Residentieel elektrotechnisch installateur

STUDIE 185BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELResidentieel elektrotechnisch installateur

BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELResidentieel elektrotechnisch installateursector: metaal - elektriciteit - kunststoffensubsector: elektriciteitSectorcommissieberoepsopleidingsprofielenmetaal - elektriciteit - kunststoffenvan de Vlaamse OnderwijsraadD/2001/6356/11

BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEURI N H O U D1 INLEIDING 11.1 Identificatie van het beroepsopleidingsprofiel 11.1.1 Gegevens beroepsprofiel1.1.2 Gegevens beroepsopleidingsprofiel1.2 Opdracht 11.2.1 Opdrachtgever1.2.2 Doelstellingen1.3 Ontwikkelingsproces 21.4 Legitimatie 22 SITUERING VAN DE OPLEIDINGEN 32.1 Gegevens uit de beroepenwereld 32.1.1 Beroepenstructuur2.1.2 Geraadpleegde beroepsprofielen2.2 Gegevens uit de opleidingenwereld 32.2.1 Opleidingenaanbod2.2.2 Regionale spreiding opleidingen en tewerkstelling2.3 Verantwoording van het te ontwikkelen beroepsopleidingsprofiel 53 HET BEROEPSOPLEIDINGSPROFIEL 63.1 Benaming van het beroepsopleidingsprofiel 63.2 Globale omschrijving van het beroepsopleidingsprofiel 63.3 Concrete vertaalslag 63.3.1 Bijeenbrengen van de relevante beroepsprofielen3.3.2 Evaluatie van de taken uit het beroepsprofiel3.3.3 Selectie van takenclusters en taken3.3.4 Formulering van vaardigheden met de bijbehorende kennis,inhouden en context3.3.5 Concrete uitwerking van de vertaalslag3.3.6 Beroepshoudingen3.3.7 Contextgegevens3.4 Niveau van het beroepsopleidingsprofiel 154 BIBLIOGRAFIE 165 MEDEWERKERS AAN DE SECTORCOMMISSIE 16

BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR11 INLEIDING1.1 Identificatie van het beroepsopleidingsprofiel1.1.1 Gegevens beroepsprofielSector : metaal-elektriciteit-kunststoffenSubsector : elektriciteitBeroep : residentieel elektrotechnisch installateurBeroepsprofiel : residentieel elektrotechnisch installateur1.1.2 Gegevens beroepsopleidingsprofielSectorcommissievaste kern : METAAL-ELEKTRICITEIT-KUNSTSTOFFENuitgebreide commissie : RESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTAL-LATEURStudiegebied : MECHANICA - ELEKTRICITEITBenaming van het profiel : RESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTAL-LATEURLegitimator : Afdeling TSO/BSO: Raad voor VolwassenenonderwijsDatum : Afdeling TSO/BSO:15 juni 2001: Raad voor Volwassenenonderwijs:26 juni 20011.2 Opdracht1.2.1 OpdrachtgeverDe koepelcommissie Opleidingsprofielen stelde op de vergadering van 16 oktober1997 de vaste kern van de sectorcommissie opleidingsprofielen Metaal -Elektriciteit - Kunststoffen samen. De sectorcommissie werd uitgebreid met hetoog op de ontwikkeling van een beroepsopleidingsprofiel naar aanleiding van hetbeschikbare beroepsprofiel Residentieel elektrotechnisch installateur (SERV insamenwerking met VORMELEK, 2000).1.2.2 Doelstellingen1 De uitbouw van het onderwijs optimaal verzekeren.2 De opleiding beter laten aansluiten bij de arbeidsmarkt.3 De uitstroom van gekwalificeerde residentieel elektrotechnisch installateursverhogen.Een afgestudeerde, die de vaardigheden beheerst, moet voldoen aan de beroepsvereistenvan een beginnend residentieel elektrotechnisch installateur, zoalsopgesomd in het hierna volgend beroepsopleidingprofiel.

2BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR1.3 OntwikkelingsprocesHet beroepsopleidingprofiel wordt samengesteld op basis van een handleidingvoor het schrijven van beroepsopleidingprofielen voor het secundair onderwijs enhet volwassenenonderwijs, ontwikkeld door de Dienst voor Onderwijsontwikkeling.Het is afgeleid van het beroepsprofiel ‘residentieel elektrotechnisch installateur’.De werkgroepmethode wordt toegepast.De uitgebreide sectorcommissie vergaderde op volgende dagen:19 september 2000 (10 tot 16 uur)16 november 2000 (14 tot16 uur)7 december 2000 (10 tot16 uur)6 februari 2001 (10 tot 16 uur)20 februari 2001 (10 tot 16 uur)26 maart 2001 (10 tot 12 uur)21 mei 2001 (10 tot 14 uur).1.4 LegitimatieDe afdeling TSO /BSO en de Raad voor Volwassenenonderwijs legitimeren hetberoepsopleidingprofiel. Het BOP wordt als advies aan de overheid voorgelegd.

BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR32 SITUERING VAN DE OPLEIDINGEN2.1 Gegevens uit de beroepenwereld2.1.1 BeroepenstructuurEr is nog geen beroepenstructuur beschikbaar.2.1.2 Geraadpleegde beroepsprofielenHet beroepsprofiel Residentieel elektrotechnisch installateur, opgesteld door deSociaal-Economische Raad van Vlaanderen in samenwerking met VORMELEK(2000), is de basis voor het beroepsopleidingsprofiel Residentieel elektrotechnischinstallateur.Het beroepsprofiel omschrijft het beroep van Residentieel elektrotechnisch installateurals volgt (p. 13):De residentieel elektrotechnisch installateur houdt zich bezig met het installerenvan elektriciteit in nieuwbouw, en/of het herstellen en aanpassen van een elektrischeinstallatie in een bestaande woning (woning dient ruim geïnterpreteerd).Het beroepsprofiel residentieel elektrotechnisch installateur heeft betrekking opeen werknemer van een installatiebedrijf en niet op een zelfstandige.Het plaatsen van domotica en alarm- en veiligheidsinstallaties wordt in het beroepsprofielniet als taak voor de residentieel elektrotechnisch installateur opgenomen(p. 11).Het KB van 6 december 1968 regelt het beroep van elektrotechnisch installateur.2.2 Gegevens uit de opleidingenwereld2.2.1 OpleidingenaanbodOpleidingen elektriciteit worden aangeboden in het onderwijs en buiten het onderwijs.In het onderwijs worden de opleidingen aangeboden in het voltijds secundairtechnisch en beroepsonderwijs (TSO en BSO) en het deeltijds beroepssecundaironderwijs (DBSO), en het onderwijs voor sociale promotie (OSP). Buitenhet onderwijs worden opleidingen aangeboden door de Vlaamse Dienst voorArbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB) en het Vlaams Instituut voorZelfstandig Ondernemen (VIZO).2.2.1.1 Overzicht van het met het beroepencluster direct overeenstemmendeopleidingenaanbodHet voltijds secundair onderwijs biedt in het studiegebied Mechanica - elektriciteitin de tweede en de derde graad de studierichting Elektrische installaties BSOaan, in de tweede graad de studierichting Elektrotechnieken TSO en in de derdegraad de studierichtingen Elektrische installatietechnieken TSO.Het DBSO biedt de kwalificatiegetuigschriften Elektricien residentiële elektriciteiten Hulpelektricien residentiële elektriciteit aan.

4BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEURIn het secundair volwassenenonderwijs (OSP) worden in het studiegebied Mechanica-elektriciteit de afdelingen Elektricien huishoudelijke installaties, Elektriciteiten Elektrische installaties, aangeboden.Het hoger onderwijs voor sociale promotie biedt in de categorie Technisch de afdelingElektriciteit aan.Schematisch overzicht van het aanbod:GO CVPO OVSG VSKOVoltijds ✗ ✗ ✗ ✗Deeltijds ✗ ✗ ✗ ✗OSP ✗ ✗ ✗ ✗De Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB) organiseertde opleiding Residentieel elektrotechnisch installateur als omscholingstrajectvoor werkzoekenden.Het Vlaams Instituut voor Zelfstandig Ondernemen (VIZO) organiseert de opleidingElektrotechnisch installateur.2.2.1.2 Overzicht van het met het beroepencluster aanverwante opleidingenaanbodHet voltijds secundair onderwijs biedt in het studiegebied Mechanica - elektriciteitin de tweede en de derde graad de studierichtingen Elektriciteit - elektronicaTSO, Elektromechanica TSO, aan in de derde graad de studierichting Elektriciteit-elektronicaTSO en in het derde leerjaar van de derde graad de studierichtingIndustriële elektriciteit BSO.Het DBSO biedt de kwalificatiegetuigschriften Bedrader-bestukker in de elektronicaen Nijverheidselektricien aan.In het secundair OSP treffen wij de volgende aanverwante afdelingen aan: elektronica,hersteller van radio en televisie, elektricien voor industriële installaties,industriële elektrotechnieken, nijverheidselektronicaHet hoger onderwijs voor sociale promotie biedt in de categorie Technisch de afdelingenElektromechanica, Elektromechanische technieken, Industriële elektronicaen Elektronica aan.VDAB biedt de volgende opleidingen aan als omscholingstraject voor vooralwerkzoekenden: Industrieel elektrotechnisch installateur, Technicus industriëleautomatisering, Technicus domotica en gebouwenautomatisering, Installateurvan gestructureerde bekabeling, Onderhoudselektricien. Voor werknemers geeftde VDAB bijscholingen: Domotica-systeem, Gebouwenautomatisering, Industriëleautomatisering, Gestructureerde bekabeling, CAE.VIZO biedt opleidingen voor technicus Onderhoudselektricien, Hersteller vanelektrische huishoudapparaten, Installateur domotica- en immoticasystemen, Fabrikant-installateurvan lichtreclame, Kabeltechnicus gestructureerde bekabeling,Bordenbouwer.

BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR52.2.1.3 Onderzoek naar de bevolking van de opleidingenIn het voltijds gewoon onderwijs volgden in het schooljaar 1999 - 2000:670 leerlingen (657 jongens en 13 meisjes) de studierichting Elektriciteit TSOwaarvan 381 leerlingen (372 jongens en 9 meisjes) in de tweede graad en 289leerlingen (285 jongens en 4 meisjes) in de derde graad;4 336 leerlingen (4 259 jongens en 77 meisjes) de studierichting ElektrotechniekenTSO waarvan 2 308 leerlingen (2 275 jongens en 33 meisjes) in de tweedegraad en 2 088 leerlingen (1 984 jongens en 44 meisjes) in de derde graad;3 108 leerlingen (3 078 jongens en 30 meisjes) de studierichting Elektrische installatiesBSO waarvan 1 561 leerlingen (1 547 jongens en 14 meisjes) in detweede graad en 1 547 leerlingen (1 531 jongens en 16 meisjes) in de derdegraad.Op 1 februari 2000 volgden, volgens een bevraging bij de coördinatoren, 17 leerlingeneen opleiding Elektricien residentiële elektriciteit, 11 leerlingen een opleidingHulpelektricien residentiële elektriciteit en 20 leerlingen een opleiding Elektrischeinstallaties.In het secundair volwassenenonderwijs volgden in de referteperiode van hetschooljaar 1999 – 2000:69 cursisten (68 mannen en 1 vrouw) de afdeling Elektrische installaties (lineair);92 cursisten (85 mannen en 7 vrouwen) de afdeling Elektricien huishoudelijke installaties(modulair)In 2000 beëindigden bij de VDAB 165 cursisten de opleiding Elektrotechnisch installateur(residentieel en industrieel).2.2.2 Regionale spreiding van het opleidingenaanbod en de tewerkstellingin Vlaanderen en het Brussels GewestOpleidingen elektriciteit worden verspreid over het hele grondgebied van Vlaanderenaangeboden en afgestudeerden kunnen in de hele Vlaamse en Brusselseregio aan het werk.2.3 Verantwoording van het te ontwikkelen beroepsopleidingsprofielDe fase waarin het beroepsopleidingsprofiel ontwikkeld wordt, biedt sociale partnersen opleidingeninstanties (binnen en buiten onderwijs) een platform om samenaf te spreken wat essentieel is zodat voor alle partijen duidelijk wordt wat deberoepsopleiding minimaal moet aanbieden en wat de sociale partners van iemanddie de beroepsopleiding gevolgd heeft, precies kunnen verwachten.Het voorliggend beroepsopleidingsprofiel beantwoordt aan die vraag en maakthet mogelijk dat de beroepsopleiding aansluit bij de vraag van de arbeidswereld.

6BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR3 HET BEROEPSOPLEIDINGSPROFIEL (BOP)3.1 Benaming van het beroepsopleidingsprofielHet beroepsopleidingprofiel heet Residentieel elektrotechnisch installateur en beschrijftde kwalificatie ‘Residentieel elektrotechnisch installateur’.3.2 Globale omschrijving van het beroepsopleidingsprofielDe leerling/curstist residentieel elektrotechnisch installateur leert het eigen werkorganiseren, materiaal voor residentieel elektrische installaties en bijbehorendecomponenten plaatsen en aansluiten en elektrische verwarmings- en verlichtingstoestellenplaatsen en aansluiten.3.3 Concrete vertaalslag3.3.1 Bijeenbrengen van de relevante beroepsprofielenHet beroepsopleidingprofiel wordt afgeleid van het beroepsprofiel ‘Residentieelelektrotechnisch installateur’ (SERV in samenwerking met VORMELEK, 2000).3.3.2 Evaluatie van de taken uit het beroepsprofielHet toegeleverde beroepsprofiel kan ondergebracht worden in type A; dat is eenberoepsprofiel dat takenclusters omvat voorzien van kennis, attitudes en contextgegevens.

BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR73.3.3 Selectie van takenclusters en takenDe omzetting van de takenclusters in het beroepsprofiel naar vaardigheidsclustersin het beroepsopleidingsprofiel gebeurde als volgt:BEROEPSPROFIEL1.1 Voorbereidende taken:Plannen van de werkzaamheden(tabel 1)Beheer van onderdelen en gereedschap(tabel 2)Werken uitvoeren ter voorbereidingvan de installatiewerken (tabel3)1.2 Uitvoerende taken:Ruwbouwwerk voorafgaande aanhet installatiewerk (tabel 1)Plaatsen van inbouwdozen ofcentraaldozen (tabel 2)Leggen van de buizen en/of kabelsvoor de verschillendestroomkringen (tabel 3)Draad of kabel trekken (tabel 4)Plaatsen en aansluiten van schakelaarsen wandcontactdozen(tabel 5)Plaatsen en aansluiten van parlofonie,videofonie, belinstallatieen telefonie (tabel 6)Plaatsen en aansluiten van deverdeelkast (tabel 7)Plaatsen en aansluiten elektrischeverwarming (tabel 8)Plaatsen en aansluiten verlichting(tabel 9)Systematisch oplossen van storingen(tabel 10)BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELVaardigheidscluster 1:Het eigen werk organiserenVaardigheidscluster 2:Materiaal voor residentieel elektrotechnischeinstallaties en bijbehorendecomponenten plaatsen en aansluitenVaardigheidscluster 3:Elektrische verwarmings- en verlichtingstoestellenplaatsen en aansluiten1.3 Ondersteunende taken:De bouwplaats in de oorspronkelijkestaat herstellen (tabel 1)Kwaliteitszorg (tabel 2)Toezicht op veiligheid en hygiëne(tabel 3)Voor het uitvoeren van alle taken van het beroepsprofiel werden in het beroepsopleidingsprofielde nodige vaardigheden en de ondersteunende kennis omschreven.De beginnend residentieel elektrotechnisch installateur heeft de clusters 1,2 en 3 verworven.

8BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR3.3.4 Formulering van vaardigheden met de bijbehorende kennis,inhouden en contextDe mate van beheersing van de vaardigheden en kennis wordt genuanceerd aande hand van volgende criteria:VaardighedenV1 = oriënteringEen cluster van vaardigheden waarmee de lerende/beginnende beroepsbeoefenaarkennis maakt. Hij/zij neemt deze vaardigheden waar of voert ze kort uit omeen beter beeld te krijgen van de beroepsactiviteiten binnen de bedrijfstak.V2 = onder begeleiding uitvoeren.De lerende/beginnende beroepsbeoefenaar voert deze vaardigheden uit in situatieswaarin het voordoen/nadoen een rol spelen of waarin de verantwoordelijkheidvoor de uitvoering bij derden ligt.V3 = zelfstandig uitvoerenDe lerende/beginnende beroepsbeoefenaar voert deze vaardigheden uit in situatieswaarin hij/zij op eigen initiatief handelt of waarin de verantwoordelijkheid bijde lerende zelf ligt.V4 = begeleidend uitvoerenDe lerende/beginnende beroepsbeoefenaar voert deze vaardigheden uit in situatieswaarin hij/zij de verantwoordelijkheid voor de uitvoering door derden op zichneemt.Ondersteunende kennisK1 = feitelijke kennisDeze kennis is op herkenning uit te voeren.(Dit niveau kan omschreven worden door middel van werkwoorden van het type:reproduceren, bewust zijn, herinneren, herkennen, registreren, opnoemen, aanduiden,benoemen, opsommen…)K2 = begripsmatige kennisDeze kennis is op inzicht terug te voeren.(Begrijpen, verstaan, aantal aangeven, verband uitdrukken, bewijzen, voorbeeldengeven, typren, de essentie aangeven, omschrijven, met eigen woorden zeggen…)K3 = kennistoepassingDeze kennis past de feitelijke en begripsmatige kennis toe.(Gevarieerd aanwenden, uitwerken, beoordelen, evalueren, produceren, vergelijkenmet, structureren…)K4 = integrerende kennisDe kennis in nieuwe situaties toepassen en zoeken naar innovaties.

BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR93.3.5 Concrete uitwerking van de vertaalslagCLUSTER 1: HET EIGEN WERK ORGANISERENCluster van vaardighedenDe beginnende beroepsbeoefenaarkan:1.1 instructies i.v.m. welzijn(gezondheid, veiligheid,hygiëne) kwaliteit en milieuuitvoeren1.2 persoonlijke beschermingsmiddelengebruiken1.3 schema’s van residentieelelektrotechnische installatieslezen1.4 op basis van de werkopdrachtin overleg het eigenwerk plannen1.5 het materiaal en gereedschapnodig voor de uitvoeringvan de opdrachtbepalen en eventuele tekortenmelden1.6 gereedschap werkklaarhouden en defecten melden1.7 materiaal uitpakken, visueelcontroleren en eventuelegebreken melden1.8 gereedschap en materiaalvolgens instructies op dewerf opslaan en beschermenMate vanbeheersingV3V3V3V2V3V3V3V3Ondersteunende kennis (K)en vaardigheden (V)− risico’s en beschermingsmaatregeleneigenaan het beroep− basisprincipes van hetAREI i.v.m. het beroepvan residentieel installateur− kwaliteitszorgsystemen− individuele beschermingsmiddelen− principes van ergonomievoor de residentieel installateur− situatieschema, installatieschema,ééndraadschema− werkmethode− een werkopgavebladkunnen lezen− materiaal en gereedschapvoor de residentieelinstallateur− vereiste hoeveelhedenmateriaal kunnen inschatten− courante symbolen opverpakkingen van elektrotechnischmateriaal− instructies van de fabrikantuitvoeren− risico’s voor materiaal engereedschap op de werfen te nemen beschermingsmaatregelen− hef-, til- en verplaatsingstechniekentoepassenMate vanbeheersing1.9 nagaan of het werk volgensV3de opdracht uitge-voerd kan worden en afwijkingenmelden1.10 ladders veilig opstellen V3 − veilig gebruik van ladders K2K2K2K1K2K2K3K2V3K2V3K1V3K2V3

10BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEURCluster van vaardighedenDe beginnende beroepsbeoefenaarkan:1.11 stellingen volgens instructiesveilig monteren endemonteren1.12 een residentieel elektrotechnischeinstallatie demonteren1.13 op basis van de werkopdrachteen leidingtracévoor een residentieelelektrotechnische installatieuitzetten1.14 de werkplek tijdens en nahet werk opruimen1.15 afval volgens instructiessorteren1.16 de eigen administratievolgens instructies bijhoudenMate vanbeheersingV2V2V2V3V3V3Ondersteunende kennis (K)en vaardigheden (V)− soorten stellingen− veilig gebruik van stellingen− technieken en gereedschapom residentieelelektrotechnische installatieste demonteren− voorzorgsmaatregelen bijhet demonteren van bestaandeinstallaties− factoren die het uitzettenvan een leidingtracé vooreen residentieel elektrotechnischeinstallatiekunnen beïnvloeden− uitzettechnieken engereedschapMate vanbeheersingK1K2K2K2K2K2CLUSTER 2: MATERIAAL VOOR RESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCHE INSTALLATIES ENBIJBEHORENDE COMPONENTEN PLAATSEN EN AANSLUITENCluster van vaardighedenDe beginnende beroepsbeoefenaarkan:Mate vanbeheersingOndersteunende kennis (K)en vaardigheden (V)2.1 sleuven maken V2 − technieken om sleuven temaken in muren, vloerenen wanden− gereedschap voor hetmaken van sleuven− voorzorgsmaatregelen bijhet maken van sleuven2.2 gaten voor inbouwdozenen verdeelkasten makenV2− technieken om gatenvoor inbouwdozen enverdeelkasten te maken− gereedschap voor hetmaken van gaten voorinbouwdozen en verdeelkasten− voorzorgsmaatregelen bijhet maken van gatenvoor inbouwdozen enverdeelkastenMate vanbeheersingK2K2K2K2K2K2

BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR11Cluster van vaardighedenDe beginnende beroepsbeoefenaarkan:2.3 doorboringen maken enafdichten2.4 inbouwdozen en centraaldozenplaatsen2.5 buizen bewerken, leggen,inwerken en bevestigenMate vanbeheersingV2V3Ondersteunende kennis (K)en vaardigheden (V)− technieken om doorboringente maken− gereedschap voor hetdoorboren van muren,vloeren en wanden− voorzorgsmaatregelen bijhet maken van doorboringen− afdichtingsmaterialen en-technieken− inbouwdozen en centraaldozen:soorten,kenmerken en toepassingsgebied− cementmortel kunnenmaken− plaatsingstechniek engereedschap volgens hetmateriaal waarin gewerktwordt− buizen en hulpstukken:soorten, handelsmatenen hun toepassingsgebied− meetgereedschap− buizen op lengte kunnenbrengen− plooigereedschap− buizen kunnen plooien− verbindingstechniekenvoor buizen− buizen kunnen verbinden− bevestigingsmateriaal− voorlopige en definitievebevestigingstechnieken− sleuven kunnen dichtmetselen2.6 kabelgoten plaatsen V3 − kabelgoten en bijbehorendehulpstukken:soorten en hun toepassingsgebied− plaatsingstechniekenvoor kabelgoten2.7 kabels leggen, inwerken V3 − kabels: soorten, handelsmaten,en bevestigentoepassings-gebied− gereedschap omkabeleinden te ontmantelen− technieken om kabels tebevestigen bij inbouw enbij opbouw− bevestigingsmaterialenV3Mate vanbeheersingK2K2K2K2K2V3K2K2K2V3K2V3K2V3K2K2V3K2K2K2K2K2K2

12BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEURCluster van vaardighedenDe beginnende beroepsbeoefenaarkan:2.8 in teamverband kabels inbuizen en kabelgotenaanbrengen2.9 in teamverband draad inbuizen en kabelgotenaanbrengen2.10 schakelaars en contactdozenplaatsen en aansluitenMate vanbeheersingV3V3V3Ondersteunende kennis (K)en vaardigheden (V)− draad- en kabelcoderingen− draden: soorten en huntoepassingsgebied− wettelijk bepaalde kleurcodes(AREI)− consequent de draadkleurengebruiken− plaatsingstechniekenvoor draden− contactdozen: soorten,kenmerken en toepassingsgebied− schakelaars: soorten enhun werking− plaatsingstechniekenvoor contactdozen enschakelaars− aansluittechnieken voorcontactdozen voor netspanning/telefonie/tv-enkabeldistributieMate vanbeheersing2.11 belinstallatie en toestellen V3voor parlofonie / videofonie/ telefonie volgens deinstructies van de constructeurplaatsen enaansluiten2.12 een verdeelkast plaatsen V3 − verdeelkast: soorten en K2hun plaatsing2.13 componenten op eenverdeelbord plaatsen,verbinden en aansluitenV3 − kastopbouw− plaats van de componentenin de kast− plaatsingstechniekenvoor componenten− courant gebruikt schakelmateriaal:werkingsprincipes,technischespecificaties− het functioneren vanschakelmateriaal kunnencontroleren− onderscheid kunnenmaken tussen 3,230 V en3,N400 V− soorten draden en hunverbindingstechniek− bedradingstechniekenK2K2K2K2V3V3K2K2K22.14 een meterkast plaatsen V3 − richtlijnen van deV3stroommaatschappijraadplegen2.15 stroomkringen en de voedingsspanningetiketterenV3 − etiketteringmethodes K2K1K2K1V3K2K2K2K2K2

BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR13CLUSTER 3:ELEKTRISCHE VERWARMINGS- EN VERLICHTINGSTOESTELLEN PLAATSEN ENAANSLUITENCluster van vaardighedenDe beginnende beroepsbeoefenaarkan:3.1 snoeren bewerken enaansluiten3.2 een thermostaat plaatsenen volgens instructies vande constructeur aansluiten3.3 een elektrisch verwarmingstoestelvolgens instructiesvan de constructeurmonteren, installerenen aansluiten3.4 armaturen en railsystemenvoor verlichtingplaatsen3.5 samen met een bevoegdede zelfgeplaatste elektrischeinstallatie testen enin opdracht fouten en defectenherstellenMate vanbeheersingV3V3V3V3V3Ondersteunende kennis (K)en vaardigheden (V)− bewerkingstechniekenvoor snoeren− snoeren: soorten, hulpstukkenen toepassingsgebied− aansluitingstechniekenen -gereedschap voorsnoeren− soorten thermostaten− het functioneren van eenthermostaat kunnen controleren− armaturen: soorten, toepassingsgebied,plaatsingstechnieken− bevestigingstechniekenen -middelen− railsystemen: soorten,toepassingsgebied,plaatsingstechnieken− bevestigingstechniekenen -middelen− lampen: soorten, toepassingsgebied− montagevoorschriftentoepassen− voorschakelapparatuur:doel en soorten− foutzoekmethode− meetinstrumenten− een installatie onderspanning kunnen metenMate vanbeheersingK2K2K2K1V3K2K2K2K2K2V3K1K2K2V3

14BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR3.3.6 BeroepshoudingenIn het volgend overzicht geven we de beroepshoudingen weer die voor het beroepvan residentieel elektrotechnisch installateur van bijzonder belang zijn.Veiligheids- en milieubewustzijnActief en pro-actief gericht zijn op veiligheid, op het voorkomen van situaties diepersonen en omgeving kunnen schaden.DoorzettingsvermogenErop gericht zijn, ondanks moeilijkheden, een doel te bereiken.FlexibiliteitBereid zijn zich aan te passen aan wijzigende omstandigheden, onder meer middelen,doelen, mensen en procedures.ImagobewustzijnAandacht hebben voor de impact die het eigen gedrag en voorkomen op de anderenkan hebben.ZelfstandigheidBereid zijn om zelfstandig, zonder hulp of toezicht gedurende lange tijd aan eentaak te werken.KlantgerichtheidBereid zijn te luisteren naar de wensen van klanten.Zin voor samenwerkingBereid zijn in overleg met anderen samen te werken om een kwaliteitsvol resultaatte bereiken.Zin voor zelfevaluatieBereid zijn voortdurend het eigen werk te beoordelen in functie van kwaliteit enkwantiteit.LeergierigheidOp de hoogte willen blijven van de technologische ontwikkelingen in het beroep.3.3.7 Contextgegevens 1Binnen de elektriciteitssector komt men een brede waaier van installatiebedrijventegen, elk met hun eigen specialisaties. Afhankelijk van de grootte van het bedrijfzal de graad van arbeidsdifferentiatie verschillen.De opdracht elektrische installatie vertrekt vanuit het installatiebedrijf en de residentieelelektrotechnisch installateur zorgt voor de uitvoering ervan. Installateurswerken meestal in kleine ploegen van 2 à 3 personen. Op grotere werven kunnenploegen worden samengevoegd. De werfverantwoordelijke superviseert en coördineertde taken. In principe beschikt de residentieel elektrotechnisch installateurover de autonomie om het werktempo en de werkwijze aan te passen, de volgordevan het werk te veranderen.De arbeidsomstandigheden van een residentieel elektrotechnisch installateur zijnvergelijkbaar met de algemene omstandigheden in de bouw. Dit betekent werkenin wisselende klimatologische omstandigheden zoals tocht, koude, regen, winden warmte en een verhoogd risico op ongevallen door het werken op een werf.1De gegevens komen uit het beroepsprofiel.

BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR15Vanuit het bedrijfsleven verwacht men op korte termijn niet echt grote vernieuwingendie een noemenswaardige invloed zouden kunnen hebben op het takenpakketvan de residentieel elektrotechnisch installateur. Grote innovaties liggenvooral op het gebied van materiaal en gereedschap en de daarmee verbondennieuwe technieken.Er wordt verder nog verwacht dat domotica als beheersingssysteem meer enmeer de markt zal veroveren, wat op dit ogenblik door de bedrijven als een specialisatiegezien wordt.3.4 Niveau van het beroepsopleidingsprofielIn de regel zijn residentieel elektrotechnische installateurs enkel verantwoordelijkvoor de uitvoering van het opgedragen werk. De planning en de coördinatie ervangebeurt door de ploegbaas. Er is sprake van coöperatieve verantwoordelijkheidwaar residentieel installateurs met collega’s samenwerken.Het takenpakket bestaat voornamelijk uit het toepassen van routines en standaardprocedures.Het betreft beroepsgebonden vaardigheden en kennis.Gezien de mate van verantwoordelijkheid, complexiteit en transfer stelt de uitgebreidesectorcommissie voor het beroepsopleidingsprofiel residentieel elektrotechnischinstallateur op niveau 2 te plaatsen. (De handleiding voor het schrijvenvan beroepsopleidingprofielen (Dienst voor Onderwijsontwikkeling, 1998) omschrijftdat niveau van kwalificatie als volgt: een kwalificatie die vooral praktischwerk omvat, dat zelfstandig kan worden uitgevoerd binnen de grenzen van deaangeleerde technieken.)

16BEROEPSOPLEIDINGSPROFIELRESIDENTIEEL ELEKTROTECHNISCH INSTALLATEUR4 BIBLIOGRAFIEBeroepsprofiel Residentieel elektrotechnisch installateur, Brussel, Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen/Vormelek, 2000.Handleiding voor het schrijven van beroepsopleidingprofielen voor secundair envolwassenenonderwijs, Brussel, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap,Dienst voor Onderwijsontwikkeling, 1998.Belgisch Staatsblad 759 K.B. van 6 december 1968 betreffende de voorwaardentot uitoefening van het beroep van elektrotechnisch installateur in de ambachts-,de kleine en middelgrote handels - en de kleine nijverheidsondernemingen.Statistisch jaarboek van het Vlaams Onderwijs, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap- Departement Onderwijs.5 MEDEWERKERS AAN DE SECTORCOMMISSIE♦♦♦♦♦♦♦♦♦Roger Vandevoorde, voorzitter van de sectorcommissie, GOFreddy Steenackers, VORMELEKJean Paul Heirweg, CVPOHugo Defillet, CVPOJohan Vandenbranden, OVSGEric Suys, VVKSOLuc Bogaerts / Willy Sleurs, Dienst voor OnderwijsontwikkelingArmand Onkelinx, Dienst Beroepsopleiding Departement OnderwijsFrans Allard / Rita Vanheste, Vlaamse Onderwijsraad