14.12.2016 Views

Fundatiebrief der Zijpekerk te Nieuw-Loosdrecht, Anno 1400

Kopie van een transcriptie uit het Latijn van de fundatiebrief van de Sijpekerk te Nieuw-Loosdrecht

Kopie van een transcriptie uit het Latijn van de fundatiebrief van de Sijpekerk te Nieuw-Loosdrecht

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Overgedrukt uit het Ne<strong>der</strong>landsch Arcbief voor Kerkgeschiedenis,<br />

dl. TV, afl. 3 ('s-Grav. 1906), blz. 339-344.<br />

EEN FUNDATIEBRIEF VAN HET RECHT VAN<br />

PATRONAATSCHAP EN COLLATIE,<br />

MEDEGEDEELD DOOR<br />

Dr. G. VELLENGA.<br />

De hieron<strong>der</strong> volgende Copie is een translaat van het<br />

patronaatschap en collatierecht van de kerk <strong>te</strong> <strong>Nieuw</strong><br />

<strong>Loosdrecht</strong>.<br />

Bui<strong>te</strong>n op bedoelde Translaat staat het volgende <strong>te</strong> lezen:<br />

,Translaat van zeekere Latynsche fundatie-brief van 't<br />

regt van patronaatschap en collatie van de <strong>Nieuw</strong>e Kerck<br />

tot Loosdregt.<br />

Exact gecopieerd na het hier neevens zijnde Translaat<br />

in Oud Hollandsch Schrift.<br />

NB. Het an<strong>der</strong>e Translaat ook in Oud Hollandsch<br />

Schrift, behelst eene eenigzints an<strong>der</strong>e Vertaaling, dog<br />

het on<strong>der</strong>scheyd is zeer gering." -<br />

Het hier gedruk<strong>te</strong> Translaat berust in het particulier<br />

archief van den W.E. Geboren Heer C. J. Hacke van<br />

Mijnden <strong>te</strong> Utrecht, den <strong>te</strong>genwoordigen ambachtsheer.<br />

N. L o o s d r e c h t, Febr. 1906.


2<br />

Co pie.<br />

BIJLAGE.<br />

Willem by de Gratie Gods Prince van Orangien, Grave van<br />

Nassauw enz. Stadhou<strong>der</strong> en Presideerende, en Raaden 's Hooft<br />

van Utrecht; doen kond allen luyden, dat op huy<strong>der</strong>i datum<br />

on<strong>der</strong>geschr. ons by. den Wel Ed. Gestr. Jon Jasper van Lijnden<br />

Heere tot Mynden, <strong>Loosdrecht</strong>, Hoevelaaken ende Geeres<strong>te</strong>yn<br />

vertoont is, zeekere fundatie brief geschreeven op francyn,<br />

gantsch en gaaf, on<strong>der</strong><strong>te</strong>ekend Io.j.Gui hebbende on<strong>der</strong> uythangen<br />

eene dubbele s<strong>te</strong>r<strong>te</strong>, daar aan eenige roodheyt van was, zat<br />

Luydende den zelven brief van woorde tot woorde, als volgt:<br />

Voigt een Ne<strong>der</strong>duytsch Translaat van de voorn.<br />

Fundatie brief.<br />

Free<strong>der</strong>icus van Blankenhem door Gods genade Bisschop van<br />

Utrecht, <strong>te</strong>r Eeuwigduurende gedag<strong>te</strong>nisse aan alle geloovigen<br />

van Christus, die de <strong>te</strong>genwoo.rdige brieven zullen zien: Eeuwige<br />

zaligheyt in den Heere!<br />

De Onbegrypelycke goe<strong>der</strong>tierenheyt <strong>der</strong> eeuwige goedheyt,<br />

van welcke alle dingen voortkoomen, en het geheel al afhangt,<br />

leert ons door een voorbeeldige kragt, dat de kerken moe<strong>te</strong>n<br />

vermeenigvuldigt worden, als Olyfplan<strong>te</strong>n rondom haare tafel,<br />

en dat wy de her<strong>der</strong>lycke zorgen onzes Ampts dan tot het toppunt<br />

van haare behoorlycke waardigheyt verheffen, en van de<br />

talen<strong>te</strong>n die ons aanbetrouwt zyn, hon<strong>der</strong>t voudige vruch<strong>te</strong>n<br />

draagen, als wy de beweegingen van onze toegeneegentheyt,<br />

straalende door eene oprech<strong>te</strong> liefde met eene dagelyksche zorgvuldigheyt,<br />

daar heenen rig<strong>te</strong>n, om Kercken <strong>te</strong> stig<strong>te</strong>n, de<br />

plaatsen ende onze on<strong>der</strong>daanen <strong>te</strong>st gevoeglyk zynde, tot vermeer<strong>der</strong>ing<br />

van de Goddelycken dienst, ende tot aanwas van<br />

de Chris<strong>te</strong>lycke devotie.<br />

Nademaal dan gelyk aan ons van weegen den gestrengen en<br />

W el Edelen W ou<strong>te</strong>r van Mynden, Rid<strong>der</strong>, en van weegen de<br />

an<strong>der</strong>e Parochiaanen en Inwoon<strong>der</strong>s van de Parochiaale Kercke<br />

van <strong>Loosdrecht</strong> onzes Bisdoms, ootmoedelyk is <strong>te</strong> kennan gegeeven,<br />

hoe dat zij tot dezelve Parochiaale Kercke, dewelcke<br />

een geruyme wyd<strong>te</strong>n van de plaatse hunner wooningen was<br />

afgeleegen, <strong>te</strong>n deele om de verre afgeleegentheyd <strong>der</strong> plaatsen,<br />

of<strong>te</strong> om de nat<strong>te</strong> weegen in het Win<strong>te</strong>r Saisoen, en om de ge-


3<br />

vaarlycke middelen, en moeyelycke passagien, <strong>te</strong>n deele om de<br />

bezoekingen van de krancken, <strong>te</strong>n deele om de gemakkelyckere<br />

bediening van de Eucharistie, en laats<strong>te</strong> Sacramen<strong>te</strong>n, en zynde<br />

by dezelvige inwoonende parochiaanen door gebrek <strong>der</strong> bedieninge<br />

van de Sacramen<strong>te</strong>n, veele gevaaren uytgestaan, dewelcke<br />

voor haare Zielen met regt <strong>te</strong> dug<strong>te</strong>n stonden, <strong>te</strong>n deele om<br />

verscheydene an<strong>der</strong>e billycke en kennelycke oorzaaken, tot de<br />

voorzyde parochiaale Kercke niet konden koomen, son<strong>der</strong> groo<strong>te</strong><br />

zwaarigheyt, waarom zy <strong>te</strong>r behoorlycker tyd de kerkelycke<br />

diens<strong>te</strong>n niet konden by woonen, zoo hebben zy, altoos bewoogen<br />

synde door een God vrugtig voorneemen in den Heere, ootmoediglyck<br />

in den Heere voorgenoomen, eene an<strong>der</strong>e nieuwe parochiaale<br />

Kercke op<strong>te</strong>rig<strong>te</strong>n, en <strong>te</strong> begiftigen, dewelcke voor haar<br />

gemakkelycker, en van haare parochiaale Moe<strong>der</strong> Kercke van<br />

<strong>Loosdrecht</strong> voornoemt on<strong>der</strong>scheyden en afgescheyden is, maar<br />

dat zy nu trag<strong>te</strong>nde haar godvrugtig voorneemen <strong>te</strong>n Effec<strong>te</strong><br />

<strong>te</strong> brengen, begeerig zyn, de Capelle in <strong>der</strong> Zype genaamt,<br />

beneeden de limi<strong>te</strong>n van de parochie van <strong>Loosdrecht</strong> voorschr.<br />

geleegen zynde, gebouwt en gestigt tot eene parochiaale Kercke,<br />

met consent van den patroon en Curaat in <strong>der</strong> tijd van dezelve<br />

parocbiaale Kercke van <strong>Loosdrecht</strong>, on<strong>der</strong> eene behoorlycke<br />

gif<strong>te</strong> op<strong>te</strong>rig<strong>te</strong>n, voor de begiftinge van welcke Capelle.,-door<br />

ons 1 om de voor verhaalde reedenen tot eene nieuwe parochiaale<br />

Kercke op<strong>te</strong>rig<strong>te</strong>n, sommige parochiaanen, inwoon<strong>der</strong>s van de<br />

voornoemde Kercke, aan <strong>der</strong>zelve Moe<strong>der</strong> Kercke toegebragt,<br />

door het onttrecken van eenige Parochianen, die toegevoegt<br />

zyn aan de voorschr. <strong>Nieuw</strong>e Kercke, dewelcke <strong>te</strong> fundeeren,<br />

op<strong>te</strong>rig<strong>te</strong>n en <strong>te</strong> begiftigen is, tot behoorlyke on<strong>der</strong>houding van<br />

een Rec<strong>te</strong>ur of Pries<strong>te</strong>r, in dezelve aan <strong>te</strong> s<strong>te</strong>llen, gegeeven<br />

hebben zeekere bun<strong>der</strong>en Lands en Hoeven, jaarly ksch, en <strong>te</strong>n<br />

allen tyden waardig, seven en twintig Goude Schilden van de<br />

mun<strong>te</strong> <strong>der</strong> Koningen van Franckryck, waar van agtien zyn voor<br />

de Moe<strong>der</strong> Kercke, <strong>te</strong>n aanzien en uyt oorzaake van dusdaanige<br />

ontreckinge, maar de an<strong>der</strong>e neegen hooven de voorz. agtien<br />

overschie<strong>te</strong>nde, voor de nieuwe op<strong>te</strong>rig<strong>te</strong>ne Kercke tot on<strong>der</strong>houdinge<br />

van deszelvenen Rec<strong>te</strong>ur, gelyk in de brieven daar<br />

van gemaakt, met het zeegel van eenen Beerheyn ~chout van<br />

den Heer W ou<strong>te</strong>r van Mynden, Rid<strong>der</strong> voornoemt, in de geseyde<br />

Parochie van <strong>Loosdrecht</strong> toen <strong>te</strong>r tyd aanges<strong>te</strong>lt zynde, bezeegelt,<br />

bree<strong>der</strong> is begreepen :<br />

En hebben ons dezelve Inwoon<strong>der</strong>s, en voornamentlyck den<br />

.....,.. .....


4<br />

Heer Wou<strong>te</strong>r van Mynden, Rid<strong>der</strong>, gebeeden, dat het ons in zoo<br />

verre zoude believen, de fundatie, oprigting, en begiftiging van<br />

deeze Caspelle, ef nieuwe Parochiaale Kercke <strong>te</strong> ratificeeren, approbeeren,<br />

ende <strong>te</strong> confirmeeren, ende de voorverhaalde billycke<br />

oorzaaken ingezien zynde, dezelve Ca#pelle alzoo gebouwt en<br />

begiftigt zynde, gelyk hier vooren is gemeld, <strong>te</strong> verheffen met<br />

den tytul van eene nieuwe Parochiaale Kercke, <strong>te</strong>r Eeren van<br />

Godt Almachtig, ende den ~en Apos<strong>te</strong>l P_:!!lu~ midsga<strong>der</strong>s<br />

Anthonius den Bely<strong>der</strong>, ende den Paus en Martalaar Cornelius,<br />

omme onzen Heere <strong>te</strong> worden toegeheyligt, ende in dezelve een<br />

Pries<strong>te</strong>r aan<strong>te</strong>s<strong>te</strong>llen, om zorge <strong>te</strong> draagen voor haare zielen;<br />

en dezelve nieuwe opgerig<strong>te</strong> Kercke een Voorhof en Kerckhof<br />

toewydende, ende een D_9Q.[!!Ond, bewaarplaa~en van d~_Host!_e,<br />

van de Heylig_e Olie, en van de an<strong>der</strong>e SacramentE}_n en ~elicquie!!.<br />

<strong>der</strong> Kercke, en eene vrye begraafplaatse, en alle an<strong>der</strong>e rech<strong>te</strong>n<br />

en heerlyckheedenvan eene parochiaale Kercke, aldaar <strong>te</strong>r<br />

plaatse <strong>te</strong> maaken, <strong>te</strong> houden, ende <strong>te</strong> pleegen, door een her<strong>der</strong>lycke<br />

goe<strong>der</strong>tierenheyd toe <strong>te</strong> staan, ende in <strong>te</strong> willigen.<br />

Derhalven wy Fre<strong>der</strong>icus Bisschop van Utrecht voornoemt,<br />

door dusdaanige smeekingen bewoogen zynde, en van de voorgemelde<br />

oorzaaken <strong>te</strong>n vollen on<strong>der</strong>rigt zynde, met gezonde,<br />

rype, en voorbedag<strong>te</strong> raade, de voorschr. fundatie, oprichtinge,<br />

ende begiftinge van de nieuwe parochiaale Kercke in <strong>der</strong> Zype,<br />

door de voorschr. Parochiaane en Inwoon<strong>der</strong>s alzoo geschied,<br />

gelyk hier vooren werdt gezegt, ratificeeren, approbeeren, en in<br />

de naame Gods confirmeeren, en dezelve nieuwe Kercke in <strong>der</strong><br />

Zype aldaar gebouwt <strong>te</strong>r geleegener tyd den Heere toe <strong>te</strong> heyligen,<br />

rich<strong>te</strong>n wy op met den tytul van eene parochiaale<br />

Kercke, ende ordonneeren dat zoodaanige goe<strong>der</strong>en dewelcke<br />

haar tot eene gif<strong>te</strong> gelyk voorschreeven staat zyn toegevoegt,<br />

en na deezen nog meer door eene Godvruchtige mildaadigheyt<br />

toegevoegt ende geschonken zullen moogen werden, zyn, ende<br />

zullen blyven Kerckelycke goe<strong>der</strong>en, die on<strong>der</strong> de vryheyd van<br />

eene Kerckelycke pro<strong>te</strong>ctie bewaard worden. En in dezel ve<br />

nieuwe Parochiaale Kercke de zorge <strong>der</strong> Zielen, en bewaaringe<br />

<strong>der</strong> Relicquien, een doopvond, bewaarplaatse van de Hostie,<br />

van de heylige Olie, en van de Sacramen<strong>te</strong>n, een Kerckhof, en<br />

vrye begraafvenisse, met de ver<strong>der</strong>e parochiaale Rech<strong>te</strong>n en<br />

waardigheeden voorts aldaar hebbende houdende voerende ende<br />

pleegende, na den inhoud van deezen <strong>te</strong>egenwoordigen staan wy<br />

toe ende geeven wy by deezen <strong>te</strong>genwoordigen.


5<br />

En dezelve nieuwe Parochiaale Kercke van <strong>der</strong> Zype moe<strong>te</strong>nde<br />

door grenspaaleq afgescheydet worden, ~cheyden wy van<br />

de an<strong>der</strong>e Parochie van <strong>Loosdrecht</strong> aldus af: zoodat het hooven<br />

eynde is strec~ende na de Moe<strong>der</strong> Kercke, na de Noord-Oos<strong>te</strong>r<br />

Landstreek. alwaar <strong>te</strong>genwoordig de Moolen staat van de Heer<br />

Wou<strong>te</strong>r van Mynden, en het beneeden eynde na de Stad Utrecht,<br />

na de Zuyd kant gezegt de Meent, van de <strong>Nieuw</strong>en Dyck af<br />

tot den ouden Dyck toe, en is aldaar de voorn. uy<strong>te</strong>rs<strong>te</strong> paale,<br />

daar voor <strong>te</strong>genwoordig woont Johannes Albertse, de Zoons<br />

Zoon, van Geertruyd. -<br />

Voorts zoo geeven wy op de ootmoedige supplicatie van den<br />

voornoemden Wou<strong>te</strong>r van Mynden, Rid<strong>der</strong>, Voorstan<strong>der</strong> (op den<br />

rand staat: Patroon) van de Moe<strong>der</strong> Kercke van <strong>Loosdrecht</strong><br />

voorschr., enckelyk voor deeze reyze ende niet meer, aan den<br />

Rec<strong>te</strong>ur van dezelve Moe<strong>der</strong> Kercke van <strong>Loosdrecht</strong>, tot vergoedinge<br />

van het Recht hem ende zyne voorschreevene Kercke<br />

gelyk <strong>te</strong> vooren gezegt is onttrocken, het recht van <strong>te</strong> nomineeren<br />

of <strong>te</strong> presen<strong>te</strong>eren, ende dezelve nieuwe parochiaale<br />

Kercke van <strong>der</strong> Zype <strong>te</strong> confereeren, en na deeze reyze en<br />

vervolgens <strong>te</strong>n eeuwigen daage aan W ou<strong>te</strong>r van Mynden, Rid<strong>der</strong>,<br />

ende zyne Erfgenaamen of<strong>te</strong> Successeuren, het Recht om<br />

<strong>te</strong> nomineeren <strong>te</strong> presen<strong>te</strong>eren, ende dezelve nieuwe Parochiale<br />

Kercke in <strong>der</strong> Zype <strong>te</strong> confereeren, zoo dikwyls als dezelve<br />

( deeze maale aileen uytgezon<strong>der</strong>t) zal koomen open <strong>te</strong> vallen,<br />

met expresse bewilliging ende toes<strong>te</strong>mming van de Heer Theodoricus<br />

van Benthem, Rec<strong>te</strong>ur van dezel ve Moe<strong>der</strong> Kercke,<br />

ende <strong>der</strong>zelve Parochiaanen en Inwoon<strong>der</strong>s <strong>te</strong> reserveeren, ook<br />

dit recht om een Gees<strong>te</strong>lycke <strong>te</strong> presen<strong>te</strong>eren, zoo dikwyls als<br />

de plaatse komt <strong>te</strong> vaceeren, geeven wy aan den zelven Wou<strong>te</strong>r<br />

ende zyne Erfgenaamen ende Successeuren by deezen: en op<br />

de presentatie ende vernieuwinge van den voorn. Mr. Theodoricus<br />

van Benthem, Rec<strong>te</strong>ur van de voorzeyde Moe<strong>der</strong> Kercke,<br />

aan ons gedaan, aangaande den persoon van den deugdzaamen<br />

Johannes Smijt, een Gees<strong>te</strong>lycke van ons Bisdom, zoo confereeren<br />

wy in de N aame Gods de gezeyde <strong>Nieuw</strong>e Kercke, en<br />

voorzien daar meede den zelven Johannes, met aile haare<br />

rech<strong>te</strong>n en aanhoorigheeden, - ende ontfangen en admit<strong>te</strong>eren<br />

hem in en tot dezelve, ende bevestigen hem voor de eers<strong>te</strong><br />

reyze tot een Rec<strong>te</strong>ur of Curaat in dezelve, by overleeveringe<br />

van deeze <strong>te</strong>egenwoordige. Las<strong>te</strong>nde aan aile Pries<strong>te</strong>rs ende<br />

Kerckelyke Perzoonen van ons Bisdom, wanneer ze daar toe


6<br />

zullen verzogt zyn, of<strong>te</strong> een van haar verzogt zal weezen, denzelven<br />

ook aan<strong>te</strong>neemen, ende aan de parochiaanen aldaar, dat<br />

zy aan hem van allen de vruch<strong>te</strong>n, ren<strong>te</strong>n, geregtigheeden, en<br />

inkoomen op behoorlycke en gewoonlycke tyden verantwoordinge<br />

doen, en den zelven als haaren waarlycke Rec<strong>te</strong>ur gehoorzaam<br />

zyn, en gade <strong>te</strong> slaan: tot getuygenisse en bevestiginge<br />

van aile het welke, en van e1ks in 't byzon<strong>der</strong>, wy om<br />

reedenen hebben goed gedagt ons zeegel aan deeze <strong>te</strong>genwoordige<br />

<strong>te</strong> doen aanhangen. gegeven tot Utrecht in het jaar van<br />

de geboor<strong>te</strong> Christy, een Duyzent- Vier hon<strong>der</strong>t, den zesden<br />

dagh na den Zondagh, op welcke men zingt in de Kercke Gods<br />

judica.<br />

Van welcke voorschr. Fundatie brief, de voorn. Jon. Jasper<br />

van Lynden Heere tot Mynden ze aan ons verzogt' hel:lft onze<br />

brieven van Vidimus, of<strong>te</strong> Copie Authenticque, die wy zyn Ed.<br />

gegont hebben ende gonnen mids deezen. T'oorkonde 't zeegel<br />

van justitie van voorn. Hove hier on<strong>der</strong> aan doen hangen op<br />

den 19 December A 0 1647.

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!