10.02.2017 Views

ZiZo-Magazine 135

juli-augustus-september 2016

juli-augustus-september 2016

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

#LoveForOrlando


NU AL

VERLENGD

WEGENS GROOT

SUCCES !

14/ 7-21/8

Cirque du Soleil and Amaluna are trademarks owned by Cirque du Soleil and used under license.

KNOKKE -HEIST

CIRQUEDUSOLEIL.COM/AMALUNA

OFFICIAL PARTNER

AFFILIATE PARTNER

MEDIA SPONSORS


16 e World

Soundtrack Awards

www.blauwepeer.be

CONCERT

2O OKT 2O16

Capitole Gent

TICKETS VANAF €18

NU TE KOOP VIA

WORLDSOUNDTRACKAWARDS.COM

Met de beste muziek uit

TWIN PEAKS,

DYNASTY, WILD PALMS,

STAR TREK, HAWAII FIVE-O,

UPSTAIRS DOWNSTAIRS

EN NOG VEEL MEER BEKENDE TV-SERIES.

Live door Brussels Philharmonic en Vlaams Radiokoor,

onder leiding van Dirk Brossé.

11 > 21

OKT 2O16


INHOUDSTAFEL

4

20

VOORSPEL

COLOFON 06

MUNDO VERO 06

EDITO 07

CIJFERS & LETTERS 08

DOSSIER MIGRATIE

24

HOE ZIT HET MET LGBT-VLUCHTELINGEN? 12

François De Smet van het federaal Migratiecentrum

Myria licht toe hoe de Belgische asielprocedure werkt.

HET GEVAAR VAN VEILIGE LANDEN 16

ILGA-Europe is bezorgd over het Europese migratiebeleid.

Michael Cerulus schetst waarom het steeds moelijker

wordt voor holebi- en transgendervluchtelingen om

veiligheid te vinden.

HET DOCUMENT SPARTACUS 19

Een oude editie van homoreisgids Spartacus maakt

duidelijk dat het leven voor holebi’s ook in het recente

verleden niet overal een pretje was.

BELEID FEDERALE REGERING 20

Federaal staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo

Francken (N-VA) werkt aan de veiligheid van holebi’s en

transgenders in asielcentra. Hij verdedigt zijn visie: de

overeenkomst tussen de Europese Unie en Turkije, de

nieuwkomersverklaring, …

VOOGD VAN NIET-BEGELEIDE MINDERJARIGEN 24

Marcia Poelman, de voorzitster van Het Roze Huisçavaria

Antwerpen, is al enkele jaren voogd van nietbegeleide

minderjarige vreemdelingen. Hoe ervaart ze

dat engagement?

11

QUEER ISLAM 28

Samra Habib reist de wereld rond om moslims te fotograferen

die holebi en/of transgender zijn. “Het gezicht

van de islam is aan het veranderen. Dat is spannend om

te zien.”

TUSSENSPEL

“MENSEN BESCHERMING BIEDEN IS 32

ONZE KERNOPDRACHT!”

Sophie Van Balberghe, adjunct-commissaris voor de

Vluchtelingen en de Staatlozen, verduidelijkt hoe haar

diensten nagaan of het verhaal van personen die als

vluchteling erkend willen worden op basis van hun

seksuele oriëntatie of hun genderidentiteit geloofwaardig

is.

VEILIGHEID: DE ESSENTIE VAN ASIEL 36

Çavaria en Vluchtelingenwerk Vlaanderen vragen aandacht

voor extra kwetsbare asielzoekers in het Belgische

opvangbeleid.

HOLEBI’S OP DE VLUCHT 38

Ramzi, Di en Jean-Daniel zijn allen op een bepaald

moment in hun leven gevlucht. Ze vertellen waarom ze

niet meer veilig waren in hun land van herkomst en hoe

ze erkenning kregen als vluchteling.

SAFE HAVENS 45

Een toelichting bij het project ‘Safe Havens’ waarmee

çavaria een bijdrage wil leveren aan de opvang en begeleiding

van asielzoekers en erkende vluchtelingen.

EEN WERELD VOL VERSCHIL 46

Niet overal ter wereld kunnen holebi’s hun seksualiteit vrij

beleven. Een up-to-date wereldkaart van de mondiale

holebi- en transgenderrechtenverdediger ILGA World

toont in welke landen homoseksualiteit strafbaar is.


72

TUSSENSPEL

38 68

COLUMN HET SPROOKJE VAN HET SCHOONSCHRIFT 49

POËZIE NOMADE 50

COLUMN THUIS 51

SNEL BEZORGD 52

HOREN, ZIEN EN GENIETEN

FILM LGBT HALL OF FAME 54

Filmkenner Hannelore Goossens blikt terug op de klassieker ‘De

vierde man’ van Paul Verhoeven en laat haar licht schijnen op de

homoseksuele butler in de televisieserie ‘Downton Abbey’.

REIS BRUSSEL ZET ZICH IN DE MARKT 58

Frédéric Boutry van Visit Brussels geeft een inkijk in hoe onze hoofdstad

zich internationaal in de markt zet als aantrekkelijke bestemming

voor toeristen die holebi en/of transgender zijn.

VERHAAL ROBIN & ALEX 64

Een heel jaar lang schrijven Alex en Robin elkaar brieven. Na hun

stukgelopen relatie en een beginnende briefwisseling lijkt er op

emotioneel vlak iets te bewegen…

76

BOEK ANNELIES LEYSEN 72

Annelies Leysen debuteert met een bundel met poëtisch proza: ‘In

deze transparante wereld’. De schrijfster vertelt ons over haar grote

interesse in taal.

BOEK BERT DEBEN 74

Bert Deben duikt met ‘Na het vrijen steek ik een gedicht op’ voor het

eerst in bed met een uitgeverij voor de publicatie van een eigen

dichtbundel. Meteen ook de eerste uitgave van Kartonnen Dozen!

REIS #ELEKTROGIRL 76

Fotografe en motarde Trui Hanoulle zoemde op een elektrische

motor van België naar Turkije en terug. Onderweg woonde ze een

bijzonder huwelijk in Italië bij en nam ze deel aan een sit-in voor

vrouwenrechten in Istanbul.

DE VELE GEZICHTEN VAN ‘BI’ 80

We komen op de pride in Brussel al in de sfeer voor Bi Visibility Day in

september.

TRANSGENDERS IN DE SPORT 82

Muurklimster Jenna en volleybalster Tifanny vertellen over hun ervaringen

als transgender in de sport.

ANTWERP QUEER ARTS FESTIVAL 66

Het Antwerp Queer Arts Festival staat dit jaar in het teken van het

Midden-Oosten en Noord-Afrika. Ontdek het brede aanbod aan

muziek, literatuur, ballet en beeldende kunst!

SIDI LARBI CHERKAOUI 68

ZiZo blikt met Sidi Larbi Cherkaoui, de artistiek directeur bij Ballet

Vlaanderen, vooruit op het nieuwe balletseizoen.

MODE MET ROOTS 70

Anthony Vaccarello, de creatieve ziel uit Molenbeek, staat sinds kort

aan het creatieve roer van het modehuis Saint Laurent.

VERENIGINGEN ERTUSSENIN 86

ZiZo gaat langs bij Ertussenin, de Limburgse vereniging voor en door

biseksuelen.

UITSMIJTER

WEDSTRIJDEN 88

ZIZO ACTIEF 89

FLIKKERZICHT 90

LGBT QUOI? 97

COLUMN THE ONLY GAY IN THE VILLAGE 98

5


COLOFON

Verantwoordelijke uitgever: Yves Aerts

Hoofdredactie: Dennis De Roover

Eindredactie: Jeroen Borghs, Mark Querton, Michael

Van Roosbroeck

Vormgeving: Virginie Soetaert

Administratie: Nicole De Neve

Advertentiewerving: Olivier Deschodt

Redacteurs politiek: Katrien Vanleirberghe,

Paul Borghs

Redacteurs muziek: Mark Coel

Redacteur film: Hannelore Goossens

Redacteur human interest: Thierry Hanan Scheers

Redacteur toerisme: Geert De Weyer

Redacteur fashion & lifestyle: Jasper Vanpoucke

Columnisten: David Schoenmaekers – Isha Van

Alsenoy – Piya Deseure

Cartoonisten: Vero Beauprez – Tom Bouden

Cover: Sophie Nuytten

Fotografen: Andy Huysmans, Sophie Nuytten,

Trui Hannoulle

Werkten verder mee aan dit nummer: Bert Deben –

Kenneth Mills – Leen De Wispelaere – Marcia Poelman

– Sharmila Madhvani – Tim Devriese – Timothy Junes –

Trui Hannoulle

Rugcitaat: uit ‘Milk’ (2008) van Gus Van Sant. Een jongen

wiens ouders hem willen laten behandelen om van zijn

homoseksualiteit ‘te genezen’ belt Harvey Milk op. De

bekende activist adviseert de jongen uit Minnesota om

naar een grote stad te vluchten.Inzendingen: teksten:

zizo@cavaria.be

Bureau: Kammerstraat 22 – 9000 Gent – 09 223 69 29

zizo@cavaria.be – www.zizo-online.be

Postabonnement: 15 euro voor verzending onder plastic

folie (rek nr. BE41-0682-1596-8810)

Gratis verkrijgbaar via verschillende afhaalpunten

(www.zizo-online.be)

ZIZO IS EEN ONAFHANKELIJK BLAD DAT WORDT UITGEGEVEN

DOOR ÇAVARIA.

mundo vero door vero beauprez

6


edit

We kunnen niet om de vluchtelingencrisis heen, vooral omdat door de emoties over de toekomst van de vele toekomende

mensen, zowel blijken van solidariteit als van regelrechte afkeer, mensenrechten op het spel komen te

staan. Het was voor de ZiZo-redactie een evidente keuze om een themadossier aan asiel en migratie te besteden.

Asiel is een technische materie. Hoe verloopt de Belgische asielprocedure? Hoe worden asielaanvragen op basis

van seksuele geaardheid behandeld? François De Smet, de directeur van Myria, dat een aantal taken van het

vroegere Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding overnam, maakt ons vertrouwd

met asiel in België.

Het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) neemt van de asielzoekers

een interview af waarbij het nagaat of de criteria die personen inroepen om als vluchteling erkenning te krijgen,

waar zijn en of zij in hun thuisland daadwerkelijk gevaar lopen. Sophie Van Balberghe van het CGVS verduidelijkt

hoe de onafhankelijke organisatie die in België beslist over de erkenning van asielzoekers te werk gaat. Drie

holebi’s die zelf op een bepaald moment in hun leven moesten vluchten, vertellen hoe ze in België asiel kregen.

Hoe vergaat het intussen Ramzi, Di en Jean-Daniel?

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) beroemt zich op zijn ‘streng maar rechtvaardig

beleid’. Francken verdedigt het principe van ‘veilige herkomstlanden’, een lijst die de regeringen van EU-lidstaten

kunnen vastleggen. Voor mensen uit die veilige herkomstlanden geldt een kortere asielprocedure. De staatssecretaris

verdedigt ook de overeenkomst tussen de Europese Unie en Turkije.

ILGA-Europe, de Europese koepel van holebi’s en transgenders, maakt zich dan weer grote zorgen over het Europese

asielbeleid. “Voor holebi- en transgenderasielzoekers wordt het steeds moeilijker om veiligheid te vinden”,

waarschuwt Michael Cerulus van ILGA-Europe. Hij wijst net op de gevaren van de lijsten met veilige herkomstlanden

en de Turkije-deal.

Defaitisme dreigt wanneer we de zorgwekkende berichten over asiel en migratie op het nieuws zien. Niet voor

Marcia Poelman, de voorzitster van Het Roze Huis-çavaria Antwerpen. Zij ontfermt zich over verscheidene

niet-begeleide minderjarigen en vertelt met veel passie over haar vrijwillig engagement. Zij zet zich in opdat haar

pupillen hier onderdak zouden hebben en naar school zouden kunnen gaan.

Maar wat doe je als je jezelf nergens thuis voelt? Je creëert je eigen gemeenschap, zoals Samra Habib! Zij voelde

zich een buitenstaander in de LGBT-gemeenschap en een buitenstaander in de moskee. Ze besloot queer moslims

te gaan fotograferen. Het project brengt haar in alle uithoeken van de wereld, onder andere in Brussel, waar

we haar interviewen.

Daarmee belanden we meteen in de cultuurrubriek. Als toerist in eigen land verkennen we het bruisende holebien

transgenderleven in Brussel. Nadien reizen we door naar Antwerpen waar het Antwerp Queer Arts Festival

dit jaar in het teken van het Midden-Oosten en Noord-Afrika staat. Van daaruit trekken we met Sidi Larbi Cherkaoui,

artistiek directeur bij Ballet Vlaanderen, opnieuw de wijde wereld in. Het nieuwe balletseizoen gaat immers

van west naar oost.

Trui Hanoulle, ook gekend als #elektrogirl, overbrugt eveneens een grote afstand: meer dan 6000 kilometer!

Ze zoemt met een elektrische motor van België naar Istanbul en terug. Isha Van Alsenoy en Sharmilla Madhvani

overbruggen op hun beurt de emotionele afstand in hun briefwisselingsverhaal ‘Robin & Alex’.

De boeiende onderwerpen houden niet op! ZiZo spreekt met dichters Bert Deben en Annelies Leysen, duikt

met transgenders de sportwereld in en blikt vooruit op de Bi Visibility Day.

Met een grenzeloos enthousiasme is de redactie alweer op pad om nog meer verhalen in je vertrouwde holebien

transgendertijdschrift te brengen. Geniet van de zomer! Veel plezier met alle reizen die je onderneemt en

vergeet zeker niet ZiZo-Magazine in te laden.

Dennis De Roover

7


Cijfers en letters beheersen de media en boeien de lezers. In deze rubriek verzamelen we

enkele cijfers en letters die de voorbije maanden in de LGBT-actualiteit opdoken.

Samenstelling: Timothy Junes

534 100

75

2

6/10

4/10

Vier op de tien Belgen voelt zich niet 100% hetero. 9/10

zou een vriend aanspreken als hij ‘Vuil janetten!’ naar

een holebikoppel roept. 12% heeft problemen met

twee mannen hand in hand te zien lopen. Dat blijkt uit

een peiling die Unia bij 1000 Belgen liet uitvoeren door

iVOX.

Zes op de tien Vlamingen vindt het belangrijk te weten

of iemand man of vrouw is. Uit een studie van de

Studiedienst van de Vlaamse Regering blijkt dat

genderbinariteit nog heel hard leeft. Genderbinariteit

is de idee dat iemand of man, of vrouw is. Het gaat

voorbij aan de realiteit dat er andere genderidentiteiten

zijn. 66% van de respondenten vindt het een goed idee

dat wie zich het andere geslacht voelt, een medische

ingreep laat uitvoeren.

België bekleedt opnieuw de tweede plaats op de

Rainbow Europe Map, een rapport met bijhorende

kaart van Europa dat polst naar het LGBT-beleid en de

LGBT-wetgeving in alle Europese landen. België was in

een tussentijdse update eind 2015 naar de derde plaats

gezakt, maar gaat er opnieuw vooruit.

ILGA, de wereldwijde koepel van holebi- en transgenderorganisaties,

telt 75 landen die homoseks bestraffen.

Het aantal landen waar consensuele seks tussen volwassenen

van hetzelfde geslacht strafbaar is, neemt af.

Volgens Transgender Europe zijn sinds 1 januari 2016

minstens honderd transgenders vermoord. Veel moorden

op transgenders worden echter niet als dusdanig

geregistreerd.

Jamala uit Oekraïne won met 534 punten het Eurovisiesongfestival

met het lied ‘1944’. Officieel is het lied een

ode aan haar grootmoeder, in de praktijk een protestsong

tegen de toenmalige en huidige Russische agressie tegenover

buurlanden en etnische minderheden.

GEEN AANDOENING

“We moeten stoppen om transgenderisme als een aandoening

te beschouwen. Tegelijk moeten we mensen

die zich ongelukkig voelen omdat ze door de samenleving

niet erkend worden in hun gewenste genderrol

een zorgpad aanbieden. Demedicalisering sluit goede

zorgverlening voor wie er behoefte aan heeft niet uit.”

Staatssecretaris voor Gelijke Kansen Elke Sleurs (N-VA)

wil de Belgische transgenderwetgeving aanpassen.

BAAS IN EIGEN BROEK

“Ik heb geen afkeer van mijn fysieke geslacht. Wel van

het gedrag en de kleding die bij het man-zijn hoort. Ik

heb niets tegen de penis tussen mijn benen. Die belet

me niet me vrouw te voelen. Oké, als ik een badpak

draag zit hij soms wat in de weg. Je zal me dat dan

ook niet vaak zien doen.” Marleen Hufkens legt in De

Standaard van 12 mei uit dat niet alle transgenders

ook transseksueel zijn.

PARADIJS

Om in het paradijs te geraken, moeten we volgens

Jehovah’s Getuigen de dingen achterlaten die Jehovah

niet leuk vindt. Het homohuwelijk bijvoorbeeld. ‘Les 22’,

het filmpje voor kinderen door de Getuigen van Jehovah

heeft veel kwaad bloed gezet. In België maakten

onder meer Bruno De Lille en Tom De Cock, beiden

getrouwd met een man en beiden ouders, een parodie

op het filmpje.

OUR OWN PUBLIC IDAHO

België organiseert het IDAHO Forum in 2017. De federale,

Vlaamse en Brusselse regering werken daarvoor

samen. Het Forum zal in Brussel rond de Internationale

Dag Tegen Holebifobie en Transfobie (IDAHOT)

plaatsvinden. De internationale conferentie brengt

ministers en LGBT-activisten uit Europa bijeen.

8

60.000

Zestigduizend holebi’s, transgenders en sympathisanten

trokken op 14 mei naar Brussel voor Parade@Pride.

Het koudere weer en de terreursfeer hielden liefhebbers

niet thuis.


Gravin Maritza

n

n

Een niet te missen

muzikale romance

van Imre Kálmán met

Koen Crucke

als Vorst Populescu!

In samenwerking met

Théâtre Royal Orkest

Info en reservaties:

www.muziekintheater.be

kaarten@muziekintheater.be

Tel: 0468 10 34 48

MinTh

MUZIEK IN THEATER


Çavaria en de ZiZo-redactie zijn geschokt door de schietpartij in homobar Pulse in de Amerikaanse stad Orlando waarbij zeker 49

personen werden vermoord en tientallen personen gewond raakten. Onze gedachten gaan uit naar de familieleden en de dierbaren

van de slachtoffers. We antwoorden op deze gewelddaad door ons blijvend in te zetten om het respect voor homo’s, lesbiennes, bi’s,

transgenders, queer personen en interseksuelen in onze samenleving te vergroten en door solidair te zijn met onze medestanders in

het buitenland. We gaan daarbij met iedereen in dialoog.

Çavaria en de ZiZo-redactie raden iedereen aan die behoefte heeft aan een gesprek, om

contact op te nemen met de Holebifoon op het gratis nummer 0800 99 533 op maandag,

woensdag en donderdag van 18.30 tot 21.30 uur. Je kan ook chatten op maandag, woensdag

en donderdag van 18.30 tot 21.30 uur of je kan mailen naar vragen@holebifoon.be.


dossier migratie

dossier migratie

Foto: Samra Habib

DE BELGISCHE ASIELWERKING

Federaal Migratiecentrum Myria geeft

toelichting

HET GEVAAR VAN VEILIGE LANDEN

ILGA-Europe bezorgd over Europees

migratiebeleid

HET DOCUMENT | SPARTACUS

Waar kan ik heen?

STAATSSECRETARIS THEO FRANCKEN

Zijn visie op asiel- en migratiebeleid

NIET-BEGELEIDE MINDERJARIGEN

Voogd Marcia Poelman deelt haar ervaring

QUEER ISLAM

Het mondiale fotoproject van Samra Habib

MENSEN BESCHERMING BIEDEN

Hoe verloopt de erkenning bij

asielaanvragen?

VEILIGHEID: DE ESSENTIE VAN ASIEL

Aandacht voor extra kwetsbare

asielzoekers

HOLEBI’S OP DE VLUCHT

Drie personen, drie verhalen

SAFE HAVENS

Hoe çavaria zich inzet

KAART ILGA WORLD

Waar is homoseksualiteit strafbaar?


Hoe zit het met

LGBT-vluchtelingen?

Myria licht Belgische asielwerking toe

12

Om meer inzicht te krijgen in de

asielwerking legden we ons oor

te luisteren bij François De Smet,

de directeur van Myria. In 2014

nam Myria een aantal taken over

van het vroegere Centrum voor

gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding.

Myria heeft drie

opdrachten: de overheden informeren

over de migratiestromen,

waken over het respect van de

grondrechten van vreemdelingen

en de strijd tegen mensenhandel

en –smokkel stimuleren. Als

directeur van deze onafhankelijke,

openbare instelling is François de

geschikte persoon om ons te informeren

over LGBT-vluchtelingen

in België.

Tekst: David Schoenmaekers

François De Smet - Myria

AANTAL ASIELAANVRAGEN PER JAAR (1996-2015)

“De huidige situatie op vlak van migratie is

één van de grootste crises sinds de Tweede

Wereldoorlog”, zegt François De Smet

overtuigd. “We kunnen dat zeggen op basis

van de cijfers van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie

van de Verenigde Naties.

Er waren vorig jaar 63 miljoen mensen

op de vlucht: mensen die asiel zoeken,

vluchtelingen en mensen die in hun eigen

land op de vlucht slaan. Dat cijfer is nooit zo

hoog geweest. Het is daarom de grootste

humanitaire crisis sinds de Tweede Wereldoorlog.

In Europa zien we ook onuitgegeven

aantallen, met een sterke stijging van het

aantal asielzoekers vanaf de zomer 2015 tot

deze winter. Hoewel het een crisis is van een

ongeziene omvang, moeten we zeggen dat

die zeker wel beheersbaar is. Dit vereist echter

dat de Europese landen samenwerken.”

“Bij ons bereikte het aantal asielaanvragen

een hoogtepunt in september 2015, met

tot wel 500 aanvragen per dag. Over de

hele periode waren er vier- à vijfmaal zoveel

aanvragen als normaal. Momenteel zitten

we aan 50 à 60 aanvragen per dag. Toch

had België meer asielzoekers in 2000 dan in

2015: toen waren er nog 7000 meer. In 2000

was dat een gevolg van de Balkan-crisis,

waarbij we wel moeten opmerken dat velen

nadien terug naar hun thuisland zijn vertrokken.

De uitdaging is nu groter in die zin dat

meer mensen hier langer zullen blijven of

zelfs nooit naar hun herkomstland zullen

terugkeren.”

Grafiek 1 - Bron: CVGS


dossier migratie

Hoe verloopt in grote lijnen de erkenning

van vluchtelingen in België?

François: “Een asielzoeker moet zich eerst

aanmelden bij de Dienst Vreemdelingenzaken

(DVZ). Die dienst registreert de

asielaanvraag van de persoon en onderzoekt

vervolgens de aanvraag. Eerst telt in

welk land je bent binnengekomen: als dat

een ander EU-land is, moet je daar normaal

gezien naar terug. Daarna word je door Fedasil

opgevangen in een open opvangcentrum.

België houdt zich aan de Conventie

van Genève en de Europese richtlijn over

opvang van asielzoekers en moet daarom

huisvesting bieden.”

“Het Commissariaat-Generaal voor

Vluchtelingen en Staatlozen (CVGS)

bekijkt de asielaanvraag op een onafhankelijke

en individuele manier. Men gaat na of

de aanvraag geloofwaardig is, met behulp

van informatie op het terrein. Bij een erkenning

krijg je het statuut van vluchteling, of

het statuut van subsidiaire bescherming.

Indien de beslissing negatief is, krijg je een

bevel om het grondgebied te verlaten. Wie

het niet eens is met de beslissing van het

CGVS, kan in beroep gaan bij de Raad voor

Vreemdelingenbetwistingen (RvV).”

Moeten de instanties binnen een

bepaalde termijn de aanvraag beoordelen?

François: “Eigenlijk niet. Het CVGS kan zijn

tijd nemen, omdat het een kwestie van

rechten is. De procedure duurt over het algemeen

een drietal maanden. Soms kan het

heel snel gaan, zoals nu voor Syriërs. Als je

uit een buurland komt waar je duidelijk niet

in gevaar bent, is een weigering dan weer

gemakkelijk. De procedure kan echter ook

jaren duren, wat trouwens een criterium kan

zijn voor een regularisatie. Door het grote

aantal asielzoekers dat is toegekomen vorige

herfst, zal het nu langer duren vooraleer al

die aanvragen zijn afgerond.”

Landen uit de Balkan en India worden

beschouwd als veilige landen.

François: “Om de procedure voor bepaalde

landen te versnellen, heeft België zo’n lijst

van veilige landen aangenomen. Dat is

geen automatisme: je aanvraag wordt niet

meteen geweigerd, maar er wordt toch

uitgegaan van een grotere kans op een nietgegronde

aanvraag.”

“Het gaat hier om het evenwicht tussen

enerzijds aan iedereen garanderen dat

het dossier goed wordt beoordeeld en

anderzijds een snelle procedure, juist om

meer aandacht te kunnen schenken aan die

dossiers waarbij die nood het grootst is.”

Als holebi’s en transgenders vluchten

uit die landen, verloopt ook voor hen de

procedure sneller. Kunnen ze nog asiel

krijgen?

François: “Een ‘veilig land’ betekent niet dat

men automatisch een negatieve beslissing

zal krijgen. In een specifieke situatie, bijvoorbeeld

door de vervolging van transgenders,

kan men als vluchteling worden erkend.”

Uit welke landen komen de meeste

vluchtelingen in België?

François: “Volgens de statistieken van het

CVGS zijn het vooral Irakezen, Syriërs en

Afghanen. Het gaat dus vooral om mensen

uit landen in oorlog en conflict.”

Meer details hierover vind je in grafiek 2.

Deze top 3 is zo uitgesproken door de

uitzonderlijke situatie in de herfst van 2015.

Door het gewijzigde (Europese) beleid

geraken sinds begin dit jaar vooral Irakezen

en Syriërs niet meer tot in België. In de

meest recente cijfers, van maart 2016, is hun

LAND VAN HERKOMST VAN ASIELAANVRAGEN IN 2015

Grafiek 2 - Bron: CVGS

aandeel fors gezakt: voor Irak van 22% naar

6% en voor Syrië van 21% naar 9%.

“Dit is heel anders voor LGBT-vluchtelingen,

al zijn de cijfers minder recent. Tussen

2009 en 2012 is het aantal asielaanvragen

in België op basis van seksuele oriëntatie

en genderidentiteit sterk gestegen: van

376 aanvragen naar 1059. In 2012 bestond

de top vijf van de herkomstlanden voor

dit motief uit Senegal, Kameroen, Guinee,

Mauritanië en Tanzania. Het zijn traditionalistische,

Afrikaanse landen. Als gesloten

gemeenschappen steeds meer beelden ontvangen

van buitenaf via de televisie, gaan

seksuele minderheden voor hun rechten

opkomen omdat ze zich er meer bewust

van worden. Daardoor is er echter ook meer

sprake van discriminatie. Het is een effect

van de mondialisering.”

Je hoort wel eens de reactie: “Je zou

beter in het land van herkomst blijven”.

Door bijvoorbeeld in Syrië en in Irak

te strijden tegen IS, of door te strijden

voor emancipatie in het geval van LGBTvluchtelingen.

François: “Dat is gemakkelijk om te zeggen

als je hier leeft. We wonen in een land waar

de vrijheid van meningsuiting en allerlei

rechten zeer goed zijn. Er is ook de band

tussen het individu en de gemeenschap. We

denken aan onze veiligheid en aan die van

de mensen rondom ons. Sommigen blijven

om te strijden. Dat is moedig. Wie echter

vertrekt, is daarom niet laks.”

Hoe ziet de procedure voor erkenning

omwille van seksuele geaardheid of

genderidentiteit er in België uit?

François: “Het is heel moeilijk dat te bewijzen.

Dat onderzoek is heel complex: het

gaat over het privéleven van mensen, het

zijn getuigenissen die heel persoonlijk zijn.

Daarnaast er is de context van het land

waaruit men komt. De LGBT-asielzoeker

moet bewijzen dat zijn seksuele identiteit

hem in gevaar brengt in zijn land van

herkomst. België is op de hoogte van de

wetgeving in die landen. Dat is zo voor elk

criterium: bijvoorbeeld christen-zijn is op

zich niet voldoende, maar wel als je in een

land leeft waar het onmogelijk is dat te

beleven, zoals in IS-gebied. In 2012 waren

de Senegalezen de grootste categorie die

de motieven van seksuele geaardheid en

genderidentiteit inriepen: zowat 24% van

het totaal. Het probleem is dat je ook valse

aanvragen kan creëren: asielaanvragers beweren

dat ze homo zijn om als vluchteling

erkend te worden.”

13


Zijn er cijfers over hoe vaak valse aanvragen

voorkomen?

François: “Ik heb er geen cijfers over, maar

ik denk dat het systeem in het algemeen in

evenwicht is. Het CVGS werkt onafhankelijk

en je kan in beroep gaan bij de RvV en zelfs

bij de Raad van State. Het is normaal dat er

geen asiel wordt verleend aan iedereen die

zegt homoseksueel te zijn. Dat zou geen

dienst zijn voor wie echt gevaar loopt als

homoseksueel.”

Het land van herkomst is een cruciale

factor. Hebben onze diensten een duidelijk

zicht op welke landen als onveilig

voor holebi’s en transgenders mogen

beschouwd worden?

François: “Ja, Soedan en Senegal zijn hiervan

duidelijke voorbeelden. Voor Kenia hebben

de Belgische autoriteiten in 2013 geoordeeld

dat er geen systematische vervolging

meer is van de homogemeenschap. De

beoordeling houdt dus rekening met de

context en de actualiteit. Die informatie verzamelt

het CVGS via zijn onderzoeksdienst.”

Myria heeft de moeilijke taak om meer

begrip te creëren voor asielzoekers.

Hoe doet u dat?

François: “Ons uitgangspunt is niet aan

mensen te zeggen hoe ze moeten denken,

maar de realiteit te tonen aan de hand van

de cijfers. Ik slaag erin heel wat vooroordelen

en haatdiscours te doorbreken door

gewoon de realiteit uit te leggen. Daarom

zetten we meer in op korte berichten op

onze website.”

BEHANDELING VAN ASIELAANVRAGEN OP BASIS

VAN SEKSUELE GEAARDHEID

Het Hof van Justitie van de Europese Unie

heeft verduidelijkt hoe nationale overheden

de geloofwaardigheid van de homoseksuele

geaardheid van asielzoekers mogen

beoordelen.

Ten eerste sluit het Hof een reeks methoden

en testen uit: geen louter stereotiepe

opvattingen of vragen, zoals kennis over

organisaties die de belangen van LGBT’s

verdedigen. Terecht, want ook bij ons vallen

Mister Gay Belgium-finalisten soms uit de

lucht als çavaria ter sprake komt.

Ten tweede mogen de beoordelingsinstanties

geen intieme en gedetailleerde vragen

stellen over hoe de asielzoeker invulling

geeft aan zijn seksuele geaardheid.

Ten derde beklemtoont het Hof dat tests om

de homoseksualiteit te bewijzen of videoopnames

van intieme handelingen, strijdig

zijn met de menselijke waardigheid. Vooral

in Oost-Europa komt het voor dat zulke

testen worden uitgevoerd. De fallometrische

test is afgeschaft nadat Tsjechië er veel kritiek

voor kreeg. Bij die test kregen asielaanvragers

pornografische beelden te zien en

werd de bloedtoevoer naar de penis (fallus)

gemeten. Een erectie bij een blote vrouw,

betekende een negatief advies voor de

erkenning op basis van seksuele geaardheid.

Ten slotte levert het loutere feit dat de asielzoeker

niet meteen bij zijn asielaanvraag

heeft verklaard homoseksueel te zijn, geen

bewijs dat hij niet geloofwaardig is. Die

terughoudendheid is immers te verklaren

doordat het gaat om zeer intieme aspecten

van het leven.

Het Hof oordeelde ook dat de seksuele

geaardheid een dermate fundamenteel kenmerk

is voor de identiteit van de betrokkene

dat van hem niet mag worden geëist dat hij

het opgeeft. Daarentegen volstaat het niet

om van de vervolging van holebi’s te spreken

enkel op basis van het strafbaar-zijn van

homoseksuele handelingen in het land van

herkomst. Dit kan wel als gevangenisstraffen

worden toegepast voor die handelingen.

Ons land heeft als reactie gesteld dat het de

internationale normen toepast en dat het

niet nodig is de seksuele geaardheid van

een aanvrager klinisch of wetenschappelijk

na te gaan.

Myria vindt de rol van de Raad voor

Vreemdelingenbetwistingen belangrijk. Het

CVGS vaart soms een mildere koers door

de werking van de Raad. Zo bekijkt de Raad

intolerantie breder dan enkel de vraag of

een vervolgingsbeleid van kracht is. De staat

moet zijn onderdanen ook kunnen beschermen

tegen stigmatisering, intolerantie en

homofoob geweld van de bevolking. Kan de

staat die bescherming niet waarborgen, dan

schendt hij de rechten van de mens.

MEER INFORMATIE:

www.myria.be

www.cvgs.be

Je vindt op deze sites meer uitleg over de asielprocedure en de statistieken. Er is ook

een uitgebreid rapport van juni 2015 over de situatie in Guinee, op basis van getuigen

die ter plaatse werden bevraagd, contacten met mensenrechtenverenigingen

en een LGBT-beweging en berichten uit de media.

14


Het gevaar van de veilige landen

ILGA-Europe bezorgd over Europees migratiebeleid

16

ILGA-Europe, de Europese koepel

van holebi- en transgenderverenigingen,

is bezorgd over het

asielbeleid van de EU. Europa

sloot een akkoord met Turkije af

en verscheidene landen leggen

lijsten vast met zogenaamde

‘veilige herkomstlanden’ waarvoor

een kortere asielprocedure geldt.

Europa slaagt er voorlopig niet in

de toegenomen migratiestroom

fatsoenlijk te managen. “Voor holebi-

en transgenderasielzoekers

wordt het steeds moeilijker om

veiligheid te vinden”, waarschuwt

Michael Cerulus die het Europese

asielbeleid voor ILGA-Europe

opvolgt.

Tekst: Dennis De Roover

“Veel media spreken dezer dagen van een

vluchtelingencrisis, maar wat we meemaken

is een vluchtelingenmanagementcrisis. Het

gaat erover hoe de EU en haar lidstaten omgaan

met de toestroom aan vluchtelingen”,

zegt Michael Cerulus. “België heeft al grotere

aantallen asielzoekers gekend, met name in

de jaren negentig en in het begin van tweeduizend.

De toename aan vluchtelingen in

Europa is bijna volledig toe te schrijven aan

Syrische vluchtelingen. Miljoenen Syriërs op

de vlucht verblijven momenteel in de Syrische

buurlanden, maar de situatie is er niet

meer houdbaar. Mensen zijn dan gaan doorreizen

naar de Europese Unie, vooral naar

belangrijke landen van eindbestemming:

Duitsland, Hongarije, Zweden, Oostenrijk,

Italië, Frankrijk, Nederland en dan België. Bij

de vluchtelingen uit het Midden-Oosten

zit ook een aanzienlijk deel holebi’s en

transgenders. Het aantal asielzoekers stijgt

op korte tijd. Daardoor krijg je een crisissituatie

waarbij overheden de vluchtelingen

samenproppen in grote, tijdelijke asiel-

centra. Die locaties houden risico’s in voor

asielzoekers die kwetsbaar zijn, waaronder

LGBT-asielzoekers. LGBT-asielzoekers worden

soms omwille van hun seksuele geaardheid

of genderidentiteit door andere asielzoekers

en door het personeel in de asielcentra verworpen

en gestigmatiseerd. Daardoor zijn

ze kwetsbaar voor fysiek, verbaal en seksueel

geweld.”

Zijn er meldingen van zulke gevallen?

Michael: “Wij hebben nog geen meldingen

uit België gezien. In Nederland en in

Duitsland hebben LGBT-asielzoekers getuigd

in de pers over gewelddadige incidenten.

De wetgeving bepaalt dat EU-lidstaten

verplicht zijn om veilige opvang te voorzien,

maar in de praktijk is er te weinig aandacht

voor kwetsbare groepen. In asielcentra is

er in veel landen geen adequaat meldingssysteem

voor discriminatie en geweld tegen

holebi’s en transgenders. Seksueel geweld

aangeven blijkt in veel gevallen ook niet

evident.”


dossier migratie

“Grote, tijdelijke asielcentra zijn niet goed

voor asielzoekers, en al helemaal niet voor

LGBT-asielzoekers. ILGA-Europe pleit ervoor

dat er in alle Europese landen voldoende

aangepaste, kleinschalige opvanginitiatieven

komen. Individuele opvang respecteert

het meest het familieleven en het privéleven

van asielzoekers. Er moet gekeken worden

naar het profiel van de asielzoekers en

vervolgens een geschikte opvangmodus

worden voorzien.”

Europa laat toe om een lijst van veilige

herkomstlanden op te stellen wat betreft

asiel. Wat houdt dat precies in?

Michael: ”In de bestaande Europese asielwetgeving,

die in alle EU-lidstaten moet

toegepast worden, bestaat de mogelijkheid

om op nationaal niveau een zogeheten

‘lijst van veilige herkomstlanden’ aan te

nemen. In België is dat enkele jaren geleden

ook gebeurd. Enkele andere EU-lidstaten

hebben ook een lijst, sommige landen

ook helemaal niet. Er zijn voorwaarden

vastgelegd in de wetgeving over hoe je

zo’n lijst kunt maken en wat de procedure

is om de lijst te wijzigen. De situatie in een

land moet van dergelijke aard zijn dat je

in het algemeen kunt aannemen dat een

persoon uit dat land geen nood heeft aan

bescherming. In bepaalde gevallen kan er

toch een uitzondering zijn. In dat geval is

een individueel onderzoek mogelijk. De

regels van veilige landen gelden voor alle

asielzoekers uit die landen. Bij veilige landen

wordt de bewijslast eigenlijk omgekeerd.

De asielzoeker moet bewijzen dat hij als

individu bescherming nodig heeft. De asielprocedure

bij veilige landen verloopt sneller.

Bij een normale asielprocedure ligt de

bewijslast doorgaans voor een groot deel bij

de overheid. De overheid laat een asielzoeker

zijn hele verhaal vertellen. Op basis van

dat gesprek gaat de overheid een beslissing

nemen over erkenning als asielzoeker.”

Is dit principe problematisch voor LGBTvluchtelingen?

Michael: “Ja. Om verschillende redenen.

In sommige landen is er geen specifieke

politieke vervolging van holebi’s en transgenders,

maar worden homoseksualiteit

en transgenderisme maatschappelijk niet

aanvaard. Daardoor kunnen personen in

hun eigen familie of in hun sociaal netwerk

het slachtoffer worden van vervolging. De

bevoegde diensten voor migratie in EUlidstaten

zijn zich niet altijd bewust van dergelijke

situaties. Voor een doorsneepersoon

kan een bepaald land veilig zijn, maar voor

holebi’s en transgenders helemaal niet.”

“Holebi- en transgendervluchtelingen

vertellen ook vaak de ware toedracht

van hun vlucht niet meteen in het eerste

gesprek, namelijk het gevaar op vervolging

omwille van hun seksuele geaardheid, hun

genderidentiteit of hun genderexpressie.

In het vakjargon noemen we dat ‘late

disclosure’. Het is perfect begrijpelijk dat

LGBT-vluchtelingen hun persoonlijk verhaal

niet meteen vertellen. Als vluchteling sleep

je vaak al wat psychologische bagage mee,

omdat je bijvoorbeeld het slachtoffer van

geweld bent geweest. Een asielprocedure is

ook vrij overweldigend. Je zit te wachten in

een stoffige zaal met heel wat andere personen,

wordt naar voren geroepen en moet

dan een gesprek hebben met een ambtenaar

die je nog nooit hebt gezien. Veel

LGBT-vluchtelingen weten vaak niet of ze

die persoon kunnen vertrouwen en kiezen

ervoor om niet meteen de echte reden van

hun vlucht te vertellen.”

“Veel gevluchte holebi’s en transgenders

beseffen trouwens niet dat ze op grond van

vervolging op basis van seksuele geaardheid

of genderidentiteit erkend kunnen worden.

Die erkenning bestaat ook nog niet zo lang.

Sinds 2011 is er de Europese kwalificatierichtlijn

die de voorwaarden voor internationale

bescherming vastlegt en waarin

seksuele geaardheid en genderidentiteit

vernoemd worden. Voor 2011 was dat niet

vastgelegd, maar werd het soms wel toegepast.

Het wordt met andere woorden nog

maar enkele jaren in alle Europese lidstaten

toegepast. Er is echter nog veel werk aan

de winkel om dit correct toe te passen. Vaak

krijgen LGBT-asielzoekers vragen die hun

privéleven en hun waardigheid schenden.

Of ze krijgen vragen die gebaseerd zijn op

grove vooroordelen: heb je Oscar Wilde

gelezen? Heb je al seksspeeltjes gebruikt?

Had je anale seks?”

“In een versnelde asielprocedure heb je

vaak maar één kans om je verhaal te doen.

Er is een snelle, administratieve beroepsprocedure.

LGBT-asielzoekers krijgen soms

het verwijt dat ze bepaalde zaken niet

hebben aangegeven tijdens een eerste interview.

Europese rechtspraak uit 2014 stelt

echter duidelijk dat je LGBT-asielzoekers

hun late disclosure niet mag verwijten. Dat

heeft immers te maken met de aard van de

vervolging. Het is een belangrijk arrest van

het Hof van Justitie van de Europese Unie,

dat bevoegd is om de Europese regels te

interpreteren.”

Michael Cerulus

Er wordt vaak beweerd dat veel asielzoekers

veinzen dat ze holebi of transgender

zijn, om zo erkenning als vluchteling te

krijgen.

Michael: “Het is een wijdverspreid vooroordeel.

Uit de cijfers blijkt dat helemaal niet

zo te zijn. Er zijn wel dossiers waaruit bleek

dat iemand een verhaal voorhoudt in een

poging zo erkend te worden als LGBT-vluchteling,

maar die dossiers zijn zeer zeldzaam.

Die paar cases rechtvaardigen niet het wijdverspreide

idee dat veel vluchtelingen maar

doen alsof ze holebi of transgender zijn.”

“Mensen beseffen vaak niet hoe gevoelig

vervolging op basis van seksuele geaardheid

en genderidentiteit ligt. In de landen van

herkomst is de maatschappelijke verwerping

van holebi’s en transgenders vaak zo

sterk, waardoor het voor heteroseksuele

personen uit die landen helemaal niet

evident is om te doen alsof ze holebi of

transgender zijn.”

De lijsten van veilige herkomstlanden die

EU-lidstaten nationaal vastleggen verschillen

onderling. Zijn er plannen om tot

een uniforme lijst in Europa te komen?

Michael: “In oktober 2015 kwam de

Europese Commissie met een voorstel om

op Europees niveau één lijst van veilige

herkomstlanden aan te nemen. Alle EUlidstaten

zouden die lijst in hun asielbeleid

moeten toepassen, naast de nationale

lijsten. EU-lidstaten zouden met andere

woorden nog steeds zelf bepaalde landen

mogen toevoegen. De Europese Commissie

stelt voor om de Balkanlanden en Turkije

op die Europese lijst van veilige landen te

zetten.”

17


“Het voorstel om Turkije op te nemen in een

Europese lijst van veilige herkomstlanden

vindt ILGA-Europe een gevaarlijk voorstel.

Er zijn verscheidene Turkse holebi- en

transgenderorganisaties aangesloten bij

ILGA-Europe. We weten dat de rechten van

holebi’s en transgenders in Turkije over het

algemeen niet worden gerespecteerd. Daarnaast

worden de rechten van vluchtelingen

er geschonden. Laat staan dat de rechten

van holebi- en transgendervluchtelingen er

worden gerespecteerd. We zijn eveneens

bezorgd over enkele Balkanlanden.”

Zie je meteen verbetering in het Europese

beleid?

Michael: “Ik zie de toekomst wat betreft

migratie eerder somber in. De voorstellen

die we nu zien opduiken gaan de situatie

van holebi- en transgendersasielzoekers

alleen maar erger maken. De promotie van

lijsten van veilige herkomstlanden, grenzen

die strenger worden bewaakt of worden

afgesloten … Het maakt het leven voor

asielzoekers moeilijker. Voor holebi- en

transgenderasielzoekers wordt het steeds

moeilijker om veiligheid te vinden.”

“Een hoopvol signaal is wel dat we in de

holebi- en transgenderbeweging een groeiende

wil zien om zich voor LGBT-vluchtelingen

in te zetten. Veel van onze aangesloten

organisaties werden de voorbije jaren

enorm geconfronteerd met asiel en migratie.

Ze zien de toestroom aan LGBT-asielzoekers.

Zij willen wel actie ondernemen maar

weten vaak niet hoe, omdat ze nog geen

ervaring hebben met de migratiekwestie. In

juli organiseren we daarom een vorming om

onze leden te helpen op een professionele

manier in te spelen op de noden van LGBTasielzoekers.

De bedoeling is vooral om van

elkaar te leren. LGBT-asielzoekers helpen kan

veel vormen aannemen: van praatgroepen

organiseren tot juridische bijstand bij hun

asielaanvraag verlenen.”

“België heeft al wel wat expertise op vlak van

LGBT-asielzoekers. Çavaria had enkele jaren

geleden het ASSIST-project en begint nu

met het project Safe Havens waarvoor ze de

steun hebben gekregen van Fedasil. Vooral

in Nederland, Zweden en Engeland bestaat

er veel expertise over de noden van LGBTasielzoekers.

Het brede besef in verscheidene

Europese landen dat de LGBT-beweging een

steentje heeft bij te dragen is positief, maar

de politiek moet meer oog hebben voor extra

kwetsbare groepen onder de asielzoekers.

LGBT-asielzoekers riskeren mee het slachtoffer

te worden van de argwaan tegenover vluchtelingen

en een Europees beleid dat mensenrechten

uit het oog dreigt te verliezen!”

VEILIG OF TOCH NIET?

Verscheidene landen leggen op nationaal niveau een lijst van veilige landen van herkomst vast. België is één van die landen. Tussen de

EU-landen zijn er wel verschillen. Het roept vragen op over de criteria die worden gehanteerd om een land al dan niet als veilig te beschouwen.

Sommige landen, zoals Nederland, maken voor sommige landen die ze als ‘veilig land’ beschouwen een uitzondering voor holebi- en

transgenderasielzoekers. Die gevoeligheid bestaat niet bij alle landen. Bovendien formuleerde de Europese Commissie een voorstel voor een

Europese lijst van veilige herkomstlanden. Daarin staan landen met een kwalijke reputatie op vlak van holebi- en transgenderrechten.

Een vergelijking van de Belgische lijst van veilige landen met onze buurlanden maakt duidelijk dat EU-landen er andere interpretaties van wat

een veilig land is op nahouden. Twee maten, twee gewichten?

LIJST VAN VEILIGE LANDEN VAN HERKOMST

BELGIË DUITSLAND VERENIGD

KONINKRIJK

NEDERLAND

VOORSTEL

EU-COMMISSIE

18

Albanië

Bosnië-Herzegovina

India

Kosovo

Macedonië

Montenegro

Servië

Albanië

Bosnië-Herzegovina

Ghana

Kosovo

Macedonië

Montenegro

Senegal

Servië

Worden weldra

toegevoegd:

Algerije

Marokko

Tunesië

Albanië

Bolivia

Bosnië- Herzegovina

Brazilië

Ecuador

Gambia

Ghana

India

Jamaica

Kenia

Kosovo

Liberia

Macedonië

Malawi

Mali

Mauritius

Moldavië

Mongolië

Montenegro

Nigeria

Oekraïne

Peru

Servië

Sierra Leone

Zuid-Afrika

Zuid-Korea

Albanië

Bosnië-Herzegovina

Ghana*

India

Jamaica*

Kosovo

Macedonië

Marokko*

Mongolië

Montenegro

Senegal*

Servië

* In de aanmerkingen

wordt opgemerkt dat

holebi’s en transgenders

niet veilig zijn in deze

landen.

Albanië

Bosnië-Herzegovina

Kosovo

Macedonië

Montenegro

Servië

Turkije


het document spartacus

dossier migratie

In Het Document duiken we in de rijke collectie holebi- en transgenderdocumenten

van redacteur Paul Borghs. We vissen een merkwaardig

document op en onthullen de onthutsende inhoud.

Paul Borghs

WAAR KAN IK HEEN?

Deze Spartacus-gids stamt uit 1985. Je komt

er merkwaardige passages in tegen. Homoseksualiteit

was bijvoorbeeld nog illegaal in

Roemenië. Spartacus raadde aan om, wanneer

je er op heterdaad werd betrapt, aan

de politie te vertellen dat je je broek had

uitgedaan om ze te verkopen aan een Roemeen.

Jeansbroeken waren schaars in Roemenië

en erg geliefd bij jongeren.

Irak lijkt dan weer een echt paradijs te zijn

geweest. Volgens de Spartacus wordt elke

man er als biseksueel geboren en is elke

man er beschikbaar. In China moest je oppassen,

want homoseksualiteit werd er

beschouwd als een contrarevolutionair

overblijfsel uit decadente kapitalistische en

feodale samenlevingen.

Zo’n oude Spartacus maakt duidelijk dat het

in heel wat landen geen pretje was, en vaak

nog steeds is, om holebi of transgender te

zijn. Waarom zou je dan niet proberen elders

je leven uit te bouwen?

19


Theo Francken (N-VA) is federaal

staatssecretaris voor Asiel en

Migratie sinds oktober 2014. Het

is geen gemakkelijk moment om

zijn functie te vervullen, want

België kende de voorbije twee

jaar grote migratiepieken. Hoe

garandeer je in een context van

tijdelijke asielcentra voldoende

veiligheid voor holebi- en transgenderasielzoekers?

Wat is de

erkenningsgraad van LGBT-asielzoekers

in België? En hoe gaan

de diensten na of iemand die

erkenning vraagt op basis van

seksuele oriëntatie of genderidentiteit

ook daadwerkelijk LGBT

is en gevaar loopt in het land van

herkomst? De staatssecretaris

licht het asielbeleid op dit vlak

graag toe.

Tekst: Dennis De Roover // Foto: N-VA

De verslaggeving in de Duitse en Nederlandse

pers over LGBT-asielzoekers die

getuigen over gewelddadige incidenten

in asielcentra, zijn de staatssecretaris niet

ontgaan. “Ik begrijp de bekommernis over

de veiligheid van LGBT-vluchtelingen in

asielcentra volkomen”, zegt Theo Francken.

“Ik ben echter geen voorstander van

aparte asielcentra voor LGBT-vluchtelingen.

Plegers van homofoob en transfoob geweld

moeten we keihard aanpakken. Zij moeten

beseffen dat homoseksualiteit op juridisch

vlak in België als gelijkwaardig aan heteroseksualiteit

wordt beschouwd. De personen

in asielcentra die overgaan tot homofoob

en transfoob geweld vormen wel een kleine

groep, laat dat duidelijk zijn.”

20

“Streng voor misbruik,

zacht voor kwetsbare

groepen asielzoekers”

Theo Francken over LGBT-asielzoekers

Welke maatregelen kan de overheid

nemen om de veiligheid van LGBT-asielzoekers

te verbeteren?

Theo: “Het personeel wordt opgeleid om

aandacht te hebben voor homofoob en

transfoob geweld. Er zijn projecten om de

integratie van LGBT-vluchtelingen in België

te bevorderen. Fedasil is samen met çavaria

het project Safe Havens gestart. Vroeger was

er al het Assist-project. De maatschappelijke

assistenten in de asielcentra zijn op hun

hoede. Zij zijn er om pestgedrag te detecteren,

te melden en oplossingen te voorzien.

Soms dringt zich een gesprek op met personen

die LGBT-vluchtelingen viseren. Het kan

ertoe leiden dat pesters worden overge-


dossier migratie

plaatst naar een ander asielcentrum of zelfs

worden uitgesloten uit de asielcentra. Het

doel is om in asielcentra een klimaat van

veiligheid te creëren. Vaak hebben vluchtelingen

in hun thuisland of op de vluchtroute

levensbedreigende situaties meegemaakt.

Het is onze verdomde plicht als overheid

om ervoor te zorgen dat asielzoekers hier

veilig zijn. In België zijn er niet veel signalen

dat er zwaar pestgedrag is tegenover LGBTasielzoekers.

We hebben hier relatief kleine

asielcentra. In Belgische asielcentra worden

vaak 200 à 400 asielzoekers opgevangen,

terwijl er in het buitenland vaak asielcentra

met meer dan 1000 asielzoekers zijn. In die

grotere centra valt de controle deels weg.”

Er zijn de voorbije jaren noodgedwongen

tijdelijke asielcentra geopend. Is de

privacy van LGBT-asielzoekers daar niet

minder gegarandeerd?

Theo: “Dat geldt voor iedereen die er verblijft,

hé. We doen wat we kunnen. Ik geef liever

een bed aan een asielzoeker dan een harde

bank op straat in Brussel. Iemand die geen

adres heeft om te verblijven geef je geen

eigenwaarde. Dat is een samenleving als de

onze onwaardig. Enkele centra die we heel

snel moesten openen, kunnen we nu terug

sluiten omdat er alternatieven zijn gecreëerd.”

Hoeveel asielzoekers zijn er de voorbije

jaren als vluchteling op basis van

seksuele oriëntatie en genderidentiteit

erkend?

Theo: “De erkenningsgraad op basis van

die criteria stijgt in België, maar het totale

aantal erkenningen daalt. In 2014 kregen

289 personen het statuut van vluchteling

op basis van de criteria van de Conventie

van Genève, 6 personen kregen subsidiaire

bescherming (Een status van bescherming

voor wie bij terugkeer in zijn herkomstland

een reëel risico op ernstige schade loopt.

Een subsidiair beschermde krijgt een verblijfsvergunning

voor een beperkte periode

van een jaar.) en 545 asielaanvragen zijn

afgewezen. Die cijfers komen van het Commissariaat-generaal

voor de Vluchtelingen

en de Staatlozen (CGVS). In 2015 werden er

236 personen erkend als vluchteling en 2

personen kregen subsidiaire bescherming.

Er waren in 2015 ook maar 371 weigeringen.

Het erkenningspercentage voor het criterium

seksuele oriëntatie en genderidentiteit

stijgt al verscheidene jaren.”

“Ik zie een aantal verklaringen voor de

lage cijfers in 2015. Want dat was toch een

topjaar qua asiel, zou je kunnen redeneren.

Ik ben er zeker van dat veel Syriërs

het criterium holebi-zijn niet hebben

ingeroepen, omdat zij worden erkend als

oorlogsvluchteling. Ze hebben een grote

kans op erkenning als vluchteling. Er zitten

ongetwijfeld holebi’s en transgenders tussen.

Het erkenningspercentage is gestegen

omdat asielzoekers weten dat het CGVS

grondig onderzoek doet. Het CGVS bekijkt

op een onafhankelijke manier of de criteria

die asielzoekers inroepen voor erkenning

gegrond zijn. Daar heb ik als staatssecretaris

voor Asiel en Migratie zelf niets over te zeggen.

Ik beschouw de stijgende erkenningsgraad

als een positieve evolutie. Het is een

teken dat vluchtelingen die erkenning op

basis van hun seksuele geaardheid en genderidentiteit

verdienen die ook vaker krijgen.

Daarnaast is er natuurlijk ook fraude.”

Hoeveel gevallen zijn er van mensen

die doen alsof ze holebi of transgender

zijn? Bestaan er cijfers over?

Theo: “Ik kan mij alleen baseren op de cijfers

van het CGVS waarbij er sprake was van

371 weigeringen in 2015. Die weigeringen

komen er op basis van de interviews en de

evaluatie van het CGVS. Ik denk dat je de

fraude niet mag onderschatten. Sommige

mensen zijn nu eenmaal wanhopig om een

verblijfsvergunning te krijgen.”

LGBT-vluchtelingen durven vaak niet

meteen te zeggen dat hun seksuele

geaardheid of genderidentiteit de

reden van hun vluchten is. Zo komt het

vaak niet ter sprake tijdens het eerste

gesprek bij de Dienst Vreemdelingenzaken,

maar wel later tijdens het interview

bij het CGVS. Geeft dat niet ten

onrechte een knauw aan de geloofwaardigheid

van hun verhaal?

Theo: “Het is een vraag die je eigenlijk aan

het CGVS moet stellen. Zij werken onafhankelijk

van het kabinet. Ik weet alleszins

dat het CGVS die criteria onderzoekt, zelfs

als ze pas later ter sprake komen. Het CGVS

weet heel goed dat seksuele geaardheid

en genderidentiteit heel persoonlijke zaken

zijn die asielzoekers misschien niet meteen

ter sprake durven brengen bij de Dienst

Vreemdelingenzaken. Daar is zeker begrip

voor. Die late vermelding van seksuele geaardheid

of genderidentiteit, ‘late disclosure’

in het vakjargon, mag volgens de Europese

rechtspraak niet aangegrepen worden om

vluchtelingen op basis daarvan af te wijzen.

Het CGVS speelt op dat vlak al jaren een

voortrekkersrol op Europees niveau. Homoseksualiteit

betekent van land tot land iets

anders. De medewerkers van het CGVS zijn

goed opgeleid om die verschillen in begrippen

en zelfbenoeming te herkennen.”

In 2013 presenteerde Vluchtelingenwerk

Vlaanderen nochtans een rapport

waaraan çavaria meewerkte, waaruit

bleek dat asielinstanties bepaalde

verwachtingen hebben over wat holebizijn

inhoudt. Zo verwachten ze dat

holebi-asielzoekers angst en vertwijfeling

voelen bij de ontdekking van hun

seksuele geaardheid, dat ze liefdevolle

relaties hebben gehad en dat ze zich

graag in het holebi-milieu begeven. Dat

beeld stemt vaak niet overeen met de

werkelijkheid. Hoe voorkom je dat de

interviewers van asielcentra uitgaan

van dergelijk stereotiep beeld van

homoseksualiteit?

Theo: “Tja, welk rapport van Vluchtelingenwerk

Vlaanderen is niet kritisch, stel ik mij

dan de vraag. Het is een vraag die je moet

stellen aan het CGVS. De medewerkers van

het CGVS krijgen een aparte opleiding. Er

is een geografische onderzoeksdienst met

onderzoekers per regio. Rapporten worden

grondig voorbereid, ook wanneer het over

de LGBT-thematiek gaat. Het kabinet voorziet

voldoende middelen voor de opleiding

van de medewerkers van de asielinstanties.

We zijn streng voor wie misbruik wil maken

van onze gastvrijheid en zacht voor de

kwetsbare groepen asielzoekers.”

EU-lidstaten hebben de mogelijkheid

om een lijst van veilige herkomstlanden

vast te leggen. Voor alle asielzoekers uit

die landen geldt een kortere asielprocedure.

ILGA-Europe, de Europese koepel

van holebi- en transgenderverenigingen,

waarschuwt voor de gevaren van

die lijsten. De kortere asielprocedure

werkt in het nadeel van LGBT-asielzoekers,

net door die late disclosure. Hoe

kijk je naar het systeem van veilige

landen?

Theo: “Ik ben voorstander van de lijst van veilige

landen. Ik heb vorig jaar gevraagd om

het aantal landen uit te breiden. Op basis

van het advies van het CGVS, heb ik echter

beslist om de lijst niet uit te breiden. De

adviseur-commissaris-generaal was immers

heel duidelijk over Senegal en Kameroen.

Hij adviseerde mij om die landen niet op te

nemen in de lijst, onder andere omwille van

de repressie van holebi’s en transgenders in

die landen. Ik heb dat advies gevolgd. We

bekijken de situatie ieder jaar opnieuw.”

India staat nochtans op de Belgische

lijst van veilige landen. Daar is homoseksualiteit

strafbaar.

Theo: “Het merendeel van de vluchtelingen

uit India roept het criterium homoseksuali-

21


22

Ik ben geen

voorstander

van aparte

asielcentra

voor LGBTvluchtelingen

teit dan ook niet in als reden om te vluchten.

De beslissing om een land als veilig te

beschouwen berust op veel meer dan alleen

de positie van holebi’s en transgenders in

die landen, maar het is wel een element. Het

verhindert Indiase holebi’s niet om naar België

te vluchten en hun seksuele oriëntatie

in te roepen als criterium om als vluchteling

erkend te worden. Er geldt een kortere

procedure, dat wel. Asielzoekers kunnen in

beroep gaan bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen.

Een holebi uit India die in

zijn thuisland wordt bedreigd en naar België

komt, zullen wij beschermen. Daar ben ik

100% zeker van.”

Europa sloot een overeenkomst met

Turkije. Turkije wordt daarbij erkend

als veilig derde land. ILGA-Europe krijgt

veel signalen van haar aangesloten

verenigingen in Turkije dat LGBT-vluchtelingen

er niet veilig zijn. De situatie

loopt er uit de hand.

Theo: “De overeenkomst met Turkije staat

onder druk. We zullen zien of er nog een

overeenkomst is tegen de tijd dat dit artikel

wordt gepubliceerd. Turkije engageert zich

duidelijk om een deftige asielprocedure te

voorzien.”

Onderschrijft het land de conventie van

Genève wel?

Theo: “Ze hebben de conventie van Genève

wel ondertekend, alleen het verdrag van

Wenen hebben ze niet geratificeerd. (geïrriteerd)

Met alle respect maar je moet het

grote plaatje blijven zien. De ongecontroleerde

migratiestroom die we op de Griekse

eilanden hebben gekend was enorm

problematisch voor enkele Noord- en West-

Europese landen. Kijk naar de opkomst van

extreemrechts in verscheidene Europese

landen: Frankrijk, Zweden, Nederland en

Oostenrijk. We zullen eens zien wat de

rechten zijn van bepaalde groepen als dat

doorgaat! De situatie was totaal onhoudbaar

en de publieke opinie was storm aan het

lopen tegen de ongecontroleerde migratiestroom

en doet dat nu via het stemlokaal.

10 à 15 procent van de bevolking zegt

misschien: ‘Dit is het beste wat ons ooit is

overkomen. We moeten openstaan voor

iedereen. Kom allemaal maar af, want we

hebben jullie nodig! Het maakt niet uit of

jullie met een miljoen of twintig miljoen zijn’.

Maar ik ben verkozen! Ik zit in een regering

die probeert de Belgische bevolking te

vertegenwoordigen. Ik kan alleen maar

zeggen dat volgens mij het overgrote deel

van de bevolking dacht dat het wel welletjes

was geweest. Ik sta nog voldoende

in verbinding met de burgers om te weten

dat er een akkoord met Turkije moest zijn

om dit te stoppen. Ik geef toe dat bepaalde

rapporten van mensenrechtenorganisaties

en holebi-organisaties zorgwekkend zijn.

Het is echter aan de Europese Commissie

om permanent de monitoring te doen. Ik

kan maar hopen dat ze dat goed doet. Als er

effectief mensenrechtenschendingen zijn,

is dat zeer problematisch. We zullen zien of

de deal met Turkije standhoudt, maar ik heb

nog altijd geen enkel alternatief gehoord.”

Er is onlangs een nieuwkomersverklaring

ingevoerd. Daarin staat dat de seksuele

geaardheid van holebi’s en hetero’s

in België gelijkwaardig is. Nieuwkomers

zijn verplicht het document te ondertekenen.

Hoe controleer je dat ze zich

eraan houden?

Theo: “Die nieuwkomersverklaring is een

statement, maar ook meer dan dat. Vluchtelingen

kunnen we die verklaring niet laten

ondertekenen. Het internationaal recht laat

dat niet toe. Mensen die hier komen in het

kader van gezinshereniging, studiemigranten

… gaan de verklaring voorgeschoteld krijgen.

Als ze de verklaring niet ondertekenen, kunnen

ze geen visum krijgen. Jaar na jaar zal

de naleving van de nieuwkomersverklaring

worden opgevolgd. Als een nieuwkomer

bijvoorbeeld daden van homofoob geweld

pleegt, zal de Dienst Vreemdelingenzaken

dat te weten komen via de processen-verbaal

en zal de verblijfsvergunning niet verlengd

worden. Die controle is perfect mogelijk en

gebeurt nu al. Iemand die vandaag geregulariseerd

wordt, krijgt niet meteen een permanente

verblijfsvergunning. Hij of zij krijgt

jaar na jaar een tijdelijke verblijfstitel. Pas na

vijf jaar krijgen ze een permanente verblijfsvergunning.

Ieder jaar wordt er bekeken of de

persoon nog aan de voorwaarden voldoet.

Zo controleert de Dienst Vreemdelingenzaken

al ieder jaar duizenden personen. Die

controle gaan we nu toepassen op een veel

grotere groep.”

Verscheidene mensen die zich als

vrijwilliger inzetten voor de holebien

transgenderbeweging hebben

dubbele gevoelens bij de nieuwkomersverklaring.

Ze hebben de indruk

dat LGBT-rechten worden gebruikt

om verdeeldheid te zaaien tussen

holebi’s en transgenders en migranten.

Begrijpt u de emotionele reacties

die er komen op de nieuwkomersverklaring?

Theo: “Nee. Die begrijp ik niet. Dat is spijkers

op laag water zoeken. (verbijsterd) Mocht

ik een nieuwkomersverklaring hebben

gemaakt waarin niets stond over holebirechten,

hoe zouden jullie daar dan op

gereageerd hebben?! Misschien reageren

sommigen zo omdat ze het niet eens zijn

met de N-VA. Ze zijn tegen die partij. Is het

misschien daarom? Het zou niet de eerste

keer zijn. Ik heb in het begin van mijn functie

als staatssecretaris voor Asiel en Migratie

meegemaakt dat tegenstanders spijkers

op laag water zochten om mij te schaden.

Dat er vanuit bepaalde hoek heel negatief

wordt gereageerd op wat ik voorstel, ben ik

al gewend. Stel dat ik holebi’s en transgenders

niet had opgenomen in de verklaring,

dan zou er zeker een reactie zijn gekomen

van de officiële holebi- en transgenderbeweging.

Ze zouden zeggen dat het een

gemiste kans was. Er is veel homofobie in

traditionele migratiemiddens. Ik spreek dan

zelfs niet alleen over moslims. Ook bij Zwart-

Afrikanen en joden bestaan er negatieve

attitudes tegenover holebi’s. Daarom is het

niet slecht om heel duidelijk te stellen wat

de normen hier zijn en daar geen millimeter

op toe te geven.”

Wanneer zal je tevreden zijn over het

gevoerde beleid?

Theo: “Er moeten duidelijke regels zijn.

De regels moeten consequent worden

toegepast. Er moet een goed evenwicht

komen tussen actieve en passieve migratie.

De instroom en uitstroom moeten ook

in evenwicht komen. Nu zijn er afgewezen

asielzoekers die hier jarenlang blijven. Dat

leidt tot diepmenselijke drama’s. De kinderen

van de afgewezen personen gaan hier

naar school. Je krijgt actiecomités tegen

uitwijzingen. De asielprocedure moet

korter. Mensen moeten sneller weten waar

ze staan. Het terugkeerbeleid moet meer

duidelijkheid geven. Alle vluchtelingen

moeten bovendien humaan opgevangen

worden. We bieden alle asielzoekers een

bed en een bad aan. Ik sta voor een streng

maar rechtvaardig asiel- en migratiebeleid.”


De rode draad

van gevluchte

Voogd van niet-begeleide minderjarigen zijn

24

Marcia Poelman, de voorzitster

van Het Roze Huis-çavaria Antwerpen,

is al enkele jaren voogd

van niet-begeleide minderjarige

vreemdelingen. Ze is verantwoordelijk

voor de jongeren die ze

krijgt toegewezen. Marcia waakt

erover dat haar pupillen een

dak boven hun hoofd hebben

en onderwijs volgen. Door de

toename aan asielzoekers, is ook

het aantal niet-begeleide minderjarige

vreemdelingen de voorbije

maanden gestegen. Al die jongeren

hebben een voogd nodig.

Tekst: Dennis De Roover

Foto Marcia: Jill Bertels

“Sinds 2012 ben ik voogd van niet-begeleide

minderjarige jongeren”, vertelt Marcia Poelman.

“Ik had een artikel in de krant over het

tekort aan voogden gelezen, en stelde me

kandidaat. Er ging een jaar voorbij voordat ik

werd uitgenodigd voor een eerste interview.

De administratie werkt immers vrij traag.”

“Je krijgt een vorming van vijf dagen. Daarin

bereiden ze je voor op wat die jongeren

mogelijk allemaal hebben meegemaakt.

Hoe ziet hun vluchtroute eruit? Wat maken

ze onderweg mee? Je krijgt cijfers over

misbruik en geweld te zien. Als voogd

moet je goed begrijpen dat die jongeren

vaak met trauma’s in België aankomen. Niet

alleen trauma’s die ze in hun herkomstland

hebben opgelopen, maar ook trauma’s die

tijdens hun vluchtroute ontstaan. De tocht

is gevaarlijk. Mensensmokkelaars zijn geen

doetjes. De cursus besteedt ook aandacht

aan de wetgeving aan de hand van concrete

gevallen. Het is allemaal goed verstaanbaar.”

“Na die cursus ben je voogd en kan je jongeren

toegewezen krijgen. Ik ben momenteel

voogd van vier jongeren. Daarnaast zijn er

twee voogdijen intussen afgelopen. Je krijgt

als vrijwillige voogd een kleine vergoeding.

Jaarlijks mag je maximum vijf voogdijen

belastingvrij doen. Ik doe niet meer dan vijf

voogdijen tegelijkertijd. Enerzijds omdat

ik die bescheiden vergoeding dan zou

kwijtspelen aan de belastingen, anderzijds

omdat vijf voogdijen al heel wat werk is. Ik

heb een vaste job en doe daarnaast nog

ander vrijwilligerswerk.”

Wat is de rol van een voogd?

Marcia: “Tijdens mijn eerste contact met

de jongeren spreken zij vaak nog geen

Nederlands. Ik verduidelijk mijn rol dan

met een tekening. Ik teken de jongere.

Er vertrekken vanuit de jongere allemaal

pijltjes naar andere personen en instanties:

naar zijn school, naar zijn advocaat, naar zijn

verblijfplaats, naar zijn asielprocedure… Ik

teken ook mezelf. Ik sta naast de jongere. Ik

ben geen overste die boven hem staat. Ik

zorg voor de coördinatie en de continuïteit

van wat er in zijn leven gebeurt. Het is mijn

verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen

dat hij een dak boven zijn hoofd heeft, het

goed stelt en onderwijs volgt.”

“Natuurlijk moet ik niet alles zelf doen. Ik

kan beroep doen op een bestaand netwerk.

Denk daarbij aan de advocaat en het

Belgische sociale vangnet. Ik moet er wel

voor zorgen dat het allemaal gebeurt. Ik

doe de coördinatie. Bijna altijd wanneer er

een handtekening moet worden geplaatst,

ben ik erbij. Op het moment dat er een

bankrekening wordt geopend voor de

jongere, wanneer er toestemming wordt

gevraagd om de jongere in het weekend

het asielcentrum te laten verlaten… Ik krijg

bijvoorbeeld ook de schoolrapporten van

de jongere toegestuurd en word uitgenodigd

op oudercontacten. Ik probeer mijn

pupillen toch zeker één keer per maand te

zien. Ik bel ook regelmatig met de assistent

en de school.”


in het verhaal

jongeren

iStockphoto.com

Hoeveel werk heb je als vrijwillige voogd?

Marcia: “Veel hangt af van het moment van de asielprocedure.

Meteen na je aanstelling als voogd, is je werk vrij intensief.

Dan komt het erop aan om binnen de twee weken een

eerste contact met de jongere te hebben. Tijdens zo’n eerste

ontmoeting kan je in grote lijnen al naar het verhaal van de

persoon polsen. Waar kom je vandaan? Hoe ben je hier beland?

Waarom ben je gevlucht? Je zoekt een advocaat. Bij de

advocaat doe je heel het verhaal opnieuw. Je bereidt meteen

het eerste gesprek voor dat de jongere tijdens de asielprocedure

bij de Dienst Vreemdelingenzaken heeft. Dat gesprek

vindt immers vrij snel plaats. Het is belangrijk om de jongere

uit te leggen wat hij van jou kan verwachten. Bij de Dienst

Vreemdelingenzaken wordt er gepeild naar de redenen

waarom de jongere vluchtte. Zo’n gesprek neemt een half

uur à één uur in beslag. Nadien volgt een grondiger gesprek

bij het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de

Staatlozen (CGVS) dat in de vakterminologie ‘het gehoor’ heet.

Dat gesprek duurt drie à vier uur. Ook de advocaat is daar

aanwezig. Het gehoor is vaak doorslaggevend bij de erkenning

of de afwijzing van een asielaanvraag.”

“Later in de procedure, hangt het af van de persoonlijke

situatie van de jongere of je veel werk hebt als voogd. Ik ben

momenteel voogd van een jongen die bij zijn zus in Mechelen

woont. Hij stelt het goed. Hem hoor ik niet zo vaak. In dat

geval ben ik alleen nodig voor het dossier. Ik probeer voor de

jongen een gezinshereniging te regelen.”

“Mijn jongste pupil is vijftien jaar. Een jaar geleden kwam hij

aan in België. De jongen belt me regelmatig. Hij geeft vaak

zelf aan dat hij behoefte heeft aan een gesprek. Wanneer

jongeren psychologische problemen hebben of wanneer

ze hun draai op school niet vinden, kan een voogdij heel

intensief zijn.”

25


Marcia Poelman

26

Wat zijn de moeilijkste momenten?

Marcia: “Bij mijn eerste pupil werd op een

gegeven moment duidelijk dat de beslissing

negatief zou zijn. Zolang de pupil minderjarig

is, krijg ik een ‘bevel tot terugbrenging’.

Dat is fictie, hé. Niemand verwacht van

mij dat ik mijn pupil helemaal ga terugbrengen

naar zijn herkomstland. Zodra de

jongere meerderjarig is, kan hij een bevel

tot verlating van het grondgebied krijgen.

Ook al wisten we dat het negatieve advies

eraan kwam, toch gebeurde het heel abrupt.

Minderjarigen krijgen best een goede omkadering.

Ze worden opgevangen en kunnen

naar school gaan. Ze hebben een assistent

en er wordt een voogd aangesteld. Niet dat

ze een prinsenleven hebben, hoor, maar ze

krijgen een structuur aangeboden. Zodra

ze meerderjarig worden, valt er opeens veel

weg, ongeacht of hun asielverzoek wordt

goedgekeurd of afgewezen.”

“Mijn eerste pupil was een Georgisch meisje.

Toen ze een negatief advies kreeg, wist ik

dat ze binnen enkele dagen het opvanginitiatief

waar ze verbleef zou moeten

verlaten. Het is moeilijk om je pupil duidelijk

te maken wat er zal gebeuren en dat er iets

ondernomen moet worden. Veel kan je niet

doen. Je staat op zo’n moment machteloos.

We zijn in de regio Antwerpen te rade gegaan

bij Georgische organisaties. Zo hoopte

ik haar netwerk wat te versterken. Je beseft

hoe kwetsbaar die jongeren voor allerlei

soorten van uitbuiting zijn op het moment

dat ze op straat belanden. Ik hoor niet meer

veel van dat meisje. Ik vermoed dat ze nog

illegaal in België verblijft. Ik heb aanwijzingen

van andere jongeren dat zij hier nog

steeds is. Dat vind ik moeilijk. Ik vraag me af

of er geen gebrek aan vertrouwen is. Wanneer

ze jarig is, stuur ik haar nog steeds een

sms’je en een e-mail. Gewoon met de boodschap

‘gelukkige verjaardag’. Ik verzeker haar

daarin dat ze steeds bij mij terecht kan. Meer

dan de lijn openhouden kan ik niet doen.”

Lukt het altijd om te communiceren met

die jongeren?

Marcia: “Je kunt beroep doen op een tolk. Er

wordt wel gevraagd om dat niet te pas en

te onpas te doen. Zo’n tolk kost de overheid

geld. Voor sommige zaken is dat echt belangrijk.

Zo probeer ik altijd een tolk mee te

nemen wanneer ik naar de advocaat ga met

de jongere. Voor andere gesprekken heb je

vaak voldoende aan gebarentaal. Ik probeer

ook wel eens iets gezellig te doen met mijn

pupillen. Met de eerste twee jongeren van

wie ik voogd was, ben ik gaan bowlen. Ik

ben met nog twee andere jongeren, allebei

Afghanen, naar het Museum aan de Stroom

geweest. Zij spraken elkaars taal. Soms kan

je zonder veel verbale communicatie toch

een fijne middag samen doorbrengen.

Zodat de jongere voelt dat je tijd voor hem

vrijmaakt en iets leuk met hem wilt gaan

doen. Dat kan heel waardevol zijn. Een

gesprek is dan niet nodig.”

Is het geen taak van de overheid om die

jongeren te begeleiden?

Marcia: “Ik vind het goed dat de overheid

beroep doet op vrijwilligers. Ik zie daar de

voordelen van in. Mijn aanspreekpunt is de

Dienst Voogdij. Ik kan er als voogd terecht

met al mijn vragen. De persoon die daar

werkt is een heel gemotiveerde kerel. De

Dienst Voogdij doet wat ze kan. Alleen is het

zoals bij veel overheidsdiensten: ze zijn er

niet noodzakelijk overbevolkt.”

“Die Dienst Voogdij oefent een zekere vorm

van controle op de voogden uit. Twee keer

per jaar moet ik een voogdijverslag doorsturen.

Daarin vertel ik wat ik heb gedaan

en welke contacten ik met de jongere heb

gehad. De controle blijft echter beperkt.”

Over welke capaciteiten moet je beschikken

om een goede voogd te zijn?

Marcia: “Het is vooral belangrijk om niet aan

een supermancomplex te lijden waarbij

je denkt dat je alles zelf moet oplossen.

Ik herinner me goed een vraag uit mijn

interview als kandidaat-voogd. ‘Stel. Het is

vrijdagavond. Je pupil is door omstandigheden

op straat beland. Alle kantoren zijn


dossier migratie

Het is vooral belangrijk om niet

aan een supermancomplex te

lijden waarbij je denkt dat je alles

zelf moet oplossen

gesloten. Wat ga je doen? Neem je je pupil

mee naar huis?’ Ik heb geantwoord dat ik dat

verre van evident vind. Ik heb een partner.

Het is mijn engagement om de voogd van

niet-begeleide minderjarigen te zijn, niet dat

van mijn vriendin. Bovendien neem je die

niet-begeleide minderjarige dan mee naar je

thuissituatie. Bij een heel jong kind, zou ik dat

nog overwegen. In alle andere situaties zou

ik desnoods met eigen geld een hotelovernachting

betalen en dan zien we maandag

wel weer. Ik had de indruk dat ze wel blij

waren met mijn antwoord. Ik vermoed dat

ze niet op zoek zijn naar mensen die meteen

het kind in huis zouden nemen.”

“Sommige mensen voelen de behoefte om

volledig voor iemand te zorgen. Misschien

zijn zij niet de meest aangewezen voogden.

Je moet op emotioneel vlak sterk zijn. Ben je

iemand die geen oog meer dichtdoet nadat

je het tv-journaal hebt bekeken omdat je

de ellende in de wereld niet aankunt, dan is

voogd worden misschien geen goed idee.”

“Luisterbereidheid is ook heel belangrijk.

Je moet jezelf aan de kant van de jongere

plaatsten, zelfs als je het verhaal dat de

jongere vertelt niet volledig gelooft. De

jongere moet zich gesteund voelen. Ik ben

daar zeker niet naïef in. Als ik twijfels over het

verhaal heb, vertel ik mijn pupillen dat ik uit

ondervinding weet dat zij soms een verhaal

moeten vertellen van hun ouders of van

smokkelaars. Ik geef hen wat ruimte. Ik geef

aan dat ze geen angst moeten hebben om

me te zeggen dat ze me ooit iets hebben

verteld dat niet waar was. Ik zeg hen dat ik

begrijp dat het niet altijd evident is om mij

meteen te vertrouwen. Alles wat mijn pupillen

zeggen, blijft tussen ons.”

“Het is een moeilijk evenwicht. Je moet enerzijds

empathie tonen en die jongere steunen,

anderzijds moet je niet noodzakelijk alle

ideeën van die jongere gaan volgen. Ik had

een pupil die me vertelde dat ze een andere

advocaat had gesproken die een andere kijk

op haar procedure had. Ik was heel zeker

dat de advocaat die ik had uitgezocht een

heel goede en geëngageerde advocaat was.

Op dat moment ben ik ertegenin gegaan.

Ik heb haar verteld dat onze advocaat Pro

Deo werkte, terwijl dat de advocaat die haar

van alles in het oor fluisterde geld vroeg. Dat

betekent niet noodzakelijk dat hij een betere

advocaat was. Er zullen altijd mensen zijn die

jongeren zot in hun hoofd krijgen.”

Wat motiveert je om voogd te zijn?

Marcia: “Veel. Ik ben de rode draad in het

hele verhaal van een jongere. Daardoor

steek ik veel op over scholing, huisvesting,

de asielprocedure, het psychosociaal

welzijn van jongeren… zonder een expert

te moeten zijn. Voogd zijn verbreedt mijn

blik op de samenleving. Ik wil dat zeker

niet romantiseren, maar het is wel eens

goed om naar het vluchtverhaal van zo’n

jongere te luisteren. Het kan je bij de les

houden wanneer een jongere je komt

vertellen dat zijn vader is doodgeschoten

door de Taliban, dat hij met honderd

personen in een veel te klein bootje heeft

geprobeerd om de zee over te steken, dat

hij voor zijn leven heeft gevreesd, dat ze

zijn teruggekeerd omdat het te gevaarlijk

was op zee, dat ze zijn gearresteerd, dat

hij een maand in de gevangenis heeft

gezeten, dat hij een mes op zijn keel heeft

gekregen. Ik wil niet veralgemenen. Toch

is de kans vrij groot dat je als West-Europeaan

je leven hier als vanzelfsprekend

gaat beschouwen. Op veel plaatsen in de

wereld is het niet iedere dag feest. Je kunt

daarover lezen in de krant of het televisiejournaal

volgen. Dat doe ik ook. Het

contact van mens tot mens, vind ik echter

heel belangrijk. Het is anders. Het zegt

niet per se meer, hé. Ik vind het belangrijk

om me niet volledig te omringen door

mensen die er dezelfde levenswandel

op nahouden als ikzelf. In een stad als

Antwerpen, waar ik woon, hoeft dat ook

helemaal niet. We leven in een superdiverse

stad. Dat biedt de gelegenheid om

kennis te maken met mensen die op veel

vlakken een heel ander leven hebben dan

jijzelf. Ik vind dat belangrijk en verrijkend.”

27


Queer Islam

//

Het

mondiale

fotoproject

van

Samra Habib

Samra Habib en ik ontmoeten

elkaar voor de blitse Daniel Templon

Gallery in Elsene, waar een

expo loopt over Afrikaanse kunst.

Geen totems of maskers, maar

spannende, hedendaagse kunst

die het cliché overstijgt. Het is duidelijk

niet toevallig dat ik Samra

hier ontmoet. Haar werk bestaat

uit foto’s van queer moslims. Een

groep LGBTQ’s die zelden zichtbaar

is.

Tekst: Tim Devriese // Foto's: Samra Habib

“Ik was hier al eerder”, lacht Samra. Heel

gemoedelijk neemt ze me om de arm en

vertelt ze meteen over haar vriendin, die in

Berlijn woont maar een echte New Yorkse is,

hoe heerlijk het is om een langeafstandsrelatie

te hebben, hoe ze van het ene interview

naar het andere holt in Brussel. Ze is in de

hoofdstad om haar werk voor te stellen

tijdens het Pride Festival in het prachtig

Vlaams-Marokkaanse huis Daarkom, vlak

aan de Munt en de Nieuwstraat. Samra

Habib reist de wereld rond op zoek naar

jongeren die zich zowel queer als moslim

noemen, en die op die manier vorm geven

aan hun identiteit.

Niet veel later zitten we samen in de schaduw

van een flinke barokkerk wijn te drinken.

Zij is Pakistaans-Canadees en overtuigd

moslim, ik een goddeloze West-Vlaming;

zij drinkt rode wijn, ik witte. Op het eerste

gezicht lijkt het alsof onze levens weinig

raakvlakken hebben, maar ons gesprek

bewijst het tegendeel. Na reizen in Berlijn,

New York, Toronto, Istanbul en Parijs is ze in

Brussel geland.

DE WERELD VAN ALLAH

28

“De mensen van het RainbowHouse

wilden een tentoonstelling van mijn werk

organiseren, en vlogen me over”, vertelt ze.

“Ze hielpen me met het vinden van queer

moslims die bereid waren zich te laten

fotograferen. En dat is meer dan gelukt.” Eén

‘model’ viel haar het meeste op. “Ik fotografeerde

een jonge Malinese transvrouw. Haar

verhaal is bijzonder. Haar ouders waren zo

beschaamd dat ze haar gewoon verstopten

voor de goegemeente. Haar moeder, vader

en vrienden lieten weten dat ze gewoon

niet welkom was in de islam. Maar ze wilt

er zo graag bij horen, ze mist de islam in

haar leven. Daarom gaat ze nu op zoek naar


dossier migratie

Het gezicht

van de islam

is aan het

veranderen.

Dat is

spannend

om te zien

zien. Ik wil tonen aan queer moslims over de

hele wereld, van Thailand tot India, dat ze

niet alleen zijn.”

VEILIGHEID PRIMEERT

een imam die haar kan verwelkomen in de

wereld van Allah.”

In tegenstelling tot veel oudere queer moslims,

die de islam de rug toekeerden, zijn

er volgens Samra nu veel jongeren die hun

plaats binnen de islam zoeken, en vinden.

“Er is nu gewoon meer ruimte om over

geloof te spreken, bijvoorbeeld op sociale

media. Vroeger konden queer moslims

nergens terecht, bij de queers noch bij de

moslims. Nu is dat anders, nu vinden queer

moslims elkaar. Ook door mijn project

bijvoorbeeld. Mensen die ik heb gefotografeerd

in New York en Parijs zijn nu vrienden.

Is dat niet mooi?”

OP ZOEK NAAR JE GEMEENSCHAP

Terwijl ze vertelt over haar project, haar

reizen, haar lief dat pendelt tussen Berlijn en

Brooklyn, komt een citaat van RuPaul in mij

op. De dragqueen der dragqueens opperde

ooit op een emotioneel moment dat LGBT’s

eigenlijk erg gelukkig mogen zijn, omdat we

onze familie zelf kiezen. Samra lacht wanneer

ik haar dat citaat voorleg.

“Toen ik uit de kast kwam, zo rond mijn

twintigste, kon ik nergens heen”, vertelt ze.

“Ik kon niet naar huis en ook op de queer

plekken waar ik kwam, voelde ik me niet

thuis. Ik was een outsider daar en ik was

een outsider in de moskee. Ik voelde me verloren,

nergens thuis. Ik wilde weten wie mijn

gemeenschap was. Uit die nieuwsgierigheid

is mijn project gestart.”

Die nieuwsgierigheid mondde uit in een

mondiaal project met een missie. “Weet je,

toen ik opgroeide hoorde ik enkel mensen

die er niets mee te maken hadden, over

de islam spreken”, zegt ze terwijl ze heel

voorzichtig een sardientje op wat brood

legt en haar rode wijn walst. “Er was wel wat

academisch werk over queer moslims, maar

niets was toegankelijk. Dankzij mijn journalistieke

achtergrond wist ik dat beelden

erg toegankelijk waren, dus nam ik foto’s

en interviewde ik mensen. Ik wilde horen

wat jonge queer moslims zélf te zeggen

hadden.” Ze knipt niet in de teksten, ze plakt

er geen mening tussen, ze raakt niet aan de

woorden van haar onderwerpen. “Ik wil mijn

gemeenschap een stem geven. Ik wil de

wereld een divers beeld van moslims laten

“Het gezicht van de islam is aan het veranderen.

Dat is spannend om te zien”, voegt

ze nog toe. Maar het is natuurlijk niet alleen

maar rozengeur en maneschijn. Zelf kan ze

bijvoorbeeld niet terug naar Pakistan, omdat

ze voor haar veiligheid vreest. Ze reist enkel

naar veilige steden zoals New York of Brussel,

omdat veiligheid een kwestie is die ze erg

ter harte neemt. Het is belangrijk voor haar,

29


maar ook voor haar onderwerpen. Zo zal ze

nooit iemand interviewen of fotograferen

die er zelf nog niet uit is of hij of zij geout wil

worden. Zo doet research naar de mensen

vooraleer ze hen interviewt. “In het begin

was het echt moeilijk om mensen te vinden,

maar eenmaal mijn project bekend werd,

kwamen mensen naar me toe. Het is fijn

om te zien dat mijn gemeenschap groeit en

zichtbaarder wordt.”

MEER DAN OOIT MOSLIM

Drie jaar lang reist Samra de wereld rond

en fotografeert ze mannen, vrouwen en

transgenders. Het inspireert haar. “Ik voel me

meer dan ooit een moslim, en dat is goed.

Vooral omdat ik het zelf heb uitgezocht en

het zelf heb gevonden. Ik vind het geweldig

dat mijn gemeenschap niet door geografische

grenzen beperkt is.”

Samra en ik komen uit andere werelden. We

hebben elk andere privileges. Haar spirituele

reis inspireert en blijft groeien. Ze blijft verhalen

verzamelen. Godzijdank. Inch’Allah.

WIE IS SAMRA HABIB?

Samra Habib is geboren in Pakistan, maar vierde vanaf haar elfde

haar verjaardagen in Canada. Ze was al verloofd op haar tiende,

maar voor ze in haar gearrangeerde huwelijksbootje stapte, verliet

ze het ouderlijke huis en keek ze nooit meer terug. Haar fotografieproject

Queer Muslim is naar eigen zeggen een manier om queer

moslims een stem te geven en hen zichtbaar te maken. “Ik wil tonen

dat de islam niet zomaar een uniform blok is. Ik wil de diversiteit

laten zien binnen mijn gemeenschap.”

30


“Mijn vriend en ik

maken afspraken

over seks.”

Jens - 26

bekijk zijn clip op ikweetwatikdoe.be


“Mensen bescherming

bieden is onze

kernopdracht!”

Hoe verloopt de erkenning van

vluchtelingen?

32

Het Commissariaat-Generaal

voor de Vluchtelingen en de

Staatlozen (CGVS) speelt een

belangrijke rol in de Belgische

asielprocedure. Het CGVS is

een onafhankelijke instantie

die elke asielaanvraag in ons

land behandelt. De organisatie

bepaalt of asielzoekers in

aanmerking komen voor een

vluchtelingenstatus of voor de

subsidiaire beschermingsstatus.

Bij erkenning levert het attesten

en documenten van de burgerlijke

stand af. Ook personen die

erkenning zoeken als vluchteling

op basis van hun seksuele oriëntatie,

hun genderidentiteit of

hun genderexpressie komen dus

op gesprek bij het CGVS. Sophie

Van Balberghe, adjunct-commissaris

voor de Vluchtelingen en

de Staatlozen, licht toe hoe dat

verloopt.

Tekst: Dennis De Roover

Foto: Dieter Telemans

“Bij de erkenning op basis van geaardheid,

genderidentiteit en genderexpressie

is de geloofwaardigheid van de aanvraag

van cruciaal belang”, benadrukt Sophie

Van Balberghe. “Onze organisatie is zich

zeer bewust van de complexiteit van de

behandeling van dergelijke aanvragen.

Deze criteria gaan immers over de intieme

beleving van personen. Asielzoekers roepen

die criteria echter zelf in. Het Commissariaat-

Generaal gaat vervolgens de geloofwaardigheid

na. De zogeheten ‘protection officers’

nemen de interviews met asielzoekers af

namens het CGVS. Zij stellen tijdens het

interview veel vragen. In het vakjargon

noemen we dat interview bij het CGVS

‘het gehoor’. Er zijn geen goede of slechte

antwoorden. Alle elementen in het verhaal

worden in overweging genomen om de

geloofwaardigheid ervan te bepalen.”

GELEEFDE ERVARINGEN

Maar hoe ga je na of iemand ‘daadwerkelijk’

holebi of transgender is? “Vooral de ‘geleefde

ervaring’, hoe iemand zijn seksuele oriëntatie

of genderrol ervaart, is belangrijk. Onze protection

officers stellen veel vragen om daar

zicht op te krijgen”, verduidelijkt de adjunctcommissaris.

“Wat betekent uw seksualiteit

voor u? Is dat moeilijk geweest in uw

maatschappij en bij uw familie? Naast open

vragen, is het soms belangrijk om meer

gesloten vragen te stellen. Hoe hebt u uw

seksualiteit ontdekt? Hebt u vragen over uw

seksualiteit gehad? Hoe hebt u dat ervaren?

Is uw familie op de hoogte van uw seksualiteit?

Hebt u andere mensen toevertrouwd

dat u holebi of transgender bent? Hoe

ervaarde u de mogelijkheid om er met anderen

over te praten? De protection officers

proberen de levensloop van de asielzoeker

aan de hand van vragen te achterhalen.

Vaak begint het verhaal bij de ontdekking

van hun seksualiteit, gevolgd door een hele

reeks feiten, tot alle elementen die personen

er uiteindelijk toe bewogen hun land te

ontvluchten. Uiteraard vragen we ook of de

persoon ooit discriminatie of geweld heeft

ervaren, of toch het risico daarop. Of iemand

al dan niet vervolging heeft ondergaan is

in sommige asieldossiers minder relevant,

bijvoorbeeld bij herkomstlanden waar er

sprake is van manifeste groepsvervolging.

Effectieve vervolging ervaren is daarentegen

essentieel voor andere herkomstlanden.”

Daarnaast gaat het CGVS na of de asielzoeker

‘omwille van zijn geaardheid’ vervolging,

conflict of geweld riskeert bij terugkeer

naar zijn herkomstland. “We baseren ons

daarbij op veel bronnen. Informatie van

ngo’s, academici, rapporten van ILGA World


dossier migratie

(de internationale koepel van holebi- en

transgenderverenigingen, n.v.d.r.), maar

evengoed verslagen van lokale organisaties

die zich inzetten voor holebi- en transgenderrechten.

Soms heeft een asielzoeker nog

geen vervolging of geweld meegemaakt,

maar riskeert de persoon wel vervolging

bij terugkeer, door zijn profiel. Bijvoorbeeld

omdat hij behoort tot een bepaalde familie.

Dan komt hij uiteraard in aanmerking voor

bescherming.”

Zowel de geloofwaardigheid van de seksualiteit

of genderidentiteit als de gegrondheid

van het risico dat asielzoekers lopen is dus

van belang om erkend te worden. Niet bij

alle afwijzingen voor de bewuste criteria is

er dus sprake van fraude. “Soms is de persoon

op basis van zijn verklaringen duidelijk

holebi of transgender, en ervaart de persoon

een gevaar, maar blijkt uit onze objectieve

bronnen dat de persoon veilig is in het land

van herkomst. De aangebrachte feiten die

zouden aantonen dat de asielzoeker gevaar

loopt, zijn soms niet geloofwaardig.”

FRAUDE

Sophie Van Balberghe

Bij de meeste weigeringen van het CGVS is

de gebrekkige geloofwaardigheid van de

seksuele geaardheid of genderidentiteit

echter de doorslaggevende factor.

“We kunnen niet naast het feit kijken

dat er misbruik van deze criteria is”, zegt

Sophie Van Balberghe. “Onze ervaring met

fraudeurs die de criteria seksuele oriëntatie,

genderidentiteit en genderexpressie willen

misbruiken om erkenning te krijgen, is dat

ze enorm gaan overdrijven in hoe holebi’s

en transgenders in de herkomstlanden zich

zouden uitdrukken. Ze stellen zich tijdens

het gehoor compleet taboeloos op en

tonen zelfs intieme foto’s. Deze fraudeurs

kunnen zich niet inleven in de situatie van

holebi’s en transgenders in een homofoob

en transfoob land. Hun verzonnen verhalen

bevatten dan ook het ene stereotype na het

andere. Onze protection officers doorprikken

die verhalen. We zijn vandaag beter geïnformeerd

en onze medewerkers zijn beter

opgeleid dan vroeger om op een correcte

manier door te vragen en zicht te krijgen

op de geloofwaardigheid van verhalen. Een

organisatie evolueert uiteraard en verwerft

nieuwe inzichten.”

KRITIEK OP AFWIJZINGEN

De adjunct-commissaris verdedigt haar

diensten, omdat het CGVS in het verleden

kritiek kreeg van Vluchtelingenwerk

Vlaanderen en çavaria. In 2013 publiceerden

de organisaties een rapport dat enkele

pijnpunten bij de beoordeling van asielaanvragen

van holebi’s aankaartte. Ze bestudeerden

de weigeringsbeslissingen van

vluchtelingen die hun seksuele oriëntatie

als reden inriepen om als vluchteling erkend

te worden. Negatieve beslissingen worden

immers gemotiveerd. De analyse van de

beslissingen van het CGVS legde volgens

Vluchtelingenwerk Vlaanderen een aantal

pijnpunten bloot.

Interviewers van het CGVS hadden volgens

het rapport bepaalde verwachtingen over

wat holebi-zijn inhoudt. Zo verwachtten ze

dat holebi-asielzoekers angst en vertwijfeling

voelen bij de ontdekking van hun seksuele

geaardheid, dat ze liefdevolle relaties

hadden gehad en dat ze zich graag in het

holebimilieu begaven. Commissaris-generaal

voor de Vluchtelingen en de Staatlozen

Dirk Van den Bulck noemde het rapport

“fel overtrokken” en verdedigde het beleid

van het CGVS.

EERLIJKE KANS

“Ik zou het enorm jammer vinden wanneer

mensen die sympathiseren met holebi- en

transgendervluchtelingen, of zelfs çavaria,

de indruk zouden krijgen dat deze vluchtelingen

bij ons geen eerlijke kans krijgen om

hun verhaal te doen. Tijdens een gehoor

worden veel vragen gesteld, op een open

manier. Nooit zal iemand omwille van het

antwoord op één vraag afgewezen worden.

De protection officers stellen tijdens zo’n

gesprek ook dezelfde vragen op verschillende

manieren, om er volledig zeker van

te zijn dat iedereen onder de verklaringen

hetzelfde verstaat. In de wereld worden verscheidene

aspecten van seksuele identiteit

en seksueel gedrag niet op dezelfde manier

benoemd of ervaren. Daarvan zijn we ons

bewust”, verzekert Sophie Van Balberghe.

“We doen er alles aan om geen stereotype

vragen te stellen om de geloofwaardigheid

van de seksuele geaardheid of de genderidentiteit

van de asielzoekers te controleren.”

Ze verwijst naar de opleiding die protection

officers krijgen om heel bewust om te

springen met de complexiteit van asielvragen.

“In de algemene opleiding laten we

de protection officers rollenspellen doen

over hoe je een gesprek leidt. Het principe

van de vertrouwelijkheid van een gesprek

wordt sterk benadrukt. Het is belangrijk

dat onze protection officers doorvragen

op antwoorden om tot de essentie van het

verhaal te komen. We besteden ook aan

interculturele verschillen die bij zo’n gesprek

naar boven komen aandacht. Onze mensen

krijgen feedback op die rollenspellen. We

leggen ook cases voor en vragen hen hoe ze

zouden reageren.”

SPECIFIEKE OPLEIDINGEN

Daarnaast voorziet het CGVS een aparte

opleiding waarin aandacht wordt besteed

aan de specifieke aspecten van asielaanvragen

waarbij het holebi- of transgender-zijn

wordt ingeroepen. “Onze protection officers

krijgen daarin aangeleerd hoe ze de geloofwaardigheid

van de seksualiteit kunnen

inschatten. We hebben tijdens opleidingen

ook al erkende asielzoekers uit verschillende

herkomstregio’s uitgenodigd die erkend

werden als vluchteling op basis van het

criterium ‘gender’ (daar valt seksuele oriëntatie,

genderindentiteit en genderexpressie

onder). Zij vertelden de protection officers

hoe zij hun interview tijdens de asielprocedure

ervaarden. Aandachtpunten komen zo

rechtstreeks aan bod.”

“In de richtlijnen die we voor alle landen

meegeven, leggen we veel nadruk op het

vermijden van stereotypen. Er zijn geen

goede of slechte antwoorden, zolang maar

in de diepte wordt doorgevraagd. Protection

officers specialiseren zich in een bepaalde

regio. De meeste LGBT-asielzoekers die in

België erkenning krijgen, komen uit Afrika. In

33


Fraudeurs kunnen zich niet inleven

in de situatie van holebi’s en

transgenders in een homofoob en

transfoob land

34

onze bronnen vinden de protection officers

welke begrippen er voor homoseksualiteit

en transgenderisme in bepaalde landen

gangbaar zijn.”

HET EFFECT VAN TOLKEN

Tijdens interviews met asielzoekers zijn vaak

tolken aanwezig. Meerdere asielzoekers gaven

aan dat een tolk bedreigend overkomt

of zelfs slecht reageert wanneer ze tijdens

een gehoor moeten praten over persoonlijke

zaken. Het CGVS is er zich van bewust dat

die problemen soms de kop opsteken. “We

geven tolken een opleiding waarin ze attent

worden gemaakt op de specifieke thematiek

en omstandigheden van een gehoor waarbij

sprake is van LGBT-asielzoekers”, verduidelijkt

Sophie Van Balberghe. “Onze protection officers

zullen het trouwens meteen opmerken

wanneer bepaalde elementen die de asielzoeker

deelt niet worden vertaald. Wanneer

de asielzoeker een heel lang antwoord geeft

en de vertaling is kort, gaat de protection

officer daar alert op reageren. We doen een

beroep op tolken, maar zij maken geen deel

uit van ons vast personeelsbestand. Het

CGVS laat hen wel een deontologische code

ondertekenen.”

Spijtig genoeg kunnen de voorzorgsmaatregels

van het CGVS niet compleet uitsluiten

dat ongewenste situaties zich voordoen.

Elders in dit dossier getuigt een lesbische

vrouw dat de tolk tijdens haar gehoor lacherig

deed toen haar seksuele geaardheid ter

sprake kwam. De tolk kreeg ook bepaalde

woorden niet over de lippen bij de vertaling.

Uiteindelijk werd de vrouw wel erkend als

vluchteling. We gaan in dit interview niet

verder in op de specifieke case omdat de

erkende asielzoekster anoniem wenst te

blijven. Ze vreest voor haar veiligheid mocht

haar identiteit publiek bekend worden en

haar thuisland bereiken. Daardoor kan het

CGVS de specifieke case natuurlijk ook niet

natrekken en zich verweren.

VEILIGE SITUATIES CREËREN

“Wanneer er een onwenselijke houding is bij

de tolken tijdens het interview, kan het gesprek

onderbroken worden of kan er nadien

altijd klacht worden neergelegd”, verzekert

Sophie Van Balberghe. “Het CGVS zal dat dan

aandachtig bekijken. Indien het nodig blijkt

om een tweede gesprek te houden is het de

taak van de protection officer om een veilige

situatie te creëren en eerst het vertrouwen

te herstellen. Het tweede gesprek vindt dan

plaats met een andere tolk of er worden duidelijke

afspraken gemaakt. In het kader van

gehoren van asielzoekers op basis van seksuele

oriëntatie of genderidentiteit hebben

we nog nooit de samenwerking met tolken

moeten stopzetten. Wanneer duidelijk wordt

dat een tolk zich niet professioneel opstelt,

spreekt het voor zich dat we daar niet mee

blijven werken. Het gebeurt gelukkig niet te

vaak, maar er zijn gevallen met asielvragen

op basis van andere criteria geweest waarbij

we besloten om niet langer een beroep te

doen op bepaalde tolken.”

“We hopen dat de berichtgeving hierover

LGBT-asielzoekers er niet van weerhoudt om

hun verhaal te doen”, benadrukt de adjunctcommissaris.

“Soms brengen mensen hun

seksuele oriëntatie of genderidentiteit pas

heel laat in het gesprek ter sprake. Dat is

geen ramp. Het tijdstip waarop het ter

sprake komt, doet zelfs niet ter zake. Als

de persoon het maar ter sprake brengt! De

asielzoeker kan zelfs in de beroepsprocedure

tegen een afwijzing die criteria nog inroepen

en dan zullen wij daarop doorvragen.”

ONAFHANKELIJKE EN INDIVIDUELE

BEHANDELING

Mijn gesprekspartner wijst erop dat België

een van de weinige landen in de Europese

Unie is waar een administratie de asielaanvraag

volledig onafhankelijk en individueel

behandelt. “De politiek mengt zich niet in

onze toekenningen of weigeringen van een

beschermingsstatus van asielzoekers. Dat is

een unicum in Europa en daar mogen we

trots op zijn! Ik begrijp heel goed dat een

interview soms bedreigend kan overkomen

op asielzoekers, of zij nu holebi of

hetero, transgender of cisgender zijn. De

controlevragen die onze protection officers

stellen, hebben alleen tot doel om ervoor te

zorgen dat fraudeurs geen misbruik kunnen

maken van het criterium ‘gender’ tijdens de

asielprocedure”, concludeert Sophie Van

Balberghe. “Onze protection officers leiden

echter met een open houding de gehoren.

We hanteren objectieve bronnen en de

wetgeving als toetsstenen voor onze beslissingen.

Het CGVS werkt bovendien constant

aan de verbetering van de kwaliteit van haar

werking. LGBT-asielzoekers kunnen erkend

worden, maar ze moeten dan wel hun

seksuele geaardheid of genderidentiteit geloofwaardig

maken. Ze hoeven daarbij zelfs

niet over intieme zaken te praten waarover

ze niet wensen te spreken. Het respect voor

iedereens privacy staat bij het CGVS voorop.

Wij bieden bescherming aan mensen die in

hun thuisland vervolging, conflict of geweld

riskeren. Dat is onze kernopdracht!”

MEER INFO: WWW.CGVS.BE


Ik heb geen genoeg zin van meer het in vluchtige rond rondfladderen.

afspraakjes.

Ik wil thuiskomen bij iemand.

Daarom date ik via gayPARSHIP.

Nu gratis aanmelden


OPINIE |

Veiligheid:

de essentie

van asiel

Aandacht voor extra kwetsbare asielzoekers

36

België verbindt zich ertoe om de vluchtelingen

te beschermen die zich op haar

grondgebied bevinden. Alle landen die

het Vluchtelingenverdrag van 1951 ondertekenden,

gingen dat engagement aan.

De veiligheid van asielzoekers begint met

veilige asielcentra. Wanneer snel tijdelijke

asielcentra worden geopend om pieken in

de asielaanvragen op te vangen, of mensen

in grote asielcentra worden ondergebracht,

dreigt de aandacht voor extra kwetsbare

groepen te verslappen. Daarom pleiten

çavaria en Vluchtelingenwerk Vlaanderen

voor kleinschalige opvanginitiatieven. De

regering doet er bovendien goed aan om

op voorhand rekening te houden met

migratiepieken.

Het voorbije jaar steeg het aantal personen dat asiel

aanvroeg in België aanzienlijk. Daardoor was de federale

regering genoodzaakt om tijdelijke asielcentra te openen.

De veiligheid van extra kwetsbare groepen, zoals

holebi- en transgendervluchtelingen, komt tijdens een

sterk verhoogde instroom van asielzoekers vaak in het

gedrang. In Nederland en Duitsland getuigden holebi’s

en transgenders over gewelddadige incidenten in asielcentra.

In België waren er nog geen gemediatiseerde

meldingen van pestgedrag en geweld tegen vluchtelingen

die homo, bi, lesbisch of transgender zijn, maar ook

in onze asielcentra komt het voor.

Asielinstanties zijn bij toenemende asielaanvragen vaak

heel geconcentreerd op de creatie van nieuwe opvangplaatsen,

waardoor projecten die gericht zijn op het verhogen

van de veiligheid van extra kwetsbare groepen in

de asielcentra minder financiële middelen en een lagere

prioriteit toegekend krijgen. Permanente inspanningen

om het voltallige personeel van asielcentra, van de

maatschappelijke assistenten tot het management,

gevoelig te maken voor de noden van extra kwetsbare

doelgroepen biedt de beste garantie op veiligheid.

SAFE HAVENS

Çavaria en Fedasil werken samen voor het proefproject

Safe Havens, dat een veilige omgeving moet

garanderen voor holebi’s en transgenders die naar België

vluchten. De ambitie moet zijn om het proefproject

te doen uitmonden in structureel beleid. Projectmatig

werken biedt te weinig garanties op continuïteit.

Bij de opening van nieuwe asielcentra is het belangrijk

om vanaf de eerste dag een degelijke screeningsprocedure

te hebben voor wie er wordt gehuisvest. De

privacy van de bewoners wordt er best gegarandeerd

door bewoners in niet te grote slaapzalen samen te

brengen. Voor LGBT-asielzoekers is privacy bijzonder

belangrijk. (LGBT is een afkorting van lesbisch, homo,

biseksueel en transgender.) Vooral wanneer persoonlijke

details over hun seksuele geaardheid of genderidentiteit

zich verspreiden bij andere bewoners, dreigen zij het

mikpunt van pestgedrag en geweld te worden.

PRIVACY WAARBORGEN

De infrastructuur van asielcentra biedt best de mogelijkheid

aan LGBT-asielzoekers, en ook aan andere asielzoekers,

om maatschappelijke assistenten of psychosociale

begeleiders in volledige privacy te kunnen spreken.

Alleen wanneer LGBT-asielzoekers de kans krijgen in

een veilige omgeving hun seksuele geaardheid of

genderidentiteit ter sprake te brengen bij het personeel,

ontstaat de mogelijkheid om LGBT-asielzoekers discreet

in contact te brengen met andere holebi’s en transgenders

en het LGBT-verenigingsleven in België.

Tegelijk is het belangrijk om als asielcentrum proactief

signalen uit te sturen dat je openstaat voor holebi’s

en transgenders en dat hun veiligheid en privacy er

gewaarborgd zijn.


SENSITIVITEIT BIJ PERSONEEL

Bij de oprichting van nieuwe, tijdelijke asielcentra

worden er vaak nieuwe personeelsleden aangeworven.

Het is belangrijk dat zij gevoelig zijn voor de noden van

extra kwetsbare doelgroepen. Soms beschikken nieuw

aangeworven persoonsleden wel degelijk over de nodige

aandacht voor de noden van LGBT-vluchtelingen:

omdat de personeelsleden zelf holebi of transgender

zijn, om een andere reden een grote betrokkenheid

voelen bij die groep, of omdat ze reeds werkervaring

hebben in de asielsector.

Sommigen nieuwe personeelsleden zullen zich echter

niet bewust zijn van bepaalde aandachtspunten. Een

goede overdracht van kennis en ervaring is daarom

belangrijk, zodat nieuwe werkkrachten de kans krijgen

om hun sensitiviteit voor de noden van extra kwetsbare

groepen aan te scherpen.

DUIDELIJKE MELDINGSPROCEDURES

Het is vooral een organisatorische uitdaging. In asielcentra

die al langer dienst doen, zijn personeelsleden

vaak net iets beter op elkaar ingespeeld. Een duidelijke

verantwoordelijkheidsverdeling is daarom zeer belangrijk

in nieuwe asielcentra. Wanneer er zich veiligheids- of

welzijnsproblemen voordoen bij LGBT-vluchtelingen

moet meteen duidelijk zijn wie waar wordt verondersteld

in te grijpen.

Vaak ontbreken in tijdelijke structuren duidelijke meldingsprocedures

voor het aangeven van holebifoob en

transfoob gedrag, maar evengoed voor de aangifte van

seksueel geweld. Nog maar sinds april dit jaar worden

in alle Belgische asielcentra cijfers over seksueel geweld

en andere vormen van geweld systematisch en uniform

geregistreerd. Een stap in de goede richting. We kijken

uit naar de verdere uitvoering van dit beleid.

KLEINE ASIELCENTRA

Een individuele inschatting per asielzoeker kan ervoor

zorgen dat er voor iedereen een geschikte opvangmodus

wordt voorzien. Zo kan het voor personen die een

gelijkaardig trauma ervaarden soms aangewezen zijn

om samen opgevangen te worden. Andere asielzoekers

zijn dan weer veel zelfredzamer en kunnen mogelijk

terecht in de individuele opvang.

Çavaria pleit geenszins voor een aparte opvang van

holebi- en transgendersasielzoekers. Wel benadrukt de

organisatie het belang van kleinschalige opvanginitiatieven

die rekening houden met de privacy, het welzijn en

de veiligheid van de bewoners.

NIEUWE PIEKEN WAARSCHIJNLIJK

In februari, maart en april daalde het aantal asielaanvragen

bij de Dienst Vreemdelingenzaken. De federale

regering besliste daarop verscheidene asielcentra te

sluiten en het aantal verblijfplaatsen fors af te bouwen.

De regering houdt wel het spreidingsplan voor asielzoekers

achter de hand. Ze houdt er rekening mee dat het

aantal asielaanvragen terug sterk kan stijgen.

Beleidsmakers mogen niet blind zijn voor de situatie

in de regio’s die Europa omringen. Een oplossing voor

de Syrische burgeroorlog lijkt niet binnen handbereik.

Islamitische Staat is nog aanwezig in delen van Syrië

en Irak. De Arabische Lente leidde in verscheidene

Noord-Afrikaanse landen niet tot de verhoopte politieke

stabiliteit en democratie. In grote delen van Afrika

heerst hongersnood. Deze zomer zullen opnieuw meer

bootvluchtelingen de gevaarlijke oversteek van Noord-

Afrika naar Europa via de Middellandse Zee wagen.

De nuchterheid gebiedt in te zien dat er in de nabije

toekomst hoogstwaarschijnlijk opnieuw pieken in de

asielaanvragen zullen zijn.

Çavaria en Vluchtelingenwerk Vlaanderen vragen

daarom aan de regering om kwetsbare mensen op de

vlucht veilige toegang tot ons grondgebied te bieden

en hen op te vangen.

De praktijk leert ons dat grote asielcentra niet bevorderlijk

zijn voor de veiligheid van extra kwetsbare groepen.

Gelukkig heeft ons land relatief kleine asielcentra. In veel

Belgische asielcentra worden 200 à 400 asielzoekers

opgevangen. Ter vergelijking: in Duitsland verblijven in

het grootste opvangcentrum 9000 asielzoekers. Uitgerekend

uit die megaopvangplaatsen komen de meeste en

ergste meldingen van geweld en seksueel misbruik.

Uit cijfers over incidenten in Belgische asielcentra, die

minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon ter

beschikking stelde van het Belgische parlement, blijken

er ook bij ons verschillen tussen de kleine en grotere

asielcentra. In de grotere opvangcentra zoals Doornik

en Elsenborn, met meer dan 500 bewoners, vonden de

meeste incidenten plaats.

INDIVIDUELE INSCHATTING

HUMAAN OPVANGBELEID

Onze organisaties zijn ervan overtuigd dat een opvangbeleid

met voldoende aandacht voor extra kwetsbare

doelgroepen zal leiden tot een veiligere opvang en

een snellere integratie van iedereen die in de Belgische

opvang verblijft.

Kleinschalige opvanginitiatieven zullen de werkkrachten

in de asielsector bovendien een veiligere werkomgeving

opleveren en hen extra motiveren in hun lovenswaardige,

maatschappelijke taak.

Een humaan opvangbeleid is iets waar we ons samen

voor inzetten. Het straalt positief af op de hele samenleving!

Namens Vluchtelingenwerk Vlaanderen

Charlotte Vandycke

Kleinschalige opvanginitiatieven bieden meer garanties

op een privéleven. Ze bieden in die zin ook meer

garanties voor de veiligheid van LGBT-asielzoekers.

Namens çavaria

Yves Aerts

37


HOLEBI’S OP DE VLUCHT

Ramzi, Di en Jean-Daniel zijn

allen op een bepaald moment

in hun leven gevlucht. Hun

verhalen zijn heel verschillend.

Zowat het enige wat deze

sterke persoonlijkheden bindt,

is het feit dat ze holebi zijn en

niet meer veilig waren in hun

land van herkomst. Hoe konden

ze de Belgische asielinstanties

overtuigen van de oprechtheid

van hun verhaal? Hoe maakten

ze hard dat ze gevaar liepen?

Maar vooral: hoe kijken ze naar

de toekomst in hun nieuwe

thuis? België.

RAMZI: “MIJN TOEKOMST LIGT IN BELGIË”

Ramzi verblijft al negen jaar in België. Hij kwam eerst met een studentenvisum en vroeg nadien erkenning

als vluchteling. In 2010 werd hij als asielzoeker erkend op basis van zijn seksuele geaardheid. Teruggaan naar

Palestina is onmogelijk omdat hij er problemen met de politie ervoer omwille van zijn homoseksualiteit. Intussen

heeft Ramzi de Belgische nationaliteit verworven. Zijn leven in België gaat goed.

38

Tekst: Dennis De Roover // Foto's: Sophie Nuytten


dossier migratie

“Ik ben naar België gekomen met een

Schengenvisum. Toen dat visum bijna

verviel, wou ik het verlengen. Er waren in dat

jaar echter communautaire geschillen over

de administratie in Vilvoorde. Er werd mij

gevraagd om naar Palestina te gaan en daar

de verlenging van mijn studentenvisum te

regelen. Teruggaan was echter onmogelijk.

Omdat ik homo ben, had ik in Palestina problemen

ondervonden. Ik had twee opties:

ik was samen met een jongen en kon met

hem trouwen of ik kon asiel aanvragen. Ik

wou niet met mijn lief trouwen. We kenden

elkaar nog maar zes maanden. Bovendien

blokkeer je zo vier jaar van iemands leven.

Na de bruiloft kunnen er negen maanden

overheen gaan voordat je een identiteitskaart

krijgt. Daarna moet je drie jaar samenblijven

alvorens je de nationaliteit krijgt.

Het hele proces neemt gemakkelijk vier jaar

in beslag. Je hebt niet de garantie dat de

persoon die je onder zijn hoede neemt je

al die tijd goed gaat behandelen. Wie zegt

bovendien dat we zouden samenblijven?”

“Ik vroeg in 2009 asiel aan. Mijn dossier was

heel sterk. Mijn naam was verschenen in

artikels waarin werd gesproken over de situatie

van Palestijnse homo’s. Ik kon twee publicaties

voorleggen: van een krant in New

York en van een dagblad in San Francisco.

Een lesbische organisatie in Haifa, genaamd

ASWAT, die Palestijnen assisteert om visums

te krijgen, heeft me geholpen om mijn

visumaanvraag te regelen. In Palestina zijn

LGBT-organisaties immers verboden. ASWAT

kon bevestigen dat ik problemen met de

politie had. Een cameravrouw van de BBC

die in Palestina was op het moment dat ik

in de problemen raakte door mijn homoseksualiteit

schreef een verklaring om mijn

verhaal te ondersteunen.”

“Eerst nodigen ze je uit voor een kort interview.

Nadien ga je terug naar je verblijfplaats

of je asielcentrum en je wordt later

opgeroepen voor een lang interview bij het

Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen

en de Staatlozen. Mijn gesprek duurde

3,5 à 4 uur. Ik kom uit Ramallah. Ze stellen

eerst vragen over de streek waar je vandaan

komt. Zo gaan ze na dat je zeker niet doet

alsof je van een bepaald land afkomstig

bent. Wie is de burgemeester van de stad?

Welke buurgemeentes heeft Ramallah?

… Ze vragen ook hoe je naar België bent

gekomen. Kwam je legaal of illegaal? Welk

vervoer heb je gebruikt? … Ze gaan door tot

in de details van details. In het tweede deel

van het gesprek vroegen ze over de problemen

die ik ervoer in Palestina. Ze stellen

dezelfde vraag op verschillende manieren

op verschillende ogenblikken, om zeker te

zijn dat je verhaal betrouwbaar is. Ze zoeken

naar contradicties in je verhaal. Na anderhalf

uur was de interviewer overtuigd van mijn

verhaal en was het interview afgelopen.

Zo’n interview is nogal indrukwekkend.

Natuurlijk proberen ze je te kalmeren, maar

je toekomst hangt wel af van zo’n gesprek.

Het is de enige oplossing om weg te blijven

van gevaar. De persoon die voor je zit, heeft

je dossier op voorhand bestudeerd. Het is de

eerste en misschien meteen de laatste keer

dat je die persoon te zien krijgt. Het oordeel

van de interviewer is wel 60 à 70 procent

bepalend. Een week na het grote interview

kreeg ik een positief antwoord. In 2010 werd

ik als asielzoeker erkend.”

“Ik was geblokkeerd zolang ik niet erkend

was als asielzoeker. Ik kon op dat moment

niet studeren aan de universiteit, kon niet

werken en een huis vinden om te huren was

moeilijk. De meeste eigenaars zijn niet geneigd

om te verhuren aan mensen zonder

verblijfsvergunning. Werken was toen ook

onmogelijk want ik had geen identificatienummer.

Hoe ga je anders belastingen

betalen? Erkend worden als vluchteling

heeft veel deuren voor mij geopend.”

“Nadat ik mijn documenten heb gekregen

zijn er natuurlijk veel goede zaken met me

gebeurt in België en kon ik een normaal

leven leiden. Hoewel ik erkend vluchteling

was met een permanente verblijfsvergunning,

voelde ik soms toch dat ze je anders

blijven behandelen. Ik woon met een

Belgische jongen op hetzelfde adres. De

wijkagent moest na de verhuis komen

vaststellen dat ik er woonde. Het duurde

negen maanden vooraleer hij langskwam.

Op het politiekantoor zeiden ze me steeds

dat hij afwezig was. Ik moest van identiteitskaart

veranderen en ik had het nieuwe

adres daarop nodig, dus ging ik naar het

politiekantoor. Spijtig genoeg zag de vrouw

die er werkte mijn buitenlandse identiteitskaart

en ze sprak heel arrogant tegen mij.

Op een gegeven moment zei ik met klem

dat ik de Belgische nationaliteit had en dat

ze maar in het systeem moest kijken. Toen

ze zag dat ik inderdaad Belg was, veranderde

haar houding meteen. Ze was opeens

veel welwillender. In stadhuizen zijn er twee

loketten. Een loket voor Belgen en een loket

voor vreemdelingen. Belgen nemen een

ticket en worden welkom geheten. Bij het

vreemdelingenloket in sommige gemeentes

zoals Anderlecht kan je gemakkelijk vier à

vijf uur aanschuiven en ze behandelen er

mensen niet echt menselijk. Ze moeten er

van 5 uur ’s ochtends wachten om in de rij

te belanden of een ticket te krijgen. Bij de

dienst waar je reisdocumenten gaat afhalen,

net hetzelfde verhaal. Zolang je vluchteling

bent, behandelen ze je zeer naar. Eens

je Belg bent, zijn ze een en al vriendelijkheid.

Ik begrijp het toch niet. Waarom die

andere behandeling? Als vluchteling werk ik

evengoed in België en betaal ik evengoed

belastingen.”

“Er is veel commotie over migratie, nu met

de migratiecrisis in Europa. Ik probeer me uit

discussies te houden, maar heb al discussies

over Syrische migranten meegemaakt. Dan

hoor je mensen zeggen: ‘Ze komen ons sociaal

systeem misbruiken. Ze komen onze jobs

inpalmen.’ Als er oorlog in je land woedt en

je ziet de kinderen om je heen sterven, ga

je er dan blijven? Denken zij echt dat Syriërs

helemaal te voet van Turkije naar West-

Europa komen, met gevaar voor honger en

zonder onderdak, om hier het sociaal systeem

te komen uithollen? Vertegenwoordigers

van Europese landen die zich verzetten

tegen migratie vergeten soms dat tijdens de

Tweede Wereldoorlog hun landgenoten zelf

op de vlucht waren. Zo zijn veel Polen toen

naar Iran gevlucht. Polen is nu een land dat

weigert vluchtelingen op te vangen. Dat is

minder dan een eeuw geleden! Hoe kunnen

ze dat vergeten? Ik hoop uit de grond van

mijn hart dat er in Europa nooit meer een

oorlog zal woeden, maar je kunt niet uitsluiten

dat je zelf ooit op de vlucht moet.”

“Begrijp me niet verkeerd. Ik hou van België.

Als ik kritiek uit op België, is dat omdat

ik wil dat het land beter wordt. Ik geef geen

kritiek om gewoon te kunnen bekritiseren.

Wanneer vrienden uit het buitenland loze

kritiek op België uiten, ben ik de eerste om

het land te verdedigen. Ik kan me met de

Belgische nationaliteit nu in eender welk

EU-land vestigen, maar ik wil in België blijven.

Of mensen zich ergens thuis voelen,

hangt van de menselijke factor af. Als je

op een plek goed wordt behandeld, zal je

ervan gaan houden. Als je ergens slecht

wordt behandeld, zal je er nooit van houden.

Zelfs als je die plek door en door kent!

De voorbije jaren heb ik mijn leven hier

opgebouwd. Veel vrienden en mijn partner

wonen hier. Mijn toekomst ligt in België."

39


40

DI: “HOE BEWIJS

JE DAT JE GAY BENT?”


dossier migratie

We zitten in Het Roze Huis in Antwerpen. Voor een interview waarbij ik eigenlijk geen vragen hoef te stellen.

Haar verhaal ‘als vluchteling’ heeft Di immers al vaak moeten vertellen. Ze wil het nu ook graag vertellen. Op

een manier die voor haar oké voelt. Als vrijwilliger zet ze zich al een tijd in voor andere vluchtelingen in België.

Ze heeft hier vrienden, voelt zich schijnbaar goed. Zonder slag of stoot ging dat echter niet. Ze woonde ook

een tijd in Luik. Daar vond men het op straat toch normaler wanneer je elkaar begroet. “Vlamingen zijn aanvankelijk

wat afstandelijk”, vertelt Di.

Tekst: Marcia Poelman

“In Dubai is de levensstandaard erg hoog. Ik

had er een goedbetaalde job op de luchthaven.

Je betaalt ook weinig belastingen in

Dubai. Ik had al lange tijd een vriendin. Het

was perfect denkbaar dat we als twee vrouwen

zouden samenwonen. Niet expliciet als

koppel, maar het zou kunnen. Dus hoewel ik

al enkele keren in Europa was geweest, was

ik nooit in de verleiding om er te wonen.”

“Mijn jeugd was leuk. Ik ging naar een

meisjesschool en zoals overal ter wereld

werd er onder jongeren geëxperimenteerd.

Zoiets kan je niet tegenhouden. Het was

best spannend allemaal. Er zijn trouwens

veel gays in Dubai. Alleen niet openlijk. Het

wordt ook niet benoemd voor wat het is.

Men doet alsof het een fase is, als men er al

over praat. Dus een deel van je leven is erg

ondergronds. Dat is moeilijk, maar tegelijk

spannend en er was veel plezier en vriendschap.

Je bent echt deel van een gemeenschap.”

“En dan heb ik tegen al mijn intuïtie en verstand

in een ongelooflijk domme beslissing

genomen. Mijn vriendin wilde bij haar thuis

een feestje organiseren met wat vrienden.

Haar ouders waren weg dat weekend. Ik wist

dat het een slecht plan was. Maar goed, hoe

gaat zoiets... Zij had er zoveel zin in, alles

ging al zo lang goed. Die nacht ging het helemaal

mis. Haar broer daagde plots op. Hij

had door hoe de vork in de steel zat. Er ontstond

een geweldige ruzie. Onze vrienden

zijn letterlijk het huis uit gevlucht. Ik moest

ook maken dat ik weg was. De dag nadien

werd mijn vriendin dood teruggevonden

op straat. Ik weet dat hij het was. Er was

geen enkele logische verklaring waarom ze

zomaar ergens in een steegje... Tenzij hij. In

die periode, met alles wat er politiek gaande

was, kon men er wel een draai aan geven. Ze

was op de verkeerde plaats, op de verkeerde

plek. Ik weet wel beter. Zelf was ik vanaf dat

moment ook niet meer veilig. Haar broer

had alles over ons verteld aan mijn vader. Ik

ben gevlucht, maar hij wist me te vinden. Ik

ging door een hel vooraleer ik een jaar later

het land kon ontvluchten.”

Een gedetailleerd verhaal krijg ik niet. Ik

vraag er ook niet naar. Met enkele trefzekere

woorden schetst Di een gruwel waar ze nog

steeds mee worstelt. “Prikkeldraad.” “Schroevendraaier.”

“Naar België komen was niet gemakkelijk. Er

is de gevaarlijke route naar Europa doorheen

Jordanië, Syrië… En dan sta je daar in Brussel.

Het is zaterdag, dus moet je wachten tot

maandag om je te laten registreren. Je hebt

geen papieren, slechts 100 euro op zak. Dan

heb ik nog geluk dat ik Engels spreek. Voor

iemand die geen Engels of Frans kent, lijkt

het me al helemaal een opgave. Via anderen

kom je dan te weten in welk ‘hotel’ je terecht

kan zonder identiteitsbewijzen.”

“Tijdens mijn interview moest ik een tolk

Arabisch gebruiken. Engels mocht niet. Ik

kwam niet te weten waarom. Misschien wilde

men zo mijn afkomst nagaan? Alleszins,

bepaalde zaken die gebeurd zijn, sommige

woorden… Ik kan ze niet uitspreken in het

Arabisch. Ik blokkeer. In het Engels lukt dat

beter. Het is een taal die me toelaat om iets

meer afstand te nemen van wat ik meegemaakt

heb.”

“Ik sprak over mijn vriendin. Toen zodoende

duidelijk werd dat ik gay was, werd er eerst

wat lacherig gereageerd. Ik heb geen idee

waarom. Bovendien kreeg de tolk het woord

‘gay’ in het Arabisch niet eens over de

lippen. Ik probeerde kalm te blijven. Dat is

ook wat mijn advocaat me op het hart had

gedrukt, maar uiteraard was het allemaal erg

stresserend. Het is zo persoonlijk, zo intiem.

En mijn leven hing ervan af. Maar toch moet

je dat allemaal vertellen aan mensen die je

van haar noch pluim kent. En die niet altijd

even begripvol zijn. Zo zijn er de vragen

waarmee dan bewezen moet worden dat

je gay bent. ‘Hoe versier je iemand in een

bar?’ Alsof er een speciale gay manier van

versieren is. (lacht) En wie mijn gay idool is.

Ik had moeite om op haar naam te komen.

Die blonde tv-host en actrice. Ellen DeGeneres?

Ja, die! (lacht) Dat is dan het juiste

antwoord.”

“Uiteraard ben ik blij dat ik asiel heb gekregen.

Het was een zaak van leven of dood

voor mij geworden. In Dubai is het sowieso

niet gemakkelijk als gay. Of als vrouw. Maar

hier ook niet altijd. Daarbovenop komt

dat ik nu een vreemdeling ben, ook in de

LGBT-gemeenschap. In Dubai was ik geen

vreemdeling. Het is niet altijd slecht bedoeld,

hoor. Dat weet ik wel. Het zit ‘m vaak

in kleine dingen. Wanneer mensen vergeten

dat je nog niet helemaal mee kan in het

Nederlands. In specifieke grapjes die niet

uitgelegd worden. We werken die uitsluiting

allemaal op een of andere manier wel eens

in de hand. Het begint wanneer mensen

veronderstellen in plaats van te vragen. Het

begint met stereotyperen en elkaar in vakjes

steken. ‘Ik ga naar een homohuwelijk’, zeggen

we. Waarom zeggen we niet gewoon

‘huwelijk’? Waarom zou je mij definiëren als

‘vluchteling’, als ‘arm ding’? Ik ben Di, en als

je vragen over me hebt, stel ze dan.”

41


42

JEAN-DANIEL: “MIJN STRIJD

HOUDT HIER NIET OP”


dossier migratie

Jean-Daniel N’Dikumana verkreeg in 2013 erkenning als asielzoeker in België. Hij komt uit Burundi, waar hij

zich verscheidene jaren inzette voor holebi- en transgenderrechten. Zijn kritiek als activist op het beleid

van de Burundese regering werd hem niet in dank afgenomen. Hij wil zijn strijd voor de naleving van de

mensenrechten in België verderzetten. We ontmoeten elkaar op een zonnig terras in Aarlen. Jean-Daniel

werkt vandaag bij het Centre d’Action Laïque Luxembourg, waarvan het regenbooghuis van de provincie

Luxemburg deel uitmaakt. Ooit zelf vluchteling, werkt de Belg vandaag professioneel aan het welzijn van

holebi’s en transgenders in asielcentra.

Tekst: Dennis De Roover

“Vanaf 2008 zette ik me in Burundi in als

activist voor holebi- en transgenderrechten.

Ik heb voor verscheidene organisaties

gewerkt in Afrika. Veel Afrikaanse

LGBT-verenigingen werken rond hiv,

want verscheidene Afrikaanse landen

hebben een homofobe wetgeving. Een

hiv-vereniging is soms een bedekte manier

om rond holebi- en transgenderrechten te

kunnen werken. Ik werkte in Burundi aan

een project dat werd gefinancierd door

de Europese Commissie. In Burundi staan

er boetes op seksuele handelingen tussen

personen van hetzelfde geslacht. Je kunt er

ook tot drie jaar gevangenisstraf krijgen.”

“Ik werd op politiek vlak gediscrimineerd. Ik

verzette me tegen de politiek in mijn land.

De Burundese president, Pierre Nkurunziza,

nam een strategisch plan aan tegen hiv

waarbij homo’s betrokken werden, maar

terzelfdertijd worden homo’s in Burundi

vervolgd. Wie wil aan zijn dokter dan

vertellen dat hij homoseksuele contacten

had? Van 2010 tot 2012 bleef de situatie

voor Burundese homo’s op vlak van hiv

zeer slecht, dus begon ik me erover uit

te spreken. Ik argumenteerde dat ik me

verzette tegen het gevoerde beleid omdat

hiv zal blijven bestaan zo lang Burundese

homo’s worden gediscrimineerd

en vervolgd. Politici waren natuurlijk niet

gelukkig dat ik mij uitsprak op conferenties

in het buitenland.”

“De problemen begonnen in de familie.

Mijn familie heeft me verstoten. Die

discriminatie doet me nog steeds pijn, het

besef dat er familieleden zijn die me niet

aanvaarden omwille van mijn seksuele

oriëntatie. Ik heb ook mijn job verloren

toen de baas erachter kwam dat ik homo

was. Er volgden huiszoekingen en andere

provocaties tegen mij. Ik ben gevlucht.

De toenmalige Belgische ambassadeur in

Burundi heeft mij enorm geholpen. Ik heb

op 13 augustus 2013 asiel aangevraagd

in België. Na een week had ik het korte

gesprek bij de Dienst Vreemdelingenzaken.

Bij het Commissariaat-generaal voor

de Vluchtelingen en de Staatlozen is het

gesprek zeer vlot gegaan. Ik was uiteraard

activist in Afrika en had de bewijzen van

mijn werk voor mensenrechten in handen.

Ik had interviews gedaan en mijn naam

was verschenen in de krant.”

“Ik had het geluk dat ik bij mensenrechtenorganisaties

was betrokken, waardoor ik

gemakkelijk het CGVS kon overtuigen van

mijn verhaal. Het is niet voor alle vluchtelingen

zo simpel. Er bestaan geen testen

waarmee je kunt bewijzen dat je homo

bent. Voor mij is het feit dat iemand in een

interview bij de asielinstanties zegt dat hij

homo is het beste bewijs, want zelfs in de

Belgische asielcentra zijn er veel personen

die hun seksualiteit verborgen houden.

Ze blijven tijdens de asielprocedure in de

kast. Zelfs in België is er discriminatie van

homo’s. Als je wat vrouwelijk bent als man,

word je vaak niet aanvaard in de asielcentra.

Ik heb het zelf meegemaakt. Ze hebben

mij in een aparte kamer gezet met het idee

om mij te beschermen. Uiteraard vroegen

veel andere bewoners in het asielcentrum

zich af waarom ik apart werd gezet.

Fedasil en Het Rode Kruis die de asielcentra

beheren, discrimineren zeker niet. Er moet

echter nog veel meer sensibilisering bij de

bewoners en het personeel van de asielcentra

komen. Personen die aankomen in

een asielcentrum moeten direct ingelicht

worden dat discriminatie niet wordt toegelaten

door de Belgische wet.”

“Toen ik in België aankwam, wou ik mijn

strijd verderzetten. Via mijn maatschappelijk

assistent ben ik bij RainbowHouse

Brussels beland. Ik was als vrijwilliger

betrokken bij het project Rainbows United.

Nadien heb ik contact opgenomen met

het Centre d’Action Laïque, waarvan het regenbooghuis

van de provincie Luxemburg

deel uitmaakt. Daar ben ik nu professioneel

tewerkgesteld. In mijn huidige job kom ik

met veel holebi- en transgenderasielzoekers

in contact. Mijn werk bestaat erin hun

zelfvertrouwen en hun zelfaanvaarding te

vergroten. Ik doe ook groepsgesprekken in

de asielcentra waarin het thema discriminatie

aan bod komt. Daarin wordt uitgelegd

dat discriminatie op verscheidene gronden

in België niet toegestaan is. Incidenten

waarbij sprake is van discriminatie in de

asielcentra gaan vaak over seksualiteit,

racisme en de religie van andere bewoners.

Tijdens de groepsgesprekken laat ik homoseksualiteit

daarom heel nadrukkelijk aan

bod komen. Wat mij sterkt in mijn strijd is

het besef dat velen hun land verlaten met

het idee dat ze hier in een democratisch en

rechtvaardig land terechtkomen, maar hier

meteen opnieuw met discriminatie worden

geconfronteerd. Vaak ben ik de allereerste

persoon in hun leven met wie asielzoekers

over hun seksuele oriëntatie of hun genderidentiteit

spreken.”

“Het feit dat ik naar België ben gekomen

betekent niet dat ik de strijd voor mensenrechten

achter mij heb gelaten. Ik blijf

me inzetten voor Afrikaanse holebi’s en

transgenders. Ik ga ook naar conferenties

in Afrikaanse landen om te vertellen welke

problemen Afrikaanse holebi’s en transgenders

in België ervaren. Vorig jaar was ik

in Kenia, dit jaar in Ivoorkust om over asiel

in België te praten. Veel jonge activisten

in Afrika zijn het hartsgrondig beu om te

moeten vluchten naar Europa voor hun veiligheid.

Ze willen niet naar het buitenland.

Het besef groeit dat het moeilijk wordt om

de situatie in Afrika te veranderen als we

blijven vluchten. Ik vind hen zeer moedig.

Het contact met hen onderhouden gaat

vlot, alleen is het moeilijk om regelmatig

naar Afrika gaan om te sensibiliseren over

de situatie hier. België is vandaag mijn

thuisland. Ik wil me van hier uit blijven

inzetten voor de mensenrechten. Dat geeft

me veel voldoening.”

43


dossier migratie

SAFE HAVENS

Çavaria’s inzet voor asielzoekers en erkende vluchtelingen

Met het project Safe Havens wil

de Vlaamse holebi- en transgenderkoepel

çavaria een bijdrage

leveren aan de opvang en begeleiding

van asielzoekers en

erkende vluchtelingen. Çavaria wil

ondersteuning bieden aan holebien

transgenderverenigingen die

ontmoetingen willen organiseren,

en aan begeleiders uit de opvang

die hun werk en dat van collega’s

willen optimaliseren. Het project

krijgt de steun van Fedasil.

In een eerste fase wil çavaria in de opvangcentra

voor asielzoekers professionele medewerkers

opleiden tot referentiepersonen

inzake LGBT-asielzoekers. (LGBT staat voor

lesbisch, gay, biseksueel en transgender,

n.v.d.r.) De opleiding gebeurt op maat van

de centra en de medewerker. Bijvoorbeeld

door een vorming te geven, een werkbezoek

te brengen, … Deze referentiepersonen

hebben een dubbele functie. Enerzijds

zijn zij een steunpunt binnen hun eigen

centrum ter verbetering van de hulpverlening

aan de doelgroep. Zij sensibiliseren

collega’s en reiken hen waar en wanneer

nodig de nodige informatie en tools aan.

Anderzijds hebben zij een toeleidingsfunctie

voor de doelgroep zelf. Zij beschikken

over vaardigheden om LGBT-asielzoekers

te assisteren om op een veilige manier uit

te komen voor hun seksuele oriëntatie en/

of genderidentiteit en om hen te helpen in

het leggen van contacten met andere LGBTasielzoekers

en/of LGBT-verenigingen.

In een tweede fase van het project organiseert

çavaria bijeenkomsten waaraan

LGBT-asielzoekers kunnen deelnemen. Ook

deze bijeenkomsten hebben een dubbele

functie. Ten eerste kan de doelgroep

hierop informele contacten leggen met

andere LGBT-asielzoekers en met vrijwilligers

uit LGBT-verenigingen. Ten tweede

krijgen zij collectieve begeleiding inzake

diverse thema’s die aansluiten bij enerzijds

hun holebi- of transgenderachtergrond en

anderzijds hun transitie naar een zelfstandig

leven in de Belgische samenleving. Deze begeleiding

heeft betrekking op bijvoorbeeld

werk zoeken en omgaan met homofobie.

De bijeenkomsten worden georganiseerd

op een locatie buiten de opvangcentra

om zo de privacy en de veiligheid van de

deelnemers te kunnen verzekeren.

MEEWERKEN

Çavaria zoekt mensen die bereid zijn om

mee te werken aan dit project.

Er worden professionelen gezocht die bereid

zijn om referentiepersoon te worden

inzake holebi- en transgenderasielzoekers.

Referentiepersonen moeten op termijn

(beter) in staat zijn om hen voor te bereiden

en op te volgen in samenwerking met

hun advocaat, en om de bewoners en het

personeel van de centra te sensibiliseren

omtrent de doelgroep. In het kader van

dit project reiken zij de nodige tools en

ondersteuning aan.

Er wordt ook gezocht naar vrijwilligers.

Vanaf de zomer wil çavaria namelijk in een

aantal provincies ontmoetingen organiseren

voor holebi- en transgendervluchtelingen,

in samenwerking met holebi- en

transgenderverenigingen.

STEUN LGBT-ASIELZOEKERS

Met een éénmalige of doorlopende gift

kan je çavaria steunen bij de opvang van

LGBT-vluchtelingen.

Hoe groot of klein die ook is, elke bijdrage

is welkom. Stort je bijdrage op het

rekeningnummer BE84 0682 1326 7459

met als mededeling “project safe havens”.

Meer info over het project Safe Havens

vind je op www.safehavens.be.

Giften vanaf 40 euro op jaarbasis zijn

fiscaal aftrekbaar. Als de som van jouw

bijdragen op jaarbasis 40 euro of meer bedraagt,

bezorgen we jou een fiscaal attest.

Hiermee recupereer je 45% van de gift in

de vorm van een belastingvermindering.

45


46


10 11

47


FACTORY

from

1.9.16

to

4.9.16


column meer man

HET SPROOKJE VAN HET

SCHOONSCHRIFT

David Schoenmaekers

Er was eens een wiskundeleraar die hield van welgevormde

logaritmen en kloppende bewijzen van mannelijke

schoonheid. Hij leefde in een knusse bungalow

aan de rand van het bos. Hij genoot er van de stilte en

van zijn dagelijkse wandeling in het groen. Zijn leven

was het tegengestelde van een goede film: voorspelbaar

op het randje van saai, rustig voortkabbelend en

harmonieus.

Hoewel niet helemaal harmonieus. In hem knaagde

een verlangen. Liever dan hechte vriendschap, of

goed gezelschap, hoopte hij zich voorgoed aan iemand

te kunnen binden. Dus ging hij op zoek.

De truc in het kwadraat dan maar. Hij

zette zelf een paar zinnen op papier en

vroeg het verhaal aan te vullen. Daaruit

zou dan als het ware een democratische roman ontstaan.

Een zoektocht naar de liefde onder het mom

van een sociaal-artistiek project.

Helaas leverde dat plan evenmin iets op. De aangezochte

mannen reageerden heel verschillend. Ook

hier ontlokte hij ergernis en schofterig gedrag, maar

de meesten slikten hun verbazing door en verontschuldigden

zich vriendelijk. Sommigen noemden het

wel een interessant idee, maar niet zo geschikt in de

Red & Blue.

Davids zoektocht naar

het schone en het

goede mondt uit in de

kunsten, de natuur en

natuurlijk in mensen,

van de onbekende tot

de meest nabije.

Hij kende een grote gevoeligheid voor het handschrift

van mannen. Dat was hem voor het eerst opgevallen

in het eerste jaar wiskunde aan de universiteit. Indien

naast hem een jongenshand fraaie letters op het

blad tevoorschijn toverde, kon hij zijn aandacht nog

amper bij de les houden. De schoonschrijfkunstenaars

reageerden daar heel verschillend op. Sommigen ergerden

zich aan het afkijkgedrag en legden hun blad

verder van zijn wellustige ogen vandaan. Schoften

vroegen vlakaf of hij niet kon volgen. Empathische

jongens legden hun blad wat dichter. Meer en meer

voelde hij zich tot één handschrift in het bijzonder

aangetrokken. Hij maakte kennis met de eigenaar

ervan om steeds naast hem te kunnen zitten. Na een

week waarin griep hem thuis had gehouden, vroeg

hij hem om zijn cursus uit te lenen. Oneindig heerlijk

vond hij dat. Hij bewonderde niet alleen de woorden,

hij voelde er ook aan en uiteindelijk kuste hij ze. Niet

het volledige blad, niet met de volle mond, maar een

zacht kusje op enkele zorgvuldig uitgekozen plekken.

Met hartzeer gaf hij de cursus terug aan de rechtmatige

eigenaar, na diens dreiging met aangifte bij de

politie.

Zoveel jaren later lag het niet meer voor de hand

iemands geschrift te weten te komen. In een homobar

kon je een man makkelijker vragen of hij top of bottom

was dan om zijn geschrift te tonen.

Op een mooie zaterdagavond meende hij de truc

gevonden te hebben. Aan potentiële minnaars stelde

hij voor om vrienden te worden op Facebook, terwijl

hij een notitieboekje bovenhaalde met de vraag hun

naam erin te schrijven. Zijn notitieboekje kreeg echter

stante pede antwoord van een smartphone.

Vervolgens besloot hij het op de man af te vragen. Hij

stelde zich voor als iemand met een merkwaardige

knobbel, namelijk een voorliefde voor schoonschrift,

en peilde naar het kleinste gemeen veelvoud.

Hij weekte wel meer knobbels los, maar helaas nog

meer schouderophalen. Was hij nu een ouderwetse

conservator van het uitstervende schrijfambacht?

“Oh”, verontschuldigde een wijze kerel zich met een

ontwapenende glimlach. “Ik heb echte hanenpoten.”

Moe van zijn zoektocht bestelde hij twee pintjes en

een geanimeerd gesprek ontspon zich.

’s Nachts was het in het bed in de bungalow een

gewoel van jewelste. Peperkoeken gedachten

vertederden hem, zoals de gedachte dat een mooi

hart meer waarde had dan een mooi geschrift. Wie

weet, bedacht hij optimistisch, kan ik zijn handschrift

wel verbeteren door te zeggen dat hij trager moet

schrijven, met meer aandacht, zich meer bewust van

het effect van de schrijfhandeling. Of romantischer: ik

zal zijn hand vasthouden! “Zeg,” tjilpte de merel die ’s

morgens op de vensterbank had postgevat, “Schoonheid

is een kwestie van smaak. Misschien vind ik wel

mooi wat jij lelijk vindt.” “Aansteller”, kraste de kraai.

“Alsof ge zelf een wedstrijd kalligrafie zou winnen,

met uw lelijke hoofdletter G.”

Daarop huilde hij bittere tranen, want al van in de

derde klas had hij moeite gehad met die stomme

hoofdletter G.

Hij vermande zich nadat de deurbel aanhoudend

rinkelde. Nieuwsgierig opende hij de voordeur.

En toen kwam er een roze haan met een lange fluit en

ze schreven nog lang en gelukkig.

49


poëzie { bert deben

NOMADE

Ik ben het kind van een nomade

en kijk van op de rug van een kameel

naar wat de wereld mij te bieden heeft

huizen in de verte, bruggen van beton

zo ver ik zien kan autostrade

men noemt dit land het Paradijs

ik kijk naar hoe de zon opkomt

met ogen dicht zie ik het zand

hoor ik de wind van de woestijn

als ik vertrek ben ik op reis

als ik weer aankom nooit echt thuis

ik ben pas thuis als ik verdwijn.

- Bert Deben

50


column 3gender, the grassroots t-movement

THUIS

piya deseure

Tussen een grasperk met tuinhuis en een garage kampeerden wij

en maakten plannen voor verjaardagen

van jij en de kinderen

Kochten een huis dat we beschilderden vol onbezonnen dromen

waar we foto’s van namen

van mij en de kinderen

Piya Deseure is geboren

in Ieper. Ze studeerde

geografie en werkte in

de industrie. Piya is actief

lid van verscheidene

transgenderorganisaties

en schrijft ook regelmatig

gedichten.

Tot een onuitgesproken woord, een geheim tussen jou en mij

dit broze geluk verhinderde

ondanks wij en de kinderen

Ons leven lijkt op koers te liggen tot geheel onverwacht

de klap valt. Op het baanvak waar wij ons op bevonden,

dook plots een spookrijder op. Een aanrijding was onvermijdelijk!

De averij was navenant.

Uit de kast komen. Het lijkt soms zoiets als een open deur

intrappen, te vanzelfsprekend simpel. Maar de schade die

het aanricht binnen een relatie is vaak onoverzienbaar.

Vooral als die relatie voorheen op slot zat, met betrekking

tot het thema genderidentiteit.

De vlucht vooruit dan maar? Opkrassen en wegwezen.

Hij of zij, wat maakt het uit, als de scherven niet te lijmen

zijn! Je wilt er niet de dupe van zijn! Dat je (ex-)partner een

nieuw leven begint, daar wil je zo min mogelijk mee geconfronteerd

worden. Hoe vaak horen we niet dit trieste verhaal?

Alsof het zo eenvoudig is, om al het voorbije zomaar

uit te gommen? Zelfs als je er niet wil over praten, komen je

vrienden en je familie het vroeg of laat toch te weten. Is de

schade die je berokkent, door het transgender zijn van je

(ex-)partner te willen negeren, niet vele malen groter?

Misschien was de afwijkende genderidentiteit van één

van beide partners voorheen compleet onbespreekbaar.

Misschien was het een gefluisterd sluimerend geheim.

Een afwijkend gedrag dat binnenskamers misschien nog

net door de beugel kon? Maar o jee, laat familie, vrienden

of collega’s er toch maar buiten! En ook onze kinderen die

wil je er toch liever niet mee confronteren?

Besef je wel hoe hard ze hierom kunnen gepest worden

op school?

Totdat de bom ontploft, en je leven compleet aan diggelen

wordt geblazen. Je levenspartner zegt op een dag

het niet langer te kunnen verdragen dat hij of zij niet

volledig zichzelf mag zijn. Dan sta je daar: boos, gekwetst,

beschaamd, bezorgd … Een cocktail van emoties vloeit

door je heen. Je voelt je bedrogen, in de steek gelaten!

Je probeert het wel om welwillend te zijn. Tot slot van

rekening ben je ruimdenkend opgevoed. Maar het lukt

je niet. Je ganse hebben en houden, je levensgeluk, alles

waar jij je zo hard voor hebt ingespannen, gaat plots op

de schop!

Is het niet essentieel, in elk proces van traumaverwerking,

om over het gebeurde te praten? Ontzeg je jezelf als (ex-)

partner van een transgender niet de nodige hulp of ondersteuning

door alles te verdoezelen? Praat, durf erover te

praten! Meer openheid is in ieders belang: jezelf, je (ex-)partner,

jullie kinderen. Daarom is het Transgender Infopunt

gestart met praatavonden voor (ex-)partners van transgenders.

Om lotgenoten met elkaar in contact te brengen.

Want het is werkelijk zo erg. Ondanks de hype in de media

is het thema genderidentiteit voor velen nog compleet

onbespreekbaar. Alsof er plots een stigma aan je kleeft wanneer

je bekent dat je er zelf in je relatie mee geconfronteerd

werd. Dit overkomt anderen, niet ons.

In wat voor samenleving leven wij, waarin het samen leven

van mensen met een verschillende identiteit zo moeilijk

ligt? Is het werkelijk taboe om een partner, ouder of kind te

hebben met een afwijkende, niet-éénduidige genderidentiteit?

Integratie begint ‘thuis’, binnen de eigen familiekring.

Als we ergens een bescheiden, maar betekenisvolle

bijdrage kunnen leveren aan het totstandbrengen van een

verdraagzamer samenleving, dan is het wel ‘in eigen huis’.

51


snel bezorgd

NIEUWS UIT DE BEWEGING

SNEL BEZORGD

52

OOSTENDE PRESENTEERT GAYMAP

De stad Oostende heeft vanaf heden een gaymap

met een overzicht van 17 lokale zaken die duidelijk

maken dat holebi’s en transgenders er welkom zijn.

De Oostendse Gaymap werd voorgesteld in REBUS,

het Regenbooghuis West-Vlaanderen, in het bijzijn

van burgemeester Johan Vande Lanotte (sp.a) en

Schepen van Gelijke kansen Tom Germonpré (sp.a).

De kaart maakt deel uit van het internationaal

concept ‘Friends – the Gaymap’ dat al een twintigtal

jaren bestaat.

De kaarten van ‘Friends – the Gaymap’ zijn terug te

vinden in 15 Europese landen en in de VS. Oostende

bevindt zich nu tussen kleppers van steden zoals Barcelona,

Berlijn, Londen, Madrid, New York, Parijs, Rome, San

Francisco en Tel Aviv. “Oostende is de kleinste grootstad

van West-Europa en dat uit zich hier”, grapt Johan Vande

Lanotte.

“Het is essentieel dat niemand zijn eigen geaardheid

moet verstoppen of er zich voor hoeft te schamen. Met

de gaymap wil de stad Oostende de traditie verderzetten

van openheid naar holebi’s en transgenders. Want

op die openheid mogen we geen centimeter toegeven.

Oostende is een vrije stad in een vrije maatschappij en

dat mogen we door niemand laten afnemen. Holebi’s

en transgenders zijn altijd heel uitdrukkelijk aanwezig

geweest in Oostende”, zegt Vande Lanotte.

“Is het nog nodig om holebi’s en transgenders te ondersteunen?

Als je ziet wat er nog dagelijks in de wereld

gebeurt, is dit inderdaad blijkbaar nog nodig”, vult Tom

Germonpré aan.

REBUS vond het belangrijk dat op de gaymap enkel

zaken staan die een specifiek aanbod hebben voor

holebi’s en transgenders, en zaken die worden uitgebaat

door LGBT’s. “Het is belangrijk dat holebi’s en transgenders

de keuze hebben om zichzelf te kunnen zijn en niet

altijd moeten voldoen aan de hetero- en gendernorm.

En in de zaken die nu op de map staan kan dat voor

honderd procent”, zegt Sabine Roobroeck, de coördinator

van REBUS.

De mappen zullen regionaal worden verspreid door de

dienst toerisme van Oostende en via de Roze Huizen

in Vlaanderen. Verder komen er mappen te liggen in

de verschillende boxen in de andere steden die deel

uitmaken van het concept.

VERNIEUWEND EDUCATIEF MATERIAAL VOOR

KLEUTERONDERWIJS

Vanaf volgend schooljaar wordt in de scholen van

Vlaams-Brabant ‘Lou’ voorgelezen, een kinderverhaal

waarin Lou twee vaders heeft. Innovatief is dat

diversiteit geen ‘thema’ is in het verhaal, maar een

evidentie waarvan wordt uitgegaan.

Auteur Kathleen Amant vindt diversiteit de normaalste

gang van zaken. “Als je gaat benadrukken dat het over

diversiteit gaat, dan lijkt het alsof diversiteit iets vreemds

is.”

“Iedereen is anders. We verschillen op vlak van geslacht,

huidskleur, seksuele oriëntatie, religie, leeftijd en ontelbare

andere vlakken”, licht çavaria-woordvoerder Jeroen

Borghs toe. “Die diversiteit zit verweven doorheen het

boek. Dit educatief pakket gaat niet over wie ‘anders’ is.

Wie is immers die ‘andere’? Dat is voor iedereen anders,

afhankelijk van het referentiekader dat iedereen opbouwt

op basis van opvoeding, ervaringen, eigenheid

…”

"Schrik niet, maar in het boekje komen ook stereotiepe

voorstellingen van personen en situaties aan bod! Er

is immers niets mis met stereotypen op zich, zolang

ze deel uitmaken van een bredere voorstelling van de

werkelijkheid. Er zijn een pak zorgzame mama’s op deze

wereld en dat is fantastisch. Maar er zijn ook heel wat

zorgzame papa’s. Net daar wringt het schoentje in veel

educatief materiaal: we zien enkel de stereotypen”, zegt

Borghs.

Provinciaal gedeputeerde Marc Florquin (sp.a) is in zijn

nopjes over de samenwerking met çavaria en Kathleen

Amant. “Eén van de pijlers van ons onderwijs is om onze

leerlingen te laten uitgroeien tot zelfstandige mensen

met een open blik op de diverse samenleving waar

we nu eenmaal in leven. Schoolboeken en -materialen

dienen een venster te zijn op deze samenleving.”

De provincie Vlaams-Brabant zal het leesboek en bijhorend

educatief materiaal komend schooljaar verspreiden

naar alle kleuterklassen van Vlaams-Brabant. Provincies,

steden en gemeenten buiten de provincie Vlaams-

Brabant die interesse tonen in het boek en het educatief

materiaal, nemen contact op met çavaria via steven.

debaerdemaeker@cavaria.be. In oktober zal het boek

online verkrijgbaar zijn.


EUROPEAN TRANSGENDER COUNCIL 2018

België organiseert in 2018 de zevende European

Transgender Council. De Belgische delegatie in

Bologna heeft de andere leden van de algemene

vergadering kunnen overtuigen.

Çavaria, Transgender Infopunt en Genres Pluriels waren

in Bologna aanwezig op de zesde European Transgender

Council. Dat is de tweejaarlijkse algemene vergadering

van Transgender Europe (TGEU), de Europese

belangenverdediger van transgenders. TGEU bestaat

intussen tien jaar.

Tijdens de European Transgender Council kwamen onderwerpen

zoals de geslachtsoptie X op identiteitsdocumenten

aan bod. Voor België sprak onder meer prof. dr.

Petra De Sutter de Europese transgenderactivisten toe.

De Sutter is gynaecologe aan de UZ Gent en senator

voor de partij Groen.

Çavaria, Transgender Infopunt en Genres Pluriels willen

de komende algemene vergadering van de European

Transgender Council in Antwerpen organiseren. Ze

wisten de steun van een overtuigende meerderheid van

de aanwezigen in Bologna daarvoor te verzekeren.

De European Transgender Council is een unieke gelegenheid

om als transgenderorganisaties in België te

kunnen samenwerken en te leren van elkaar. Het is ook

een kans om transgenders in België te mobiliseren en

te enthousiasmeren. Zo’n evenement geeft momentum

aan de transgendereisen van de LGBT-beweging.

BELGIË ORGANISEERT IDAHO FORUM 2017

België organiseert volgend jaar in Brussel de vijfde

editie van IDAHO Forum rond de Internationale Dag

Tegen Holebifobie en Transfobie. Het IDAHO Forum

is een Europese conferentie over LGBT-rechten.

Federaal staatssecretaris Elke Sleurs (N-VA), Vlaams

minister Liesbeth Homans (N-VA) en Brussels staatssecretaris

Bianca Debaets (CD&V), allen bevoegd

voor Gelijke Kansen, slaan daarvoor de handen in

elkaar.

IDAHOT is de afkorting voor Internationale Dag tegen

Holebifobie en Transfobie. Het IDAHO Forum is opgestart

als een informeel netwerk van experts die goede

praktijken uitwisselen met meer dan twintig Europese

landen. De conferentie vindt steeds plaats in de aanloop

naar IDAHOT op 17 mei.

Het IDAHO Forum is intussen een solide conferentie met

ook een ministerieel luik geworden. Ministers ontmoeten

er elkaar, wisselen ervaringen uit en streven naar

een sterk Europees holebi- en transgenderbeleid. De

Europese Commissie is er eveneens nauw bij betrokken.

België is een voortrekker op het vlak van holebi- en

transgenderrechten. Ons land staat op de tweede plaats

op de Rainbow Europe Map van ILGA-Europe. Bijzonder

is dat Malta, de huidige koploper op de Rainbow Europe

Map, tijdens de conferentie in 2017 het Europese voorzitterschap

zal waarnemen.

“We willen onze initiatieven omtrent holebi- en transgenderrechten

versterken en delen met onze Europese

partners”, zegt federaal staatssecretaris Elke Sleurs. “We

moeten onze voortrekkersrol blijven waarmaken. Zo is

de aanpassing van de transgenderwet in voorbereiding.

We zullen ook daarmee een voorbeeld zijn en gaan voor

een volledige demedicalisering. De medische en fysieke

criteria voor een officiële geslachtsverandering moeten

eruit. Zelfbeschikking zal centraal staan. De eerste plaats

op de ILGA-ranking is onze ambitie.”

De kostprijs van de organisatie wordt geraamd op

200.000 euro. Het federale niveau neemt hiervan de

helft voor zijn rekening, Vlaanderen en Brussel de andere

helft.

53


LGBT MOVIE HALL OF FAME

54

Gerard Reve is voor weinig boekenkenners

een onbekende. Hoewel hij ooit getrouwd

was met een vrouw, is de bekende auteur

een van de eerste Nederlandse schrijvers die

uit de kast kwam als homoseksueel. Het is

dus niet verwonderlijk dat het grootste deel

van zijn boeken een homoseksueel thema

heeft. Uiteraard ging dat indertijd gepaard

met ettelijke controverses die vaak hand in

hand gingen met godslastering. Nochtans

is Reve een bekeerde, fanatieke, katholieke

gelovige, wat eveneens blijkt uit zijn vele

boeken met dergelijk thema. Hoe zijn eigen

homoseksualiteit en dat van zijn personages

accordeerde met zijn geloof, daar is onder

andere ‘De vierde man’ (1981) een sprekend

voorbeeld van. Reve zag seksualiteit,

homoseksueel of heteroseksueel, namelijk

als iets goddelijks. Hij zag het als een van de

magische dingen die ons bestaan kleuren

en vond hierdoor geen enkele tegenstrijdigheid

tussen homoseksualiteit en religie.

Seksualiteit was voor hem een van de fascinerendste

aspecten van onze samenleving

en hij heeft ervoor gezorgd dat je daar in

zijn werk niet naast kan kijken.

Regisseur Paul Verhoeven stond hem

blijkbaar bij in die gedachte, want amper

twee jaar nadat ‘De vierde man’ was uitgebracht,

zorgde hij voor een verfilming

ervan. Zo fanatiek was hij zelfs, dat hij

klokslag middernacht op oudejaarsavond

de filmrechten van Reve overkocht nadat

ze een andere filmmaker hadden toebehoord.

Gezien zijn eigen interesse in de

Jezusfiguur, die naast Maria een belangrijke

rol speelt in het verhaal, is het niet

moeilijk om te zien waarom Verhoeven

het boek had uitgekozen. Hij stelde dat

het zijn aandacht had getrokken omwille

van zijn visie op religie. Net als Reve, ziet

Verhoeven het christendom slechts als

een spirituele leidraad van de realiteit,

met alles erop en eraan, zonder tegenstrijdigheden.

Zijn liefde voor dit project

spreekt boekdelen wanneer hij later zelfs

zijn mosterd bij ‘De vierde man’ haalt om

‘Basic Instinct’ (1992) uit de grond te

stampen in de VS, zijn meest succesvolle

film tot hiertoe.

Het verhaal vertrekt zowel in het boek als

in de film vanuit de schrijver genaamd

Gerard Reve. Reve, uiteraard gebaseerd

op zijn geestelijke vader, wordt vanaf de

eerste beelden gedefinieerd: een alcoholverslaafde

homo met gewelddadige

gedachten over zijn androgyne partner.

Wanneer hij tijdens een korte zakenreis

naar Vlissingen de intrigerende Christine

tegen het lijf loopt, hoeft het niet te

verbazen dat hij voor één nacht met haar

de lakens deelt in haar motel. De enige

reden dat hij gefascineerd is door de

vrouw, is omdat ze volgens hem op “een

jongetje” lijkt. Zijn biseksualiteit komt dus

wel tot uiting, maar hij leunt duidelijk veel

meer naar de mannelijke kant daarvan. In

het boek begint hij vervolgens een korte

affaire met ene Laurens, maar in de film

werd deze passage eruit geknipt. Hoewel

dat op een vorm van censuur lijkt, is het

weinig waarschijnlijk dat Verhoeven net dát

er doelbewust heeft uitgelaten, terwijl er

later wel een orale seksscène volgt tussen

twee mannen. Vervolgens ontwikkelt Reve

een seksuele obsessie voor Herman, een

andere minnaar van Christine. Hij ziet hem,

halfnaakt, op een foto in haar huis en krijgt

Christine zo ver om Herman naar het motel

te halen. Terwijl Christine weg is, ontdekt

Reve echter dat ze de weduwe is van drie


DE VIERDE MAN (1983)

In deze rubriek bespreken we films uit het heden, het verleden en de toekomst. Er staat steeds een ‘Classic

Motion Picture’ in de spotlights: een klassieker die zich op een of ander vlak wist te onderscheiden én die ook

zonder zijn LGBT-thema overeind blijft als deel van het betere filmwerk. Gedaan met waardeloze recensies,

amateuristische projecten en het uitmelken van meesterwerken die we al allemaal hebben gezien. Welkom in

de LGBT Movie Hall of Fame!

Tekst: Hannelore Goossens

echtgenoten die allen tragisch om het leven

zijn gekomen. Wat eerst een onheilspellend

liefdesverhaal leek te zijn, begint zich vanaf

dat moment te ontwikkelen als een Hitchcockiaanse

thriller. Reve raakt namelijk geobsedeerd

door de gedachte dat Christine

een soort heks is die er op de een of andere

manier voor zorgt dat al haar mannen

sterven. Van in het begin van de film heeft

hij visioenen en nachtmerries over de dood

en over een geheimzinnige vrouw die hem

daartegen probeert te behoeden. Wanneer

later blijkt dat deze vrouw Maria was, die

hem effectief heeft weten te ’beschermen’

van de zwarte weduwe, is de cirkel rond wat

betreft Reves thematiek van homoseksualiteit

en religie.

Waar Verhoeven Reve trouw in is gebleven,

is in het mystieke en mysterieuze dat heel

de film lang door elke opening sijpelt. Als

een ware gothic novel wordt er fanatiek

gespeeld met het symbolisme van de

spin, die mannen vangt in haar web, en

de spiritualiteit, waarbij Herman zelfs als

Jezus wordt afgebeeld. Een geile, gespierde

Jezus weliswaar, want Reve kan er in zijn

waanbeeld zijn ogen niet vanaf houden en

doet zelfs Hermans zwembroek naar beneden

terwijl de Jezus-Herman aan het kruis

hangt. Daarbij komt meteen een bijzonder

filmisch kenmerk aan het licht. Verhoeven

deinst namelijk niet terug voor full frontal

nudity, maar wordt daar klaarblijkelijk noch

kwalitatief, noch publiekelijk op afgerekend.

De film werd zowel in Nederland als daarbuiten

nooit als choquerend bestempeld,

maar in zijn waarde gelaten als kunstzinnige

perfectie. In Amerika had hij zelfs nóg

meer succes dan in zijn thuisland, zowel

bij het publiek als bij de critici. Verhoeven

doet het dan ook exact zoals het moet

en exact zoals we hem kennen: technisch

feilloos (hij maakt onder andere gebruik van

de schitterende deep-focus à la ‘Citizen

Kane’ (1941, Orson Welles), inhoudelijk

samenhangend, psychedelisch toegankelijk

en bijzonder voor op zijn tijd. Hoeveel films

kan je opsommen waarin een personage,

net niet met zijn ‘instrumenten’ bloot, hevig

zit te masturberen op de gang, terwijl hij

door het sleutelgat zijn droomman seks ziet

hebben? Inderdaad. En dit was 1983. Ook

Jeroen Krabbé als de schizofrene Gerard

Reve, Renée Soutendijk als de sensuele

Christine en Thom Hoffman als de gladde

Herman doen het fantastisch. Ze dragen

de film als een lugubere mantel rond hun

personages.

In elk geval: alle gekheid op een stokje wanneer

internetencyclopedie Wikipedia ‘De

vierde man’ als een van de weinige boeken

van Gerard Reve met een heteroseksueel

thema beschrijft. Tijdens de Boekenweek

van 1981 in Nederland werd hij zelfs als

geschenk geweigerd omwille van de aanwezigheid

van homoseks. In 1983 had menige

filmfan zich echter duidelijk over deze

banaliteit gezet, zoals onder andere blijkt uit

de aanwezigheid van de film op het toenmalige

filmfestival van Toronto, Chicago en

Los Angeles. Grenzend aan het gore genre,

besprenkeld met illusies en allusies, zette

‘De vierde man’ zijn stempel op de homo/

biseksuele én Nederlandse cinema. Het

was Verhoevens gouden toegangsticket tot

Hollywood, waar hij zijn rijke fantasiewereld

verder in kaart bracht. Bereid je met deze

cultklassieker dus voor op een filmavond

met uitpuilende ogen, harige penissen en

goddelijke lichamen, want het verschil moet

er zijn.

55


LGBT SERIES HALL OF FAME

Na talloze decennia onder de dictatuur van de ’hogere’ filmcultuur geleefd te hebben, zijn kwaliteitsvolle tvseries

niet langer uit onze audiovisuele leefwereld weg te denken. Dankzij de evolutie van televisieseries van

niche naar mainstream, kon de aanwezigheid van LGBT-verhaallijnen ongetwijfeld aan haar opmars binnen

het genre beginnen. Van full focus tot beduidende bijrollen, geen enkele sexy serie zal in deze rubriek gespaard

blijven van onze roze spotlights. Welkom in de LGBT Series Hall of Fame!

Tekst: Hannelore Goossens

56

DOWNTON ABBEY (2010 - 2015)

Een groter contrast tussen de filmklassieker

van deze Hall of Fame editie en onze LGBTserie

zal je niet snel tegenkomen. ‘Downton

Abbey’ (gecreëerd door Julian Fellowes)

is namelijk alles wat ‘De vierde man’ niet is:

verfijnd, deftig, helder en feelgood. Thomas

Barrow, het homoseksuele personage van

dienst, iets minder van dit alles.

‘Downton Abbey’ gaat van start op het moment

dat de Titanic is gezonken, in 1912. Het

volgt de levens van de aristocratische familie

Crawley die in het fictieve Downton Abbey,

een landgoed in Yorkshire, lief en leed delen

samen met hun bedienden. De ene tragedie

volgt de andere blije gebeurtenis op, waardoor

er over enorme hoogtes en laagtes

niet gesproken kan worden. De serie kiest

het pad van de boeiende, maar standvastige

verhaallijn. Een verhaallijn die niets meer en

niets minder probeert te zijn dan een uitgebreide,

sprankelende karakterschets van het

dertigtal personages die in beeld worden

gebracht door uitstekende acteurs.

Eén van die acteurs is Rob James-Collier

die de dubieuze rol van onderbutler Thomas

Barrow toebedeeld kreeg. Reeds in de eerste

aflevering van het eerste seizoen wordt zijn

homoseksualiteit uit de doeken gedaan

in een intieme scène met de Hertog van

Crowborough (een eenmalig personage, gespeeld

door niemand minder dan Charlie

Cox). Daar wordt Barrow ook meteen voor

de eerste keer afgewezen, wat een aaneenschakeling

van teleurstellingen voorafgaat.

Barrow heeft namelijk de pech van in een

vroeg twintigste-eeuws Engeland te leven,

waar homoseksualiteit nog bestraft werd

met gevangenisstraf en ’soortgenoten’ ver

te zoeken waren. Een kans op liefde is voor

hem dus quasi onbestaande, terwijl zowel

zijn collega’s als de Crawley-familie van de

ene relatie in de andere belanden.

Zijn geniepige karakter en de rotstreken die

hij zijn medemensen aandoet, maken van

hem echter geen populair personage. Medelijden

met zijn moeilijke situatie is initieel

een vergezocht gegeven en aangezien zijn

omgeving geen probleem lijkt te maken van

wat ze blijkbaar allemaal van hem weten,

is er geen enkele reden tot ’bezorgdheid’

om Barrow. Waar de meeste hedendaagse,

homoseksuele personages op veel bijval

kunnen rekenen, zakt de onderbutler onder

de maatstaf. Wanneer in het vierde seizoen,

na de zoveelste mislukte liefdeshistorie, een

lugubere “behandeling tegen homoseksualiteit”

volgt, komt Barrows slachtofferrol toch

naar boven. Hij dreigt namelijk ten onder te

gaan aan de ongetwijfeld gevaarlijke procedure

die hem is voorgeschreven om van

zijn zieke verlangens te genezen. Hier steekt

gelukkig de goedaardigheid van ‘Downton

Abbey’ weer de kop op. Onder andere

Phyllis Baxter, een huismeid, vertelt hem dat

ze met hem meevoelt en dat hij niet hoeft

te veranderen, waardoor hij stopt met zijn

behandeling.

‘Downton Abbey’ kaart het LGBT-thema niet

zo uitgebreid aan als het had kunnen doen,

maar maakt wel plaats voor de pijnlijke situatie

waarin zich ongetwijfeld vele holebi’s en

transgenders bevonden in de jaren twintig

van de vorige eeuw. Barrow mag dan niet

de meest sympathieke aanwezigheid in de

serie zijn, hij is wel een belangrijk personage

en blijft meedraaien tot de laatste aflevering.

Naast zijn bittere, gemene kant is er doorheen

de serie trouwens ook plaats gemaakt

voor zijn gevoelige kant. Hierdoor blijkt

meer dan ooit dat nuances bijdragen aan

het boeiende karakter van zowel homoseksuele

als heteroseksuele personages. Op dat

vlak hoeft er geen onderscheid te bestaan.

James-Collier geeft daardoor inhoud aan

een van de meest veelzijdige kanten van de

prestigieuze serie, die niet voor niets talloze

prijzen in de wacht sleepte. ‘Downton Abbey’

is Golden Globe-waardig , een pareltje

in het televisielandschap van de BBC en de

aandacht van het LGBT-publiek elke minuut

waard.


toerisme, samenwerking en verenigingsleven

Brussel kon na de aanslagen

een duwtje in de rug gebruiken,

zo dachten we. Maar

omdat vele holebi’s bekend

zijn met zowat alle tinten roze

van onze hoofdstad, besloten

we deze citytrip net iets anders

in te kleuren. Resultaat: een blik

achter de schermen van één

van de weinige internationale

hoofdsteden die officieel inzetten

op LGBTQ-toerisme.

Tekst: Geert De Weyer

BRUSSEL ZET ZICH

IN DE MARKT

58


de weyde wereld

Vrijdag 13 mei, de dag voor de pride in

Brussel. Op de rand van de bureautafel

in mijn kamer van het viersterrenhotel

NH Collection liggen drie condooms,

een kleine tube glijmiddel en een plastic

reservoir. Het begeleidende, door hoteldirecteur

Alain Bouchat geschreven briefje,

eindigt met een PS: ‘Enjoy the love kit!’.

Een smiley volgt. Wanneer ik hem een dag

later bedank voor zijn presentje, grijnst hij.

“Het is gaypride voor iets!” Uitgerekend dit

soort gedurfde attenties tref je in andere

bekende internationale toeristische steden

niet aan, maar Brussel zet sinds enkele jaren

erg in op het LGBTQ-toerisme. LGBTQ is

een letterwoord dat internationaal wordt

gebruik om te verwijzen naar lesbiennes,

homo’s, bi’s, transgenders, queer personen

en personen die hun seksualiteit nog aan

het ontdekken zijn, die dus nog ‘questioning’

zijn. In de binnenstad bieden de

meeste hotels zoiets aan als gay-packages,

waaronder een opvallend laat uitcheckuur

en gratis wifi. De politie houdt meer dan

ooit een oogje in het zeil in de homowijk.

Hotelreceptionisten worden opgeleid om

met een LGBTQ-publiek om te gaan. En

de stad (in de gedaante van het toerismebureau

Visit Brussels) gaat enerzijds

de dialoog aan met de bars, clubs én

non profit-organisaties, en promoot hen

anderzijds. Het gay-leven in de binnenstad,

voornamelijk rond de Kolenmarkt, is dan

ook druk, dynamisch en geconcentreerd.

In de toeristische Gay & Lesbian-brochure

die Visit Brussels verdeelt, staan onder de

kop ‘Downtown’ 24 bars, 16 restaurants en

17 clubs en/of (periodieke) party’s. Verder

staan er nog 27 shops vermeld, waaronder

haarkappers, design concept stores,

seks- en fetisjshops, body piercing ateliers,

designer clothes of ondergoedshops. Zelfs

de toys en board games-store Wonderland,

net om de hoek met de Kolenmarkt, wordt

vermeld. Een breed spectrum, maar met

z’n allen houden ze het Brusselse roze

uitgaansleven in stand, zo luidt het.

VISIT BRUSSELS EXPERT

Wereldwijd zijn ze met weinig, de specialisten

die door grote hoofdsteden in dienst

worden genomen om de toeristische dienst

te vervoegen met een enkele opdracht voor

ogen: het promoten en marketeren van

het LGBTQ-toerisme. Frédéric Boutry (50)

is er zo eentje. Op zijn naamkaartje valt te

lezen ‘Product Expert City Life Gay & Lesbian

Market’. Deze Fransman, die zijn hart verloor

aan Brussel “omdat de mensen hier zo open

zijn”, kreeg vanuit de raad van bestuur van

Visit Brussels de opdracht het (roze) imago

van Brussel te versterken.

Volgens Boutry bekleedt de stad Brussel een

unieke positie in de wijze waarop ze zich

over het LGBTQ-toerisme buigt. “Van steden

als Manchester, Wenen, Berlijn, Amsterdam,

Londen en Madrid, net als vele Noord-Amerikaanse

steden mag je zeggen dat ze hun

best doen om een holebivriendelijk imago

te kweken. Ze ondersteunen bijvoorbeeld

festivals en prides, maar ze zijn niet proactief

naar de Europese markt. Hun instelling of takenlijst

is vast niet dezelfde als de onze.” Wat

die takenlijst dan omvat? Het publiek van

La Démence of speciale party’s vergroten?

Check! De horeca een economische meerwaarde

geven? Check! Het verenigingsleven

betrekken bij commerciële initiatieven?

Check! Nieuwe marktsegmenten aanboren

en uitvinden? Check! De pride mee in goede

banen helpen leiden? Check! Maar begin er

maar ‘ns aan. ’s Mans opdracht heeft meer

voeten in de aarde dan hij oorspronkelijk

dacht. Boutry, die momenteel twee dagen

per week op de loonlijst staat van Visit Brussels,

herinnert zich hoe er eerst nog extreem

veel wantrouwen heerste in de homowijk.

“Je moet het zeggen zoals het is: toen ik in

2010 begon merkte ik al snel dat iedereen

ruzie met elkaar had, of op z’n minst zijn

buur als directe concurrent zag. Dat is er pas

heel traag uitgegaan, omdat het besef dat

we moesten samenwerken groeide.”

Boutry kwam niettemin op een gunstig

moment. In 2009 deed minister Pascal Smet

iets wat niemand ooit voor mekaar had

gekregen: hij nodigde de verschillende regeringen

(Vlaamse, Waalse en Brusselse) uit

aan dezelfde tafel en wist te bekomen dat

voor het eerst iedereen evenveel geld op

tafel legde voor de pride. Vriend en vijand is

het er intussen over eens: enkel zo werd de

pride een kans geboden om te groeien.

Vanaf dan bewandelde men verder de ingeslagen

weg. Zo komt het ook dat in de week

van Brussels Pride een bus van de MIVB in

regenboogkleuren rondrijdt of dat er wordt

gedacht aan een vast lichtparcours in de

binnenstad met – uiteraard – alle kleuren

van de regenboog. Boutry: “Wij pompen niet

enkel geld in gay-events of de stadswebsite

waar één pagina holebigerelateerd is, maar

het gaat om zoveel meer, en dat is waarom

ik hier zo graag leef. Er wordt niet geoordeeld,

voilà. Ik heb bij Visit Brussels niet het

gevoel dat ik de enige homo ben (lacht)

of beoordeeld wordt op mijn seksuele

geaardheid. Heel gezond, want enkel in zo’n

klimaat kan je out of the box denken.”

©Udo Haake

59


La Démence

60

LA DÉMENCE

Belgica

Het is zaterdagavond, een week na de

gaypride. Op de Kolenmarkt, dé holebiuitgaansbuurt,

is het koppen lopen.

Toeristen, zelfs zij die slechts een weekend

afreizen naar de hoofdstad, weten dat

er ondanks de omvang van dit kleine

straatje, voor elk wat wils te vinden is. In de

bekende bar Belgica geeft een deejay het

beste van zichzelf, aan Le Boys Boudoir

verzamelen zich vooral jonge mannen,

terwijl het kleine gezellige Dolores

verderop vooral gedomineerd wordt door

trendy cliënteel. ‘Beren’ zoeken dan weer

eerder La Baroque op. Drukdrukdruk.

Ook aan het RainbowHouse, een café en

verzamelplaats waar verschillende Brusselse

LGBTQ-organisaties een onderkomen

vinden, gaan de pintjes vlot over de toog.

“Omdat het sinds een tijdje in andere

handen is en aan populariteit gewonnen

heeft”, verduidelijkt iemand. Tien jaar

geleden is alles hier veranderd, stelt Boutry.

“Toen werd beslist de straat verkeersvrij te

maken, waarop het in geen tijd een echte

uitgaansstraat werd waar het holebipubliek

samentroepte.”

“Maar kijk even verder dan al deze homobars”,

gaat hij verder. Hij wijst naar enkele

verderop gelegen, willekeurige shops, zoals

sneakershop Panthers of de tweedehands

kledingzaak op de hoek. “Ze zijn niet LGBTQowned

of geassocieerd, maar profiteren wel

enorm mee van de jaarlijks terugkerende

LGBTQ-activiteiten en -evenementen.

De impact daarvan ontging me in eerste

instantie zelf, totdat ik die uitbaters hoorde

vertellen hoezeer hun omzet steeg bij grote

initiatieven als La Démence-weekends,

Pride.be of Bear Pride.

“Ongelooflijk Ontmoeting met maar een waar”, bever beaamt Peña

Le Boys Boudoir

Ramón, de zaakvoerder van de vintage

shop Ramón & Vally. “Vooral wanneer La

Démence zijn deuren opent, merken we

dat. Incroyable! We verkopen vrouwenkledij,

maar dat houdt het holebipubliek niet

tegen om hier spullen te komen kopen voor

hun vriendinnen of hun moeder. Iedereen

in deze buurt verdient eraan. Bij ieder La

Démence-weekend schiet de omzet enorm

de hoogte in.”

Net om die reden werd hoog spel gespeeld

toen La Démence in 2015 overwoog om

Brussel te verlaten. Gent werd genoemd.

De party in Flanders Expo, goed voor duizenden

mensen meer, was een succes. Een

herhaling drong zich op. Zelfs de mogelijkheid

om uit te wijken werd aangekaart. Visit

Brussels kwam, met de cijfers in de hand (lees:

de vrees om 7000 toeristen per La Démenceweekend

te verliezen), in actie. Boutry: “Niet

alleen de shops in de buurt voeren er wel bij,

maar natuurlijk ook de hotels en restaurants.”

Gevolg: de organisatoren van La Démence

werden uitgenodigd voor een gesprek,

kregen soepelere voorwaarden aangereikt en

tekenden een contract dat hun event officieel

tot 2018 in de Brusselse binnenstad hield.

De zaakvoerders van de binnenstad, gay én

hetero, wreven zich in de handen.

Maar Visit Brussels wil tegenwoordig ook

anders denken. De rollen omdraaien zelfs.

Want als LGBTQ-evenementen de niet-

LGBTQ-sector een economische meerwaarde

opleveren, dan moet het in de andere

richting toch ook kunnen werken? Eén van

zo’n beginnende initiatieven is het bekende

Belgian Beer Weekend. Niet meteen

holebi-gerelateerd, maar toch … En dus

werd overeengekomen dat elk homocafé

tijdens dat evenement een speciaal soort

Belgisch bier serveert. Kleine stapjes, zijn het,

maar ze zijn naar verluidt richtinggevend.

HOTELPERSONEEL OPLEIDEN

Dat klinkt allemaal goed en wel, maar met

de opkomst van het holebitoerisme in de

binnenstad moest ook de horeca voorbereid

worden. Visit Brussels bleek daarin een

voortrekkersrol te spelen, hotelmanagers en

hun personeel moesten begeleid worden.

“Vroeger wilde niemand werken in de hotels

rond La Démence”, weet Boutry. “Te druk, te

veel volk, te veel laatkomers en te veel lawaai.

Dat soort dingen … Maar na een tijdje

werd het hotelpersoneel wakker en wilden

ze er net wél rond werken. De holebitoerist

gaf immers gulle tips, spendeerde veel geld

aan de bar en was bovendien erg vriendelijk

in de omgang. Dat heeft bij velen de ogen

geopend. Ook hotelmanagers en hun directeurs.”

Voor velen telt de economische meerwaarde,

klinkt het. “De bekende hotelketen

Starwood wilde eerst niet met La Démence

samenwerken. Ze blonk ook niet meteen uit

in een holebivriendelijk beleid. Dat is echter

veranderd toen het management de cijfers

en de omzet onder ogen kreeg. Die resultaten

waren verbluffend. Nu werken we er erg

vlot mee samen.”

Wie door Visit Brussels als holebivriendelijk

hotel wil worden bestempeld, krijgt voorwaarden

opgelegd. Eén daarvan is een

verplichte diversiteitstraining (die overigens

ook voor de politie geldt). Boutry somt enkele

clichés op uit het hotelwezen, zoals een

koppel dat aan de receptie tot tweemaal

toe wordt gevraagd of ze wel zeker zijn dat

ze een dubbelbed willen, of een front desk

manager die zijn collega toeschreeuwt met

de vraag waar de homo-packages liggen, of

een oudere man met een jongere partner

aan wie wordt gevraagd of het een familieuitstap

van vader en zoon betreft. Ouch!

Ook voor wie als gayfriendly hotel geboek-


de weyde wereld

staafd wil zijn, gelden er regels. Wanneer ik

incheck bij NH Collection op de Boulevard

Adolphe Max, en terloops vraag wanneer ik

’s anderendaags moet uitchecken, hoor ik 15

uur. Pardon? Het is voor het eerst dat ik hoor

over een hotel met zo’n late uitchecktijd.

“Dat is om het weekendtoerisme aan te trekken,

want mensen willen tot in de late uren

feesten en willen niet opstaan na amper

vijf uur slaap”, zegt Boutry. Nog een vereiste

voor de LGBTQ-hotelgast: gratis wifi, “want

we weten hoe belangrijk dat geworden is.”

Dat en meer, zoals een gratis kaartje voor

clubs en party’s, is belangrijk tijdens special

events, zoals de pride, wanneer duizenden

holebi’s naar de hotels uitzwermen. ‘Value

for money’ wordt het genoemd. Dat uitgerekend

Brussel zo goed boert op gebied

van LGBTQ-toerisme, heeft volgens Boutry

niet enkel met Visit Brussels te maken, maar

ook met de ligging van de stad. “Je kan

vanuit verschillende landen héél goedkoop

naar hier vliegen. Dagelijks landen hier

drie vliegtuigmaatschappijen vanuit het

Midden-Oosten, Emirates, Qatar Airways

en Etihad Airways, en Brussels Airlines

verbindt vele landen, net als lagekostenluchtvaartmaatschappijen

als Easyjet of

Ryanair. Dat helpt om goede prijzen te bekomen,

want de LGBTQ-reiziger wil zijn geld

liever aan andere dingen spenderen dan aan

korteafstandsvluchten. Dat alles vormt een

ideaal scenario voor weekendtoerisme. Om

die reden kan München bijvoorbeeld geen

holebistad worden.” Opvallend is dat Brussel

een grote aantrekkingskracht uitoefent op

personen uit landen waar homoseksualiteit

niet evident is, bijvoorbeeld de Verenigde

Arabische Emiraten. “We weten via statistieken

van de hotels dat men vanuit veel

moslimlanden naar Brussel vliegt voor La

Démence. Zij hanteren ook vaak presales,

en zo kennen we hun nationaliteit en de

motivatie voor hun verblijf. Zo weten we

ook dat de party’s de reden zijn waarom het

weekendtoerisme voor LGBTQ’s in belang

is toegenomen. Vroeger verbleef men

gemiddeld 1,3 dagen in Brussel, nu is dat 1,6

dagen. De La Démence Cruise leerde ons

intussen dat van de tweeduizend reizigers,

er twee op drie nooit eerder in Brussel zijn

geweest.” Nog wat cijfers die het beeld van

Brussel als toeristenstad voortdurend bijstellen:

van de vier miljoen jaarlijkse bezoekers

waren tot 2010 zestig procent business en

veertig ontspanning. Sedertdien bedraagt

de verhouding fifty/fifty. “En daar moet je op

inspelen.”

SYNDIGAY

In Stamm Bar, een trendy cruisebar

gelegen langs de bekende Macho Sauna

op de Kolenmarkt, houdt die zaterdagnacht

eigenaar Fredrick Da Soghe zo onopgemerkt

mogelijk zowel zijn personeel als

zijn clientèle in de gaten. Weinig dat hem

ontgaat. Hij kent dan ook het klappen van

de zweep. Niet alleen baatte hij jarenlang

die andere cruisebar Duquesnoy uit, hij is

ook al een tijdje voorzitter van Syndigay,

een groep (“geen syndicaat!”, benadrukt

Da Soghe), van mensen die in 1997 werd

opgericht rond holebitoerisme, -business

en -leven. “We zijn met z’n drieën gestart.

Drie bareigenaars die samenkwamen om de

problemen en moeilijkheden te bespreken

die we ervaarden met zowel de stad als

onze directe concurrenten.”

Die dialoog die volgde tussen alle concurrenten,

collega’s of zogenaamde ‘concullega’s’,

bleek zo gunstig dat Syndigay in 2012

even ophield te bestaan. Twee jaar lang was

er geen Syndigay meer. “De reden daarvan

was simpelweg dat er geen problemen

meer waren”, grijnst hij schouderophalend.

Bareigenaars kwamen overeen onderling

samen te werken, aan hetzelfde touw te

trekken met hetzelfde doel voor ogen.

“Toen, en nu nog steeds, ruimen we op

het einde van de nacht elkaars pinten en

glazen op”, zegt Syndigays tweede sterke

arm Sabrina Troupin, tevens barmanager

van Brussels bekendste travestiebar Chez

Maman en de gloednieuwe Sunset Club.

“Iedereen brengt mekaars eigendom terug.

Mooi, maar het bewijst tegelijkertijd ook dat

de cafébezoekers nu eenmaal van bar naar

bar gaan. We hebben dus nood aan de idee

dat we één groot horecagebeuren zijn, in

plaats van individueel elk onze eigen gang

te gaan.”

Stap één, in de vorm van saamhorigheid,

was dus voltooid. Met succes. De buurt

besliste er echter in 2012 anders over en

Syndigay werd opnieuw van onder het stof

gehaald. Da Soghe: “Het is een fenomeen

dat je tegenwoordig in heel België opmerkt:

buurtcomités die opgericht worden door

enkele nieuwe huiseigenaars en eigenlijk

een anti-horecabeleid willen voeren.”

“Op zich kan ik me daar ook iets bij voorstellen”,

zegt Boutry. “Ik hoorde onlangs nog een

politieman die stelde dat er vandaag de dag

bijna elk weekend een mini-pride in de holebiwijk

plaatsvindt. We moeten als stad ook

oog hebben voor de verzuchtingen van de

buurtbewoners. Lawaaihinder is trouwens

een thema waarvoor we erg goed samenwerken

met de politie. We nemen met hen

voortdurend initiatieven om de lawaaihinder

in de binnenstad te verminderen.”

Maar niet tot elke prijs, zegt Da Soghe. Hij

herinnert aan een buurtcomité verderop

dat een dag na de aanslagen in Parijs een

nieuwsbrief publiceerde met daarop twee

naakte mannen die elkaar vasthielden. “Het

thema dat ze wilden aankaarten: is dit het

soort toerist we hier in Brussel willen? Om

het nog allemaal wat erger te maken, bleek

die foto gebruikt door een Spaanse homofobe

organisatie. Tja …”

GRINDR EN HORNET

Volgens Da Soghe gaat het goed met het

Brusselse holebitoerisme en de horeca.

Terwijl andere wereldsteden als pakweg

Vancouver of New York klagen over het feit

dat jongeren de homowijken en aansluitende

bars en clubs vermijden door apps als

Grindr of Hornet, lijdt de hoofdstad daar

vooralsnog niet onder. “

de Beurs

You Night Club

61


62

Dat is tenminste niet wat we kunnen afleiden

uit het uitgaansleven”, zegt hij. “Is het

werkelijk zo dat jongeren liever afspreken

via de apps dan dat ze elkaar in levende

lijve zien in de bars? Hmmm, dat zeggen

ze misschien wel, maar dat zie ik niet.” Da

Soghe refereert naar zijn eigen Stamm Bar.

“Ik merk dat jongeren er vooral zijn om

kennis te maken met anderen, of ze komen

met hun dates afgezakt. De wat ouderen

zijn er vooral op zoek naar dates.” Hoe hij de

verhouding jongeren versus ouderen zou

omschrijven, willen we weten.

“Vijfendertig procent jongeren onder de

dertig à vijfendertig tegenover vijfenzestig

procent bezoekers boven die leeftijdscategorie.”

Volgens Boutry zijn diezelfde cijfers

dan weer representatief voor het publiek

van La Démence.

Beiden zijn het erover eens dat het excuus

van de apps het excuus is van 'de luie

businessmann'.

Zelfs als dat zo is, moeten we erop toezien

hen iets anders aan te bieden, klinkt het.

De aanslagen zitten daar voor iets tussen,

werd de laatste maanden her en der geroepen,

vooral dan uit monde van boze horecaeigenaars.

Maar ook het omvormen van de

buurt van de Beurs tot wandelzone, werd en

wordt door hen als argument aangedragen.

“Ach”, begint Boutry, “je hoort steeds vaker

het tegenargument dat de zaak van de

hardste klagers al een tijdje bergaf ging.”

Anno 2016 moet je je publiek voor zijn, luidt

het. “De nieuwe bareigenaars hebben dat

begrepen. Als je je klanten wil terugzien,

moet je zorgen voor een goede service,

een zaak met een zekere persoonlijkheid,

goede deejays, acts en activiteiten. Want kijk

maar eens goed naar al die bars; ze hebben

allemaal een ander, specifiek publiek. Elke

doelgroep komt hier aan zijn trekken.”

Elke doelgroep? Op de twee dagen dat we

in de homowijk uitgaan, komen we amper

lesbiennes tegen. Boutry zucht. “Nee, we

hebben hier geen enkele lesbiennebar. Le

Fontainas misschien, maar daar heb je eerder

een mixed publiek. Zowel Boutry als Da

Soghe zijn het erover eens en omschrijven

het als “een ontzettend moeilijke targetmarket”.

Marketinglui breken zich daar het hoofd

over, meent Boutry. “Op een conferentie in

Berlijn over dat thema, leerde ik dat de reisreden

van gays en lesbiennes totaal anders

is. De eerste groep wil andere homo’s ontmoeten,

de tweede groep kiest om gezellig

samen te blijven met vrienden. Lesbiennes

zouden meer met maatschappelijke zaken

bezig zijn, zoeken naar een groenere invulling

en willen het goedkoper. Als ik er een

karikatuur van zou maken, zou ik zeggen dat

lesbiennes liever naar de bergen dan naar

de stad trekken.”

Maar ook aan die doelgroep wordt gewerkt.

Enkele projecten worden nu geëvalueerd:

Girls Heart Brussels (expo’s en shows van

en door lesbiennes, tweemaal per jaar), Art

Brussels (hedendaagse kunst aan het begin

van de lente tijdens Out Brussels) en L-

Festival (georganiseerd door het Rainbow-

House). “We zoeken naar de juiste formules

en promoten die events in lesbiennemagazines.

Het blijft al bij al een langzaam proces.”

Hij wijst op specifieke markten die, mits enige

creativiteit, wel eens succesvol zouden

kunnen groeien. In bearbar Le Baroque doet

hij op zaterdagmiddag een boekje open

over hoe hij zich drie jaar geleden bijna vergiste.

“Men kwam naar me toe met de vraag

om een Bear Pride te organiseren. Tja, wat

zal ik zeggen? Ik was voorzichtig, zag het in

eerste instantie zelfs niet helemaal zitten.

Uiteindelijk hebben we toegezegd, maar

we zijn voorzichtig begonnen. Vorig jaar bij

de Bear Pride keek ik om me heen, zag ik de

cijfers en voelde ik me schuldig. Dat hen een

plek is gegeven waar ze zichzelf kunnen zijn,

is fantastisch. De sfeer zit er ook telkens in:

veel plezier, veel warmte ook. Economisch

gezien was het een soort revelatie. Ook hier

was de buurt erg tevreden. Alle restaurants

en hotels zaten vol, heel wat hotels haalden

hun regenboogvlaggen van stal. Momenteel

trachten we daarvoor zelfs samen te werken

met Keulen en Parijs. Dus tja, als het met en

bij hen kan …”

Overigens hamert hij erop dat Visit Brussels

zich niet enkel bekommert om het commerciële

(horeca)luik. “Ook het verenigingsleven,

zoals RainbowHouse Brussels, wordt nauw

betrokken bij events, terwijl we bijvoorbeeld

ook het holebisportleven promoten. We helpen

BGS (Brussels Gay Sports), dat straks

25 jaar bestaat. Zo helpen we mee de Brussels

Games in september te organiseren en

te promoten. Onlangs nog hebben we het

ticket naar Helsinki betaald van La Diva, die

recentelijk ook de pride opende. Ze gaat er

zingen op de EuroGames om 25 jaar BGS te

promoten, terwijl we voor de hele BGSploeg

T-shirts hebben laten maken met de

opdruk ‘be a champion/be.brussels.’”

Frédéric Boutry is trots op dat soort initiatieven,

zegt hij. “Trots dat ik in een structuur

ben terechtgekomen waarin het niet enkel

de bedoeling is om een centje te verdienen

aan homo’s, maar waarin we een gemeenschap

an sich promoten, ons over hen

bekommeren én niet enkel focussen op

de commerciële motieven. Het fabeltje dat

gays veel geld hebben, geldt enkel voor het

bovenste tipje van de roze piramide. Naar

zo’n sterke boodschap wordt geluisterd,

hoor. En het inspireert. Als ik daarover spreek

op internationale reisbeurzen, is men vol lof

over die aanpak. Op zo’n momenten weet je

dat je goed bezig bent, al is er nog veel werk

voor de boeg.”


t a n g o

JAN VANHOUTTEGHEM

Kerkplein 7 9840 De Pinte 09 282 42 14

Koestraat 2 9000 Gent 09 233 66 10

www.edelgedacht.be


Robin & Alex

Een heel jaar lang schrijven Alex en Robin elkaar brieven. Startpunt is hun stukgelopen

relatie, en een onbepaald aantal maanden stilte die daarop volgde. Wat dit voor beiden

teweegbrengt, valt nog af te wachten. Als ZiZo-lezer (m/v/a) zit je op de eerste rij om mee

te snuisteren in hun schrijfsels.

Tekst: Sharmila Madhvani & Isha Van Alsenoy

Robin,

Alicante, 12 maart 2016

Ik kan nog steeds niet geloven dat je me hebt gebeld.

Zomaar. Zonder aankondiging. Je bent een onmogelijke

mengeling van kwetsbaarheid en moed. Dat was

ik vergeten. Ik klonk allicht kil, zakelijk? Alsof ik met je

telefoontje zat opgescheept en snel van je af wou?

Misschien weet je dat nog van me. Dat ik een emotionele

flatline word, als iemand zulke scherpe manoeuvres

maakt. Dat wil niet zeggen dat ik niet blij was om je te

horen.

Je overweldigt me. Je brengt me in de war. En, zoals

altijd: je gaat te snel. Daarom heb ik er zo lang over

gedaan voor ik deze brief kon schrijven. Daarom beantwoordde

ik de voorzichtige mail die je na het telefoontje

stuurde niet. Of je sms. Ik kon niet bevatten dat ik je

stem had gehoord. En ik kon al helemaal niet bevatten

wat je tussen de regels door aan me voorstelde. Op die

onzekere, eerlijke toon van je.

Maar, en dat kan ik niet genoeg in de verf zetten, ik ben

zo blij dat je niet hebt aangedrongen. Dat je uiteindelijk

stopte. Elke poging die je zou doen om een reactie

van me uit te lokken, zou de wachttijd voor ons allebei

alleen maar hebben verlengd. Ik weet ook niet hoe dat

komt.

Maar, ter zake :-) Je belde me niet echt om over de fotoreeksen

te praten. Ik heb je echte vraag luid en duidelijk

gehoord, zelfs al zat ze verschanst tussen al die andere

woorden. En: het is oké. Je kan me komen bezoeken,

als je dat nog wil tenminste. Ik weet niet wat er gaat

gebeuren. Ik kan je niet vertellen hoe ik zal zijn. Ik weet

alleen dat ik je wil zien. Dus. Ja. Kom naar Alicante. Ik

zal je tonen hoe mijn leven is. We zullen naar zee gaan.

We zullen paella eten op mijn terras en ik zal je wijn

uitschenken. Ik zal foto’s van je maken.

tussentijd van overtuigd geraakt dat ik je ben vergeten.

Tussen je telefoontje en nu heb ik echter herhaaldelijk

tegen mezelf gezegd dat het goed met je ging. Dat je je

bezighield met je bloemenwinkel, je squash. Dat je niet

elke dag koortsachtig in je brievenbus keek. En ik ben

erin geslaagd dat te geloven. Want als ik zou denken dat

je echt op een antwoord zat te wachten, zou ik alleen

maar nog meer tijd nodig hebben gehad.

Het spijt me Robin. Het spijt me. God zeg. Een oud

gevoel komt naar boven. Zo voelde ik me ook toen we

samen waren: alsof ik tekortschoot. Toen we nog in

hetzelfde land woonden, amper drie straten bij elkaar

vandaan, was het nog veel erger dan nu. Er was nooit

tijd waarin ik mezelf tot rust kon brengen. Ik raakte helemaal

in mezelf opgesloten. Ver weg van jou.

Eén ding is wel veranderd. Ik kan het zeggen, nu. Ik kan

het hardop zeggen. Dat je veel voor me betekent. Misschien

ben ik toch gegroeid, of zoiets. Wie weet.

Oké. Kijk. Misschien is dit niet genoeg voor je. Dat zou

ik snappen. Maar als het wel genoeg is, kom dan. Kom

dan. Bel me dan op, en we zullen over taxi’s en vluchten

praten.

Want dit is het.

Dit is wat ik te bieden heb.

Alex

x

64

Ik zie opeens dat ik er twee maanden over deed om je

te antwoorden. Ik ken je goed genoeg om te weten dat

zoiets misschien moeilijk voor je is. Allicht ben je er in de


OVER DE SCHRIJFSTERS

Sharmila en Isha kwamen elkaar tegen in de marge van de bundel ‘Labyrint’, een kortverhalencollectie

over liefde tussen vrouwen, gepubliceerd door Uitgeverij ’t Verschil (nu Kartonnen Dozen).

Sharmila Madhvani won met haar uitgegeven roman ‘Adem’ in 2013 de La Vita Publishing Debuutprijs.

Zij kruipt in de huid van Alex. Isha Van Alsenoy, ZiZo-columniste en kortverhalenschrijfster,

neemt de rol van Robin op zich.

Lieve Alex,

Antwerpen, 21 april 2016

“er hoeft nog altijd niet veel

te gebeuren voor ik aan je denk

iets wat niet op jou lijkt is al genoeg

dan denk ik kijk

dit lijkt echt niet op haar”

Ons telefoongesprek verliep inderdaad een beetje stroef.

Ik had niet verwacht dat je blij of opgelucht zou zijn om

mijn stem te horen. Ik wist zelfs dat je wat mat of geërgerd

zou klinken. Ik polste met algemene mededelingen

onhandig of ik je inderdaad zou kunnen terugzien. Was

ik beter duidelijker geweest? Ik weet het niet. Wat ik wel

weet, is dat je me uiteindelijk begreep.

Ik kan naar Spanje komen! Ik vergeef je dat je er twee

maanden over deed om het me te laten weten. Ik heb

liever dat je er langer over nadenkt en dan een overtuigd

antwoord geeft, dan dat je impulsief toezegt, en

dat onze tijd samen moeilijk zal zijn. Zie je Alex, ik groei

ook.

Zo weet ik ondertussen dat ons aantrekken en afstoten

veel te maken heeft met mijn verwachtingen. Jij hebt

het lastig met ‘verwachtingen’. Hoe langer ik je ken, hoe

beter ik je begrijp. Bij jou zijn de dingen veel minder

afgelijnd en beschreven. In jouw relaties, met de wereld

en met de mensen rond je, is er veel meer ruimte voor

interpretatie. Terwijl ik net graag de dingen beschrijf en

ten volle tracht te begrijpen.

Wat ik je kan bevestigen is dat ik inderdaad niet elke dag

de post opwachtte. Ik heb het op zijn beloop gelaten, ik

heb voortgedaan en verder geleefd. En me gerealiseerd

dat ik dat ook kan, zonder jou. Dat ik zelfs kan openstaan

voor anderen, nieuwe dingen en fijne ervaringen, zonder

me op te sluiten tussen mijn bloemen en te doen

alsof alles in orde is. Ik ben milder geworden, en mijn

boosheid is vervlogen.

Ondertussen zijn we een maand verder. Het was plots

erg druk. De zaken gaan goed. Ik mag een paar grote

bestellingen afwerken voor evenementen van de stad.

Daardoor koop ik mezelf wat tijd, want zo kan ik langer

vakantie nemen deze zomer.

Onlangs heb ik van je gedroomd. Zo’n erg levendige

droom, één die nog dicht op je huid zit bij het ontwaken.

We lagen op het strand naar een zee te kijken.

We waren niet alleen, links en rechts van ons waren

andere groepjes mensen. Ze voerden diepe gesprekken,

dronken bier, picknickten. Gezellige drukte. Tussen ons

hing van alles in de lucht, dingen die ik nog in woorden

wilde gieten. Ik kreeg niets gezegd. Plots zoenden we.

Het waren zoenen die lang duurden. Zoenen waar niets

bijzonders aan voorafging, en die ook niet noodzakelijk

tot iets anders zouden leiden. Die gewoon op zichzelf

stonden. We vonden elkaar op net hetzelfde moment,

het was teder en zacht en toch heel echt. Alsof onze

lijven converseerden met elkaar en wij niets te zeggen

hadden.

Sinds je laatste brief, heb ik elke dag aan je gedacht,

maar geen tijd gevonden om te schrijven. Nu dus wel.

Ik wil afkomen. In de zomer, wanneer de zon op haar

hoogst staat en het land op zijn droogst is. Ik wil de hitte

voelen die jij voelt. De dagen beleven zoals jij ze vorm

geeft, en ik wil gewoon ‘zijn’, bij jou.

“zodat we, mocht dat ooit nodig zijn

ons kunnen verschuilen

de een als kameleon, de ander als woestijn”

Tot gauw liefste Alex, ik kijk uit naar jou!

Robin

Citaten uit de dichtbundel ‘

Ik ben mogelijk’ van Maud Vanhauwaert

65


1001 acts tijdens

Autoportrait à la pastèque (2010) © Mehdi-Georges Lahlou

en Galerie Transit, Mechelen (BE)

in love © Wim Adriaenssens

Insearchofdarkness © Faryda Moumouh

Het Antwerp Queer Arts Festival

staat dit jaar in het teken van het

Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Meer dan ooit omarmt het festival

vele kunstvormen. Van beeldende

kunst tot ballet, van fotografie tot

film. Het festival verspreidt zich

bovendien over heel Antwerpen.

Timothy Junes

Het eerste jaar had het Antwerp Queer

Arts Festival geen centraal thema. In 2015

concentreerde het zich op China. Dit jaar ligt

de nadruk op het Midden-Oosten en Noord-

Afrika. In de vakliteratuur wordt die regio

wel eens MENA genoemd.

Galerie Verbeeck-Van Dyck, gelegen nabij

het MAS, mag opnieuw tijdens Museumnacht

op 6 augustus de openingsavond

organiseren. Mehdi-Georges Lahlou zal

er zijn beeldende kunst exposeren. Lahlou

kreeg een katholieke en islamitische

opvoeding. Zijn werken hebben seksuele

oriëntatie en genderidentiteit als thema. Dat

koppelt hij aan religie.

Verbeeck-Van Dyck is niet de enige galerie

die deelneemt aan het kunstenfestival.

Andere galeries in de stad zullen exposities

organiseren. Zo ontvangt Pjez Unik de tentoonstelling

‘Homo Copulandus’ van Wim

Adriaenssens en Bertrand Catteuw.

Ook in Antwerpen-Noord, met postcode

2060, zullen er activiteiten van het festival

georganiseerd worden, bijvoorbeeld in

Fabriek Noord. Het is een win-winsituatie,

zegt Marcia Poelman, voorzitter van Het

Roze Huis - çavaria Antwerpen. “De cultuurinstellingen

trekken zo een publiek aan

dat anders misschien niet naar hen komt.

Omgekeerd komt hun publiek in aanraking

met queer kunst.”

In Fabriek Noord komt een tentoonstelling

van de Frans-Algerijnse Lynn S.K. en een

optreden van radiomaker Bart Stouten.

Verhalenverteller Mostafa Benkerroum

heeft ook nog wat in petto. De Zwitserse

Cornelia Stahl maakt objecten die ze

beschrijft als “stille verhalen over gewone

situaties en omstandigheden van mensen

in onze samenleving”. Een uitnodiging tot

reflectie.

OP HOOG NIVEAU

BREED PUBLIEK

Opvallend dit jaar is dat ‘grote’ cultuurinstellingen

deelnemen aan het Antwerp Queer Arts

Festival. Zo is er een tentoonstelling in het

Fotomuseum van Mariona Puig en Faryda

Moumouh, een dansvoorstelling door Ballet

Vlaanderen en films in bioscoop Cartoon’s.

Andere grote namen die deelnemen aan

het kunstenfestival zijn Het Toneelhuis

en A-Tower. Dat is de pop-uplocatie in de

Antwerp Tower. Onder meer SPEK zal er in

Klub Goud een van zijn beruchte feestjes

organiseren. Klub Goud bevindt zich op de

eenentwintigste verdieping. Feesten in een

leeg kantoorgebouw heeft iets aparts.

66


Antwerp Queer Arts Festival

Lore Borremans © Theo Deceuninck Dez Mona (duo) © Mous Lamrabat © Saleem Haddad

Ook op 10 augustus strijkt het festival neer

in de toren. Mokhallad Rasem van Het

Toneelhuis brengt ‘Body Revolution’. Mounir

Samuel voert er een cabaret op. Verder

komen die avond Saleem Haddad en

danseres Lore Borremans (Troubleyn/Jan

Fabre). Gregory Fratteur en Tijs Delbeke

van Dez Mona zullen er ook een optreden

geven.

TO BI OR NOT TO BI

Niet meteen in het thema, maar toch ook

wel, is het Shakespeare-concert van het

Fourth Choir in de oude kapel van het

Elzenveld. Vierhonderd jaar geleden stierf

William Shakespeare. Het Londens koor

brengt op vrijdag 12 augustus ‘The Dark

Lady and the Tender Churl’.

In zijn sonnetten verwijst Shakespeare

naar een Donkere Dame en een Tedere

Kerel. Wat meteen doet speculeren over

de geaardheid van de bard. Shakespeares

vermeende homo- of biseksualiteit is meer

dan een historische roddel. Er zijn wetenschappelijke

studies over geschreven. Maar

iemand vierhonderd jaar na datum outen,

is lastig.

De voorstelling krijgt een extra queer toets

doordat de sonnetten, die voor een man

zijn geschreven, door een vrouw worden

gereciteerd: Alexandra Oppo.

Bovendien zijn onlangs sonnetten vrijgegeven

waarin Shakespeare pleit om vluchtelingen

wel met open armen te ontvangen.

Het stuk, ‘The Book of Sir Thomas More’,

werd indertijd gecensureerd.

Of hoe toch ook hier het thema Midden-

Oosten niet veraf is.

Het Antwerp Queer Arts Festival biedt dit

jaar een veelvoud aan activiteiten en optredens

in de brede zin van het woord. Voor

praktische informatie over uren, locaties

en prijzen kan je terecht in de brochure

van Antwerp Pride en Antwerp Queer Arts

Festival, op www.queerarts.be en op

Facebook.

Body Revolution © Mokhallad Rasem

67


SIDI LARBI

CHERKAOUI

Op zoek naar het middelpunt van grenzen

‘Borderline’ is volgend seizoen het

thema bij Opera Ballet Vlaanderen.

Sidi Larbi Cherkaoui vertelt wat

dat voor het balletseizoen betekent.

Tekst: Timothy Junes

Foto's: Filip Van Roe

Sinds de fusie van de toenmalige Vlaamse

Opera en het toenmalig Koninklijk Ballet

Vlaanderen werken de afdelingen op zakelijk

vlak maar ook op artistiek gebied samen onder

de noemer Opera Ballet Vlaanderen.

Het gemeenschappelijk thema is ‘Borderline’,

grenzen. Voor opera-intendant Aviel

Cahn is dat de grens tussen leven en dood.

Een wederkerend thema in de opera.

Artistiek directeur bij Ballet Vlaanderen

Sidi Larbi Cherkaoui bekijkt die grenzen

geografisch. Oost en West in de betekenis

van de Koude Oorlog bijvoorbeeld: de

Amerikanen versus de Russen. Maar ook in

de zin van de tegenstelling tussen Europa

(West) en Noord-Afrika en het Midden-

Oosten (Oost).

“Ik wil de oefening maken welke impact

grenzen hebben”, vertelt Sidi Larbi. William

Forsythe is een Amerikaan, Joeri Grigorovitsj

een Rus. “Welke balletstrekkingen

ervaren we naar gelang de geografie en het

plaatselijke politieke denken?”

Sidi Larbi haalt ook inspiratie uit de actualiteit.

De gepolariseerde presidentsverkiezingen

in de Verenigde Staten bijvoorbeeld.

“Met de extremen die toenemen moeten

we misschien de grenzen weer opzoeken

om tot het ‘normale’ te komen.”

GRENZEN VAN KLASSIEK BALLET

Een van de sterktes van het Ballet Vlaanderen

is dat het zowel klassiek als modern

ballet brengt. Maar klassiek is niet altijd zo

klassiek. “Martha Graham brengt klassiek

ballet in een nieuwe stijl, terwijl Merce Cunningham

een formele choreografie op de

scène brengt.”

Sidi Larbi heeft een ‘moderne’ reputatie en

toen hij aangesteld werd als artistiek directeur,

was niet iedereen overtuigd. “Choreograaf

zijn is een ontdekkingsreis”, zegt hij.

“Ik heb met veel compagnies gewerkt van

Monte-Carlo tot het Koninklijk Deens Ballet.

Ik vergelijk graag en pas het dan toe.”

68


Uitwisselen van ideeën is belangrijk voor

Sidi Larbi. “Choreograferen is anders een

eenzame activiteit.”

GRENZEN VAN GENDER

“Bij dans zijn de grenzen van genderrollen

altijd al in vraag gesteld.” In sommige culturen

is dans een privilege van mannen. Ook

in het ballet zijn er al decennialang sterke

mannelijke dansers. Vaslav Nijinsky (1889-

1950) en Roedolf Noerejev (1938-1993)

waren wereldsterren in hun tijd. Beiden

waren ook niet-hetero.

“Ik zoek steeds naar een evenwicht tussen

de geslachten op de scène”, vertelt Sidi Larbi.

“Na verloop van tijd ga je gewoon mensen

zien. Bij Forsythe valt het op. De grenzen tussen

man en vrouw vervagen.”

GRENZEN VAN INTIMITEIT

Het is geen taboe meer mannen intiem te

laten dansen. ‘Boléro’, dat afgelopen seizoen

werd opgevoerd, illustreert dat. “Je ziet intimiteit

onder mannen overal”, stelt Sidi Larbi

vast. “Voetballers ondereen of wielrenners

die een massage krijgen.”

“Het fysieke is altijd aanwezig, ook onder

mannen. Zo bijzonder is dat dus niet. Al is

het vaak gecodeerd en contextafhankelijk.

Maar wie met dans bezig is, is op zoek naar

originaliteit en zoekt naar nieuwe manieren

om intimiteit te uiten.”

“Wat je wel merkt, is dat mannen niet altijd

gemakkelijk praten over intimiteit.” Dansen is

dan weer een vorm van ‘praten’.

GRENZEN VAN CULTUUR

Komend seizoen illustreren de producties

van Ballet Vlaanderen de mix van culturen.

Jonah Bokaer is een Amerikaanse Tunesiër,

en Annabelle Lopez Ochoa een Belgische

Colombiaanse. “Zelf ben ik half Marokkaan

en half Belg. Maar we dragen allemaal een

mix in onszelf. Ouders komen van andere families,

andere steden, met andere gewoontes.

We zijn altijd een mix.”

“Voor mij was het weliswaar al duidelijk toen

ik klein was. Ik heb al heel jong beseft dat ik

tussen twee realiteiten zat.”

HET SEIZOEN VAN OPERA

BALLET VLAANDEREN

‘Borderline’ wordt volgend seizoen de rode draad bij Opera

Vlaanderen en Ballet Vlaanderen. “Dit is het eerste seizoen

waarbij de fusie tussen opera en ballet niet alleen zakelijk,

maar ook artistiek betekenis krijgt”, benadrukt Opera Ballet

Vlaanderen. “Overschrijden van grenzen is een erg actueel

thema. Ook binnen de organisatie, en artistiek.”

BALLET

Sidi Larbi Cherkaoui brengt als choreograaf

een ballet op de tonen van ‘Requiem’ van

Gabriel Fauré.

In het najaar staat het drieluik ‘West’

van onder meer William Forsythe op het

programma. ‘West’ zal bestaan uit ‘Pond

Way’ (Merce Cunningham), ‘Approximate

Sonata’ (William Forsythe) en ‘Scheherazade’

(Jonah Bokaer). ‘Scheherazade’ is

een nieuwe creatie op muziek van Nikolaj

Rimski-Korsakov.

Een tweede grote productie wordt ‘Spartacus’

van choreograaf Joeri Grigorovitsj,

verbonden aan het Bolsjoï-ballet in Moskou.

‘Spartacus’ is geschreven op muziek van

Aram Chatsjatoerjan.

Na ‘West’ is er ‘East’, een zogenaamde triple

bill met ‘Kaash’ (Akram Khan), ‘Secus’

(Ohad Naharin) en ‘Requiem’ (Sidi Larbi

Cherkaoui). “In ‘East’ gaat het werk van

moslim Akram Khan en de Israëlische Ohad

Naharin in dialoog, met een hedendaags

antwoord.”

De vierde grote productie wordt het

vrouwelijke ‘Hope’, bestaande uit ‘Chronicle’

(Martha Graham), ‘Café Müller’ (Pina

Bausch) en een creatie van Annabelle

Lopez Ochoa. Ze komt uit Colombia maar

studeerde in Antwerpen.

Tot slot zal er ook in 2017 een ‘Choreolab’

zijn, waar dansers hun eigen choreografieën

kunnen brengen. Bovendien wordt ‘De

Notenkraker’ in december hernomen.

OPERA

Dmitri Jurowski stopt als chef-dirigent bij

Opera Vlaanderen. Alexander Joel wordt

de eerste gastdirigent. ‘Infinite Now’ is een

creatie van componiste Chaya Czernowin

rond Wereldoorlog I. De regie is in handen

van Luk Perceval. Het is geen werk over

maar een reflectie op de Grote Oorlog. Het

is een combinatie van ‘FRONT’ (Luk Perceval)

met ‘Homecoming’ (Can Xue). De muziek

van ‘Infinite Now’ wordt omschreven als een

“creatie van muzikale landschappen met

sterk fysiek effect op de toehoorder”.

De eerste productie van volgend seizoen

wordt ‘De zaak Makropoulos’ (Leoš

Janáček). Kornél Mundruczó deed de

regie en dirigent van dienst is Tomáš

Netopil. Ook volgend seizoen: ‘Der

fliegende Holländer’ (Richard Wagner).

Opera Vlaanderen brengt ook ‘Simon Boccanegra’

(Giuseppe Verdi), ‘De toverfluit’

van Wolfgang Amadeus Mozart en ‘Sadko’

(Nikolaj Rimski-Korsakov).

Geïnteresseerd? www.operaballet.be

69


Mode

met roots

Grote modehuizen hebben diepe roots. Hun rijke geschiedenis

en indrukwekkend erfgoed dragen bij tot hun roemrijke succes,

en vele luxehuizen maken daar handig gebruik van. Want wat

zou een Dolce & Gabbanacollectie zonder Siciliaanse invloeden

zijn? Of Burberry, dat nog steeds teert op de uitvinding van de

oer-Britse trench coat met geruite voering. Maar wat als een

ontwerper niet beschikt over een glamoureuze afkomst of een

bewonderenswaardig patrimonium? Wat als je thuisbasis niet

Milaan of Manhattan, maar Molenbeek is? Ontken je dan je roots,

of maak je er het beste van?

Tekst: Jasper Vanpoucke

Foto’s: Vogue.com en Getty Images

Hedi Simane

Hedi Slimane houdt het na vier jaar voor

bekeken bij het modehuis Saint Laurent.

De modeontwerper met Frans-Tunesische

roots stond sinds 2012 aan het creatieve

roer van dit Franse mode-imperium, en

heeft het merk in die korte tijd op z’n

grondvesten doen daveren. Zo schrapte hij

zonder verpinken de voornaam ‘Yves’ in de

merknaam, wat voor vele modecritici een

directe aanval was op de stichter zelf. Ook

z’n typerende grunge-deluxe look bleek

niet altijd compatibel met de pure elegantie

waar YSL altijd om bekendstond. Tenslotte

verhuisde hij het ontwerpatelier van Parijs

naar Los Angeles, een beslissing waar de

Parijse ‘Chambre Syndicale de la Haute

Couture’ niet helemaal voor te vinden was.

Een succesverhaal of niet, door het vertrek

van ‘enfant terrible’ Slimane moest Saint

Laurent terug op zoek naar een nieuwe

creatief directeur. En deze kwam toch wel

uit eerder onverwachte hoek. De 36-jarige

Anthony Vaccarello kreeg de prestigieuze

job, en prompt was de hele modewereld

benieuwd naar de achtergrond van deze

nieuwe it-designer met Italiaanse naam.

Vaccarello bleek echter niet in het modieuze

Firenze of Milaan te zijn opgegroeid, maar

bracht zijn jeugd door in Molenbeek. De

sfeer die vandaag de dag rond deze Brusselse

deelgemeente hangt, is eerder guur

dan glamoureus, vooral door de rol die de

plaats heeft gespeeld in de terroristische

aanslagen in Parijs van november 2015.

HELLEGAT OF MODEMEKKA?

70

Anthony Vaccarello

Molenbeek, en Brussel in het algemeen,

kregen het de laatste tijd hard te verduren.


Afgeschilderd worden als hellegat door

Amerikaans presidentskandidaat Donald

Trump, tot daaraan toe, maar ook gereputeerde

nieuwszenders zoals BBC en Al

Jazeera schilderden de hoofdstad af als een

broedplaats van jihadisten en IS-strijders.

Voor Vaccarello is Brussel echter een stad

vol opportuniteiten, en het begin van een

indrukwekkende carrière.

Anthony Vaccarello werd geboren in 1982,

en kende een bescheiden jeugd in Molenbeek.

Zijn vader en moeder hadden

Italiaanse roots, en werkten als ober en

office manager in het Brusselse. De jonge

Vaccarello was verlegen en zelfs een beetje

schuchter. Een eigenschap die hij deelt met

vele andere ontwerpers, zoals Raf Simons

en wijlen Alexander McQueen. “Ik ben superverlegen”,

bekende Vacarello tijdens een

interview met het Franse modemagazine

Antidote. “Ik voel me nooit helemaal op

mijn gemak bij grote groepen mensen, en

neem dan vaak een afstandelijke houding

aan. Veel mensen denken daarom dat ik kil

en onverschillig ben, maar in realiteit ben ik

juist zeer gevoelig voor emoties.”

Hij mag dan verlegen overkomen naar buitenstaanders

toe, maar in zijn eigen wereld

is Anthony al altijd op zoek geweest naar de

mooie en opwindende dingen in het leven.

“Fotografie was mijn eerste liefde”, herinnert

de ontwerper zich. “Zo verzamelde ik in mijn

tienerjaren talloze foto’s van Versace-collecties,

toen Gianni Versace nog aan het roer

stond van dit Italiaanse modehuis. Ik was

begeesterd door krachtige afbeeldingen.”

LA CAMBRE, EEN GODSGESCHENK

Die liefde voor fotografie lag echter mijlenver

verwijderd van zijn eerste studiekeuze.

“Ik heb eerst een jaar rechten gestudeerd”,

bekent Vaccarello. “Ik was enig kind, en wilde

mijn ouders trots maken door een traditionelere

studierichting te kiezen.” De ouders

van Vaccarello zagen hun zoon echter wegkwijnen

achter lijvige studieboeken en wetteksten,

en gaven hun zegen om een meer

creatieve weg in te slaan. Die weg leidde

echter niet naar een opleiding fotografie,

maar naar de Abdij ter Kameren in Brussel.

Daar is de prestigieuze modeschool ‘La

Cambre’ ondergebracht. Het is ook de plek

waar de wereld voor Vaccarello openging.

“Ik koos uiteindelijk niet voor fotografie,

omdat ik mezelf had overtuigd dat ik geen

goede fotograaf was”, verklaart de ontwerper.

“En ondertussen leerde ik het werk van

Comme des Garçons en Azzedine Alaïa

kennen. Ik kwam tot het besef dat het vooral

de kledij was die me vroeger zo had aangesproken

in foto’s, en wilde me verdiepen in

het ontwerpen en realiseren van kleding.”

In La Cambre leerde Vaccarello zijn eigen

kenmerkende stijl ontplooien. Z’n moderne

en minimalistische ontwerpen kregen altijd

een stevige dosis sexappeal, geïnspireerd op

de extravagante afbeeldingen van Versace

die hij in zijn jeugd had verzameld. Pure

lijnen en nauw aansluitende stoffen werden

hoog uitgesneden, waardoor het lichaam en

vooral de benen van de draagster werden

benadrukt. In 2006 presenteerde Anthony

Vaccarello zijn laatstejaarscollectie, een

perfect huwelijk van seks en elegantie.

Zijn collectie was zo eigentijds en tegelijk

gewaagd, dat niemand minder dan Karl

Lagerfeld hem een job bij het luxehuis

Fendi aanbood.

ONDER DE VLEUGELS VAN

DONATELLA

Bij Fendi leerde Vaccarello het klappen van

de modezweep kennen, en het verlangen

om een eigen label te creëren groeide. Toen

hij in 2011 de gerenommeerde ANDAM Fashion

Award won, wat gepaard ging met

200.000 euro aan prijzengeld, waagde de

Belgische ontwerper zijn kans. “Mijn eigen

label weerspiegelt de constante zoektocht

naar een dynamische en urban vrouw, een

stijl die constant evolueert”, legt Anthony uit.

”Ik gebruik telkens mijn vorige collectie als

uitgangspunt, en zal nooit zomaar van een

bepaald thema naar een ander springen.”

De sexy silhouetten en ongecompliceerde

looks van Vaccarello hebben al vele sterren

weten te bekoren. Zo mag hij actrice

Gwyneth Paltrow en model Anja Rubik

tot zijn cliënteel rekenen. Ook Donatella

Versace is fan van het eerste uur, en had al

snel speciale plannen met het Molenbeekse

wonderkind.

“Voor onze eerste ontmoeting trok Donatella

al meteen alle registers open”, onthult

Vaccarello. “De meeting was gepland in het

exclusieve Bristol Hotel in hartje Parijs, en

ik werd opgehaald door een prachtige auto.”

Donatella, de jongere zus van Gianni Versace

en beschermvrouw van het extravagante

mode-imperium dat haar na zijn dood werd

nagelaten, zag in Vaccarello de ideale kandidaat

om de Versus Versace-lijn verder uit

te bouwen. Deze capsulecollectie is gericht

op een jongere generatie, waarbij glamoureuze

en sexy jurken aan meer betaalbare

prijzen centraal staan. Een stijl die Vaccarello

op het lijf geschreven stond. “Werken met

en voor Donatella was geweldig en tegelijk

surrealistisch”, verklaart de jonge ontwerper.

“Als kleine Belgische ontwerper word je

plots ondergedompeld in een wereld waar

alles mogelijk is. Waar je geapprecieerd

wordt voor de tijd en energie die je in een

collectie investeert.” Het was dan ook met

pijn in het hart dat Vaccarello begin dit

jaar afscheid nam van de Versace familie,

om aan een nieuw avontuur bij het Franse

modehuis Saint Laurent te beginnen. “Maar

die eerste ontmoeting met Donatella blijft

een van de meest onvergetelijke momenten

in mijn leven”, blikt Anthony terug.

SAINT LAURENT KRIJGT YVES TERUG

De eerste Saint Laurent-collectie onder

Vaccarello’s creatieve bewind staat gepland

in oktober, wanneer Parijse modehuizen

traditiegetrouw hun zomercollecties voorstellen.

Wat de Brusselaar in petto heeft voor

de zomer van 2017, is momenteel nog koffiedik

kijken. Maar de ontwerper heeft wel al

enkele opmerkelijke beslissingen genomen.

Zo draait hij de beslissing van zijn voorganger

Hedi Slimane terug, en voegt hij de

voornaam van stamvader Yves terug toe aan

de officiële merknaam. Ook het ontwerpatelier

van YSL verhuist terug naar de Franse

hoofdstad, tot groot jolijt van de ‘Chambre

Syndicale de la Haute Couture’. Logisch ook,

want de ontwerper en zijn partner Arnaud

Michaux wonen in Parijs. Maar wie weet,

misschien neemt Vaccarello toch enkele

excentrieke trekjes over van zijn voorganger,

en verhuist hij het atelier naar Brussel? Van

de Parijse Rive Gauche naar ‘de Molenbeek’,

waarom niet?

71


Eerbetoon

aan alledaagse

pracht

Annelies Leysen omarmt de

transparantie in haar teksten

‘In deze transparante wereld’

Annelies Leysen, 2016

Uitgeverij Zeghetmettekst

ISBN 9789082392821


‘In deze transparante wereld’ is

het debuut van Annelies Leysen.

De bundel met poëtisch proza

verhaalt over alledaagse situaties

waarbij we niet altijd stilstaan.

Annelies Leysen publiceert al

enkele jaren haar teksten via haar

blog ‘Broodroostergezwets’. Haar

interesse in taal gaat echter veel

verder terug …

Tekst: Dennis De Roover //

Foto: Andy Huysmans

“Ik hou niet van verheven poëzie”, zegt

Annelies Leysen onomwonden tijdens de

presentatie van haar bundel. “Ik wou geen

grote raadsels steken in mijn werk. Volgens

mij moeten mensen wat vaker bij de kleine

dingen in het leven stilstaan. Ik probeer

mijn gedichten transparant te maken voor

iedereen, vandaar de titel van de bundel. ‘In

deze transparante wereld’ gaat over kleine

situaties waarin iedereen zich kan vinden.”

“99% van onze tijd besteden we aan die

kleine dingen. Velen stappen er overheen

alsof het niets is. Stel dat je onderweg bent

naar ergens, en je hebt toevallig je smartphone

eens niet bij. Dan kijk je meer om

je heen. Pas dan merk je hoe schoon alles

om je heen is. Deze bundel is een zachte

oproep om opnieuw te ervaren wat er om

je heen gebeurt. Vaak gaat poëzie over momenten

die nooit komen of over gebeurtenissen

die teleurstellen. Er zijn echter zoveel

zaken in het leven die wel onze aandacht

verdienen, maar daar concentreren we ons

te weinig op.”

Put je zelf veel plezier uit kleine momenten?

Annelies: “Ja. De tekst ‘dak van de wereld’ gaat

over zo’n moment. Ik heb die tekst geschreven

op een bergtop in het Écrinsmassief. Het

was de eerste keer dat ik in een hooggebergte

ging klimmen. Na een paar dagen door de

sneeuw te wandelen, bereik je de top. Je hebt

een beeld van 360 graden. Je voelt je op zo’n

moment heel goed, ook al duurt dat gevoel

maar enkele seconden. Die seconden zijn het

echter waard om bij stil te staan. Teksten kunnen

helpen om een moment of een gevoel

opnieuw op te roepen. Elke keer wanneer

ik die bewuste tekst lees, voelt het echter

anders. Gevoelens zijn niet in steen gebeiteld.

Ze fluctueren. Dat is prima.”

Je bundel bevat zeker alledaagse situaties.

Toch lees ik er ook veel verwijzingen

naar de dood in …

Annelies: “Klopt. Ik schrijf daar regelmatig

over. Niet om dramatisch te doen. Ik wil

vooral tonen dat de dood een onderdeel

van het leven is. We kijken volgens mij niet

realistisch genoeg naar de dood. Velen

zijn verschrikkelijk bang voor de dood en

proberen die ten alle koste uit te stellen.

We proberen onze dood zelf in de hand te

hebben. De dood is echter onlosmakelijk

verbonden met het leven. Ik vind dat zo

slecht nog niet.”

Hoe lang ben je al bewust bezig met

taal?

Annelies: “Al geruime tijd. Ik heb een broer

die tweeënhalf jaar ouder is dan ik. Hij leerde

lezen en ik vond dat dermate interessant dat

ik het mee heb geleerd. Toen iedereen in

het eerst jaar lager onderwijs bezig was met

‘maan’, ‘roos’ en ‘vis’, kon ik al lezen. Ik mocht

boeken lezen om me bezig te houden.

Uiteraard waren dat eerst strips of boeken

met tekeningen. Ik schreef toen ik ongeveer

vijf jaar was al zelf verhaaltjes. Die begroef

ik in onze tuin. Ik dacht dat zo toekomstige

generaties die verhaaltjes zouden kunnen

lezen. Wist ik veel dat papier vergaat. (lacht)

Onze tuin moet vol liggen met die resten. Ik

ben altijd verschrikkelijk bezig geweest met

verhalen vertellen.”

“Er is ook een periode geweest dat ik een

tijd niet heb geschreven. Teksten voordragen

hield me toen veel meer bezig. Ik miste

toch iets. Teksten brengen is toch niet ik,

het schrijven wel. Een paar jaar geleden

heb ik het schrijven hervat. Ik ben toen een

blog begonnen, alleen al omwille van het

principe dat een tekst onmiddellijk online

staat wanneer je op de ok-knop klikt. Teksten

delen met anderen was heel nieuw voor mij.

Het was in het begin zelfs beangstigend.

De reacties op de blog waren wel positief.

Koen Snyers contacteerde me. Hij had pas

uitgeverij Zeghetmettekst opgericht en

stelde voor om samen te werken om mijn

werk te publiceren. Ik antwoordde toen dat

ik dat niet zag zitten. Ik had in mijn ogen

onvoldoende materiaal om te publiceren.

Nadien besefte ik dat ik wellicht een zeer

grote fout had gemaakt door het aanbod af

te wijzen. Ik heb toen gepolst of het aanbod

nog gold. Koens antwoord was positief. Ik

ben vervolgens volop beginnen te werken

aan de bundel.”

Je hebt al veel geschreven. Vind je

het niet wat te selectief dat alleen de

gedichten die in zo’n bundel passen

worden gekozen?

Annelies: “Je maakt de selectie uiteraard zelf.

Het is wel verschietachtig om het eerste

manuscript en de uiteindelijke bundel te

vergelijken. Die twee verschillen enorm. Je

moet ook wel selectief zijn. Er is een groot

verschil tussen wat je wil vertellen en wat

mensen interpreteren of voelen aankomen.”

Ben je soms verrast over hoe mensen

bepaald werk van je interpreteren?

Annelies: “Zeker. Zo staat in de bundel een

gedicht met de titel ‘Nageslacht’. Mijn mama

dacht meteen dat het over haar ging, maar

dat was niet zo. Mensen herkennen zich in

veel gedichten. Enerzijds is dat jouw doel:

je wilt iets universeels schrijven. Anderzijds

gaan mensen daardoor je gedichten anders

interpreteren dan wat je dacht over te

brengen. De verschillen in interpretatie zijn

boeiend, maar je verschiet er wel even van.

Het is best verrijkend voor mij, als mens,

om te horen hoe anderen mijn schrijfsels

interpreteren.”

Je schrijft niet wat we klassiek onder

‘gedichten’ verstaan. Hoe zou je je werk

omschrijven?

Annelies: “Noem het korte stukken proza

met een poëtische toets. Dat proza bevat

wel een verhaal. De teksten neigen eerder

naar proza. Ik schrijf ook klassieke poëzie,

maar dat gaat veel moeilijker voor mij. Je

gaat daarin heel hard nadenken over de

boodschap die je wil brengen. Ik wou vooral

iets schrijven waar anderen wat aan hebben.

De klassieke poëzie bevat een laag die

voor velen maar moeilijk te doorgronden

is. Vaak vertellen mensen mij dat ze niet

door poëzie heen geraken. Mijn schrijfstijl

is redelijk los. Dat biedt het voordeel dat

je snel bij de mensen kunt binnenkomen.

Mijn gedichten hoeven niet noodzakelijk de

lezers jarenlang bij te blijven. Als de lezers

gaan nadenken over hun eigen situatie bij

het lezen van mijn teksten, is het doel van

het werk bereikt.”

Wat brengt de toekomst?

Annelies: “Er wachten thuis nog veel boeken

op mij. Elke zondag ga ik op stap in de stad

om ergens te lezen en wat koffie te drinken.

Er is niet één week dat ik zonder boeken

thuiskom. De boeken stapelen zich op in de

keuken, de slaapkamer, de kelder … overal!

Ik ben kortverhalen aan het schrijven, maar

dat staat nog in de kinderschoenen. Er is wel

al interesse bij een uitgeverij om die kortverhalen

te publiceren. Het is fijn om opnieuw

bewust met schrijven bezig te zijn. Schrijven

is een essentieel onderdeel van mijn leven

en dat gaat zo blijven.”

73


de dichter

ontmaagd

Bert Deben voor het eerst

in bed met een uitgeverij

‘Na het vrijen steek ik een gedicht op’

Bert Deben

uitgeverij Kartonnen Dozen, 2016

ISBN 9789490952181

74


Bert Deben maakt al jaren gedichten

maar voelde niets voor het

publiceren van dichtbundels. Hij

vindt bundels te selectief en voelde

zich niet geroepen om zichzelf

te gaan ‘promoten’. Maar zie, alleen

dwazen veranderen nooit van

mening. Met ‘Na het vrijen steek ik

een gedicht op’ duikt hij voor het

eerst in bed met een uitgeverij

voor de publicatie van een eigen

dichtbundel. De eer is aan uitgeverij

Kartonnen Dozen, de opvolger

van uitgeverij ’t Verschil.

Tekst: Dennis De Roover //

Foto: Andy Huysmans

“Ik schrijf al meer dan dertig jaar heel bewust

gedichten”, vertelt Bert Deben. “Toen ik

heel jong was schreef ik doorsneegedichtjes.

Dat veranderde toen ik ongeveer 23 jaar

was. Ik was toen getrouwd met een vrouw.

Mijn toenmalige schoonmoeder was erg

geïnteresseerd in poëzie en moedigde mij

aan om er iets meer mee te doen. Ze had de

aankondiging van een poëziewedstrijd uit de

krant geknipt en stelde voor om een gedicht

in te sturen. Nadat ik een poëzietijdschrift

aanschreef, kreeg ik te horen dat ik best eerst

tien jaar gedichten zou lezen alvorens nog

eens iets te schrijven. Geweldig motiverend

was dat natuurlijk niet. (lacht) Ik had intussen

wel al andere tijdschriften aangeschreven.

Een literair tijdschrift wilde onmiddellijk vijf

van mijn gedichten publiceren. Dat was

mijn officieel debuut. Ik schreef toen vooral

over sociaal geïnspireerde onderwerpen. Ik

ben vader geworden toen ik vijfentwintig

jaar was en daardoor ga je anders naar de

wereld kijken. Rond die leeftijd begon ik ook

een dagboek bij te houden. Daarin schreef

ik onder andere over mijn nog verborgen

homogevoelens. Toen ik achtentwintig

jaar was, vrijde ik voor het eerst met een

man, in een kleedhokje van een zwembad.

Homogevoelens begonnen mijn hoofd in te

palmen. Door die gevoelens te filteren en op

papier te zetten, kon ik ze kwijt. Ik heb veel

zeer persoonlijke gedichten geschreven. ‘Na

het vrijen steek ik een gedicht op’ bevat

verscheidene gedichten uit de dagboeken

van die periode.”

Wou je een dichtbundel uitbrengen?

Bert: “Ik heb nooit een dichtbundel willen

uitbrengen. Intussen heb ik al enkele

duizenden gedichten geschreven. Ik vind

het zo selectief om daar een paar gedichten

uit te kiezen. En in de openbaarheid treden

is ook niet zo mijn ding, wat er toch bij

hoort als je een bundel uitbrengt. Ik plaats

mijn gedichten op mijn blog. Vanachter het

computerscherm is het comfortabel om

gedichten te delen.”

Vanwaar het idee om toch een bundel

maken?

Bert: “‘Na het vrijen steek ik een gedicht op’

gaat grotendeels over de relatie met mijn

ex-partner Bob. Het is de enige relatie die

ik van het begin tot aan de breuk volledig

beschreven heb in gedichten. Ik was intens

bezig met poëzie schrijven en ik wou bewust

meer doen met de inspiratie die ik uit die

relatie putte. Ik heb Bob leren kennen in een

darkroom. Het was niet mijn intentie om met

hem een relatie te beginnen. Ik ging met

hem naar huis en hij gaf zijn telefoonnummer.

Het was fijn, dus bleef ik hem opzoeken.

Het eerste gedicht over Bob is vrij sprookjesachtig,

maar beschrijft ook hoe we elkaar

nauwelijks kenden. Bob kende in het begin

alleen mijn voornaam en wist verder niets

over mij. Toen we elkaar toch beter leerden

kennen vroeg hij vrij snel of hij bij mij mocht

komen wonen. Daarover had ik mijn twijfels.

Toch gaf ik toe. Het ging alsnog snel, maar ik

was dat gewend. Met mijn allereerste vriend

ben ik destijds mee naar zijn thuis gegaan

om er uiteindelijk anderhalf jaar te blijven

wonen. Dat had te maken met tien jaar

getrouwd zijn met een vrouw en met mijn

echtscheiding. Ik had de indruk dat ik veel

gemist had en ik wilde alles inhalen. Zo snel

zijn is niet altijd goed, maar toch hou ik er

ook heel wat mooie herinneringen aan over.

De relatie met Bob liep na drie jaar stuk. De

twijfels, vreemdgaan, iemand anders leren

kennen, de breuk en het afscheid. Het wordt

allemaal beschreven in de bundel.”

“Na de relatiebreuk zijn we terug bevriend

geraakt, maar Bob is onverwacht vroeg

gestorven. Zijn familie had mij vlak voor Bobs

dood opgebeld om te zeggen dat hij me

nog heel graag wou zien. Hij lag op sterven.

Ik ben er snel naartoe gereden maar het was

spijtig genoeg al te laat. Ik had voorheen

al wel een aantal gedichten over hem op

mijn blog gezet, maar omdat het ook over

zijn leven ging beperkte ik me daarin. Na

zijn overlijden voelden de herinneringen

anders aan. Je relativeert slechtere momenten

en je gaat in een veel warmere zin aan

iemand terugdenken. Zelfs de absurditeit

van de minder aangename momenten

begon ik in te zien. De familie vroeg me voor

de uitvaartceremonie wat te schrijven en

voor te dragen. Ze benaderden me als hun

schoonzoon. Voor hen was ik de enige vriend

met wie Bob een relatie had gehad, op wie

hij echt verliefd was en over wie hij nog

regelmatig sprak. De band met Bobs familie

werd opnieuw aangehaald. Ze wisten ook

van mijn gedichten voor Bob en vroegen

om die door te mailen. Toen ik die gedichten

terug las, zag ik hoe ze een volledig verhaal

vertelden en zo ontstond het idee om er

meer mee te doen.”

“Ik had Johanna Pas (van uitgeverij Kartonnen

Dozen) al eens over die gedichten

gesproken. Toen vernam ik dat boekhandel

’t Verschil ging sluiten. Het was nog niet

bekend of de zaak en de uitgeverij gingen

voortgezet worden in Kartonnen Dozen. Het

voelde aan als nu of nooit. Ik stelde voor om

in beperkte oplage, als laatste publicatie van

uitgeverij ’t Verschil, een dichtbundel uit te

geven. Tijdens de uitwerking van de bundel

viel de beslissing dat het de eerste bundel

van uitgeverij Kartonnen Dozen zou worden.

Minstens even bijzonder!”

Is het uniek dat een homorelatie van

begin tot eind in gedichten beschreven

wordt?

Bert: “Voor zover ik weet is het nog nooit

gebeurd. Homopoëzie is hoe dan ook al dun

gezaaid. Toen ik nog in de kast zat, was er

weinig homopoëzie voor handen. Gerard

Reve schreef er wel over, maar de manier

waarop vond ik eerder choquerend. Het

paste niet in de romantische opvattingen

die ik toen over relaties had. Enkele relaties

later en na andere milieus te hebben ontdekt

stelde ik mijn beeld over alles wel bij. Ik ben

intussen op seksueel en relationeel gebied

een stuk vrijer en opener geworden, ook

al vanuit de wetenschap dat niet alles zo

zwart-wit is.”

Waarover gaat het laatste deel van de

bundel?

Bert: “Over opnieuw uitgaan na een breuk en

over de vrije liefde. Plezier dat ook dwangmatig

kan worden. Vrijheid is in feite ook een

relatie, maar met jezelf. Ik ben een persoon die

niet goed gedijt als ik alleen thuis zit. De drang

om uit te gaan is dan groot. Ik ging overal op

zoek naar losse seks, eerder uit verveling. Vrije

seks is plezant, maar al snel ook ontnuchterend.

Het laatste gedicht is het oudste van heel

de bundel, het dateert uit 1990. Er wordt in beschreven

hoe een bar ’s nachts sluit en zij die

nog niemand hebben gevonden om mee te

vrijen teleurgesteld naar huis terugkeren. Die

nuchtere kijk op mijn uitgaans- en liefdesleven

is er altijd geweest, ook in mijn gedichten. Het

leven blijft mij inspireren en ik blijf het dan ook

beschrijven.”

75


MET EEN ELEKTRISCHE MOTOR VAN BELGIË

NAAR ISTANBUL EN TERUG, VIA EEN

ITALIAANS TROUWFEEST

#ELEKTROGIRL

76

Eén afspraak had ik voor de

eerstkomende twee maanden,

één. Die lag op 1200 km van

België. Italiaanse vriendenvan-oudsher,

Sandro en

Armando, waren net getrouwd

in IJsland en gaven nu het

Grote Feest in de Italiaanse

stad Brescia. Ik moest en zou

dat halen. Maar ik legde de

afstand af op een bijzonder

voertuig dat ik amper kende.

Voor het eerst in Europa zou

een 100 procent elektrische

motor een lange reis maken,

met mij erop. Tijd om dat geleende

voertuig te testen, was

er niet geweest. Ik had 6 dagen

en geen dag meer. Op papier

kon de motor 200 à 250 km

per oplaadbeurt rijden, maar

wat zou de praktijk uitwijzen?

Ik had het weggelachen: “Uiteraard

zal ik er zijn!” Een klein

stemmetje zeurde echter: “En

stel dat het niet lukt?”.

Tekst: Trui Hanoulle //

Foto’s: Trui Hanoulle tenzij anders vermeld

Al ben ik opgegroeid in analoge tijden,

verzot op het vakmanschap, de topkwaliteit

en duurzaamheid van oude voorwerpen,

nieuwe, slimme ideeën en technologieën

intrigeren me altijd. Zero, een nieuw elektrisch

motormerk, is ook zo’n idee. Ik broed

op een maf plan. Wat als ik zo’n Zero op een

reis kon testen? Een die lang en avontuurlijk

genoeg zou zijn, met aanvaardbare risico’s

en haalbare mogelijkheden. Istanbul! Ver en

dichtbij, en de naam ronkt. De route erheen,

via het trouwfeest in Italië en dwars door

de Balkan, is niet alleen boeiend en mooi, ik

heb ze ook vaak gereden, weet precies wat

te verwachten en heb onderweg op diverse

plekken vrienden wonen. Istanbul voldoet

aan alles.

Van de Brugse Zeroverdeler, Patrick

Naeyaert, krijg ik een gloednieuwe Zero

DS te leen. “Hoe lang heb je haar nodig?”

#elektrogirl is geboren.

De heenreis zal ik met de kronkel via het feest

in Italië rijden, de reis terug in een rechte lijn.

En omdat ze mijn enige reismaatje wordt,

geef ik de Zero DS een naam: Xena. Dat

daar een lesbo-connotatie aan vasthangt, is

uiteraard zuiver toeval. #not

TROUWEN ALS DAAD VAN VERZET

Na bijna 30 jaar samen zijn mijn Italiaanse

vrienden in IJsland getrouwd, als ketters in

een Lutherse kerk nog wel. Italië stond, als

laatste groot West-Europees land, nog veraf

van de erkenning van het homohuwelijk.

Moegetergd door jaren Berlusconi, door

Vaticaanse en andere rechts-conservatieve

tendensen in het land, besloten Sandro

en Armando hun eigen actie te voeren:

legaal én kerkelijk trouwen in het buitenland,

en hun trouwboekje met enig tamtam

voorleggen aan Italiaanse politici en clerici.

Verschillende mogelijke landen werden

onder de loep genomen, ook België, maar

IJsland bleek veruit het eenvoudigste: geen

verblijfsvergunningen of domicilies, nee.

Aankomen (met een Europees paspoort),

trouwen, klaar. Alleen kunnen weinig mensen

zich dat soort verre feestjes permitteren,

dus komt er een Groot Feest in Italië.

E-AVONTUUR

Om de langste afstanden te halen, weet ik

op voorhand dat ik traag zal moeten rijden.

Hoe traag en hoever, weet ik niet. Door de

late levering van de nieuwe DS kan ik ze pas

twee dagen voor vertrek afhalen. De ware

test begint dus op dag 1 van de reis.

Mijn gps stel ik in op ‘kortste route, offroad

inbegrepen, zonder snelweg’, en dat ene

adres in Brescia. Voor mij betekent reizen,

ook motorreizen, tijd hebben. Voldoende

stoppen, rondkijken, het toeval laten overnemen,

avontuur, vrijheid, routes omgooien.

En bovenal ontmoetingen, praten met

mensen. En ook motorrijden, natuurlijk.

Deze tocht op deze motor belooft dat alles,

en ze maakt het meer dan waar.

De reis begint fantastisch. Ik kies een Couch-

Surfer in Sedan in de Franse Ardennen en

dat blijkt een schot in de roos. Emilien is


BIO

Trui Hanoulle aka #elektrogirl is grafisch

vormgeefster, fotografe, reizigster, queer,

verhalenvertelster, Eurasia/Soviet-o-fiel,

kunstliefhebster, bon vivant.

Een beslagen-op-het-ijs-motarde, ook dat.

Sandro en Armando

Elektrogirl in Istanbul - Foto: Huseyin Aldemir

BLOG: truihanoulleblog.wordpess.com

Instagram/Twitter/Facebook: #elektrogirl

een van mijn nieuwe vrienden geworden

en de ietwat verpauperde stad fascineert

me meteen. Ver voorbij de middag vertrek

ik naar een camping in een gehucht voorbij

Nancy. De halve camping blijkt uit residentiële

bewoners te bestaan. Mensen uit de

streek die in kille appartementsblokken

wonen, gaan in de zomermaanden vanuit

de camping werken of houden er vakantie.

Hier hebben ze hun moestuin en leven de

hele tijd buiten. Patrick en Isabelle zijn er zo

twee. Vijftigers, arbeiders en levensgenieters.

Ik ben de tentstokken nog door de stof aan

het rijgen als de breedlachende fransoos me

al een hamer en een aperitief aanreikt.

Voor het eten, plug ik Xena in. Vreemd, geen

stroom. Een ander stopcontact, idem. Om

een lang verhaal van springende zekeringen,

diverse verlengdraden en voltmeters

samen te vatten: de Zero sluit alles kort. Ik

kan rijden, niets mis met de motor, maar

ze kan niet opladen. Wat volgt is een reeks

telefoons met de pechverzekering en uiteindelijk

met Patrick, de rechtmatige eigenaar

van ‘mijn’ DS. Het is officieel: ik sta in panne.

Op dag 2.

Het zeurende stemmetje dat de hele tijd

‘wat als’ heeft gemurmeld, is in een bulderlach

geschoten. Ik MOET op tijd in Italië zijn.

Maar hoe?!

Nog een telefoon later staat het besluit vast:

Patrick komt hierheen met een nieuwe lader.

Als hij na 5 uur rijden arriveert, kraakt de

gezellige bende campingbewoners nog een

fles, krijgt hij een schoteltje vers gebraad,

waarna we met zijn allen gaan slapen.

Opnieuw vind ik een sms van Sandro: “Je zal

toch op tijd zijn, hé? Wanneer kom je precies

aan?” Opnieuw tik ik zijn ongerustheid

weg: “Of course, caro, no worries!” terwijl

de B-plannen in mijn hoofd verschijnen en

verdwijnen. Trein, vliegtuig, liften? En wat

dan met Xena?

De ochtend nadien is het alle hens aan dek.

Patrick 1 sleutelt, Patrick 2 reikt het gereedschap

aan en ik tolk tussen beiden. Zodra

de nieuwe lader aangekoppeld is, pluggen

we Xena in en … ze laadt alsof er niets is

gebeurd. Alle omstaanders applaudisseren

en ik spring de Patricks in de armen. Voor

vertrek voegt de West-Vlaming er wel grijnzend

aan toe: “Naar Istanbul rijd ik niet.”

En de oorzaak van het euvel? Onbekend.

De lader, onder garantie, is inmiddels bij de

fabriek beland en wordt onderzocht.

PROSECCO OP HET STADHUIS

Vier dagen en 800 kilometer heb ik nog voor

de boeg. Op 16 juli, een dag voor het feest,

sms ik Sandro met een smile van oor tot oor:

“I’m entering the city NOW!”

Na het wervelende feest met talloze vrienden

en kennissen, een niet-aflatende stroom

aan eten en drank, toespraken, live bandjes

en dans, is het tijdstip van actie aangebroken:

afspraak bij de burgemeester van

Brescia, Emilio Del Bono. Het pleidooi van

Armando, welbespraakt en voorkomend als

hij is, wordt een sublieme monoloog voor

homorechten. Hij pleit voor het openen van

een, weliswaar niet-erkend, genderneutraal

samenlevingsregister in de stad in navolging

van enkele andere grote Italiaanse steden.

De sociaaldemocratische burgemeester aanhoort

alles gemoedelijk, drukt vervolgens

in even stijlvolle zinnen zijn onmacht uit

en argumenteert voor een minder ‘radicale’

aanpak in afwachting van de landelijke

wetten. Ter bezegeling van de ontmoeting

schenken de jongens hem een ingekaderde

kopie van hun huwelijksakte. Benieuwd in

welke lade die inmiddels is beland maar het

is een moment vol plechtigheid en trots.

Sandro’s en Armando’s actie komt paginabreed

in de belangrijkste lokale krant.

Zichtbaarheid gegarandeerd maar voorlopig

geen krimp in de wetgeving. Of... is er toch

iets bewogen?

Het spreekt voor zich dat zij niet de enigen

waren die hun stem lieten klinken. Op diverse

plaatsen in het land werd op elke pride

en andere gelegenheden geschreeuwd

om verandering, en net als bij ons, werd

achter de schermen hard gelobbyd. Bijna

een jaar later inmiddels, is er wel degelijk

iets veranderd: op 11 mei 2016 is de wet

op samenlevingscontracten tussen partners

van hetzelfde geslacht goedgekeurd. 369

Italiaanse parlementsleden stemden voor,

193 tegen. Het eerste glas prosecco wordt

nu geklonken, maar adoptierechten zijn

nog behoorlijk veraf. “Het is een bitterzoete

overwinning”, zeggen de mensenrechtengroeperingen.

77


Gesprek in Istanbul: “The Qur’an says,

for men and women equally: ‘Thou

should lower thy gaze’.”

Ik gooi terug: “Do you lower ‘thy gaze’ for

other women?”

– “O nooooo, of course not!” We gieren

het allebei uit. Ik had geen ander antwoord

verwacht, niet van haar.

78

In welk wettelijk systeem Sandro’s en

Armando’s huwelijk zal omgezet worden, in

een volwaardig huwelijk of in een samenlevingscontract

met mindere rechten, is

voorlopig nog de vraag.

E-ONTMOETINGEN

Een paar dagen later pas word ik uit het

homohuishouden losgelaten, traditiegetrouw

volgestouwd met de meest exquise

delicatessen, en zwaai het been over mijn

zachtzoemende motor. Istanbul lonkt, nog

onbepaalde tijd en dito avonturen te gaan.

Xena en ik hebben geen enkele afspraak

meer, of toch geen strikt geplande, want

de vele noodzakelijk haltes van deze reis

genereren talloze ontmoetingen.

Van een imam in Banja Luka en een

Servische militair hoor ik onwaarschijnlijke,

bikkelharde verhalen over hun respectievelijke

kanten in de Bosnische oorlog, en hoe

ze, gelittekend, de draad nauwelijks terug

kunnen oppikken. In de zomerse, loden

hitte hang ik met jongeren uit Srebrenica op

een terras aan de rivier de Drina. Marko en

zijn familie zijn net een frambozenplantage

begonnen, het belangrijkste exportproduct

van de regio, en Nevena gaat een jaar met

een beurs in Boedapest studeren. Een master

in Nationalism Studies, over de redders

in de oorlog die ze als peuter meemaakte.

Ik logeer bij activisten in Thessaloniki die

vechten tegen de crisis, met een mengeling

van veerkracht, passie en frustratie. We

hebben het over Grexit en de heropstart

van ERT, het nationaal tv-station dat drie

jaar geleden plots door de regering uit de

ether werd geplukt. In Tarlabaşı, een van de

armste buurten van Istanbul, trek ik de straat

op met journalisten van twaalf die hun wijkkrant

van inhoud voorzien. Een avond lang

interview ik een lesbische moslima die ik in

2011 op een indrukwekkende pride in Istanbul

ontmoette. Met mijn Turkse vriendinnen,

Nurgül en Mariana, lesbo-feministische

mensenrechtenactivistes, neem ik deel aan

een sit-in voor vrouwenrechten, omgord

door een dreigend cordon oproerpolitie.

Twee maanden eerder waren ze samen met

honderden andere queers onderuit gespoten

en kregen ze traangas over zich heen tot

ze er ziek van werden op de plots afgelaste

Pride. Het LGBTQIA-leven is onder het juk

van Erdoğan zo mogelijk nóg moeilijker

geworden, en voorlopig uitzichtloos. Later

op de reis klampen Bulgaren, Albanezen,

Bosniërs me aan met hoop op slechts een

ding: hun toekomstloze regio’s verlaten op

zoek naar werk. En in volle waanzin van de

vluchtelingencrisis bevind ik me per toeval

pal op die route en klaar ik elke grens in vijf

minuten.

E-LOVE

Aan het eind van de lange reis stel ik vast

dat het Xena-liefde geworden is. Er was al

sprake van een vonk toen ik de e-motor

ging testen; nu is het echte, onvervalste liefde.

Geen beperking of euvel was me teveel,

en zelfs de panne werd een caféverhaal. Ik

heb geproefd van de toekomst. Of beter, ze

staat voor de deur. Geloof me, e-rijden is wel

degelijk megacool en sexy.

En… ik ben maar wát blij met mijn louter

toevallig Belgisch paspoort.

IN CIJFERS

DE MOTOR:

Recordafstand op 1 laadbeurt: 275 km

(met 5 km op overschot) / Gemiddelde

snelheid (om de maximale dagafstand te

halen): 45-60 km/u / Snelheidsrecord:

130 km/u (zonder bagage) / 100% opladen

duurt 12 à 14 uur en kost ± 3,20 € (in West-

Europa) / 23 € betaald aan elektriciteit voor

7719 km

DE REIS:

17 doorkruiste landen / 67 dagen onderweg

/ 32 verschillende overnachtingsplaatsen

waarvan 18 gratis (vrienden, CouchSurfing,

wildkamperen) / 30 oude en nieuwe vrienden

ontmoet / ± 1000 € voor de hele reis,

behalve de geleende motor.


Casa

Rosa

c’est

c’est

party!

party!

VRIJDAG 15 JULI

Kick off Gentse Feesten 2016!

22u

Zaterdag 16 juli

Girls Just Want To Have Fun

21u tot 03u

Woensdag 20 juli

Exotica

22u

Vrijdag 22 juli

Shake ‘n Stirr

Zaterdag 23 juli Cocktailnight

Lynx: summer edition

20u

22u

dj's Mr Helios & Dj Yo-key


De vele gezichten van ‘bi’

Uit de onzichtbaarheid, in de schijnwerpers

Sinds 1999 vindt jaarlijks de Bi Visibility Day plaats op 23 september. Die dag wordt biseksualiteit in de kijker

gezet. De Werkgroep Biseksualiteit van çavaria laat die dag van zich horen en zien. Vooral dit laatste want

biseksualiteit is vaak ‘onzichtbaar’ in de maatschappij. Zowel in de heterowereld als de holebi- en transgendergemeenschap

krijgen biseksuelen vaak nog af te rekenen met een heleboel vooroordelen.

Tekst en foto's: Thierry Hanan Scheers

Hou de maand september zeker in het oog!

De Werkgroep Biseksualiteit bereidt dit jaar

opnieuw enkele leuke initiatieven voor.

Uitgerust met een fototoestel, pen en papier

ging ZiZo alvast op pad tijdens de Belgian

Pride in Brussel. De redactie ging op zoek

naar biseksuelen en stelde hen één heel

prangende vraag: “Waarom is het zo belangrijk

dat biseksuelen zich blijven tonen, zoals

onder andere tijdens Bi Visibility Day?”

Mensen moeten kunnen zien

dat we echt zijn - Emma

Het is leuk om te zien dat ik niet

de enige ben - Josie

Als docent vind ik

het belangrijk dat

jongeren rolmodellen

en mensen

hebben met wie

ze zich kunnen

identificeren - Floor

Zodat we samen aan een

gemeenschap kunnen bouwen - Lily

De vele vooroordelen

moeten we

blijven ontkrachten -

Karel

80


Het is belangrijk

voor andere mensen

om te weten

dat we gevoelens

kunnen hebben

voor verschillende

genders - Gladys

We moeten mensen

er aan blijven

herinneren dat er

meer opties zijn.

Er zijn veel meer

kleuren in de regenboog

dan in

de regenboogvlag

- Wannes

Biseksuelen

verdwijnen in de

maatschappij en

dat mag niet

gebeuren - Ines

Het gaat niet alleen

over jongens

of meisjes, mensen

moeten weten

dat er meer is

- Milenka

Biseksualiteit blijft

voor velen nog

taboe, meer dan

ze zelf willen toegeven

- Michel

Op het moment

dat je niet zichtbaar

bent, besta je in

deze maatschappij

niet - Leopold

Veel meer mensen

dan we denken

stellen zich de

vraag of ze biseksueel

zijn

- Marleen

81


Transgenders in de sport

KliQ vzw werkt in opdracht van Sport Vlaanderen een brochure over transgenders in de sport uit. De brochure

wil sportfederaties en -clubs richtlijnen en tips aanreiken om een transgendervriendelijk beleid te voeren. In

de marge van dat project ging ZiZo in gesprek met zes sportende transgenders, zowel topsporters als mensen

die recreatief sporten. Een kleine greep uit de portretten lees je op deze bladzijden, maar houd ook ZiZo-

Online in het oog! Daar lees je weldra de integrale reeks.

Tekst: Leen De Wispelaere

Foto’s: Jenna door Tom Vaes, Tifanny door Tjap Pintoe

Ik kon de balans niet vinden

Muurklimster Jenna is niet langer in touw

Jenna (30) noemt zichzelf een ‘tussengeslacht’

of ‘derde geslacht’. Na

tien jaar trainen hing ze haar grote

passie voor muurklimmen aan de

haak. Ze botste op te veel intolerantie

om nog door te gaan. “Ik

zou heel graag herbeginnen, maar

ik wil dat er eerst tolerantie komt.”

“Ik was altijd al erg sportief,” herinnert Jenna

zich, “maar toen ik vijftien of zestien was,

ontdekte ik het muurklimmen: een geweldige,

maar intensieve sport. Elke zaterdag

trainde ik tot tien uur ’s avonds. Jammer

genoeg werd ik niet getolereerd.”

Wat bedoel je met ‘niet getolereerd’?

Jenna: “Meestal ging het om uitsluiten, soms

om pesten: uitlachen of er grappen over

maken. Vaak wilde niemand me beveiligen.

Jezelf beveiligen betekent zowel je balans

moeten vinden als je touw bijtrekken. Dat is

erg vermoeiend en risicovol. Ik heb vaak advertenties

geplaatst voor klimpartners, maar

heb nooit echt reactie gekregen. In een

klimzaal beslissen mensen vaak à la minute

om samen te klimmen. Als ik mij aanbood,

dan zeiden ze dat ze op iemand wachtten of

zo. Dat went, maar blijft onprettig.”

82

Hoe positioneer je jezelf op vlak van je

gender?

Jenna: “Ik ben een ‘tussengeslacht’. Ik baseer

me louter op mijn gevoel, onder meer bij

het uitkiezen van de kleren die ik graag

draag, of hoe ik er wil uitzien. Vandaag draag


ik bijvoorbeeld nagellak, soms is dat niet

zo. Mensen noemen dat ‘genderfluïde’: je

wisselt tussen beide geslachten. Toch voel ik

het nog anders aan: ik ben nooit het ene óf

het andere, ik leef er altijd tussenin. Die vrijheid

heb ik altijd al gewild, maar niet altijd

gekregen. Ook niet van mijn moeder. Als ik

er nogal vrouwelijk uitzie, dan wil ze dat niet

zien. Voor haar ben ik nog altijd haar zoon.

Ze wou een zoon.”

Ik dacht: als niets lukt,

dan ga ik gewoon naar

het midden. Daar ben

ik gebleven - Jenna

Heb je broers of zussen?

Jenna: “We waren met zeven thuis, maar ik

heb met niemand contact. Dat is ook goed.

Als er contact is, komt het erop neer dat ik

van geslacht moet veranderen, ‘een keuze

moet maken’. Dat wil ik niet.”

Moet je jezelf vaak ‘uitleggen’ aan

mensen?

Jenna: “Heel vaak, maar ik ben dat gewend

geworden. Het zou makkelijker zijn als dat

niet meer moest, maar ik heb het nooit anders

geweten. Toen ik kind was, begon het

al. Er was zoveel mis met mij. (lacht) Eerst

had ik borsten, dan groeiden mijn spieren te

snel aan, dan had ik nog nauwelijks spieren.

Het was allemaal heel bizar.”

Is het innerlijke conflict op hetzelfde

moment begonnen?

Jenna: “Nee, toen wist ik nog van niets. De

school of mijn ouders hadden mij over niets

geïnformeerd. Van een thuisbegeleidster

kreeg ik later een boekje van Stichting Kameleon,

dat mij veel, maar niet alle antwoorden

gaf. Men ging uit van man-naar-vrouw

en vrouw-naar-man. Het heeft nog jaren

geduurd vooraleer ik wist wat ik was, en

mijn experimenteerparcours was bochtig.

Eerst heb ik geprobeerd volledig vrouw te

zijn. Dat is faliekant mislukt. Daarna heb ik

geprobeerd om ‘macho te worden’, maar

dat werd ook al niets. Toen dacht ik bij

mezelf: als niets lukt, dan ga ik gewoon

naar het midden. Daar ben ik gebleven,

omdat ik er gelukkig ben, ook al is het een

zwaar leven.”

Hoe word je graag aangesproken?

Jenna: “Met ‘Jenna’. Qua voornaamwoorden

heb ik geen voorkeur: ‘hij’, ‘zij’, ‘het’, zolang

mensen maar niet uitsluitend mannelijke

termen gebruiken.”

Wat zijn je ervaringen als persoon met

het tussengeslacht in de sport?

Jenna: “De competitie tussen man en

vrouw is sowieso gigantisch, en als derde

geslacht moet je je ‘bewijzen’ tegenover

beide. Toch mag je ook tegenover geen

van beide excelleren, want dan ben je ‘de

speciale’. Het is heel moeilijk om daar een

balans in te vinden. Onder meer daarom

ben ik gestopt.”

Klom je op competitief niveau?

Jenna: “Neen, het was ontspanning: zware

inspanningen leveren om de stress te verminderen.

Ik wilde wél nieuwe ervaringen

opdoen en eventueel de eigen grenzen

verleggen. Competitie met mezelf is me dus

niet vreemd, competitie met anderen wel. Er

kunnen trouwens altijd blessures opduiken,

die eerlijke concurrentie uitsluiten. Eerlijke

competitie bestaat niet.”

Toch doet de sportwereld er alles aan

om de competitie, al dan niet illusoir,

eerlijk te reguleren. Wat vind je van

de IOC-richtlijn voor transvrouwen,

die maximale testosteronwaarden als

criterium hanteert?

Jenna: “Voor binaire mensen vind ik dat een

goed systeem. Voor de niet-binaire mensen

is het uiteraard geen oplossing. Ik vind

trouwens dat ze de categorieën ‘man’ en

‘vrouw’ in de sport volledig zouden moeten

afschaffen. Men zou moeten kijken naar de

prestatiemogelijkheden.”

Zijn testosteronwaarden dan geen

goede optie? In theorie kan je daarmee

de man-vrouwopdeling verlaten.

Jenna: “In theorie wel, al blijft het een binair

systeem: boven en onder die waarden. Het

systeem is bovendien niet sluitend. Mijn

testosteronwaarden zijn onbestaande, maar

toch ben ik mannelijk.”

Onbestaande?

Jenna: “Ja, als mijn testosteron wordt

gemeten, is de uitkomst nul. Het valt niet te

traceren. Normaliter moet er een heel klein

niveau overblijven, ook al neem je hormoonremmers,

zoals ik doe en levenslang

zal moeten doen. Er is echter gewoonweg

geen testosteron in mijn bloed te traceren.

Op die basis zou ik in een categorie van

jonge meisjes moeten sporten. Vervolgens

zou ik hen allemaal uitpresteren op basis van

kracht, spieren en uithoudingsvermogen.

Waar komt die mannelijkheid in mijn geval

vandaan? Uiteindelijk zullen ze nóg een

ander criterium dan testosteronwaarden

moeten vinden, denk ik.”

In sommige sporten zijn er nu al meer

dan twee klassen, bijvoorbeeld

gewichtsklassen.

Jenna: “Dat zouden ze beter toepassen:

gewichtsklassen, spiermassaklassen, et

cetera. Maar daarop zal het helaas nog even

wachten zijn.”

Heb je een evolutie gevoeld in je kracht

onder invloed van de hormonenkuur?

Jenna: “Ik voel de verschillen, aangezien ik

al twee jaar een intensieve kuur volg. Mijn

spiermassa is heel wat gekrompen en mijn

schouders zijn niet meer zo breed.”

Wat is jouw visie op een goede sportinfrastructuur?

Jenna: “De binaire transgenders moeten de

kleedkamer kunnen gebruiken waarin ze

zich goed voelen. Voor de niet-binaire transgenders

lijken aparte hokjes me het beste.

Een optie is om afgesloten hokjes ín de

kleedkamer te zetten, zodat je kan kiezen.

En anders moet er een privédouche of een

douche voor personen met een handicap

worden aangeboden.”

Personen met een handicap?

Jenna: “In de ogen van de maatschappij

hebben wij een ‘mankement’, dus moet

onze ‘handicap’ ook verzorging krijgen. Wij

moeten ook veilig naar een toilet kunnen

gaan, zonder in een binair systeem te worden

gedwongen, waarin we misschien gepest

worden, of erger. Ik heb het zelf al meermaals

meegemaakt. Toen ik tiener was, werd mijn

ondergoed bijvoorbeeld gepikt in de kleedkamer

‘voor de lol’. Ik ben ook al meermaals

83


uitengezet, zelfs in mijn ondergoed.”

Sommige transgenders zeggen misschien:

ik wil mij niet afzonderen. Ik wil deel

zijn van de groepsgeest en de anderen

moeten mij maar accepteren.

Jenna: “Ik kleed mij zelf altijd om in de

mannenkleedkamer, omdat ik nogal zwaargebouwd

ben en een mannelijke stem heb.

Voor de meesten ben ik dus ‘mannelijk’. Maar

ik moet wel voorzichtig zijn en mijn aandacht

op de hele kamer gevestigd houden. Het is

altijd mogelijk dat iemand op me afkomt, of

mij ineens vastgrijpt. Ik heb al een verkrachting

meegemaakt in een kleedkamer.”

Dat zijn zeer ernstige feiten. Heb je er

iets mee gedaan?

Jenna: “Nee, dat heeft geen zin. Zelfs al ging

ik naar de politie, zoals vroeger, ik zou er

gewoon worden uitgelachen. Ik denk dan:

laten we het gewoon vergeten en verdergaan

met ons leven. Dat is natuurlijk niet

ideaal, maar je wordt het gewoon.”

Je lijkt slechte ervaringen te hebben bij

de politie.

Jenna: “Dat klopt. Van overmatig fouilleren tot

uitgelachen worden, of de uitspraak “Je moet

je maar zo niet kleden!” Op de luchthaven

was ik eens mijn riem vergeten uit te doen.

Toen het alarm afging, werd ik praktisch naakt

gestript. Ik moest zelfs mijn bh uittrekken, om

te tonen dat ik ‘echte borsten heb’.”

Wat kunnen sportclubs doen om transgenders

een welkom gevoel te geven?

Jenna: “Proberen om in een infrastructuur te

voorzien waarin een beetje privacy mogelijk

is, zodat mensen de keuze hebben om zich

wel of niet in de gemeenschappelijke ruimtes

om te kleden. Je op het toilet omkleden

is niet gezellig, echt niet. (lacht)”

“En verder: transgenders normaal behandelen,

zoals iedereen trouwens. Want hoe

meer mensen op een andere manier behandeld

worden, hoe meer anderen vinden dat

dat ongewenst is.”

Niet eerlijk? Neem zelf eens

twee jaar hormonen!

Volleybalster Tifanny Abreu kwam thuis in de Lage Landen

Tifanny Abreu (31) reisde de wereld rond

voor haar sport. Brazilië, Frankrijk, Indonesië,

Portugal en Spanje konden haar als de

stervolleyballer Rodrigo Pereira de Abreu

aan het werk zien, maar toen ze de Lage

Landen bereikte, gebeurde wat moest gebeuren.

“In België besliste ik te starten met

mijn transitie. En ik dacht: ik zal nooit meer

volleybal spelen.”

In de Gea Happel Arena is de ploeg van

Tifanny Abreu, Sveka Schoten, te gast. Tifanny

draagt het nummer 7. Met precisie en

kracht scoort ze de ene na de andere smash.

Toch verliest Schoten na een 0-2-voorsprong

met 3-2 van thuisploeg Amigos Zoersel.

Tifanny haalt glimlachend de schouders

op: “We hebben het laten hangen. Wellicht

omdat we toch al min of meer zeker zijn van

het kampioenschap.”

Winst of verlies, het lijkt alsof je je

prima voelt bij Sveka Schoten?

Tifanny: “Ja. Hier in België ben ik, net als in

Nederland vorig seizoen, heel gelukkig. Ik

ben ook heel blij met mijn ploegmaats. Ze

zijn vriendelijk en respectvol. Ik voel dat ik

‘deel uitmaak van de familie’: ze behandelen

me als een zus. (lacht)”

84

Waar en wanneer besliste je tot je

transitie?

Tifanny: “2,5 jaar geleden. Ik was toen in

België en nam in het begin heel kleine


stapjes. Later verhuisde ik naar Nederland,

waar een vriend me hielp met de transitie.

Ik heb in die tijd gespeeld bij de heren in de

Topdivisie. (de op één na hoogste nationale

klasse, red.)”

Hoe voelde het toen je de beslissing nam?

Tifanny: “Heel bevrijdend. Ik had goede

moed: het kon me niet schelen wat anderen

ervan zouden denken! Later werd ik toch

een beetje bang: wat als ze me niet zouden

accepteren? Maar je hebt vertrouwen nodig

om gelukkig te worden.”

“Ik ben gelukkig nu, maar was dat niet altijd.

Er zijn tijden geweest dat ik me depressief

voelde. Ik huilde in mijn slaap, ik huilde overdag,

en ik wist niet waarom. Nu wel: Tifanny

wilde geboren worden.”

Wanneer wist je dat genderdysfore

gevoelens de reden waren?

Tifanny: “Als kind wilde ik al een meisje

zijn. Mijn fantasie was dat ik de loterij zou

winnen en weg zou gaan voor een maand.

Ik zou een dokter vragen om alle mogelijke

chirurgie uit te voeren en dan terugkeren

als meisje. In die zin ‘wist’ ik het dus altijd

al. Ik heb dertig jaar het verkeerde lichaam

gehad, maar ik wil er minstens nog dertig

gelukkige jaren aanbreien. (lacht)”

In welk deel van die dertig jaar kwam er

sport voor?

Tifanny: “Ik heb altijd gesport, maar met

volleyballen ben ik gestart op mijn zeventiende.

Het maakte mijn leven makkelijker.

Zonder het volleybal was ik best angstig.

Veel transgenders zijn dat trouwens. De

sport geeft me echter mentale kracht.”

“Als professional heb ik gespeeld tot mijn

achtentwintigste. Op het hoogste niveau

ben ik gestopt om mijn transitie aan te

vangen. Ik voelde: dit is mijn moment, ik kan

niet langer wachten.”

Heb je het gevoel dat je compromissen

hebt moeten sluiten voor je transitie? Je

speelt niet meer op topniveau.

Tifanny: “Ik heb wel het gevoel dat ik iets

mis, maar ik wil terugkomen op hoog

niveau. Of dat bij de mannen of de vrouwen

is, dat maakt mij eigenlijk niet uit. Zolang ik

maar kan spelen.”

Je zal wellicht voor een vrouwenteam

uitkomen op termijn?

Tifanny: “Ja, maar ik blijf bij de mannen spelen

tot mijn transitie is afgerond, zodat mijn

geslacht ook op mijn paspoort gewijzigd kan

worden. (In België zijn de medische vereisten

daartoe: chirurgische geslachtsaanpassing en

sterilisatie. In Nederland is de wetgeving veel

soepeler, red.). Wat er op je paspoort staat,

Zonder het

volleybal was ik

best angstig

- Tifanny

is immers doorslaggevend. Het zou ook niet

goed zijn voor mij om nu bij de vrouwen te

spelen, omwille van het niveau.”

Hoezo?

Tifanny: “Ik heb mijn hormonen tot nog

toe te vaak met onderbrekingen genomen:

drie maanden, stop, drie maanden, stop.

Als ik nog een seizoen ononderbroken de

hormoontherapie volg, zal ik klaar zijn voor

de vrouwencompetitie.”

Het zijn dus vooral de hormonen die je

kracht doen afnemen?

Tifanny: “Niet alleen je kracht, ook je gewicht

en je spiermassa. Ik heb al redelijk wat

gewicht verloren en ik heb nu al het gevoel

dat ik nog maar de helft van mijn kracht van

vroeger heb.”

Heb je al mensen ontmoet die het oneerlijk

vinden dat je als transvrouw naar

de vrouwencompetitie zou gaan?

Tifanny: “Ik hoor zowel ‘Het is eerlijk’ als het

omgekeerde. Dan zeg ik: ‘Neem zelf eens

een jaar of twee hormonen, of zelfs maar

enkele maanden. Test daarna hoe goed je

bent in je sport. Je zal merken dat die hormonen

héél veel met je lichaam doen.’ Dat

het oneerlijk zou zijn, hoor je doorgaans van

mensen die niets over de wetenschappelijke

kant van de zaak kennen, of over sport.

Laten we niet vergeten dat techniek soms

even belangrijk is als kracht.”

Wat vind je van de IOC-richtlijn voor

transvrouwen, die een vastgestelde

maximale testosteronwaarde als doorslaggevend

criterium hanteert?

Tifanny: “Ik vind dat een faire regel. Als transvrouw

moet je daaraan voldoen: ‘geboren’

vrouwen moeten er tenslotte ook aan voldoen.

Ook zij moeten een behandeling starten

als ze te hoge testosteronwaarden hebben.

Om dat maximumlevel als transvrouw te halen

(10 nMol/liter, red.), moet je toch één à twee

jaar ononderbroken hormonen nemen.”

Hoe voel je je bij de inname van hormonen?

Tifanny: “Ik voel me veel gelukkiger, veel

vrouwelijker. En ik ruik beter. (lacht) Als ik mijn

huid of gezicht aanraak, in de spiegel kijk of

over straat loop, voel ik me veel beter dan

voorheen. Ik vind een hormonenkuur echt

dé stap. Chirurgie is goed, maar zonder hormonen

kan je nog alle chirurgie in de wereld

ondergaan, het zal niet hetzelfde zijn.”

Je bent gelukkig met je ploegmaats,

maar hoe zit het met de tegenstanders?

Tifanny: “Ik heb geen slechte ervaringen.

Natuurlijk maakt er af en toe eens een kerel

een grap, dat is normaal. Misschien hebben

ze gewoon nog nooit tegen zo’n mooie

vrouw als ik gespeeld. (lacht)”

In sporthallen zijn er mannen- en vrouwendouches.

Heb je je in dat verband al

oncomfortabel gevoeld?

Tifanny: “Neen. Zelfs als ik in de vrouwenkleedkamer

ga, accepteert iedereen dat. Als

ik in de mannenkleedkamer ga, van mijn

eigen club welteverstaan, toon ik gewoon

nooit mijn borsten of ‘private zones’. Ik respecteer

mijn ploegmaats daarin en zij mij.”

“Douchen doe ik apart tot na mijn geslachtsaanpassing.

Ik wacht tot iedereen klaar is of

was me thuis. Als ik toch onder de vrouwendouche

sta, dan draag ik kleren en steek ik

alles weg. En als ik met de mannen onder

de douche moet… Nou, dat gebeurt niet.

(lacht) Over het algemeen vind ik dat je als

transgender zou moeten kunnen kiezen.”

Wat zou je sportclubs aanbevelen?

Tifanny: “Clubs moeten je gewoon ernstig

nemen in je gevoelens. Als jij zegt: ‘Ik ben

een vrouw’, dan moet je dat ook kunnen

zijn. En voor de rest: ze moeten je gewoon

behandelen zoals iedereen.”

Ondertussen liet Tifanny weten dat ze

volgend seizoen uitkomt in liga B, de op één

na hoogste klasse in het Belgische herenvolleybal.

85


vereniging in de kijker: ertussenin

Fijn gezelschap

om tussen

te vertoeven

86

Op een zomerse avond begeef

ik mij naar Hasselt met de trein.

Vanaf het station stap ik te voet

naar het centrum en in geen tijd

zit ik op het gezellige terras van

Regenbooghuis Limburg. Ik heb

hier afgesproken met de mensen

van Ertussenin, de Limburgse vereniging

voor en door biseksuelen.

Elke tweede woensdagavond van

de maand heeft Ertussenin een

ontmoetingsavond in het Regenbooghuis

en het leek mij wel een

goed idee om de sfeer eens te

gaan opsnuiven.

Thierry Hanan Scheers

De vereniging werd drie jaar geleden

opgericht, maar ze is op die korte tijd erin

geslaagd om heel actief binnen Regenbooghuis

Limburg te worden.

Op het terras naast mij zit onder anderen

Leopold Lindelauff, de coördinator van Ertussenin.

Hoe langer we van het avondzonnetje

zitten te genieten, hoe meer mensen

er rondom ons komen zitten. Er onstaat

spontaan een gesprek over koetjes en kalfjes.

Het is meteen duidelijk dat iedereen zich

hier enorm op zijn gemak voelt.

Een beetje later verhuis ik met enkelen naar

de leuke zeteltjes in het Regenbooghuis.

De kring van biseksuelen rondom mij wordt

groter naarmate de avond vordert. Enkele

anderen blijven aan de toog plakken en

hebben daar een leuke babbel. Ook goed.

Niets moet, alles kan.

PARTNERS WELKOM

“We hebben hier geen regels. Je kan hier

naartoe komen zonder een afspraak of

eerst een gesprek met iemand van ons te

hebben gehad”, zegt Leopold. Een gesprek

kan natuurlijk altijd. Mensen kunnen heel

eenvoudig via de website of telefonisch

contact opnemen. “De klant is koning”, voegt

Leopold er lachend aan toe. De partners

zijn ook welkom tijdens deze avonden. Het

maakt niet uit of de partners homo, lesbisch

of hetero zijn.

Ertussenin werd opgericht om biseksuelen

en panseksuelen hun verhaal met gelijkgezinden

te laten delen zonder een heleboel

uitleg te moeten geven. “Gelijkgezinden

kunnen hier zeer open spreken of zonder

taboes vragen stellen. En dat is zeer prettig”,

zegt Michel, een van de bezoekers. “We

kunnen mensen die het moeilijk hebben

tips geven over hoe we met onze biseksualiteit

omgaan. En het is altijd leuk om elkaar te

helpen”, vult Marleen, een andere bezoekster

aan. “Het is hier ook gezellig”, geeft Marleen

nog mee. Zelf kan ik dat alleen maar

beamen. “De Limburgse gezelligheid”, zegt

Sigisbert Engelbosch al lachend. Meteen

moet iedereen lachen. De gezelligheid zit er

al heel duidelijk in.

VEILIGE PLAATS

Tijdens de avond blijkt inderdaad dat er

geen taboes zijn. Een regelmatige bezoeker,

die verder anoniem wil blijven maar die ik

voor het gemak Peter noem, getuigt op

een hele emotionele manier dat het voor

hem moeilijk is om bij zijn familie, vrienden

en in de sportclub uit de kast te komen. “Ik

wil eigenlijk overal uit de kast komen maar ik

ben nog bang voor de reacties”, zegt Peter. Ik

merk meteen op dat het deugd doet dat hij

zijn verhaal kwijt kan. De anderen luisteren

naar hem. “Ertussenin is voor mij een veilige

plaats.” De andere bezoekers beamen het

allen.

Mensen kunnen ook altijd op een ander

moment dan de ontmoetingsavond met

Leopold afspreken. “Dat kan op een plek

waar zij zich veilig voelen”, zegt Leopold. “Ik

ben geen hulpverlener en geen therapeut,

maar het feit dat ze hun verhaal kunnen

vertellen of mijn verhaal horen is voor hen al

vaak een bevestiging dat ze niet vreemd zijn

en dat er meer mensen zoals hen bestaan”,

vult Leopold aan.

INFO VERSPREIDEN

Naast het creëren van een ontmoetingsplek

en persoonlijke gesprekken biedt Ertussenin

ook een plek waar iedereen terecht kan voor

informatie omtrent biseksualiteit. Op de

website staat een heleboel informatie over

boeken met een bi-thema: zowel informatief,

wetenschappelijk als fictie. Bi-films en

films met bi-elementen, bi’s in de muziek-


wereld, bi’s in het dierenrijk, een overzicht

van bi-lezingen,… Het staat allemaal vermeld

op de website. “Ik ben daar heel eerlijk

in. Voor een groot deel is deze informatie

geleend van LNBi (Landelijk Netwerk

Biseksualiteit Nederland). We moeten

al deze informatie niet zelf uitvinden. In

Nederland is het netwerk veel uitgebreider.

Ik heb er bovendien zeer goede contacten”,

vertelt Leopold.

Ertussenin wil ook andere holebiverenigingen

en de regionale huizen over gans

Vlaanderen over biseksualiteit informeren.

“Andere verenigingen vinden nog steeds

te weinig de weg naar deze info en naar

Ertussenin. Misschien is die behoefte er niet

of denken sommigen dat ze het zelf weten.

Dat is jammer”, zegt Leopold. Voor informatie

kan je ook terecht op de Facebookpagina

van Ertussenin.

zijn boek de omgekeerde wereld van homo

naar biseksueel belichten. “Het is belangrijk

dat mensen een blik krijgen op de nuance van

geaardheid”, meent Sigisbert.

GEEN VREEMDE COMBINATIE

Ertussenin en Anders Gewoon vinden de Bi

Visibility Day dan ook een mooie kans om

dit boek op een intieme wijze voor te stellen.

“Biseksualiteit en transgenderisme zijn geen

vreemde combinatie. Ik denk dat binnen

de transgendergemeenschap het aantal

biseksuelen hoger ligt dan binnen andere

gemeenschappen en dat transgenders er ook

gemakkelijker over praten, dus leek het een

goed idee om samen met Anders Gewoon

aan Sigisberts boek tijd te besteden”, zegt

Leopold.

Naarmate de avond verder vordert, zie ik

dat alle bezoekers die hier langskomen zich

enorm amuseren. Op een gegeven moment

moet ik met spijt in het hart doorgaan. Ik

moet namelijk mijn laatste trein halen. Op

de terugweg naar het station mis ik reeds de

veilige gezelligheid van Ertussenin. Op dat

moment neem ik me als Antwerpse Kempenaar

voor dat ik nog eens bij Ertussenin

moet passeren, want de vereniging staat

open voor biseksuelen en panseksuelen

uit een wijdere omgeving dan alleen maar

Limburg. De volgende keer zal mijn bezoek

echter zonder het hoedje van reporter zijn.

DE NUANCE VAN GEAARDHEID

Samen met de Limburgse vereniging

Anders Gewoon, een vereniging voor

transgenders, organiseert Ertussenin op 24

september 2016 een lezing over het boek

van Sigisbert. De lezing vindt de dag na Bi

Visibility Day plaats. Op 23 september is er

immers jaarlijk de internationale zichtbaarheidsdag

voor biseksuelen.

Sigisbert leunt naast mij gezellig achterover

in de zeteltjes. Hij ging lang door het leven

als homo, tot hij tot de conclusie kwam dat

hij biseksueel was. Velen gaan er verkeerdelijk

vanuit dat alleen hetero’s later ontdekken

dat ze biseksueel zijn, maar Sigisbert wil met

Meer weten?

Surf naar ertussenin.wordpress.com of mail naar

ertusseninlimburg@gmail.com

87


OFFICIAL PARTNER

AFFILIATE PARTNER

MEDIA SPONSORS

zizo geeft weg

ADVERT ZIZO MAG_Opmaak 1 16/02/16 17:32 Pagina 1

WIN!

NU AL

VERLENGD

WEGENS GROOT

SUCCES !

… EEN MYSTERIEUZE TOCHT

‘Amaluna’, de KNOKKE succesvolle -HEIST show van Cirque

CIRQUEDUSOLEIL.COM/AMALUNA

Du Soleil, komt opnieuw naar België! De

wereldbekende groep artiesten strijkt

neer in Knokke-Heist. In ‘Amaluna’ belandt

het publiek op een mysterieus eiland dat

wordt geleid door godinnen en de cycli van

de maan. Kijk toe hoe koningin Prospera

de ceremonie leidt. Wanneer een groep

jongemannen op het eiland belandt en

Prospera’s dochter verwikkeld raakt in een

liefde met een jonge bewonderaar, volgen

er echter zware beproevingen… Spektakel

en verwondering gegarandeerd!

Cirque du Soleil and Amaluna are trademarks owned by Cirque du Soleil and used under license.

14/ 7-21/8

… ZWEEDSE SUSPENSE EN

AMERIKAANS ACTIVISME

Lumière staat garant voor de verspreiding

van kwaliteitsvolle films en series. ‘Modus’

is een opzwepende crimereeks uit Zweden

waarin Inger Johanne Vik en haar autistische

dochter betrokken raken in het onderzoek

naar een reeks onrustwekkende moorden.

In ‘Stonewall’ van Roland Emmerich volgen

we een jonge kerel die het platteland in de

jaren zestig verlaat om de daar heersende holebifobie

te ontvluchten. Hij komt terecht in

New York City waar hij betrokken raakt in de

beruchte Stonewall-rellen, het begin van de

moderne holebi- en transgenderbeweging.

… EEN INJECTIE BLOND AMBITION

In 1990 deed Madonna haar Blond Ambition

Tour. Madonna nam zeven mannen

mee op grensverleggende concertreeks. Zes

ervan waren getalenteerde, homoseksuele

dansers. De zangeres en haar gezelschap

werden gevolgd door een filmploeg. De

beelden die tijdens de tour werden ingeblikt

waren voor veel bi- en homojongeren een

openbaring. Beelden van kussende mannen

en openlijke gesprekken over aids werden

door the Queen of Pop op de wereld losgelaten.

Na afloop scheidden de wegen van

zangeres en dansers. De ontroerende documentaire

‘Strike a Pose’ brengt het volledige

verhaal achter de Blond Ambition Tour.

MEER INFO: cirquedusoleil.com/amaluna

MEER INFO: lumiere.be

MEER INFO: cinemien.nl

… DE ‘ORIGIN’ VAN DEZ MONA

Dez Mona presenteerde het voorbije najaar

haar nieuwe album ‘Origin’. Intussen is de

muziekgroep stevig op dreef met de recente

single ‘All I Ever Wanted’. De band speelt een

reeks zomerconcerten, waarvan slechts één

in Antwerpen. Zanger Gregory Frateur zal

zich in Openluchttheater Rivierenhof laten

omringen door parels van muzikanten:

Roel van Camp, de nieuwe bassist Hannes

D’Hoine (DAAU), Sjoerd Bruil (Black Cassette,

Sukilove), Tijs Delbeke (Sir Yes Sir, Nightman)

en Steven Cassiers (Dans Dans). Een concert

om naar uit te kijken!

MEER INFO: oltrivierenhof.be

… ORGASTISCHE FESTIVALDAGEN

Want hoe moet je anders het Milkshake festival

noemen? Deze orgastische bijeenkomst

van kleurrijke en goedlachse personen is not

your average gay party! Je treft er niet alleen

gespierde mannentorso’s, maar een zeer

divers publiek. Boys who love girls who love

boys who love boys! Dit jaar duurt het festival

twee volle dagen. Met internationale artiesten

zoals Tiga – uw weet wel, de Canadese

deejay die met ‘You gonna want me’ en ‘Sunglasses

at Night’ grote hits scoorde – kan het

feest niet stuk. Hup hup naar het Westerpark

in Amsterdam! ZiZo mag gratis duotickets

voor het festival weggeven.

MEER INFO: milkshakefestival.com

… EEN DEENSE ROMANCE

Lili Elbe is meer dan 80 jaar na haar overlijden

populairder dan ooit. Ze staat bekend

als een van de eerste personen ter wereld

die een volledige geslachtsoperatie onderging.

Ze had een innige relatie met Gerda

Wegener, die Lili bleef steunen in haar transitie,

ook al miste ze de man met wie ze als

jonge vrouw was getrouwd. Hun relatie

vormt het verhaal van de bekroonde film

‘The Danish Girl’. De film is gebaseerd op

de gelijknamige bestseller van Amerikaans

schrijver David Ebershoff. Dat boek is vertaald

door Lilian Schreuder en verschenen

bij Uitgeverij Ambo|Anthos.

MEER INFO: www.amboanthos.nl

88

SURF NAAR WWW.ZIZO-ONLINE.BE


zizo actief

ACTIVITEITEN JULI-AUGUSTUS-SEPTEMBER

za 02/07/16 om 14u

Fietsen “Feelsroute” van HALLElesbienne,

Parking Sporthal Ten gaerde, Jozef Mertensstraat

24, 1702 Groot-Bijgaarden

do 21/07/16 van 14u tot 20u

Zomer van IDD - De Mol van Inderdaad vzw,

Provinciale Bibliotheek Limburg,

Martelarenlaan 17, 3500 Hasselt

van 08/08/16 tot 13/08/16

Camp Z: Wall Street edition van Wel Jong

Niet Hetero, Huis Radeske, Lichtaart,

Heidriesstraat 2, 2460 Lichtaart

zo 03/07/16 om 13u

Barbecue 2016 van T-jong, Emile Van

Becelaerelaan 8, 1170 Watermaal-Bosvoorde

zo 03/07/16 van 16u tot 18u

Auteurslezing Gaby den Held van Het Roze

Huis - çavaria Antwerpen, Draakplaats 1,

2018 Antwerpen 18

ma 04/07/16 van 19:30 tot 22u

Zomer van IDD - A Posh Picnic van Inderdaad

vzw, Provinciale Bibliotheek Limburg,

Martelarenlaan 17, 3500 Hasselt

vrij 08/07/16 van 20u tot 22u

Lesbisch in/na een heterorelatie van

Lesbiennevereniging Labyrint (Holebi),

Holebihuis - Café Rocco, Diestsesteenweg

24, 3000 Leuven

woe 13/07/16 om 19:30

Zomer van IDD - Terrasjes van Inderdaad

vzw, Provinciale Bibliotheek Limburg,

Martelarenlaan 17, 3500 Hasselt

zo 17/07/16 om 14u

Amandusbronwandeling van HALLElesbienne,

Kerk Elingen, Borrestraat 6, 1671 Elingen

ma 18/07/16 van 20u tot 24u

Zomer van IDD - Gender-Blender Café van

Inderdaad vzw, Regenbooghuis Limburg,

Meldertstraat 38, 3500 Hasselt

za 23/07/16

Mixed aan het zeetje van Mixed (WJNH -

Aarschot), Jeugdcentrum De Klinker,

Demervallei 14, 3200 Aarschot

za 23/07/16 van 17u tot 23u

Zomerse Barbecue van HALLElesbienne in

Huizingen

za 30/07/16 van 10u tot 21u

Zomer van IDD - Naar zee! van Inderdaad

vzw, Station Hasselt, stationsplein 2,

3500 Hasselt

ma 01/08/16 di 09/08/16

Min19 Zomerkamp van Wel Jong Niet

Hetero, Den Bookhamer, Galghoekstraat 10,

9240 Zele

ma 01/08/16 van 20u tot 22u

Zomer van IDD - Karaoke! van Inderdaad

vzw, Regenbooghuis Limburg,

Meldertstraat 38, 3500 Hasselt

za 06/08/16 om 14u

Fietsen “Korte Palmroute” of “Duvelse Palmroute”

van HALLElesbienne, Bistro Leireken,

Brouwerijstraat 29, 1840 Steenhuffel

zo 07/08/16 van 16u tot 18u

Boekvoorstelling Aldus Sybren - Micha

Meinderts van Kartonnen Dozen, Het Roze

Huis - Antwerpse Regenboogkoepel,

Draakplaats 1, 2018 Antwerpen 18

za 13/08/16 om 11u

Zomer van IDD - Antwerp Pride! van

Inderdaad vzw, Station Hasselt,

Stationsplein 2, 3500 Hasselt

ma 15/08/16 van 20u tot 24u

Zomer van IDD - Toga Café van Inderdaad

vzw, Regenbooghuis Limburg,

Meldertstraat 38, 3500 Hasselt

za 20/08/16 om 19u

Naar Nougabollen met Driekant van

Driekant, VBS Meerlaar, Meerlaarstraat 95,

2430 Laakdal

zo 21/08/16 om 14u

Buggenhoutboswandeling van HALLElesbienne,

Parking “Gasthof Küssnacht”,

Kasteelstraat 177, 9255 Buggenhout

ma 29/08/16 van 19:30 tot 22u

Zomer van IDD - IJsjes van Inderdaad vzw,

Provinciale Bibliotheek Limburg,

Martelarenlaan 17, 3500 Hasselt

za 10/09/16 om 19u

Mosseletentje van HALLElesbienne,

Restaurant De Molen, Watermolenstraat 81,

1654 Huizingen

zo 18/09/16 om 14u

Arboretumwandeling van HALLElesbienne,

Parking Arboretum, Vlaktedreef z/n, 3080

Tervuren

pottenkijken door vero beauprez

89


zizo actief

EVENEMENTEN JULI-AUGUSTUS-SEPTEMBER

CASA ROSA – C’EST PARTY!

(GENTSE FEESTEN) - GENT

vrij 15/07/16 - HASSELT

Gateway13 @ Ritmo Studio’s, 22u-05u

vrij 19/08/16 - HASSELT

Gateway13 @ Ritmo Studio’s, 22u-05u

vrij 15/07: Kick off Gentse Feesten 2016!

van Str8fw, 22u

za 16/07: Girls Just Want To Have Fun

van SheSheBar, 21u-03u

woe 20/07: Exotica van Casa Rosa, 22u

vrij 22/07: Shake ‘n Stirr Cocktailnight van

Verkeerd Geparkeerd en Roundabout30, 20u

za 23/07: Lynx: Summer Edition van

Acantha, 22u

vrij 22/07/16 - LEUVEN

INSOMNIA XL: MESSAGE PARTY van &of

Holebi-jongeren Leuven @ zaal Lido, 22u30

zo 24/07/16 - GENT

Lieven in concert (brandbenefiet) van

Lieven Debrauwer @ Opera Gent, 15u-17u

do 11/08/16 – ANTWERPEN

Midsummer Party van Het Roze Huis - Antwerpse

Regenboogkoepel, 18u

vrij 26/08/16 - BRUSSEL

La Démence (voor homomannen) @ Fuse,

22u

vrij 16/09/16 - HASSELT

Gateway13 @ Ritmo Studio’s, 22u-05u

vrij 30/09/16 - BRUSSEL

La Démence (voor homomannen) @ Fuse,

22u

MEER INFO

Acantha: acantha.be

Casa Rosa: casarosa.be

&of: enof.be

Gateway13: gateway13.be

Lieven Debrauwer: lievendebrauwer.be

Het Roze Huis: hetrozehuis.be

La Démence: lademence.com

RoundAbout30: roundabout30.be

SheSheBar: SheSheBar.be

Str8fw: Str8fw.be

Verkeerd Geparkeerd: verkeerdgeparkeerd.be

PLACES TO BE

Casa Rosa: Kammerstraat 22, 9000 Gent

Lido: Bogaardenstraat 33, Leuven

Fuse: Blaesstraat 208, Brussel

Het Roze Huis: Draakplaats 1, Antwerpen

Opera Gent: Schouwburgstraat 3, Gent

Ritmo Studio’s: Ekkelgaarden 13, Hasselt

flikkerzicht door tom bouden

90


= Roze huizen

zizo actief

BRUSSEL

Rainbowhouse vzw (RO-NO)

Brusselse koepelvereniging

voor LGBTQI’s en hun sympathisanten

Kolenmarkt 42

1000 Brussel

www.rainbowhouse.be

T: 02 503 59 90

woe, do, vr en za Café-avond

laatste donderdag Rainbows

United

laatste zondag Hiv-café

Basta!

holebi-jongerengroep tot 26 j

www.bastabrussel.be

2de woensdag Bastacafé

BHS 40+

Culturele vereniging voor

oudere holebi’s vanaf 40 jaar

bhs40plus@gmail.com

1ste of 2de zaterdag

Cultuur-praatcafé

BRUCE

Gids voor gay-/toeristen en

Brusselaars

www.bruce-magazine.be

Brussels Gay Sports

Sportieve en culturele

activiteiten voor holebi

www.bgs.org

Merhaba vzw

beweging voor holebi’s en

transgenders uit ECM

www.merhaba.be

M: 0483091007

laatste donderdag MerhaBar

Natuurlijk Holebi!

een vriendengroep voor holebi’s

die houden van de natuur

users.skynet.be/natuurlijkholebi

Sacha Dilbeek

Holebiwerking voor Brussel en

Vlaams-Brabant

www.sacha-holebi.be

2de zaterdag Kookavond

Trainbow Belgium

Vereniging voor LGBT’s die

werkzaam zijn binnen de Belgische

spoorwegmaatschappijen

facebook.com/trainbowbelgium

VLAAMS-BRABANT

Holebihuis Vlaams-Brabant

vzw

Vlaams-Brabants open huis

voor seksuele oriëntatie en

genderidentiteit

Diestsesteenweg 24

3010 Leuven

www.holebihuis.be

&of

Holebi-jongerengroep tot 30 j

www.enof.be

1ste dinsdag &of-café (tot

30j)

3de dinsdag çeci n’est pas

enough

Aarschot.link Aarschot

Socio-culturele vereniging voor

30+’ers

www.aarschot.link

1ste dinsdag Praatcafé

Break Out Leuven

Sportgroep voor mannen &

sympathisanten - badminton

en volleybal

www.break-out.be

M: +32494452199

dinsdag Volleybal

dinsdag & zondag Badminton

Cantarelli

SOGI-Mannenkoor

www.cantarelli.be

zondag Notenleer & Repetitie

De Roze Ballon

Vereniging voor holebi’s met

een verstandelijke beperking in

Vlaams Brabant

www.holebihuis.be/werkingen/derozeballon

Driekant

Homo’s uit Leuven en omstreken

www.driekant.be

T: 0475 92 85 67

zaterdag Praatcafé

HALLElesbienne

Halle-Buizingen

Groep voor lesbiennes

www.hallelesbienne.be

M: 0496/14.40.11

Holebifilmfestival

Vlaams-Brabant

Vereniging die jaarlijks het

filmfestival Vlaams-Brabant

organiseert.

www.holebifilmfestival.be

Homo en Geloof Vlaams-

Brabant - Gerust Geweten

Gelovige holebi’s Vlaams-

Brabant

www.holebihuis.be/werkingen/groep/gerust_geweten

M: 0479 82 55 72

3de zaterdag Samenkomst

Homo Toch Getrouwd

Homomannen in een heterorelatie

www.holebihuis.be/werkingen/groep/hotog

T: 0486/75 13 95

1ste donderdag Bijeenkomst

Jola

Onderdeel van Labyrint, richt

zich op jongere lesbiennes

www.facebook.com/jola.

labyrint

Kaya60+

Onderdeel van Labyrint, richt

zich op oudere lesbiennes

www.labyrint-vzw.be/

Kaya_60_plus.html

1ste woensdag K.O. Kaffee

Labyrint vzw

Leuvense vereniging voor lesbische

en biseksuele vrouwen

www.labyrint-vzw.be

dinsdag Badminton

woensdag Volleybal

3de vrijdag Vrouwen aan de

toog

3de vrijdag Onthaalbox

4de zaterdag Kaartavond

Leonardo

Leonardo International LGBT

www.holebihuis.be/werkingen/groep/leonardo_international_lgbt

T: 016/60.12.63

1ste & 3de donderdag Leocafé

Mixed Aarschot

Holebi-jongerengroep tot en

met 30 jaar

www.mixedonline.be

1ste & 3de donderdag

Mixedcafé

3de donderdag

Instapmoment voor Mixedcafé

1ste & 3de woensdag

Facebook-onthaal

OHO (Driekant vzw)

Groep voor oudere homo’s

www.holebihuis.be/werkingen/oho

1ste woensdag K.O. Kaffee

Sacha Dilbeek

Holebiwerking voor Brussel en

Vlaams-Brabant

www.sacha-holebi.be

2de zaterdag Kookavond

Spot On

Amateurtoneelvereniging met

focus op holebithematiek

www.spotontoneel.be

Transgenderkring Vlaams-

Brabant

Vereniging voor transgenderpersonen

www.transgenderkringvlaams-brabant.be

1ste donderdag Transcafé

3de zaterdag Queercafé

(even maanden)

Zensationeel

Toneelgroep met een roze

knipoog

www.facebook.com/

zensationeel

M: 0475298347

ANTWERPEN

Het Roze Huis - çavaria

Antwerpen vzw

çavaria Antwerpen vzw -

Antwerps roze huis

Draakplaats 1

2018 Antwerpen

www.hetrozehuis.be

T: 03/2880084

donderdag Onthaal,

informatie en opvang

laatste vrijdag Spellenclub

AA-holebigroep ‘De Eerste’

Holebi’s met verslavingsproblemen

aa.de.eerste@hotmail.com

T: 03 232 43 91

dinsdag Bijeenkomst

VERENIGINGEN EN VASTE ACTIVITEITEN

91


zizo actief

VERENIGINGEN EN VASTE ACTIVITEITEN

92

Active Company vzw

Holebi-sportvereniging en -koor

www.activecompany.be

maandag Badminton en

Zwemmen

dinsdag Active Running, Active

Workout en Volleybal

woensdag Koor en Zwemmen

donderdag Active Running,

Badmiton, Waterpolo en Yoga

zondag Tennis en Badminton

2de zondag Wandelen

3de zondag Nordic Walking

4de zondag Fietsen

Antar vzw

Vereniging voor cultuur en

vrije tijd

antar.vzw@gmail.com

M: 0486 66 67 01

3de donderdag

Ledenvergadering (niet in aug)

Antwerp Pride vzw

Jaarlijks evenement in Antwerpen

voor holebi’s en transgenders

www.antwerppride.be

Atthis vzw

Vereniging voor vrouwen die

van vrouwen houden

www.atthis.be

1ste vrijdag Dansavond

2de & 4de vrijdag Poolavond

3de vrijdag Oude caféspelen

Boysproject

Organisatie voor mannelijke en

transgender sekswerkers/escorts

www.boysproject.be

T: 03 293 95 90

M: 0475 75 30 63

woensdag Drop-Inn

De Flamingo’s

Holebistudentenclub tot 30 jaar

studentenclubdeflamingos.be

De Klaproos Westerlo

Praatgroep voor holebi’s

klaprooskempen@msn.com

T: 016696046

3de vrijdag Praatgroep

De Roze Wapper

Vereniging voor holebi’s met een

verstandelijke beperking

hetrozehuis.be/node/517

Diversiteitsnetwerk Lokale

Politie Antwerpen

www.politieantwerpen.be

Dubbelzinnig

Praatgroep voor bi’s

www.dubbel-zinnig.be

1ste donderdag Praatgroep

El Mismo Lier

holebigroep 26+

www.elmismo.be

M: 0468179279

Enig Verschil vzw

Antwerpse holebi-jongeren

(tot 30 jaar)

www.enigverschil.be

Dinsdag EV-café

Gay Business Antwerp (GBA)

Belangengroep voor roze ondernemers

www.gaybusinessantwerp.be

M: 0477 40 24 20

GenderFlux

Vereniging voor transgenders.

www.genderflux.org

2de zaterdag Bijeenkomst

Gewoon Doorgaan

Vereniging rond genderthematiek

www.gewoon-doorgaan.com

3de vrijdag Praatavond

HijZijZo! Turnhout

Turnhoutse holebiwerking

www.hijzijzo.be

M: 0494 85 04 77

Holebi40plus

een initiatief voor holebi’s ouder

dan 40

holebi40plus@gmail.com

M: 0492715708

laatste zondag

Ontmoetingsmoment

Homo en Lesbienne Werking

Mechelen

Mechelse holebiwerking

www.hlwm.be

vrijdag Babbelkroeg

Jongensdromen

Vereniging voor transmannen

www.jongensdromen.strikingly.

com

M: 0486624784

1ste zaterdag Praatcafé

Pimpernel40plus

Vereniging voor lesbische

40-plussers

www.pimpernel40plus.be

1ste zondag Bijeenkomst

QT4M (Quality Time For Me)

QT4M is een vereninging voor

HoLeBi’s

www.QT4M.be

M: 0486974635

2e Zondag: Babbelkroeg in

Den Draak om 14u

Shouf Shouf

multiculturele holebi-organisatie

T: 0483/41.60.84

laatste vrijdag Soirée

Stavazah

Recreatief voetbal voor holebi’s,

transgenders en sympathisanten

stavazah.wordpress.com

woensdag Training

VREAK holebitheater

Theaterwerkgroep

www.vreak.be

WAVVH

Wandelgroep vrouwen die van

vrouwen houden

natuurwandelingen.wordpress.

com

T: 036441438

M: 0497070748

Werkgroep Homofilie

Kempen Turnhout

Turnhoutse holebiwerking

www.whk.be

M: 0486882236

dagelijks Onthaal- en informatiemogelijkheid

Why Me

Vereniging voor holebi’s en

transgenders uit zwart-Afrika

www.why-me.be

M: 0493980962

WIJ

Een vereniging voor alle vrouwen

die van vrouwen houden.

www.w-i-j.be

M: 0476346619

LIMBURG

Regenbooghuis Limburg vzw

Meldertstraat 38

3500 Hasselt

info@regenbooghuislimburg.be

zondag Praatcafé

Anders Gewoon

Voor transgenders en hun

omgeving. Iedereen is welkom.

www.anders-gewoon.be

M: 0486134690

2de vrijdag AG-Praatcafé

4de zaterdag AG-BIS

BiHomLes Leopoldsburg

Vereniging voor holebi’s in

Leopoldsburg en omstreken

bihomles@gmail.com

2de vrijdag Praatavond

De Madam vzw - vrouwen en

lesbocentrum

Vrouwen- en lesbocentrum

www.demadam.be

T: 011 25 22 94

Onthaal maandag en vrijdag

voormiddag. Anders na afspraak.

Gratis juridisch advies na

afspraak.

1ste donderdag Filmavond

(afwisselend vrouwen-/lesbisch

thema)

2de zondag Wandeling

ertussenin

Limburgse vereniging voor

biseksuelen

ertussenin.wordpress.com

M: 0470588096

2de woensdag Bijeenkomst

Hij

Vereniging voor 30+ mannen

www.facebook.com/hijlimburg

3de vrijdag afwisselende

activiteit

Hij

Vereniging voor 30+ mannen

www.hijlimburg.be/

3de vrijdag afwisselende

activiteit

Iconic Genk

drempelverlagend informatiepunt

voor jongeren en hun

omgeving

www.facebook.com/Infopuntcomingout

T: 0473 82 36 52

2de woensdag Praatcafé


zizo actief

Inderdaad vzw

Voor en door holebi-jongeren in

Limburg tot 30j

www.inderdaad.be

1ste maandag Activiteit

(+ instapmoment)

3de maandag Jongerencafé

Limburgs Actiecentrum voor

Holebi’s (LACH vzw)

Limburgse holebiwerking

www.lachvzw.be

dinsdag LACHcafé

laatste dinsdag LACHfilmavond

Ouders Limburg

Vereniging voor ouders van

holebi’s

ouderslimburg.wordpress.com

Proud Projector Genk

Culturele vereniging voor holebi’s

en hetero’s

www.facebook.com/proudprojector

1ste donderdag Filmvertoning

Roze Bink

Limburgse vereniging voor lgbt’s

met een beperking

www.facebook.com/derozebink

SPELenT

Spelletjesvereniging

www.facebook.com/Spelent

M: 0474691510

1ste woensdag Spelavond

4de zondag Spelnamiddag

True Colours Café

Voor holebi’s met een andere

etniciteit

www.facebook.com/ahha1999

2de donderdag

Ontmoetingsavond

Zij!

Limburgse vereniging voor lesbische

en biseksuele vrouwen

www.facebook.com/ZijLimburg

1ste vrijdag Zij! Café

OOST-VLAANDEREN

Casa Rosa vzw

Regenbooghuis Oost-Vl

Kammerstraat 22

9000 Gent

www.casarosa.be

AA De Eerste

Anonieme Alcoholisten Groep

voor Holebi’s

bit.ly/eerste_info

M: 0485596261

donderdag Bijeenkomst

Acantha

Gentse LGBT-studentenclub

www.acantha.be

M: 0472242775

dinsdag Clubavond

Auricula vzw

Holebisportgroep

www.auricula.be

M: 0472 72 10 04

maandag & zaterdag

Badminton

dinsdag & donderdag

Running

woensdag Zwemmen

De Roze Joker

praat - en ontmoetingsgroep

voor holebi’s met een beperking

www.derozejoker.be

T: 09/2615750

derUIT! Sint-Niklaas

Holebi-jongerengroep tot 26 j

www.deruit.be

M: 0474/969 208

Famba

Lesbisch-feministische

sambaband

www.famba.be

M: 0473767189

FemiXX

activiteiten- en ontmoetingsgroep

voor vrouwen

www.femixx.be

Gehuwd en toch Anders

Gehuwde holebi’s in heterorelatie

Gent

www.geta.be

M: 0486 61 84 98

2de vrijdag Praatavond

GenderExpress

Transgendervereniging in Gent

www.facebook.com/Gender-

Express

2de woensdag Bijeenkomst

Goed Gestemd

Vrouwenkoor

goedgestemd@hotmail.com

tweewekelijks op donderdag

Repetities

Holebi9100 Sint-Niklaas

holebigroep uit Sint-Niklaas

www.holebi9100.be

vrijdag Café Trouvé

HoLeMee Eeklo

vereniging voor holebi´s van

elke leeftijd

www.facebook.com/HoLe-

Mee-707448162628207

3de vrijdag Praatavond

Liever Spruitjes Aalst

Holebi-jongerengroep tot 26

jaar

www.lieverspruitjes.be

M: 0471330983

1ste vrijdag Babbelcafé

Ongehoordt De Pinte

Toneelgroep voor holebi’s

www.ongehoordt.be

RoundAbout30

Gentse holebigroep voor

jongeren van 24 tot 34

www.roundabout30.be

2de vrijdag RAb30-café

Sheshebar

maandelijkse ontmoetingsplaats

voor vrouwen

www.sheshebar.be

1ste zaterdag SheSheBar

(niet in juli en aug)

Tiszo

Holebirechtenvereniging

info@tiszo.org

M: 0486502313

Toeterniettoe Ronse

LHBT-jongerenorganisatie tot 30 j

www.toeterniettoe.be

T: 055 600 793

Verkeerd Geparkeerd vzw

Holebi-jongerengroep tot 30j

www.verkeerdgeparkeerd.be

maandag VG-Café

Werkgroep Ouders Holebi’s

Gent

Werkgroep voor ouders van

holebi’s

www.wohg.be

T: 037770215 / M: 0498139296

1ste woensdag Bijeenkomst

WEST-VLAANDEREN

REBUS

Regenbooghuis W-Vl

Torhoutsesteenweg 123

8400 Oostende

www.rebuswvl.be

T: 059439617

3de vrijdag Praatcafé

De Roze Maks

Vereniging voor mensen met

een verstandelijke beperking in

West-Vlaanderen

www.derozemaks.be

Dubbelpunt Kortrijk

Holebi-jongerengroep tot 30 j

www.dubbelpunt.com

M: 0492 92 48 48

Gender Contact West-Vlaanderen

Brugge

Vereniging voor transgender

personen en eenieder met een

gezonde interesse

www.facebook.com/Gender.

Contact.WVL

T: 0470 / 02 94 01

4de vrijdag Praatavond

Gender.aXept

praatavonden voor transgenderpersonenen

en hun

omgeving

www.facebook.com/groups/

genderaXept

3de donderdag Praatavond

Go Out!

www.go-out.be

Jong&Holebi in Brugge

Jongerenbeweging gespecialiseerd

in educatie over het

seksueel zelfbeeld

www.j-h.be

T: 050 969 897

LezBruges

Meetingpoint voor lesbiennes

en bi-vrouwen in het hartje van

Brugge

www.lezbruges.be

M: 0497422963

2de vrijdag Ladies@the pub

3de vrijdag losse activiteit

Liever Gelijk Kortrijk

Kortrijkse holebiwerking

www.lievergelijk.be

93


zizo actief

VERENIGINGEN EN VASTE ACTIVITEITEN

Omegagay Brugge

Brugse homovereniging

www.omegagay.be

2de zaterdag Men’s Talk of

praatcafé

4de zondag Open activiteit en/

of praatcafé

Punt Andere Lijn Brugge

De holebi-jongerenvereniging

van Brugge

www.punt-andere-lijn.be

M: 0491465360

1ste vrijdag Praatcafé

Quies

Groep voor en door jongvolwassen

homo’s en bi’s uit Noord

West-Vlaanderen (en daarbuiten)

sites.google.com/site/quieswvl

Stukje Anders (praatgroep)

Brugge

Groep voor lesbische vrouwen

die in een heterohuwelijk zitten

of zaten

www.stukje-anders.be

Think Different

Holebigroep West-Vlaanderen

www.thinkdiff.be

LANDELIJK

‘t Kwadraat

Vereniging voor holebi-ouders

www.tkwadraat.be

HULPLIJNEN

Accenture BeLux LGBT

network

Lokale tak van Accenture’s Global

LGBT netwerk

Belgian Business Association

Holebi’s met een managementsfunctie

belgianbusinessassociation.be

2de dinsdag BBA Diner met

gastspreker

Belgium Bears

Belgium Bears bouwt een bearcommunity

uit in België

belgiumbears.be

Berdache België

Vereniging voor ouders van

jonge en oudere/volwassen

genderkinderen

berdache.be

T: 0475 63 33 68 (Patrice)

BGMC Knalpijp

Holebi motorclub +500cc met

ritten in alle provincies.

bgmc-lgbt.be

M: 0494 31 03 69

3de zondag Motorrit

CD&V-regenboognetwerk

Netwerk binnen CD&V dat werkt

rond holebi- en transgenderthema’s

www.cdenv.be

Folia - L-day

Organiseert de jaarlijkse L-day /

lesbiennedag

l-day.be

Holebi-pastores

Werkgroep voor holebi-pastores

holebipastores.be

Groen LGBT netwerk

Werking van holebi’s, transgenders

en sympathisanten binnen

Groen.

groen.be

T: 02/219.19.19

Lingam

Werkgroep rond levens- en

relatievragen

lingam-workshops.be

T: 03 322 71 97

Merhaba vzw

beweging voor holebi’s en transgenders

uit ECM

merhaba.be

M: 0483091007

laatste donderdag MerhaBar

Mikpunt

Actiegroep tegen extreem-rechts

mikpunt175.skynetblogs.be

Mister Gay Belgium

Mister verkiezing voor homo’s en

transmannen

www.mrgaybelgium.be

M: 0497930743

N-VA Holebinetwerk

Netwerk voor holebi’s en transgenders

actief binnen de N-VA

www.n-va.be

OUT of the Blue

Werking van holebi’s en transgenders

binnen Open Vld

www.openvld.be

T: 02 549 00 09

Planet Gender

Actiegroep rond de genderthematiek

www.planetgender.com

T: 09 231 01 58

Polyamory Belgium

Vereniging voor mensen

geïnteresseerd in ethische

non-monogamie

www.facebook.com/polyamorybelgium

Rainbow Cops Belgium vzw

Vereniging van en voor holebien

transgendermedewerkers van

de geïntegreerde politie

www.rainbow-cops-belgium.be

Sensoa vzw

Vlaams expertisecentrum

voor seksuele gezondheid

www.sensoa.be

T: 03 238 68 68

Sex Positive Belgium

Activiteiten in consent, diversiteit

en exploratie voor een betere

wereld zonder veroordeling

www.meetup.com/sex-positivebelgium/

Trainbow Belgium

Vereniging voor LGBT’s die werkzaam

zijn binnen de Belgische

spoorwegmaatschappijen

facebook.com/trainbowbelgium

Wel Jong Niet Hetero

Nationale jongerenvereniging

voor holebi’s en transgenders

www.weljongniethetero.be

T: 09 335 41 87

WISH2.be (Werkgroep

Internationale Solidariteit

Holebi’s)

Werkgroep internationale solidariteit

met holebi’s en transgenders

www.wish2.be

94

HOLEBIFOON

Anonieme hulpverlening

telefonisch, mail en chat

Tel 0800 99 533

vragen@holebifoon.be

www.holebifoon.be

MERHABAPHONE

Onthaal- en hulplijn voor

allochtone holebi’s

Tel 0487-55 69 38

onthaal@merhaba.be

www.merhaba.be

SENSOA POSITIEF

Ondersteuning bij leven met hiv

Franklin Rooseveltplaats 12

2060 Antwerpen

Tel 078-15 11 00

www.sensoa.be

ZELFMOORDLIJN 1813

Anonieme telefonische

hulpverlening

Tel 1813

www.zelfmoord1813.be

UNIA

Melden van discriminatie op

basis van seksuele oriëntatie

Koningsstraat 138, 1000 Brussel

Tel 0800-12 800

www.unia.be

TELE-ONTHAAL

Praten is de eerste stap

Voor een gesprek bel 106,

24 uur per dag het hele jaar door.

Of chat via www.tele-onthaal.be

op bepaalde tijdstippen.

INSTITUUT VOOR DE

GELIJKHEID VAN VROUWEN

EN MANNEN

Melden van discriminatie van

transgenderpersonen

Ernest Blerotstraat 1,

1070 Brussel

Tel 02-233 41 75

gelijkheid.manvrouw@igvm.belgie.be

www.igvm.fgov.be


Melkmarkt 18 B-2000 Antwerpen

T. 03 232 17 66 E. luc@cafedelux.be

www.cafedelux.be

www.facebook.com/cafedelux

HET ROZE HUIS AND CAFÉ DEN DRAAK PRESENT

DeLux_algemeen_A5_regenboog.indd 1 22-10-2015 8:52:33

v.u. Hannes Peeters, Draakplaats 1, 2018 Antwerpen

FREE OPENING PARTY

ANTWERP PRIDE

THURSDAY 11/08/2016

START 18:00 • PLACE TO BE DRAAKPLAATS

MUSIC BY DJ DR. T •

THE INGLORIOUS BASTARDS

FOODTRUCKS • DRINKS

CULTURE BY ANTWERP

QUEER ARTS FESTIVAL

PIXIE CAMERAVAN • SURPRISE ACTS

CHECK FACEBOOK FOR UPDATES AND LINE-UP

WWW.HETROZEHUIS.BE • WWW.DENDRAAK.BE

design I goelemartens


Camp Z: het zotste zomerkamp van je leven

campz@weljongniethetero.be

VAN 8 T/M 13 AUGUSTUS

Voor elke holebitrans-jongere van 18 tot 30 jaar

weljongniethetero.be/groepen/camp-z

Volg Min19 en Camp Z op kamp!

#hotelmin19 #wallstreetcampz

wjnhsnap

@weljongniethetero


LGBT Quoi?

lgbt quoi?

1.GEEF DE ANTWOORDEN OP VOLGENDE VRAGEN. WELK WOORD KRIJG JE DAN VERTICAAL?

1. Een academisch begrip dat de sociale, culturele en psychologische

invulling van vrouwelijkheid en mannelijkheid uitdrukt.

2. De familienaam van een bekende Amerikaanse homoactivist die in 1977 werd

vermoord. Eveneens de titel van een film van Gus Van Sant over zijn politiek

activisme.

1

3. De volledige naam van de Belgische schrijver van onder andere de

romans ‘Alles moet weg’, ‘Kartonnen Dozen’ en ‘Sprakeloos’.

2

4. De familienaam van Caitlyn, de gewezen topatleet en televisie-

figuur die in 2015 uit de kast kwam als transgender.

3

5. De oudste nog bestaande homo-emancipatievereniging ter

wereld. Het is eveneens de belangrijkste belangenverdediger van

holebi’s en transgenders in Nederland.

4

5

6. Een bekende dramafilm met Tom Hanks uit 1993 over een aidspatiënt

die een rechtszaak start over zijn ontslag.

6

7. Een scheldwoord dat vaak tegen lesbiennes wordt gebruikt.

7

8. Het continent dat in april 2016 bij wijze van stunt door de holebien

transgenderorganisatie Planting Peace werd uitgeroepen tot ‘s werelds

eerste LGBT-vriendelijke continent.

8

9. Iemand die zich kleedt als een persoon van het andere geslacht

dan hetgene waar de persoon door zijn omgeving toe gerekend wordt.

10. De volledige naam van een biseksuele schilderes uit Mexico die

vooral zelfportretten schilderde.

11

10

9

11. Het land dat in 2001 als eerste land ter wereld het huwelijk openstelde

voor holebikoppels.

2. KLEUR VOLGENDE VLAG IN MET DE ANTWOORDEN OP VOLGENDE VRAGEN. DE VLAG VAN WELK LAND KRIJG JE?

1. De kleur van het merkteken dat lesbische gevangenen kregen in de

concentratiekampen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het teken werd ook

gegeven aan werkweigeraars, prostituees en alcoholisten.

2. De kleur van de derde streep in de moderne regenboogvlag, het internationale

symbool van de holebi- en transgenderbeweging.

1 2 3

3. De kleur van het lintje dat mensen opspelden om hun solidariteit en steun te

tonen met iedereen die hiv-positief is.

3. Rood

2. Geel

5. COC

10. FRIDA KAHLO

11. NEDERLAND

1. Zwart

Antwoorden 2:

Oplossing: EMANCIPATIE

9. TRAVESTIE

8. ANTARCTICA

7. POT

6. PHILADELPHIA

Oplossing: België

4. JENNER

3. TOM LANOYE

2. MILK

1. GENDER

Antwoorden 1:

97


column isha werpt op

‘THE ONLY GAY IN THE

VILLAGE’

Foto: Gaea Schoeters

98

isha van alsenoy

Terwijl ik deze zinnen aan het schrijven ben, sijpelt

het nieuws binnen over de ergste terreurdaad in de

Verenigde Staten sinds ‘9/11’. In een gay nachtclub

in Orlando schoot een man meer dan 100 holebi’s

omver, minstens 49 onder hen lieten het leven. Haat

en onverdraagzaamheid in zijn puurste vorm. Gewoon

omdat hij het niet kon verkroppen dat twee mannen

stonden te kussen.

Het schrijven van deze column voor ZiZo is meestal

één van de schrijfopdrachten waar ik met plezier naar

uitkijk. In overleg met Dennis

hebben we vorig jaar afgesproken

dat ik meer op de actualiteit

en het themanummer

mag inspelen, én ‘kritischer’

uit de hoek kan komen. Een

‘counteredito’ noemen we het.

Vandaag valt het me zwaar.

Onze strijd is nog lang niet

gestreden.

In mei hoorden we het goede

nieuws dat België de tweede

plaats kreeg op de Rainbow

Europe Map. Dit overzicht

geeft weer hoe het gesteld is

met het LGBT-beleid en -wetten

in alle Europese landen.

LGBT is een letterwoord dat

staat voor lesbisch, homo of

gay, bi en transgender. Nadat

ons land in 2015 nog op de

derde plaats stond, mochten we dit jaar één bank

vooruit. Enkel Malta moeten we laten voorgaan, en

het Verenigd Koninkrijk zit ons op de hielen. Akkoord,

onze transgenderwetgeving kan een pak beter, maar

samengevat doen we het goed.

Ontnuchterend is echter het ILGA World-overzicht

‘Sexual Orientation Laws in the World’, dat in juni

verscheen. De spijtige realiteit is dat veel holebi’s en

transgenders wereldwijd risico’s lopen: risico’s op vervolging,

gevangenschap, verbanning, uitsluiting, fysiek

geweld … In 73 landen en 5 ‘entities’ loop je het risico

op gevangenschap, in 13 staten kan je de doodstraf

krijgen. Met andere woorden, in 78 van de 195 landen

wordt holebiseksualiteit gecriminaliseerd.

Al surfend naar een insteek voor deze ZiZo rond ‘Asiel

en Migratie’, kwam ik terecht op een fotoreeks van

Diana Zeyneb Alhindawi. Deze Amerikaanse fotografe

Wordt het geen

tijd om diepgravende

projecten

in het buitenland

op te zetten en

het voortouw te

nemen?

maakte een reeks over het leven van de LGBTgemeenschap

in Oeganda, een van de landen

waar ze niet enkel met stilzwijgen, maar ook

met repressie en levenslange celstraffen LGBT’s een

waardig bestaan ontzeggen. Ik scrolde met verbazing

door de foto’s: de geportretteerde mensen zien er niet

alleen trots en vrolijk uit, maar ook moedig en sterk.

Ongelooflijk wat ze durven: zich opmaken, naar buiten

komen, dansen en elkaar ontmoeten. ‘I am the only

gay in the village’ staat op een T-shirt. De man die het

draagt, kijkt recht in de lens.

Ik houd mijn hart vast voor

hem.

In alle eerlijkheid, ik weet

niet hoe ik me zou ‘gedragen’

mocht holebiseksualiteit hier

op dezelfde extreme manier

worden vervolgd als in

Oeganda. Dat is nog iets

anders dan tegen je rechtsgezinde

buurman zeggen ‘get

over it’ en met regenboogtattoo

en dito verkleedkleren

naar Pride.be trekken. Ondertussen

zijn we dat in België al

zo gewoon, dat we ons niet

meer realiseren hoe bijzonder

het is dat we ons leven hier

kunnen uitbouwen in alle vrijheid.

België is echter niet de

middellijn, wij zitten toevallig

aan het ‘gelukkige’ uiteinde van deze mediaanverdeling.

Het wereldwijde gemiddelde van hoe het met

LGBT’s is gesteld, is slecht.

Wordt het geen tijd om ook diepgravende projecten

in het buitenland op te zetten en het voortouw te

nemen? Om kennis en ervaringen uit te wisselen om

zo LGBT-activisten te ondersteunen in landen waar

het veel moeilijker gaat? LGBT’s die in hun eigen land

worden vervolgd omwille van hun seksuele geaardheid,

moeten hier vlot asiel kunnen krijgen, en goede

opvang. Mijn rechten als lesbienne zijn niet gedefinieerd

door de grenzen van mijn land. Ik wil solidair

blijven met LGBT’s wereldwijd: zolang zij niet overal

gewoon ‘zichzelf’ kunnen zijn, zolang een kus woede

en geweld uitlokt, zolang iemand graag zien aanleiding

kan zijn voor een gevangenisstraf, ben ik niet trots

op die tweede plaats op de Rainbow Europe Map.

Isha is een enthousiaste wereldburger

met een hardnekkige schrijfmicrobe.

Ze houdt van ontdekkingen en

uitdagingen, blijft immer kritisch en

verwonderd.


99


Ik heb genoeg van het rondfladderen.

Ik wil thuiskomen bij iemand.

Nu gratis aanmelden

100

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!