Brochure Waarden van Zorg

Waarden
van Zorg
Zoektocht naar waarden
‘Nieuwe spanningsvelden tussen privaat, publiek en
politiek vragen om meer dan alleen aandacht voor
bedrijfsvoering, transparantie en beheersing. In het
programma ‘Waarden van Zorg’ gaan we op zoek naar
kernwaarden in de zorg.’
Paul Frissen

Waarden
van Zorg
prof. dr. Pauline Meurs
prof. dr. Paul Frissen
Onder de oppervlakte
De gezondheidszorg is een gevarieerde sector waarin
waarden een fundamentele rol spelen. Ook die waarden
zijn gevarieerd en niet zelden tegenstrijdig:
empathie en solidariteit, dienstbaarheid en vakmanschap,
doelmatigheid en professionaliteit, beheersing en
ordening. Sturing en governance in de zorg zijn daarom
ingewikkelde activiteiten. Onder de bureaucratische
oppervlakte van kaders en protocollen glinstert de
meervoudigheid van de werkelijkheid. Welke betekenis
schuilt er achter stelsels, beheersing en financiering? Is
er zingeving voorbij planning & control, benchmarks en
output? De zorg heeft een hybride karakter.
Organisaties op private grondslag, die overwegend
voortkomen uit particulier initiatief, bieden een
publiek goed aan. Die hybriditeit maakt dat de sector
is doordesemd van normatieve kwesties en brandende
vragen.
Tegelijkertijd is zorg iets heel intiems en persoonlijks.
Veel zorgbestuurders zijn – ondanks voortdurende
aandacht voor dagelijkse beslommeringen – op zoek
naar nieuwe waarden. Die beginselen liggen niet voor het
oprapen en van consensus is al helemaal geen sprake.
Daar komt bij dat de context waarbinnen gehandeld en
gekozen moet worden voortdurend verandert.
De vraag is dan welke waarden domineren en waarom. De
vraag is ook of het gedeelde en blijvende waarden zijn.
Dilemma’s en paradoxen zijn in de bestuurderspraktijk aan
de orde van de dag en er is geen gemakkelijke receptuur
voorhanden.
Meesterschap in de zorg is niet te vinden in snelle,
alomvattende antwoorden, maar in het vermogen
om de juiste vragen te stellen en te kunnen wikken
en wegen zonder overhaast te kiezen. Als veiligheid
het parool is, waar staat dat dan eigenlijk voor? Als
vraagsturing de meetlat is, hoe kunnen organisaties dan
inspelen op verschillende en soms zeer uiteenlopende
vragen? Gaat maatwerk niet ten koste van waarden als
solidariteit en vakmanschap? Verdragen de autonomie
en eigenzinnigheid van professionals zich wel met de
overgeorganiseerde verbanden van de zorg?
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur

‘Het was een welkome en verdiepende aanvulling op mijn
invulling van de bestuurdersrol. De bijeenkomsten waren
vaak verrassend, met nieuwe gezichtspunten en een originele
aanpak.’
drs. Rob Hoogma, bestuursvoorzitter Siza
Waarden van Zorg: een verkenning
Dit programma is uniek en maakt
gebruik van de ervaringen die we
hebben opgedaan met de uitvoering
van dit programma in 2008 en 2009.
Het bouwt voort op de succesvolle
Master Class die Pauline Meurs als
medeoprichter en directeur van het
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur al
vele jaren verzorgt.
Het legt een verbinding met de
Nederlandse School voor Openbaar
Bestuur (NSOB), een exclusief
opleidingsinstituut voor de publieke
sector, waarvan Paul Frissen decaan
is. Intellectuele kwaliteit, reflectie
en persoonlijke en professionele
verdieping zijn op deze wijze
gewaarborgd.
Waarden van zorg heeft de vorm
van een verkenning. Ontmoetingen
met mensen uit andere werelden,
confrontatie met praktijken uit andere
domeinen en bezinning op (zorg)
vanzelfsprekendheden kunnen helpen
om eigen antwoorden op te sporen.
We zullen spreken over waarden in
de zorg die ondergesneeuwd of te
dominant zijn.
De deelnemers aan het leer programma
zijn tegelijk coproducenten ervan. Met
de gast sprekers, met de begeleiders
en met elkaar ontwerpen zij de
verkenning die het leerprogramma wil
zijn. Voor zelfreflectie is veel ruimte.
Deelnemers zoeken voort durend de
verbinding met hun eigen werk. Daarbij
geldt het besef dat strategische
vragen geen gemakkelijke antwoorden
kennen.
Doelgroep
Waarden van Zorg is uitsluitend
toegankelijk voor bestuurders van
zorginstellingen. We streven ernaar
bestuurders uit de verschillende
zorgsectoren bij elkaar te brengen.
Selectie van deelnemers geschiedt
door de programmaleiding, waarbij
variatie in de samenstelling van de
groep het voornaamste criterium is.
Deelnemers moeten bereid zijn te
investeren in een zoektocht naar de
waarden in de zorg. De groepsgrootte
bedraagt tussen de veertien en
zestien mensen.
Programmaopzet
Het programma bestaat uit zeven
bijeenkomsten van drie dagdelen.
De bijeenkomsten zijn altijd plenair,
de voorbereiding gebeurt door
drie of vier deelnemers. Vooraf wordt
relevante literatuur toegezonden. We
beginnen telkens om 16.30 uur met
een introductie op het thema door
Pauline Meurs en Paul Frissen, en een
eerste discussie. Vervolgens bekijken
we een speelfilm of documentaire
over het thema. Tijdens het diner en
daarna praten we over de film. De
volgende ochtend is gereserveerd
voor de gastspreker(s) en discussie.
We sluiten de sessie af na de
lunch met een boekbespreking.
Boeken vatten we ruim op: romans,
essays, novelles, biografieën,
wetenschappelijke studies. We
sluiten af om uiterlijk 15.00 uur. De
laatste bijeenkomst eindigt met een
reflectiemiddag en een diner.
Programmaleiding
De programmaleiding is in handen
van prof. dr. Pauline Meurs van het
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur
en prof. dr. Paul Frissen van de NSOB.
Beide programmaleiders nemen deel
aan alle bijeenkomsten en brengen
hun inzichten en zienswijzen naar
voren. Soms zijn zij het erg met
elkaar eens, vaak ook niet. Juist
die confrontatie houdt het gesprek
scherp.
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur
Waarden Master van Class Zorg

Waarden
van Zorg
Thema’s
Verkenning van eigen waarden
Met welke waarden beginnen de
deelnemers aan onze zoektocht?
Deze vraag staat centraal in de eerste
bijeenkomst. In dit gesprek worden
verborgen, expliciete en gewenste
waarden verkend. Op welke wijze zijn
deze leidend voor de wijze waarop
bestuurders hun opdracht vervullen
en op welke momenten komen deze
waarden in de knel? We gebruiken
de eerste bijeenkomst tevens om
een gemeenschappelijke taal te
ontwikkelen die kan helpen bij de
onderlinge discussies en de verdere
verkenning van de waarden in de zorg.
Compassie en solidariteit
De zorg is een domein waar
compassie en solidariteit belangrijk
zijn. Zorginstellingen zijn ooit
begonnen als particulier initiatief
van kerken, maatschappelijke
organisaties en burgers. Nog steeds
is de belangrijkste drijfveer van
professionals de wens om voor
mensen te zorgen, in verbinding met
de liefde voor de professie.
Dat lijken we soms uit het oog te
verliezen in het maatschappelijke
debat, maar ook binnen zorgorganisaties.
Vaak houden
bestuurders niet van dokters.
De waarde van leeftijd
We spreken steeds vaker over de
vergrijzing, de kosten van vergrijzing,
het risico van intergenerationele
conflicten. De vraag is of de
solidariteit tussen jong en oud op de
proef wordt gesteld nu wij – althans
in het Westen – steeds ouder worden.
Meestal wordt over deze zaken
zorgelijk gesproken. Omgaan met
leeftijd heeft alles te maken met de
waardering van tijd. Als alles snel en
direct geregeld moet zijn, is er dan
nog ruimte voor de tijd en voor de
wijsheid die met de jaren komt. En
als we ouder worden, wat kunnen we
dan doen om vitaal te blijven en om
ouderdom in termen van vitaliteit
te beoordelen? De grens van vijf en
zestig is ooit gekozen, die grens zegt
iets over de kalender leeftijd maar
heel weinig over de psychologische
leeftijd. Kortom alle reden om leeftijd
aan een nadere verkenning te onderwerpen.
Macht, democratie en
dienstbaarheid
Politieke en publieke ambten zijn in
de eerste plaats ambten van dienstbaarheid.
In een publieke sector als
de zorg is pluraliteit een belangrijke
waarde: de bescherming van
minderheden. We willen verschil
maken en we willen tegelijkertijd
dat iedereen toegang heeft tot
zorg van een vergelijkbare hoge
kwaliteit. Aan de ene kant eisen
we gelijkheid en standaardisering,
aan de andere kant willen we dat
burgers in vrijheid kunnen kiezen en
dat er ‘zorg op maat’ geleverd wordt.
Hoeveel verschil kunnen we in de zorg
verdragen? En wie heeft daarover de
macht, wie stelt de norm en de grens?
Ondernemerschap, creativiteit
en innovatie
Ondernemerschap is een prominente
waarde, ook buiten de zuivere
markten van vraag en aanbod. We
zijn op weg naar een kenniseconomie,
waarin creativiteit en innovatie
nood zakelijker zijn dan ooit.
Vrijplaatsen zijn daarvoor de beste
voedingsbodem. Maar marktwerking
lijkt daarvoor vooral een bedreiging
te zijn en een uitnodiging om te kiezen
voor ‘wat verkoopt’. Valt innovatie
desondanks te sturen? Welke soort
ondernemerschap is in de zorg
eigenlijk gewenst?
En wat kan het opleveren?
Veiligheid en risico
Het thema veiligheid staat hoog op
de politieke agenda. Burgers willen
maximale zekerheid en kijken vooral
naar anderen om daarvoor te zorgen.
Tegelijkertijd willen ze maximale
vrijheid. In de gezondheidszorg
vertaalt het veiligheidsdenken zich
in nieuwe systemen, maar ook in
defensieve geneeskunde en het
steeds meer sturen op risico’s. Valt
het tij te keren? Is veiligheid een
waarde geworden die een vaste
plaats heeft veroverd in de zorg?
Media en openbaarheid
Het gesprek tussen arts en patiënt
speelt zich af in de beslotenheid
van de spreekkamer. Zonder
die beslotenheid ontstaat geen
vertrouwens band. Beslotenheid
en vertrouwdheid zijn echter
beginselen die steeds vaker in een
ongunstig daglicht komen te staan.
Het gaat vandaag de dag vooral om
openbaarheid en kenbaarheid.
Anderen mogen – moeten zelfs
– weten wat zich binnen de zorg
afspeelt.
Dan pas weten we of het geld goed
is besteed, of we waar voor ons geld
hebben gekregen. De media spelen
een belangrijke rol in deze eis van
openbaarheid. Incidenten dragen bij
aan een scherpe meningsvorming
over wat hoort, mag en moet in de
zorg. Hoe ver moeten we gaan in de
wens om opening van zaken te geven?
Is de noodzaak van beslotenheid niet
meer van deze tijd?
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur
Waarden van Zorg

‘Met elkaar zoeken naar waar het echt om gaat in de zorg en
naar de verantwoordelijkheid die je zelf neemt, dat betekende
voor mij de leergang.’
drs. Wim van der Meeren, bestuursvoorzitter CZ
Gastsprekers
Sprekers met zeer uiteenlopende
achtergronden gaan met ons in
discussie. Enkele gastsprekers
die hebben meegedaan of zullen
meedoen aan de zoektocht naar
waarden van zorg zijn:
• Prof. dr. Arie de Ruijter, hoogleraar
sociale wetenschappen en decaan
letterenfaculteit Universiteit Tilburg
Data
De bijeenkomsten zijn op:
30 en 31 januari 2019
6 en 7 maart 2019
10 en 11 april 2019
8 en 9 mei 2019
12 en 13 juni 2019
3 en 4 juli 2019
• Prof. dr. Mark van Twist, hoogleraar
bestuurskunde Erasmus
Universiteit Rotterdam, decaan
NSOB
• Dr. Liesbeth Noordegraaf-Eelens,
onderzoeker NSOB en Universitair
hoofddocent Erasmus University
College
• Prof. dr. Wim van der Donk,
commissaris der Koningin in
Brabant
• Mr. dr. Ernst Hirsch Ballin,
hoogleraar Nederlands en
Europees constitutioneel recht,
Universiteit van Tilburg
• Mr. Tjibbe Joustra, voorzitter
Onderzoeksraad voor Veiligheid
• Prof.dr. René Foqué, hoogleraar
rechtsgeleerdheid Universiteit van
Leuven
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur
Waarden van Zorg

Waarden
van Zorg
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur is een onderdeel van
het instituut Beleid en Management Gezondheidszorg
(iBMG) van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Erasmus
Centrum voor Zorgbestuur is in 2003 opgericht met als
doel bij te dragen aan de kwaliteit van het management en
het bestuur in de gezondheidszorg.
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur is ingericht als een
vormingsplaats: een plek voor leiders in de gezondheids
zorg om, soms in de beslotenheid van een groep
collega’s en soms juist in uitwisseling met andere partijen,
te praten over kwesties uit de dagelijkse praktijk en de
eigen werkstijl. De opleidingsprogramma’s zijn gedegen
gefundeerd, actueel en uitdagend. Elk programma
kent zijn eigen evenwicht tussen theoretische kennis,
praktijkervaringen en reflectie. De programma’s worden
mede ingekleurd door de doelgroep, doelstelling en
persoonlijke leervragen van deelnemers. Zo wordt eigen
casuïstiek een leermiddel en wordt de aanwezige kennis,
uit diverse sectoren van de gezondheidszorg, optimaal
benut.
Het programma-aanbod bestaat onder andere uit:
Master Class, een management development
programma over strategie en leiderschap, voor
(eindverantwoordelijke) zorgbestuurders.
Waarden van Zorg, een verkenning van waarden in de
zorg onder leiding van prof. dr. Paul Frissen en
prof. dr. Pauline Meurs, voor ervaren zorgbestuurders.
Imagine2, een programma om medisch specialisten
én ziekenhuizen toe te rusten voor blijvende kwaliteitsverhoging.
Het bestaat uit drie onderdelen: een
clinical-leadership-programma, een in-company
verbeterprogramma en een bestuurlijk programma.
Medisch Specialist en Bestuur, een programma voor
bestuurlijke medici die zich verder willen bekwamen op
bestuurlijk, persoonlijk en inhoudelijk vlak.
Top Class, een management development programma
voor managers en directeuren in de zorg die een stap naar
een bestuurlijke functie overwegen.
Academische Leergang Zorg Management, een
compacte leergang gericht op uitbreiding van kennis
en versterking van het vakmanschap van directeuren,
managers en professionals in de zorg.
Financieel Bestuur in de Zorg, een kort programma voor
managers en bestuurders over actuele en aankomende
financieel-economische vraagstukken in de zorg.
Nieuw Verpleegkundig Leiderschap, een programma
waarin verpleegkundigen de strategische visie en vaardigheden
verwerven om hun vak, de organisatie en de zorg
verder te brengen.
Maatwerk, op verzoek is het ook mogelijk om
maatwerkprogramma’s te laten ontwikkelen.
Master of Health Business Administration, de
enige internationaal geaccrediteerde MBA-opleiding
in Nederland specifiek voor de zorg. Voor leiders op
strategische posities bij aanbieders van zorg en welzijn,
verzekeraars, toeleveranciers en overheden die zich
verder willen bekwamen in hun vak c.q. voorbereiden op
een volgende carrièrestap.
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur
Waarden van Zorg

Aanmelding en algemene informatie
Kosten en locatie
De bijeenkomsten vinden plaats in het
midden van het land.
De kosten van het leerprogramma
bedragen € 7.700. In deze prijs zijn de
kosten van studiemateriaal wel en de
kosten van het conferentieoord niet
inbegrepen.
Inschrijving
U kunt zich inschrijven door het aanmeldings
formulier volledig in te vullen
en voorzien van cv naar ons op te sturen.
Op de inschrijving en eventuele annulering
zijn de algemene voorwaarden van het
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur van
toepassing. Deze vindt u op onze website.
Informatie
Voor meer informatie kunt u contact
opnemen met Petra Verweij:
T 010 - 408 8913
E verweij@eshpm.eur.nl
Voor meer informatie over de NSOB en
prof. dr. Paul Frissen zie www.nsob.nl.
Adres
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur
(kamer J6-11)
ESHPM, Erasmus Universiteit
Postbus 1738
3000 DR Rotterdam
Meer informatie
www.erasmuscentrumzorgbestuur.nl
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur
Waarden van Zorg

Aanmeldingsformulier
Waarden van Zorg
Ondergetekende geeft zich op voor deelname aan Waarden van Zorg
Voorletters en naam dhr/mw.............................................................................................................................
Roepnaam ................................................................................................................................................
Titel ................................................................................................................................................
Werkadres
Instelling ................................................................................................................................................
Functie ................................................................................................................................................
Postadres ................................................................................................................................................
Postcode en plaats ................................................................................................................................................
Telefoon ................................................................................................................................................
E-mail ................................................................................................................................................
Twitteraccount ................................................................................................................................................
Kostenplaats/inkooporder ....................................................................................................................................
Facturen worden gericht aan de financiële administratie van uw instelling,
indien u dit anders wenst gaarne dit aangeven.
Kosteloos annuleren kan tot
uiterlijk twee maanden voor de
startdatum
Graag uw curriculum vitae en een
korte motivatie meezenden bij dit
aanmeldingsformulier.
U kunt uw inschrijving zenden
naar:
Erasmus Universiteit Rotterdam
Erasmus Centrum voor
Zorgbestuur - iBMG
(kamer J6-11)
T.a.v. Petra Verweij,
programmacoördinator
Postbus 1738, 3000 DR Rotterdam
Voor verdere informatie of
vragen:
T 010-408 8554
E verweij@eshpm.eur.nl
(aanwezig op ma, di en do)
Privé adres
Straatnaam + huisnr. ................................................................................................................................................
Postcode en plaats ................................................................................................................................................
Telefoon ................................................................................................................................................
E-mail ................................................................................................................................................
Handtekening ................................................................................................................................................
Datum ................................................................................................................................................
Aangeven wat van toepassing is:
• Post ontvangen op bovenstaand privé-/werkadres
• Email ontvangen op bovenstaand privé-/werkadres
• Ik blijf wel/niet overnachten tijdens de modules
Dieetwensen ................................................................................................................................................
Alleen volledige aanmeldingen worden in behandeling genomen;
geheel ingevuld, ondertekend en inclusief ALLE gevraagde bijlagen.
De persoonsgegevens die via dit inschrijfformulier worden verkregen, worden uitsluitend gebruikt
ten behoeve van de deelnemersadministratie en -communicatie voor de Waarden van Zorg van
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur. Erasmus Centrum voor Zorgbestuur gaat vertrouwelijk met
deze persoonsgegevens om, met inachtneming van de Wet Bescherming Persoonsgegevens.
Erasmus Centrum voor Zorgbestuur
Waarden van Zorg