit: projecten Leidschendam-VoorburgIn Leidschendam-Voorburg waren de activiteiten met bewoners, de gemeente en collegacorporatieWoonInvest vooral gericht op de Prinsenhof. Zo waren er bijeenkomsten voornieuwe bewoners, was er de jaarlijkse Prinsenhofparade, is de informatiewinkel geopend enkwamen er kunstprojecten in de centrale hallen van de flats. Het schitterende binnenterrein isfeestelijk geopend met een buurtbrunch.Elk jaar weer zijn er in Leidschendam-Voorburg (preventief) budgetcursussen voor huurders;zo ook in 2008. Inmiddels worden de cursussen door meer Woonbedrijven van Vidomesaangeboden.In 2008 plaatsten wij samen met de bewoners luifels bij de entrees in de wijk 't Lien. Naafloop van alle boor- en ophangwerkzaamheden was er buiten een lunch.Leefkwaliteit: projecten DelftIn Delft is de Burenhulpcentrale (BHC) Buitenhof actief. Dit initiatief maakt het mogelijk omiemand die - bijvoorbeeld wegens ziekte - een klusje wil uitbesteden te koppelen aan eenvrijwilliger in de wijk. Samen met verschillende partners is Vidomes één van deinitiatiefnemers van deze BHC. Mede door de uitstekende samenwerking in Delft tussen allepartners is deze Burenhulpcentrale één van de best draaiende van Nederland. We gaan in2009 dan ook niet alleen door in de wijk Buitenhof, maar breiden dit initiatief verder uit naarandere Delftse wijken.pagina 8 Jaarverslag Vidomes 2008

Jongerencentrum The Border, winnaar van de Vidomes Prijsvraag 'Senioren kleuren de wijk'in 2007, stelde bij verschillende activiteiten in de wijk Tanthof de verbinding tussen jong enoud centraal.Samen met de gemeente, de politie en corporaties Woonbron, Vestia en DUWO is eenproject opgezet voor buurtbemiddeling. In Delft wordt dit gedaan via buurtmediation metprofessionele begeleiding.Leefkwaliteit: projecten RijswijkSamen met Rijswijk Wonen - de andere corporatie in de gemeente - heeft Vidomes hetinitiatief genomen voor de 'Dag van de Dialoog'. Mensen uit alle lagen van de bevolking, maarook professionals van verschillende instellingen gingen de dialoog met elkaar aan. Zij zatenhiervoor aan ronde tafels, die soms op ludieke locaties stonden, zoals in de Kringloopwinkel.Beide corporaties staan in 2009 voor een nieuwe Dag van de Dialoog.Samen met lokale partners wordt gewerkt aan de totstandkoming van een Johan CruyffCourt. Dit is het eerste in ons werkgebied. Verder is er een wedstrijd gehouden met alsthema: 'het mooiste balkon van Rijswijk'.Leefkwaliteit: Vidomes Prijsvraag 2008 succesvolVidomes organiseerde in 2008 alweer voor de vierde keer op rij de Vidomes Prijsvraag. Metde prijsvraag als 'haakje' gaan we elk jaar weer nadrukkelijk op zoek naar de kracht van dewijkbewoners zelf. Het thema van de Prijsvraag is elk jaar weer anders. Zo stond in 2008samenleven en samenwonen centraal, met de slogan: De Wijk? Dat zijn wij!Inzendingen boven verwachtingHet aantal inzendingen van 2008 overtrof alle verwachtingen: 78 maar liefst. Aan 9inzendingen werden prijzen toegekend. Het was voor de vakjury lastig om een keuze temaken voor de hoofdprijs van € 7.500,-. Daarom besloot zij het verslagjaar niet één, maartwee hoofdprijzen uit te reiken.De jury heeft ook nog drie andere prijzen uitgereikt: twee aanmoedigingsprijzen en een extraprijs. Daarnaast is op de prijsuitreiking zelf door alle inzenders gezamenlijk een viertalpublieksprijzen gekozen. Het geldbedrag voor de diverse prijswinnaars stelt hen in staat hunplan ten uitvoer te brengen. Ze worden hierbij geholpen door collega's van Vidomes dieoptreden als buddy.Hoofdprijs: Sportvereniging Palenstein (Zoetermeer)De eerste hoofdprijs ging naar 'Sport als doorbraak in Palenstein', een Zoetermeerseinzending van Alexandra Haman. Veel jongeren in de wijk Palenstein worden niet bereikt metwijkbijeenkomsten en -activiteiten. Sport kan dan een doorbraak betekenen.Hoofdprijs: Activiteitenprogramma voor jongeren van alle culturen (Leidschendam-Voorburg)pagina 9 Jaarverslag Vidomes 2008

De tweede hoofdprijs was voor Dorothy Boatemah-Ameyaw voor haar inzending 'Jongeren uitalle culturen ontmoeten elkaar'. Tijdens vakanties worden jongeren uit verschillende culturenuitgenodigd voor een gezamenlijk activiteitenprogramma.Aanmoedigingsprijs voor Wendie Verwoert (Delft)De eerste aanmoedigingsprijs was voor Wendie Verwoert met haar inzending 'YouknowFestival brengt jong en oud bij elkaar'. In het kort: Accepteren en tolereren. De inzendster zietgraag dat het vaak oppervlakkige contact tussen jongeren en ouderen overgaat in een meerinhoudelijk contact, waardoor beide groepen elkaar beter accepteren en tolereren.Aanmoedigingsprijs voor de familie Tuit (Rijswijk)De andere aanmoedigingsprijs gaat naar de familie Tuit uit Rijswijk met het idee voor eenvissteiger en speelnet voor De Strijp. In het kort: veel kinderen houden van vissen, maar er isgeen fysieke plek daarvoor. Ook komt er een speelnet.Extra prijs voor Femke Debet (Rijswijk)De vakjury kende in 2008 zelfs een aanmoedigingsprijs toe: het Vido-springkussen optournee. In het kort: kinderen zijn de toekomst van de wijk. Wat is er leuker dan een eigenVidomes-springkussen te hebben, dat op verzoek rondgaat langs de verschillende wijken inde regio?Vier publieksprijzenAlle aanwezigen konden op de feestelijke avond van de prijsuitreiking zelf hun besteinzending kiezen. Zo zijn er nog vier prijzen uitgereikt. Deze publieksprijzen zijn goed vooreen geldprijs van € 2.500.De publieksprijs voor Delft ging naar Slimane Bahouh voor de inzending 'Jongeren werkenaan de wijk'. Zij wil hangjongeren van alle culturen in beweging brengen.Die voor Leidschendam-Voorburg werd toegekend aan Judith Teunissen voor hetMulticultureel straatfeest. Want als je elkaar kent, heb je meer respect voor elkaar.Voor Rijswijk was de prijs voor Strijd tegen eenzaamheid, een inzending van Helene van Wilen Jan Willem Retera. 'Zet de geraniums eens buiten!', is hun slogan.De publieksprijs voor Zoetermeer is voor Spetterpret in je eigen wijk van Liske Koet. Wat is erleuker dan gezamenlijk zwemmen en plezier hebben in een zwembad? Als het aan deinzendster ligt, wordt er in zwembad de Driesprong een zwemles georganiseerd voor de meerdan tweehonderd kinderen van complex Leeuwenhoeklaan.Leefkwaliteit: waar gaan we naartoe?Leefkwaliteit vanaf 2009De komende jaren gaat het Vidomes er vooral om dat we meer gerichtheid brengen in delokale programma's voor de leefkwaliteit. Dat betekent nog beter inspelen op het oordeel vande bewoners over de leefkwaliteit in hun eigen wijk.Zo zal in 2009 weer klantenonderzoek worden uitgevoerd. Ook de samenwerking metpartners in de buurten en wijken zal steeds belangrijker worden. Het gaat er dan niet meerpagina 10 Jaarverslag Vidomes 2008

alleen om wat Vidomes of de betreffende gemeente ondernemen. Het gaat veel meer om eengezamenlijk gedragen wijk- of buurtprogramma.Rol van bewonersOok de mate waarin we er in slagen om de rol van bewoners zo sterk mogelijk te maken,wordt een belangrijke. Veel meer dan voorheen zullen we met partnerorganisaties aan deslag gaan met de bewoners in de wijk. Klantenpanels, wijkgesprekken, huisbezoeken,wijkplatforms en wijkactiegroepen zijn onmisbare schakels in een succesvolle buurtaanpak.Maar ook bewoners die op dit moment nog niet participeren in de wijkstructuren, willen wegezamenlijk betrekken bij de aanpak. Deze werkwijze sluit ook goed aan bij initiatieven vanbijvoorbeeld de gemeente of van collega-corporaties. Gezamenlijk gaan wij in onzewerkgemeenten volop bezig met wijkgericht werken of met het opzetten ervan.Wonen, welzijn, zorg: projecten in 2008In 2008 is er veel gebeurd op het gebied van wonen, welzijn en zorg. Een greep uit Vidomes’projecten voor de senioren medemens:ZoetermeerIn Zoetermeer is het moderne wooncomplex voor senioren, Bijdorp, geopend. Binnen hetcomplex zijn allerlei voorzieningen aanwezig voor bewoners en omwonenden: eengezondheidscentrum, welzijnscentrum, activiteitenruimte, crèche en kapper. Eén van degebouwen bevat een moderne, kleinschalige voorziening voor dementerenden.Onderzoek gericht op doorstromingIn Zoetermeer heeft Vidomes in het verslagjaarjaar volop gewerkt aan een traject gericht opde doorstroming. Daarvoor is onderzoek uitgevoerd naar de behoeften en wensen vanverschillende groepen senioren. Dit traject doen we samen met de gemeente Zoetermeer, dehuurdersorganisaties van de drie corporaties, Ouderenorganisaties en de drie corporaties. In2009 gaan we met genoemde partijen aan de slag om de aanbevelingen uit te voeren. Hierbijgaat het zowel over de informatiebehoefte bij senioren, de invloed van senioren op dewoningmarkt en de vraag hoe we deze doelgroep betrekken bij de ontwikkeling vannieuwbouwprojecten.Leidschendam-VoorburgIn deze gemeente is in 2008 voorwerk verricht voor verschillende projecten. Onder meer voorde Dillenburgsingel in de Prinsenhof. In 2010 zal dit wooncomplex geheel en al vernieuwd enuitgebreid zijn. Het nieuwe Mariënpark moet voorzien in aantrekkelijke woningen voorsenioren, kleinschalige woonvoorzieningen voor dementerenden en voorzieningen op hetgebied van zorg en welzijn.In de wijk De Heuvel wordt één van de flatgebouwen geschikt gemaakt voor senioren.RijswijkIn Rijswijk zijn twee projecten ontwikkeld die aantrekkelijk zijn voor senioren. Het gaat om deDrie Torens en de Paulinesymfonie. In het laatste project komen ook zorgvoorzieningen vanzorginstellingen Florence en de Compaan.DelftIn Delft werkte Vidomes in 2008 volop gewerkt aan de voorzieningen op de begane grond (deplint) van het complex Dock van Delft. Hier zijn inmiddels diverse voorzieningen ontwikkeld ophet gebied van wonen, welzijn en zorg. In 2009 hopen we het gezondheidscentrum officieelen feestelijk te openen.Verder is Vidomes actief in de wijk Buitenhof, de eerste woonservicezone in Delft. Het projectOpplussen op Maat is in deze wijk van start gegaan.pagina 11 Jaarverslag Vidomes 2008

Opplussen op maatIn Delft startten we in 2008 met het project Opplussen op maat. Seniore bewoners in eenaantal complexen (Debussyflat, Chopinlaan, Mahlerstraat) kunnen daarbij kiezen voorkleinschalige woningaanpassingen. Dit alles met als doel dat zij langer zelfstandig kunnenblijven wonen. Deze aanpassingen zijn gratis voor huurders van 65 jaar en ouder. De kostenworden fiffty fifty gedragen door Vidomes en de gemeente Delft. De voorbereidingen zijngedaan in 2008, de uitrol vanaf 2009. De komende jaren rollen we dit initiatief wellicht ook uitnaar andere woonbedrijven van Vidomes.WoongroepenIn 2008 deden we samen met onderzoeksbureau Motivaction onderzoek naar wonen metgemeenschappelijke voorzieningen en leefstijlen. Uit het onderzoek is duidelijk naar vorengekomen dat wonen met gemeenschappelijke voorzieningen voor verschillende leefstijlenaantrekkelijk is. Aantrekkelijker zelfs dan we in eerste instantie verwachtten. De woongroepennieuwe stijl waren niet alleen interessant voor senioren, maar ook voor andereleeftijdsgroepen. Eind 2008 organiseerde Vidomes een viertal klantenpanels, onder meer metsenioren. Naar aanleiding van dit traject zijn concrete aanbevelingen geformuleerd waar dezevoorzieningen aan moeten voldoen.Wonen, welzijn, zorg: woonservicezones voor seniorenWoonservicezones Leidschendam-VoorburgIn 2008 werkten we samen met gemeenten, welzijnpartners, zorgpartners en collegacorporatiesaan het ontwikkelen van zogenaamde woonservicezones. In dergelijke zonesstreven we naar een dekkend netwerk aan voorzieningen in de wijken voor onze huurders ende overige wijkbewoners.In Leidschendam-Voorburg gaat het om een drietal pilotwijken met woonservicezones. Hetmeest in het oog springend is de informatie- en adviesfunctie. Deze wordt namelijk ingevulddoor en met vrijwilligers met begeleiding van welzijnspartner WOEJ.In 2009 gaat Vidomes, wederom gezamenlijk met haar partners, aan de slag met deontwikkeling van een dergelijke woonservicezone in de wijk de Prinsenhof. In eerste instantiekomt het steunpunt in de wijkwinkel, daarna in de Dillenburgsingel. Deze lokatie zal dienstdoen als woonservicecentrum voor de wijk. Naast een ontmoetingscentrum komen daarvoorzieningen op het gebied van fysiotherapie, beweging, kapper, pedicure en zorgsteunpunt.De lokatie gaat ook gebruikt worden voor spreekuren van allerlei organisaties.Ook is in 2008 verder gewerkt aan de mogelijke ontwikkeling van het Kulturhus in Stompwijk.Het lokale wonen, welzijn en zorgtraject wordt hier in meegenomen. Stompwijk is daarinbenoemd tot woonservicezone.Woonservicezone ZoetermeerIn Zoetermeer zijn we ook in 2008 volop bezig geweest met onze partnerVierstroomZorgRing. Doel: optimaliseren van de voorzieningen in Albrandswaard enGondelkade. Deze complexen fungeren als centrum van de eerste twee woonservicezonesvan Zoetermeer.Woonservicezone DelftIn 2008 ging Vidomes in Delft aan de slag met de woonservicezone in de wijk Buitenhof enmet de voorbereiding van de woonservicezone in de Voorhof. In Buitenhof is gekeken naarhet corporatiebezit door bijvoorbeeld woningen op te plussen, toegangen te verbeteren en dewoonomgeving. In 2009 wordt deze samenwerking voortgezet in andere wijken.pagina 12 Jaarverslag Vidomes 2008

Eerste stakeholderbijeenkomst in het kader van wonen, welzijn, zorgStakeholderbijeenkomst: het waaromIn april 2008 organiseerde Vidomes haar eerste stakeholdersbijeenkomst. Alswoningcorporatie vinden wij het van groot belang om ook op corporate niveau in gesprek tegaan met onze belanghouders. We willen stakeholders zo meer en intensiever betrekken bijde totstandkoming van ons beleid.Eerste stakeholderbijeenkomst 2008Het onderwerp van de eerste bijeenkomst in arpil 2008 was de ontwikkelingen op het gebiedvan seniorenhuisvesting. Over dit interessante onderwerp werden twee presentatiesgegeven.Eén presentatie ging over het fenomeen ‘seniorcities’. Dit concept is vooralsnog vooralAmerikaans, maar inmiddels is men bezig met een seniorenstad in Flevoland.De andere presentatie was van Vidomes. Hierbij werd vooral ingegaan op de mogelijkebeleidskeuzes van Vidomes op het gebied van senioren. Zo werd het beeld geschetst van hetklantenbestand van Vidomes. Dit bestaat voor 40% uit 65-plussers. Een groep met geheeleigen wensen. Hoe kunnen we die wensen zo goed mogelijk vertalen in nieuw beleid?DiscussieNa afloop van de presentaties ontstond een levendige discussie met de aanwezigestakeholders. Er werd volop gediscussieerd aan de hand van een aantal stellingen als: stimuleren van doorstroming of maximaal vraaggericht werken? seniorcity stimuleren in onze werkgemeenten? stimuleren van kleinschalige zorgvoorzieningen? woongroepen en leefstijlenResultatenDe resultaten van de stakeholderbijeenkomst zijn meegenomen in Vidomes’ nieuweconceptvisie op seniorhuisvesting. In 2009 bespreken we deze met onze stakeholders en metandere partners. De nota zal ook een concreet actieprogramma bevatten voor de komendejaren.Milieu en energie: het milieubeleidsplanEen korte introductieMilieu en duurzaamheid staan bij Vidomes hoog in het vaandel. Maar het milieuprobleem iscomplex en diffuus. In dit brede speelveld moeten wij dan ook keuzes maken. Zo zetten wijons actief in om de kwaliteit van het binnenmilieu te bevorderen, energie en water tebesparen en het buitenmilieu optimaal te houden. Vidomes houdt zich aan de de richtlijnendie zijn opgesteld in het convenant 'Duurzaam bouwen'. In 2008 stelde Vidomes een conceptmilieubeleidsplan op, wat in 2009 definitief kan worden.Milieu en energielabelsDe overheid heeft richtlijnen opgesteld voor het meten van de energieprestaties van eenwoning. Centraal hierin staat het energielabel. Dit geeft aan in welke klasse vanenergieverbruik een woning valt. Vidomes is verplicht om vanaf 1 januari 2009 bij verhuur aannieuwe huurder of bij verkoop aan een koper een energielabel te overhandigen.In 2008 heeft Vidomes verder invulling gegeven aan het Milieubeleid.Er zijn onder meer de volgende besluiten genomen:pagina 13 Jaarverslag Vidomes 2008

Vidomes stelt als doel een CO2-reductie van 20% binnen 10 jaar. Dit wordt o.a.gerealiseerd door sloop en nieuwbouw (4%), het plaatsen van 107 HRverwarmingsketelsen het ingrijpen in complexen met een laag energielabelalle woningen waarbij het energielabel nu lager is dan label D worden als eerstegeoptimaliseerdVoor deze ingrepen kan Vidomes € 1,2 miljoen kostendekkend per jaar investeren enonrendabel € 400.000 per jaar (10 jaar lang)Vidomes zal extra aandacht besteden aan innovatieve technieken en hetbinnenmilieu van de woningenVidomes neemt alleen maatregelen die zij binnen de afschrijftermijn kanterugverdienenDe volgende trajecten in dit kader zijn in 2008 opgestart:de maatregelen voor woningen met een label lager dan label D zijn in kaart gebrachtEr zijn bouwkundige pakketten ontwikkeld met daarin maatregelen die eenbelangrijke bijdrage moeten leveren aan de gewenste CO2-reductieHet beleid in de praktijk brengen blijkt ook rondom milieu lastig. In een praktijprogrammawordt daarom samengewerkt met een grote groep woningcorporaties en debrancheorganisatie Aedes. Naast onderzoek is kennisoverdracht van groot belang. Hierbij zijnverbetering van de integrale milieuprestaties van de woningen, een gezond binnenmilieu eneen goed wooncomfort essentiële randvoorwaarden.Milieu: een greep uit de projecten in 2008Enkele projecten op gebied van milieu in 2008In 2008 zijn al verscheidene projecten gestart in het kader van milieuvriendelijkheid. Eengreep uit de projecten:Ecotegels bij badkamerrenovatieVidomes gebruikt voortaan bij badkamerrenovaties de vernieuwde Mosa softgrip-tegels, eenzogenaamde eco-tegel. Het gebruik van kleurstoffen is bij deze ontwikkeling met 70%gereduceerd. Kleurstoffen worden namelijk niet meer door-en-door, maar alleen aan detoplaag toegevoegd. Verder is de onderlaag van de tegel zodanig aangepast, dat deze nuvoor 45% uit gerecyclede materialen bestaat.Energiebesparing complex Ameland Tankenberg in ZoetermeerIn dit complex heeft Vidomes in 2008 in het kader van milieubesparing aanpassingen gedaanin de water- en installatie voor centrale verwarming (cv). Per woning wordt nu een warmtapwatermetergeplaatst, met een doorstroombegrenzer. De temperaturen in de leidingen zijnhierdoor nooit te hoog of te laag, legionella wordt voorkomen en het water wordt niet te warm.Om de energiekosten per woning goed te kunnen registreren, zijn in de cv-leidingen specialewarmtemeters opgenomen.Vergelijkbare projecten die door anderen in het recente verleden zijn uitgevoerd, geven eenenergiebesparing aan tussen de 25 en 30% op het gasverbruik van de flat.Onderzoeksprogramma Woningkwaliteit 2020In 2008 heeft Vidomes stevig meegedaan in de voorbereiding voor hetonderzoeksprogramma Woningkwaliteit 2020. Per 1 januari 2009 zijn OnderzoeksinstituutOTB en de faculteit Bouwkunde van de TU Delft officieel gestart met ditonderzoeksprogramma (WK2020). Hierin staat de energiebesparing in de woningvoorraadcentraal. Doel is de ontwikkeling van wetenschappelijk onderbouwde en praktisch bruikbarekennis voor grootschalige verbeteringen in de energieprestaties van de woningvoorraadDuurzaam bouwen - algemeenpagina 14 Jaarverslag Vidomes 2008

Als maatschappelijk ondernemer schrijft Vidomes bij bouwprojecten al jarenlang FSC-houtvoor. Wij staan voor het inrichten en gebruiken van de gebouwde omgeving op eenverantwoorde manier. Dit betekent dat de gezondheid- en milieuschade in alle stadia vaninrichten, bouwen en beheren tot renoveren en sloop zoveel mogelijk wordt voorkomen ofbeperkt. Verder dragen we bij aan comfort en veiligheid gedurende de levensloop van degebouwen. Naast inzet van duurzaam materiaal en een laag energiegebruik in gebouwen,betrekken we dit ook op een duurzame omgeving.Duurzaam bouwen: Vidomes ondertekent convenant FSC NederlandHet ondertekenen en uitdragen van het FSC-convenant stimuleert de vraag naar FSC-hout.Vidomes ging tot ondertekeng over in 2008. Hierbij zijn afspraken gemaakt voor de komendejaren over de toepassing van FSC-hout in de Vidomes-complexen. FSC stelde eenwereldwijde standaard op, met daaraan gekoppeld een keurmerk. Het internationale,onafhankelijke FSC-keurmerk geeft zekerheid: de grondstoffen voor hout- en papierproductenzijn afkomstig uit verantwoord beheerde bossen, waar aandacht is voor ecologische, socialeen economische aspecten. Bij voldoende vraag zal ook het aanbod toenemen en daarmee detoepasbaarheid van FSC-hout worden vergroot. De ondertekening is hierbij volledig passendbinnen de denkwijze van Vidomes.AsbestDe asbestflyer is in 2008 doorontwikkeld. Zo zijn de inventarisaties digitaal toegankelijkgeworden. De bewoners kunnen deze informatie opvragen door contact op te nemen met hetserviceteam of met de complexbeheerder of rayonopzichter van het complex. Ook in hetbewonersblad Vidomes Magazine wordt hier regelmatig aandacht aan besteed.In 2008 is het asbestbeleid geactualiseerd. Ook is de asbestinventarisatie aangepast metrisicoklasse-indeling en voldoet het beleid aan de huidige wet- en regelgeving.Interne zorg voor het milieuOok intern zijn in 2008 de nodige maatregelen genomen. Zo zijn de toiletten bij Vidomesvoorzien van milieuvriendelijke accesoires als handdoekautomaten en sensorkranen. Detoiletruimtes zijn dusdanig ingericht dat bespaard wordt op water, energie, afval en kosten. Zowordt 70% minder water verbruikt en is de CO²-belasting teruggebracht met 48%.Daarnaast is voor alle stationary drukwerk als briefpapier en enveloppen gekozen voor FSCpapier.Ook de brochures van Vidomes zijn op dit papier gedrukt en dragen daardoor hetFSC-keurmerk.Sinds 2008 heeft Vidomes een autolease regeling. In deze regeling wordt de keuze uit deleaseauto's beperkt tot auto's met A en B energielabels. Dit zijn auto's met beperktbrandstofverbruik en minder CO²-uitstoot.Bijzondere doelgroepen: wat deden we in 2008?Bijzondere klanten in gewone huizenVidomes spant zich extra in voor kwetsbare groepen. Onze gerichtheid op dit terrein hebbenwe in oktober 2006 de nota 'Bijzondere klanten in gewone huizen' vastgesteld. Despeerpunten van Vidomes op dit terrein zijn: het voorkomen van ontruimingen opbouw van een compleet menu aan laatste kansbeleid, woonbegeleiding,budgethulp en buurtbemiddeling per woonbedrijf het realiseren van projecten, samen met onze zorgpartnerspagina 15 Jaarverslag Vidomes 2008

Aantal ontruimingen in 2008 stabielHet aantal ontruimingen bleef in 2008 gelijk ten opzichte van 2007: 65 keer. Ten aanzien vanhet beeld in 2005 konden wij de forse daling vasthouden. In dat jaar werd zelfs 91 keer eenwoning van Vidomes ontruimd.Wat in 2008 vooral opvalt, is de daling in het woonbedrijf Delft: van 17 naar 10 ontruimingen.In dezelfde periode nam het aantal ontruimingen in Leidschendam-Voorburg toe van 8 naar14.Aantal ontruimingen per jaarHet aantal ontruimingen per 1.000 woningen blijft stabiel op 3,6. De verschillen tussen dewoonbedrijven onderling zijn kleiner geworden in 2008. In 2007 varieerde de range tussen dewoonbedrijven nog van 1,8 tot 5,2. In het verslagjaar varieerde dit van 3,0 en 4,2. Ook hierspringt het woonbedrijf in Delft er in positieve zin uit: met 3,0 ontruimingen per 1.000woningen zijn dit de minste ontruimingen.Aantal ontruimingen per jaar per 1.000 woningenIn 2009 moeten we alle zeilen bij zetten om het aantal ontruimingen op eenzelfde lage peil tehouden. De ontwikkelingen op het gebied van werk en inkomen zien er immers niet al te bestuit. Ook zullen we ons actief blijven inzetten op terreinen als woonbegeleiding,budgetbegeleiding, budgetcursussen en de samenwerking met partners als LIMOR(Landelijke Instelling voor Maatschappelijke Ondersteuning en Rehabilitatie).pagina 16 Jaarverslag Vidomes 2008

Bijzondere doelgroepen: projecten in Rijswijk in 2008JongerenhotelVidomes is betrokken bij meerdere initiatieven op het gebied van jongerenhostels en foyers.Zo wordt in Rijswijk gewerkt aan een Jongerenhotel samen met collega-corporatie RijswijkWonen. In Zoetermeer wordt aan een soortgelijk project gewerkt, samen met de gemeente ende corporaties Vestia en De Goede Woning. Veel van deze initiatieven zijn gestart in 2008, engaan in de komende jaren verder.Opvang voor mensen met problemenIn Leidschendam-Voorburg en Rijswijk zijn we samen met LIMOR aan de slag om opvang enbegeleiding te organiseren voor mensen met problemen. Zo wordt gewerkt aanwoonvoorzieningen van cliënten van LIMOR in combinatie met steunpunten. Een greep uit deprojecten in 2008 voor bijzondere doelgroepenBijzondere doelgroepen: project in Den Haag in 2008In Den Haag hebben we in het kader van het gemeentelijk programma Onder Dak het aantalopvangplaatsen uitgebreid door een pand aan te kopen. Dit deden wij in samenwerking metonze partner LIMOR. De vier grote steden maakten in 2006 afspraken over de zorg enopvang van dak- en thuislozen. De belangrijkste doelstelling hierbij is om in 2010 opvang tehebben voor het grootste deel van de dak- en thuislozen.Vidomes heeft een pand aangekocht aan de Vinkesteynstraat in Den Haag met als doel dit teverbouwen voor de opvang van 25 mensen. Het worden 25 zelfstandigeeenpersoonsappartementen met een eigen voordeur. De bewoners - cliënten van LIMOR -kunnen niet helemaal zelfstandig wonen. Ze zullen dan ook begeleid worden bij hun financiënen administratie, persoonlijke hygiëne, dagbesteding, koken et cetera.Bijzondere doelgroepen: projecten in Delft in 2008Vidomes Delft heeft in 2008 in het kader van haar speerpunt 'bijzondere doelgroepen'verschillende initiatieven gesteund en ontplooid.Restylen huishoudens in DelftIn september 2008 is Vidomes het experiment 'restylen huishoudens' gestart. We doen ditsamen met collega-corporatie Woonbron en andere partijen als de gemeente Delft,Combiwerk, Careyn, Kwadraad, Mondriaan, Robin Hood, Kringloopbedrijf Delft en Uit deKunst. Belangrijkste doel van het experiment is huishoudens met een laag inkomen op basisvan vrijwilligheid verder te helpen naar zelfredzaamheid.De corporaties zijn gestart met zes huishoudens. Naast het woningrestylen wordt ook dezorg- en hulpbehoefte gecoördineerd. Samen met de betrokken bewoners komt er eenactieplan. Zo wordt inzichtelijk welke disciplines - als schuldhulpverlening, zorg en onderwijs -nodig zijn. Vervolgens kunnen de betrokken organisaties aan de slag. Er is per huishoudeneen klein budget vrijgemaakt om de woonkamer of andere kamers in de woning op orde tekrijgen. Belangrijk in het project is dat bewoners zelf actief meehelpen. Zij trekken daarbij opmet bijvoorbeeld een technisch vakman of andere medewerkers van betrokken organisaties.Een gezinscoach blijft het huishouden tijdens en na de aanpak volgen. In 2009 wordt hetexperiment geëvalueerd.Convenant hennepaanpakIn november 2008 is in Delft het convenant ondertekend voor de aanpak vanhennepkwekerijen. Betrokken partijen (gemeente Delft, het Openbaar Ministerie, PolitieHaaglanden, Stedin en de vier Delftse corporaties) gaan hiermee eenpagina 17 Jaarverslag Vidomes 2008

samenwerkingsverband aan voor een integrale aanpak van hennepkwekerijen. Doelstellingvanuit de woningcorporaties is met name het doeltreffend bestrijden van overlast,(brand)gevaar en oneigenlijk gebruik van woningen door de hennepteelt. Maar ook hetleefbaar en veilig houden van de woonomgeving is belangrijk. De corporaties starten in gevalvan een hennepkwekerij in één van hun woningen altijd een juridische procedure totontbinding van de huurovereenkomst. In deze procedure wordt zover nodig eveneens deschade aan de woning meegenomen. In december 2010 is de evaluatie.Huisvesting PerspeKtiefIn het verslagjaar verhuurde Vidomes 24 woningen aan de Stichting PerspeKtief. Dezestichting biedt huisvesting aan mensen die korte of langere tijd opvang, begeleiding ofondersteuning nodig hebben. Zes woningen aan Stichting Ipse, één aan StichtingZorgmanagement Haaglanden en één aan Stichting Jeugdformaat. Acht woningen vanPerspeKtief liggen gecentreerd in het complex aan de Nigeriastraat en vallen onderBeschermd Wonen. PerspeKtief huurde ook nog twee woningen die dienst doen als kantoorenontmoetingsruimte. Het is de bedoeling dat op termijn alle woningen op de begane grondvoor cliënten van PerspeKtief beschikbaar komen.Samenwerking Jeugdformaat: opvang en begeleiding van kinderenHet aantal kinderen dat hulp nodig heeft, bijvoorbeeld door een onhoudbare thuissituatie,groeit snel. Dit geldt zeker ook voor hun huisvesting. Samen met de organisatie Jeugdformaatwerkten wij in 2008 aan een aantal projecten voor de opvang en begeleiding van kinderen. Zozijn er in Delft en Leidschendam twee woningen verhuurd aan Jeugdformaat. In 2009 zal desamenwerking met Jeugdformaat worden uitgebreid.Bijzondere doelgroepen: projecten in Leidschendam-Voorburg in 2008Huisvesting ex-gedetineerdenVidomes sloot in 2008 een samenwerkingsovereenkomst met Reclassering Nederland,LIMOR en collega-corporatie WoonInvest. De samenwerking is gericht op het zelfstandighuisvesten van ex-gedetineerden. Wij willen zo een bijdrage leveren aan de maatschappelijkeveiligheid door het terugdringen van criminaliteit en recidive. We hopen dat dit de veiligheiden leefbaarheid van wijken vergroot. In totaal zijn tien woningen per jaar beschikbaar gesteld.Samenwerking LIMOR: opvang mensen met problemenIn Leidschendam-Voorburg en Rijswijk zijn wij samen met LIMOR aan de slag om opvang enbegeleiding te organiseren voor mensen met problemen. Zo wordt gewerkt aanwoonvoorzieningen van cliënten van LIMOR, in combinatie met steunpunten.Samenwerking Jeugdformaat voor opvang van kinderenHet aantal kinderen dat hulp nodig heeft, bijvoorbeeld door een onhoudbare thuissituatie,groeit snel. Dit geldt zeker ook voor hun huisvesting. Samen met de organisatie Jeugdformaatwerkten wij in 2008 aan een aantal projecten voor de opvang en begeleiding van kinderen. Zozijn er in Delft en Leidschendam twee woningen verhuurd aan Jeugdformaat. In 2009 zal desamenwerking met Jeugdformaat worden uitgebreid.WoonfraudeVidomes vindt woonfraude met sociale huurwoningen ongewenst en asociaal. Wij vinden datonze woningen beschikbaar moeten zijn en blijven voor onze doelgroep. In 2008 heeft eengespecialiseerd bureau in onze opdracht onderzoek gedaan om na te gaan of in ons bezit inLeidschendam-Voorburg en Zoetermeer woonfraude voorkomt.De conclusie was dat met een klein percentage (2,7%) van de in het onderzoek betrokkenwoningen waarschijnlijk woonfraude wordt gepleegd. Gezien de ervaringscijfers van hetbureau, dat landelijk werkt, is de vermoedelijke omvang van de woonfraude met ditpercentage zeker niet alarmerend. De analyse gaf uiteindelijk weinig concrete dossiers omdirect mee aan de slag te gaan.pagina 18 Jaarverslag Vidomes 2008

Natuurlijk pakken wij ook nu woonfraude aan als dat ook maar enigszins mogelijk is. Tochwillen wij graag een op onze situatie afgestemde, specifieke aanpak van woonfraudeorganiseren. Daarom maken we in 2009, in samenwerking met het bureau, beleid voor deaanpak van woonfraude. Belangrijk daarin is dat wij onze huurders goed geïnformeerdhouden én bevorderen dat mensen het melden als ze vermoeden dat ergens iets niet in dehaak is. We houden de bewonersvertegenwoordigingen op centraal niveau op de hoogte vanonze vorderingen. Naar verwachting wordt het beleid in de tweede helft van 2009geïmplementeerd.Bijzondere doelgroepen: projecten in Zoetermeer in 2008Palenstein coachIn Zoetermeer wordt samen met de partners gewerkt aan de ‘Palenstein coach’. Deze coachricht zich met name op bewoners die steun en zorg kunnen gebruiken. Het advies kan gaanover bijvoorbeeld de financiën, opvoeding, verslaving, woonbegeleiding, activering en zorg.Vidomes vindt woonfraude met sociale huurwoningen ongewenst en a-sociaal. Wij vinden datonze woningen beschikbaar moeten zijn en blijven voor onze doelgroep. In 2008 heeft eengespecialiseerd bureau in onze opdracht onderzoek gedaan om na te gaan of in onzewoningen in Leidschendam-Voorburg en Zoetermeer woonfraude voorkomt.De conclusie was dat met een klein percentage (2,7%) van de in het onderzoek betrokkenwoningen waarschijnlijk woonfraude wordt gepleegd. Gezien de ervaringscijfers van hetbureau, dat landelijk werkt, is de vermoedelijke omvang van de woonfraude met ditpercentage zeker niet alarmerend. De analyse gaf uiteindelijk weinig concrete dossiers omdirect mee aan de slag te gaan.Natuurlijk pakken wij ook nu woonfraude aan als dat ook maar enigszins mogelijk is. Tochwillen wij graag een op onze situatie afgestemde, specifieke aanpak van woonfraudeorganiseren. Daarom maken we in 2009, in samenwerking met het bureau, beleid voor deaanpak van woonfraude. Belangrijk daarin is dat wij onze huurders goed geïnformeerdhouden én bevorderen dat mensen het melden als ze vermoeden dat ergens iets niet in dehaak is. We houden de bewonersvertegenwoordigingen op centraal niveau op de hoogte vanonze vorderingen. Naar verwachting wordt het beleid in de tweede helft van 2009geïmplementeerd.JongerenhotelVidomes is betrokken bij meerdere initiatieven op het gebied van jongerenhostels en foyers.Zo wordt in Rijswijk gewerkt aan een Jongerenhotel samen met collega-corporatie RijswijkWonen. In Zoetermeer wordt aan een soortgelijk project gewerkt, samen met de gemeente ende corporaties Vestia en De Goede Woning. Veel van deze initiatieven zijn gestart in 2008, engaan in de komende jaren verder.Nieuwe producten & diensten in 2008Gratis rookmelders in Leidschendam-VoorburgIn 2008 sloot Vidomes in Leidschendam-Voorburg een convenant met de Brandweer voor hetplaatsen van rookmelders. Doel van dit convenant is om jaarlijks het aantal slachtoffers alsgevolg van woningbranden terug te brengen. Onderzoek wijst uit dat bewoners diebeschikken over werkende rookmelders twee keer zoveel kans hebben om een woningbrandte overleven dan bewoners die die niet hebben.pagina 19 Jaarverslag Vidomes 2008

Concreet houdt deze service in dat Vidomes gratis rookmelders plaatst bij mutatie, dus bij hetaangaan van een nieuw huurcontract en bij renovatie of groot onderhoud. De lokalebrandweer voorziet Vidomes van advies als het gaat om de plek waar rookmelders het bestegeplaatst kunnen worden.Doorontwikkeling keuzepakketten voor huurdersVidomes vindt het belangrijk om huurders meer mogelijkheden te bieden om de woning aante passen naar eigen voorkeur. Goed voorbeeld hiervan zijn de keuzepakketten. Bijkeuzepakketten kunnen mensen kiezen voor extra opties voor hun woning. Binnenrenovatieprojecten krijgen mensen vaak een aantal gratis keuzemogelijkheden: de kleur vande tegels in de badkamer bijvoorbeeld. In andere situaties vragen we voor de ‘meerwerkopties’een relatief lage verhoging van de maandelijkse huur, of betaling ineens.In 2008 zijn deze keuzepakketten uitgebreid. Zo is er nu de keuze voor verschillendeinbouwapparaten. Ook kan men kiezen voor voorzieningen als dubbele beglazing,buitenkranen, buitenverlichting en tuinbestrating. Vidomes past keuzepakketten toe bijnieuwbouwprojecten en bij onderhoud of renovatie.Het keuzepakket is ook gericht op keuken, badkamer en toilet. Huurders krijgen bijvoorbeeldkeuze in tegelwerk, sanitair en het de uitvoering van het keukenblok. Maar ook installaties alseen designradiator, extra wandcontactdozen en een aansluiting voor wasdroger behoren totde mogelijkheden.Huur op Maat: Vidomes doet mee aan uniek experimentIn juni 2008 besloot Vidomes deel te nemen aan het landelijke SEV-experiment Huur opMaat. Wij constateerden dat de kaders van het traditionele huurbeleid de betaalbaarheid énhet functioneren van de woningmarkt steeds verder onder druk zetten. De verwachting is datHuur op Maat de keuzevrijheid vergroot en op termijn de doorstroming stimuleert. Ook deslechte positie van lagere middeninkomens in de woningmarkt zal naar verwachtingverbeteren. Verder zorgt Huur op Maat naar onze mening voor een doelmatiger inzet vanhuurkortingen.We hebben ervoor gekozen om het experiment te starten in een deel van ons bezit, namelijkbij onze sociale huurwoningen in de gemeente Leidschendam-Voorburg. In 2008 is het beleiduitgewerkt en met de huurdersorganisaties, gemeente, de collega-corporatie WoonInvestbesproken. Dit alles met als doel deze nieuwe wijze van verhuren begin 2009 te starten.Wat is Huur op Maat?Het basisprincipe van Huur op Maat is vrij eenvoudig. Voor een woning wordt de markthuurbepaald. Dit is de huur die normaal in de vrije markt door een partij gevraagd zou kunnenworden. Op die markthuur wordt bij toewijzing van de woning een korting gegeven. Dezekorting is afhankelijk van het inkomen en de gezinssamenstelling van het huishouden. Dekortingspercentages zijn afgeleid van landelijke NIBUD-normen; wat is een redelijk deel vanhet inkomen dat bij een laag inkomen aan wonen kan worden uitgegeven? Afhankelijk vanhet inkomen is er vervolgens ook nog huurtoeslag mogelijk.Huur op Maat houdt de prijs-kwaliteitverhouding intact. Tevens maakt het het mogelijk omhuurkorting daar terecht te laten komen waar dit nodig is: bij de lage inkomensgroepen.Andersom is het nu voor mensen met een laag middeninkomen mogelijk een woning van eencorporatie te huren. Zij krijgen natuurlijk wel minder korting en betalen een huur die dichtertegen de markthuur aanligt.pagina 20 Jaarverslag Vidomes 2008

Periodiek wordt nagegaan of er wijzigingen in het inkomen zijn opgetreden. Eventueel wordtde korting dan aangepast. Scheef wonen, te duur of te goedkoop, komt op deze manier nietmeer voor.KeuzevrijheidOmdat bij Huur op Maat inkomens- en huishoudenslabels bij toewijzing worden losgelaten,vergroot dit de keuzevrijheid voor (potentiële) huurders. Ook worden voorheen duurderewoningen nu betaalbaar voor lage- én middeninkomens.Prijs naar kwaliteitDe kwaliteit en populariteit van de woning komen bij Huur op Maat beter tot uitdrukking doorniet alleen de maximaal redelijke huurprijs, maar ook de verkoopwaarde mee te rekenen in dehuurprijs. Een huishouden ontvangt dus een ‘huurkorting op maat’, gebaseerd op hetgezamenlijke inkomen en omvang van het huishouden. Ook voor een huishouden dat kortingkrijgt, kent de huurprijs een vaste relatie met de kwaliteit: 10% meer kwaliteit betekent 10%meer huur. Vidomes is de enige Huur op Maat-corporatie die erin is geslaagd die vasteverhouding te realiseren.Doelmatigheid waarborgt betaalbaarheidDe betaalbaarheid en doelmatigheid is voor lage én middeninkomens gegarandeerd door dekortingen te baseren op landelijk door de SEV vastgestelde huurquotes. Deze zijn gebaseerdop de huurtoeslag en getoetst aan normen van het Nibud. Elk jaar bekijkt Vidomes hetactuele inkomen en de huishoudenssamenstelling. De korting wordt hierop aangepast. Datkan ook een hogere korting betekenen bij inkomensdaling. Door op deze wijze alleen kortingte geven aan wie het nodig heeft, zet Vidomes haar middelen efficiënt in. Wij zijn zo beter instaat de betaalbaarheid te garanderen.DoorstromingDe doorstroming wordt op termijn bevorderd, omdat huishoudens met een Huur op Maatcontractgeen kunstmatige prijsbarrieres meer ondervinden bij verhuizing naar een anderewoning (die volgens het Huur op Maat-principe verhuurd wordt). Schaarse grote woningenzullen eerder vrij komen, omdat de korting lager wordt als de kinderen het huis uit zijn.DraagvlakDe gemeente Leidschendam-Voorburg en het Stadsgewest reageerden positief op ditexperiment. De huurdersorganisaties reageerden verdeeld: 1 positief en 3 negatief. Daarbijspeelde een belangrijke rol dat zij vrezen dat Huur op Maat een aanzuigende werking heeftop lagere inkomens. Dit zou de financiële positie en daarmee het huurprijsbeleid onder drukkunnen zetten. Ook de leefbaarheid in voorheen wat duurdere complexen die vaak werdentoegewezen aan wat hogere inkomens, zou negatief beïnvloed kunnen worden.Vidomes zal de effecten van Huur op Maat monitoren en bijsturen als zich onacceptabeleeffecten voordoen.Regionale prestatieafspraken in 2008Vidomes heeft met verschillende partijen prestatieafspraken gemaakt. Op regionaal niveaumet de vereniging van Sociale Verhuurders Haaglanden (SVH), waarvan alle corporaties inde regio Haaglanden lid zijn, en met het Stadsgewest.De afspraken voor 2008De corporaties konden in 2008 vrijwel alle gemaakte afspraken nakomen, in ieder geval debelangrijke. Bijvoorbeeld de afspraak om minstens 70% van alle vrijgekomen woningen,inclusief de duurdere woningen, toe te wijzen aan de doelgroep.pagina 21 Jaarverslag Vidomes 2008

Aan een kleinere afspraak, om mogelijk te komen tot een regionale klachtencommissie rondwoonruimteverdeling, blijken zoveel juridische aspecten te kleven, dat aan die afspraak noggeen invulling is gegeven.GrondprijzenWel blijven we zorgen houden over de grondprijzen binnen een aantal gemeenten.Corporaties worden daardoor geconfronteerd met enorm hoge onrendabele toppen of zelfskostenniveaus die boven de opbrengsten van directe verkoop uitgaan.Lokale prestatieafsprakenIn de gemeenten waarin Vidomes actief is, hebben wij lokale prestatieafspraken gemaakt. Hetlukt ons - de corporaties waarmee we samenwerken - en de gemeenten in het algemeengoed om de gezamenlijk vastgestelde doelen te bereiken. In Delft verwachten we in 2009nieuwe prestatieafspraken te maken.Prestatieafspraken op lokaal niveau in 2008Naast regionale afspraken maakt Vidomes ook prestatieafspraken met de gemeenten waarinwe werkzaam zijn. Regelmatig zitten we om tafel met de gemeente en de collega-corporaties.In ambtelijke en bestuurlijke overleggen bespreken we onder meer het lokalehuisvestingsbeleid.Prestatieafspraken ZoetermeerVidomes Zoetermeer heeft in 2008 met de lokale woningcorporaties en de gemeenteZoetermeer prestatieafspraken gemaakt over het wonen en bouwen. Deze afspraken wordenjaarlijks gemonitord en geëvalueerd.Alle partijen zijn het er over eens dat zij een gezamenlijk belang hebben bij een leefbaar envitaal Zoetermeer. Daarnaast moeten de gezamenlijke afspraken leiden tot effectievereinspanningen en investeringen. Deze richten zich onder meer op het toewijzingsbeleid, hetbieden van keuzevrijheid aan de doelgroepen en het realiseren van kwalitatief hoogwaardigewoonmilieus. De gemaakte afspraken passen binnen de regionale afspraken tussen hetStadsgewest Haaglanden en de Vereniging Sociale Verhuurders Haaglanden (SVH).Prestatieafspraken Leidschendam-VoorburgDe corporaties Wooninvest en Vidomes hebben met de gemeente Leidschendam-Voorburg inhet verslagjaar de lokale prestatieafspraken 2007-2010 ondertekend. Afgesproken is dat ereen meerjarig investeringsprogramma komt: renovatie, sloop-nieuwbouw, verkoop ennieuwbouwvoornemens stemmen we nauwkeurig op elkaar af. Zo kunnen gemeentelijkebouwlocaties worden toebedeeld.In Leidschendam-Voorburg werkt Vidomes al langere tijd samen met de gemeente inverschillende overlegstructuren. Wat Den Haag betreft is het ambtelijk en bestuurlijk overlegin 2007 opgestart. Aan een vast overleg met de gemeente Voorschoten werken we nog.Belangrijke punten uit de prestatieafspraken in deze gemeente zijn: 30% van de nieuwbouw wordt gerealiseerd binnen de sociale huursector 20% van de nieuwbouw wordt gerealiseerd in het midden-segment Vidomes en WoonInvest staan garant voor de consolidatie van het aantal bereikbareén het aantal sociale woningen (inclusief KoopGarant). De definitieve aantallen tebehouden woningen, zowel bereikbaar als sociaal worden per corporatie vastgelegdin het Woningbouwprogrammapagina 22 Jaarverslag Vidomes 2008

Sloop is het laatste redmiddelNieuwbouw t.b.v. de doorstroming binnen de wijkenTerughoudend met verkoop van eengezinswoningen met een huur onder dehuurprijsgrens. Consolidatie aandeel o.a. door nieuwbouw tot 23% van de socialehuurvoorraadPrestatieafspraken DelftBegin 2008 hebben de gemeente en de vier Delftse woningcorporaties de Woonvisie 2008-2020 vastgesteld. In deze woonvisie staat de gewenste ontwikkelingsrichting op het gebiedvan wonen beschreven. Ook is een aantal concrete ambities verwoord om deze doelen tehalen. Ingezet wordt op drie thema's: Kennis, Kwaliteit en Kansen.KennisVanuit de verdere ontwikkeling van Delft als kennisstad betekent dit dat kenniswerkers,studenten en (startende) ondernemers tot specifieke doelgroepen voor het Delftsewoonbeleid behoren. Zij moeten dan ook voldoende gefaciliteerd worden. Zo wil de gemeentemeer menging van functies en wil zij een ononderbroken 'wonen-, leren- en werkenladder'realiseren.KwaliteitVoor de ontwikkeling van Delft als kwaliteitsstad zet de gemeente in op duurzamewoonmilieus die aanvullend zijn aan die in omliggende gemeenten. De gemeente richt zichniet alleen op stadsbewoners die hun woon- en leefsituatie willen verbeteren, maar ook opbewoners met een middeninkomen en gezinshuishoudens. Voor het binden van mensen aande stad werkt de gemeente aan een duurzame kwaliteitsverbetering van de woningvoorraaden aan een vertrouwde en veilige woonomgeving waarin het pretting wonen is.KansenVoor de kwetsbare doelgroepen wil de gemeente in iedere Delftse wijk voldoende aanbodrealiseren.Nieuwe prestatieafsprakenDe prestatieafspraken met de gemeente Delft liepen af in 2008. De gemeente en decorporaties hebben in 2008 gewerkt aan nieuwe afspraken. Naar verwachting zullen dezeafspraken in de eerste helft van 2009 worden bekrachtigd.Afspraken 2008In grote lijnen kan gezegd worden dat de afspraken in 2008 zijn nagekomen. Te denken valtaan het opstellen van een gezamenlijk woonvisie voor Delft, onderzoek naar de realisatie vaneen regionaal warmtebedrijf, afspraken op het gebied van woonruimteverdeling, deelnameaan het experiment huivesten grote gezinnen, afsluiten van het convenant Laatste KansBeleid, de gedragscode verkoop eengezinswoningen, realisatie van de woonservicezones,toepassen domotica en de samenwerking in de wijkaanpak. De afspraak om in 2008 testarten met Opplussen op maat is wat vertraagd. Zo ook het toegankelijk maken vanverkeersruimten bij ouderencomplexen met gemeentelijke subsidie.Prestatieafspraken RijswijkIn Rijswijk hebben Vidomes en collega-corporatie Rijswijk Wonen met de gemeente eenlokale woonvisie vastgesteld. Horizon is 2015, met een doorkijkje naar 2020. Met dezewoonvisie als basis is geprobeerd afspraken te maken over het nieuwbouwprogramma envernieuwing van de bestaande woningvoorraad. Maar ook investeringen in leefbare wijken enin sociale samenhang waren aan de orde. Het is slechts gedeeltelijk gelukt om tot afsprakente komen. Er zijn in 2008 dan ook nog geen prestatieafspraken gemaakt.pagina 23 Jaarverslag Vidomes 2008

In 2009 wordt wel vervolg gegeven aan een betere samenwerking in projecten en aan eengoede afstemming in volkshuisvestelijk opgaven. Als basis daarvoor zal frequent eendirecteurenoverleg worden ingesteld.Bewonersparticipatie op centraal niveauDe belangen van de huurders worden op vestigingsniveau behartigd door vijfhuurdersorganisaties. Op complexniveau door een groot aantal bewonerscommissies.De huurdersorganisaties bespreken lokale kwesties met de directeur van het woonbedrijf.Daarbij zorgen zij zelf voor terugkoppeling naar hun achterban: de lokaal actievebewonerscommissies.De gesprekken in 2008De algemeen directeur van Vidomes nodigt daarnaast een afvaardiging van de bewonersvertegenwoordigingenuit voor overleg op centraal niveau (het CBO). In 2008 waren er vijfvergaderingen over Vidomes-brede onderwerpen als: de jaarrekening 2007 het beleid op het gebied van wonen-welzijn-zorg het huurbeleid en de huurronde 2008de bedrijfsbegrotingen 2008 (in januari) en 2009 (in november)ook het voornemen tot deelneming aan het landelijke SEV-experiment Huur op Maatwas meermaals onderwerp van gesprekAdviezen werden uitgebracht over het huurbeleid 2008, nieuw streefhuurbeleid en het SEVexperimentHuur op Maat.Evaluatie van de bewonersparticipatieHet jaar 2008 stond verder in het teken van de evaluatie van de bewonersparticipatie. Devoortgang was dan ook met regelmaat onderwerp van gesprek. Wat is er allemaal gedaan opdit vlak? de aangetrokken adviseurs voerden gesprekken op verschillende niveaus: zowel metbewoners(organisaties) als met Vidomes. Zij koppelden hun bevindingen enconclusies terug. in november was er een werkconferentie. Deze bijeenkomst werd druk bezocht enverliep in een positieve en constructieve sfeer. Aan het einde van de ochtend is eenagenda opgesteld voor het vervolgtraject. een interne werkgroep en een klankbordgroep (in- en extern, dus Vidomes enbewoners) zijn op basis van deze agenda en van de bepalingen in de nieuwe‘Overlegwet huurders verhuurder’ aan de slag gegaan. Zij stelden onder andereafsprakenkaders op voor bewonerscommissies en huurdersorganisaties.Afgesproken werd in april 2009 een volgende werkconferentie te organiseren.Twee bewonersvertegenwoordigingen doen niet meeMedio 2007 trokken twee van de lokale bewonersvertegenwoordigingen zich – voorlopig –terug uit het centraal overleg. De Bewonersraad Delft door een intern verschil van inzicht. DeHuurdersvereniging Leidschendam (HVL) wegens een verschil van inzicht met Vidomes overde lokale invulling van de participatie door de HVL. De HVL is in verband daarmee eenprocedure tegen Vidomes gestart. Tegen het vonnis van de rechter in kort geding heeft deHVL hoger beroep ingesteld. De zaak is nog altijd onder de rechter.Helaas heeft het evaluatietraject in 2008 nog niet geleid tot hernieuwde deelname aan hetoverleg of aan het evaluatietraject vanuit Leidschendam-Voorburg Dit blijft een punt van zorgpagina 24 Jaarverslag Vidomes 2008

en aandacht. Met Delft zijn we weer in gesprek en zij zullen vanaf medio 2009 ook centraalweer gesprekspartner zijn.Bewonersparticipatie: bewonersoverleg op lokaal niveauWaarom bewonersoverleg?Open communiceren en informatie met elkaar delen. Maar vooral ook gebruikmaken van de‘ogen en oren’ in een complex en de wijk vinden wij erg belangrijk. Daarom juichen wij het toeals bewoners zitting nemen in een bewonerscommissie. Zo kunnen zij advies uitbrengenover, en op de hoogte komen van, relevante zaken binnen hun complex of buurt. In 2008praatte Vidomes met de commissies bijvoorbeeld over de afrekening van de service- enstookkosten, de onderhoudswerkzaamheden en projecten op het gebied van leefkwaliteit.In alle complexen van Vidomes vindt elk jaar weer de schouw plaats, waarbij we samen metde bewonerscommissies de situatie ter plaatse opnemen. Daarnaast overleggen wijbijvoorbeeld over de afrekening servicekosten. De overlegfrequentie hangt af van de issuesdie er in een complex spelen. Zo kunnen we naar aanleiding van een renovatie of hetuitvoeren van een leefbaarheidsproject besluiten vaker met elkaar te spreken.In totaal zijn er 75 bewonerscommissies actief.ZoetermeerVidomes Zoetermeer voert overleg met 32 bewonerscommissies. Met de koepel (het OBC) ismaandelijks overleg. Met het OBC is in 2008 afgesproken om volgens een ‘spoorboekje’ tewerken. Hierin staat de wijze van samenwerking tussen Vidomes en de bewonerscommissiesomschreven. Voor 2009 is het voornemen om het spoorboekje verder uit te werken metafsprakenlijsten. In 2009 start de 33e bewonerscommissie.Leidschendam-VoorburgIn deze gemeente voert Vidomes overleg met 22 bewonerscommissies. Naast de reguliereoverleggen spreken wij ook regelmatig met verschillende contactpersonen uit de diversecomplexen. Doorgaans zit Vidomes Leidschendam-Voorburg drie keer per jaar metbewonerscommissies om de tafel. In 2008 zijn naast deze overlegvormen drie ‘planteams’opgericht. Dit had vooral te maken met lopende of aanstaande renovaties. Wij vinden hetbelangrijk dat bewoners daarbij een stevige inbreng hebben.Wilt u op complexniveau meer weten over onze bewonerscommissies in 2008? Klik dan hiervoor het complete overzicht.DelftVidomes Delft kent in 2008 14 bewonerscommissies. Daarnaast zijn er twee in oprichting enis in het complex Dock van Delft een nieuwe bewonerscommissie opgericht. Voor 2009hebben wij als uitdaging om nog een aantal bewonerscommissies op te richten. Ook strevenwij het volgend jaar verdere professionalisering na, onder meer door voorlichting over denieuwe Overlegwet die op 1 januari 2009 in werking is getreden. We maken verder goedeafspraken naar aanleiding van de uitkomsten evaluatie bewonersparticipatie.pagina 25 Jaarverslag Vidomes 2008

De belangrijkste zaken in 2008 in 2008 is druk overleg gevoerd met het planteam Henketstraat / Cazimirstraat overde renovatie die in het complex plaatsvond. Het plan is om gezamenlijk met allebewoners nog een evaluatiediner te hebben, waar onder het genot van een maaltijdde leerpunten met elkaar doorgenomen kunnen worden in zijn algemeenheid is gesproken over: servicekosten, onderhoud en beheer vancomplexen. Voor een deel van de bewonerscommissies gold dat zij een nieuwecontactpersoon kregen. Om een goede basis voor vertrouwen te leggen is vrij veeltijd gaan zitten in kennismaken en op elkaar ingespeeld raken met de bewonerscommissie Gilleshof hebben wij een fantastisch feest gevierd voorhet 50-jarig bestaan van dit complex. Zelfs bewoners van het eerste uur kwamenlangs, samen met hun kinderen en kleinkinderen. Een opkomst van bijna 100% de bewonerscommissie Dock van Delft is opgericht. Er was in 2008 veel te doen overhet ontbreken van zorg- en welzijnsvoorzieningen op de begane grond (de plint),vuilophaal in het complex (i.s.m. de VVE) en het ontbreken van eenbewonersontmoetingsruimte. Begin 2009 is duidelijk dat veel van deze zakengerealiseerd gaan worden en is er door toedoen van de nieuwe seniorwoonconsulent een goed contact opgebouwd de bewonerscommissie Hugo de Grootstraat heeft nauw samengewerkt met Vidomesom de renovatie in het complex voorspoedig te laten verlopen. Dit is naartevredenheid verlopen Vidomes voerde in 2008 regelmatig overleg met de bewonerscommissie Telderslaan.Dit ging vooral over de toekomst van het complex. In 2006 was namelijk het besluittot sloop genomen, maar in 2008 veranderde dit. Vidomes gaf aan dat er tochmogelijk een heroverweging komt voor nog 10 á 15 jaar doorverhuren en dan passlopen. Deze kwestie ligt gevoelig bij bewoners. In 2009 gaat Vidomes met allebewoners praten over de stand van zaken. Wij geven dan nogmaals een toelichtingop waarom een en ander gaat zoals het gaat bewonerscommissie Burgershof: in dit seniorencomplex is samen met bewoners eenplan gemaakt voor de aanleg van een jeu de boulebaan en voor de aankleding vanhet terras. Tegelijkertijd zullen – door verschraling van de AWBZ – allerhandeactiviteiten per 2009 komen te vervallenRijswijkIn Rijswijk zijn 7 bewonerscommissies actief op buurtniveau. De bewonerscommissiesvormen samen de lokale huurdersorganisatie. Vidomes heeft er samen met debewonerscommissie Minsterbuurt voor gezorgd dat er sociale voorzieningen kwamen ten tijdevan het onderhoud. Bij dit onderhoud werden tegels en sanitair in keuken, douche en toiletvervangen. Verder vervingen we boilers door een warmwatervoorziening.Binnen het pakket aan sociale voorzieningen was er bijvoorbeeld de gelegenheid voorbewoners om gebruik te maken van een warme maaltijd. Ook een schoonmaakservice,loskoppelservice van toestellen en zogenaamde leegmaakservice en het inruimen van kastenwaren mogelijk.Alle bovenstaande onderdelen zijn bekostigd uit de verstrekte ongeriefsvergoeding. Verderheeft Vidomes samen met de bewonerscommissie de logeerkamer opgeknapt. Voor hetgebruik hiervan zijn gedragregels opgesteld.pagina 26 Jaarverslag Vidomes 2008

Kwaliteitsmanagement: eigen onderzoek onder huurdersEigen enquêtesGedurende het hele jaar 2008 zijn vanuit de woonbedrijven eigen enquêtes onder deVidomes-huurders verspreid. Het is onze doelstelling om gemiddeld minimaal een 7 te halenals het gaat om de dienstverlening van Vidomes. In 2008 is deze doelstelling ruimschootsgehaald: Betrekken van de woning 7 Reparatieverzoeken 7,5 Verlaten van de woning 7,7 Onderhoudsprojecten 7,3Kwaliteitsmanagement: KWH-metingKWH-labelVidomes is al enkele jaren in het bezit van het KWH-huurlabel. Het behouden hiervan isechter geen doel op zich. Wij vinden het belangrijk, omdat het een manier is om een anderdoel te bereiken: tevreden klanten. Door deze jaarlijks terugkerende meetcyclus bijven weons voortdurend bewust van onze dienstverlening. Ook in 2008 zijn alle vier dewoonbedrijven van Vidomes erin geslaagd het KWH-label te behouden.pagina 27 Jaarverslag Vidomes 2008

Kwaliteitsmanagement: USP-bewonersonderzoek leefbaarheidZoetermeerGemiddeld genomen gaat het goed met de leefkwaliteit in Zoetermeer. Dit blijkt uit deonderzoeken die Zoetermeer-breed zijn uitgevoerd onder de huurders van de corporaties enonder de overige bewoners van Zoetermeer. Goed scoren met name zaken als kwaliteit vande woningen en voorzieningen als scholen, winkels en gezondheidscentra. Minder scorenzaken als buurtbetrokkenheid en vervuiling. De laagste beoordelingen waren er voorspeelvoorzieningen voor kinderen. In de 'mix' van projecten op dit gebied enkele voorbeelden:Zoethout speeluitleen in Paleinstein, Panna Toernooi en Oosterheem in beweging. Ookorganiseerden wij voetbalclinics in de wijken.De corporaties Vidomes, De Goede Woning en Vestia en de gemeente Zoetermeer hebbendit leefbaarheidsonderzoek gehouden onder alle bewoners in Zoetermeer. Ook dewelzijnsinstelling Mooi en de VierstroomZorgring zijn bij het onderzoek betrokken. In totaalzijn hiervoor 6.200 huishoudens geënquêteerd. De informatie stelt de partijen ook in staat omtot een nog betere gezamenlijke en beter gerichte wijkaanpak te komen.Cijfers per wijkHet gezamenlijke onderzoek geeft een goed beeld van de leefkwaliteit in de Zoetermeersewijken. Wijken die over bijna de gehele linie beter scoren dan Zoetermeer gemiddeld, zijnRokkeveen en De Leyens. Ook wijken als Noordhove en Dorp worder beter dan gemiddeldgewaardeerd.Wijken die om extra aandacht vragen zijn met name Buitenwegh en Oosterheem. InBuytenwegh zijn het zaken als het samenleven tussen verschillende groepen, de kwaliteit vande woningen, vervuiling, het groenonderhoud en de speelvoorzieningen die minder scoren.In Oosterheem scoren de woningen hoog, voelt men zich veilig en heeft men weinig te makenmet overlast. Zeer ontevreden zijn bewoners daarentegen over speelvoorzieningen, winkelsin de wijk en het samenleven met verschillende groepen.Palenstein scoort in het bewonersonderzoek redelijk. De woningen scoren wel minder enbewoners hebben meer te maken met overlast. In de gemeentelijke rapportage komt de wijker met betrekking tot de veiligheid er minder goed vanaf dan in het grote bewonersonderzoek.Kwaliteitsmanagement: klantenpanels Leidschendam-VoorburgIn Leidschendam-Voorburg zijn vier groepsdiscussies (of klantenpanels) georganiseerd, metals discussiethema hoe men tegenover een gemeenschappelijke ruimte in een gebouw staat.Voor dit onderzoek maakten we gebruik van een bureau, gespecialiseerd inleefstijlenonderzoek. De deelnemers aan de discussies zijn geworven op basis van leeftijd ende manier waarop men in het leven staat. Een woonconcept met een gemeenschappeljkeruimte wordt door iedereen positief ontvangen. Maar of een dergelijke ruimte uiteindelijk eensucces kan worden hangt af van de aantrekkelijkheid van de ruimte, de inrichting, de sfeer,en of er al dan niet gelijkgestemde bewoners komen.In 2009 gaat de Vidomes-vestiging in Leidschendam-Voorburg verder met de uitkomsten vanhet onderzoek.pagina 28 Jaarverslag Vidomes 2008

Klachten en geschillen in 2008Bij Vidomes zetten we ons in voor kwaliteit. Wat beter kan, verbeteren we; wat goed is,proberen we vast te houden. Toch kunnen we klachten niet altijd voorkomen. De ene keerverwacht een huurder meer dan mogelijk, de andere keer gaat er bij ons iets fout. Doorgaanskomen we er met de huurder wel uit. Zo niet, dan kan deze zich wenden tot de onafhankelijkeGeschillencommissie Huursector waarbij Vidomes is aangesloten. Was een klacht ons nogniet bekend of zijn we nog met de oplossing bezig, dan krijgen we alsnog de gelegenheid omer onderling met de huurder uit te komen. Lukt dit niet, dan kunnen partijen hun standpunttoelichten tijdens een hoorzitting.Lees meer over de klachtenprocedure in de brochure klachten.De zaken in 2008Drie zaken liepen vanuit 2007 door in 2008. Eén klacht werd na de hoorzitting gedeeltelijkgegrond verklaard, één zaak is onderling opgelost door schikking en de derde zaak - eentechnische klacht van eind 2006 - loopt door in 2009.In 2008 zijn zes zaken bij de Geschillencommissie gemeld. Eén klacht was van technischeaard. Eén klacht betrof overlast. In vier gevallen ging het om handelen van de corporatie. Erzijn twee hoorzittingen gehouden, waarna bindend advies werd uitgebracht. Eén klacht werdongegrond verklaard, in de overlastzaak moeten wij binnen een bepaalde termijn (een) beteredossier(s) opbouwen.De missie van VidomesOnze missieVidomes is een maatschappelijke onderneming die wil voorzien in goed wonen. Het leverenvan kwaliteit staat daarbij centraal. Vidomes levert een breed assortiment woonproducten en -diensten en maakt zich sterk voor een goed leefmilieu in wijken en buurten. We richten ons inhet bijzonder op mensen die, vanwege hun inkomen of om een andere reden, niet in staat zijnom zelfstandig in hun woonwensen te voorzien.Het motto van Vidomes is ‘Wonen is leven’.Ontwikkelingen projectontwikkelingOpbouw en professionalisering Sector ProjectontwikkelingDe gehele portefeuille projecten voor Vidomes beslaat de komende vijf jaar gemiddeld zo’n €94 miljoen per jaar. Groot genoeg om hier een professionele eigen organisatie voor in terichten: de sector Projectontwikkeling.Projectontwikkeling bestond eind 2008 uit 14 medewerkers. De sectordirectie is in 2008opnieuw ingevuld door interne doorschuiving binnen Vidomes. Uitgangspunt is en blijft dat debedrijfsdirecteuren van de lokale woonbedrijven opdrachtgever zijn voor de uit te voerenprojecten.In 2008 is verdere invulling gegeven aan professionalisering en inrichting van de sector. Zo isde administratieve organisatie ingericht en is er een instrumentarium ontwikkeld om devoortgang, kwaliteit en budgetten te kunnen beheersen. In dit kader is onder meer hetprogramma Reaforce geïmplementeerd. Ook is gekozen voor het risicomodel dat isontwikkeld door PWC. De fasering van projecten is opnieuw gedefinieerd, waardoor voorpagina 29 Jaarverslag Vidomes 2008

etrokkenen meer duidelijkheid kwam over de resultaten per fase en de wederzijdse rollen enverantwoordelijkheden.Gekozen is voor een structuur waarbij de sectordirecteur rechtstreeks leiding geeft aan deprojectontwikkelaars en -managers. Administratie, controlling en verkoopmanagement isondergebracht bij een ondersteunende afdeling Kwaliteit en Ondersteuning.Programma van eisen voor woningen VidomesIn het voorjaar van 2008 is een standaard programma van eisen per woningtype vastgesteld.We werken met basisuitgangspunten voor oppervlaktes, gebruikseisen per ruimte enafwerkingsniveau. Voor sociale huur en vrije sector-huur zijn verschillende programma’svastgesteld. Op basis van dit programma van eisen is een bouwbudget per m² berekend (metbehulp van een bouwkostenbureau). Vidomes heeft ook haar stichtingskostenberekeninggestandaardiseerd en nieuwe reken- uitgangspunten ontwikkeld. Ook hierbij is onderscheidgemaakt tussen sociale huur, vrije sector huur en koop.Bouwkostenstijging en economische crisis in 2008Bouwkostenstijging en uitbreiding investeringsvolumeBegin 2008 had Vidomes een aantal grotere projecten die aanbesteed moesten worden. Debesluitvorming hierover had al enige tijd daarvoor plaatsgevonden. Geconstateerd werd datde bouwkosten tussen 2006 en 2008 met ongeveer 20% gestegen waren. Dit leidde in eersteinstantie tot maximale optimalisatie van reeds ontwikkelde projecten, maar desondanksmoest ook een uitbreiding van het investeringsbudget plaatsvinden. Begin 2008 isgoedkeuring gegeven voor een extra investeringsvolume van zo’n € 18 miljoen voor zevengrote projecten. Het ging hierbij om een totaal investeringsbedrag van ruim € 151 miljoen.Economische crisis: uitbreiding van investeringsvolume om woningmarkt mede vlot tetrekkenDat 2008 een jaar met pieken en dalen was, heeft de hele corporatiebranche gemerkt. Warenwe in de eerste helft van het jaar nog in de ban van de grote stijging van bouwkosten, na dezomer keerde het economisch tij. Een acute crisis trad op in de verkoop vannieuwbouwwoningen.Het aantal projecten en woningen in verkoop voor Vidomes is relatief klein, dus vooralsnogheeft de crisis nauwelijks effect gehad op de voortgang van onze projecten. Wel is ervoorgekozen om extra investeringsvolume vrij te maken voor aankopen van nieuwbouwkoopwoningen.Vidomes kiest er hierbij voor om beperkte aantallen woningen te kopen endeze in de vrije sector verhuur aan te bieden.Er is een expliciet referentie- en beoordelingskader vastgesteld waaraan deze transactiesmoeten voldoen. Zo moeten de over te nemen woningen zodanig geprijsd kunnen zijn, dat zelogisch aansluiten bij onze woningvoorraad. Het gaat dan om maximum huren tussen € 750en € 875 per maand. Daarnaast is het belangrijk dat ook deze woningen voldoen aan degeformuleerde kwaliteitseisen. Tenslotte zal de opbrengst een positief eindsaldo te zienmoeten geven, zodat de aankoop een rendement oplevert dat past bij het door onsovergenomen risico.Communicatie: stakeholdercommunicatieVidomes hecht veel waarde aan een goed contact met haar belanghouders. Daarominvesteren we in de dialoog en de communicatie met hen.pagina 30 Jaarverslag Vidomes 2008

Digitale nieuwsbrief voor stakeholdersIn principe twee keer per jaar sturen we een digitale nieuwsbrief uit naar onze stakeholders.Deze nieuwsbrief heet vidomes@stake en is bedoeld voor stakeholders als gemeenten, zorgenwelzijnspartijen en collega-corporaties. We praten hen onder meer bij over de voortgang inde realisatie van de doelen uit ons ondernemingsplan dat loopt tot 2010. Plannen maken isbelangrijk, transparant zijn over de realisatie ervan is misschien nog wel belangrijker.In 2008 hebben we één vidomes@stake uitgestuurd. Daarnaast een helder verslag van destakeholderbijeenkomst van april dat jaar.Stakeholderbijeenkomst in 2008In het kader van de nota wonen, welzijn, zorg organiseerde Vidomes in het voorjaar van 2008haar eerste stakeholderbijeenkomst. Lees ook het volledige verslag van destakeholderbijeenkomst.JaarverslagElk jaar weer legt Vidomes verantwoording af aan haar stakeholders in haar jaarverslag. Inhoeverre hebben we de doelen die we onszelf hebben gesteld in het Ondernemingsplangerealiseerd? Moeten we om welke reden dan ook bijsturen, dan onderbouwen we dat hier.Ons jaarverslag vormt tevens een informatiebron voor potentiële medewerkers.Communicatie met stakeholders: ontbijt in Leidschendam-VoorburgVidomes hecht veel waarde aan een goed contact met haar belanghouders. Daarominvesteren we in de dialoog en de communicatie met hen. Ook lokaal worden de nodigeinitiatieven genomen.Zo organiseerde Vidomes in Leidschendam-Voorburg in oktober een ontbijt voor haarstakeholders. Deze bijeenkomst had tot doel om de stakeholders te betrekken bij de koersvan het woonbedrijf voor het komend jaar 2009. Vertegenwoordigers van de gemeente,huurders, instellingen voor zorg en welzijn en van belangenorganisaties waren uitgenodigd.Zij wisselden met elkaar van gedachten over uiteenlopende onderwerpen op het gebied vanwonen, zorg, welzijn en leefbaarheid.De nuttige op- en aanmerkingen die hieruit naar voren kwamen, zijn vervolgens gebruikt alsinput voor het jaarplan van de vestiging. Met de inbreng van de stakeholders kunnen hetlokale beleid en de geplande activiteiten voor 2009 op een breed draagvlak rekenen.Andere activiteitenNaast de stakeholdersbijeenkomst is Vidomes Leidschendam-Voorburg steeds op zoek naarsamenwerking met de betrokken organisaties op tal van terreinen. In 2008 zijn devoorbereidingen getroffen voor diverse activiteiten en projecten die in 2009 plaatsvinden.Deze activiteiten komen tot stand door een goede samenwerking met verschillendestakeholders uit deze gemeente.Internet: belangrijke stappen voorwaarts in 2008In 2008 zijn belangrijke stappen voorwaarts gezet als het gaat om de ontwikkeling van denieuwe internetsite van Vidomes. De lancering van dit communicatiekanaal staat geplandvoor mei 2009.De nieuwe website wordt een belangrijk communicatiemiddel voor klanten, stakeholders ensamenwerkingspartners. Om de verschillende doelgroepen optimaal te kunnen bedienen zijnpagina 31 Jaarverslag Vidomes 2008

er drie aparte ingangen, elk met zijn eigen kleurgebruik en uitstraling. Een bezoeker start inde klantensite, omdat deze veruit het meest bezocht zal worden.Vidomes breidt de komende jaren haar online dienstverlening uit. Klanten kunnen zaken,zoals het melden van reparatieverzoeken, dan meer en meer via het internet afhandelen; zijkrijgen meer interactieve keuzevrijheid. Deze uitbreiding van dienstverlening sluit aan bijVidomes’ streven om de klantparticipatie te bevorderen.Interne communicatie bij VidomesWaarom Joost?Prettig werken en je verbonden voelen met een organisatie wordt ondersteund door eengoede interne communicatie. Om hier een positieve bijdrage aan te leveren heeft Vidomes in2008 verder gewerkt aan het intranet, genaamd Joost. Joost is eind 2007 geïntroduceerd. Deinterne communicatie binnen Vidomes verloopt sinds die tijd zoveel mogelijk via dit kanaal. Eris daardoor minder e-mailverkeer nodig.Het gebruik ten opzichte van het oude intranet is toegenomen. Er staat dan ook veelinformatie op. Ook de toegang tot tools die nodig zijn voor het goed kunnen uitvoeren van hetwerk, zijn op Joost terug te vinden. Belangrijk voordeel van het intranet is dat medewerkerstoegang tot informatie hebben wanneer het hen uitkomt.Eén keer per maand komen alle contentbeheerders bij elkaar voor een redactieoverleg. Ditzijn allen afgevaardigden vanuit de organisatie. Dit bevordert de betrokkenheid in de eigenoprganisatie.Aandacht voor werkgelegenheidBijdrage aan werkgelegenheid in de regioDankzij onze solide financiële positie zijn wij nog steeds in staat onze maatschappelijkedoelstellingen waar te maken. Zo dragen wij onder meer bij aan de groei van dewerkgelegenheid in de regio. De sector Projectontwikkeling in 2008 verder uitgebouwd enheeft een volle portefeuille. De sector Techniek kan haar ambities op het vlak van technischonderhoud blijven realiseren.Werkgelegenheid bij Vidomes in 2008Op 1 januari 2008 telde Vidomes 218 medewerkers, waarvan 96 mannen en 122 vrouwen.Op 31 december 2008 waren er bij Vidomes 235 medewerkers: 104 mannen en 131vrouwen. Deze groei is te verklaren door een toename van het aantal medewerkers bij desectoren Projectontwikkeling en Techniek. Ook het oprichten van Vidomes Flex heeftgevolgen gehad: er zijn collega's uit andere 'hoeken' in de organisatie opgenomen in dezeflexpool. Tot slot noemen wij hier de personele uitbreiding binnen de serviceteams vanVidomes. De medewerkers van de serviceteams zitten aan de balie en staan klanten tewoord. De verruiming van de openingstijden in 2008 vroeg extra personele capaciteit op dieplek.Nieuw arbeidsvoorwaardenpakket voor VidomesMet de invoering van het nieuwe arbeidsvoorwaardenpakket per 1 januari 2008 biedtVidomes een eigentijds arbeidsvoorwaardenpakket aan. Door het vergroten van dekeuzemogelijkheid kunnen we beter inspelen op de persoonlijke wensen van onzemedewerkers. We willen daarmee bevorderen dat de juiste medewerkers binnengehaaldpagina 32 Jaarverslag Vidomes 2008

worden. Daarbij streven wij er naar kwalitatief goede medewerkers voor onze organisatie tebehouden. Het pakket richt zich op de volgende vier thema’s:MobiliteitOp het gebied van mobiliteit kent Vidomes gunstige kilometervergoedingen. Ook zijn erregelingen die het gebruik van het openbaar vervoer en de fiets bevorderen. Dit sluit ookmooi aan bij onze doelstellingen op het gebied van milieu, één van de belangrijkespeerpunten van Vidomes. Voor bepaalde functies is een leaseregeling geïmplementeerd.Binnen de leaseregeling kan men kiezen voor compacte, zuinige bedrijfsauto’s met een groenenergielabel.Flexibiliteit en balansVidomes helpt haar medewerkers graag bij het vinden van een goede balans tussen werk enprivé. Dit is vanzelfsprekend voor iedereen anders. Daarom kunnen zij vanaf 2008 elkemaand een keuze maken uit het cafetariasysteem voor arbeidsvoorwaarden. Voorheen wasdit slechts één keer per jaar mogelijk.In 2008 is het thuiswerken ingevoerd. Voor Vidomes betekent dit dat medewerkersgedeeltelijk thuis kunnen werken als het werk zich daarvoor leent. Daarnaast is er een grootaantal collega’s dat incidenteel thuis werkt. Belangrijkste winstpunt van de nieuwearbeidsvoorwaarden is flexibilisering van werktijden. Medewerkers kunnen nu bijvoorbeeld 4 x9 uur werken. Ook onze klanten profiteren van deze flexibelere werktijden: zij kunnen vanaf 1maart 2008 ook op vrijdagmiddag bij de woonwinkels terecht.Opleiding en ontwikkelingOns streven is jaarlijks 5% van de loonsom te besteden aan opleiding en ontwikkeling. In2008 is een groot deel daarvan ingezet voor incompanytrainingen en vakspecialistischeopleidingen. In 2009 gaan we de opleidingsactiviteiten binnen de ‘Vidomes Academie’uitbreiden. We willen buiten de trainingen op het gebied van kennisontwikkeling veelaandacht besteden aan de persoonlijke ontwikkeling van onze medewerkers.Flexibele beloningBovenop het reguliere salaris kan een medewerker een individuele bonus verdienen. Dezevarieert van 2% tot 8% van het bruto jaarsalaris. Daarnaast is over 2008 een collectievebonus toegepast van 2,5% van het bruto jaarsalaris.Personeel in beeldOpbouw personeelsbestand van Vidomes in 2008Op 31 december 2008 telde Vidomes 235 medewerkers: 104 mannen en 131 vrouwen.2004 2005 2006 2007 2008Man part-time 10 9 16 13 9fulltime 79 81 82 83 95Vrouw part-time 52 55 69 80 86fulltime 35 38 41 42 45Totaal part-time 62 64 85 93 95fulltime 114 119 123 125 140pagina 33 Jaarverslag Vidomes 2008

Van alle collega’s werkten er 95 parttime (40%). We zien in 2008 een toename van het aantalvrouwelijke parttimers. Onder de mannen is het aantal parttimers gedaald.2004 2005 2006 2007 2008totaalparttime 62 64 85 93 95totaal fulltime 114 119 123 125 140totaal 176 183 208 218 2352004 2005 2006 2007 2008parttime 35% 35% 41% 43% 40%fulltime 65% 65% 59% 57% 60%Leeftijdsopbouw personeelsbestandDe gemiddelde leeftijd in 2008 was 43,3 jaar, ten opzichte van 43,6 in 2007. De grootstestijging is te zien in de leeftijdscategorie 30-39 jaar. Iets minder in de categorie 20-29 jaar en40-49 jaar..LeeftijdGemiddelde totaal 43,3Gemiddelde man 44,3Gemiddelde vrouw 42,5pagina 34 Jaarverslag Vidomes 2008

Aantal dienstjarenHet gemiddelde aantal dienstjaren in 2008 bedroeg 7,5 jaar: 8,4 jaar voor mannen en 6,7voor vrouwen. Dit is wat lager dan in het jaar ervoor.Categorie totaal aantal CategorieAantalmannenCategorieAantalvrouwen0-4 128 0-4 53 0-4 755-9 46 5-9 21 5-9 2510-14 16 10-14 5 10-14 1115-19 18 15-19 8 15-19 1020 en langer 2720 enlanger 1720 enlanger 10Totaal 235 Totaal 104 Totaal 131Gemiddelde 7,5 8,4 6,7pagina 35 Jaarverslag Vidomes 2008

Arbeidsmarkt in 2008We merkten in 2008 al dat het door de ruimere arbeidsmarkt wat gemakkelijker is omgekwalificeerde mensen te vinden, passend bij onze organisatie. Dit in combinatie met eenandere benadering van de arbeidsmarkt door bijvoorbeeld nieuwe media-uitingen, leiddeertoe dat de periode dat een vacature gemiddeld openstaat kleiner werd. Wel merken we datde vacatures binnen de sectoren Projectontwikkeling, ICT en Techniek lastiger te vervullenzijn. Dit blijft naar verwachting voorlopig zo, ook in 2009.Personeel: instroom, doorstroom, uitstroomInstroom, doorstroom, uitstroomIn 2008 zijn er 47 medewerkers in dienst getreden, 28 medewerkers hebben Vidomesverlaten. Het instroompercentage (20%) ligt 0.7% hoger dan in 2007, terwijl de uitstroom(11.9%) met 5.1% is gedaald. We kunnen hieruit afleiden dat we beter in staat zijn om onzemensen te boeien en te binden. Er waren in totaal 56 vacatures in 2008. Op 31 decemberwaren daarvan nog 7 vacant.Door de inrichting van de zogenaamde flexpool Vidomes Flex, de sector Projectontwikkelingen de uitbreiding van de sector Techniek waren er in 2008 relatief veel nieuwe vacatures.De uitstroom is door de scherpe daling naar een acceptabeler niveau omgebogen. DankzijVidomes Flex zijn we beter in staat openstaande vacatures snel te vervullen. Tegelijkertijdbieden we de Flex-medewerkers de kans ervaring in andere woonbedrijven en sectoren op tedoen.Positief is dat we steeds beter worden in ons loopbaanbeleid. Stroomden in 2007 al 10medewerkers intern door naar een andere functie, in 2008 zijn dat er zelfs 16. Daarmee komtde interne mobiliteit uit op 6,8 %.pagina 36 Jaarverslag Vidomes 2008

Reden uitstroomeigen verzoek 15tijdelijk contract 4pensioen 4ontslag 3outplacement 228Scholieren & stageplekkenVidomes houdt ook als werkgever haar maatschappelijke doelstelling in het oog. Zo hebbenwe in 2008 15 stagiaires gehad: er zijn 12 stagiaires ingestroomd, negen stageperiodesliepen door in 2009 en zes stagiaires stroomden uit. De stageplekken worden vooral vervuldop financieel / administratief gebied en bij de serviceteams.Het gaat eigenlijk om twee typen stagiaires: jongeren van 14 tot 16 jaar die nog in opleidingzijn ('snuffelstage'), en vaak wat oudere jongeren die meer projectmatig aan een concreteopdracht werken.Vidomes vindt het belangrijk dat deze doelgroep de kans krijgt om ervaring op te doen binnenonze organisatie. Tegelijkertijd investeren we in het onderhouden van goed en intensiefpagina 37 Jaarverslag Vidomes 2008

contact met de opleidingsinstituten. Wij hopen zo een bijdrage te leveren aan de ontwikkelingvan de toekomstige starters op de arbeidsmarkt.Parttime werkenIn een veranderende samenleving wordt de balans tussen werk en privé steeds belangrijker.Wij realiseren ons dat, en doen er dan ook veel aan om onze medewerkers goed te faciliterenals ze bijvoorbeeld een zorgtaak willen combineren met werk.Vidomes had eind 2008 86 vrouwen en 9 mannen met een parttime dienstverband. Zij gevenallemaal op persoonlijke wijze invulling aan deze balans. Dit biedt voor sommige functies ookkansen aan herintredende vrouwen. Als zij parttime kunnen gaan werken - gecombineerd metincidenteel thuiswerken - krijgen ze soms sneller kans op toetreding tot de arbeidsmarkt.Na 65 jaarOp verzoek van een 65-jarige Vidomesmedewerker hebben we onderzocht hoe we hetdienstverband zouden kunnen voortzetten. Hier is een passende oplossing voor gevonden,met als gevolg dat de betreffende medewerker een nieuwe contract heeft gekregen.Medewerkerstevredenheidsonderzoek: de laatste actiesVidomes vindt het belangrijk te weten wat haar medewerkers beweegt en wat henbezighoudt. Daarom houden we twee- tot driejaarlijks eenmedewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO). Het laatste MTO vond plaats in 2006.Een greep uit de acties die er in 2008 uit voortvloeiden: we hebben meer aandacht kunnen besteden aan de loopbaan- en persoonlijkeontwikkeling van onze medewerkers de onderlinge samenwerking is verbeterd dankzij meer gestructureerde overleggen.Ook geïnitieerde bijeenkomsten tussen organisatieonderdelen en tussenverschillende 'lagen' hebben hiertoe bijgedragen het vernieuwde werving- en selectiebeleid is ingevoerd en Vidomes is gestart met denieuwe arbeidsmarktcampagne op 1 januari 2008 zijn de nieuwe arbeidsvoorwaarden ingevoerd Hiermee zijn alleacties uit het MTO van 2006 afgerond. Het volgende MTO vindt plaats in 2009Opleiding en ontwikkeling van medewerkersIn 2008 gaven we € 425.000 uit aan opleidings- en ontwikkelingsactiviteiten; ongeveer 3,9%van de bruto loonsom. Dit is lager dan de 5% van de bruto loonsom die we hadden begroot.Wat opvalt is dat onze medewerkers vooral vakspecialistische en op kennis gerichteopleidingen volgen. Er is wel vraag naar individuele coachings- en ontwikkelingstrajecten,maar deze behoefte wordt nog niet vaak omgezet in trainingen op het vlak van socialevaardigheden of persoonlijkheidsontwikkeling. Als in 2009 het nieuwe aanbod van deVidomes Academie vormgegeven wordt, zullen we daar aandacht aan besteden en dezetrainingen opnemen in ons trainingsaanbod.Ruim 24% van de opleidingsuitgaven is besteed aan incompanyopleidingen. De grootsteuitgaven hebben we gedaan aan:pagina 38 Jaarverslag Vidomes 2008

verschillende huurrechtcursussen, verplicht voor alle medewerkers die in hun functiemet aspecten van het huurrecht in aanraking komenopfristraining ‘voeren van plannings-, functionerings- en beoordelingsgesprekken’voor leidinggevendenintroductietraining voor nieuwe medewerkerscommunicatietraining voor nieuwe medewerkersomgaan met agressie en geweldBHV- en EHBO-trainingenBeoordelings- en functiewaarderingssysteemBeoordeling en bonusIn 2008 zijn de medewerkers van Vidomes als volgt beoordeeld: 11,4 % zeer goed 60 % goed 26,7 % normaal 1,9 % onvoldoendeBoven op het reguliere salaris kan een medewerker een bonus van 2 tot 8% van hetjaarsalaris verdienen. Daarnaast heeft de bestuurder besloten om, op basis van de geleverdeprestaties in 2008 de collectieve bonus van 2,5% toe te kennen. Er is in 2008 totaal bruto€ 506.000 uitgekeerd aan prestatiegebonden bonussen.Evaluatie beoordelingssysteemIn 2008 doen we meer ervaring op met het in 2007 ingevoerde beoordelingssysteem en dezespuntsschaal. In de evaluatie van ons beoordelingssysteem zien we dat de invoering vandeze zespuntsschaal voor een toename zorgt van het aantal beoordelingen ‘goed’.Tegelijkertijd zorgt het voor een afname van het aantal ‘normaal’-beoordelingen. Door dezeontwikkeling stijgen de loonkosten sneller dan gewenst. Volgens de CAO Woondiensten2007-2008 krijgt een medewerker bij ‘normaal/goed’ functioneren 2% groei van hetindividuele salaris. Bij de invoering van de zespuntsschaal krijgt hij nu bij goed functioneren3% salarisgroei, bij normaal functioneren is dit 2% gebleven.Ook merken we dat er behoefte is om de uitwerking van resultaten en competenties verder teprofessionaliseren. Deze moet meer met elkaar in balans te komen. Waarbij er een link moetzijn naar de strategische doelen van Vidomes. Dit alles loopt door in 2009.FunctiewaarderingssysteemIn 2008 hebben we alle nieuwe functie beschreven en gewaardeerd. Ook is er op een aantalfuncties functieonderhoud gepleegd. Binnen Vidomes zijn op dit moment 96 functiesbeschreven; een relatief hoog aantal op 235 medewerkers. Bij toekomstig functieonderhoudzullen we naar een daling van het aantal functies streven en tevens de gewenstecompetenties erbij beschrijven.Sociale veiligheid personeel in 2008De arbeidsinspectie heeft Vidomes in het verslagjaar bezocht. Zij heeft onder meeronderzoek gedaan naar het Sociaal Beleid en hoe wij daar invulling aan geven.In 2008 zijn bij de woonbedrijven weer trainingen 'Omgaan met agressie en geweld'georganiseerd. Toch blijft een groot punt van zorg - ook van de arbeidsinspectie - detoenemende agressie in de samenleving en de mogelijke effecten daarvan op onzemedewerkers. We hebben dan ook een werkgroep geformeerd die alle onderdelen van desociale veiligheid gaat onderzoeken. De werkgroep komt in 2009 met verbetervoorstellen.pagina 39 Jaarverslag Vidomes 2008

Gezondheid personeel in 2008Arbo-onderzoekenEr is Vidomes alles aan gelegen om de veiligheid en gezondheid van haar medewerkers tewaarborgen. In 2008 hebben er twee arbo-onderzoeken plaatsgevonden op het woonbedrijfin Delft plaats: de RIE (RisicoInventarisatie en -Evaluatie) en het PAGO (PeriodiekArbeidsGezondheidskundig Onderzoek).De onderzoeken wezen uit dat we onze arboverantwoordelijkheden op hoofdlijnen op ordehebben. Toch willen we onze medewerkers nog beter beschermen tegen agressie en geweld.Daarom hebben wij het initiatief genomen om in 2009 alle kantoren van decomplexbeheerders, de inhouse locaties en de openbare ruimten in de woonbedrijven te latenonderzoeken.Ziekteverzuim in 2008ZiekteverzuimIn 2008 steeg het ziekteverzuimcijfer bij Vidomes naar 5,94%. Dit is hoger dan de norm van5,5% die we onszelf gesteld hadden. Ook zitten we hiermee boven het landelijk gemiddeldevan 4% (in 2007). De stijging van het ziekteverzuim vinden we met name terug in hetlangdurig verzuim.In 2009 introduceren we een nieuwe verzuimaanpak. Deze gaat uit van een meer integraleaanpak die bijvoorbeeld verzuimbegeleiding en reïntegratie-inspanningen ondersteunt.pagina 40 Jaarverslag Vidomes 2008

Een nieuwe algemeen directeurIn september 2008 vertrok de huidige algemeen directeur, de heer Van Bloois. Vidomesbereidde zich vervolgens voor op de komst van een nieuwe algemeen directeur en begon eenwervingsprocedure. In de tussentijd treedt een algemeen directeur a.i. aan: de heer Parie. Inmaart 2009 wordt de nieuwe algemeen directeur bekend: dit is mevrouw Van de Wiel.Wijk- en buurtgericht werken: op naar 2009Ook de vraag hoe Vidomes naar de toekomst toe invulling wil geven aan haar rol in de wijkenen buurten, staat eind 2008 op directieniveau centraal. Het gesprek hierover loopt door in2009.De gehanteerde uitgangspunten zullen richtinggevend zijn voor de inrichting van deorganisatiestructuur en -cultuur, de leiderschapsstijl, de inzet van de medewerkers en hungewenste ontwikkeling om de (toekomstige) rol goed inhoud te kunnen geven. Om dit alleswaar te kunnen maken besteedt Vidomes de komende jaren veel aandacht aan deontwikkeling van het management en van de medewerkers. Te denken valt aan ontwikkelingop het gebied van kennis, vaardigheden, houding en gedrag.De Ondernemingsraad in 2008Voor de Ondernemingsraad (OR) van Vidomes was 2008 in ieder geval een jaar vanpersonele mutaties. Zo is er een nieuwe OR-voorzitter gekozen. Ook is een aantal nieuweOR-leden benoemd. Tot slot is binnen de OR een commissie VGWM opgericht, die goedfunctioneert. Deze commissie houdt zich vooral bezig met arbozaken.Met het vertrek van de algemeen directeur van Vidomes en de manager P&O investeerde deOR in de samenwerking met de algemeen directeur (ad interim) en de nieuwe manager P&O.De OR heeft meegewerkt aan het opstellen van een profiel voor de opvolger van dealgemeen directeur.In 2008 zijn de nieuwe openings- en werktijden ingevoerd en ook het pakket nieuwe(secundaire) arbeidsvoorwaarden.pagina 41 Jaarverslag Vidomes 2008

Andere zaken waar de OR zich in 2008 over boog waren onder meer: eenklokkenluidersregeling, de oprichting van een pool voor interimpersoneel (Vidomes Flex), eenreorganisatie van de sector Projectontwikkeling en een nieuw Sociaal Plan. Verder is eradvies uitgebracht over de aanstelling van de interim directeur en overlegt de OR inmiddelstwee keer per jaar zelfstandig met de raad van commissarissen.Investeringen in 2008In ons ondernemingsplan staat dat we in de periode 2006-2010 circa € 250 miljoen aannieuwbouw, circa € 80 miljoen aan planmatig onderhoud en circa € 47 miljoen aanrenovatie/groot onderhoud besteden.In 2008 hebben we € 20,2 miljoen besteed aan nieuwbouw en renovatie (2007: € 41,3miljoen). € 7,3 miljoen had betrekking op renovatie (2007: € 7,3 miljoen). € 13 miljoen hadbetrekking op nieuwbouw (2007: 34,8 miljoen). Aan planmatig onderhoud is in 2008 € 17,6miljoen besteed (2007: € 15,1 miljoen).Ultimo 2008 is Vidomes voor € 92 miljoen verplichtingen aangegaan. Dit zijn met nameinvesteringen in nieuwbouw.Balans en winst- en verliesrekeningBalansHet balanstotaal per 31 december 2008 is ten opzichte van 31 december 2007 met € 15,6miljoen toegenomen. Voor de activa is die balanstoename vooral een gevolg van eentoename van € 4,9 miljoen aan materiële vaste activa en een toename van € 11,2 miljoen aanfinanciële vaste activa waarvan 10,4 miljoen de actieve belastinglatentie betreft. Bij depassiva is die toename voornamelijk uit te splitsen in € 5,4 miljoen voor reserves(jaarresultaat), € 5,7 miljoen voor voorzieningen en € 5,3 miljoen voor kort- en langlopendeschulden. De balans vindt u in de bijlage.Winst- en verliesrekeningDe bedrijfsopbrengsten over 2008 bedragen in totaal € 104 miljoen ten opzichte van € 113,5miljoen over 2007. De afname van € 9,5 miljoen is voornamelijk toe te schrijven aan eentoename van de huren (€ 2,9 miljoen), een afname van de verkopen (€ 13,4 miljoen) en eentoename van de geactiveerde productie ten behoeve van het eigen bedrijf (€ 0,8 miljoen).De bedrijfslasten zijn t.o.v. 2007 met € 0,9 miljoen gestegen tot € 80,4 miljoen. Tegenovereen afname van de onrendabele toppen van € 4,4 miljoen staat een stijging van depersoneelslasten (inclusief pensioenen en sociale lasten) van € 1,2 miljoen. Het is Vidomesgelukt om meer planmatig onderhoud aan de woningen uit te voeren, hierdoor stijgen deonderhoudslasten met € 2,2 miljoen. De overige bedrijfslasten stijgen met name door deheffing bijzondere projectsteun wijkenaanpak van € 1 miljoen.De belastingen laten een positief resultaat zien. Dit is het saldo van een last van € 181.000,-over de fiscale winst van 2008 en een eenmalige bate door de introductie van de integraleVPB. De bate ontstaat door de vorming van een belastinglatentie. Deze valt de komendejaren vrij waardoor deze bate de komende jaren als last moet worden genomen. Voor deuitgewerkte winst- en verliesrekening kijkt u in de bijlage.pagina 42 Jaarverslag Vidomes 2008

Centraal Fonds en het Waarborgfonds Sociale WoningbouwVidomes en het Centraal FondsHet Centraal Fonds Volkshuisvesting heeft op grond van het BBSH (Besluit beheer socialehuursector), in het kader van het rijkstoezicht, onder meer een adviserende taak. Adviserendbij de jaarlijkse beoordeling van de financiële positie van corporaties. In haarcontinuïteitsoordeel 2008 heeft het Centraal Fonds bepaald dat in de vijfjaars prognose ultimo2012 het minimaal noodzakelijke weerstandsvermogen voor Vidomes 9,6% van hetbalanstotaal is. Het fonds toetst het weerstandsvermogen aan onze meerjarenbegroting. Per31 december 2007 bedroeg het weerstandsvermogen 19%. Het boekjaar 2008 werdafgesloten met een vermogen van 20%. Het Fonds oordeelt dat Vidomes over voldoendesolvabiliteit beschikt. Door de geplande investeringen neemt dit percentage de komende jarenaf.Vidomes en Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW)Het Waarborgfonds heeft haar nieuwe toetsingsbeleid in 2008 ingevoerd. Om borgbaar teblijven dienen corporaties te voldoen aan de nieuwe criteria. De belangrijkste is dat decashflow positief moet zijn. Het WSW houdt er hierbij rekening mee dat 2% van deleningportefeuille als fictieve kasstroom wordt aangemerkt.Vidomes voldoet over het verslagjaar 2008 nog niet aan deze nieuwe norm. Uit de prognoses2009-2011 blijkt dat Vidomes vanaf 2010 wel aan de nieuwe norm voldoet. Dit betekent datVidomes een beroep kan blijven doen op de borgingsfaciliteiten van het WSW.Financiële continuïteit en de crisisVidomes investeert maximaal in onderhoud, woningverbetering, nieuwbouw en leefkwaliteit.Behoud van onze financiële gezondheid is daarbij essentieel. Daarom kijken we niet alleenkritisch naar onze eigen financiële prestaties, maar ook naar de cijfers van anderecorporaties.Financiële continuïteit zekergesteldEen van de prestatievelden van het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH) is hetzekerstellen van de financiële continuïteit. Het financiële beleid van Vidomes is hierop gericht.Vidomes hanteert twee belangrijke uitgangspunten. In de eerste plaats moet er sprake zijnvan een positieve cashflow. Een oerdegelijk uitgangspunt. In de tweede plaats is er eenevenwichtig investeringsprogramma. We hanteren hierbij criteria voor financieel enmaatschappelijk rendement. We kijken kritisch naar onze financiële prestaties en vergelijkenze met andere corporaties.In 2008 is de cashflow negatief beïnvloed vanwege de door de Minister ingestelde heffingbijzondere projectsteun wijkenaanpak en door de invoering van de integraleVennootschapsbelasting. De cashflow exclusief verkoop is positief, maar onvoldoendevolgens de methode die het WSW hanteert. In de komende jaren zal hierop bijgestuurdmoeten worden.Verkoop van woningenBelangrijkste inkomstenbron voor Vidomes zijn de huren. Deze zijn niet toereikend om deambitieuze plannen voor herstructurering, nieuwbouw en duurzaamheid en alle projectenrond wonen, welzijn, zorg en leefkwaliteit uit te voeren. Mede daarom verkopen we(huur)woningen. Met die inkomsten zijn we in staat onrendabele projecten (nieuw- enverbouw) te financieren. Bovendien komen we met de verkoop van woningen tegemoet aande wens van veel bewoners om een eigen woning te bezitten. Zo snijdt het mes aan tweekanten. Om de geplande projecten te kunnen financieren, moeten we jaarlijks ongeveer 100woningen verkopen. In 2008 verkochtten we 49 woningen. Verkoopwinst: € 3,5 miljoen. Dit ispagina 43 Jaarverslag Vidomes 2008

minder dan we begroot hadden. Dit komt vooral door de vertraagde verkoop van een complexvan 73 woningen in Zoetermeer aan het Wooninvesteringsfonds. Deze transactie vindt plaatsin maart 2009.Vidomes en de crisisDe crisis laat ook Vidomes niet ongemoeid. De toenemende huurderving en de risiscoopslagendie banken hanteren en een eventuele aanslag voor de werkgevers van hetpensioenfonds beïnvloeden de operationele cashflow negatief. In 2009 zullen maatregelengenomen moeten worden om deze situatie te verbeteren.Het treasurybeleid van Vidomes in 2008Risico's afdekkenDe regels voor treasuryactiviteiten zijn vastgelegd in het treasurystatuut. Met onstreasurybeleid willen we een efficiënte toegang tot vermogensmarkten zeker stellen en eenevenwichtige risicospreiding van de financieringsportefeuille mogelijk maken. Daardoorworden renteresultaten en risico's over verschillende jaren gestabiliseerd. Als limiet geldt dathet renterisico in een jaar niet hoger dan 15% mag zijn. Ook toekomstige investeringen zijnals renterisico meegenomen. In 2006 hebben zowel de accountant als de auditcommissie vande raad van commissarissen het treasurystatuut beoordeeld. De aanbevelingen zijnmeegenomen in een nieuwe versie van het statuut, die begin 2007 is vastgesteld. In 2009 zalhet statuut opnieuw worden herzien.De gemiddelde rentevoet van het lang vreemd vermogen bedraagt per 31 december 20084,87%. Op 31 december 2007 was dit 4,98%.In totaal is er per 31 december 2008 voor € 110 miljoen aan payer-swaps afgesloten. Debijbehorende gemiddelde rente bedraagt 4,975%. Einddatum van de verschillende contractenligt tussen september 2022 en maart 2030. Het doel van de financiële derivaten is hetafdekken van renterisico's. Het betreft hier geen handelsportefeuille. De derivatenwaarborgen een vooraf overeengekomen rente voor de toekomstige (her)financiering. Voorde waardering van de derivaten past Vidomes hedge accounting toe op basis van generiekedocumentatie.Ultimo 2008 zijn de volgende renteconversies voor de komende jaren al overeengekomen:Voor 2009 op een lening van € 20,6 miljoen tegen 3,83% en voor 2010 op een lening van €13,6 miljoen tegen 5,085%.Ultimo 2008 is een viertal fixe leningen afgesloten met uitgesteldestorting in 2009 van € 80 miljoen tegen een gemiddelde rente 4,56%. Vidomes heeft eentweetal rollover leningen (max € 26,3 miljoen) met variabele hoofsom, waarvan per eindeboekjaar € 5,3 miljoen was opgenomen. Met deze contracten heeft Vidomes zich verzekerdtegen het renterisico. Gelijktijdig behoudt Vidomes een flexibele portefeuille, wat nodig isomdat de startdatum van verschillende projecten nog onzeker is. Alle leningen wordenverleend onder borging van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW).Ter ondersteuning van de activiteiten van het Wooninvesteringsfonds zijn in 2008 voor € 1miljoen aan certificaten aangeschaft tegen 4,5% rente. De certificaten betreffenachtergestelde leningen met een onbepaalde looptijd.In 2008 is éénmaal kasgeld geleend aan de Stichting Woonformatie Ypenburg van € 5miljoen voor een periode van 2 maanden. Voorts zijn meerdere malen kortlopende deposito'suitgezet. De maximaal uitstaande hoofdsom was € 16 miljoen voor een periode van 2maanden.Voor alle geldmarkttransacties is het eenmaands Euribor-tarief als benchmark gehanteerd -voor het debettarief met 0,15% opslag, voor het credittarief met 0,05% afslag. Voorkapitaalmarkttransacties is het swaptarief gehanteerd.pagina 44 Jaarverslag Vidomes 2008

Verbindingen met andere rechtspersonenVidomes Zoetermeer participeert met twee collega-corporaties in de StichtingWoonwagenzaken Zoetermeer. Deze stichting exploiteert en verhuurt woonwagens enstandplaatsen op diverse locaties in Zoetermeer. Het beheer is uitbesteed.Vidomes participeert voor 15% in het vermogen van Stichting Woonformatie Ypenburg(SWY), waaraan vier corporaties uit de regio Haaglanden deelnemen. SWY heeft in 2008 166woningen, 41 collectieve woongeenheden, 1 maatschappelijk gebouw en 153parkeerplaatsen opgeleverd. De stichtingskosten van de woningen lagen onder de € 200.000.In 2008 is besloten tot deelname aan de verbinding Warmtebedrijf Delft BV via de aankoopvan 80 prioriteitsaandelen. Effectuering van deze deelname vindt plaats in 2009.Vidomes participeert in een aantal VVE's. In deze verenigingen vervullen we de rol vaneigenaar, beheerder of bestuurder, of een combinatie van deze rollen.Vidomes participeert in een aantal VVE’s [overzicht verbindingen]. In deze verenigingenvervullen we de rol van eigenaar, beheerder of bestuurder, of een combinatie van deze rollen.Benchmarken in 2009 met IPD/AedexOp weg naar benchmarking Vidomes wil benchmarking gebruiken om haar maatschappelijkeen bedrijfseconomische prestaties te kunnen vergelijken met die van andere corporaties. Zokunnen belanghebbenden in één oogopslag vaststellen hoe Vidomes presteert in vergelijkingmet collega-corporaties.Begin 2008 koos Vidomes voor de IPD / aeDex. In 2008 zijn alle voorbereidingen getroffenom begin 2009 aan deze benchmark mee te doen.2008: korte samenvatting van de kengetallenKorte samenvatting kengetallenJaarresultaat 2008 5.032.000Begroot jaarresultaat 2008 2.193.000Resultaat verkopen 3.082.000Aantal verkochte woningen 49Weerstandsvermogen 31 december 2008 20%pagina 45 Jaarverslag Vidomes 2008

De raad van commissarissen in 20081. ToezichtkaderDe raad van commissarissen hanteert het Vidomes Ondernemingsplan 2006-2010, waarin devolkshuisvestelijke doelen zijn geformuleerd, als toezichtkader. Het ondernemingsplan vormtdaarmee niet alleen een belangrijk uitgangspunt maar ook de inhoudelijke leidraad bij hetbeoordelen van beleid en van voornemens en prestaties van Vidomes. Daarnaast toetst deraad het beleid van de algemeen directeur aan de wettelijke, statutaire en andere internevoorschriften en toetst hij de zorgvuldigheid van de besluitvorming.De raad onderschrijft het merendeel van de bepalingen over intern (en extern) toezicht van deGovernance Code voor woningcorporaties.De raad van commissarissen bekijkt op verschillende manieren of het ondernemingsplanwordt uitgevoerd zoals dat is bedoeld. Dat gebeurt in ieder geval bij de begroting, die pasdoor de raad wordt goedgekeurd als hij ervan overtuigd is dat de genoemde activiteiten ookdaadwerkelijk bijdragen aan de doelstellingen van het ondernemingsplan. Over debelangrijkste te realiseren (volkshuisvestelijke) prestaties maakt de raad van commissarissenelk jaar afspraken met de bestuurder.Jaarlijks worden de doelen in de managementreview opnieuw getoetst aan de RegionaleWoonvisie 2000-2015, het Verstedelijkingsakkoord 2005-2010 en de nieuwe ontwikkelingen(in 2008 de Vogelaarheffing, de integrale vennootschapsbelastingplicht en debouwkostenstijging). De uitkomsten van deze managementreview en de daaruitvoortvloeiende consequenties voor het financieel meerjarenperspectief worden altijd met deraad gedeeld.2. InformatievoorzieningDoor middel van periodieke rapportages informeert de algemeen directeur de raad vancommissarissen over de voortgang. De bespreking van de prestatievoortgang is standaardonderdeel van het overleg tussen de raad van commissarissen en de bestuurder. Tijdens datoverleg worden ook nieuwe plannen en projecten besproken. De raad van commissarissenbeoordeelt de kwaliteit van deze nieuwe plannen en projecten, en met name de wijze waaropeventuele risico’s worden beheerst, zonder er onmiddellijk een inhoudelijk oordeel over tevellen, aangezien de inhoudelijke verantwoordelijkheid bij de bestuurder ligt.Naast de managementinformatie ontvangt de raad ook de notulen van het directeurenoverleg,de bestuursbesluiten en de vastgestelde verslagen van het overleg met deOndernemingsraad en het overleg met bewoners op centraal niveau.Op gezette tijden wordt in de raad aandacht besteed aan specifieke thema’s ofbedrijfsonderdelen.In januari komen raad en directie op informele leest bij elkaar en jaarlijks wordt een informeelbezoek aan een of meer projecten gepland van de raad samen met leden van hetdirectieteam en bewonersvertegenwoordigers.Ten slotte wordt de raad geïnformeerd via branche-periodieken en ontvangt hij kopieën vanrelevante correspondentie met de externe toezichthouders, het Ministerie van VROM en hetCentraal Fonds Volkshuisvesting, en van relevante rapportages. De leden van de raad zijn lidvan de VTW.3. De raad internDe raad van commissarissen vervult naast zijn toezichthoudende taak namens de stichting derol van werkgever van de algemeen directeur.pagina 46 Jaarverslag Vidomes 2008

Het vertrek van algemeen directeur Leendert van Bloois in 2008 leidde tot intern overleg overde opvolging. Hierbij heeft de raad gekozen voor een interim-oplossing, zodat in alle rust eenprofielschets voor een nieuwe bestuurder kon worden opgesteld en een zorgvuldig wervingenselectietraject kon worden gevolgd. De heer drs. Koos Parie werd in september benoemdtot algemeen directeur ad interim.In november/december is de raad gestart met de evaluatie van het eigen en elkaarsfunctioneren. De leden hebben allemaal een score opgesteld op verschillende dimensies. Infebruari 2009 is het evaluatietraject afgesloten met een interne vergadering. De raadbeoordeelt het eigen functioneren en de samenstelling van de raad als positief.In 2009 krijgen de volgende onderwerpen extra aandacht:- het mandaat van de algemeen directeur met betrekking tot investeringsvoorstellenopnieuw vaststellen en de rol van het intern toezicht met name richten op projecten meteen bepaald risicoprofiel en van een bepaalde omvang;- per kwartaal bespreken van de inbreng van stakeholders;- input vragen van directeuren en OR-leden voor het functionerings- en hetbeoordelingsgesprek met de algemeen directeur;- individuele evaluatie van het functioneren van de leden van de raad door middel vanbilaterale gesprekken met de voorzitter.4. BijeenkomstenIn 2008 heeft de raad vijf keer vergaderd met de algemeen directeur. Daarnaast heeft devoorzitter van de raad op regelmatige basis bilateraal overleg gevoerd met de algemeendirecteur over verschillende thema’s. Enkele commissarissen spraken metorganisatieonderdelen over zaken die hun specifieke aandachtsgebied betroffen. Eendelegatie van de raad woonde twee overlegvergaderingen met de Ondernemingsraad bij,waar respectievelijk de jaarstukken en de begroting aan de orde waren.Daarnaast werd met de auditcommissie twee keer en met de vastgoedcommissie vier keeroverleg gepleegd.Het (jaarlijks) geplande projectbezoek samen met directeuren en deelnemers aan hetcentrale bewonersoverleg is in 2008 vervallen in verband met het vertrek van de algemeendirecteur.In november was in een werkconferentie van de raad met het directieteam de koers vanVidomes voor de komende vijf jaar onderwerp van gesprek. Een nadere bepaling van destrategie was noodzakelijk voor de bepaling van het profiel van de nieuw aan te trekkenbestuurder.5. Onderwerpen van gesprekIn februari werd in bijzijn van de accountant de managementletter 2007 besproken.Accountant Deloitte oordeelde het ontwikkelde bedrijfsbrede risicomodel en de aanbevelingendaarin als een goede analyse. Het systeem werd daarbij bekeken op proces, niet op inhoud.Ook de procesbeschrijvingen voor de sector Projectontwikkeling en het RVB-schemaProjectontwikkeling werden positief beoordeeld, met de toevoeging dat het accent in 2008zou moeten liggen op het monitoren van het proces projectontwikkeling en deprojectadministratie. Overall achtte Deloitte de kwaliteit van de interne beheersing toereikendin relatie tot de controle van de jaarrekening.Het Ministerie van VROM merkte in het prestatieoordeel 2006 op dat Vidomes zich niet aande wet- en regelgeving houdt, omdat niet elke verkoopwoning afzonderlijk door een externe(niet-verkopende) makelaar wordt getaxeerd. In haar reactie daarop heeft Vidomes uitgelegddat zij uit kostenoverwegingen van deze richtlijn afwijkt, zij wil zorgvuldig omgaan met haarmiddelen. Het Ministerie heeft in antwoord daarop aangegeven de betreffende richtlijn inheroverweging te zullen nemen.De sectordirecteur financiën lichtte de individuele financiële beoordeling 2006 van hetCentraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) toe.pagina 47 Jaarverslag Vidomes 2008

In dezelfde vergadering was de Governance Code onderwerp van gesprek. Vidomes volgt deGovernance Code grotendeels. Op een gering aantal punten wijkt zij gemotiveerd af van decode (zie de bijlage Governance structuur).Voorts werd de raad geïnformeerd over het communicatie- PR- en persbeleid en hetmilieubeleidsplan, en was het eerste concept van de geactualiseerde visie op wonen-welzijnzorgaan de orde. Laatstgenoemde visie is in 2008 met de verschillende stakeholdersgedeeld. Eerst in maart in het centrale bewonersoverleg en daarna in april in eenstakeholderbijeenkomst met bewoners en vertegenwoordigers van een aantalmaatschappelijke organisaties. Hierbij was een delegatie van de raad aanwezig. Op dezemanier zijn de belangrijkste stakeholders betrokken bij de ontwikkeling van het Vidomesbeleid op dit punt. Reacties, opmerkingen en suggesties zijn verwerkt en in 2009 wordt hetbeleidstuk afgerond.In april was de accountant aanwezig bij de behandeling van jaarrekening en jaarverslag 2007om zijn rapportage toe te lichten. Vooraf besprak de auditcommissie de stukken met deaccountant. De raad keurde het vaststellingsbesluit van de jaarrekening Vidomes 2007 goed,evenals dat van het jaarverslag 2007.Prominent agendapunt vormde de bouwkostenstijging en de daaruit voortvloeiende noodzaakom de budgetten voor een vijftal vergevorderde projecten naar boven bij te stellen. De raadkeurde de bestuursbesluiten inzake de aanbesteding en stichtingskosten van deze vijfprojecten goed.De raad verleende goedkeuring aan de klokkenluiderregeling, die op de site is geplaatst.Eind juni zijn de uitkomsten van de strategische managementreview, die het directieteambegin juni afrondde, met de raad besproken. De directeur financiën lichtte de gemaaktekeuzes en de overwegingen, die daaraan ten grondslag lagen, nader toe. Vidomes heeft eenambitieus investeringsprogramma met als uitgangspunt dat alle beschikbare middelen ookdaadwerkelijk worden ingezet. Vidomes wil maximaal investeren en daarbij steeds definanciële mogelijkheden en de financiële continuïteit scherp in de gaten houden.Volkshuisvestelijk uitgangspunt is minimaal een evenredige bijdrage te leveren aan deregionale opgave, op basis van het Verstedelingsakkoord en de Regionale Woonvisie. Eenbelangrijke rol in het geheel speelden dit keer de integrale vennootschapsbelastingplicht, deVogelaarheffing, de bouwkostenstijging en de opgelegde beperking van de huurstijging tothet inflatiecijfer zonder mogelijkheid voor differentiatie.Eén van de uitkomsten van de managementreview was de opwaartse bijstelling van hetVidomes streefhuurbeleid, in combinatie met deelname aan experiment Huur op Maat. HetSEV-experiment Huur op Maat is een beweging in de woningmarkt waar Vidomes voor staat:inkomensafhankelijke huren en vormt een manier om de middelen op de juiste wijze tekunnen inzetten. Het vindt plaats met goedkeuring en onder auspiciën van het Ministerie vanVROMDaarnaast werden op basis van de actuele ontwikkelingen richting en uitgangspuntenbepaald van het verkoopbeleid, milieubeleid, onderhoudsbeleid, speerpuntenbeleid en hetfinancieel beleid. De uitkomsten tezamen vormen een belangrijk deel van de uitgangspuntenvoor de bedrijfsbegroting 2009.De raad heeft de uitkomsten van de managementreview onderschreven.In juni is het bestuurs- en directiereglement op een aantal punten aangepast. De raad vancommissarissen keurde het bijgestelde reglement goed. In dit kader heeft de raad ookbesloten dat een bepaalde categorie investeringsbesluiten niet langer is onderworpen aangoedkeuring van de raad, mits aan een aantal expliciete randvoorwaarden wordt voldaan.Naar verwachting volgt in 2009 opnieuw bijstelling van het reglement op een of meer punten.Algemeen directeur/bestuurder de heer L.T. van Bloois meldde in juli een nieuwe uitdagingaan te gaan en zijn dienstverband per oktober te willen beëindigen. Nog voor het zomerrecesondernam de raad de nodige actie en begin september besloot de raad tot aanstelling van deheer K. Parie tot algemeen directeur ad interim.pagina 48 Jaarverslag Vidomes 2008

Verder was er die vergadering extra aandacht voor de bewonersparticipatie. De raad werdgeïnformeerd over de stand van zaken in het traject van evaluatie van debewonersparticipatie.Mevrouw Duiverman, directeur projectontwikkeling, verzorgde een presentatie over het themaProjectontwikkeling. De raad juicht de professionele inrichting van de Vidomesunitprojectontwikkeling toe. Terugkijkend op 2008 constateert de raad dat projectontwikkelingertoe bijdraagt dat Vidomes in de regio nog beter op de kaart is komen te staan.Medio september werd in het ADO-stadion een afscheidsreceptie aangeboden aan de heerVan Bloois. In zijn toespraak lichtte de voorzitter van de raad een aantal specifieke highlightsuit de bestuurstijd van Van Bloois en bedankte hij hem voor zijn inzet voor Vidomes en de inzijn bestuursperiode gerealiseerde organisatieontwikkelingen.In november hebben commissarissen en directieteam tijdens een werkconferentie vangedachten gewisseld over de toekomst van Vidomes.Deze discussie over de koers van Vidomes de komende vijf jaar moet nog verder wordengebracht, zowel inhoudelijk als wat betreft draagvlak binnen en buiten de organisatie.Voorlopig is vastgesteld dat Vidomes de komende vijf jaar- een rol van betekenis wil spelen in de gemeenten waar Vidomes actief is en in diegemeenten ook wil groeien;- groei door vestiging in andere gemeenten aansluitend op het werkgebied alleenzinvol acht als het om substantiële hoeveelheden woningen gaat;- een prominente rol wil spelen in buurten waar een fysieke of sociale opgave ligt, alsregisseur in die buurten wil worden herkend en gewend is om breed aan wonengerelateerde zaken op te pakken;- nog steeds een betrouwbare verhuurder zal zijn voor haar zittende bewoners met eenduidelijke visie op het niveau van de geleverde kwaliteit, en op zoek gaat naarmoderne vormen van participatie;- haar rol en prestaties actiever wil uitdragen.Op basis van deze uitkomsten is in samenwerking met bureau Public Spirit het profiel voor denieuw te werven bestuurder vastgesteld. De remuneratie is gebaseerd op de zogenaamdeIzeboudregeling, zoals ook bij de vorige bestuurder het geval was. Het werving- enselectietraject is in maart 2009 voltooid met de benoeming van mevrouw drs. C.H.G.M. vande Wiel per 1 juni 2009.In de laatste vergadering in november is uitvoerig aandacht geschonken aan debedrijfsbegroting 2009 die eerder al met de auditcommissie was besproken. De algemeendirecteur en de directeur financiën lichtten een aantal punten nader toe, waarna de raadgoedkeuring verleende aan het bestuursbesluit tot vaststelling van de begroting.De raad stelde het aangepaste, geactualiseerde reglement voor de raad van commissarissenvast.Deze vergadering werd specifiek aandacht besteed aan de inmiddels ontstane economischecrisis. Als (positief) gevolg hiervan wordt Vidomes benaderd door projectontwikkelaars dieprojecten over willen dragen. In een notitie zijn criteria vastgesteld waaraan deze projectenworden getoetst (kwalitatief en financieel). Verder zijn er afspraken gemaakt over dewerkwijze.De raad van commissarissen ondersteunt deze positieve insteek. Hij verklaarde zich bereidsnel te schakelen indien dat nodig is. De raad gaat er daarbij van uit dat bestuurder endirecteuren extra alert blijven op de risico’s als minder verkoopopbrengsten, minderhuuropbrengsten (in verband met terugval inflatiecijfer in vergelijking met cijfer waarmee in debegroting is gerekend) en dergelijke.6. InvesteringsbesluitenIn 2008 werden een aantal investeringsbeslissingen en enkele aan- en verkoopbesluiten tergoedkeuring aan de raad voorgelegd. De raad verlangt daarbij, net als de directie, goedpagina 49 Jaarverslag Vidomes 2008

inzicht in de gevolgen voor de volkshuisvesting, de financiële consequenties en de eventuelerisico’s. De raad verleende in alle gevallen zijn goedkeuring.Voor het eerst dit jaar werden investeringsbeslissingen, na het bestuursbesluit, eerstbesproken met de vastgoedcommissie van de raad. Deze commissie bereidt debesluitvorming in de raad voor.De raad verleende, na zorgvuldige toetsing van de verstrekte informatie, goedkeuring aan allevoorgelegde investeringsbesluiten.Verder verleende de raad goedkeuring aan de deelname van Vidomes aan de verbindingWarmtebedrijf Delft BV. Vidomes heeft in haar milieubeleidsplan uitgesproken in de komendejaren een CO 2 -reductie van 20% te willen realiseren. De raad deelde de mening van dealgemeen directeur dat de doelstellingen van Warmtebedrijf Delft hier helemaal bij aansluiten.[zie verder paragraaf 9: verbindingen.]7. AuditcommissieDe auditcommissie, gevormd door de heren Korthout en Van der Luijt, pleegde in 2008 tweekeer overleg met de algemeen directeur.In april waren, in aanwezigheid van de accountant en de directeur financiën, de jaarstukkenaan de orde. Aan de hand van de accountantsrapportage werd een aantal punten specifiekbesproken.Er is een aantal stelselwijzigingen doorgevoerd. De voorziening onderhoud en deegalisatierekening brutering zijn in het verslagjaar opgeheven, en de aangeganeverplichtingen inzake activa in ontwikkeling worden niet meer in de balans opgenomen.De accountant meldde dat de administratieve organisatie en interne beheersing voldoen aande daaraan te stellen eisen. De financiële administratie is in boekjaar 2007 zorgvuldig engestructureerd gevoerd.Bij de bespreking van de bedrijfsbegroting 2009 in november werd, in aanwezigheid van dedirecteur financiën, ingezoomd op de realisatie 2008 en verschillende posten voor 2009. Debespreking gaf op een enkel punt aanleiding tot aanvulling van de toelichting op de begroting.De auditcommissie toetste kritisch de intern gemaakte keuzes, die grotendeels binnen hetgestelde kader van begrotingsuitgangspunten vallen. Uitgangspunten zijn, naast deuitkomsten van de managementreview, ook dat de kosten van Vogelaarheffing envennootschapsbelasting gedekt moeten worden uit de normale bedrijfsuitoefening, dat hetWSW structurele oplossingen verlangt en een structureel positieve cashflow (in elk gevalbinnen een vijftal jaren) en dat onrendabele toppen dekking vinden uit niet-structureleopbrengsten van verkoop.De auditcommissie overtuigde zich ervan dat hier met deze begroting naar toe is gewerkt.Vidomes is zich terdege bewust van de risico’s. Als het risico van een huurverhoging lagerdan inflatie of rentestijging zich voordoet, is er de mogelijkheid om te besparen oponderhoudsuitgaven en/of is uitstel van projecten mogelijk. Ook op het milieubeleid zou indiennodig herbezinning kunnen plaatsvinden.Verder was er ook dit jaar extra aandacht voor een goede beheersing van de beheerkosten.De auditcommissie werd ten slotte via de Treasury rapportage geïnformeerd over de standvan zaken in Treasury en vergewiste zich ervan dat hier wordt voldaan aan het TreasuryStatuut.8. VastgoedcommissieDe vastgoedcommissie, bestaande uit de heren Oskam en Van der Zijden, maakte dit jaareen start.Deze commissie bereidt de besluitvorming in de raad voor over investeringsbeslissingen inhet kader van het toezicht. De beslisdocumenten worden volgens een format inhoudelijkopgesteld door projectontwikkeling in opdracht van het betreffende woonbedrijf en voorzienvan een advies van de investeringscommissie, bestaande uit de directeuren financiën enbeleid. Daarbij wordt inzicht gegeven in de volkshuisvestelijke en financiële aspecten enconsequenties, en in de specifieke risico’s.pagina 50 Jaarverslag Vidomes 2008

In februari was het investeringsbesluit Bellamyhove aan de orde. De commissie werd dievergadering verder geïnformeerd over het Risicomodel projecten, de actuele ontwikkelingenrond de bouwkostenstijging, en de stand van zaken op dat moment rond het majeure projectPalenstein in Zoetermeer.In april waren de gevolgen van de bouwkostenstijging inclusief de gevolgen daarvan voor vijfprojecten in de fase van aanbesteding aan de orde. Vidomes houdt zich naast het beheer vanvastgoed bezig met bouwen en transformatie, alles ten behoeve van de voorraad voor dedoelgroepen. Projectontwikkeling is de tool voor het realiseren van de missie en de resultatenvloeien toe naar de hoofddoelstelling. Primair gaat het om toevoegen en transformatie vanvoorraad.Waar het uiteindelijk om gaat, is dat Vidomes de juiste producten kan leveren en daarbij isweloverwogen en bewust de keuze gemaakt om projectontwikkeling als core business ineigen huis te doen.Vidomes heeft alert gereageerd op de bouwkostenstijging. De wijze van aanbesteding is opde nieuwe situatie aangepast, zo ook de aanloop naar de partijkeuze. Conclusie is dat deuiteindelijke omvang van deze stijging niet was te voorzien.Onrendabel investeren is inherent aan de maatschappelijke taak van corporaties. Tegenoverhet onrendabel investeren staat dat de waarde van het vastgoed altijd behouden blijft.In mei werd de commissie tegelijk met de overige leden van de raad schriftelijk benaderd inverband met het voornemen een bieding uit te brengen op een locatie in Rijswijk. Decommissie stond hier positief tegenover. De bieding is uitgebracht, maar niet gehonoreerd.In juni werden besproken de aankoop van een perceel in Den Haag ten behoeve vanVidomes’ samenwerkingspartner LIMOR en de voorgenomen ruil van complexen met collegacorporatieWoonInvest in Leidschendam. LIMOR zet het bewuste pand in Den Haag in tenbehoeve van de huisvesting van bijzondere doelgroepen, in dit geval (voormalig) daklozenmet een islamitische achtergrond. De commissie beoordeelde het initiatief en de aankoop vanhet perceel als positief.De complexenruil in Leidschendam bevordert de mogelijkheid van integrale planontwikkelingin het gebied. Ook dit besluit is positief ontvangen.In september waren aan de orde de besluiten rond Harnaschpolder Delft en De Dijken cluster10 Den Haag. Tevens werd de commissie geïnformeerd over de stand van zaken in de vijflopende projecten in fase van aanbesteding.Ten slotte was begin november de aankoop van complex Starrevoorde in Leidschendamonderwerp van een schriftelijke aanvraag bij de commissie om haar zienswijze hierop tegeven, voorafgaand aan de behandeling in de raad. In dit geval kwam de commissie totverdeelde conclusies, die in de vergadering met de raad werden besproken.9. VerbindingenVidomes participeert voor 15% in de toegelaten instelling Stichting Woonformatie Ypenburg(SWY). Algemeen directeur de heer L.T. van Bloois is in september opgevolgd door de heerC.P.A. Bekking (directeur financiën) als bestuurder van SWY. De voorzitter van de raad, deheer C.T.L. Korthout, is lid van de raad van commissarissen van SWY.Vidomes participeert voor twee zevende deel in de Stichting Woonwagenzaken Zoetermeer.Deze stichting heeft ten doel het verhuren, beheren en exploiteren van woonwagens enstandplaatsen conform de beginselen van verhuur en beheer van de socialeverhuureenheden van partijen. De heer H.C. Michels (directeur van Vidomes Zoetermeer) isbestuurder van deze stichting.In 2008 is met goedkeuring van de raad besloten tot deelname aan de verbindingWarmtebedrijf Delft BV via de aankoop van 80 prioriteitsaandelen voor € 80.000,- (1% vanhet totaal). Ook de deelnemende gemeenten (gezamenlijk) en Eneco nemen elk 1%prioriteitsaandelen. Eneco koopt de resterende 97% aandelen, is bestuurder en vormt dedirectie. De deelnemende corporaties (naast Vidomes DUWO en Woonbron) lopen hier duspagina 51 Jaarverslag Vidomes 2008

geen risico. Kern van de doelstellingen van het Warmtebedrijf is minimaal 20% CO 2 -reductiedoor het inrichten en exploiteren van een collectief warmtesysteem. Op woningniveau kanidealiter zelfs een gemiddelde besparing van 50% worden bereikt. Dit sluit geheel aan bij hetmilieubeleid van Vidomes. De gebruikers worden beschermd door de toepassing van hetzogenaamde ‘Niet Meer Dan Anders’ principe, terwijl ook afspraken zijn gemaakt over deverdeling (Eneco, corporaties en gemeenten elk 1/3 deel) en besteding van eventueelsuperrendement. De corporaties zetten hun deel in voor tariefsverlaging, de gemeentenbesteden besteden het aan verdere verduurzaming.In complexen waar niet meer dan 49% van de woningen verkocht is, neemt Vidomes deel inhet bestuur van de Vereniging van Eigenaren.Nadere (financiële) informatie over deze verbindingen is opgenomen in bijlage … van hetjaarverslag.10. Honorering en beoordeling algemeen directeurAlgemeen directeur is sedert 1 oktober 2002 de heer drs. ing. L.T. van Bloois.De heer Van Bloois is geboren in 1954. Sinds zijn indiensttreding heeft hij eenarbeidsovereenkomst en een benoeming als bestuurder voor onbepaalde tijd. In dearbeidsovereenkomst zijn geen specifieke afspraken opgenomen omtrentafvloeiingsregelingen behoudens een regeling bij opzegging van de arbeidsovereenkomstdoor de raad ingeval van bijvoorbeeld ontbinding van de corporatie, fusie, overname,reorganisatie of fundamentele wijziging van het te voeren beleid.De heer Van Bloois bekleedde in 2008 de volgende nevenfuncties: bestuurder Stichting Woonformatie Ypenburg lid raad van toezicht Cardanus Amstelveen lid raad van toezicht Triade in LelystadDe salariëring is van de algemeen directeur is gebaseerd op de eerdergenoemdeIzeboudregeling. Het vaste salaris bedroeg in 2008 tot en met september € 111.866,76exclusief 8% vakantietoeslag, inclusief de CAO-verhogingen. Met een variabele beloning van0-11,11 % beschikt de algemeen directeur over een secundair arbeidsvoorwaardenpakket datin lijn is met de CAO voor Woningcorporaties.Voor de periode september tot en met december 2008 is aan honorarium een bedrag van €84.335,30 (inclusief btw) betaald aan algemeen directeur ad interim Koos Parie (OrkaAdvies).Medio 2008 heeft de heer Van Bloois de raad te kennen gegeven een nieuwe uitdaging aante willen gaan en per 1 oktober heeft hij zijn functie bij Vidomes neergelegd.De remuneratie- en selectiecommissie, gevormd door de heer Korthout en mevrouw Lubbi,maakte op basis van het concernjaarplan 2008 resultaatafspraken met de algemeen directeuren voerde met hem een, in de voltallige raad voorbereid, functioneringsgesprek. In verbandmet zijn vertrek in het vierde kwartaal heeft geen beoordeling plaatsgevonden en is geenvariabele beloning toegekend.11. Budget van de raadHet budget van de raad bedroeg voor 2008 € 84.000,-. Dit bedrag is opgebouwd uit devolgende elementen: vergoedingen, workshops, excursies, conferenties, lidmaatschapbrancheorganisatie. Het budget werd tussentijds opwaarts bijgesteld in verband met de nog in2008 verwachte kosten voor de werving en selectie van een nieuwe algemeendirecteur/bestuurder.pagina 52 Jaarverslag Vidomes 2008

12. Samenstelling en honorering van de raadLeden van de raad van commissarissen treden volgens de statuten uiterlijk drie jaar na hunbenoeming af volgens het vastgestelde rooster van aftreden. Afgetreden leden zijnherbenoembaar, waarbij geldt dat de zittingsduur statutair is beperkt tot drie periodes van driejaar.In 2003 is een eigentijds profiel voor leden van de raad vastgesteld. Dit profiel wordt – naactualisering en na toekenning van het gewenste specifieke aandachtsgebied – ingezet bij dewerving van nieuwe commissarissen, bij voordrachten en bij herbenoemingen.De raad voldoet aan de onafhankelijkheidscriteria van de Governance Code.In 2008 zijn geen leden van de raad afgetreden.De honorering- en vergoedingenregeling voor de leden van de raad van commissarissen is,op basis van de VTW-regeling, per 1 januari 2008 als volgt vastgesteld:basishonorering : € 8.500,- per jaarextra vergoedingen: € 1.250,- per jaar voor voorzitter en vice-voorzitter: € 1.250,- per jaar voor leden commissies (audit, vastgoed- enremuneratiecommissie)Voortaan kunnen de kosten van (openbaar) vervoer tegen de werkelijke kosten en/ofgemaakte kilometers worden gedeclareerd, conform de netto kilometervergoeding voormedewerkers van Vidomes die elk jaar in januari en juli wordt geïndexeerd. Naast de kostenvan gemaakte kilometers kunnen de kosten van opleidingen en bezoek aan symposiaeventueel worden gedeclareerd na overleg met de voorzitter.Deze regeling is ingegaan per 1 januari 2008 en wordt na drie jaar geëvalueerd. In detussentijd wordt buiten de kilometervergoeding niet geïndexeerd.De raad in 2008geboortejaar aangetreden aftredendC.G. Sleddering, 2 e termijn 1953 2003 2009Manager Communicatie van het CBR te Rijswijkdrs. C.T.L. Korthout, voorzitter, 2 e termijn 1962 2004 2010lid raad van bestuur en CFO Robeco Groep N.V., Rotterdamlid raad van commissarissen Stichting Woonformatie YpenburgC.H.J. van der Luijt RA 1964 2006 2009lid raad van bestuur en CFO Inter Access Groep B.V., Hilversumlid raad van commissarissen Delta N.V., MiddelburgCFO Syfact International B.V., Hilversumir A.J.M. van der Zijden 1950 2006 2009zelfstandig adviseurop voordracht van de huurders:E.H. Oskam, 3 e termijn 1939 2000 2010voorzitter Landinrichtingscommissie Leidschendammw. M.P. van Veen 1950 2007 2010directeur regionale stichting Vluchtelingenwerk Amstel tot Zaanlid van de Amsterdamse Raad voor de Stadsontwikkelinglid van de Commissie Budget 40+ wijkenop voordracht van de Ondernemingsraad:pagina 53 Jaarverslag Vidomes 2008

mw. M.W. Lubbi, vice-voorzitter, 2 e termijn 1954 2004 2010zelfstandig adviseurlid raad van commissarissen De Alliantie, Huizenlid raad van commissarissen Evides, Rotterdamlid bestuur VTWGovernance voor jaarverslag 2008GovernanceVidomes past de Governance Code Woningcorporaties toe. In het jaarverslag van de raadvan commissarissen is te lezen op welke wijze invulling wordt gegeven aan het toezicht enaan de code. In dit hoofdstuk geven we aan op welke punten wij van de code afwijken enwaarom we dat doen.GovernancestructuurVidomes is een stichting met een eenhoofdig bestuur (de algemeen directeur) en een raadvan commissarissen, bestaande uit ten minste vijf en ten hoogste zeven leden.De raad bestaat nu uit zeven leden. Twee leden zijn benoemd op voordracht van debewonersvertegenwoordigingen, één lid is benoemd op voordracht van deOndernemingsraad. De leden van de raad worden benoemd voor een periode van drie jaar,de zittingsduur is beperkt tot drie periodes die niet aansluitend hoeven te zijn.De raad heeft een kwaliteitsprofiel opgesteld voor zijn leden, dat regelmatig wordtgeactualiseerd. De raad is pluriform samengesteld en er is in elk geval voldoendedeskundigheid aanwezig op bestuurlijk, financieel, maatschappelijk en volkshuisvestelijkterrein. De raad voldoet aan de onafhankelijkheidscriteria van de Governance Code.De werkwijze van de raad is geregeld in een reglement, dat te vinden is op de website,evenals samenstelling en rooster van aftreden van de raad, en de honorering- envergoedingenregeling.De statuten bepalen dat een aantal (categorieën) besluiten van de algemeen directeur zijnonderworpen aan de goedkeuring van de raad van commissarissen. Hierbij voldoet Vidomesaan de betreffende bepalingen van de Governance Code.De hoofdlijnen van de governancestructuur zijn mede aan de hand van de principes van decode in het jaarverslag van de raad van commissarissen uiteengezet. De actuelegovernancestructuur is te vinden op de website.Benoeming bestuurderDe algemeen directeur/bestuurder heeft een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Decode bepaalt in artikel II.2.1 dat benoeming geschiedt voor een periode van maximaal vierjaar. De strekking van deze bepaling is dat de interne toezichthouder ten minste eenmaal inde vier jaar beoordeelt of de bestuurder ook voor de komende bestuursperiode de juistepersoon is om de corporatie te besturen. Naast de jaarlijkse beoordelingen van de bestuurderspelen daarbij ook de toekomstige positie van de corporatie en het daarvoor wenselijke beleideen rol.Vidomes heeft haar bedrijfsvoering ingericht volgens het INK-model. Het beheersingsysteemmet bijbehorende instrumenten biedt voldoende mogelijkheden voor goed toezicht op dekwaliteit van bestuur en organisatie. Via het ondernemingsplan, de daarop geëntejaarplannen en de jaarlijkse managementreviews is het toekomstige beleid met vasteregelmaat aan de orde. De ontwikkelingen en de match tussen toekomstige positie enbestuur maken daar logischerwijs deel van uit. Vidomes ziet vooralsnog geen verbetering inde toepassing van deze bepaling uit de code en past deze niet toe. De RvC neemt de intentiepagina 54 Jaarverslag Vidomes 2008

van de bovengenoemde bepaling mee in de jaarlijkse functioneringsgesprekken met debestuurder, waardoor hetzelfde doel bereikt wordt.Onafhankelijkheid leden van de raadDe raad voldoet aan de bepaling in III.2.2 dat de meerderheid van zijn leden in formele zinonafhankelijk is in het licht van criteria van de code.Voorzitter raad, auditcommissie en selectie- en remuneratiecommissieDe Governance Code bepaalt in III.4.2 en III.5.6 en III.5.11 dat de voorzitter van de raad geenvoormalig bestuurder is van de woningcorporatie. Dezelfde restrictie geldt voor de voorzittervan de selectie- en remuneratiecommissie en voor de voorzitter van de auditcommissie.De huidige voorzitter van de raad van commissarissen, de auditcommissie en de selectie- enremuneratiecommissie is in de periode 1992 tot 1998 voorzitter geweest van het bestuur vaneen van Vidomes’ rechtsvoorgangers, Patrimoniums Woningbouw in Delft. Sinds de fusie in2000 tot Vidomes en de daaropvolgende twee fusies is hard gewerkt aan deprofessionalisering van de organisatie. De bedrijfsvoering is ingericht naar het INK-model ener zijn diverse instrumenten voor interne beheersing en toezicht ontwikkeld.Er is sprake van een tussenliggende periode van 6 jaar, in welke periode de heer Korthouteen aantal jaren in het buitenland werkzaam is geweest, en de organisatie als gevolg van defusies forse veranderingen heeft ondergaan. De opstelling van de voorzitter is geheelonafhankelijk, op afstand en niet vanuit de bestuurderspositie.De raad is van mening dat zijn werkervaring en zijn deskundigheid op financieel enbedrijfseconomisch terrein hem geschikt maken voor de positie van voorzitter van de raad.Dat geldt evenzeer voor de positie van voorzitter van de auditcommissie en de selectie- enremuneratiecommissie. Vidomes wijkt op dit punt af van de code.AuditcommissieDe Governance Code bepaalt in artikel III.5.5 dat de auditcommissie het eersteaanspreekpunt moet zijn van de externe accountant als deze onregelmatigheden constateert.Algemeen directeur en raad zijn van mening dat – in geval van onregelmatigheden – dealgemeen directeur/bestuurder en de voorzitter van de auditcommissie samen als eersteaanspreekpunt dienen. Dit laat onverlet dat de externe accountant zich te allen tijderechtstreeks tot de voorzitter van de auditcommissie kan wenden, zeker in gevallen waarinbetrokkenheid van de algemeen directeur bij onregelmatigheden niet kan worden uitgesloten.Wij passen de bepaling op deze wijze toe.Communicatie en dialoog met stakeholdersOp basis van het Ondernemingsplan van Vidomes wordt jaarlijks een concernjaarplanopgesteld. De vier woonbedrijven en de sectoren en stafafdelingen maken een daaropgebaseerd jaarplan. De woonbedrijven bespreken hun jaarplan met de lokale stakeholders.Tot onze stakeholders hebben we in samenspraak met de raad benoemd: bewoners,relevante overheden/overheidsinstanties, relevante maatschappelijke organisaties enrelevante collega-corporaties.Een of tweemaal per jaar beleggen we een ‘Vidomes-gesprek’ over een actueelbeleidsvraagstuk. In april 2008 vond het eerste Vidomes-gesprek plaats, een dialoog opcentraal niveau met onze stakeholders over het thema wonen-welzijn-zorg en onzevernieuwde visie daarop. Het verslag hiervan is te vinden op de Vidomes site. De uitkomstenvan de discussie die middag zijn, evenals de opmerkingen van andere stakeholders met wiedit concept-beleid werd besproken, meegenomen bij de opstelling van het definitievebeleidsstuk.Via de digitale uitgave Vidomes@stake hebben wij onze stakeholders in 2008 geïnformeerdover de stakeholderbijeenkomst en over het in Zoetermeer opgeleverde woonzorgcomplexBijdorp. Deze editie bevatte ten slotte ook een samenvatting van het financiële hoofdstuk uithet jaarverslag 2007.pagina 55 Jaarverslag Vidomes 2008

Overigens zullen we niet voldoen aan de bepaling van V.2.2 dat we onze stakeholders in eenoverleg in de gelegenheid moeten stellen advies uit te brengen over de vastgesteldejaarrekening en het jaarverslag. Wij menen dat er andere momenten zijn voor een dialoogover jaarrekening en jaarverslag. Onze voorkeur gaat uit naar een permanente en bredergeoriënteerde, meer open dialoog, die niet gevoerd moet worden aan de hand vanjaarrekening dan wel jaarverslag.In de dialoog gaat het juist ook om het maken van de nodige maatschappelijke verbinding bijhet opstellen en uitvoeren van strategie en beleid. Jaarrekening, jaarverslag en begroting zijnjaarlijks terugkerende items in het centraal bewonersoverleg en in het overleg met deOndernemingsraad.Ten slotte heeft de raad gekozen voor afvaardiging van een delegatie van de raad bij dedialoog met belanghebbenden, ook in het centraal en het lokaal bewonersoverleg. Dat ispraktisch en doelmatig en voldoet uitstekend. De antennefunctie voor de raad is langs anderelijnen georganiseerd. Vidomes volgt hiermee niet de code, die in artikel V.2.3 bepaalt dat deraad voltallig aanwezig is bij het overleg met belanghebbenden.Verklaring van bestuurHet bestuur van Vidomes verklaart dat alle middelen in het verslagjaar zijn besteed in hetbelang van de volkshuisvesting. Tevens verklaart het bestuur dat er gedurende 2008 geenrisicovolle transacties zijn gedaan, zoals bedoeld in circulaire MG 94-31.Delft, juni 2009Drs. K. ParieAlgemeen directeur a.i.pagina 56 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 57 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 58 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 59 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 60 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 61 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 62 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 63 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 64 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 65 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 66 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 67 Jaarverslag Vidomes 2008

pagina 68 Jaarverslag Vidomes 2008