DIE ONTSTAAN VAN DIE SA VLEISMERINOManie LombardGeskiedkundige agtergrond <strong>van</strong> <strong>die</strong> rasIn <strong>die</strong> 16de eeu het Duitsland Merino-tipe skape ingevoer<strong>van</strong>af Spanje, waaruit o.a <strong>die</strong> Saksiese Merino geteel is. Ditwas ’n klein skapie met swak konstitusie enlae wolpro duksie, hoewel <strong>die</strong> wolkwaliteitbaie goed was. Toe was wol <strong>die</strong> hoofsaak. In<strong>die</strong>selfde tyd is ook ’n begin gemaak met <strong>die</strong>teel <strong>van</strong> <strong>die</strong> Duitse kamwoltipe skaap. Ditwas ook afkomstig <strong>van</strong> invoere uit Spanje,maar ’n tipe met ’n beter bouvorm.In 1860 het <strong>die</strong> wolprys baie gedaal,skaapgetalle het afgeneem, en Duitsland het ’n geweldigepopulasiegroei ondervind. Die behoefte het ontstaan vir ’ndubbeldoel ras. In 1866 het Duitsland dubbeldoeltipesingevoer <strong>van</strong>af Frankryk en gepaar met Merino ooie metlang sterk kamwol. Na <strong>die</strong> eerste Wêreldoorlog het <strong>die</strong>strewe na meer vleis sterk toegeneem. Verdere kruisings<strong>van</strong> <strong>die</strong> kamwoltipe met Leicester-, Mele-, en FranseDishley skape het uiteindelik <strong>die</strong> “Fleischwollschaf”gelewer. Volgens literatuur is <strong>die</strong> laaste kruisings in 1917gedoen, en is <strong>die</strong> destydse Duitse Merino sedert<strong>die</strong>nsuiwer geteel.Ontwikkeling <strong>van</strong> <strong>die</strong> ras in Suid-AfrikaNa ’n vergadering op 1 April 1930 word besluit dat <strong>die</strong> SAWolraad by <strong>die</strong> Minister <strong>van</strong> Landbou sal aanbeveel datMnr. GJ Schuurman, Hoof Skaap-en wolbeampte <strong>van</strong> <strong>die</strong>Unie, oorsee gestuur word. Hy sou talle fabrieke enverbruikers <strong>van</strong> SA wol besoek om te bepaal wat hullebehoeftes is. Terselfdertyd het hy ook verskeie skaaprassebesigtig en inligting ingewin. Na sy terugkeer maak mnr.Schuurman in sy verslag melding <strong>van</strong> ’n aantal kruisteelt -proewe wat in Duitsland gedoen is met <strong>die</strong> oog op vleis -produksie. Die proewe het getoon dat <strong>die</strong> Duitse MerinoVleisskaap gekruis met <strong>die</strong> Merino, <strong>die</strong> beste resultategelewer het. Op aanbeveling <strong>van</strong> mnr. Schuurman is <strong>die</strong>eerste Duitse Merino Vleisskape in Oktober 1932 uitDuitsland ingevoer na Elsenburg. Dit het bestaan uit <strong>die</strong>volgende: 5 ooie en 1 ram (Canitz 667/27) uit <strong>die</strong> Canitzstoet; 5 ooie uit Godelitz stoet.RaampieFoto: Canitz 667/27.In 1932 is aansoek gedoen om <strong>die</strong> Duitse Merino te affilieerby SA Stamboek, maar dit is geweier. In Maart 1936 is <strong>die</strong>tweede besending <strong>van</strong> 6 ooie elk uit <strong>die</strong> stoeterye Canitz,Godelitz en Basilitz ingevoer. In Mei 1937 is <strong>die</strong> ramGodelitz 761/35 ingevoer. Die ram het robuuste lammersgeteel met baie kemp. Die ram is gebruik tot 1939 en toeverkoop aan mnr OH Kiessig <strong>van</strong> Philippolis. Mnre Kiessigen Shady was <strong>van</strong> <strong>die</strong> eerste privaat telers wat ook DuitseMerino’s ingevoer het. Later het verdere invoere gevolg virMnre Eksteen <strong>van</strong> Piketberg, en <strong>van</strong> Zyl <strong>van</strong> Springfonteinin <strong>die</strong> Suid-Vry staat.Vanaf 1939 tot 1945 na <strong>die</strong> Tweede Wêreldoorlog het <strong>die</strong>Duitse Merino getalle in Suid-Afrika nie veel gegroei nie,ook omdat <strong>die</strong> ras op daar<strong>die</strong> stadium baie vir kruisteeltproewe gebruik is. Ramme is deur Elsenburg aan <strong>die</strong>boere uitgegee vir <strong>die</strong> teel <strong>van</strong> slaglammers by Merinoooie, met <strong>die</strong> voorwaarde dat <strong>die</strong> nageslag geslag moesword. Omdat op daar<strong>die</strong> tydstip na iets anders as <strong>die</strong>geplooide Merino gesoek is, het <strong>die</strong> Duitse Merino x Merinolammers menige beindruk, met <strong>die</strong> gevolg dat <strong>die</strong> ooi -lammers nie geslag is nie en was dit <strong>die</strong> vertrekpunt <strong>van</strong><strong>die</strong> Duitse Merino in Suid-Afrika. Met Elsenburg as <strong>die</strong>oorspronlike bron, is <strong>die</strong> behoeftes <strong>van</strong> al <strong>die</strong> boereaangevul wat voor <strong>die</strong> oorlog reeds met Duitse Merino’sbegin boer het.Teen 1946 was daar al ’n aantal privaat telers ook, en isdaar onder leiding <strong>van</strong> mnr. PJJ <strong>van</strong> Rensburg <strong>van</strong> Elsen -burg ’n Duitse Merino Vleisskaaptelersvereniging gestig op30 Oktober 1946. Op daar<strong>die</strong> stadium was <strong>die</strong> ledetal7(sewe). Mnr PJJ <strong>van</strong> Rensburg kan met reg <strong>die</strong> vader <strong>van</strong><strong>die</strong> SA Vleismerino genoem word. Hy was later dosent aan<strong>die</strong> Universiteit <strong>van</strong> Stellenbosch. Hy was mede ver ant -woordelik vir <strong>die</strong> opstel <strong>van</strong> <strong>die</strong> Telers<strong>genootskap</strong> segrondwet, <strong>die</strong> bepaling <strong>van</strong> <strong>die</strong> rasstandaarde en ontwerp<strong>van</strong> ’n keurkaart vir registrasiedoeleindes by <strong>die</strong> SAStamboekvereniging. Die ander rolspelers was Prof Swart<strong>van</strong> Stellenbosch, mnr OH Kiessig (eerste President <strong>van</strong><strong>die</strong> Telers<strong>genootskap</strong>), en mnr. Boet <strong>van</strong> Zyl <strong>van</strong> Spring -fontein. Die Duitse Merino het in 1951 <strong>die</strong> eerste skaaprasgeword wat by Stamboek geaffilieer het en met ’nregistrasiestelsel vir sy <strong>die</strong>re begin het. Daar was toe 19lede met 500 geregistreerde <strong>die</strong>re.In 1949 is ’n verdere 20 ooie uit verskillende stoeteryeingevoer na Elsenburg, asook <strong>die</strong> bekende ram Hedeper214. Dit het lank gevat om hier<strong>die</strong> besending in Suid-Afrikate kry omdat alles nog deurmekaar was na <strong>die</strong> oorlog en alleinvoere moes toe nog via Holland hierheen kom. Pryse vir <strong>die</strong>ooie was £25 stuk, en £75 vir <strong>die</strong> ram. Hier<strong>die</strong> skape isuitgesoek deur Dr. W. Heinichen, destyds inspekteur <strong>van</strong> <strong>die</strong>Duitse Merino Vleisskaap in Duitsland. Hy het in 1950 met <strong>die</strong>hulp <strong>van</strong> ’n Stellenbosse professor na Suid-Afrika gekom. Hywas aan<strong>van</strong>klik werksaam by <strong>die</strong> Landbou kollege Groot -fontein, Middelburg. Aan<strong>van</strong>klik het dr Heini chen <strong>die</strong>vervolg bl. 246
Hardus en Joey BothaSel: 082 413 8426Vir uitstaande kwaliteitGJS 4035 (George). Aangekoop in 2006 <strong>van</strong> Mnr.George Smith vir R31000. Uitstaande wol en bouvorm.H 5128. Geteel uit Chops (JVB 2135). Hier 14mnde135kg. Baie goeie bouvorm en goeie wol.Al hier<strong>die</strong> ramme word nou in ons stoet gebruik. Chops (JVB 2135) het besonderse bouvormsgeteel. Hier is ’n paar <strong>van</strong> sy seunsH 5127. Chops (JVB 2135) seun. Hier 14 maande oud127 kg. Hier<strong>die</strong> is ’n ram met ’n besonderse houding.7H 5158. Chops (JVB 2135) seun. Hier 12 mnde oud131kg. Uitstaande groeier met ’n baie goeie wol en bou.
Change language