Leerlingen, ouders en teams klaarstomen voor de overstap

Verhuizing & Fusie
Verhuizen en fuseren:
Leerlingen, ouders en
teams klaarstomen voor
de overstap
Met plastic hoezen om mijn voeten stap ik het hagelnieuwe gebouw
van Het Anker in Wijk bij Duurstede binnen. Op 1 februari zullen hier
de leerlingen van twee scholen in hetzelfde gebouw les krijgen. Ook
komt er een bso en peuterspeelzaal in het gebouw. Enkele bouwvakkers
knappen de laatste klusjes op voordat het gebouw helemaal pico bello
af is en klaarstaat voor de leerlingen. Schoolleiders Inge Westerveld en
Gina Mimpen geven een rondleiding en vertellen over een bijzondere
samensmelting.
“Veertien jaar geleden ontstond
het idee om een brede school op
te zetten”, vertelt Westerveld over
het begin van de samenwerking.
“Samen zouden de sbo De Driehoek
en Obs ’t Baken een gebouw
betrekken waarin beide scholen een
eigen deel hadden. In het midden
was een kinderopvang gepland.”
Naarmate het proces vorderde
veranderde ook de mate van
samenwerking. Aanvankelijk zouden de scholen separaat zijn, de ene links en de ander
rechts. Nu zitten de leslokalen naast elkaar op leeftijd gesorteerd. “We willen alle
schotten weghalen tussen de twee scholen en we werken aan een onderwijsconcept,
waarbinnen passend onderwijs en thuisnabij onderwijs optimaal mogelijk zijn”, aldus
Mimpen. “Het verwijderen van de schotten geeft de leerlingen perspectief en biedt
veel mogelijkheden”, voegt Westerveld toe.
“Jarenlang werkte
iedereen binnen eigen
schotten. Nu moet men
zich verdiepen in de
ander. Dat betekent een
lastige verandering
van mindset.”
6

Passend Onderwijs
We lopen langs een van de ruime leerpleinen. In het
midden staan tafels en banken. Aan de zijkanten zijn
deuren naar afzonderlijke lokalen waar leerlingen les
zullen krijgen. Er komt veel licht door de glazen wanden
en het grote dakraam, waardoor het een open en
ruim geheel is. “We hebben specifiek gekozen voor
schuifdeuren”, legt Westerveld uit, wijzend naar een deur
naar een van de aangrenzende klaslokalen. “Die doe je
minder makkelijk dicht dan een ‘normale’ deur. Het mag
allemaal zoveel mogelijk open blijven.” De school heeft
in verschillende hoeken meerdere leerpleinen, waar de
leerlingen op basis van leeftijd les zullen krijgen. In het
midden van de school is een grote ruimte die als aula
dient. Daarnaast is ook nog een gymzaal.
De opdracht omarmd
Leerlingen, ouders en leraren staan voor een grote
opdracht. Niet alleen de locatie verandert, maar ook
de hele indeling van de school. “De teams hebben deze
opdracht met beide handen omarmd”, zeggen beide
schoolleiders. Nu zijn ze er klaar voor. Dat moet ook
wel, want over twee weken begint de samenwerking in
Een leerplein in het nieuwe gebouw van Het Anker.
7

Verhuizing & Fusie
praktijk. Als we langs de lerarenkamer lopen blijkt dat er
maar een is voor beide teams. “Eerst was er het plan een
gescheiden kamer voor de teams te bouwen. Gedurende
het proces hebben we daar een ruimte van gemaakt”,
vertelt Westerveld. “De ene leerkracht gaat daarmee
anders om dan de ander”, gaat Mimpen verder. “Maar
nu staat iedereen volledig achter het plan.”
Deze samenwerking komt uiteindelijk voort uit het plan
van de gemeente Wijk bij Duurstede om de leerlingen
onderwijs te kunnen geven binnen de stadspoorten.
Westerveld: “Sbo-school De Driehoek slinkt door de
komst van passend onderwijs. We hebben nog maar 53
leerlingen en dat zet het nodige onder druk. We willen
voorkomen dat we dicht moeten en dat de leerlingen
de regio in moeten gaan.” De samenwerking biedt ook
andere kansen voor het onderwijs. Schotten zijn niet
nodig, zo stellen de schoolleiders. “Op het sportveld
spelen kinderen ook samen, waarom moet op school
dan de ene leerling linksaf en de andere naar rechts?”
‘Zonder schuring geen glans’
In de nieuwe situatie zitten de leerlingen door elkaar,
maar nog wel met hun eigen juf. “We nemen niet
meteen alle veiligheid weg, er verandert al genoeg.
Net als bij de leraren reageert ook elke leerling anders
op de verandering”, zegt Westerveld. Over een week is
het zover, dan gaat de overstap gemaakt worden. “Het
is nu vooral een kwestie van doen”, zegt Westerveld
opgetogen. In werkgroepen wordt alles tot in de puntjes
Werkgroepen zijn samengesteld binnen
zes onderwerpen:
• Pedagogisch klimaat
• Ouders
• Doorgaande leerlijn peuters en kleuters
• Zorgstructuur
• Talentontwikkeling
• Rijke speel- en leeromgeving; dat wil
zeggen optimaal gebruik van gebouw,
leerpleinen, herkenbaarheid, licht en
ook een moestuin buiten.
verzorgd. “Voor de leraren is het vaak een kwestie van
durven loslaten”, zegt Mimpen. “Van drie culturen een
nieuwe maken is gewoonweg een ingrijpend proces.
We kunnen veel van tevoren aan zien komen, maar er
komen ongetwijfeld nog voorvallen die we niet hadden
voorzien. ‘Zonder schuring geen glans’.” De beide
schoolleiders weten dat. Ze geven aan dat ook tussen
hen wel eens schuring ontstaat. “Maar er glanst enorm
veel”, weet Westerveld. Mimpen en Westerveld kunnen
altijd tot een oplossing komen. “Met die wetenschap
sturen we de teams aan.”
Hoewel ze het erg spannend vinden hebben de
teamleden van beide scholen zin om aan dit avontuur
te beginnen. Samen tot oplossingen komen zorgt ervoor
dat de teams creatief worden. “Soms bedenken we iets
in januari en dat moet in februari overboord omdat
het niet werkt of omdat er betere alternatieven zijn”,
heeft Mimpen ervaren. “We praten met elkaar en sturen
constant bij. De verhuizing is niet het eindstation.”
“Sterker nog”, vult Westerveld aan, “als het over een
jaar nog hetzelfde gaat als met de verhuizing, dan
hebben we een stap gemist.” In een vroeg stadium is
een studiedag georganiseerd waar beide teams elkaar
leerden kennen en waar een gemeenschappelijke visie
en kernwaarden zijn geformuleerd. De uitgangspunten
daarvan worden door beide teams gedragen. Het geeft
een goed beeld van de richting die het opgaat, maar ook
waar nog aan gewerkt moet worden. “Vanuit die visie
zijn zes werkgroepen ontstaan, bestaande uit leden van
de teams door elkaar heen”, zegt Westerveld. “Dat is leuk
en leerzaam, maar ook wel aanpoten”, zegt Mimpen.
“Het normale onderwijsproces loopt nog gewoon door.
Inhoudelijk werken we op allerlei fronten naar elkaar toe,
bijvoorbeeld op het gebied van leren lezen.”
Op visite gaan
De leerlingen worden klaargestoomd voor de oversteek.
Hoe dat gebeurt bedenken ze voor een groot deel zelf.
“Hiervoor hebben we de leerlingenraden aan het werk
gezet”, zegt Mimpen. “We hebben hen van het begin af
aan betrokken. Bijvoorbeeld de indeling van het plein is
voor een belangrijk deel tot stand gekomen met behulp
van de leerlingenraden. Ze hebben ook een wedstrijd
georganiseerd om een naam voor de nieuwe school te
8

Passend Onderwijs
verzinnen. Daar is ‘Het Anker’ uitgekomen. Nu denken
ze na over de ontmoeting met de andere school. Ze
hebben kennismakingsspellen bedacht, ze gaan op visite
en ze schrijven elkaar brieven.” De klassen komen ook
alvast langs in het nieuwe gebouw. De maandag na de
verhuizing zijn ze vrij. “Op dinsdag hebben we een open
deurendag en op woensdag gaan we rustig aan in de
nieuwe setting starten”, blikt Westerveld vooruit.
Geen twee Sinterklazen
De ouders van beide scholen zijn nauw betrokken
bij het proces. Vorig jaar zijn zij geïnformeerd over
het gemeenschappelijke visie en het bijbehorende
plan. “Natuurlijk weten de ouders al langer dat er
een samenwerking aankomt, maar we nemen ze
ook inhoudelijk mee in het nieuwe concept”, zegt
Westerveld. “We krijgen te maken met beeldvorming
door ouders. Sommigen vinden het een fantastisch
plan, anderen vinden het wat spannender. Dat heeft de
nodige gesprekken opgeleverd. We hebben goed naar
de ouders geluisterd en hun vertrouwen gewonnen.
Dat ging goed, er is geen enkele ouder van school
vertrokken.”
Na de verhuizing is er met de ouders een
samenwerkingsdag gepland, met ouderbetrokkenheid
als thema. Westerveld: “We stelden ons daar kwetsbaar
op, maar wel met het vertrouwen dat de ouders en
wijzelf een gemeenschappelijk doel hebben. Bij De
Driehoek is ook nog een klankborddag geweest. Hier is
alles uitgesproken wat nodig was. Samen zetten we de
volgende stap.”
Direct na de verhuizing volgen spreekochtenden, waar
ouders alles kwijt kunnen dat er eventueel speelt. “We
organiseren veel waarbij alle ouders elkaar kunnen
ontmoeten. Ook maken we een fusie tussen ouderraden
mogen en laten hen zo veel mogelijk samen doen. We
gaan natuurlijk geen twee Sinterklazen uitnodigen, dat
organiseren de ouders nu bijvoorbeeld gezamenlijk.
Het is echt gaaf om te zien hoe goed dat gaat nu
iedereen wil meewerken. Natuurlijk zijn er verschillen,
over geld, over feesten, noem maar op. Maar we blijven
constructief in gesprek. We werken samen en praten
over verschillen”, aldus Mimpen.
“We hebben een nieuwjaarsreceptie gepland in
Puzzelen
Het voordeel van deze intensieve
samenwerking tussen een reguliere school
en een sbo-school is de wederzijdse expertise
die binnenboord is. Het team, maar ook
de leerlingen kunnen van elkaar leren en
bovendien is er voor elke leerling een plaats.
Dit concept is passend onderwijs ten voeten
uit. “Door de schotten weg te nemen en
leerlingen gezamenlijk in de school te laten
kunnen we meer leerlingen naar het reguliere
vo verwijzen”, zegt Westerveld.
Maar leerlingen en teams bij elkaar krijgen
is wel puzzelen. “Jarenlang werkte iedereen
binnen de eigen schotten. Nu moet men zich
gaan verdiepen in de ander. Dat betekent
een verandering van mindset en dat is een
lastig proces”, legt Westerveld uit. “Mensen
laten zich leiden door het bekende. Nu
moeten we afstemmen op elkaar. We kunnen
wel veel expertise hebben maar, maar dat
moeten we ook kunnen inzetten waar dat
nodig is. Door te zien wat er nodig is kunnen
we goed inspelen op de behoefte van het
kind in het totaalconcept van de school.”
augustus”, gaat Westerveld verder. “Dan zitten we een
half jaar samen, graag peilen we hoe de vlag erbij
hangt. We proberen samen de kansen te zien, samen
een de pakken en van daaruit afspraken te maken.
Soms zijn die officieel en soms niet. Die trein gaat
verder.”
Auteur: Guus Beenhakker
Journalist en eindredacteur
Passend Onderwijs Magazine
9