Zondagsschool Nieuw-Loosdrecht 1898-1998

hkloosdrecht

Honderd jaar zondagsschool te Nieuw-Loosdrecht 1898-1998

Honderd jaar zondagsschool

te

Nieuw-Loosdrecht

1898 - 1998


7r

"de liefelijkheid van de Here, onze God, zij

over ons en bevestig Gij het werk onzer

handen over ons, ja, het werk onze handen,

bevestig dat ".

Psalm 90:17

er gelegenheid van bet 100-jarig bestaan van de zondagsschool

is dit boekje gemaakt. Wij zijn blij bet u te mogen

aanbieden.

In de tijd van de oprichting van de zondagsschool zag Loosdrecht

er wei heel anders uit dan nu. De kinderen waren anders

gekleed en er was weinig verkeer. Werd er op de zondagsschool

eerst aileen uit de psalmen gezongen, later kwamen de gezangen

en bet boek "Wie zingt mee" erbij . Weer later "Zing bet woord"

en bet Liedboek.

Maar bet Evangelie bleef centraal en dat is de jaren door zo

gebleven. Met veelliefde, zorg en toewijding zijn de verhalen

uit de Bijbel doorverteld en hebben mannen en vrouwen, jongens

en meisjes zich ingezet voor bet werk van de zondagsschool.

Daar mogen we intens dankbaar voor zijn. Door !eiders en

leidsters been, heeft God zelf de stekjes van geloof in de harten

van kinderen geplant.

Om dit boekje overzichtelijker te maken hebben we bet verdeeld

in tijdvakken.

Wij willen een ieder bedanken die een bijdrage heeft geleverd

aan dit boekje en hopen datu bet met veel plezier zult lezen.

Loosdrecht, december 1998

Brechtje Aalberts

Hanneke Blauw

Gery Meijers

Ina v.d. Vliet


li~~~

li~li~

Gegevens uit de archieven Iaten ons zien dat er in de vergadering van

de kerkenraad van 8 december 1898 gesproken wordt over "eenige

huishoudelijke zaken, omtrent zondagschool ".

- ~--/~ """""""'- __..__.._ -"L-. _ _...~~ ~---- .,c___ o~·_/-£ ~~ _z_...__/.__._ , J.

~ ~ ,...__L ~.-:- . 2 -~..c__/, ~~-X-L_ ~· · ~...L~~ ~- "->--

~2. -~~ ~---....L """"'~ ~ • ...r~ --- ~ --~~---

/~---- ~

~~ ..-,


N

Van de personen op deze foto, die ook gemaakt werd bij het afscheid van mej. Eigenman, weten we helaas

de namen niet.


De oudste ons bekende foto's van kinderen van de zondagsschool werden

gemaakt rood 1900 ter gelegenheid van het afscheid van mej. Eigenman. De

foto's zijn genomen op de dam bij M. Reineke met op de achtergrond de

boerderij van Manteo.

~

't €.-c~.,~~(~~S99J, 21

;@ IS I ;q}, ~: ~ .... 1 :to

3 ft) ~ .e.c:1 ~o II

()' ~ ~: . 11£~ ~ .

1@\~®J&fl. r®_ ~ ~

1 . Nel van Ekris 10. Geertje v.d. Dolder 20. Jannetje van Wijk

2. Mien Heineke 11 . Aafje Floor 21. Cors van Ekris

3. Daan Heineke 12. Cor Snel 22. Maarten Heineke

4. Dirk Loenen 13. Gijsje Loman 23. Jacobus Pos

5. Johannes Jacobus 14. Jans Loman 24. Jan Rensenbrink

Streefkerk 15. Mijndert Streefkerk 25. Piet Loenen

6. Grietje Streefkerk 16. Mies Donselaar 26. Harman Streefkerk

7. Lean van Reenen 17. Jacob Hennipman 27. Rijk van Wijk

8. Arie de Boer 18. Riek Snel 28. 7

9. 7 19. ?

3


De oprichting van de zondagsschool

De zondagsschool werd in 1898 opgericht door de dames Lagerman,

Machielse, Hendriek Manteo, Marie Manteo, van Mourik (mijn Moeder)

en Jo Streefkerk.

In het najaar van 1925 werd ik uitgenodigd door Laura Vellenga om

in de voetsporen van mijn moeder te treden. Er waren toen twee groepen:

de groten van tien tot dertien jaar (de meisjes) en van tien tot

twaalf jaar (de jongens); de kleinen van zes tot tien jaar.

De groten hadden les in de consistoriekamer en de kleinen in bet koor

van de kerk. Het koor was toen nog een afgesloten ruimte die pas na de

restauratie van de kerk weer, zoals bet oorspronkelijk was geweest, bij

de kerk werd gevoegd.

Het kerstfeest werd altijd op tweede kerstdag gevierd. Het begon om

vier uur. Eerst kregen de kinderen feest in bet koor met chocolademelk

en krentenbollen. Er werden dan ook de kerstliederen gezongen en bet

kerstevangelie werd verteld. Van zes tot half zeven was er pauze. Dan

mochten de kinderen in de openbare school naast de kerk de toiletten

gebruiken. Om half zeven begon bet feest in de kerk. Daar werden de

kerstliederen gezongen en werd door een van de dames een kerstverhaal

verteld. De zondagsschoolverlaters moesten een opgegeven tekst of een

psalmvers opzeggen. Na afloop van de dienst kregen degenen die de

zondagsschool verlieten een bijbeltje met de namen van juffrouwen, de

anderen een cadeautje en de arme kinderen warme kleren. Gelukkig is

bier verandering in gekomen.

Ik heb van enige jaren de namen van de zondagsschooljuffrouwen kunnen

achterhalen.

In 1924: H. Manteo, M.G. Veldhuizen, L.J. Vellenga, G. van Reenen,

J.G. Grootendorst, G. Manteo.

In 1925: L.J. Vellenga, J. Grootendorst, G. van Reenen, G.J. Langbout,

G. Manteo, E. van Haselen.

In 1927: L.J. Vellenga, J. Grootendorst, G. van Reenen, J.A. Aalberts

(Jacobus dochter), J. v.d. Waal, E. van Haselen.

4


In 1933: G. van Reenen, E. van Haselen, J.A. Aalberts, J. v.d. Waal

en M. de Graaf.

In 1938: J. Grootendorst, M. de Graaf, S. van Altena, Moerman, Riek

Aalberts en Lammie Mur.

Mijn naam is in 1938 niet meer vermeld. In de herfst van 1938 nam ik

afscheid. Ons werd dan een cadeau aangeboden. De prijs bing af van

bet aantal jaren dat je dienst had gedaan. Dit was voor mij 12 1 h jaar.

Je mocht bet zelf zeggen en eventueel ook zelf kopen. Dat heb ik gedaan.

Het werd een prachtige zilveren vlalepel die ik nog steeds gebruik.

Later, zo vertelde Klazien Roth-Loenen mij, kregen de dames iets

vervaardigd door de pottenbakker. Zo kreeg R. v.d. Dolder-Kuiper,

toen zij trouwde, een bord met de volgende namen op de achterzijde:

C. Roth-Loenen, N. Heerschap, C. Reineke, M .Weergang, M. Manten,

J. Wendt en haar naam R. Kuiper.

Vele jaren later werden de cadeautjes van de kinderen vervangen door

boeken van Gerdientje en van W.G. v.d. Hulst. Gezellige, christelijk

getinte boeken voor de kinderen.

De zondagsschool heeft tijden van bloei en achteruitgang gekend. Zo

was er in mijn tijd een derde lokatie nodig. De kleinsten kwamen in de

kerk, de middengroep in bet koor en de grootsten in de consistoriekamer.

Tenslotte wil ik de zondagsschool van nu van harte feliciteren met dit

eeuwfeest.

E. van Haselen

5


lH1

et viel ons bij het maken van dit boekje op dat het jaarlijkse

kerstfeest een hoogtepunt was voor de zondagsschool, zowel

voor de kinderen als voor de Ieiding. Dat blijkt ook uit onderstaande

notulen.

- -/

..... ,· ...# , .,~----' ., ,,.- ., .'

-- ' -.,-? ::.:. ~ \•

-~ . ._...z__ .-:JI!...

. ·-- . ~

-=- •

.. ~ ·-:: ..

_...-'

. ;; .. :;,.• --·-.,_- ~ .:.·- -· ..... ~..... . . ·-...::· __ ,__.,.

tL . ... ~-

~ ....._..._.,,!-· .•-


..

'.

.. t\. ~

~w-~ :.~~;~~- --~:;.-'~·· .> {~ _··__ .-·; ~~: 'j:~ .:

·-·:: ·· Kerst~s,§P - ~a.il >de ~ Zondags~~o -ol

,:j • ·- .~ • 1 • •


Onderstaand verhaal van mevrouw J.M.D. Scholte-Zijtveld illustreert hoe bet

in deze tijd verliep op de zondagsschool.

ok ik was op de zondagsschool. In Loosdrecht was het in

(}) mijn jeugd vanzelfsprekend dat de kinderen uit Hervormde

gezinnen de Openbare school bezochten. Ik denk dat onze

school in die tijd niet zoveel verschilde met de Gereformeerde

school. Het hoofd van onze school was een gelovig man die 's morgens

de schooldag met gebed begon. We ontvingen eenmaal per week

godsdienstles van de Hervormde predikant en zondags bezochten we de

zondagsschool.

Vanaf mijn zesde jaar ging ik op zondagmorgen mee naar de kerk,

die om half tien begon en als regel pas tegen elf uur uit ging. Met een

korte tussenpauze begon daarna de zondagsschool die onder Ieiding

stood van een zestal dames, aangesteld door de kerkenraad.

Ik stel mij voor dat het dames waren van onbesproken gedrag die

hun taak moesten neerleggen als zij tot een trouwdag kwamen. Van de

vertelling van de zondagsschool heb ik altijd buitengewoon genoten en

ik denk dat voor mij en voor velen met mij, met bijbelse verhalen de

grondslag is gelegd voor onze verdere godsdienstige ontwikkeling.

Wei kan ik mij herinneren, dat er veel verschil was · in de wijze

waarop de verhalen gebracht werden, want niet aile dames hadden de

gave om kinderen te boeien. Zo denk ik daar bij aan ~~n juffrouw die

vele mal en in herhalingen verviel met de opmerking; "ja, niet waar,

wat weten wij daar van", tot groot vermaak van haar jonge luisteraars.

Een hoogtepunt in het zondagsschoolgebeuren was de kerstfeestviering.

Weken van tevoren studeerden we kerstliederen in om die tijdens

de viering in de kerk ten gehore te brengen. Op de middag van de

tweede kerstdag werden we in het koor van de kerk verwacht, getooid

met onze mooiste jurk aan en gewapend met een kopje dat we van

thuis meebrachten, vol verwachting op wat komen zou. Allereerst werden

de Iiederen nog eens gerepeteerd en daarna werden de kopjes vol

geschonken met warme chocolademelk, bereid door de kostersvrouw in

het wasfornuis, waarin enkele dagen tevoren nog de lijfgoederen van

8


et kostersgezin waren uitgekookt. Dat alles mocht echter de feestvreugde

niet drukken en we genoten met voile teugen van al bet lekkers

dat ons werd voorgezet. Om zes uur wandelden we keurig in de

rij de kerk binnen, alwaar de mooi versierde kerstboom met brandende

kaarsen ons aller bewondering afdwong. Inmiddels was de kerk gevuld

met onze ouders en belangstellenden en nam de dominee de Ieiding

van bet feest over. Aan die kerstvieringen bewaar ik fijne, maar ook

minder prettige herinneringen.

De eerste jaren dat ik op de zondagsschool was, had de predikant de

gewoonte drie lijsten met de namen van de kinderen voor te lezen over

de gedragingen van hen in bet afgelopen jaar:

a: over trouw bezoek,

b: het versje opzeggen, en

c: goed gedrag.

Behalve dat ik op 'trouw bezoek' en 'versje opzeggen' regelmatig als

braaf voorkwam, was ik van bet derde lijstje 'goed gedrag' nooit

belemaal zeker en aangezien bet voorlezen van de lijsten in alfabetische

volgorde geschiedde, zat ik tot bet laatste toe in spanning of ik

wei op die laatste lijst zou voorkomen. Helaas was dat niet altijd bet

geval en dat deed aan mijn feestelijke gevoelens wei afbreuk, want

thuis kreeg ik daarna ook nog wei iets te horen over mijn wangedrag.

In een later stadium, toen een andere predikant zijn intrede deed, is

die gewoonte afgeschaft en kon ik zonder angst de viering in de kerk

meemaken. Aanvankelijk was bet de gewoonte dat kinderen uit minder

bedeelde gezinnen, behalve een cadeautje of een boekje, ook een kledingstuk

ontvingen, maar ook aan die gewoonte is een einde gekomen.

In de eerste jaren dat ik op de zondagsschool was, hield de predikant

zich altijd intensief bezig met bet wei en wee van de zondagsschool en

waarschijnlijk kreeg hij de berichten uit de eerste hand van zijn dochter

die ook een van de leidsters was. Van onze ouders kregen we altijd

twee centen of twee stuivers mee, waarvan er een bestemd was voor

de kas van de zondagsschool en een voor bet negertje.

Omdat we tussen bet einde van de kerkdienst en bet begin van de

zondagsschool een poosje moesten overbruggen, omdat de leidsters

9


even een kopje koffie gingen drinken, gedroegen wij ons niet altijd

even rustig en vermaakten we ons o.a. door met de centen ooze namen

in de leuningen van de banken te griffen, zodat deze er vrij haveloos

gingen uitzien. Deze vernielzucht ging de dominee te ver en op een

keer kwam hij ons daar over onderhouden met de dreiging dat er misschien

geen cadeautjes uitgereikt zouden worden aan degenen die zich

aan bet vergrijp schuldig hadden gemaakt. De boosdoeners moesten

zich ter linkerzijde van de dominee opstellen, de onschuldigen ter rechterzijde

van de predikant. Mijn oudste broer die een sterk eerlijkheidsbesef

had, stapte moedig de bank uit en ging aan dominees linkerzijde

staan en zijn boezemvriend volgde zijn voorbeeld, maar stelde zich ter

rechterzijde van de dominee op. Gelukkig kwam toen bet verlossende

woord dat door de bekentenis van mijn broer de voorgenomen straf

geen doorgang zou hebben.

Een andere maal zou ik met hulp van een jongen die nu nog als een

waardig lid van de gemeente door bet leven gaat een orgelconcert geven.

Hij zou trappen en ik zou de toetsen bewerken. Helaas trapte de

jongen te hard en knapten de orgelbanden, waardoor er geen enkel geluid

meer uit kwam. Voor dit vergrijp werden wij heiden veroordeeld

tot een kwartje boete en schoorvoetend hebben wij bet geld aan de pastorie

afgegeven.

In deze tijd kan men zich nog nauwelijks voorstellen dat kinderen

zo onder druk gezet werden, maar wij wisten niet beter en . ooze ouders

stonden volledig achter bet gezag. Toch bewaar ik vele goede herinneringen

aan de zondagsschool en aan de dames die op hun wijze met

toewijding aan de jeugd van toen de bijbelse verhalen hebben verteld.

Nog altijd is in mijn bezit bet bijbellje dat werd uitgereikt op 26 december

1927 aan Johanna Maria Dina Zijtveld bij bet verlaten van de zondagsschool,

ondertekend door: L.J. Vellenga, G. van Reenen, J.G. Grootendorst, E. van

Haselen, J. Aalberts en J. v.d. Waal

P.S. Bij de viering van bet honderdjarig bestaan van de zondagsschool/kindemevendienst

wens ik de Ieiding van harte Gods zegen toe bij hun

werk om kinderen in aanraking te brengen met bet evangelie. Ook al veranderen

methodes, de opdracht blijft hetzelfde van Hem die gezegd heeft: "Laat de

kinderen tot Mij komen en verhindert ze niet, want voor hen is bet Koninkrijk

der Hemelen".

10

J.M.D. Scholte- Zijtveld


(})

p 26 december 1923 vierde de zondagsschool haar zilveren

jubileum, zoals blijkt uit onderstaande notulen:

.-v / -· . , .. ?- /) P ,> . ,,

l

c;,;v ...tc.. . ~ 'Y"" J -~- ~·-""--"- ""'~"' ~,d--f.J~; . ..;-, ,;.. c_ "'""""•·c .. ot.~• · '«-~~

· • · '' · L / · · .,;J

l,('

r.):. .-

_-b.._~.....-.-,......,. ~ ~ ... ~ /~1.- ,C/ ~ ..;;;.._~ --,.r;:..)C... ,J.... ...-....;s..-J. r~ fo 2-G. t...j.---l-~._

L l ;.....,.

...... --..- ~ .,.......... ........ :?:..~~ 2 --. -"-.::.~ _ ,L,_.,.....;:.._ ~'-~ ....z.~.... :-£:~;.:;. .-t_,:..~ ~ ... ~ . ~

I ~ L .4 . /.) . . ;; . / . .'> / '

[;.).~._ ..:2.. 'J.' -~ ·· " · "'C./ -.:. .. .-.f-< i. _, ._..,2 ~ · -~ -

-/._..:__. .; Jf~ - :1 ;_?·J.· 1 •.....l-- ... .;:•~ • ~~ d-.,.::.o.~.e._ ~4:.! -~ .,.. ..,..,_ .::u:.L .~ ........t.-- -:;- ...- ..L.._

(/ . ..,.. I? .fl ' , . ; , /.v , · ._!'

1~ ...-.......- £.-. -va -~ ..Q... .,.n:-... .....-~~-""~ 6_Q ~,._"'e?J ,/ o /JLJ .

. /)· ,.


Dames die zich bezig hielden met bet zondagsschoolwerk in de jaren '20:

v.l.n.r.: Laura Vellenga, Gijsje Manten, Johanna Grootendorst, Hendrika

Manten, Geertruida van Reenen en Marie Veldhuizen.

11


W

at ons ontroerde bij bet verzamelen van de gegevens voor

dit boekje was dat, dwars door veranderingen been, de zondagsschool

steeds tot doel heeft gehad om de kinderen bij

Jezus te brengen. Dit mag ons tot troost zijn. In onze huidige

tijd kennen wij de dikke beleidsplannen met daarin geformuleerde

werkwijzen; in vroegere jaren had men een 'Reglement'.

REGLEMENT

VAN DB ZONDAGSSCHOOL DER

HERV. GF.MEENTE TF. NIEUW-LOOSDRECHT.

ArL 5.

De lessen worden gehouden in verschillende deelen

van dt: Kerk, des Zondags na de Kerk, en indien er geen

dienst is om half elf gedurende een uur.

Art. 6.

Klnderen moeten den leeftlld van 6 Jaar bt:reikt hebben

om op de ZondaRsschool re komen; de me is j~s

Q10gen

tot 13 jaar, de jongens tot 12 jaar de Zondagsschool be~

zoeken. In bijzondere gevatlen kan her bestuur een uitzon·

dering maken.

i

Art. 7.

Den rweeden Zondag in Januari en den eersren ZondaK

in Juli worden nieuwe leerlingen toegelaten.

De kinderen worden verdeeld naar leeftijd.

Arr. 8.

De Zondagsschool heeft een spaarbank.boekje (No. 68M

Spaarbank Loosdrechr) waarover her bestuur bii meerderheid

van stt:mmen beschikr.

Arl. 9.

Ooel der Zondagsschool.

De kinderen nader wr Christus re brengen.

Arr. 1.

Dir doe! trachten we re bereiken door :

1. Her behandelen van de Bijbelsche Geschiedenis.

2. Door her leeren van psalmen en gezangen

J . Door her zingen van geestelijke liederen.

Ar1. 2.

Her bestuur bestaat uir zes dames, waarvan degene dk

her !angst aan de Zondagsschool verbonden is, de le idin~

heefr.

In vacaruren wordt door het bestuur voorzien bij meerderheid

van stemmen.

Arr. 3.

De Predikant van de Ned. Herv. Kerk wordt verzocht

eere- voorzitter te zijn.

Er zijn 3 klassen.

Arr. 4.

Voor elk.e klasse zijn 2 dames, die om de week de

Ieiding hebben.

Wannc:er een leidsrer de ZondaKsschool verlaat, On!·

vankt zii t:t:n aandenktn uit de ka ~:. tt:r waardt van :t.aovdt:

makn et:n l{uldtn W.s Lii jaren .aan dt Zo nda~sschoo l

verbonden IS geweest.

An. to.

Elk jaar heeh de Zondagsschool een Kdrstfeestvlerlnr.

Het besruur be'\list or dit gebeurt met ee ~ kerstboom in

de Kerk or op een andere wijze.

Aile kinderen ontvangen dan een cadeautje, de arme

kinderen kleeren, en zij, die de Zondagsschool veriaten,

een bijbeltje.

Herzien den 3d en April 1928.

L. J. VELLENGA.

G. VAN REENEN.

J. G. GROOTENDORST.

E. VAN HASELEN.

J. A. AALBERTS.

J. VAN OER WAAL.

12


li ~J~

li ~J)~

Het jaar 1956 is een jaar, dat ons allemaal doet denken aan de inval van de

Russen in Hongarije. De Nederlandse Zondagsschool Vereniging, de N.Z.V.,

stuurde haar zondagsscholen een aparte liturgie voor de zondag van 11 november

1956. Hieronder volgen enkele fragmenten.

'k Sla d' ogen naar 't gebergte heen,

vanwaar ik dag en nacht

des H oogsten bijstand wacht

Liturgie voor de zondagsscllooldienst op zondag 11 november 1956.

Op het ogenbllk wordt, voor11.l In Hongarlje, vtel verdrlet geleden.

Vel~ klnderen zljn ~;ewund, vele vaders gedOOd, anderen moeten vluchten voor cen boze

vljaud.

Uaurom Is er w:root verdrlet. Oattrom ~ljn er ook velc klnderen In grote angst.

Wat kuunen ze IIOG; doen? Vt~.nwnar Jo~al hun hulp komen?

Denken aan de Heer, die hen nlet vea·Jao.t.

Zegg:en; MUn hulp Is van de Here.

Dlt Is een ~,:ebed dat we sameu rnl!!e ~:;nan b idden en waarmee we onze dlenst beglnnen.

Gebea ""'" do kt"""'" '" llou 90

,(j,

~ ~ ..,~ar de b~rgen

v,d., '" ;,, "'"'"· " zu., ""''" t'"""•n, "'' nu """ ,

tJ hon "'" ''''"'•n. "''" tJ oon Vnd., V·d"' "'""""'

go>>O"''" en n•"' een '"""d 1and g


eerste zondagsscbooldag was in mei 1936. De eerst zondag

dat de wollen lange kousen uit mocbten viel ik beide

Mlijn

knieen stuk. Als troost voor mijn verdriet mocbt ik toen van

moeder met mijn buurmeisje Rika Bos mee naar de zondagsscbool.

Dit is voor mij een bele fijne tijd geworden. De boofdleidster

was juffrouw M. de Graaf, voor wie we veel ontzag badden. Verder

waren er toen nog juffrouw Van der Vliet, nu mevrouw Van Eeden -

Petersman, A. Aalberts, later mevrouw Zijtveld, I. Sijberden en A.

Hennipman.

In 1944 met bet

kerstfeest was mijn

tijd om en kreeg ik

als afscbeid een

bijbeltje. In 1949

ben ik weer terug

gegaan, maar nu

bij de Ieiding.

Clazien Loenen

was toen ooze

boofdleidster. In

de pastorie bij ds.

Roth badden we

steeds ooze voorbereidingen.

Om

beurten vertelden

we daar bet verbaal

wat aan de

beurt was en

zongen wij bij bet

orgel bet versje

wat geleerd moest

worden. Het was

een goede tijd. De

kerstfeestvieringen

waren toen op de tweede kerstdag. Ooze verloofdes waren bier niet

14


1

J

~

l

best over te spreken want we waren de hele dag in de kerk. Zij hielpen

wei, dus was bet best gezellig boor! We begonnen 's morgens met bet

versieren van de boom. Die stond dan ongeveer waar nu de familie

Van Yperen zit. Aile kaarsen die er in gingen moesten eerst in de spiritus

gedoopt worden en we moesten opletten dat de pit goed recht

stood. De koster stak de kaarsen aan met een kaars op een lange stok.

Als alles in de kerk klaar was, de koekjes en de mandarijnen onder

de kerstboom en de stoelen weer allemaal op hun plaats, gingen we

even naar huis om ons te verkleden. Om half vier kwamen we weer

want dan begon de viering in bet koor van de kerk. De tafels waren

daar gedekt met wit papier en er werd getrakteerd op chocolademelk,

kransjes en een krentenbol. Er werd dan een vrij verhaal verteld en

aile versjes werden nog eens flink herhaald. Om half zeven begon de

dienst in de kerk, een hele belevenis en spannend of er niets gebeurde

met de kaarsen. De koster hield de wacht met een lange stok met een

spons erop en naast zich een emmer water. Na afloop werd alles weer

opgeruimd en bet werd dan zeker tien uur voor we weer thuis waren.

Het zondagsschoolwerk

heb ik gedaan tot

april 1957. Bij mijn

afscheid kreeg ik van de

kinderen en kaasschaaf

die ik nog altijd gebruik.

Van de collega's een

bord, gebakken bij pottenbakker

Polman met afgebeeld

een open bijbel

met de tekst Marcus

10:14 en achterop hun

namen.

Van harte hoop ik dat

dit zondagsschoolwerk

nog lang mag doorgaan

en dat bet voor de kinderen en voor de Ieiding een goede tijd mag zijn

zoals bet ook voor mij is geweest.

J.A. Veldhuizen- Wendt

15


Aantekeningen in het bijbeltje van Gert Mulder

.. td~ em~ ~'\

l.~e..-v.

'l..~ "YY\.~~ ...

~~~~~


7r

ijdens

de restauratie van de kerk in de jaren 1962 en 1963

heeft de zondagsschool een tijdelijke behuizing gehad. Op de

kerstliturgie van 1961 vonden we de volgende opmerking:

We willc n iu HHi 2 wee r g r · nn ~~ bcg-innc n op ?;OIHi n.g· 2 1 jn nua ri.

\Vc w e t.e n op dil og!'nhlilt nog uie t waar, nuurr d a t. w o rdt. tl ~ n nng w e i

bc h.cnd gem n.o.ltl.

K i nder cn, die in 1!lG2 ?;CR jaar w orden ?;ijn v9 n hnrt c welkom.

----- -------- ·--·--· --------------------

Later werd van de kerkenraad bet bericht ontvangen dat bet schoolbestuur

van de Terpstra- en Rehobothschool bet goed vond, dat de zondagsschool

enkele lokalen in gebruik kreeg, zolang de restauratie van

de kerk duurde en de kerkdiensten in bet wijkgebouw werden gehouden.

In 1963 werd bet kerstfeest weer in de kerk gevierd met aileen de

ouders van de zondagsschool kinderen i.v.m. de beschikbare ruimte.

Herinnering aan de zondagsschool rond 1965

Rond 1965 werd ik gevraagd om als Ieiding te komen bij de zondagsschool.

Ik herinner me dat een grote groep kinderen in de grote zaal

van bet wijkgebouw onder kerktijd bij elkaar kwam. De hoofdleidsters

waren in die tijd mevrouw Van Yperen, mevrouw Storm en mevrouw

Mik. Om de beurt leidden zij de zondagsschooldienst. Tijdens de vertelling

werd de grote groep gesplitst in drie of vier kleinere groepen

die ieder in een hoek van de zaal plaatsnamen.

Wij, aankomende leidsters, mochten vertellen in zo'n kleinere

groep. De voorbereiding van de vertelling had in de week ervoor

plaats gevonden bij ~~n van de dames thuis.

Voor de kinderen van de dijk is er heel veel jaren zondagsschool

gegeven in de consistorie van de kerk; na de kerkdienst natuurlijk.

Ik herinner me dat er ook in die jaren veel zorg was om verantwoord

zondagsschool te geven en de kinderen vertrouwd te maken met

de rijkdom van bet evangelie.

Bij bet terugvragen van een verhaal: "God sloot een verbond met

Abram en veranderde zijn naam". "Hoe heette Abram toen?"

"A-bra-ham". "En Sara, veranderde zij haar naam?" "Ja, in Sa-ha-ra".

Margriet Aalberts

17


K

inderen geven vaak de mooiste antwoorden waar je als ouderen

stil van kunt worden. Het mooie van een kind is dat het

ontvankelijk is en zich gemakkelijk aan God toevertrouwt.

Een van de leidsters vroeg aan de kinderen: "vinden jullie bet

ook wei eens fijn in de kerk?" Waarop een jongen antwoordde: "ja,

want dan ben je dicht bij God!"

Dominee Molenaar vertelde de kinderen eens bij bet doopvont, dat

bij de doop God jouw naam in Zijn handpalm schrijft en daardoor laat

zien, dat je bij Hem en Zijn gemeente hoort, waarop een kind met een

stralend gezicht zei: "dan boor ik er ook bij!"

Mej. K. Loenen was jarenlang leidster bij de zondagsschool en trouwde later

met dominee Roth. Van haar afscheid in juni 1968 is bet volgende bekend.

Herinnering aan bet afscheid van juffrouw Loenen

Toen wij vernamen dat juffrouw Loenen haar zondagsschoolwerk

wilde beeindigen, vonden we, dat ze als blijk van waardering wei eens

in bet zonnetje gezet mocht worden. Zij had al jaren de algehele Ieiding

en deed dit op een zeer nauwgezette, plichtsgetrouwe en de haar

kenmerkende bescheiden wijze.

De avond werd gehouden bij de familie Van Yperen, zij hadden de

grootste kamer. Aile medewerkers waren present, zelfs een paar dames

uit de beginperiode.

Door middel van een ABC en pantomimespel, waarin ik juffrouw

Loenen mocht uitbeelden, werd uiting gegeven aan haar zeer drukke

werkzaamheden. Bij de letter Z aangekomen was er gelukkig toch nog

een uurtje over om heerlijk in de zoo te zitten.

Caty Dorland - Bouwman

De indeling van de avond was als volgt:

a. bet serveren van thee en koffie

b. een ABC geschreven door mevrouw Starn, enkele fragmenten zijn

hieronder afgedrukt

c. kopje thee of koffie

d. frisdrank (o.a. wijn, cola, 7-up)

e. een sketch, pantomime.

Enkele dames zorgden voor iets bij de koffie en thee en voor de nodige

hartige hapjes (Gegevens uit de notulen van 17 mei 1968).

18


Hieronder volgen enkele fragmenten uit bet ABC, dat mevrouw Starn

ons stuurde:

"

B dat is 'de Bongerd', de naam klinkt idylliscb

maar als je er naar binnen gaat, is bet er ronduit vies.

C dat is de cursus 'vertellen', je was moe,

gelukkig omstreeks tienen ging men weer 'buisje' toe.

H dat is voor Hilversum, de winkel Harkema,

die leverde de boeken, boeveel ga dat eens na.

J dat is voor 't Jaarboekje, een wedstrijd met de klas,

die zette ons aan 't rekenen, wie of de beste was.

N dat is de N.Z.V., baar doel is ideeel,

maar als men eens om korting vroeg, bleek zij ook commercieel.

0 dat is de oliestook, die brandde niet zo gauw,

vertikte hij het helemaal, dan zat je in de kou.

Pis voor Palmpasen, de zieken kregen fruit,

met nog een tekening erbij, die zochten we eerst uit.

S dat is voor stilte, dat was bij haar o.k.,

maar met wat drukke kinderen, viel 't heus niet altijd mee.

V dat is vertellen, een favoriet jij koos,

we leefden ecbt met Brinkie mee, luisterden ademloos.

W dat is het werk, nu je weggaat zien we pas,

wat daar wei voor kwam kijken, hoeveel het eigenlijk was.

JJ dat is voor ijver, daarvan gaf jij steeds blijk,

't was letterlijk 'pro deo', en maakt je toch ook rijk.

19


Wist U dat ....

- er in 1962 ook drukke kinderen in de groepen waren en dat de

beste oplossing leek, deze kinderen naar huis te sturen;

- er in het wijkgebouw een middaggroep is geweest;

- de houten ezel, de standaard waarop het flanelbord stond, zoek is

geraakt na de 'watersnood' in de kelder van het wijkgebouw;

- er navraag werd gedaan of een verzekering de schade zou dekken;

- wij niet weten of de verzekering heeft uitbetaald, maar dat er wei

werd ge"informeerd naar prijzen voor nieuwe ezels;

er in vroegere jaren op maandagmorgen een kaart in de bus kwam,

als je de zondag ervoor niet op de zondagsschool was geweest;

- er dan op deze kaart een lege stoel stond en daarbij geschreven

was, dat je de volgende zondag weer verwacht werd op de lege

stoel;

- de zondagsschool de laatste jaren wei een of meerdere bomen

gratis kreeg aangeboden van particulieren om als kerstboom te

gebruiken;

- er vervolgens een delegatie van de Ieiding door het dorp fietste om

te beoordelen of de bomen geschikt waren;

- de koster hier wanhopig van werd, omdat de stam wei eens te dik

was, de boom te zwaar of te groot; hij moest de boom op lengte

maken en in een standaard plaatsen;

- de zondagsschool met deze bomen is gestopt en nu gewoon weer

een kerstboom koopt;

- nu de lengte wordt bepaald door de hoogte van de trap plus lengte

koster, plus lengte bezem;

- er jarenlang iedere zondag voor elke groep bloemen of een plantje

beschikbaar werd gesteld door de firma Blauw;

- dit in de dienst op de tafel kwam te staan en er aan de kinderen

werd gevraagd of ze mensen kenden, die een bloemetje 'verdienden',

door ziekte, of een blijde of bijzondere gebeurtenis. Iedereen

wilde de bloemen wei mee, daarom werd menig familielid vaak

'zieker' dan hij of zij was;

- eens een jongen de bloemen vroeg, omdat hij een broertje gekregen

had. Na de dienst stond zijn moeder hem gewoon op te wachten.

Ze wist van niets. Niet lang daarna kreeg hij een zusje;

20


lo

- bij de paasmaaltijd de tafels altijd gedekt zijn met papieren tafelkleden;

- niets leuker is dan te scheuren aan de rand;

- sinds de regel 'wie scheurt, helpt afwassen' bestaat, de tafelkleden

heel blijven;

- een boterham met een centimeter dikke laag 'ongezond' wei h~~l

lekker is;

- als je bet met elkaar zo gezellig hebt, je zo ontzettend veel kunt

eten;

- twee kinderen eens met elkaar afspraken om heiden evenveel te

eten, met als gevolg dat de ~n voldaan naar huis ging en de ander

misselijk werd;

- dit in 1984 op bet boodschappenlijstje voor de paasmaaltijd stond:

12 wit en 3 bruin, 10 x 250 gram halvarine, 50 plakjes kaas, 50

plakjes boterhamworst, 50 eieren, 4 potten chocoladepasta, 4 potten

pindakaas, 4 pakken gekleurde hagelslag, 4 potten jam, 12

flessen chocolademelk, 50 krentenbollen, 50 bananen, paasservetten

en tafelkleden;

- er in 1979 al een vraag kwam naar een eventueel 'koud buffet',

i.v.m. bet 100-jarig bestaan van de zondagsschool. Niemand wist

toen hoe lang de zondagsschool eigenlijk bestond. Er zou navraag

gedaan worden;

- de beer Brunekreef vervolgens naar bet Rijksarchief ging, maar

geen datum van oprichting vond, daar er vroeger van kerkenraadsvergaderingen

weinig notulen werden bijgehouden;

- er hierna een stukje in De Kerkldok werd geplaatst (".... misschien

zijn er nog stukken of gegevens onder de bevolking?");

- mejuffrouw Van Haselen er meer van wist. De oprichting was in

1898. Nog even wachten met bet koud buffet dus;

- Gert Mulder enige tijd geleden bij bet lezen van oude kerkenraadsnotulen

van december 1898 de eerste gegevens van de oprichting

van de zondagsschool ontdekte;

- de meeste gegevens van deze rubriek uit de notulenboeken van de

zondagsschool komen.

21


Foto's van paasfeest 1986.

~ :~,~ ., ..

~ I • ,1


( ./


li ~7~ li ~~~

Zondagsscbool 1980 - 1988

"

Nog maar tien jaar ben ik van zondagsscbool af en tocb al zoveel

vergeten. Hoe was bet, wat deden we ook al weer en wat

vond ik ervan?

Wat ik nog weet is dat ik bet altijd weer leuk vond om er

naartoe te gaan. De oudere mensen gingen naar de kerk en wij, als

kinderen onder elkaar, mocbten naar de zondagsscbool.

De doorsnee-zondagsscbool-bijeenkomst bestond steeds uit dezelfde

onderdelen: zingen, bidden en danken, een bijbelverbaal, een werkje

maken met betrekking tot bet bijbelverbaal en gezellig kletsen.

De dingen die ik toen bijzonder vond, zijn beter blijven bangen.

Zoals bijvoorbeeld de verjaardagsplaat. Wanneer je jarig was geweest,

mocbt je de eerstvolgende zondagsscbool een plaat, met daarop een

atbeelding van een bijbelverbaal uitkiezen. Op de acbterkant werden

felicitaties gescbreven.

Een spannende tijd waren de weken voor kerst en pasen. Er stond

van alles te gebeuren. Wat mij bezig bield was, of ik wei een gedicbtje

op mocbt zeggen in de kerk of dat bet aan mijn neus voorbij zou gaan

en of ik mee naar de Emtinckhof mocbt om plantjes uit te delen bij bejaarden.

Het liefst wilde ik allebei. Wanneer ik een gedicbtje op zou

zeggen zou ik allemaal complimenten krijgen van de Ieiding, van mijn

ouders en van nog wei meer mensen uit de kerk. Bij bet rondbrengen

van de plantjes zou ik mensen blij maken. En wat stiekem nog zwaarder

woog, was boeveel snoepjes we dit jaar zouden krijgen van de

bejaarden.

Met Pasen bielden we ook altijd een gezamenlijke maaltijd. Leuk

was bet wanneer iemand even van tafel af moest. Snel werd er dan iets

met bet brood of bet drinken van diegene uitgebaald, zoals bijvoorbeeld

zout over de boterbam strooien. De meeste lol badden we wanneer

we dit bij iemand van de Ieiding konden doen.

Elke zondagsscbool stonden er bloemen op tafel. Een van de kinderen

mocbt na afloop de bloemen meenemen om ze aan iemand te geven.

Allemaal wisten we wei iemand om ze aan te geven. Opa, oma,

23


ouders, broertjes, tantes en ga zo maar door. Volgens mij vond ik

regelmatig dat mijn oma de bloemen verdiende. Zij kon niet goed

lopen en daarom in mijn ogen een ziek iemand, die dus de bloemen

moest krijgen. Gelukkig hield de Ieiding een lijstje bij van wie de

bloemen mee kreeg, zodat iedereen ongeveer evenveel aan de beurt

kwam.

Eens in de zoveel tijd kwamen we met aile groepen bij elkaar in

het wijkgebouw om gezellig spelletjes te doen. Hier kon ik me aitijd

erg op verheugen. Lekker gezellig om op die manier eens met elkaar

bezig te zijn.

Ja, ja, al met ai een goede tijd, waarbij naast al deze leuke dingen

ons van ailes werd verteld en geleerd over het geloof in God, want

daarvoor gingen we tenslotte naar de zondagsschool.

Jolanda Bolink - Niesing

li

n de jaren '70 en '80 zien we, dat er landelijk steeds meer vraag

komt naar gezinsdiensten en kindernevendiensten. Vanouds beweegt

de zondagsschool zich aan de rand van de gemeente.

Steeds meer verandert dit karakter van de zondagsschool als

evangelisatie voor buitenkerkelijke kinderen en komt de vraag naar een

plek voor kinderen binnen de erediensten.

Ook aan Loosdrecht gaan deze verschuivingen niet voorbij en in de

notulen van bet jaar 1981 komt voor bet eerst de naam kindernevendienst

ter sprake. Er komen in de daarop volgende jaren zes gezinsdiensten

per jaar. Tijdens de preek gaan de jongste kinderen voor hun

eigen vertelling naar de Oude Pastorie en is er opvang voor die kindereo,

waarvan de ouders niet mee naar de kerk gaan. Enkele jaren

hierna is er ~~n keer in de zes weken een gezinsdienst.

In de jaren '90 komen steeds meer ouders met de vraag om aitijd

gezinsdienst-kindernevendienst te hebben. Er blijven ook voorstanders

voor aile keren zondagsschool.

Na overleg wordt in 1995 besloten om zondagsschool te houden ais

er geen gezinsdienst is, met de mogelijkheid om de kinderen eerst mee

te nemen naar de kerk ais de ouders dat willen. Deze kinderen worden

dan voor de preek bij de andere kinderen in de Oude Pastorie gebracht

en komen na de preek terug. Deze situatie is voor velen toch niet

24


lo

ideaal, mede door de onrust van de binnenkomende kinderen in de

zondagsschoolgroepen.

Er wordt weer overlegd, ook vanuit de gegeven beleidsvoornemens

van het beleidsplan van 1994. Zo komt er in 1997 het besluit om elke

eerste zondag van de maand gezinsdienst te hebben, waarbij alle kinderen

met hun ouders naar de kerk gaan. Tijdens de preek gaan de jongste

kinderen naar de nevendienst. De overige zondagen gaan de kinderen

mee naar de kerk, maar voor het gebed gaan alle kinderen tot 12

jaar naar de Oude Pastorie en komen na het lied na de preek terug. In

de Oude Pastorie is er opvang voor die kinderen, waarvan de ouders

niet naar de kerk gaan. De naam zondagsschool blijft gehandhaafd. De

kinderen houden hun eigen kerst- en paasfeest. Zo functioneert de

zondagsschool tot op dit moment.

Er wordt gezocht naar vormen om de kinderen in de kerkdienst

ook een stukje herkenning te geven door het zingen van hun eigen

liederen, een lezing uit een eigentijdse bijbelvertaling, het aansteken

van kaarsen..... De laatste jaren wordt er, naast het materiaal van de

Nederlandse Zondagsschool Vereniging ook gebruik gemaakt van de

methode 'Vertel-het-maar'.

We mogen bedenken dat, hoe belangrijk methodes ook zijn, het altijd

het werk van God is, als kinderen, als mensen tot de blijde ontdekking

komen, te mogen staan in het licht van Jezus Christus.

Naast de dank, dat dit werk aan kinderen al zo lang plaats mocht

vinden, willen we bidden dat in de toekomst dit werk mag doorgaan.

Dat er naast de ouders altijd mensen zullen zijn, die met liefde en

geduld aan de kinderen de blijde boodschap van het evangelie willen

doorgeven.

Dat kinderen binnen de gemeente een plaats mogen hebben.

"Laat de kinderen tot Mij komen ".

Mattheiis 19: 14a

25


26


De huidige Ieiding van de zondagsschool. V.l.n.r.: Voorste rij: Willeke

Aalberts en Tanja Aalberts; daarachter: Els Beeftink, Annemarieke Bruinsma,

Janneke Floor, Janny Loenen en Gery Meijers. Achterste rij: Petra Kamstra,

Herma de Jong, Hanneke Blauw en Karen Steernberg .

..

Op de foto links staan bijna aile kinderen die nu op de zondagsschool zijn,

met hun Ieiding. Op de eerste rij: Leonie Pos, lvo Schram, Jos de Jong,

Esther Hoekman, Kirsten Steernberg, Marloes van de Koppel, Nicolien van

der Wilt, Monique Hennipman, Mirna van de Graaf en Taco Bruinsma.

Op de tweede rij: Klarinda Eichhorn, Sander Zuyderduyn, Tanje Aalberts,

Wouter Schouten van der Velden, Janny Loenen, Belinda van Vulpen,

Jorien Kingma, Henk van de Meent en Janneke Floor.

Op de derde rij: Matjolien Zuyderduyn, Gery Meijers, Mark Beeftink,

Bram Molenaar, Jasper Baas, Jurrien Kingma, Karen Steernberg, Mark van

der Stouw, Robbert Pos, Stefan Veraar, Leendert Zuyderduyn, Hanneke

Blauw, Michael van de Koppel, Martijn Schram, Petra Kamstra en Alderick

Oostboek.

Op de vierde rij: Annemarieke Bruinsma, Els Beeftink, Lisanne van der

Stouw, Thomas Schram, Jeroen Steernberg, Joeri Hennipman, Jan Hoekman,

Bram Schouten van der Velden, Jelmer Baas, Daphne van de Graaf, Jouke

Hennipman, Danielle Oosthoek, Rik Loenen, Laurens Lugtenaar, Vincent

Lugtenaar, Willeke Aalberts en Herma de Jong.

27


"E n z·· IJD t rouw .....'"

.

Wat kun je als slotwoord voor dit boekje over bet honderdjarig bestaan

van onze zondagsschool beter onder de aandacht brengen, dan bet

slotwoord van Psalm 100: "En Zijn trouw is tot in verre

geslachten ..... ! "

Als Psalm 100 de ganse aarde oproept om de Here te juichen, Hem

met vreugde te dienen en in zijn heiligdom met gejubel voor zijn aangezicht

te komen, dan kunnen wij daar toch niet anders dan mee instemmen?

De hele wereld moet toch de God van Israel juichen vanwege zijn

verbondstrouw? Vanwege zijn verlossing van een verloren wereld in

schuld door J ezus Christus? En net als Israel mogen wij als kerk weten

van deze God. Daarom mogen wij Hem met vreugde dienen en elke

zondag in zijn heiligdom met gejubel voor zijn aangezicht komen.

Dat de Here goed, dat zijn goedertierenheid tot in eeuwigheid en

zijn trouw tot in verre geslachten is, dat hebben wij in onze gemeente

toch ook mogen ervaren aan het honderdjarig bestaan van de zondagsschool?

- Door Gods trouw kon bet gebeuren dat bet evangelie aan de kinderen

mocht worden doorverteld.

- Door Gods trouw heeft generatie na generatie de blijde boodschap

gehoord en geloofd.

- Door Gods trouw mag er ook in 1998 nog een bloeiende

zondagsschool zijn.

- Door Gods trouw mogen we ook met vertrouwen de toekomst tegemoet

gaan.

God laat niet varen bet werk van zijn handen, niet met de wereld, niet

met Israel en de kerk, niet met ons.

Daarom: hoe kunnen we dit boekje beter afsluiten dan met het slot van

Psalm 100.

"U was van geslacht tot geslacht goed en trouw over ons, Here!

Omdat U zo bent, daarom Ioven wij U en prijzen uw Naam!"

H.O. Molenaar

28


~

Uit groep 2 en 3:

J~ ~ ~ ~-~ ,;V>J ~ (,b.,

~

More magazines by this user
Similar magazines