VERTELCULTUUR

100jrdamjaarsma

1QqFsKM

Dam Jaarsma en de Friese volksverhalen

Met de SagenJager door de Fryske Wâlden

Lutske Holthuis

Dam Jaarsma: leven en werken

Op 19 maart jongstleden heeft het Meertens Instituut een digitale routeplanner

– de SagenJager – gelanceerd die wandelaars of fietsers meeneemt langs verschillende

locaties in Waterland (Noord-Holland), die zijn verbonden met vele volksverhalen.

Op deze manier kunnen de bewoners van Waterland, maar ook toeristen,

(opnieuw) kennismaken met de orale vertelcultuur van de regio. Via een smartphone

of tablet kan de wandelaar of fietser lezen en luisteren naar sagen, sprookjes

en legenden die zijn verbonden aan een specifieke locatie binnen de route. Binnenkort

zullen ook de Noordelijke Friese Wouden worden opgenomen in de SagenJager.

In deze regio is in het verleden intensief verteld en verzameld, dit laatste met

name door de Friese verzamelaar Adam Aukes Jaarsma, meestal Dam Jaarsma genoemd

(1914-1991).

Dam Jaarsma groeide op in het Friese dorpje Oostermeer in een boerengezin.

Op de lagere school leerde hij schrijven in het Fries, wat hij volhield op de HBS in

Drachten en in zijn dagboeken en gedichten. Ook de volksverhalen tekende hij op

in de taal waarin ze verteld werden, omdat hij van mening was dat de verhalen

het beste tot hun recht kwamen in de moedertaal van de vertellers. Op zijn fiets

trok Jaarsma de Friese Wouden door, aanvankelijk voor de Fryske Akademy en later

voor het Volkskundebureau. Dam Jaarsma was een bijzondere man. Zo was hij

bijvoorbeeld sterk beïnvloed door de Duitse romantiek. Voor hem ging er een bepaalde

betovering uit van het Friese landschap, hij wilde iets van die grijze oudheid

ervaren. Naast volksverhalenverzamelaar was Dam Jaarsma ook een verdienstelijk

dichter. In zijn gedichten probeerde hij vaak de melancholieke sfeer van het

34

Similar magazines