Toekomst van betalen

mingcster

1TTs45s

Toekomst

van betalen

Special

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

1


INHOUD

Voorwoord pag. 3

1 Flexibel en data-driven inspelen op nieuwe betaalmogelijkheden pag. 4

2 Een PayPal voor bitcoin, alleen dan sneller en goedkoper pag. 10

3 Mobile peer-to-peer payments pag. 14

4 De staat van mobiel betalen in Nederland in 2016 pag. 19

5 Betalen in 2020: selfies, vingerafdrukken of stemherkenning? pag. 25

6 De betaalsector ontwricht door technologie: 6 trends in betalen pag. 29

7 Robots betalen de rekening pag. 34

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

2


VOORWOORD

Veel marketeers zijn conversiegedreven. Zij bestuderen

hoe mensen de contacten met hun

merk ervaren, welke touchpoints er zijn en waar

mensen afhaken in het proces - om vervolgens op die

punten in te grijpen en te optimaliseren.

Een van de belangrijkste touchpoints in de relatie

tussen en klant en een merk of organisatie betreft de

betaling van een product of dienst. Sterker nog: het is

veelal het punt waarop de klantrelatie vorm krijgt - tot

dat moment betreft het immers slechts een potentiële

klant.

Daarom is het interessant in de gaten te houden welke

ontwikkelingen ons te wachten staan op het vlak van

betalen. Kunnen we de conversie ook sturen door de

introductie van nieuwe betaalmethoden? Kunnen we

een betaling mogelijk maken binnen een gesprek met

een klant, zoals in WhatsApp of Facebook Messenger?

Welke uitdagingen komen daarbij kijken en welke

partijen spelen in dat proces een rol? Spelen banken

straks nog een rol als we onderling makkelijk geld

overmaken? Of als we betalingen gaan verrichten via

de blockchain? En wat als apparaten straks zelfstandig

transacties gaan uitvoeren?

Dat zijn de onderwerpen die in deze Special aan de

orde komen. Lees en bereid je voor op die toekomst.

Want wie dat niet doet, betaalt in de toekomst de

rekening.

Redactie Marketingfacts, april 2016

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

3


1

‘Flexibel en data-driven

inspelen op nieuwe

betaalmogelijkheden’

Robert Kraal (Adyen)

“Bestaande betaalmethoden ontwikkelen zich continu

en er komen steeds meer spelers bij die met nieuwe

methoden op hun manier het betalen makkelijker,

goedkoper en veiliger proberen te maken.” Adyen

speelt hier met haar platform en achterliggende

infrastructuur zo flexibel en snel mogelijk op in, maar

wel op basis van gedegen analyses. Een paar weken

geleden interviewde ik Robert Kraal, binnen het

managementteam van Adyen wereldwijd verantwoordelijk

voor operations, partnerships en banking relations,

over het geheim van de stille (betalings)kracht

achter organisaties als Uber, Netflix, Airbnb, booking.

com, SoundCloud, KLM, Spotify en Facebook. We

gingen in gesprek over Adyen’s exponentiële groei,

haar partnerships met ’s werelds grootste digitale

spelers en natuurlijk betalen in de toekomst.

Margot

Schreuders

VODW Digital

Margot werkt als digital strategist

bij VODW Digital.

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen’ Credits afbeelding: Adyen https://www.youtube.com/watch?v=5eg3_ylL_js, licentie: CC BY-NC-ND

4


“Onze klanten profiteren van de schaalbaarheid van

ons platform, maar we nemen ook een deel van hun

risk management en operational efficiency over. Ze

hoeven dus niet zelf allerlei specialisten aan te nemen

voor het aansluiten van nieuwe, buitenlandse betaalmethodes

of het analyseren van transactiedata.”

In tien jaar van startup naar wereldwijde

provider van betaaldiensten

In deze Marketingfacts Special over ‘Toekomst van

betalen’ mag Adyen natuurlijk niet ontbreken. Het

technologiebedrijf begon in 2006 als Amsterdamse

startup en groeide in tien jaar tijd uit tot een wereldwijde

speler op het gebied van betaaldiensten, met

kantoren in Noord- en Zuid-Amerika, Europa, Azië en

Australië. Ook Forbes sprak eind januari dit jaar vol lof

over Adyen als ‘een van de snelst groeiende bedrijven

in de e-commercebranche’. En terecht, want met

hun end-to-end betalingsinfrastructuur neemt Adyen

op wereldwijd niveau een unieke positie in. Adyen

bouwde als eerste een betalingsplatform dat wereldwijd

250 betaalmethoden ondersteunt. Hierdoor kunnen

onder andere cross-border e-commerce-spelers

betalingen uit verschillende landen snel en efficiënt

verwerken. Dat geeft bedrijven dus de mogelijkheid

makkelijk nieuwe markten te verkennen zonder veel

gedoe met het integreren van nieuwe betaalmethoden

op hun betalingsplatform. Daarnaast kan dit

betalingssysteem zowel e-commerce- als point-ofsale-transacties

verwerken. Bij veel retailers vindt de

verwerking van deze transacties namelijk nog in

aparte systemen plaats.

Voor de cijferfetisjisten: het afgelopen jaar groeide

Adyen 100 procent in transactievolume en zelfs meer

dan 100 procent omzetgroei. Ze verwerkte 50 miljard

dollar aan transacties in 2015 en draaide een omzet

van 350 miljoen dollar. Ook voegde het klanten toe als

easyJet, Survey Monkey, EventBrite en Dropbox, betaalmethoden

als Android Pay, Samsung Pay en Apple

Pay en opende het twee nieuwe kantoren, in Sydney

en Shanghai. Adyen is winstgevend sinds 2011.

Robert Kraal

Uber-taxiritjes betalen in meer dan 50 landen

“Als je als retailer je producten of diensten in andere

landen wilt gaan verkopen en daarmee dus wereldwijd

transacties gaat doen, komt daar op het gebied

van betalingsverkeer best veel bij kijken. Er wordt

overal anders betaald, dus je moet een connectie

bouwen met betaalproviders om buitenlandse betaalmethoden

op je betalingsplatform aan te sluiten en

zo geld uit allerlei verschillende landen op je bankrekening

te krijgen. Technisch gezien is dat best een

complex en arbeidsintensief werk – en een van de

zaken die wij uit handen nemen”, legt Robert uit.

“Daarnaast is er nog een contractueel aspect: door

alle contracten die je met betaalproviders moet

afsluiten, dreig je al snel het overzicht te verliezen.

Ook dit proces nemen wij voor onze rekening”, aldus

Robert. Een mooi voorbeeld hiervan is de uitbreiding

van het strategisch partnership met taxidienst Uber in

juli vorig jaar. Uber en Adyen werken al sinds 2012 -

het jaar waarin Uber naar Nederland kwam - samen.

Sindsdien breidde Uber uit naar meer dan 50 landen

op zes verschillende continenten. “Adyen helpt Uber

onder andere zich aan te passen aan de regionale

verschillen in wet- en regelgeving over betalingsinfrastructuur

en bij het gebruikmaken van data over haar

hele portfolio”, legt Robert uit.

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

5


‘De bedrijven waar wij

voor werken, hebben vaak

ook een hoge brand value,

dus hebben er geen baat bij

dat Adyen er als merk

tussenstaat’

Drijvende kracht achter lancering Apple

Pay op de Britse markt

Belangrijke paymenttrends volgt Adyen op de voet.

Op basis van wereldwijde paymentdata maakt Adyen

ieder kwartaal een scherpe analyse: de ‘Mobile Payments

Index’. Hieruit bleek bijvoorbeeld afgelopen

jaar dat Britse shoppers wereldwijd vooroplopen in

het verrichten van betalingen via mobile devices.

In Q2 2015 werd maar liefst 44,8 procent van de

online betalingen in het Verenigd Koninkrijk gedaan

via mobile. Dit percentage ligt ver boven het gemiddelde

van 28,6 procent.

Gecombineerd met inzichten zoals het feit dat

40 procent van de smartphones die in de UK verkocht

worden iPhones zijn en dat iOS-gebruikers significant

meer besteden per transactie dan Android-gebruikers,

was de lancering van Apple Pay in de UK een

logische keuze voor Apple.

Bron: Adyen Mobile Payments Index January 2016, English (GBP)

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

6


Bron: Adyen Mobile Payments Index January 2016, English (GBP)

Voor de lancering op de Britse markt werkten Apple

en Adyen intensief samen. Bedrijven als Just Eat,

River Island, takeaway.com, TravelBird en Vueling zijn

dankzij deze samenwerking in staat om Apple Pay als

betaalmethode te ondersteunen.

De stille (betalings)kracht voor ultieme

klantbeleving

“De eindconsument weet vaak niet dat wij ertussen

zitten, die wil gewoon betalen. Bij betalen hebben

consumenten namelijk het verwachtingspatroon dat

het meteen goed gaat, dat het snel gaat, dat het veilig

is, dat er op hun afschrift iets staat wat ze begrijpen

en dat ze geen verborgen kosten betalen. Als je dit

op wereldwijde schaal wilt doen, is het soms best een

uitdaging om die klantbeleving helemaal te laten kloppen.

En als je dan als retailer niet aan de verwachtingen

voldoet, is de kans natuurlijk groot dat diegene

overstapt naar een concurrent waar het betaalproces

wel makkelijk is of geen fouten bevat”, gaat Robert

verder.

“Wat wij graag willen, is dat die beleving perfect is.

Dus geen extra stap naar Adyen, maar echt de beleving

dat je bij de website of winkel zelf betaalt. De

bedrijven waar wij voor werken, hebben vaak ook een

hoge brand value, dus hebben er geen baat bij dat

Adyen er als merk tussenstaat.”

Omnichannel-klantgedrag eindelijk echt

in kaart

Naast grote digitale spelers werkt Adyen ook veel

voor retailers. “Bijenkorf heeft bijvoorbeeld de Bijenkorf

Card met bijbehorende specifieke voordelen.

Wij kunnen zowel de point-of-sale- als de e-commercetransacties

op één platform verwerken, waardoor

we veel completere, klantspecifieke transactiedata

kunnen bieden. Zo krijgt de Bijenkorf meer inzicht in

het omnichannel-koopgedrag van hun klant en kan

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

7


het betere klantprofielen maken. Wij kunnen die data

op ons systeem aan elkaar koppelen en zo kan de

Bijenkorf hun klanten herkennen en daarmee een

uitgebreide analyse van de gehele customer journey

maken”, legt Robert uit.

“Bij de meeste partijen zijn point-of-sale- en e­

commercebetalingen (nog) volledig gescheiden en

vinden deze plaats in aparte systemen. Wij wilden een

systeem dat verschillende omgevingen kan combineren.

Een waartegen de klant ‘praat’, wat wij de

intermediary-laag noemen, met daarnaast een processing-laag,

die direct met de systemen van VISA en

MasterCard praat. Wij hebben dat allemaal in-house

gebouwd. Het is een one-stop-platform, dat als voordeel

heeft dat je de transactiedata niet uit verschillende

platforms hoeft te halen. Omdat het in een platform

gestructureerd is, kun je consumenten heel makkelijk

over verschillende kanalen ‘volgen’ en daar analyse op

doen. Als het over analyse gaat, kijken wij vooral naar

conversie-optimalisatie van het betalingsproces - dus

geen leadconversie - en fraudestatistieken.”

‘Veel marketeers markeren

een klik op de ‘betaalknop’

als de finale conversie.

Maar daarna kan het nog

ontzettend veel misgaan’

Conversieoptimalisatie op het betaalproces

“Als je kijkt naar conversie, zie je dat aan de marketingkant

vaak wordt gekeken tot de ‘betaalknop’. Bijvoorbeeld

of klanten hun gegevens, zoals leveringsadres,

hebben ingevuld, en of ze vervolgens op de

betaalknop drukken en naar het checkout-moment

gaan. Vanaf daar meten wij”, verklaart Robert.

“Veel marketeers markeren een klik op de ‘betaalknop’

als de finale conversie. Maar daarna kan het

nog ontzettend veel ‘misgaan’. Mensen kunnen

bijvoorbeeld afhaken omdat hun gewenste betaalmethode

onverwachte kosten oplevert. Of betalingen

gaan mis, omdat er te weinig saldo op de kaart staat.

Of misschien blijkt een betaling achteraf wel fraude

te zijn. Wij kijken dus naar de hoeveelheid mensen

die vanaf de koopknop uiteindelijk een succesvolle

transactie doen.”

“Je wilt als webwinkel natuurlijk zoveel mogelijk

succesvolle transacties en zo min mogelijk fraude

hebben. Hiervoor doen we ‘dynamische 3D-security’.

We brengen (realtime) fraudeprofielen in kaart en berekenen

het risicoprofiel. Zo kunnen we mensen met

een laag risicoprofiel de extra securitystap over laten

slaan, maar mensen met een hoog risicoprofiel deze

wel aanbieden. Het kan bijvoorbeeld dat je iemand

al kent, maar dat hij ineens hele andere creditcardgegevens

opgeeft. Hoe meer transacties je hebt, hoe

beter je zo’n profiel kunt bepalen.”

Geen ambitie om marketingcampagnes te

optimaliseren

Adyen maakt duidelijke keuzes maakt in wat zij wel

en niet doen. “Door onze analyse kun je echt de hele

funnel doormeten. Maar het gebeurt vaker dat we de

data na de betaalknop aan de bedrijven leveren dan

dat onze klant data aan ons levert. Wij optimaliseren

geen marketingcampagnes. Wij hebben ook niet de

ambitie om daar naartoe te groeien - dat is echt een

hele andere tak van sport. We zijn echt bezig om het

betaalproces te optimaliseren”, aldus Robert.

“De marketing- en salesafdelingen van onze klanten

zien wel hoe belangrijk het is om van ons betaalsysteem

gebruik te maken. De conversie stijgt namelijk

gemiddeld tussen de 5 en 10 procent. Veel marketeers

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

8


eseffen ook dat het behalen van deze percentages

aan de marketingkant veel minder eenvoudig is.”

Payment draait steeds meer om conversie

en beleving

“In 1999 startte ik bij Bebit - de eerste internationale

paymentprovider. Hetzelfde groepje dat Bebit startte,

is in 2006 ook weer Adyen begonnen. Ik was een

van de eerste medewerkers. We merkten toen dat de

focus steeds meer op conversie en beleving lag.”

“Het is niet meer alleen betalen, maar betalen-plus.

De pagina moet er mooi en vertrouwd uitzien, de

rapportages worden uitgebreider, we bieden steeds

meer aanvullende analysetools. Bovendien letten we

constant op de balans tussen kosten, beleving en

conversie.”

worden en niet slechts een of twee betaalmethodes

ondersteunen. Zodat je in de toekomst gewoon heel

makkelijk met je iPhone kunt betalen bijvoorbeeld.”

“Die terminal wil je als retailer niet telkens vervangen

als er een nieuwe betaalmethode op de markt komt

van een speler die we nog niet kennen. De terminal

moet dus zo slim worden dat wij deze op afstand kunnen

upgraden met nieuwe software, zodat hij nieuwe

betaalmethoden accepteert”, concludeert Robert. “Dat

kunnen wij nu al, maar we verwachten dat er steeds

meer betaalmethoden bijkomen. Dat blijft zich dus

constant ontwikkelen.”

Gevecht tussen nieuwe mobiele-paymentproviders

“Verder zien we in de markt dat er steeds meer

gevochten wordt om een stukje van het transactieproces.

Apple, Samsung en Android Pay spelen hier

bijvoorbeeld op in en willen allemaal een stukje van

de transactie opeisen. Daarbij zie je natuurlijk wel

de uitdaging dat ze geaccepteerd moeten worden

door de betaalterminal in de winkel. Deze betaalterminals

moeten dus eigenlijk algemener en flexibeler

Deel dit artikel

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

9


2

‘Een PayPal voor bitcoin,

alleen dan sneller en

goedkoper’

Marcel Roelants (BitPay)

BitPay is gestart in 2011 met een simpel doel:

zorgen dat betalingen met bitcoins makkelijk

kunnen worden geaccepteerd binnen

online verkoopkanalen. Momenteel is BitPay

de grootste verwerker van bitcoinbetalingen

wereldwijd en zijn meer dan 70.000 (53 procent

van de totale markt) online winkels aangesloten.

Bekende klanten zijn bijvoorbeeld

Thuisbezorgd.nl en Fonq.nl in Nederland,

maar daarnaast ook wereldspelers als Microsoft

en gamingmarktplaats G2A.

Thomas van

Manen

Marketingfacts

Thomas werkt als redacteur bij

Marketingfacts en als freelance

techjournalist.

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

10


Je zou BitPay kunnen omschrijven als een PayPal

voor Bitcoin. “Alleen dan sneller en goedkoper”, aldus

Marcel Roelants, sinds april 2015 general manager in

Europa. Wat de voordelen zijn van bitcoin binnen de

e-commerce? “We dachten dat het vooral functionele

voordelen zou opleveren, nu blijkt dat onze klanten

na hun bitcoin-integratie opeens nieuwe doelgroepen

bereiken. En uiteindelijk zit de meeste potentie misschien

niet eens aan de consumentenkant, maar juist

in het b2b-domein”.

Marcel kwam binnen bij BitPay om de verschillen

tussen de Amerikaanse en Europese markt bloot te

leggen en de go to market-strategie daarop af te

stemmen. Het grote verschil: de diversiteit van de

Europese markt. Waar je in Amerika met de creditcardmaatschappijen

en PayPal het leeuwendeel van

Bitcoin? Bekijk deze uitlegvideo.

de markt hebt, kent Europa een veelheid aan

payment service providers (PSP’s).

Dat was in het begin een uitdaging: bitcoin werd

bijvoorbeeld door de Nederlandse banken niet

meteen met open armen ontvangen. Inmiddels is dat

sentiment gedraaid en hebben vrijwel alle banken

proeven en pilots lopen met bitcoin en de achterliggende

blockchain. 54 procent van alle transacties die

BitPay verwerkt, is inmiddels afkomstig uit Europa. De

interesse voor en de transacties via bitcoin zijn vooral

afkomstig uit Nederland, Duitsland en Engeland.

Het einde van de bank?

Bitcoin wordt vaak gepresenteerd als de oplossing

die banken buitenspel zet. Roelants ziet dat anders:

“Vroeger had je een paard en wagen. De oplossing

om dit te verbeteren waren niet snellere paarden,

maar bleek de auto. Dat ging allemaal een stuk

sneller. Het huidige financiële systeem is in die zin

vergelijkbaar, omdat het allemaal een stuk sneller kan:

banken zijn in het weekend dicht, globaal transactieverkeer

is niet 24/7 en realtime beschikbaar. Bitcoin is

niet een alternatief financieel systeem, het is in potentie

een broodnodige efficiencyslag als aanvulling op

het huidige systeem. Sneller, minder fraudegevoelig

en met minder bijkomenden kosten”.

‘Onze transactievolumes

zijn de laatste drie maanden

100 procent gegroeid

ten opzichte van dezelfde

periode vorig jaar’

De bitcoin-businesscase

Maar welke waarde biedt bitcoin verkopers op

internet eigenlijk? “De businesscase van bitcoin zat

in eerste instantie vooral in globale transacties. Geld

overmaken naar iemand aan de andere kant van de

wereld is kostbaar en duurt lang: vaak zijn er hoge

transactiekosten voor zowel de zender als de ontvanger

en het duurt drie tot vijf werkdagen door de

keten van samenwerkende banken. Met bitcoin is dat

anders: het geld gaat binnen tien minuten van de ene

rekening naar de andere rekening, ongeacht locatie

en zonder bijkomende transactiekosten, omdat er

geen schakels in de keten zitten die allemaal iets

moeten verdienen”.

In eerste instantie zit het dus in de technologie. Het

zorgt voor lagere administratieve transactiekosten,

het scoort goed op fraudepreventie (omdat de betaling

gegarandeerd is) en het biedt een alternatief voor

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

11


de creditcard om een wereldwijd publiek te bedienen.

Voorwaarde is wel dat mensen kunnen betalen met

bitcoins. Met dat idee ging BitPay in 2011 de markt

op: merchants in staat stellen om bitcoinbetalingen te

ontvangen en die ontvangen bitcoins vervolgens om

te zetten naar de nationale valuta van de merchant in

kwestie.

“We zijn daarom niet de iDeal voor bitcoin, maar eerder

de PayPal voor bitcoin. We zitten aan de faciliterende

kant. Je zou kunnen zeggen dat PayPal ooit de

disruptor was van de creditcardindustrie. Wij willen

nog een stap verder gaan. Waar PayPal een fee van

3 procent pakt, ligt onze fee een stuk lager. Simpelweg

omdat bitcoin versturen, net zoals het versturen

van e-mail, niet veel hoeft te kosten. Daarnaast boren

we nieuwe doelgroepen aan voor onze klanten,

omdat we ervoor zorgen dat - met name de jongere

doelgroep - hun bitcoins op meer plekken kunnen

uitgeven. Onze transactievolumes zijn de laatste drie

maanden 100 procent gegroeid ten opzichte van

dezelfde periode vorig jaar. We draaien nu meer dan

100.000 transacties per maand. Dus we zijn de businesscase

van testen en bewijzen voorbij en zijn nu

hard aan het groeien.”

Bitcoin is nu nog doelgroepgebonden

Bitcoinbetalingen zijn interessanter voor een webshop

die gadgets verkoopt dan voor de bakker op

de hoek. “In het begin was onze doelstelling om alle

merchants aan te sluiten op bitcoin. We zijn er nu

inmiddels achter dat het vooral zin heeft voor online

merchants. En dan met name voor shops die zich

richten op de doelgroep die bitcoin gebruikt: jong en

geïnteresseerd in technologie.

Een API aan je checkout koppelen

Bitcoin klinkt vaak ingewikkeld, maar de integratie is

inmiddels relatief gemakkelijk. BitPay integreren in

je checkout-pagina is een kwestie van een API-integratie,

hoewel het gemak daarvan wel bepaald wordt

door de complexiteit van de huidige checkout. “Als je

werkt met iframes in je checkout, is het integreren van

onze API plus het testen een kwestie van een paar

dagen tijd. Als je je echt kwaad maakt, misschien zelfs

een middag. Inmiddels zijn we ook geïntegreerd met

Magento en andere veel gebruikte ecommerce-software,

dan is het een kwestie van plug and play”.

‘Een consumer-to-merchantbetaling

die gelijk wordt

opgevolgd door een businessto-business-betaling.

“Zo bouw je dus eigenlijk aan

een nieuw ecosysteem op

een globale schaal’

De potentie van bitcoin voor b2b-organisaties

De potentie voor b2b zit vooral in het payout-proces:

een leverancier die binnen enkele minuten zijn geld en

garanties heeft. Daar ligt misschien nog wel een groter

potentieel dan op het consumentenvlak. “Het gaat er

nu zelfs op lijken dat die hele markt voor uitbetalingen

nog groter en interessanter is, omdat de toegevoegde

waarde daar groter is. Neem een online gameplatform

als voorbeeld. Als platform verkoop je gamers een licentie

om dat spel te spelen, maar de makers van dat spel

moeten vervolgens wel worden uitbetaald op de verkochte

licentie. Zonder bitcoin kan dat dagen of weken

duren. We zijn nu zover dat we dat gewoon praktisch

realtime kunnen doen: aan de voorkant koopt iemand

dus een spel met bitcoins, het platform pakt zijn aandeel

en betaalt vervolgens de makers van de game uit.”

Dan krijg je dus een consumer-to-merchant-betaling

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

12


die gelijk wordt opgevolgd door een business-to-business-betaling.

“Zo bouw je dus eigenlijk aan een

nieuw ecosysteem op een globale schaal, omdat je

dus niet allemaal verschillende betaalmethodes en

valuta’s aan elkaar hoeft te knopen en daar administratie

op los moet laten. Je neemt dus de administratie

en de bijbehorende kosten weg, maakt betalingen

makkelijker en brengt additionele klanten binnen. Dat

laatste voordeel is iets wat we steeds meer horen van

onze klanten.”

Nieuwe klanten

Die nieuwe klanten waren voor BitPay tot op zekere

hoogte ook een verrassing. Het heeft ook gevolgen

gehad voor de eigen propositie. “Vanuit de eerste

technische gedachte hadden we vooral ingezet op de

functionele voordelen: goedkoper en minde fraudegevoelig.

Dat stond ook in het eerste marketingmateriaal.

Nu is onze propositie veel meer gericht op echte

use cases die gaan over additionele klanten. Er is

een juwelier in Engeland die gewoon aangeeft dat hij

sinds de integratie van een bitcoinbetaalmogelijkheid

een omzetgroei ziet van 15 procent door additionele

verkopen in bitcoin. Daar komt nog het verhaal bij dat

het ook aan de achterkant gebruikt wordt om leveranciers

makkelijk uit te betalen. Dan heb je twee voorbeelden

van use cases die wij zelf ook niet verwacht

hadden in eerste instantie.”

‘Laten we het erop houden

dat bitcoin vooral gaat over

programmeerbaar geld.

Dat hele idee zal dingen

mogelijk maken die we nu

nog niet bedacht hebben’

Valuta voor de digitale onderwereld

Voor sommige mensen hangt er ook een naar luchtje

aan de bitcoin. Een geur van anonieme betalingen die

vooral de digitale onderwereld in de kaart spelen. Een

misperceptie aldus Roelants: “Het bekendste voorbeeld

hiervan is Silk Road (een marktplaats op het het

dark web waar o.a. wapens en drugs gekocht werden

met bitcoins - red.), dat uiteindelijk is opgerold. De eigenaren

zijn juist berecht dankzij de bitcoin. Uiteindelijk

waren de bitcoin-transacties namelijk te traceren

en dat leidde tot arrestaties.”

“Het gegeven dat mensen met bitcoins wapens kunnen

kopen, blijft meer hangen dan het gegeven dat

we wapenhandelaren kunnen traceren via bitcoins. Er

heerst dus een misconceptie over het feit dat bitcoin

volstrekt anoniem is, dat is niet zo. Daarbij komt dat

de tools om het bitcoinnetwerk te analyseren ook

steeds beter worden. Zo zijn er tegenwoordig al tools

in de markt die alle transacties analyseren en een risk

score per transactie teruggeven. Op vrijwel iedere

bitcoin-exchange moet je tegenwoordig gewoon je

naw-gegevens achterlaten, zo is praktisch altijd te

achterhalen wie de persoon achter de transactie is”.

BitPay, bitcoin en de toekomst

Op de vraag waar BitPay over vijf jaar staat, volgt een

lach van Roelants. Vijf jaar is in de wereld van bitcoin

wel heel lang. Twee jaar dan? “Voorlopig is onze

hoogste prioriteit acceptance: zoveel mogelijk mensen

en partijen in staat stellen om bitcoins uit te geven en

te ontvangen. Groei dus, vooral ook aan de achterkant

in het b2b-domein. Die misperceptie over het ‘slechte’

gebruik van bitcoin is de grootste barrière.” Dan toch

nog even over die vijf jaar. “Wij hopen dat er over vijf

jaar nog meer toepassingen voor de bitcoin zijn gevonden

waarin wij een rol spelen als processor en het

maken van koppelingen. Ik denk daarbij ook aan het

internet of things: objecten die kunnen betalen is een

heel interessant idee. Laten we het erop houden dat

bitcoin vooral gaat over programmeerbaar geld. Dat

hele idee zal dingen mogelijk maken die we nu nog

niet bedacht hebben”.

Deel dit artikel

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

13


3

betalen met een tweet, snap

of messenger-bericht

Mobile peer-to-peer payments

‘Pay with a tweet’ was ooit een beproefde

manier om iets te promoten. Het product

of de download was gratis, als je wel

even eerst een linkje deelde op Twitter. Inmiddels

lijkt het idee een stille dood te zijn

gestorven. Wat weinigen weten, is dat je ook

daadwerkelijk kunt betalen met een tweet.

Dat geldt trouwens ook voor een berichtje

in Facebook Messenger of een Snapchatje.

Marcel

Woutersen

Equens

Marcel is Senior Consultant

Communications bij Equens.

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen’ Credits afbeelding: 401(K) 2012 https://www.flickr.com/photos/68751915@N05/6280507539, licentie: CC BY-NC-ND

14


Deze vorm wordt ook wel ‘mobile peer-to-peer’-betalen

(p2p) genoemd. Het betekent dat je direct geld

naar een ander kunt overmaken, zonder dat je in de

internetbankieren-app van je bank hoeft in te loggen.

Het kan met een tweet, smsje of berichtje; zolang je

bankrekening of creditcard maar is gekoppeld aan

het achterliggende systeem.

Nu zijn Silicon Valley-reuzen als Facebook, Google

en Apple allemaal hard aan de weg aan het timmeren

om de betalingsmarkt te veroveren. En het wordt ze

binnenkort alleen nog maar makkelijker gemaakt. De

Europese Centrale Bank werkt aan een nieuwe richtlijn,

de Payment Services Directive 2 (psd2), die erop

neerkomt dat banken verplicht worden om bankrekeninggegevens

open te stellen aan derde partijen.

Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan het mogelijk maken

van instant payments, oftewel aan de mogelijkheid betalingen

binnen enkele seconden op de rekening van

de ander te laten verschijnen. En dat 24 uur per dag.

Welke socialmediareuzen storten zich eigenlijk in de

strijd om de gunst van de online betaler? En hoe succesvol

zijn ze daar in?

Twitter

Echt betalen met een tweet werd in oktober 2014 al

geïntroduceerd. Vooralsnog wel alleen in Frankrijk

en het gaat ook nog eens om een pilot-project met

de bank BPCE. Het systeem is behoorlijk omslachtig.

Je downloadt een app, koppelt je creditcard aan je

Twitter-account en vervolgens kun je een bedrag tot

250 euro overmaken aan een ander (mits die ook een

account heeft). Je bevestigt door een tweet te sturen

naar @Smoneyfr met de hashtag #envoyer.

Een simpele zoekopdracht leert dat het niet bepaald

storm loopt met deze pilot: sinds 28 juni 2015 is er

geen euro meer over de digitale toonbank gegaan.

Peer-to-peer betalen met een tweet is het voorlopig

dus nog niet helemaal. Waar Twitter wel zwaar op

inzet, is dat je via steeds meer tools kunt betalen voor

productaanbiedingen achter de buy button. Er zijn

verschillende partnerships afgesloten, waaronder direct

productaanbiedingen afrekenen via Stripe en een

samenwerking met Amazon Web Services.

Facebook

Facebook pakt het iets groter aan. Sinds maart 2015

kun je met Facebook Pay betalen via Facebook Messenger.

Het systeem is iets minder omslachtig: ook

hier moet je even je bankpas koppelen aan je Facebook-account,

maar daarna krijg je wel een handig

‘$’-knopje, waarmee je meteen geld kunt overmaken

aan je vrienden.

AdWeek noemde Facebook Pay ‘gevaarlijk’. Wie

doorleest, komt erachter dat het niet gaat om beveiliging

of privacy, maar om het risico dat je met een paar

glazen alcohol achter de kiezen iets te makkelijk geld

overmaakt naar goede doelen. Vooralsnog lijkt dat

een beetje overtrokken.

Over het aantal gebruikers van deze functie laat

Facebook niets los, wel dat er inmiddels 800 miljoen

actieve gebruikers van Messenger zijn.

Ook voor Facebook geldt dat peer-to-peer-betalingen

minder interessant zijn dan de optie om producten

te promoten in de timeline van gebruikers. Paypal zal

hier voorlopig nog niet van huiveren. Overigens zit

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

15


de grote winst voor Facebook niet in het verdienen

aan deze betaalvorm, maar in het vasthouden van de

gebruikers binnen de app.

Snapchat

Je zou het misschien niet zeggen, maar zelfs Snapchat

mengt zich in het strijdgewoel rondom online en

mobile payments. In november 2014 werd Snapcash

al gelanceerd. De werking lijkt sterk op die van Facebook

Messenger: met een aparte ‘$’-knop kun je geld

overmaken aan vrienden. Vooralsnog is de dienst

alleen beschikbaar in de VS.

Cijfers over het daadwerkelijke gebruik zijn er niet.

Forbes voorspelde Snapcash na de lancering een

gouden toekomst, maar ook hier lijkt het erop dat er

meer over wordt geschreven dan het daadwerkelijk

wordt toegepast. Experts zijn het er wel over eens dat

Snapchat meer kan verdienen aan het aanbieden van

advertenties (Snaps) dan aan het overmaken van geld

aan vrienden of goede doelen.

Google

Google is al langer aanwezig op het strijdtoneel.

In 2011 introduceerde het bedrijf Google Wallet,

een dienst waaraan je je creditcard, bankrekening,

cadeaubonnen en loyaliteitskaarten kunt koppelen.

Dat gaat dus een stuk verder dan het geld voor

concertkaartjes overmaken aan je vrienden. Google

concurreert met zijn mobiele portemonnee met Apple,

Paypal, Samsung en in Nederland mengen ook grote

partijen als Rabobank, ING, ABN AMRO en Vodafone

zich in deze markt.

Van deze digitale portemonnees wordt nogal wat verwacht.

Zo zijn er steeds meer fysieke winkels waarin

je met deze technologie kunt betalen. De belofte lijkt

hem vooral te zitten in de combinatie: enerzijds het

mogelijk maken van betalingen en anderzijds het

vervangen van ander plastic en papier dat we nu nog

vooral meezeulen in onze portemonnee, zoals de

bonuskaart, klantenpasjes en kortingsbonnen.

Juist omdat deze markt interessant is voor banken,

aanbieders van mobiele telefonie én de techgiganten

als Google en Apple, is de digitale wallet nog niet

helemaal doorgedrongen. Dat heeft vooral te maken

met het feit dat er nog geen standaard is – zo lang als

er tientallen verschillende digitale beurzen in omloop

zijn, is het minder interessant voor retailers om hun

diensten eraan te koppelen.

KLM

Een beetje een vreemde eend in dit overzicht is

KLM. Van een bedrijf dat vorig jaar nog drie socialmedia-awards

won, mag je verwachten dat ze op álle

sociale fronten innoveren. Twee jaar geleden introduceerde

het bedrijf de mogelijkheid om te betalen

via Facebook en Twitter: voortaan konden klanten

betalen voor verschillende producten van KLM via die

sociale netwerken. En als je geen geld hebt om zelf

een kaartje te kopen, kun je via social media je vlucht

flightfunden.

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

16


Ook hier kunnen we de populariteit alleen maar

afmeten aan het aantal socialmediaberichten. En als

je mag afgaan op het aantal tweets met de hashtag

#flightfunding, lijkt het erop dat we wederom vooral

te maken hebben met een mooie PR-stunt van KLM,

die na de lancering een beetje in de vergetelheid is

geraakt.

hardwareleverancier: van Apple Pay wordt verwacht

dat het wel eens de nieuwe standaard zou kunnen

worden. En waarom ook niet? Als er één bedrijf is dat

een lange historie heeft met e-commerce, is het wel

Apple. Het lukte dit bedrijf immers ook om mensen

voor het eerst in de geschiedenis te laten betalen

voor online muziek via iTunes. Dat zorgt ervoor dat

gebruikers waarschijnlijk iets minder huiverig zijn om

te betalen met hun iTunes-account dan door in te

loggen met Facebook-gegevens.

De partijen die zich nu al op deze markt hebben

gestort, maken wel een grotere kans om de standaard

te zetten. En laat dat nou de belangrijkste

slagingskans zijn.

Weinig te duchten

Al met al lijkt het er niet op dat Silicon Valley-reuzen

echte geduchte concurrenten zijn als het gaat om betalingen.

Natuurlijk willen ze het zo eenvoudig mogelijk

maken voor gebruikers om advertising-campagnes

te betalen of producten uit de timeline rechtstreeks af

te rekenen, maar betalen met een tweet of met een

Facebook Messenger-bericht is geen game changer.

Deel dit artikel

De techgigant die volgens analisten de sterkste troeven

in handen heeft, is geen social network, maar een

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

17


4

De staat van mobiel

betalen in Nederland

in 2016

Contactloos betalen: doe je dat met je smartphone

of met je pinpas met een NFC-chip

erin? En wat is de rol van de bank? En zijn

Apple en Google straks de nieuwe infrastructuur

van onze betalingen? Ook Facebook

mengt zich waarschijnlijk in de strijd door het

aanbieden van transacties tussen vrienden

via Messenger. Ook telefoonfabrikanten,

telecomproviders, betaaldiensten als Pay­

Pal en de creditcardmaatschappijen zien de

telefoon als de nieuwe portemonnee. Als

heel Nederland met een smartphone in zijn

zak loopt, waarom betalen we er dan nog zo

weinig mee?

Thomas

van Manen

Marketingfacts

Thomas werkt als redacteur bij

Marketingfacts en als freelance

techjournalist.

19


Digitaal geld

Natuurlijk is geld overmaken via de app van je bank al een

stuk makkelijker dan het was. Betalen was tot nu toe een ander

verhaal. Fysiek geld heeft alle ‘technologische disrupties’

voorlopig aardig weten te doorstaan. Op de Amerikaanse

markt, waar cash en creditcards nog steeds de dienst uitmaken,

gaat het wél hard, al is er sprake van enorme fragmentatie.

In Nederland lijkt het allemaal wat minder hard te lopen.

De infrastructuur ligt er

Zeker aan de consumentenkant gaat het niet zo snel. Uit de

decembermeting van het GFK Trends in Digitale Mediaonderzoek

blijkt dat 80 procent van de Nederlanders een

smartphone heeft.

Opvallend is dat de interesse van Nederlandse consumenten

in mobiel betalen niet overweldigend is. Nog geen 10 procent

maakt gebruik van mobiel betalen en zelfs in de jongere doelgroepen

van 13 tot 17 en van 18 tot 34 jaar geven respectievelijk

65 en 64 procent aan hier geen gebruik van te maken en

zelfs geen interesse in te hebben. Daar komt bij mij overigens

wel het beeld op uit dat beroemde filmpje van Frans Bromet

over mobiel bellen: wie gaat dat nou gebruiken?

Iedereen dus.

Maar wat kan er al anno 2016? In dit artikel neem ik de grote

spelers - de banken, telecom, techreuzen - en hun plannen

onder de loep.

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

20


Contactloos betalen met de bank

alle Android-toestellen in Nederland geschikt om de

nieuwe manier van betalen te ondersteunen.

Daarnaast bieden ABN AMRO, Triodos, RegioBank,

Knab en SNS passen voor contactloos betalen aan.

Afbeelding via ING

Inmiddels accepteren 125.000 van de 325.000

pinautomaten in Nederland contactloze betalingen.

En dat aantal stijgt snel. Van de contactloze pinpas

zijn er inmiddels 15 miljoen in omloop en de honderd

miljoenste contactloze betaling vond plaats in november

2015.

Betalen met de smartphone gaat minder snel, dat

komt vooral door de gelimiteerde uitrolmogelijkheden

op dit moment. Contactloos betalen via de smartphone

werkt in Nederland alleen met Android-telefoons

(NFC + Android 4.4 of hoger), niet met iPhones. Apple

geeft namelijk de NFC-chip niet vrij voor andere

toepassingen dan Apple Pay (daarover verderop in dit

artikel meer). Volgens ING is ongeveer 65 procent van

De onderliggende techniek van contactloos betalen

met een bankpas of met je telefoon is hetzelfde.

Informatie die op de chip van de bankpas staat, wordt

op je smartphone opgeslagen in een gestandaardiseerd

en beveiligd gedeelte van de telefoon. Europay,

Mastercard en Visa (EMV) bedachten deze standaard.

Apps voor mobiel betalen staan inmiddels op bijna

een op de zes smartphones in Nederland, een kleine

twee miljoen, een verdubbeling ten opzichte van

vorig jaar. Dat komt overigens vooral omdat de optie

van mobiel betalen is geïntegreerd in de ‘gewone’

bankieren-apps van banken.

Klanten van ING (met een Android-smartphone vanaf

4.4 KitKat, geschikt voor NFC) en Rabobank (met een

Samsung Galaxy S4, Samsung Galaxy S6, Samsung

Galaxy S6 edge en Samsung Galaxy Note 3) kunnen

met een Android-telefoon contactloos betalen, zonder

bankpas. Uit een recent artikel in NRC (Blendle-link,

dus €) blijkt dat de betaal-app van ING (in december

geïntroduceerd) inmiddels 50.000 keer is gedownload.

Volgens Rabobank gebruiken ruim tienduizend

mensen hun mobile wallet, die binnenkort ook geschikt

is voor klanten met een KPN-sim in hun toestel.

Afbeelding via ING

Banken en de telecomproviders

Opvallend is de samenwerking die een bank als de

Rabobank aanging met telecomprovider KPN. Mobiel

betalen via de Rabo Wallet was al langer mogelijk

via een beperkt aantal Samsung-smartphones. Door

gebruik te maken van een speciale simkaart, zit de

NFC-technologie nu daarin geïntegreerd. Het grote

voordeel hiervan is dat je zo met de simkaarten van

KPN ook contactloos kunt betalen als je telefoon

leeg is. Dat lijkt mij sowieso een cruciale voorwaarde

voor de definitieve acceptatie van de smartphone als

portemonnee.

Banken en telecomproviders lijken een beetje in

hetzelfde schuitje te zitten. Ze lopen namelijk de kans

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

21


om onzichtbaar te worden. Een KPN biedt alleen de

infrastructuur (de achterkant) terwijl de techbedrijven

de zichtbare voorkant beheren. Datzelfde risico lopen

banken: een dienst als Apple Pay kan niet zonder de

bank, maar het maakt de bank wel onzichtbaar en de

consument ziet alleen een strak vormgegeven app,

gemaakt in Cupertino.

De smartphoneproducenten

Apple

Over Cupertino gesproken: Apple Pay werkt in de VS,

Canada, het Verenigd Koninkrijk en inmiddels ook in

China, maar wanneer de dienst naar Nederland komt

is nog steeds niet bekend. De eerste aanwijzingen

dat Apple Pay naar Nederland komt, zijn onlangs wel

verschenen in de kaarten-app van Apple.

koppelen van een betaalpas of creditcard (Visa,

MasterCard of American Express) aan de app. De

Nederlandse banken onderhandelen met Apple over

hun betaaldienst. Waarschijnlijk is het probleem in

dit proces dat banken een gedeelte van de transactiekosten

moeten afstaan. Apple ziet gouden bergen

lonken: net als bij de App Store kunnen ze van elke

transactie via een iPhone een fee afsnoepen.

Apple heeft in Amerika inmiddels ruim 1,5 miljoen

fysieke betaalpunten waarbij Apple Pay gebruikt kan

worden. Onderzoek laat zien dat 38 procent van het

de transacties via Apple Pay in-app aankopen zijn en

‘slechts’ 62 procent van de transacties plaatsvindt op

plekken waar je normaal je portemonnee had getrokken.

Het lijkt er trouwens sterk op dat Apple ook betalingen

tussen personen onderling mogelijk wil maken.

Google

Google is uiteraard bezig met een vergelijkbare

dienst: Android Pay, opvolger van Google Wallet.

Android Pay werd in september 2015 uitgerold en

is voorlopig alleen beschikbaar in Amerika. In de

Verenigde Staten kun je op meer dan een miljoen locaties

betalen met je Android-device. Volgens Google

heeft Android Pay in Amerika inmiddels “miljoenen”

gebruikers.

Google zet met haar dienst in op het gevoel van veiligheid.

Android Pay zorgt ervoor dat bij een betaling

een correspondeerde token wordt aangemaakt om

de betaling goed te keuren. Dit verkleint de kans op

contactloos skimmen. Die token vervangt namelijk je

echte creditcardnummer met een tijdelijke ‘dummy’

van zestien tekens. Als iemand dus probeert om je

te skimmen, onderscheppen ze dus nooit je permantente

data, in dit geval je creditcardnummer. Google

heeft ook nog een technisch raamwerk rond Android

Pay aangekondigd, waarmee derden eigen betaaloplossingen

kunnen ontwikkelen.

Het lijkt er zelfs op dat Google een smartphone uit je

zak halen nog te veel moeite vindt. Ze werken namelijk

aan een concept dat Hands Free heet. Inderdaad:

“Kijk mama, zonder handen.”

Net als de concurrenten werk Apple Pay door het

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

22


global launch plannen, zouden ze een flinke stap

voorlopen op de concurrentie.

het scannen van een code die staat voor het ‘wallet-adres’

van de ontvanger.

Samsung

Ook Samsung heeft een dienst die Pay heet. En ook

deze dienst is (nog) niet beschikbaar in Nederland.

Afgelopen zomer werd Samsung Pay gelanceerd

in Zuid-Korea, gevolgd door een lancering in de

Verenigde Staten. Volgens de Business Korea gaat

Samsung de betaaldienst binnenkort wél wereldwijd

uitrollen. Als de Zuid-Koreanen echt binnenkort een

Samsung gaat in de VS zijn betalingsdienst Samsung

Pay uitbreiden met de mogelijkheid om online te betalen,

zodat je ook internetbestellingen kunt afrekenen

met je mobieltje. Opvallend is dat Samsung in het eerder

genoemde artikel in NRC aangaf om - in tegenstelling

tot Apple - geen transactiekosten te rekenen

bij betalingen, maar het betaalplatform vooral te zien

als platform voor additionele diensten waarmee het

geld wil gaan verdienen.

De QR-code

De QR-code is qua betalingen terug van nooit helemaal

weggeweest. Dat blijkt alleen al een initiatief

van Betaalvereniging Nederland, de organisatie die

verantwoordelijk is voor iDeal. Deze vereniging wil

namelijk dat het mogelijk wordt om in fysieke winkels

mobiel te betalen via iDeal met behulp van QR-codes.

Het idee is dat je, als je wilt betalen, een qr-code

scant met je smartphone en er vervolgens een iDeal-betaalpagina

opent. Daar kun je vervolgens via de

app van je bank betalen.

Ook betalingen via bitcoin, een methode die aan

populariteit wint, loopt via QR-codes. Gebruikers van

bitcoin kunnen geld overmaken naar elkaar door

En dan nog dit

Een grote speler in globaal transactieverkeer is natuurlijk

PayPal. Die merken ook dat ze aan alle kanten

ingehaald worden, of in ieder geval bijgehaald. Paypal

heeft daarom tijdens het Mobile World Congress 2016

bekendgemaakt dat het verschillende samenwerkingen

aangaat met internationale telecomproviders,

waaronder Vodafone.

Door middel van de samenwerking moet het voor

Nederlandse Vodafone-klanten met een PayPalaccount

mogelijk worden contactloos te betalen

met Android-smartphones. Vereiste hiervoor zijn

NFC-ondersteuning en installatie van de Vodafone

Wallet-app. De nieuwe service wordt voor het eerst

gelanceerd in Spanje en zal zich later dit jaar uitbreiden

naar meerdere Europese markten.

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

23


Facebook heeft inmiddels ook een bankvergunning

aangevraagd. Vrienden kunnen al geld naar elkaar

overmaken via Messenger, maar betalingsverkeer zou

een integraal onderdeel kunnen worden van het platform.

Bijvoorbeeld via de digitale assistent M waarmee

je al chattend producten kunt kopen. Betalen via

chat is hard op weg om een serieus mobiel betaalkanaal

te worden: het Aziatische WeChat verwerkte

tijdens de nacht van het Chinese Nieuwjaar meer

mobiele transacties dan PayPal in heel 2015.

‘WeChat verwerkte tijdens

de nacht van het

Chinese Nieuwjaar meer

mobiele transacties dan

PayPal in heel 2015’

Security

Een niet te negeren aspect van mobiele betalingen

is de beveiliging van betaalgegevens, zoals rekeningnummers,

pincodes en andere transactionele

data. Een belangrijke ontwikkeling daarin is host card

emulation (HCE). In plaats van gevoelige betaaldata

(inloggevens bijvoorbeeld) op te slaan op het beveiligde

gedeelte van de hardware van een smartphone

(de secure chip) of een simkaart, gebruikt HCE een

technologie die gegevens emuleert met behulp van

software.

Zo zorgt HCE er dus voor dat gevoelige informatie

niet fysiek op het apparaat zelf wordt opgeslagen,

maar via software wordt aangeroepen. Dit beperkt het

risico van de gevolgen bij verlies of diefstal van een

telefoon. Aanbieders van betaaloplossingen zijn op

deze manier ook niet afhankelijk van hardwareleverancies

van de secure chip (smartphonefabrikanten)

of een simkaart (KPN en consorten). Met HCE kun je

trouwens, ondanks dat het cloud-based is, ook betalen

als je even geen verbinding hebt, door tijdelijke

opslag van de benodigde veiligheidssleutels.

De algemene verwachting is dat biometrische data

zoals je hartslag, ademhaling of irisscan nieuwe mogelijkheden

zullen bieden om (financiële) data beter

te beveiligen.

Show me the money

Zeker op de Nederlandse markt is mobiel betalen nog

een open markt, met veel spelers en onduidelijheid

over wat nou de beste optie is. Apple, Google en

Samsung zien dit wel als het moment om de betaalmarkt

te veranderen: de bank naar de achtergrond en

de eigen apps dichtbij de gebruiker. Vanuit dit perspectief

eisen de techreuzen ook direct een rol op in

allerlei mogelijkheiden voor loyaltyprogramma’s.

Ongeacht wie de strijd om de digitale portemonnee

wint, lijkt het een kwestie van tijd voordat het tijdperk

van fysiek geld ook definitief wordt gereduceerd tot

enen en nullen.

Deel dit artikel

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

24


5

Betalen in 2020:

selfies, vingerafdrukken

of stemherkenning?

Zoals al uit eerdere artikelen in de

Special over de Toekomst van betalen blijkt,

zijn er talloze innovaties als het om payments

gaat. Dat vergt veel van de partijen die in de

back-end de betalingen moeten verzorgen,

de payment service providers (PSP’s). Frans

Eliëns is ceo van PayCheckout, een PSP. Ik

sprak met hem over betalen in 2020: doen

we dat met een selfie, een vingerafdruk of

misschien zelfs onze stem?

Niels

Hobert

Adwise

Niels is digital marketeer bij Adwise

en adviseert over strategie

en concept.

Credits afbeelding: Paško Tomić, licentie: CC BY-NC-ND

25


Hoe ziet online betalen in 2020 er uit?

Wat is dan de rol en meerwaarde van een payment

service provider?

“De consument wil in 2020 op elke plaats, op elk moment

en op elk apparaat een aankoop kunnen doen.

Omnichannel is een beetje een buzzword geworden,

maar je kunt niet ontkennen dat het aantal verkoopkanalen

blijft toenemen. Ook de mix ervan is interessant.

Denk aan reclames op televisie: je kunt het

product waarvoor wordt geadverteerd straks direct

met je smartphone bestellen en afrekenen. Dit soort

cross-device shoppen wordt volgens mij een integraal

onderdeel van de koperprijs.”

“Hoe online betalen hierdoor verandert? Laten we

naar het gebruik van beacons (in winkels) kijken. Die

bieden, naast het pushen van relevante informatie op

basis van context en locatie, namelijk nog een groot

voordeel: de consument kan betalingen in de toekomst

autoriseren door eenmalig zijn gegevens achter

te laten. Het is vervolgens aan de payment service

provider (PSP) om die betalingen geruisloos op de

achtergrond te faciliteren, zonder dat de consument

daar aan de voorkant iets van merkt.”

“Het onthouden van betaalvoorkeuren en betaalmethoden

wordt ook steeds geraffineerder. Dat merk je

bij websites als Amazon, waar je creditcard al klaarstaat

voor een checkout met een enkele klik. Aan dat

gemak zal een goede PSP volgens mij graag bijdragen.”

“Deze ontwikkelingen brengen wel een pijnpunt

voor de retailer mee. Door de verweving van on- en

offline, het onthouden van betaalmethoden en het

openstellen van de bankinfrastructuur voor derde

partijen ontstaat er complexere regelgeving rondom

het betaalproces. Die regelgeving behelst enerzijds

veiligheid en privacy – zoals voorschriften van de

De Nederlandse Bank en PCI-DSS, de Payment Card

Industry Data Security Standard - maar ook richtlijnen

die worden uitgevaardigd in Europa. Het is al moeilijk

genoeg voor merchants om de technologische ontwikkelingen

te integreren in hun bedrijfsmodel, laat

staan het voldoen aan de verordeningen eromheen.”

“Een PSP voldoet aan deze regelgeving, zodat de

retailer dat zelf niet hoeft te doen. Een PSP krijgt zo,

naast het verzorgen van een veilige infrastructuur,

nog meer een ontzorgende functie. Buiten het soepel

verwerken van online betalingen vertegenwoordigt

de PSP daarmee een tastbare meerwaarde.”

Frans Eliëns

Campagnes en online bereik is voor een groot deel

persoonlijk, denk aan de verschillende socialmediaplatformen.

Wat zal de rol van social media zijn bij

online betalen in de toekomst?

“Met zo min mogelijk stappen een betaling afronden,

dát is wat telt voor de consument. Het voordeel

van het gebruik van een socialmediaprofiel is dat de

consument al is ingelogd op zijn apparaat. Op deze

manier wordt een klant aan de voorkant herkend en

niet pas bij de checkout, zoals bij een traditionele

webwinkel. Dat is fijn voor de consument, maar ook

voor de retailers. Zij kunnen aanbiedingen persoonlijker

maken, loyaliteitsprogramma’s inzetten en de

betaalmethode naar voorkeur aanbieden.”

“Misschien dat consumenten in het begin nog wat

huiverig zijn over het betalen met social media. Aan

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

26


de ene kant is er het gemak, aan de andere kant blijf

je als consument meer gegevens afstaan. Een consument

zal wellicht denken: “Dat mijn gegevens worden

gebruikt om afgestemde advertenties te tonen is tot

daar aan toe, maar wat gebeurt er met mijn financiële

gegevens?” Ik denk overigens wel dat grote netwerken

als Facebook, Twitter, Instagram, Snapchat en

Pinterest uiteindelijk genoeg vertrouwen genieten om

een groot deel van de consumenten mee te krijgen.”

“Het is hoe dan ook duidelijk dat er toekomst zit in

bestellen en betalen via social media. Dat je in o.a.

Facebook en Twitter al productinformatie en features

kunt zien zonder de app te verlaten — en vervolgens

óók nog met 2 klikken kunt bestellen — werkt natuurlijk

erg drempelverlagend. Voor merchants is het

krachtig dat dit proces zich binnen één post afspeelt.

Het is ook mooi om te zien hoe e-commerceslimmeriken

daar inspringen door retailers makkelijk saleskanalen

te laten aanmaken voor de grotere sociale

netwerken.”

“Als je ziet dat je in landen als India ook al geld naar

elkaar kunt tweeten of via third-party Facebook-apps

bedragen kunt overboeken, weet je dat het serieus is.

Fintech vliegt werkelijk vooruit.”

‘Ik denk dat grote netwerken

als Facebook en Twitter

genoeg vertrouwen genieten

om een groot deel

van de consumenten

mee te krijgen’

Hoe zien jullie de ontwikkeling met rechtstreeks

afrekenen bij een externe website? Wat zijn daarvan

de voordelen of valkuilen voor een webshop?

“Wat je nu veel ziet, zijn vergelijkingssites als beslist.

nl, waar je als consument kunt zoeken naar bijvoorbeeld

een e-reader. Je maakt een vergelijking, kiest

een type en klikt door via beslist.nl om uiteindelijk te

bestellen en te betalen bij de webshop die de e-reader

het goedkoopst aanbiedt.”

“Dat je kunt bestellen en betalen via de vergelijksite

zelf is natuurlijk prettig — elke stap minder is tijdwinst.

Het wordt nog mooier als je artikelen bij verschillende

sites in één keer kunt bestellen. Stel, je bent een ambitieuze

doe-het-zelver en gaat je badkamer opnieuw

inrichten. Het bad wil je bestellen bij bedrijf A, de

wastafel bij bedrijf B en de toiletpot bij bedrijf C. Het

is erg omslachtig om bij die drie bedrijven apart te betalen.

Bij de vergelijkingssite kun je dan alle artikelen

in één keer afrekenen. De PSP zorgt vervolgens dat

de correcte betaling bij de betreffende leveranciers

terechtkomt.”

Hoe verandert subscription-based aankopen de rol

van online betalen en de functie van een PSP?

“Eigenlijk verandert dat de rol van de PSP niet wezenlijk.

In een abonnementsvorm heb je vaak te

maken met automatische recurring payments, ook

wel herhaalbetalingen. Qua integratie verandert er

weinig aan de kant van de PSP; de betalingen moeten

gepland worden uitgevoerd. Het is veel meer de

rol en vooral de relatie tussen de klant en het bedrijf

die verandert. Een organisatie genereert maandelijks

terugkerende inkomsten, wat een mooi businessmodel

is, ook voor investeerders. Voor de consument is

het ook fijn: zij betalen maandelijks, en hoeven geen

grote commitment en investering te maken.”

Wij kijken zelf met

bovengemiddelde interesse naar

het autoriseren van een betaling

met stemherkenning,

dat lijkt wel heel effectief

en krachtig’

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

27


Welke andere manieren van betalen zien jullie komen?

“Momenteel zie je tal van betaalmanieren ‘oppoppen’.

Je kunt bijvoorbeeld afrekenen via een selfie en met

de inmiddels bekende vingerafdruk. Wij kijken zelf

met bovengemiddelde interesse naar het autoriseren

van een betaling met stemherkenning, dat lijkt

wel heel effectief en krachtig. We hebben niet het

idee dat er verder nog veel methoden bij komen.

Wel verwachten we dat een van de methoden zich

zal uitkristalliseren tot de nieuwe digitale standaard.

Volgens mij is het simpel: dat is de methode die door

de consument het meest zal worden omarmd. De

belangrijkste vraag zal daarbij zijn: welke van deze

methoden is het veiligst?”

“Ik denk dat het tussen de vingerafdruk en zal stemherkenning

gaan. Het is een voordeel dat deze methoden

kunnen worden ingezet bij two-factor authenticatie.

Dat is het autoriseren van een actie in twee

stappen/componenten. Deze componenten zijn: iets

wat de gebruiker weet, iets wat de gebruiker bezit of

iets wat de gebruiker onlosmakelijk toebehoort. Het

apparaat is wat de gebruiker bezit; de vingerafdruk of

stem wat de gebruiker onlosmakelijk toebehoort.”

Zien jullie in de toekomst een mogelijkheid voor

customer-to-customer-betalingen?

“Een PSP leent zich perfect om peer-to-peer-betalingen

mogelijk te maken. Om bij social media te blijven:

kijk naar Snapcash van Snapchat, waarmee je via een

berichtje geld naar iemand kunt overboeken. In de

back-end van hun PSP worden directe overboekingen

en afschrijvingen ondersteund, waardoor deze consumer-to-consumer-betalingen

mogelijk worden. Ook

bij Airbnb worden betalingen tussen gebruikers door

een PSP gefaciliteerd.”

“Daarin belanden we wel op een gedetailleerder niveau

als het om ordergegevens gaat. Bij een reguliere

out payment voor een webshop wordt het totaalbedrag

van een dag aan transacties namelijk in één keer

op de rekening van de webshop gestort. De betreffende

transactiegegevens staan daarom ook in één

overzicht. Bij peer-to-peer-betalingen heb je te maken

met losse betalingen. Voor elke betaling dienen de

ordergegevens correct te worden weergegeven — en

dat is een uitdaging.”

“Voor een PSP die zich al concentreert op de betaalén

orderstroom, zal deze uitdaging echter een stuk

kleiner zijn. Door het effectief inrichten van dit soort

processen zien we dat een PSP sowieso steeds meer

een dienstverlenende functie krijgt. Merchants krijgen

hierdoor meer tijd om zich te concentreren op hun

core business. En dat is exáct wat een order-georiënteerde

PSP wil bereiken.”

Deel dit artikel

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

28


6

De betaalsector ontwricht

door technologie:

6 trends in betalen

Traditionele banken en creditcardmaatschappijen

hebben nog een ferme grip op

het betaalverkeer. Moeten ze hun positie in

de komende jaren drastisch herzien? Dat zou

je wel denken. Met Pasen werd weer eens

duidelijk hoe traditioneel de sector werkt: op

Goede Vrijdag en op Tweede Paasdag hadden

de computers van de banken vrij. Geld

overmaken duurde dus extra lang en daar

komt pas over drie jaar verandering in. De

financiële sector wordt aan alle kanten uitgedaagd

door nieuwe spelers en nieuwe technologie.

Dit zijn de zes belangrijkste trends.

Diederick

Theunissen

VOWD

Diederick werkt bij VOWD

samen met bedrijven aan

nieuwe digitale concepten.

Credits afbeelding: NapInterrupted, licentie: CC BY-NC-ND

29


We zijn al gewend dat nieuwe initiatieven in korte tijd

markten kunnen ontwrichten. Organisaties als Uber,

Airbnb, Facebook en Alibaba zorgen voor grote disruptie

in markten zonder dat ze geïnvesteerd hebben

in taxi’s, vastgoed, contentcreatie of producten. Wat

hebben ze gemeen? Het zijn IT-bedrijven pur sang,

brengen gebruikers op hun platform bij elkaar en

groeien exponentieel.

Wetpaint

Hetzelfde staat in de betaalsector te gebeuren, de

eerste tekenen zijn er al. De Danske Bank lanceerde

in mei 2013 zijn MobilePay om “betalen net zo makkelijk

te maken als het versturen van tekstberichten”.

Op de eerste dag werd de app 25.000 gedownload,

na vier maanden had de app 500.000 gebruikers

en na twee jaar zijn het er al meer dan 2 miljoen. 70

procent van de gebruikers bankiert niet bij de Danske

Bank, waarmee MobilePay dus duidelijk een behoefte

vervult die huidige banken niet bieden.

Hoe dat zit in Nederland? bunq (“het whatsapp voor

betalen”) en Twyp (“betaal je vrienden terwijl je chat”)

lijken een gooi te doen naar dezelfde disruptie. Dit zijn

de zes trends die banken het hoofd moeten bieden.

1. Competitie om het bruggenhoofd

neemt toe

Betaalverkeer, eens het stuk van de bank waarvan je

weinig hoorde, is verworden tot het bruggenhoofd

van de bankensector. Inmiddels wordt meer dan eenderde

van alle online betalingen via de mobiele telefoon

gedaan en verloopt meer dan 85 procent van de

interacties met de bank via de mobiel-bankierenapp.

Dit maakt de app hét platform voor cross-selling van

financiële producten en bepalend in de merkbeleving

van de bank: het bruggenhoofd.

De competitie om het bruggenhoofd is vorig jaar ook

in Nederland echt losgebarsten. Op de valreep van

2015 kwam nieuwkomer bunq, de eerste Nederlandse

mobile-only bank, met een nieuwe betaalapp. Dit jaar

kwam ING met zijn eigen Twyp (The Way you pay), terwijl

ook andere Nederlandse banken hevig investeren

in mobiele apps. Met haar compleet eigen naam en

vormgeving staat Twyp los van ING, wat snel ontwikkelen

op basis van klantfeedback mogelijk maakt.

Later mag Nederland ook meer verwachten van

niet-bancaire challengers; denk daarbij aan ApplePay,

AndroidPay of Samsung Pay. De uitdaging voor de

banken is de relatie met de klant te behouden voor

de up- of cross-sell.

2. Realtime wordt de nieuwe standaard

Wat voor de consument al zo normaal lijkt, is voor

banken nog een issue: realtime betalingen. Wanneer

je in het weekend geld overmaakt naar iemand die

bankiert bij een andere bank, loopt het daar pas

maandag binnen. Precies hierin wil de ECB verandering

brengen; het verwacht in 2017 met een nieuw

realtime transactiesysteem te komen.

Realtime betalingen zijn voornamelijk van belang voor

het optimaliseren van cashflows en verbeterde betaaldiscipline

en maakt directe peer-to-peer-betalingen

mogelijk. Daarnaast biedt het ruimte voor nieuwe

fintech-initiatieven. Digitale goederen kunnen direct

beschikbaar gemaakt worden als de betaling binnen

is. Hetzelfde geldt voor de e-commerce-industrie.

Daarnaast is het verwachtingspatroon van de consument

veranderd. Terwijl alles op hun smartphone

direct gaat, moet een bijschrijving soms nog enkele

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

30


dagen duren. De eerder aangehaalde MobilePay van

de Danske Bank speelt hierop in en dat is een van de

redenen dat de applicatie zo populair is.

3. Opensource biedt ruimte voor nieuwe

toepassingen

Waar veel consumenten nog aan moeten wennen, is

het gebruik van transactiedata. We weten dat informatie

over welke aankopen je doet, je transactiehistorie,

veel waard is. Om die reden kondigde ING in 2014

een proef aan waarbij het betaalgegevens van klanten

wilde analyseren om rekeninghouders persoonlijke

aanbiedingen te doen. Dat was geen succes. De

bank werd om privacyredenen teruggefloten door zijn

klanten.

Ondanks de negatieve associatie die vanuit klantperspectief

om dit onderwerp hangt, zullen banken

meer data met derden gaan delen. Grote banken als

Citigroup, Bank of America en Capital One verlenen

al stap-voor-stap-informatie van interne systemen met

externe partijen. Dit doen ze via application programming

interfaces (API’s). Met API’s kunnen banken

applicaties informatie laten uitwisselen met andere

applicaties; bijvoorbeeld die van andere fintech-bedrijven.

Denk aan crowdfundingplatformen en betaal-,

splits- of budgetteringapps (zoals Simple). Zo ontstaat

er een ecosysteem van slimme niche fintech-bedrijven

om de bank heen, met de bank als centrale

informatie-broker. Het gaat er nu dus vooral om dat

de bank de toegevoegde waarde voor consumenten

moet bewijzen.

Voorbeeld

Als je als consument een andere applicatie toegang

kan geven tot je transactiehistorie, via een

bank-API, kan die voor jou slimme analyses maken.

Stel: je hebt notenallergie en je koopt zonder

dat je het weet koekjes met sporen van noten.

Een slimme applicatie kan dan realtime je transactiehistorie

uitlezen. De applicatie vindt de nieuwe

transactie en koppelt de transactie aan die van de

supermarkt. De supermarkt deelt via een API de

ingrediënten van alle producten. Via de gateway

analyseert de app de ingrediënten van de gekochte

items, vindt daarin noten, een geeft een

pushmelding aan de klant. Op deze manier kan

de klant gewaarschuwd worden.

4. Internationale groei van e-commerce

(en PSP’s) zet door

Ook het internationale betalingsverkeer verandert

snel. Niet banken, maar internationale payment service

providers (PSP’s) bedienen grensoverschrijdende

e-commercepartijen. Dit komt door de snelle groei

van het aantal betaalmethodes. Waar een Nederlander

het liefst betaalt met iDEAL, betaalt een Belg

online met MisterCash en een Amerikaan met zijn

creditcard. En in de booming fintech-industrie komen

er steeds meer betaalmethodes bij. Zo verwacht A.T.

Kearney dat in 2020 20 procent van de transacties

via alternatieve betaalmethodes verloopt.

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

31


Bron: A.T. Kearney – Winning the growth challenge in payments

Bedrijven met snelle internationale groei hebben geen

tijd om in elk nieuw land de benodigde gangbare en

nieuwe betaalmethodes aan te koppelen. Dit laten ze

dan ook aan payment service providers (PSP’s) over.

PSP’s zijn IT-bedrijven die zorgen voor de koppeling

met zoveel mogelijk betaalmethodes. Met die dienst

kon Adyen in 10 jaar tijd uitgroeien tot een wereldwijde

speler op het gebied van betaaldiensten, met klanten

als Uber, Netflix Facebook, Spotify en KLM.

5. Verdere investering in blockchaintechnologie

Wanneer we nog iets verder vooruitkijken, zien we ook

de blockchain als serieuze concurrent op het gebied

van betalingsverkeer. Blockchain is de onderliggende

technologie waarop Bitcoin is gebaseerd en fungeert

als een soort database waarin elke Bitcoin-transactie

wordt vastgelegd. Het bestaat uit een serie datablokken

waarin één of meerdere transacties in worden

samengesteld, versleuteld, en vastgelegd. De blockchain

wordt continu bijgewerkt, bevindt zich op een

globaal computernetwerk en coördineert de vereiste

instemming van alle partijen bij een transactie.

Waar raakt dit de bank? Momenteel is bij een digitale

transactie altijd een derde partij nodig: de bank die

geld van de ene rekening naar de andere overmaakt.

Blockchain vervangt deze partij, de verificatie en

transactie worden door een globaal computernetwerk

uitgevoerd. Ethereum, het op vier na grootste crowdfundingproject

ooit, biedt al de gratis open-sourcecode

aan om blockchainapplicaties te maken.

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

32


6. Betalen met een selfie (of andere

biomedische gegevens) zet door

“Betalen met een selfie” is vorig jaar door bunq in

Nederland geïntroduceerd. Hoe het werkt? In plaats

van wachtwoorden, identifiers of bevestigingscodes

knipper je bij bunq een paar keer voor de lens van je

telefoon met je ogen om een betaling te bevestigen.

Ook grootbanken experimenteren al met deze technologie.

Vorig jaar hebben 750 creditcardhouders van

ABN AMRO in een test zo’n zes maanden met gezichtsherkenning

betaald. Mastercard en International

Card Services (ICS) gaan deze nieuwe betaaltechnologie

grootschalig uitrollen, meldde Emerce onlangs.

Endgame

De betaalsector wordt steeds meer technologiegedreven.

De bank lijkt het tempo van alle innovaties

lastig bij te kunnen houden. De investeringen in

fintech groeien hard en de in dit artikel genoemde

trends jagen de transformatie van de sector alleen

maar verder aan. Alleen voor banken die echt naar

hun klanten luisteren, die inspelen op behoeften

waaraan ze nu niet voldoen en die gericht innoveren

of samenwerken is er plek. Het is nu of nooit.

Een andere biometrische identifier die breder uitgerold

zal worden, is stemherkenning. Zo heeft ING het

al mogelijk gemaakt om betalingen te activeren met je

stem, en kunnen andere banken volgen door API’s af

te nemen van startups als SayPay.

Deel dit artikel

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

33


7

Robots betalen

de rekening

Een paar jaar geleden ben ik samen met mijn

twee dochters naar de lokale bank gegaan

om voor hen een betaalrekening te openen.

Een heel circus werd er destijds van gemaakt.

Met open armen werden de dames

ontvangen. Twee nieuwe consumenten werden

voorgoed toegevoegd aan de economie!

Hoezee! Hoe anders was vanmiddag de

behandeling bij dezelfde bank.

Sander

Duivestein

Sogeti

Sander is trendwatcher en adviseert

bedrijven over de toekomst.

Credits afbeelding: Max Lewis, licentie: CC BY-NC-ND

34


Ik kwam van een koude kermis thuis. Wederom

wilde ik een nieuwe consument toevoegen aan het

systeem, helaas werd deze geweigerd. De bankbediende

reageerde ook al een beetje lacherig toen ik

door de draaideur binnen liep. Met mijn robot onder

de arm. Voor hem wilde ik namelijk een rekening

openen. Deze vraag had de bankier echter nog nooit

gehoord. Hij moest mij dan ook teleurstellen: mijn

robot krijgt geen eigen bankrekening.

Ook Toon, mijn intelligente thermostaat, kreeg nul op

het rekest. Eneco heeft Toon wel verantwoordelijk

gemaakt voor het beheren van de energie in mijn

huis, maar de bank wil Toon geen toegang geven tot

mijn rekening om maandelijks de energienota af te

handelen.

Alles en iedereen wordt een eenmanszaak

En toch is dit vreemd. Inmiddels weten we dat ieder individu,

maar ook ieder voorwerp wordt gedigitaliseerd.

Dankzij het internet of things krijgt alles en iedereen

een of meerdere sensoren die realtime gekoppeld zijn

aan het internet. Elk levend wezen en elk levenloos

object krijgt zijn eigen persoonlijke cloud-oplossing.

Voeg hier kunstmatige intelligentie aan toe en alles en

iedereen heeft zijn eigen ‘personal agent’, een digitale

identiteit die op basis van onze data en voorkeuren

zelfstandig beslissingen kan nemen. Als we deze

entiteiten koppelen aan bijvoorbeeld een bitcoin-bankrekening,

is het hek helemaal van de dam.

Sander Duivestein, Sogeti 2015

Iedere persoon en elk object heeft zodoende de

mogelijkheid om een bankrekening te bezitten en financiële

transacties te verrichten. Een wereld waarin

een frisdrankmachine een zelfstandige economische

entiteit is met een eigen (bitcoin)bankrekening, en

waarin die machine zelf verantwoordelijk is voor het

beheer en de verkoop van haar eigen drankvoorraad,

behoort hiermee tot de mogelijkheden. Een

machine die dus naast het zelfstandig verkopen van

een drankje aan de consument (machine-to-consumer,

M2C), ook zelf een order kan plaatsen bij

bedrijven (business-to-machine, B2M). Ze kan zelfs

een order plaatsen bij consumenten (C2M) om de

voorraad aan te vullen.

De traditionele rolverdeling tussen mensen, organisaties

en machines gaat hiermee volledig op de schop.

Software maakt het mogelijk dat een slimme machine

als derde speler aan dit economische spel wordt toegevoegd,

naast mensen en organisaties.

Een wasmachine op bitcoins

Een ander voorbeeld dat de menselijke rol in het

transactieverkeer minimaliseert, is een wasmachine

van Samsung. Deze wasmachine is namelijk uitgerust

met een nieuwe informatiearchitectuur van IBM,

te weten ADEPT (autonomous decentralised peerto-peer

telemetry), op basis van de blockchain. De

wasmachine kan zelf wasmiddelen bestellen, zoekt

in haar netwerk van ‘peers’ naar de juiste leverancier,

communiceert, kan onderhandelen en het afleveradres

geven en leveranciers zelfstandig betalen.

Ook gaat zij op zoek naar de beste onderhoudsmonteur

als er ergens een storing wordt geconstateerd en

onderhandelt ze zelfstandig met stroomleveranciers

over het gunstigste tarief.

De Samsung W9000 blockchain-wasmachine is een

‘proof of concept’ en slimme contracten zijn alleen

nog een ‘blauwdruk’ voor een toekomstige praktijk.

Op grote schaal wordt de blockchain nog niet gebruikt.

Toch kan het interessant zijn om zo’n toekomst

te verkennen. Vanaf het moment dat een product de

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

35


productielijn afrolt, kan het door de fabrikant worden

geregistreerd in een universele blockchain en representeert

dit het begin van het leven van het bewuste

product.

Een simpele wasmachine kan een semi-autonoom

apparaat worden dat in staat is de levering van zijn

eigen verbruiksartikelen te beheren, onderhoud te

regelen en te onderhandelen met andere peer-apparatuur

om zo efficiënt en effectief mogelijk om te gaan

met zijn omgeving. Een vorm van autonoom product

lifecycle management dus, waarbij de producten zelfstandig

hun levensduur, levensbeëindiging en voortbrenging

van nieuwe producten bepalen.

Een leger van slimme agenten

Het idee van bots (software) als autonome agenten,

bots die ons gaan vertegenwoordigen en voor ons

gaan handelen, bestaat al langer. Maar met de toenemende

kennis die deze bots over ons eigen leven

opbouwen, zouden ze steeds beter in staat moeten

zijn om ook echt volgens onze intenties te opereren.

In het artikel “We’ll All Have a Personal Army of Specialized

Smart Agents Soon” schetst designer Ann

Wuyts een dergelijk scenario. De personal cloud verandert

in de nabije toekomst in een leger van ‘slimme

agenten’ die ieder een bepaalde taak vervullen. Het

netwerk van al deze slimme agenten fungeert als een

soort elektronisch brein door zelfstandig verbindingen

te leggen en associaties te maken. Door slim gebruik

te maken van allerhande sociale data, zoals tweets,

Facebook-statusupdates en Instagram-foto’s, maar

ook de geolocatie, de luchtvochtigheidsgraad en zelfs

de hartslag en temperatuur van het lichaam, ontstaat

een digitale context van het individu.

Het aflezen van de gezichtsuitdrukking levert bovendien

informatie over de emotie en geestesgesteldheid.

Hiermee is het netwerk niet alleen in staat om

zich in te leven in en mee te voelen met het individu,

maar ook om aan te voelen aan welke ondersteuning

het individu op dat specifieke moment behoefte heeft.

Sterker nog, het netwerk is eerder in staat te voorspellen

wat de intenties van het individu zijn voordat

deze dat zichzelf realiseert.

Onze persoonlijke digitale context geeft het netwerk

het vermogen om zich volledig in te leven in het

individu en om deze digitaal te representeren en te

vertegenwoordigen. Het karakter van een bot is sterk

afhankelijk van het gedrag van een individu. Men

moet tijd investeren in een bot om deze normen en

waarden bij te brengen, om een bot te laten leren,

net zoals men bij een klein kind doet opdat deze kan

groeien in de loop de tijd.

De evolutie van het web

Hoe groot dit leger van slimme agenten kan worden,

laat onderstaande figuur zien. In dertig jaar ontwikkelt

het web zich van een presentatiemedium (web

of pages) naar een intelligent interactiemedium (web

of agents). Profijt trekkend van de inmiddels beschikbare

big data en doorbraken in de ontwikkeling van

hardware, wordt de mens-machine-interactie naar een

volgend niveau getild. Alles en iedereen krijgt een

of meerdere agents (digitale identiteiten) waarmee

gebruikers en machines kunnen converseren.

Sander Duivestein, Sogeti 2015

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

36


Het recht om gerepresenteerd te worden

door een bot

Albert Wegner, partner bij durfkapitaalinvesteerder

Union Square Ventures (USV), voorspelt zelfs een toekomst

waarin de marginale kosten nagenoeg nul zijn

en leiden tot een wereld van overvloed. Een wereld

waarin mensen naast het recht op een basisinkomen

ook het recht hebben om zich te laten representeren

door een bot. Digitale evenbeelden die op basis van

persoonlijke data namens hun fysieke wederhelften

werk verrichten en een inkomen verdienen, waarmee

hun aardse eigenaren zichzelf kunnen bedruipen.

Helemaal extreem is de visie van Mike Hearn, voormalig

coreontwikkelaar van Bitcoin. Niet de elektrische

auto’s van Tesla of de omstreden taxidienst Uber

zijn de toekomst, maar geëmancipeerde auto’s die op

eigen houtje zakendoen. Hearn gaat er in zijn theoretische

experiment vanuit dat zelfrijdende auto’s in

de toekomst volledig normaal zijn en dat de meeste

mensen daardoor niet langer zelf een auto bezitten.

Als die zelfrijdende taxi’s bovendien niet langer eigendom

zijn van een groot bedrijf maar volledig autonoom

werken, worden ook de ritten goedkoper.

De auto’s communiceren met klanten en infrastructuur

via een nieuw online handelssysteem: Tradenet. Je zou

een app gebruiken die inlogt op Tradenet en zegt: “Hier

ben ik, hier wil ik naartoe, geef me de beste prijzen.”

‘We kunnen de auto’s zo

programmeren dat ze een heel

klein beetje winst mogen maken,

maar geen excessieve hoeveelheden.

We kunnen zo de meest

morele en sociaalvoelende

kapitalisten ooit maken’

De autonome taxi’s zullen dan hun beste tarieven

doorgeven, gebaseerd op waar ze zijn, hoeveel

brandstof ze hebben, de kwaliteit van hun programmering,

et cetera. Jijzelf of je telefoon kiezen vervolgens

het beste aanbod, niet alleen op basis van de

beste prijs, maar ook op basis van rijgegevens en hoe

aangenaam de wagen is.

Hearn benadrukt dat de auto’s wel zelfstandig werken,

maar geen bewustzijn hebben. Ze kunnen wel zo geprogrammeerd

worden dat ze zichzelf bijvoorbeeld updaten.

Zo kunnen ze het geld dat ze verdienen gebruiken om

menselijke softwareontwikkelaars in te huren om hun code

aan te passen, maar ook om te betalen voor onderhoudsof

tankbeurten. De auto’s kunnen vervolgens ook de kans

krijgen om hun ‘spaargeld’ samen te leggen om nieuwe

auto’s te laten maken. Om ‘kinderen’ te krijgen dus.

Als een nieuwe auto van de productieband rolt, zou

die in concurrentie gaan met de bestaande wagens.

Daardoor zou de nieuwe auto een deel van zijn inkomsten

moeten afstaan aan zijn ‘ouders’. Je kunt het

zien als een soort ‘geboortelening’, die de wagen aan

zijn ouders moet afbetalen voordat hij volledig zelfstandig

wordt. Volgens datzelfde principe is ook de

dood verwerkt in het systeem, om verouderde modellen

van de straat te halen of om in te spelen op een

veranderende markt. Als er op een bepaald moment

te veel auto’s zijn voor het aantal mensen, zouden

sommige auto’s zichzelf in een langetermijnparking

kunnen zetten en uitschakelen. Volgens datzelfde

principe zouden auto’s ook kunnen uitwijken naar

andere steden om daar werk te zoeken, aldus Hearn.

De toekomst van betalen

Informatietechnologie maakt een radicaal andere

toekomst mogelijk. Een toekomst waarin niet alleen

mensen en bedrijven met elkaar onderhandelen, maar

waarin ook allerhande (ro)bots als zelfstandige actor

een rol in de economie spelen. Dat een bank nu nog

de deuren sluit voor een robot, is begrijpelijk, maar de

toekomst is dichterbij dan we denken. Science fiction

is al lang geen fictie meer, het is de nieuwe realiteit.

Wen er maar aan.

Deel dit artikel

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

37


COLOFON

Een uitgave van Marketingfacts B.V.

Dit is een speciale uitgave met als thema Toekomst

van betalen. Er komen nog meer themanummers aan

over onder andere customer journey, datamanagementplatformen,

mobile en webcare & monitoring.

Ook met Marketingfacts een special maken of

adverteren in een van de volgende uitgaven?

Neem contact op met:

Emile Peters

Managing Director/Uitgever

emile@marketingfacts.nl

06 - 558 386 48

Copyright

Dit is een uitgave van Marketingfacts BV. Niets uit

deze uitgave mag worden gebruikt zonder bronvermelding.

Behoudens de in of krachtens de Auteurswet

van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit

deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in

een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar

gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch,

mechanisch door fotokopieën, opnamen of

enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke

toestemming van de uitgever.

Majid Abou

Account Manager

majid@marketingfacts.nl

06 - 468 753 99

MARKETING, TECHNOLOGY & DESIGN

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

38


www.marketingfacts.nl

Volg ons op

Deze special is uitgegeven door Marketingfacts in het kader van het thema ‘Toekomst van betalen

39

Similar magazines