JONGE SPECIALIST

bpiet1

zwu6qnc

de JONGE

º

2

SPECIALIST

Jaargang 3 - juni 2016

Hét magazine voor medisch specialisten in opleiding

Vakantie

Special

Surfing doctors: dokteren op de golven | Zo ongezond kan vakantie zijn | Neem de regie

over je opleiding | Ervaringen van een tropenarts | Je opleiding onderbreken voor een reis. Mag dat? |

Jongeklarenprobleem: minder instroom aios | Zintuigen in de geneeskunde | Wie is de baas op de

afdeling? | Nomineer je opleider voor de Opleidingsprijs | Wat zijn de gevolgen van taakherschikking?


SPECIAAL VOOR U:

DE FINANCIËLE JUNGLE

VOOR DE STARTENDE

MEDISCH SPECIALIST

Sibbing & Wateler is een onafhankelijk

financieel adviesbureau, gespecialiseerd

in de praktijkbegeleiding van vrije medische

beroepsbeoefenaren, waaronder medisch

specialisten. Wij bieden u een gevarieerd

dienstenpakket voor al uw financiële zaken,

nu en in de toekomst.

BESTEL DIRECT UW GRATIS EXEMPLAAR

Speciaal voor u als startende medisch specialist

heeft Sibbing & Wateler een praktijkgericht

boek geschreven dat op heldere wijze ingaat

op belangrijke financiële, contractuele en fiscale

zaken. Wilt u meer weten over onder meer de

overname van een praktijk, (arbeids)contracten

en salarissen, financiële planning, fiscaliteiten,

arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, pensioen,

assurantiën en hypotheken? Bestel dan uw gratis

exemplaar van het boek via www.sibbing.nl.

Telefoon: (0318) 544 044 - www.sibbing.nl

PRAKTIJKVESTIGING

FINANCIËLE PLANNING

ASSURANTIËN


• colofon •

• voorwoord •

Redactie

Berber Piet, hoofdredacteur

Hanneke Verheijde

Daniël Dresden

Davy Sudiono

Susanne Korsse

Eva Stortelder

Ilona Dekkers

Sajjad Rahnama’i

Tanca Minderhoud

Eindredactie

Liza Leijenhorst, Prescripts

voorwoord

llustratie

Ilona Dekkers

Vormgeving

Marjanne van Bentum, studio Parvenu

Coverfoto

Ingvar Berg

Redactieadres

Postbus 20057, 3502 LB Utrecht

info@dejongespecialist.nl

Centraal Bestuur De Jonge Specialist

Chella van der Post

Thomas Schok

Richard Schol

Nurah Hammoud

Jesse Habets

Ben Tomlow

Alexej Kuiper

Fleur van den Heijkant

Edin Hajder

Paul de Laat

Marjolein Kremer

Davy Sudiono

Adreswijzigingen

Adreswijzigingen kunnen worden doorgegeven aan

De Jonge Specialist.

Uitgever

De Jonge Specialist

Drukwerk

Centrum Drukwerk, Maartensdijk

Basisontwerp

IJzersterk, Rotterdam

Adverteren

Neem hiervoor contact op met De Jonge Specialist:

info@dejongespecialist.nl

Magazine De Jonge Specialist

De Jonge Specialist is hét magazine voor medisch

specialisten in opleiding. Het tijdschrift wordt vier

keer per jaar uitgegeven door De Jonge Specialist.

Oplage 3.000, ISSN: 2352-3670 Jaargang 3

© 2016 DJS. Alle rechten voorbehouden. Artikelen

geven de mening weer van auteurs en niet

noodzakelijkerwijs van De Jonge Specialist. Niets uit

dit magazine mag openbaar worden gemaakt door

middel van druk, microfilm of welke wijze dan ook,

zonder toestemming van de uitgever.

Klaar voor de

toekomst!

Terwijl de lente tegenvalt en het mooie

weer nog op zich laat wachten, is onze

redactie toch enthousiast aan het werk

gegaan om een zonnig themanummer te

produceren. Laat je inspireren door de vele

mogelijkheden die het artsenvak biedt:

collega’s vertellen hoe zij als tropenarts

meewerken aan Expeditie Robinson of als

waterrat dokteren vanaf de surfplank.

Maar wees voorzichtig: wereldwijd reizen

en het opzoeken van uitdagingen op

sportief gebied, zijn niet zonder risico.

Aandacht voor het behoud van je gezondheid

is hierbij op zijn plek. Als aios interne

geneeskunde zie ik met regelmaat ziektes

uit het buitenland. Na het lezen van het

artikel “Vakantiesouvenirs” mag ik van geluk

spreken dat ik na een half jaar werken

in Ethiopië voor Artsen zonder Grenzen

‘souvenirloos’ ben teruggekeerd.

Nieuwe voorzitter

Als nieuwe voorzitter van De Jonge

Specialist heb ik deze keer de eer het

voorwoord te schrijven. Ik maak graag van

de gelegenheid gebruik om me kort te

introduceren. Ik neem het voorzitterschap

over van Chella van der Post. Ik wil haar via

deze weg bedanken voor haar tomeloze

inzet voor De Jonge Specialist en haar

gedegen voorzitterschap.

Sinds 2012 heb ik als bestuurslid bij De

Jonge Orde en later De Jonge Specialist

verschillende functies bekleed. Naast de

portefeuille PR en communicatie en later

het penningmeesterschap, heb ik me vooral

ingezet voor het jonge klaren dossier.

Als bestuurslid heb ik me hard gemaakt

voor minder instroom in de medische

vervolgopleiding. Diverse gesprekken in

het veld, met de Federatie van Medisch

Specialisten en het Capaciteitsorgaan,

hebben geleid tot een raming die pleit

voor een fors lagere instroom. Zoals te

lezen is in dit magazine, heeft dat dit jaar

tot een mooi resultaat geleid. De balans

houden tussen instroom en uitstroom is

lastig, dit is een van de belangrijke zaken

waar DJS boven op zit. Omdat actuele

cijfers hiervoor van belang zijn, zal eind dit

jaar wederom een jonge klaren enquête

uitgezet worden. We hopen op een grote

respons.

De vermindering van het aantal opleidingsplekken

zal helaas pas over vijf tot

zes jaar effect hebben. Ik zal mij daarom

als voorzitter blijven inzetten voor oplossingen

op de kortere termijn. Daarnaast

zal de individualisering van de medische

vervolgopleiding natuurlijk één van de

speerpunten zijn, lees hierover meer in dit

nummer.

Met veel ambitie neem ik het stokje

–of de hamer– van Chella over om de

belangen van alle aios in Nederland te

vertegenwoordigen. Help mij dit zo goed

mogelijk te doen, door suggesties, ideeën

of opleidingsgerelateerde problemen te

delen via info@dejongespecialist.nl of ons

meldpunt. Samen zijn we klaar voor de

toekomst!

Rest mij je veel plezier te wensen bij het

lezen van dit magazine!

Door Marjolein Kremers


4 • inhoudsopgave •

8, 9

Ongezonde

vakantiesouvenirs

Thuisblijven als

preventie

14, 15

Interview

Regie over je

opleiding

17

Big Data

Wat kan de

arts ermee?

AIOS upgrade

Vrijdag 28 oktober 2016 is het weer tijd voor de

jaarlijkse terugkerende AIOS Upgrade! De Jonge

Specialist organiseert deze landelijke aios-dag samen

met LAD, Federatie Medisch Specialisten en VvAA.

Dit jaar is het thema Thinking forward, een congres

over persoonlijk leiderschap. Een gezonde balans

tussen werk en privéleven, regie over je opleiding

en veranderingen in de gezondheidszorg… Er wordt

veel verwacht van de aios van de toekomst en leiderschap

is hot!

Tijdens de plenaire ochtendsessie zullen we aandacht

hebben voor hoe je als aios alle ballen in de

lucht houdt. Ook de rol van klinisch leiderschap en

individualisering komt aan bod. Tot slot besteden

we aandacht aan wie wij als medisch specialisten van

de toekomst zijn en hoe wij visie kunnen omzetten in

acties.

In de middag zijn er vier workshoprondes die je zelf

indeelt, met dit jaar dus verschillende workshops die

specifiek op diverse aspecten van leiderschap ingaan.

Maar er zijn ook meer persoonlijke workshops,

bijvoorbeeld over gezonde voeding en mindfulness.

Onze vaste workshops over algemene thema’s zullen

niet ontbreken, zoals werkvormen voor de medisch

specialist, individualisering van de opleiding en onderhandeltechnieken.

Win drie coachingsessies

Voorafgaand aan het congres staat een aios-persoonlijkheidstest

online en komen we terug op de

algemene resultaten in een interactief deel aan het

einde van het congres. Vul je deze in, dan maak je

kans op drie coachingsessies in het kader van persoonlijk

leiderschap!

Kijk op de website voor meer informatie, het programma

en de test:

www.dejongespecialist.nl/aiosupgrade

De Jonge Specialist - juni 2016


• inhoudsopgave •

5

Oogopslag 6, 7

Vakantiesouvenirs 8, 9, 10

Minder instroom aios 11

18, 19

Surfende dokters

Beter op het water

Casus: onderbreken opleiding 12, 13

Interview regie over je opleiding 14, 15, 16

Big data 17

Surfing doctors 18, 19

Zintuigen in de geneeskunst 20, 21

Ervaringen van een tropenarts 22, 23

Aios over taakherschikking 24

Rubrieken legenda

Oogopslag

Opleiding

MijnRGS 25

Column Eva Stortelder 26

Toekomst & Innovatie

In consult

Gezondheid

Beroepsbelangen

Buitenland

Vrije tijd

Geneeskunst


6 • oogopslag •

oogopslag

Kort nieuws en feitjes

Dagelijks tijd nemen om te genieten

en een momentje van (zelf)reflectie

getuigt ook van #leiderschap #balans

tweet: door @Gerdaverbinder

Vertrek Chella van der Post

Nieuw bestuurslid

Vicky Soomers, aios interne geneeskunde,

RadboudUMC Nijmegen

Na 4,5 jaar bestuurswerk bij De Jonge Orde en later De Jonge Specialist (DJS), is het

tijd het stokje over te geven. Nog geen jaar geleden schreef Chella haar eerste voorwoord

als voorzitter. In juni zal Marjolein Kremers haar opvolgen. Chella heeft zich als

leider van dit team bewezen: zij heeft de focus op belangrijke problemen gehouden en

daardoor grote stappen gemaakt naar oplossingen. Zij heeft als bestuurslid van DJS de

ontwikkelingen in de arbeidsmarkt meegemaakt waarin we van een ruim aanbod van

banen voor medisch specialisten naar de huidige zorgelijke situatie zijn gegaan. Deze

zorgen openbaarden zich al bij de eerste jongeklarenenquête uit 2012. Het probleem

is op de kaart gezet en zo is recent een fors lagere instroom van aios bereikt. Een mooi

einde aan de bestuurstaken van Chella.

Als bestuurslid Europese samenwerking

houd ik me bezig met algemene thema’s

en wet- en regelgeving binnen Europa.

Denk daarbij aan de arbeidstijdenwet,

werken over de grens (tijdens en na de

opleiding), geweld in de zorg en dergelijke.

Dat doe ik door Nederland te

vertegenwoordigen als commissielid van

de European Junior Doctors. Daarnaast

zit ik namens De Jonge Specialist in

werkgroep zorg 2025, waarbij verschillende

zorgprofessionals nadenken over

hoe de zorg er in de toekomst uit zou

moeten zien, en hoe we ons daar op kunnen

voorbereiden. Op die manier hoop

ik Nederlandse AIOS (inter)nationaal een

stem te geven.

De Jonge Specialist - juni 2016


• oogopslag •

7

Opleidingsprijs 2016

Op de jaarlijkse AIOS Upgrade op 28 oktober

2016 zal ook dit jaar de felbegeerde

Opleidingsprijs uitgereikt worden aan de

beste opleider van Nederland. Hierbij

gaat het natuurlijk vooral om de eeuwige

roem, maar de winnaar krijgt ook een

prachtig beeld en een mooi geldbedrag

om te investeren in de opleiding.

Met als thema ‘Thinking forward’ zal

de focus dit jaar liggen op leiderschap.

Wordt er in jouw opleiding voldoende

aandacht besteed aan hoe jij ‘in the lead’

kan zijn van jouw opleiding? Wordt er

gebruik gemaakt van de digitale revolutie?

Is jouw opleider voorstander van de

individualisering van de opleiding? Is jouw

opleider innovatief en krijg jij voldoende

handvatten voor de toekomst?

Nomineer jouw opleider dan nu! Ga naar

onze website www.dejongespecialist.nl

en zet jouw opleider in het zonnetje. Ook

vind je hier meer informatie over de AIOS

Upgrade.

Playlist YouTube

Wist je dat De Jonge Specialist een playlist

op Youtube heeft? Je vindt er handige

filmpjes voor aios, zoals de vele korte

filmpjes gemaakt door het project Modernisering

Medische Vervolgopleiding

(MMV) over bijvoorbeeld onderhandelen

of timemanagement. Of bijvoorbeeld de

belastingworkshop van VvAA. DJS wil

deze playlist uitbreiden.

Heb jij of ken jij zelf nog goede

video’s die niet mogen ontbreken

in deze playlist? Meld dit dan via

info@dejongespecialist.nl

Eind augustus worden de nominaties

bekend gemaakt, dus hou onze website in

de gaten!

Winnaars van afgelopen jaren zijn:

2015:

Watske Smit

Internist-nefroloog, Jeroen Bosch ziekenhuis

2014:

Jacqueline Stouthard

Oncoloog, Antoni van Leeuwenhoek

ziekenhuis

2013:

Frank van den Hoogen

KNO-heelkunde, Radboudumc

2012:

Paul Jansen

Geriater, UMC Utrecht

2011:

Didi Braat

Gynaecoloog, Radboudumc

2010:

Paetrick Netten

Internist, Jeroen Bosch Ziekenhuis

2009:

Robert Pierik

Chirurg, Isala Klinieken

zIeKJE

Tijdens een langdurige openbuikoperatie blijken er erg veel abdominale verklevingen

te zijn. Het betreft een ‘lastige buik’. De coassistent die mocht helpen assisteren houdt

al enkele uren de buik open. Het ‘aan de haken hangen’ valt niet altijd mee, en wat

de rest van het team niet weet, maar later blijkt, is dat hij de avond ervoor op stap is

geweest en daarbij redelijk diep in het bierglaasje heeft gekeken. In zo’n situatie kan

het gebeuren dat je aandacht wat verslapt. Dat gebeurt ook als hem op een onbewaakt

moment een geluidloze wind ontsnapt. Blozend achter zijn mondmasker houdt hij zich

wijselijk stil, als de operateur begint te snuiven. “Ik ruik darmgas, als we maar geen

perforatie hebben gemaakt!”

Cultuur

Leading Change

door J.P. Kotter

Eva Stortelder, aios chirurgie

Laatst nog in Medisch Contact: leiderschap

onderbelicht in de basisopleiding. Help

jezelf een handje en verdiep je in dit, inmiddels

legendarische, 8-stappenplan over

het beheren en leiden van een veranderproces

met positieve resultaten voor jouw

einddoel. Ervaar het als een coschap met

de expert op het gebied van leiderschap.


8 • gezondheid •

Eindelijk, het is weer zomer! Vakantietijd! Je mijmert al weken over

je reisplannen. En met een beetje geluk wordt het zo fijn dat je

naast de voorpret ook na afloop nog tijden van je ervaringen kunt

nagenieten. Maar kijk uit: voor je het weet, neem je meer dan alleen

goede vakantieherinneringen mee naar huis.

Oost, west, thuis best?

Ongezonde

vakantiesouvenirs

Auteur

• Berber Piet, aios longgeneeskunde

Verlangend kijk ik door het glas van de

lichtstraat van het ziekenhuis naar de

blauwe lucht ver boven mij. Zou het erin

zitten vandaag op tijd weg te gaan en nog

een paar zonnestraaltjes mee te pikken op

een terrasje of met een rondje hardlopen?

Als het zulk mooi weer is, is een vakantie

in eigen land eigenlijk helemaal niet gek.

Maar ja, je hebt toch weer die vakantie

naar het buitenland geboekt. Je zoekt

immers nieuwe ervaringen, avontuur,

een specifieke ideale plek om je sport

of hobby te beoefenen, zonzekerheid of

simpelweg een verandering van de alledaagse

omgeving om de werkstress te

vergeten.

Vlucht naar het buitenland

Of dit nu komt door onze VOC-mentaliteit

alias handelsgeest of door het feit dat

we nu eenmaal in zo’n klein, vol, plat

land wonen zonder tropisch klimaat, wij

Nederlanders zijn echte reizigers. Jaarlijks

gaan bijna tien miljoen landgenoten op

vakantie naar het buitenland. Zakenreizen

en congresbezoek daarbij niet eens

meegeteld. De tijd dat dit vooral reizen

naar Frankrijk en Spanje waren, is met

de goede en betaalbare vliegtuigverbindingen

van tegenwoordig voorbij. We

vliegen nu voor ons plezier de hele wereld

over. Met die huidige korte reistijden lijkt

alles heel dichtbij en vergeten we soms

wat voor gezondheidsrisico’s die werkelijk

verre landen herbergen. Maar wat zijn

de risico’s nu precies? Mensen die zich

goed voorbereiden, zoeken informatie op

internet, bezoeken hun (huis)arts of gaan

zelfs naar een gespecialiseerde reiskliniek

of tropenpoli. Deze instellingen geven

echter advies dat tot voor kort vooral

gebaseerd was op het vóórkomen van

ziektes onder de plaatselijke bevolking.

De toepasbaarheid van deze gegevens

op de situatie van westerse reizigers is

onduidelijk. Naar de incidentie van ziekte

onder toeristen die een bepaalde regio

bezoeken, wordt pas recentelijk onderzoek

gedaan.

Ticket to the tropics

Een Duitse studie onderzocht hoe het

mensen verging die voorafgaand aan

hun reis de travel clinic in Berlijn con-

De Jonge Specialist - juni 2016


• gezondheid •

9

sulteerden. Het ging om mensen die

de regio’s India/Nepal, Thailand, Kenia/

Tanzania, Gambia/Senegal en Brazilië als

reisdoel hadden. Reisbestemmingen die

onder Nederlanders ook zeer populair

zijn. Ongeveer de helft van deze mensen

reisde als rugzaktoerist onder eenvoudige

omstandigheden, de andere helft verbleef

in goede hotels. Ondanks het ingewonnen

gezondheidsadvies, werd van deze

groep reizigers maar liefst drieënveertig

procent ziek op vakantie. Ruim tien procent

zelfs meer dan één keer. Dit verziekte

een substantieel deel van de vakantie:

gemiddeld zes van de vierentwintig reisdagen.

Veruit de meeste mensen hadden

buikklachten (tachtig procent), gevolgd

door klachten van de luchtwegen (ruim

dertig procent) en koorts (ongeveer vijftien

procent). Gelukkig betrof het meestal

onschuldige reizigersdiarree en waren

ernstige gezondheidsproblemen waarvoor

medische hulp gezocht moest worden, in

de minderheid.

Risicopreventie

Hoe komt het nu dat het ook bij degenen

die zich goed laten voorlichten zo

frequent misgaat? Sommige risico’s zijn nu

eenmaal niet te vermijden: tegen hoestbuien

vol tuberkelbacteriën is geen kruid

gewassen. Wat betreft de gevaren die

wij wél kunnen verkleinen of voorkomen,

is het waarschijnlijk lastig om de gehele

reis continu goed op te blijven letten.

Bovendien zijn de verleidingen af en toe

té groot. Daardoor zoekt een kwart van de

mensen toch verkoeling bij de wormen in

zoet water, drinkt tien procent ongekookte

e.coli uit de kraan, eet een derde rauwe

dierlijke producten en eet zelfs driekwart

“Als je dood

bent, hoef je

goddank nooit

meer op reis”

rauwe groenten en fruit gegarneerd met

bacillen en hepatitis A. Nog eens één op

de twintig kan zijn liefde voor dieren niet

inhouden en móet een aap, straathond

of kat knuffelen. In het minst erge geval

deelt deze zijn vlooien en teken met je,

maar als de liefde niet wederzijds is, loop

je al snel een beet op met het risico écht

hondsdol te worden. Maar liefst twintig

procent van de voorgelichte reizigers die

een endemisch gebied bezoeken, neemt

geen malariaprofylaxe in en heeft geen

noodmedicatie bij zich. Kennelijk is de

angst voor mogelijke bijwerkingen van

anti-malariamiddelen een stuk groter dan

de angst voor deze potentieel levensbedreigende

ziekte zelf. Alhoewel mensen

zich in India nog het best aan de preventieve

adviezen houden, is de kans om

ziek te worden daar het grootst. Verder

zijn een langere reisduur, jongere leeftijd

en reizen onder eenvoudige omstandigheden

geassocieerd met een verhoogd

ziekterisico.

Veilige bestemmingen

Tsja, deze regio’s dan maar vermijden?


10

• gezondheid •

Opleiding arts internationale gezondheidszorg

en tropengeneeskunde

Word jij enthousiast van tropische virussen en

parasieten? Vind jij de globalisering van ziektes een

uitdaging? Dan is de opleiding tot arts internationale

gezondheidszorg en tropengeneeskunde (AIGT) misschien

wel geknipt voor jou. Deze opleiding is twee

jaar geleden van start gegaan. Na één jaar gynaecologie,

één jaar chirurgie of kindergeneeskunde en de

drie maanden durende tropencursus van het Koninklijk

instituut voor de tropen, kun je je bij goed gevolg bij

de KNMG registreren als profielarts internationale

gezondheidszorg en tropengeneeskunde. Hierna ben

je klaar voor een baan als arts in een ontwikkelingsland

of in de internationale gezondheidszorg, wat dus

niet per se in het buitenland hoeft te zijn. Lees ook

de ervaringen van tropenarts Jacob van der Ende op

pagina 22 en 23.

Wie de zon en iets minder avontuur zoekt,

kan altijd nog naar het Caribische gebied.

Tenminste, als je niet zwanger bent, want

het zikavirus heeft ook daar de kop opgestoken.

Neem wel een lading Deet mee

in je koffer, want chikungunya en dengue

neem je liever niet mee naar huis. Groot

voordeel van de Caribische eilanden is dat

je in zout water redelijk veilig verkoeling

kunt zoeken: parasieten gedijen in zoet

water. Zo lang je een beetje uitkijkt voor

kwallen en koraal, en geen spannende

duikmanoeuvres uithaalt met kans op

caissonziekte, kun je zorgeloos genieten.

Let in de beach club wel op als het erg

gezellig wordt na een paar cocktails: het

risico een SOA op te lopen is op vakantie

vele malen groter dan thuis.

Los van de lokale risico’s brengt het

vliegen over grote afstanden intrinsiek

gevaren met zich mee. Een chartervlucht

met DVT airlines zal uiteindelijk niet de

goedkope keuze blijken te zijn die je

dacht, als je vervolgens drie maanden

lang antistolling moet gebruiken voor je

trombosebeen of longembolie. Veilig gekozen

voor een old school autovakantie

in Europa? Let dan wel op leishmaniasis

in het Middellandse Zeegebied,

teken-encefalitis in Scandinavië en de

opkomende multi-drug resistant tuberculose

in Oost-Europa.

Thuisblijvers

Je kunt er niet omheen: thuisblijven lijkt

de enige optie. Maar dit is natuurlijk alleen

haalbaar voor mensen die immuun

zijn voor de reiskoorts, zoals schrijver

Maarten ’t Hart. Hij heeft zo’n afkeer van

reizen dat het hem genoeg inspiratie gaf

voor het schrijven van een hele roman:

Dienstreizen van een thuisblijver. Niet

alleen klaagt hij daarin steen en been

dat zijn uitgever hem dwingt tot een

meerdaags bezoek aan de Frankfurter

Buchmesse, zelfs een excursie naar zijn

geboorteplaats Maassluis is voor hem

een ware beproeving. Zijn verzuchting:

“Als je dood bent, hoef je goddank nooit

meer op reis” spreekt boekdelen. ’t Hart

is met zijn zelfverkozen kluizenaarschap

in Warmond behoorlijk veilig voor alle

reisgevaren. Gelukkig kunnen thuisblijvers

die de samenleving minder schuwen,

dankzij importziekten ook in eigen land

van de geneugten van het reizen meegenieten.

Een voorrecht dat voor ons als

gezondheidswerkers bij uitstek geldt. Dus

niet getreurd als je deze zomer niet op

reis bent: de wereld komt naar je toe in

het ziekenhuis!

Veilig op reis? Check voor je vertrek

de site van het landelijk

coördinatiecentrum

reizigersadvisering (LCR) op

https://www.lcr.nl voor informatie

over plaatselijk voorkomende

ziekten en preventie.

De Jonge Specialist - juni 2016


• beroepsbelangen •

11

Substantiële daling

instroom medische

vervolgopleidingen

Auteur Jesse Habets, bestuurslid De Jonge Specialist

Het jongeklarenprobleem is een dagelijks besproken onderwerp op de werkvloer van de aios. Een

oplossing op de langere termijn is eindelijk in zicht: vanaf 2017 worden minder aios opgeleid.

Het Capaciteitsorgaan (CO) stelt in principe een keer in de drie

jaar een raming op. Op verzoek van de veldpartijen, waaronder

De Jonge Specialist, is er aangedrongen op een eerdere

raming in verband met alarmerende signalen uit het veld, zoals

(verborgen) werkloosheid onder medisch specialisten en een

afnemende zorgvraag.

Minder aios

De Kamer Medisch Specialisten van het CO, waarin De Jonge

Specialist een afgevaardigd bestuurslid heeft, heeft de afgelopen

jaren samen met de medewerkers van het CO gewerkt aan

een nieuwe capaciteitsraming. Hierbij heeft De Jonge Specialist

aangestuurd op verlaging van de instroom, onder andere

vanwege de (verborgen) werkloosheid onder jonge medische

specialisten, een toenemend (deels onvrijwillig) vertrek naar het

buitenland van jonge medisch specialisten en een afnemende

zorgvraag in het ziekenhuis. Daarbij is ook rekening gehouden

met toekomstige ontwikkelingen, zoals een toenemende behoefte

aan zelfmanagement en transitie van zorg naar nulde en

eerste lijn, zoals beschreven in het rapport Kaljouw.

is nodig als rekening wordt gehouden met de verwachte verticale

substitutie, ofwel taakherschikking, naar de verpleegkundig

specialist en de physician assistant. Een instroom van 1.122

plaatsen is nodig als de verticale substitutie op een generiek

minimum van 0,3% per jaar wordt gehanteerd.

Het advies is onlangs aangeboden aan het ministerie van VWS.

Het ministerie heeft het advies overgenomen en het instroomkader

2017 vastgesteld, daarbij rekening houdend met nog enkele

specifieke eisen van BOLS.

Het bestuur van de Jonge Specialist is tevreden met het resultaat

van de nieuwe capaciteitsraming en zal, mede door zitting te

nemen in het Capaciteitsorgaan, de capaciteitsplanning de

komende jaren nauwgezet blijven volgen en hierbij de belangen

van de aios blijven behartigen.

Het resultaat

Het nieuwe capaciteitsplan heeft geresulteerd in een substantiële

reductie van het instroomadvies: een jaarlijkse instroom met

een bandbreedte van 965 tot 1.122 plaatsen; in 2013 ging het om

1057 tot 1251 plaatsen. Een jaarlijkse instroom van 965 plaatsen

Over het Capaciteitsorgaan

Het Capaciteitsorgaan (CO) is in 1999 opgericht door een groot aantal veldpartijen uit de zorg en wordt gesubsidieerd door VWS. Voor de medische vervolgopleidingen

heeft het CO het doel om een raming op te stellen voor de capaciteit (het aantal op te leiden aios) op basis van de te verwachten zorgbehoefte. Na het vaststellen

van het capaciteitsplan door het ministerie van VWS wordt op basis van dit capaciteitsplan een verdelingsvoorstel (hoeveel aios per specialisme per OOR) gemaakt

door stichting BOLS, het orgaan waarin zowel de Federatie Medisch Specialisten (FMS) als de Nederlandse Verenging van Ziekenhuizen (NVZ) en de Nederlandse Federatie

van Universitair Medische Centra (NFU) vertegenwoordigd zijn. Dit verdelingsvoorstel wordt door BOLS aangeboden aan het ministerie van VWS. Het ministerie

stelt dan het definitieve verdelingsvoorstel vast. Op basis hiervan kent de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de beschikbaarheidsbijdrage toe aan de ziekenhuizen om

de opleiding van de aios te kunnen financieren.


12 • in consult •

Auteur

Fleur van den Heijkant, bestuurslid en aios urologie

Mag je om privéredenen je opleiding onderbreken, bijvoorbeeld

voor een wereldreis? Het Kennis- en dienstverleningscentrum

(KDC) geeft antwoord.

Casus

Aios A. is 28 jaar en is bezig met het

tweede jaar van zijn opleiding tot anesthesist.

In 2017 wil hij samen met zijn vriendin

een wereldreis gaan maken van drie

maanden. Hij heeft hiervoor toestemming

gevraagd aan zijn opleider, maar deze

geeft geen toestemming, omdat hij vindt

dat een opleiding niet onderbroken mag

worden voor niet-opleidingsgerelateerde

activiteiten. Aios A. benadert hierop het

AIOS Meldpunt van De Jonge Specialist

met de vraag of hij het recht heeft zijn

opleiding tijdelijk te onderbreken. Verder

vraagt hij zich af wat de regels precies zijn:

is er een maximaal toegestane tijdsduur

van de onderbreking? Is de reden van de

onderbreking van belang? En wat kun je

doen als je opleider geen toestemming

geeft voor je aangevraagde onbetaald

verlof? Het meldpunt brengt hem in contact

met het KDC, dat zijn vragen als volgt

beantwoordt.

Antwoord mr. Fatima Madani, arbeidsjurist

bij KDC

Zijn er regels met betrekking tot

het tijdelijk onderbreken van de

opleiding?

geval moet het opleidingsschema worden

gewijzigd. Wijziging van het opleidingsschema

gebeurt in overleg tussen de aios

en de opleider. De RGS kan besluiten dat

de aios een deel van de reeds gevolgde

opleiding opnieuw moet volgen. De

opleider moet hiervoor een gemotiveerd

voorstel doen.

Wat kun je doen als je opleider

je afwezigheidsverzoek niet

goedkeurt?

Goedkeuring is niet noodzakelijk in geval

van ziekte of zwangerschapsverlof, in

verband met de wettelijke bescherming.

In alle andere gevallen van onderbreking

van de opleiding is goedkeuring van de

opleider nodig. Er kunnen zich omstandigheden

voordoen op grond waarvan

onderbreking volgens de opleider niet

mogelijk is. Ook kan de opleider van

oordeel zijn dat de onderbreking pas op

een later moment mogelijk is dan de aios

zelf wenst. Onderbreking is in principe

alleen mogelijk als de opleider akkoord

gaat. Weigert de opleider mee te werken

aan een onderbreking, dan is het mogelijk

om gebruik te maken van de geschillenregeling

en de kwestie ter toetsing aan

de Geschillencommissie voor te leggen.

Voordat de aios de Geschillencommissie

kan benaderen, moet hij of zij binnen

vier weken na het besluit van de opleider

bezwaar maken bij de opleider zelf en

bemiddeling vragen aan de Centrale

Opleidingscommissie. Ons advies is

altijd contact op te nemen met het KDC,

alvorens een geschillenprocedure te

starten. Er zitten namelijk nadelen aan. Zo

kunnen de verhoudingen met de opleider

verstoord raken, terwijl de aios daarna

waarschijnlijk de opleiding bij diezelfde

opleider moet vervolgen.

Ja, in het Kaderbesluit CCMS zijn regels

opgenomen over onderbreking van de

opleiding. Afwezigheid door vakantie

wordt niet als onderbreking aangemerkt.

Hoofdregel is dat compensatie van de

onderbreking plaatsvindt, wanneer de opleiding

in totaal meer dan tien dagen per

opleidingsjaar wordt onderbroken. In dit

Onderbreking is in principe alleen

mogelijk als de opleider akkoord gaat

De Jonge Specialist - juni 2016


• in consult •

13

Is het doel van de onderbreking

van belang?

De opleiding mag worden onderbroken,

ongeacht de reden. In de regelgeving

wordt hierin geen onderscheid gemaakt.

De gevolgen voor de opleiding zijn

namelijk in alle gevallen hetzelfde. Elke

onderbreking die langer dan tien dagen

per opleidingsjaar duurt, moet gecompenseerd

worden.

Het doel van de onderbreking kan natuurlijk

wel van belang zijn voor het oordeel

van de opleider. Het is denkbaar dat een

opleider eerder geneigd is toestemming

te geven, wanneer de reden van de onderbreking

opleidingsgerelateerd is.

Is er een maximale tijdsduur van

onderbreking?

In de regelgeving is geen maximale tijdsduur

van de onderbreking vastgelegd.

Het is aan de opleider om te beoordelen

of de duur van de onderbreking verant-

woord is. Ook kan de RGS besluiten dat

(delen van) de opleiding opnieuw moet(en)

worden gevolgd op grond van het feit dat

vaardigheden die zijn opgedaan in reeds

gevolgde delen van de opleiding, zijn

vervaagd.

Gevolgen

Een tijdelijke onderbreking heeft ook

gevolgen voor de arbeidsovereenkomst

c.q. aanstelling van de aios. In de arbeidsovereenkomst

van de aios is vrijwel altijd

opgenomen dat de arbeidsovereenkomst

voor de duur van de opleiding geldt.

Wordt de opleiding tijdelijk onderbroken,

dan is het belangrijk ook afspraken te

maken over de gevolgen voor de arbeidsovereenkomst.

Soms is een uiterlijke

einddatum in de arbeidsovereenkomst

opgenomen. In dat geval is het noodzakelijk

de einddatum aan te passen, wanneer

het opleidingsschema is gewijzigd en deze

wijziging leidt tot een latere afronding van

de opleiding. Ons advies is om gedurende

de onderbreking de arbeidsovereenkomst

door te laten lopen en onbetaald verlof

op te nemen. Is de instelling niet bereid

om de arbeidsovereenkomst door te laten

lopen, dan raden wij aan om in elk geval

een terugkeergarantie af te spreken.

Kortom: als aios heb je ongeacht de reden

het recht je opleiding te onderbreken. Juridisch

is geen maximale tijdsduur aan dit

verlof verbonden. Je opleider kan echter

met gegronde redenen je verzoek weigeren

of je verlof naar een later moment in

je opleiding verplaatsen. Neem altijd contact

op met het KDC als je met je opleider

geen overeenstemming bereikt.

Het KDC is te bereiken via

telefoon 030-67 02 710 of per

e-mail info@dejongespecialist.nl).


14 • opleiding •

“Het gaat om jouw toekomst!”

De regie nemen

over je opleiding

Auteur Nannet Alkema

Sneller door de opleiding: wie heeft daar meer

over te zeggen? Opleider of aios? “De opleider”,

zegt driekwart van de aios in de enquête van

project Individualisering Opleidingsduur (RIO).

Ook vindt bijna de helft van de aios dat ze onvoldoende

ruimte krijgen om sturing te geven aan

hun eigen opleiding. En als ze die ruimte wel krijgen,

némen ze ‘m niet altijd. Voorstelbaar, vinden

Henk Sluiter, voorzitter van project RIO en Thomas

Schok, RIO-projectlid en vicevoorzitter van

De Jonge Specialist. “Maar het moet wel veranderen.

Regie van de aios over de opleiding is een

randvoorwaarde voor een opleiding op maat.”

Het wordt door de individualisering van de opleidingsduur

steeds belangrijker dat je als aios zelf aan het roer staat van je

eigen ontwikkeling. Toch is dat nog lang niet altijd het geval,

blijkt uit de enquête. Sluiter: “Honderd procent regie door aios

hebben we nog niet bereikt, maar we zijn wel een eind op weg.

Het is goed om te zien dat meer dan dertig procent van de aios

aangeeft dat ze regie voeren over hun eigen opleiding. Dat is

een toename ten opzichte van vorig jaar.”

Hoe komt het dat aios aarzelen om de regie over hun opleiding

te nemen?

Schok: “Wat ik hoor is dat ze niet precies weten hoe ze het moeten

aanpakken. Vaak zijn aios allang blij dat ze in opleiding zijn.

Daarbij komt: als aios zit je in een afhankelijkheidspositie. Nou is

de relatie tussen opleider en aios meestal positief – de meeste

opleiders zijn zeer gemotiveerd om aios goed op te leiden –

maar een opleider zit wel tussen twee vuren. Aan de ene kant

de opleiding, aan de andere kant de bedrijfsvoering. Dat weet

en voel je als aios. Misschien voel je daardoor wat aarzeling om

wensen en ambities te uiten. Je wilt je opleider immers niet in de

problemen brengen. En je gaat ook liever geen stampij maken,

want je moet nog wel met die opleider door één deur.”

Sluiter: “Wellicht is het een beetje te vergelijken met de relatie

dokter-patiënt. Veel patiënten denken: “De dokter zal het wel

weten, laat hem de keuzes maar maken”. Misschien geldt dat

ook voor sommige aios, dat ze denken: de opleider zal wel

weten wat goed voor me is. Aios zijn vaak bescheidener over hun

eigen kunnen dan de opleider. Dat is denk ik een stukje onzekerheid.

Daarom moeten wij erop blijven hameren dat ze voor

zichzelf moeten opkomen.”

De Jonge Specialist - juni 2016


• opleiding •

15

“Aios zijn vaak bescheidener over hun

eigen kunnen dan de opleider”

Henk Sluiter, voorzitter van project RIO en Thomas Schok, RIO-projectlid en vicevoorzitter van De Jonge Specialist

“Streef naar win-win”

fotografie Serge Ligtenberg

Driekwart van de aios geeft aan dat opleiders meer te zeggen

hebben over versnellen dan zijzelf. Wat vinden jullie daarvan?

Schok: “Wat je vaak ziet is dat de kortingen al zijn verstrekt

voordat er überhaupt een gesprek heeft plaatsgevonden tussen

opleider en aios. Dat gebeurt dan op basis van het curriculum

vitae. Waar we naartoe moeten is dat je bij de start van de

opleiding een gesprek hebt met je opleider om je individuele

opleidingsplan (IOP) vast te stellen: “Wat hoef jij door je ervaring

niet meer te leren en wat kun jij eventueel extra leren?” Daar

moet je dan als aios al wel een goed beeld van hebben. Vraag

jezelf vóór het eerste IOP-gesprek af: waar sta ik, wat is mijn bagage,

wat kan ik bieden? Zie het als een samenspel.”

Sluiter: “Streef naar win-win. Weet wat je waard bent. Misschien

kun jij de opleidingsgroep helpen, bijvoorbeeld door onderwijs te

verzorgen over een bepaald thema, het rooster te organiseren of


16 • opleiding •

Enquête onder aios

Eind 2015 hield het project Individualisering Opleidingsduur van de Federatie Medisch Specialisten een enquête onder alle aios die

tussen 1 juli 2014 en november 2015 zijn gestart met de opleiding tot medisch specialist. Uit de antwoorden van de 351 respondenten

blijkt dat een ruime meerderheid is geïnformeerd over het individualiseren van de opleidingsduur en voor aanvang van de opleiding een

gesprek gehad heeft over het individueel opleidingsplan (IOP). Bovendien blijkt dat aios die in 2015 gestart zijn met de opleiding, significant

vaker individualisering bespreken dan hun voorgangers. Ook krijgen zij vaker vrijstelling bij de start van de opleiding.

Uit de resultaten komen echter ook verbeterpunten naar voren. Zo geeft een derde van de aios aan niet te zijn geïnformeerd over de

individualisering. Zorgelijk is dat ook een derde van de aios aangeeft voorafgaand aan de opleiding geen gesprek te hebben gehad over

het IOP en mogelijkheden tot vrijstelling.

Je kunt het onderzoeksrapport lezen op www.specialistenopleidingopmaat.nl/onderzoek-naar-regie-aios/

buddy te zijn van onzekere aios. Met dat soort dingen help je je

opleider enorm. En daarmee creëer je ‘wisselgeld’ voor je eigen

wensen. Het moet van twee kanten komen.”

Jullie benoemen het belang van een startgesprek over het

individuele opleidingsplan, maar uit de enquête blijkt dat

meer dan dertig procent van de aios zo’n gesprek niet heeft

gehad.

Sluiter: “Dat moet zeker veranderen. Zo’n startgesprek is niet

alleen verplicht volgens het Kaderbesluit, het is ook een voorwaarde

om individueel te kunnen opleiden. De Raad Opleiding

heeft dat onlangs ook benadrukt.”

Schok: “Ik vraag me serieus af hoe aios die zo’n gesprek niet

hebben gehad worden opgeleid. Van dertig procent moeten we

naar nul procent; er moet geen enkele aios meer te vinden zijn

die geen startgesprek heeft gehad.”

Hoe kan het dat die IOP-startgesprekken nog niet overal

plaatsvinden?

Sluiter: “Onwennigheid, denk ik. Ik vermoed dat veel opleiders

nog in die maatwerkrol moeten groeien. En het zal vast ook

platte, logistieke redenen hebben, zoals tijdgebrek door ziekte,

zwangerschap en dergelijke.”

Schok: “Ik vind dat je daar als aios assertief in mag zijn. Als het

initiatief voor het startgesprek niet vanuit de opleider komt, dan

vraag je daar als aios zelf om. Het gaat om jouw toekomst!”

Wat raden jullie aios aan om te doen als ze er niet uitkomen

met hun opleider?

Schok: “Ze kunnen knelpunten bespreken met collega-aios

binnen de vakgroep of binnen de juniorvereniging. Ook het

aios-meldpunt van De Jonge Specialist kan advies geven en

meedenken. Daar kunnen aios altijd op terugvallen.”

Sluiter: “Als aios en opleider er samen echt niet uitkomen, dan

kunnen ze terecht bij hun eigen centrale opleidingscommissie

(COC), die de taak heeft om te bemiddelen. Uit de enquête blijkt

wel dat aios de weg naar de COC vooralsnog niet snel nemen:

maar veertig procent zegt bij een geschil contact op te nemen

met de COC. Misschien omdat aios de COC nog associëren met

het ‘kamp van de opleiders’. Of doordat de COC nog niet zo

zichtbaar is voor aios.”

Schok: “Ik denk inderdaad dat COC’s zich richting aios wat meer

kunnen profileren. In elke COC zit een afvaardiging van de aiosvereniging

van het ziekenhuis. Klop daarbij aan als je problemen

hebt met je opleider. Belangrijker is natuurlijk om problemen te

voorkomen. Blijf in gesprek met je opleider, toon begrip voor elkaars

situatie en kijk waarmee je elkaar kunt helpen. Het is geven

en nemen.”

“Weet wat je waard bent”

Ook tijdens de AIOS Upgrade op 28 oktober 2016 wordt aandacht besteed aan Individualisering van de opleidingduur.

De Jonge Specialist - juni 2016


• toekomst en innovatie •

17

Big data

What’s in it for the doctor?

Auteurs:

Vivian Ekkelenkamp, commissielid T&I en aios maag-darm-leverziekten

Anika Filius, commissielid T&I en aios anesthesiologie

Auteurs

Vivian Ekkelenkamp, DJS Toekomst & Innovatie

en aios maag-darm-leverziekten

Anika Filius, DJS Toekomst & Innovatie en

aios anesthesiologie

Het begrip Big data werd rond 2008

voor het eerst benoemd in de medische

wereld. Tegenwoordig verschijnt er

bijna iedere maand wel een artikel over.

Kortom, het onderwerp is hot. Maar wat is

big data nu eigenlijk? En wat kunnen wij

artsen er mee?

Rondom een patiënt gebeurt er zoveel

meer dan wij artsen ons realiseren. Deze

gebeurtenissen zijn mogelijk wél een

verklaring waarom elke patiënt anders

reageert op een ziekte, de medicatie of

operatieve behandeling. De factoren die

bij ons niet bekend zijn, zijn mogelijk wel

al beschikbaar als meerdere puzzelstukjes

in de vorm van (elektronische) data, big

data. Deze big data kan ook ziekte op

populatieniveau voorspellen: Google signaleerde

een griepuitbraak aan de hand

van zoekopdrachten, twee weken voordat

deze bij de instanties geconstateerd werd.

Veel en snel

Big data heeft geen eenduidige definitie.

De meest geaccepteerde is die van

Gartner, waarbij drie factoren van belang

zijn: hoeveelheid, snelheid en diversiteit.

Bij aanwezigheid van twee of drie genoemde

eigenschappen (veel data, snelle

instroom, en ongestructureerde data), kan

men spreken van big data. Daarnaast zijn

er nog andere factoren van invloed: variatie,

kwaliteit en complexiteit.

Er zijn verschillende niveaus van big data,

beginnend bij simpele databases tot het

niveau waarop er voorspellende analyses

worden toegepast waardoor de patiënt

op zijn persoon toegespitste adviezen

krijgt. Het is daarbij van belang te beseffen

dat de datastroom continu is, en dat

het advies op elk moment op basis van de

dan beschikbare gegevens wordt vastgesteld

en aangepast.

Potentie

Big data heeft een enorme potentie. Met

het real-time monitoren van miljarden

patiëntengegevens en -uitkomsten, kan

er een grote slag in de gezondheidszorg

geslagen worden. Door gericht te zoeken,

kan big data trends signaleren. De volgende

stap is op grond van deze trends

een hypothese te formuleren en onderzoek

op te zetten om deze hypothese

te toetsen. Het systeem vertelt immers

alleen dát er een correlatie is en niet waarom.

Het beoogde doel is doelmatige zorg

en daarmee ook kostenreductie.

Voorwaarden

Voor we zover zijn, zal er nog wel aan

een aantal voorwaarden moeten worden

voldaan. De datastroom moet continu en

groot genoeg zijn. De ongestructureerde

informatie moet op waarde geschat kunnen

worden en geïntegreerd worden tot

één geheel. Daarbij moet er voldoende

capaciteit zijn om alles te verwerken en te

updaten aan de hand van nieuwe data.

Daarnaast is veiligheid van dataopslag en

-verkeer een prioriteit. Er moeten duidelijke

afspraken gemaakt worden van wie

de data zijn en hoe deze veilig opgeslagen

en verzonden worden. Vooral dit punt

blijft een gevoelige discussie.

Wat heb je hier nu aan als arts? Hier in

Nederland concreet nog weinig. In het

buitenland is een mooi voorbeeld de

‘supercomputer’ IBM Watson, die

met behulp van big data behandelplannen

uitzet voor oncologische patiënten.

In Nederland lopen in enkele ziekenhuizen

projecten m.b.t. big data,

bijvoorbeeld in het UMCG, waar gekeken

wordt naar het vertrouwen hierin. Verwachting

is dat er in de toekomst steeds

meer projecten zullen volgen. Uiteindelijk

is big data paradoxaal genoeg de kern

van “personalized medicine” en zal deze

hopelijk een grote stap voorwaarts zijn

om de patiënt de beste zorg mogelijk te

geven. Stay tuned!


18 • vrije tijd •

Dokteren op het water

Surfing Doctors

Ingvar Berg en Hylmar Elsenga zijn in opleiding tot SEH-arts, hebben een

passie voor surfen en stonden aan de wieg van The European Association

of Surfing Doctors. Op een frisse avond aan het strand van Scheveningen,

vertellen ze hoe hun hobby ook hun werk is geworden.

Auteur Susanne Korsse, aios maag-darm-leverziekten

Wat in 2011 in het Zeeuwse Goes begon als een

idee op de surfplank, is in 2016 uitgegroeid tot

’s werelds grootste organisatie op het gebied

van Surfing Medicine, een vakgebied dat zich

richt op gezondheidsproblemen die frequent bij

golfsurfers voorkomen (zie kader).

Ingvar Berg ging na zijn studie Geneeskunde werken als poortarts

in het Admiraal de Ruijter ziekenhuis in Goes. Daar kon hij

zijn werk perfect combineren met surfen, sinds jaren zijn geliefde

hobby. Toevallig liep hij daar een oude vriend tegen het lijf; Dion

van de Schoot. Ook poortarts, ook surfer. Ze zochten naar een

manier om de conservatieve ziekenhuiswereld te combineren

met de levensstijl die surfen is: durven, reizen en ontdekken.

Daarom richtten ze samen de internationale non-profit organisatie

The European Association of Surfing Doctors (EASD) op, met

als motto ‘Keeping the surfer healthy and safe’. Hylmar Elsenga,

óók fervent surfer en destijds werkzaam als arts-assistent in Goes,

werd eveneens bij het project betrokken. “Het idee is geboren

uit de passie voor het ontmoeten van gelijkgestemden op internationaal

en discipline-overstijgend niveau”, legt Ingvar uit.

Cursussen en congressen

In 2012 organiseerde de EASD het eerste internationale surfing

medicine congres in Portugal. Dankzij goede marketing, onder

andere via alle Europese surfscholen, waren er dat eerste jaar

bijna honderd deelnemers uit meer dan twintig landen. Vanaf

het eerste moment is het congres Europees geaccrediteerd.

Sindsdien zitten de mannen niet meer stil. Na meerdere medische

congressen in Europa organiseren ze dit najaar voor het

eerst een wereldwijd congres in Californië (29 september t/m 2

oktober, meer info www.pacific-rim-conference.com), in samen-

werking met de Amerikaanse Surfer’s Medical Association (SMA).

Voor surfende (para-)medici organiseren ze daarnaast regelmatig

de Advanced Surf Life Support (ASLS) cursus, gericht op acute

zorg in surfing medicine. En voor niet medisch geschoolde

surfers wordt nu de Basic Surfing Life Support ontwikkeld; een

ééndaagse praktische eerstehulpcursus voor surfende leken.

Uiteraard altijd gecombineerd met surfen, want dat is de verbindende

factor voor organisatie en deelnemers. Afhankelijk van

het getij wordt het cursusprogramma afgestemd op de beste

surftijden.

Spoedeisende hulp

Ingvar en Hylmar zijn tegenwoordig allebei in opleiding tot

SEH-arts en wonen in Den Haag, vlakbij Scheveningen. “Surfing

De conservatieve

ziekenhuiswereld

combineren met de

levensstijl van surfen

Medicine ligt in het verlengde van de SEH-geneeskunde”, zegt

Hylmar. Beiden werken parttime, mede om hun werkzaamheden

voor de EASD te kunnen doen. Ingvar is tegenwoordig CEO van

de organisatie. Hij organiseert het vijfde internationale congres

en houdt zich daarnaast bezig met bestuurstaken. Hylmar maakt

deel uit van het ASLS-cursusteam. Hij houdt zich bezig met

De Jonge Specialist - juni 2016


• vrije tijd •

19

Kijk voor meer informatie op

www.surfingmedicineinternational.com

doceren en het ontwikkelen van het cursusmateriaal. Dion woont

en werkt tegenwoordig in Nieuw-Zeeland, maar ook hij is nog

steeds nauw betrokken bij de organisatie.

Ambitie

De surfende dokters hebben veel ambitie. Dit jaar is de naam

gewijzigd in Surfing Medicine International (SMI), om het internationale

karakter te benadrukken en open te staan voor andere

professionals dan artsen. Naast het doel om de surfer gezond

en veilig te houden, wil de SMI zich ook meer gaan richten op

wetenschappelijk onderzoek en public health. En ondanks dat

alles is begonnen met een passie voor golfsurfen, heeft de SMI

zich ontwikkeld tot een instituut voor unieke medische kennis op

het gebied van aan surfen gerelateerde watersporten.

Of de dokters nog wel aan hun geliefde hobby toekomen? Minder

dan ze zouden willen, ondanks dat ze in Den Haag wonen.

Gelukkig organiseren ze binnenkort weer een cursus in Portugal

waarbij natuurlijk ook veel gesurft gaat worden. En volgens Ingvar

houdt dat je niet alleen fit. “Tijdens het surfen kom ik even

helemaal tot mezelf, kan ik uit mijn comfortzone stappen en in

hoge golven mijn grenzen verleggen.”

Wat is Surfing Medicine?

Surfing Medicine is een specialisme-overstijgend initiatief, ontstaan uit passie voor geneeskunde

en surfen. Het richt zich op gezondheidsproblemen die frequent voorkomen bij surfers, zoals

verdrinking, UV-gerelateerde huidziekten en surfblessures. In die laatste groep vallen onder andere

verwondingen door het eigen surfboard, schouderluxaties door een harde klap op de ondergrond

of trommelvliesperforaties door de hydraulische kracht van het water. Surfing medicine kan extreme

medicine worden, bijvoorbeeld door big wave surfen, oftewel surfen op hoge golven.Surfing as Medicine

is een apart onderdeel, waarbij surfen als therapie wordt gebruikt voor bijvoorbeeld mensen

met een depressie of Cystic Fibrosis.

Het vakgebied is volop in ontwikkeling en is in de afgelopen jaren gevormd door de internationale

congressen en cursussen van SMI en door samenwerking van diverse organisaties over de hele

wereld. Alle surfblessures staan beschreven in Surf Survival, hét handboek voor surfers dat in 2011 uitkwam.

Surfers kunnen echter niet alleen slachtoffer zijn, ze spelen ook een belangrijke rol als redder

in nood. Een drijvend object, oftewel een surfplank, kan letterlijk een levensgroot verschil maken bij

verdrinking. Een Australische studie toonde aan dat surfers vaak bystander rescuer zijn en mogelijk

meer mensen van de verdrinkingsdood redden dan strandwachten. Zo vormen alle surfers wereldwijd

dus miljoenen potentiële extra strandwachten die kunnen bijdragen aan een veiliger watersportklimaat.


• genees.kunst •

Kunstwereld

bedwelmd

door ‘Reuk’

Teruggevonden Rembrandt toont

één van de vijf zintuigen.

De Jonge Specialist - juni 2016


• genees.kunst • 21

Het is de droom van elke kunsthandelaar: voor een habbekrats een

onopvallend schilderij verwerven dat vervolgens van de hand van

één van de grootste schilders aller tijden blijkt te zijn. Het overkwam

galerie Nye & Company in New Jersey. Een onopvallend

houten paneeltje dat zij in een kelder aantroffen, blijkt een heuse

Rembrandt te zijn.

Auteur Berber Piet, aios longgeneeskunde

Rembrandt Harmenszoon van Rijn (Leiden 1606-1669 Amsterdam); Reuk

Beeld: TEFAF Maastricht 2016, Galerie Talabardon et Gautier

Dat het werk dat zij in hun catalogus

te koop aanboden voor een richtprijs

van 500 tot 800 dollar, geen doorsnee

negentiende-eeuws stuk van de continentale

school betrof, begon ze pas te

dagen toen de biedingen op de veiling

in de vijf nullen gingen lopen. De trotse

koper, Parijs veilinghuis Talabardon &

Gautier, toonde het werk in maart op de

TEFAF, de grote kunstbeurs in Maastricht.

Dit was voorlopig de laatste keer dat

het werk voor het grote publiek te zien

was: de Amerikaanse miljardair Thomas

Kaplan heeft meer dan drie miljoen euro

neergeteld om het schilderij aan zijn

privécollectie van Hollandse meesters toe

te voegen.

Schoonheid

Het schilderij met de titel ‘De flauwgevallen

patiënt’ is om twee redenen

interessant voor deze rubriek. In de

eerste plaats omdat het een-zeventiende-eeuwse

arts-patiënt relatie toont.

Een chirurgijn of barbier heeft net een

aderlating verricht bij een jonge man,

die dit overduidelijk teveel is geworden.

Een oude vrouw probeert hem op weinig

subtiele wijze weer bij kennis te brengen

door een doek met ammoniak onder zijn

neus te houden. Van de medische behandeling

zelf is niet veel op het doek terug

te vinden. Het gaat de schilder duidelijk

meer om wat er verbeeld dan om wat

er afgebeeld wordt. Zoals Van Rijnberk

het in het NTVG van 1930 verwoordde in

zijn recensie van het boek ‘Rembrandt’,

waarin arts en historicus Van Lint de kunst

van Rembrandt vanuit geneeskundig

perspectief behandelt: “ .. in letterlijk

geen enkele der 64 afbeeldingen krijgt

men ook slechts voor één oogenblik het

gevoel dat het den kunstenaar te doen

was om … het medische der gebeurtenissen

die hij teekent, etst of schildert. …

steeds is de visie uitsluitend die van den

op schoonheid belusten kunstenaar die

alle dingen beter ziet dan de leek, beter

ook, in zeker opzicht, maar in elk geval

anders dan de arts”. Wat ons terugbrengt

bij het werkelijke thema van ‘De flauwgevallen

patiënt’: de waarneming van de

wereld om ons heen door het gebruik van

onze zintuigen, die voor kunstenaars en

voor ons als artsen zo belangrijk zijn.

Zintuigen in de geneeskunde

Het gebruik van onze smaak is sinds

de zogeheten pisproevers uit de klassieke

oudheid door de voortschrijdende

wetenschap der klinische chemie uit onze

dagelijkse praktijk verdwenen. En recenter

nog geoptimaliseerd door de genetica,

waardoor we cystic fibrosis vaststellen

door bepaalde mutaties aan te tonen,

in plaats van door de zoutgraad van het

zweet te ‘proeven’. Ondanks alle medisch

wetenschappelijke ontwikkelingen zijn

ons gehoor, zicht en gevoel tot op de dag

van vandaag essentieel voor het stellen

van een diagnose en het evalueren van

een behandeling. Het in dit schilderij

van Rembrandt afgebeelde zintuig, de

reuk, wordt door de meeste medici maar

weinig gebruikt. Vermoedelijk speelt de

slechte ontwikkeling van ons menselijk

reukvermogen een oorzakelijke rol in deze

onderwaardering. Maar zoals Anthony

van Leeuwenhoek ons gezichtsvermogen

verbeterde met de microscoop, is de reuk

aan een comeback bezig met de elektronische

neus. Of- minder technologisch

geavanceerd- door het gebruik van dieren

met een goede neus, zoals de reusachtige

hamsterratten die in Afrika op kosteneffectieve

wijze feilloos tuberculose kunnen

ruiken in sputum samples.

Rembrandts vijf zintuigen

Rembrandt heeft voor elk van de vijf klassieke

gewaarwordingen, zoals benoemd

door Aristoteles, een apart schilderij

gemaakt. Dit zijn Rembrandts oudst bekende

werken, die hij rond zijn achttiende

maakte. Zoals genoemd gaat het in dit

specifieke werk overduidelijk om de reuk.

Voor het gevoel heeft hij in een ander

werk ook een medisch thema gebruikt:

‘De operatie’. Het gehoor wordt verbeeld

door ‘De drie musici’ en ‘De brillenverkoper’

staat symbool voor het zicht. Alleen

dit laatste werk bevindt zich niet in de

privécollectie van kunstliefhebber Kaplan,

het is te zien in de Lakenhal in Leiden. Het

vijfde schilderij van deze themaserie, ‘De

smaak’ is nog steeds spoorloos. Wie weet

dat alle publiciteit rond de ontdekking van

‘De flauwgevallen patiënt’ de zintuigen

van eenieder scherpt en dat dit paneel

één van de komende jaren op soortgelijke

wijze in een depot of kelder opduikt. Om

met een andere Nederlandse legende te

spreken: “Je gaat het immers pas zien als

je het door hebt”.

Voor wie niet kan wachten tot het vijfde zintuig schilderij wordt ontdekt, is er een andere

oplossing: een versie van het ‘Smaak’ paneel creëren op basis van big data. Een

team van experts van Het Mauritshuis, Het Rembrandthuis, de Technische Universiteit

Delft, Microsoft, ING en een Amsterdams reclamebureau maakten op deze manier

eerder dit jaar al ‘The next Rembrandt’. Op grond van data-analyse van het gehele

oeuvre van Rembrandt werd software ontwikkeld waarmee een nieuwe Rembrandt

ontworpen werd. Dit leverde een portret van een man dat geheel volgens Rembrandts

gebruik van compositie, kenmerkende penseeltoets en claire obscure werd

vervaardigd met behulp van een 3D-printer.


22 • buitenland •

Afrika is

groter

AIOS in het

buitenland

dan je denkt

Niet alleen Afrika wordt getekend

door een gigantisch hiaat

tussen vraag en aanbod van

zorg. In Azië en Latijns-Amerika

lijkt dit tekort niet kleiner. Er is

genoeg te doen in de wereld

voor een tropendokter.

Auteur

• Jacob van der Ende, tropenarts

Tellen tropenjaren dubbel? Dat ligt aan

de omschrijving van het begrip. Hard

werken, lange dagen en een onuitputtelijke

stroom van patiënten zijn de terechte

kenmerken van een doktersbestaan in

Afrika. Echter, het verschil dat je voor je

patiënten kunt maken is mogelijk ook

twee keer zo groot.

Rekening tot in de vier cijfers

In Nederland word je tijdens je heelkundedienst

uit je zompige piketbed gebeld

voor een patiënt die zich presenteert op

de spoed. Een trauma capitis die groen

is getriëerd. Dan weet je het wel. Meest

waarschijnlijk een man van middelbare

leeftijd die twaalf eenheden alcohol te

veel heeft genuttigd en met z’n fietsje in

de tramrails is gekomen en eigenlijk niet

kan vertellen of z’n schedel nu wél of níet

de klinkers heeft geraakt. Zucht. Sloffend

van de tegenzin loop je naar de spoed,

terwijl je jezelf afvraagt waarom de heelkunde

ook alweer bekend stond als een

vak voor stoere mannen die met het mes

in de hand aan de lopende band levens

aan het redden zijn. Deze nacht zal je het

mes niet aanraken, noch de kocher, noch

het pincet. Uiteindelijk gaat de betreffende

patiënt aan het einde van de ochtend

naar huis met twee paracetamol en een

ziekenhuisrekening tot in de vier cijfers.

Zijn DNA rammelt nog na van de straling,

maar alle mogelijke risico’s zijn gelukkig

weer geminimaliseerd. Ondankbaar werk?

Zeker niet, het moet nu eenmaal gebeuren.

De volgende nacht sta je gelukkig

weer twee hoogenergetische trauma’s

met instabiele patiënten op te vangen.

Angstige ogen

In Sierra Leone ervaar je in eerste instantie

dezelfde emotie als de telefoon midden

in de nacht gaat. De presentatie is echter

anders: een jongetje dat zo anemisch

van de malaria is dat hij een transfusie

nodig heeft. Je voelt je irritatie jegens de

ouders opborrelen. Waarom moeten ze

uitgerekend ’s nachts komen, terwijl hun

kind al zeker twee dagen heel ziek moet

zijn? Je sloft naar je pick-up en hobbelt

naar het ziekenhuis. De eerste aanblik van

hetgeen je dan ziet, trekt je emoties direct

binnenstebuiten: een klein hoopje ellende

op de schoot van zijn vader. De angstige

ogen van het patiëntje schreeuwen HIV. Je

voelt nu een schuldgevoel dat je in eerste

instantie nog die irritatie hebt gevoeld.

Gevaarlijke cocktail

Hoe groter de ellende, des te immenser

het gevoel dat je het meest waanzinnige

vak ter wereld hebt. Je ziet het eigenlijk

niet eens meer als je baan. Er zijn namelijk

ook geen tijden van begin en einde van

het spreekuur. Het gaat altijd maar door.

Je hebt de ene bevalling net gedaan en

De Jonge Specialist - juni 2016


• buitenland •

23

de volgende twee liggen alweer te puffen.

Het onderscheid tussen werk en vrije tijd

vervaagt. In een omgeving werken waar

je behalve hardlopen niets kunt ondernemen,

draagt hier ook aan bij. Er zijn

geen terrasjes, er is geen filmhuis. Geen

krant die op de mat valt en het internet is

te traag om het laatste nieuws bij te kunnen

houden. Een gevaarlijke cocktail van

omstandigheden: je staat op met je werk

en je hoofd zit er nog steeds vol mee als

je dat ergens in de avond of nacht op je

kussen legt.

Geen arts

“Je hebt het wel over Afrika”, denken veel

mensen dan. Maar Afrika is niet een op

zichzelf staand iets. Nu de Ebola-uitbraak

achter de rug is, werd het tijd voor een financieel

uitstapje. Begin dit jaar ben ik als

arts met de productie van het televisieprogramma

Survival of the Sexes (SOS) naar

Nicaragua geweest. Een volledig desolaat

gebied waar in de verre omtrek geen

enkele vorm van eerste- dan wel tweedelijnszorg

te vinden is. Mensen wonen hier

prachtig aan een rivier die een oneindige

bron van drinkwater en vis vormt. De rijst

groeit in de achtertuin. Maar de tienduizenden

mensen die in dit gebied wonen,

hebben obstetrische complicaties, een

appendix die kan ontsteken en liesbreuken

die beklemd kunnen gaan zitten,

zonder dat er een arts in de buurt is.

Expeditie Robinson

Op het moment van schrijven zit ik in de

Filipijnen als productie-arts van Expeditie

Robinson. In het dorpje hier vijf minuten

lopen vandaan kom je een klein jongetje

tegen met een complete schisis.

Hij is verstoten door de andere kindjes

in het dorp. Zijn vader heeft Parkinson,

waarvoor hij geen medicatie heeft. Het

dichtstbijzijnde ziekenhuis waar eventueel

een operatie plaats zou kunnen vinden,

is een halve dag rijden. In dit ziekenhuis

zijn de omstandigheden volledig volgens

Afrikaanse maatstaven: de gangen liggen

letterlijk vol; patiënten die een indicatie

hebben voor spoeddiagnostiek wachten

hier al dagen op. Het is net Afrika. M’n

handen jeuken.

Dat tropenjaren dubbel tellen, kan waar

zijn. Maar alleen als daarmee wordt bedoeld

dat je voor elk jaar in de tropen er

de ervaring en voldoening van twee jaar

voor terug krijgt.

Een gevaarlijke

cocktail van

omstandigheden

Beeld: Jacob van der Ende


24 • toekomst en innovatie •

Auteurs

Fleur van den Heijkant,

bestuurslid en aios urologie

Marjolein Kremers,

bestuurslid en aios interne geneeskunde

Jesse Habets,

bestuurslid en aios radiologie

Taakherschikking

sinds 2012:

de ervaringen van aios

Taakherschikking in de zorg is een hot item. Maar wat wordt hier nou eigenlijk mee bedoeld? En is

deze nieuwe verdeling van de zorg ook een verbetering voor de opleiding van aios? De Jonge Specialist

vroeg om jullie mening en ervaringen.

Achtergrond

Sommige routinematige medische

handelingen die door artsen worden

uitgevoerd, kunnen ook door hiervoor

specifiek opgeleide beroepsbeoefenaren

worden verricht. Hierdoor wordt werk

van artsen verplaatst naar goedkopere

zorgprofessionals, wat een besparing van

de zorgkosten moet opleveren. Dit proces

wordt taakherschikking genoemd. Sinds 1

januari 2012 hebben verpleegkundig specialisten

(VS) en physician assistants (PA)

de bevoegdheid om zelfstandig bepaalde

voorbehouden handelingen te indiceren

en te verrichten.

Taakherschikking kan voordelig uitpakken

voor arts en patiënt: er is vaak meer

tijd en aandacht voor de patiënt en de

medisch specialist heeft door het verlies

van routinehandelingen meer tijd voor

specialistische zorg. De vraag is of taakherschikking

voor aios ook zulke positieve

gevolgen heeft, of dat dit juist een bedreiging

voor de opleiding kan vormen. Leidt

taakherschikking tot veranderingen binnen

de medische vervolgopleiding? Is er

door taakherschikking minder ruimte voor

bekwaming gedurende de medische vervolgopleiding

in de routinezorg? En gaan

VS’en en PA’s de anios vervangen waardoor

er minder werkgelegenheid is voor

basisartsen? Dat zou een groot probleem

kunnen zijn, want een anios-plek is door

het opdoen van ervaring en connecties de

ideale opstap naar een aios-plek. Aan de

andere kant kan het voor ervarener aios

handig zijn als een VS/PA taken overneemt

die hij /zij al beheerst, waardoor er

meer tijd is voor verdieping en complexe

patiëntenzorg.

Onderzoek

De Jonge Specialist voerde een oriënterend

onderzoek uit naar de mening van

aios over de huidige ontwikkelingen op

het gebied van taakherschikking. Ruim

1200 aios van verschillende specialismen,

verdeeld over alle OOR’s, vulden de

online enquête in. Dit is 17% van het landelijk

totaal. Tweederde van de aios geeft

aan te maken te hebben met taakherschikking

en verpleegkundig specialisten

en/of physician assistants. 75% van de

aios vindt dat de inzet van PA’s / VS’en

een verbetering is voor de continuïteit

van zorg. Ook vindt 65% van de aios de

taakherschikking een verbetering voor de

patiëntenzorg. De meerderheid van de

ondervraagde aios vindt dus dat taakherschikking

de patiënt ten goede komt.

Vervolgens vroegen we of taakherschikking

voordelen biedt voor de aios. 38%

van de aios vindt de inzet van PA’s /VS’s

een verbetering, 48% heeft hierover een

neutrale mening en 10% vindt het een verslechtering

voor zijn opleiding. De ruime

meerderheid van de aios (63%) vindt het

wel een verbetering dat de PA/VS administratieve

taken overneemt. Maar dat een

PA/VS zelfstandig medische handelingen

verricht, vindt slechts 23% een verbetering

en 22% vindt dit een verslechtering van de

opleiding.

Op de vraag of er door de ontwikkeling

van taakherschikking a(n)ios plekken

worden vervangen, antwoordt 18% ja,

33% weet dit niet en 45% geeft hierop

nee als antwoord. Concluderend kunnen

we stellen dat aios taakherschikking

een verbetering voor de patiëntenzorg

vinden. De meerderheid van de aios ziet

de komst van PA’s en VS-en niet als een

bedreiging voor hun opleiding, maar een

minderheid maakt zich zorgen over het

overnemen van medische handelingen

en het mogelijk verdwijnen van werkplekken

voor anios.

Komende jaren zal taakherschikking

binnen zorginstellingen verder worden

uitgewerkt en ingevoerd. DJS zal deze

ontwikkelingen met interesse volgen. Als

de positie en opleiding van aios in het

gedrang dreigen te komen, zal DJS hier

expliciet aandacht voor vragen.

De Jonge Specialist - juni 2016


• opleiding •

25

Elke aios heeft

ermee te maken:

Auteur

• Davy Sudiono, bestuurslid en aios radiologie

MijnRGS

Na jarenlang zwoegen als anios had je dan eindelijk

die begeerde aiosplek veroverd. Eén van

je eerste taken was je laten registreren in het

opleidingsregister van de KNMG Registratiecommissie

Geneeskundig Specialisten (RGS), voorheen

MSRC. Waarom is dit belangrijk voor jouw opleiding

en waar betaal je voor?

Kwaliteit van de opleiding staat hoog in het vaandel bij aios. Om

deze kwaliteit te borgen bestaan er algemene eisen waaraan een

opleiding, opleidingsinstelling en (plaatsvervangend) opleider

moeten voldoen. Het toezicht houden op de naleving van deze

kwaliteitseisen is een belangrijke taak van de RGS, die dit onder

andere doet door middel van visitaties. Daarnaast is een overzicht

nodig, waarin staat welke artsen waar en in welk specialisme

in opleiding zijn: het opleidingsregister. Als aios registreer je je

aan het begin van de opleiding in dit register, maar ook latere

mutaties staan erin, zoals zwangerschapsverlof, een buitenlandse

stage of onbetaald verlof met onderbreking van je opleiding.

MijnRGS

In het digitale tijdperk waarin wij leven, kan ‘alles’ van achter

de computer, mobiel of tablet opgezocht, geregeld, gekocht,

geannuleerd, gemeld of geregistreerd worden; of het nu gaat

om je reishistorie via mijnNS of een aangifte van fietsendiefstal

via de website van de politie. Ook het registreren als aios in het

opleidingsregister is met de tijd meegegaan. Waar dat voorheen

met het gele formuliertje van de MSRC ging, kan dat tegenwoordig

via MijnRGS, het digitale registratiesysteem van de RGS.

MijnRGS is een persoonlijke omgeving waarin je als aios je zaken

met de RGS 24/7 online kan regelen. In MijnRGS heb je altijd

inzicht in de actuele status van je registratie en aanvragen. Ook

je opleider kan in het schema van zijn aios kijken om zo eenvoudig

overzicht te houden. Inloggen gaat met DigiD, zodat de

informatie in een veilige omgeving staat.

Positieve ontwikkeling

Tijdens de introductie van MijnRGS in 2014 waren er opstartproblemen.

Regelmatig hoorde je opleiders mopperen over

het systeem. Sindsdien is er veel verbeterd en zijn de meeste

technische problemen verholpen. Daarnaast werd vanuit het

veld de nodige feedback gegeven op de functionaliteit van

MijnRGS en daarom is een gebruikersgroep ingesteld gericht op

het verbeteren ervan. Naast onder andere opleiders en opleidingsondersteuners

is ook De Jonge Specialist (DJS) in deze

werkgroep vertegenwoordigd.

Uitgesteld betalen voor aios

De stijgende registratiekosten voor aios zijn aanleiding geweest

voor DJS om actie te ondernemen. Samen met de KNMG hebben

we naar een oplossing gezocht. Sinds kort is er voor aios

in MijnRGS de functionaliteit om te kiezen voor een uitgestelde

betaling bij registratie. Dat betekent dat je je factuur kunt betalen

bij de start van de opleiding in plaats van op het moment

van inschrijving. Waarom is dit belangrijk? Dat aios feitelijk nog

niet in het ziekenhuis werken ten tijde van registratie en facturering,

ziet een aantal ziekenhuizen als argument om deze kosten

niet te hoeven vergoeden. Ook met deze uitgestelde betaling

is er nog geen verplichting, maar er is wel een stap in de goede

richting gemaakt; vergoeding zal ook gemakkelijker worden

geaccepteerd. DJS zal blijven vechten voor verplichte volledige

vergoeding via de cao.

Behalve voor opleidingsregistraties en eerste registraties is

MijnRGS ook bedoeld voor herregistraties van de medisch specialist

en voor erkenningen van opleidingen en opleiders, maar

dit is nog niet volledig functioneel. Zodra MijnRGS optimaal en

volledig in gebruik is, zal dit op de lange termijn kosten en met

name tijd besparen bij zowel gebruiker als aanbieder. Deze kosten

en tijd kunnen dan weer in de kwaliteit van jouw opleiding

gestoken worden.

De RGS is regelmatig aanwezig op locatie om gebruikersvragen

te beantwoorden en informatie te geven over MijnRGS. Heeft

jouw opleidingsgroep of -instelling hier ook belangstelling

voor? Mail dan naar mijnrgs@fed.knmg.nl. Ook voor vragen is

de helpdesk bereikbaar op werkdagen van 09.00 – 17.00 (030-

2823969 en via mijnrgs@fed.knmg.nl)

Zie voor meer informatie www.knmg.nl/mijnrgs.


26 • column •

column

Eva Stortelder, aios chirurgie

De baas in

huis

Een zondagmiddag in een voormalige

fabriekshal. Ergens moet hier een oefenruimte

zijn. Na een trappenhuis, een loods

en een ontmoeting met een ruig spelend

rockbandje heb ik eindelijk de juiste plek

gevonden. Een arts-assistent achter de

piano en eentje achter de microfoon,

twee specialisten die ik niet ken op bas

en gitaar en een baas uit de academie

achter het drumstel. Ik kom een liedje

oefenen voor een stuk regiocabaret dat

we binnenkort op een symposium zullen

gaan opvoeren. We schudden handen

en gaan beginnen. Men heeft het over

de afwezigheid van ‘Patrick’, die ook een

liedje moet zingen. “Oh, is dat een aios?”

vraag ik. Gelach volgt. “Nee, hij is een van

de opleiders”, is het antwoord.

Zonder witte jassen iets niet-medisch

doen met je collega’s en bazen blijkt erg

leuk te zijn. Het relativeert en er wordt

veel gelachen. Dit bracht me tot de vraag

in hoeverre er sprake is van een hiërarchische

situatie in onze dagelijkse praktijk.

Ik herinner me een voorval tijdens mijn

co-schap gynaecologie in de academie,

waarbij ik slim dacht te zijn en ruim op tijd

aanwezig was voor de ochtendoverdracht.

Ik nam als eerste plaats in de ruimte, maar

realiseerde me niet dat ik aan de ‘bazentafel’

was gaan zitten, in plaats van op de

tweederangs stoeltjes langs de kant waar

de co’s thuishoorden. Een ongemakkelijk

half uur brak aan, waarin ik als enige nietspecialist

aan die tafel zat, maar het nóg

ongemakkelijker vond om op te staan en

een rijtje naar achteren plaats te nemen.

Ik wilde niet opvallen maar me tegelijkertijd

ook niet laten kennen. Dan maar doen

alsof je neus bloedt. De hiërarchische

toon voor dat co-schap was gezet. Later,

tijdens andere co- en ook assistentschappen,

kwam ik dit soort situaties vaker

tegen, waarbij het opviel dat kleinere

ziekenhuizen meestal een meer informele

en gezelliger sfeer hadden dan grotere

klinieken en academische centra. Een

collega vertelde over haar werk bij interne

waarbij ze steeds meer niet-medische

klusjes kreeg toebedeeld. Het begon met

statussen ophalen, gevolgd door kopiëren

en het licht dimmen tijdens de overdrachten.

Ze realiseerde zich pas dat het te ver

ging toen ze op verzoek iemands appel

zat te poetsen.

“Waarom laat je het in hemelsnaam zo

ver komen?” vraag je je misschien af.

Toch is het soms als arts-assistent moeilijk

om je eigen grens aan te geven, bijvoorbeeld

als je voelt dat het in een bepaalde

werksfeer niet wenselijk is om commentaar

te leveren. De meeste mensen willen

graag aardig gevonden worden en goed

liggen in een groep. Daarbij vertoont het

karakter van de gemiddelde geneeskundestudent

perfectionistische trekjes en

wordt er tijdens het werk als aios veelal

geprobeerd te voldoen aan wat men van

je vraagt. ‘Nee zeggen’ lijkt minder goed

in die cultuur te passen. Een drijfveer

voor het winnen van de sympathie van

je supervisors kan de verhoging van het

werkplezier zijn. Het maakt het overleggen

tijdens diensten laagdrempeliger en

je wordt makkelijker betrokken bij leuke

dingen in het werkveld, zoals die interessante

casus, uitdagende partus, boeiende

operatie et cetera…

Maar je moet natuurlijk ook de persoon

kunnen zijn die je bent en dat wordt

juist vaak gewaardeerd. Daarbij merkte

ik recentelijk nog iets op, toen ik bij een

verplichte bespreking zat. Een collega

aios die zelden het gezicht laat zien, kwam

binnen en werd met veel positieve ophef

onthaald! Kennelijk vindt men het meer

vanzelfsprekend als je overal bij bent. Misschien

moet je niet naar al die verplichte

besprekingen willen gaan, om juist vaker

een warm welkom te scoren. Het is het

uitproberen waard.

De Jonge Specialist - juni 2016


MMV-congres 2016

PLENAIRE SESSIES I WORKSHOPS I SYMPOSIA I FLITSTRAININGEN

De zorg verandert razendsnel. En daarmee ook het vak van

medisch specialist. Hoe bereid u aios optimaal voor op hun vak?

Meer dan ooit geldt: opleiden is vooruitzien. Zowel voor aios, als

voor opleiders en andere betrokkenen. Wat komt er op u af, waar

wilt u heen, wie en wat heeft u nodig om dat doel te bereiken?

Op het MMV-congres ‘Opleiden is vooruitzien’ krijgt u concrete

ondersteuning, relevante kennis en effectieve tips waarmee u zelf

aan de slag kunt.

STEL ZELF UW PROGRAMMA SAMEN, KIES UIT:

Plenair: inspirerende sessies met stof tot nadenken

Flitstrainingen: snel op de hoogte en de volgende dag direct aan

de slag

Workshops: praktische informatie, praktijkvoorbeelden en veel

oefenen

Symposia: relevante informatie in praktijkgerichte presentaties en

discussiëren met collega’s

Een speciale Individualiseringscarrousel voor aios

9

Vrijdag

december

2016

Congrescentrum NBC,

Nieuwegein

VOOR ALLE BETROKKENEN BIJ DE

MEDISCHE VERVOLGOPLEIDINGEN

Vroegboektarief: 250 euro

(na 1 september: 295 euro)

Aios: 175 euro

ACCREDITATIE

Wordt aangevraagd voor 6 punten (ABAN)

Meer informatie en aanmelden:

www.demedischspecialist.nl/mmvcongres

Het MMV-congres wordt georganiseerd

door de Federatie Medisch Specialisten


De Jonge Specialist

presenteert:

THINKING

FORWARD

Een congres over

persoonlijk leiderschap

Vrijdag 28 oktober 2016

09:00 uur – 17:30 uur

IJsseldelta Center

Stadionplein 20, Zwolle

Een inspirerend congres over wat het

betekent om ‘in the lead’ te zijn. In je

dagelijkse leven, in je werk als aios en als de

volgende generatie medisch specialisten.

STEL JE EIGEN

PROGRAMMA SAMEN:

Kies uit maar liefst 16 workshops over

verschillende aspecten van leiderschap,

de ins en outs van je opleiding, voeding,

mindfulness, financieren en onderhandelen

in de zorg

Nomineer je opleider via

dejongespecialist.nl/opleidingsprijs

Ontdek waar je talenten liggen, hoe je die

het beste kunt benutten en waar het

allemaal om draait binnen de organisatie van

de gezondheidszorg.

EN NATUURLIJK OOK:

Een aansprekend plenair programma

met sprekers van binnen en buiten de

gezondheidszorg

Test je eigen persoonlijkheid- en

leiderschapsstijl

Uitreiking Opleidingsprijs 2016

Meld je nu aan via www.dejongespecialist.nl/aiosupgrade

Deelname is gratis voor leden van De Jonge Specialist.

Similar magazines