OM uiteindelijke versie 2.0

Een huis vol AOLB’ers
Mijn stemvork en ik
Muziek maakt slim
Geen medicatie,
maar muziek

REDACTIONEEL
Lief ODIOM-lid,
Wat zijn wij ontzettend blij met ons nieuwe ODIOM Magazine!
We gaan er spontaan van zingen en dansen! Het thema van dit nummer
is namelijk: muziek! Alsof dat nog niet vrolijk genoeg is: we hebben er
ook een leuke bijlage bij gemaakt! In deze gloednieuwe bijlage lees
je over een huis waarin 3 (!) AOLB’ers wonen en vind je een lekker
recept waardoor je goed kunt leren. Kan je niet wachten tot je daar
bent aangekomen? Klik dan gauw hier om naar de bijlage te gaan.
ODIOM
In het meer serieuze deel van het blad lees je over interessante en leuke
onderwerpen betreffende muziek. Zo hebben Rikst en Geertje een docent
muziek geïnterviewd over zijn vak. Wat vindt hij van het muziekonderwijs dat
nu gegeven wordt? En hoe vindt hij het om muziekonderwijs te geven? Dit
lees je op bladzijde 16. Ook is het een interessante vraag in hoeverre muziek je
slim maakt. Is dit waar? Presteren kinderen die een muziekinstrument bespelen
hierdoor ook beter op school? Hier kom je achter op pagina 8. Mayke heeft
voor jullie alles uitgezocht over muziektherapie, want wat is muziektherapie
eigenlijk precies? En wanneer wordt dit ingezet? Ben je hier ook zo benieuwd
naar? Klik dan gauw hier.
Met al deze interessante artikelen stopt het nog niet! Ook jullie als studenten
komen aan het woord in de ‘chat’ over muziekonderwijs op de basisschool.
Muziekdocente Loes Heitling van de Hanze geeft haar mening in de
doorgeefpen. Maaike heeft weer een leuke column geschreven, waar je
waarschijnlijk wel even om moet grinniken. En omdat de BexCie binnenkort
met ons naar Dublin gaat, willen wij graag meer weten over deze commissie!
Jullie ook? Zij zijn namelijk aan de beurt in ‘commissie aan het woord’!
Wij hopen dat jullie net zo blij worden van die OM als wij en wij wensen jullie
veel leesplezer!
Liefs namens de RedacCie,
Sara Jonker
Marieke Meijer
Mayke Blok
Maaike Greydanus
Sara Jonker
Geertje Koehoorn
Rikst Lolkema
Justine Post
Vormgeving
Rikst Lolkema
Sara Jonker
Justine Post
Sara Jonker
De Brouwerij
Usva
Jaargang 15
Editie 2
Maart 2017
2

P18
P11
P24
P16
inhoud
OM 2017
8 Muziek maakt slim
Het belang van muziek:
zowel maatschappelijk als cognitief
12 Chats
5 Cijfers
14 Fotopagina
19 TED-talks
13 Column
Persoonlijk verhaal over Maaike
en haar band met muziek.
18 Doorgeefpen
Door Loes Heitling: muziekdocent op de pabo
6 Nieuws
Het laatste nieuws rondom onderwijs en
pedagogiek.
16 Mijn stemvork en ik
Een docent muziek vertelt over zijn vak
en het belang hiervan.
10 Agenda
20 Geen medicatie, maar muziek
Wat is muziektherapie precies?
En hoe werkt het?
11 Commissie aan het woord: BexCie
Wie zitten er in deze commissie en wat doen zij?
26 Kinderquatsch
24 Een huis vol AOLB’ers
23 Recept
3

VOORWOORD BESTUUR
Lieve ODIOM’er,
Voor je ligt al weer het derde ODIOM Magazine van dit jaar. Wat gaat de tijd toch snel, we zijn al weer over
de helft! Wederom heeft de RedacCie een super interessant thema gekozen waar jullie alles over te weten
zullen komen in dit OM: muziek.
Nu ben ik niet iemand met een hele specifieke voorkeur voor een bepaalde soort muziek. Ook ben ik nooit
echt fan geweest van één band of zangeres. Maar wel vind ik muziek ontzettend leuk en belangrijk. Ik herinner
me mijn eerste eigen cd nog heel erg goed, dat was namelijk de Kabouter Plop cd, die ik kreeg als ik zonder
zijwieltjes leerde fietsen. Na deze volgden natuurlijk de cd’s van Kinderen voor Kinderen, Ch!pz en Djumbo.
Mijn ouders hebben me altijd veel naar muziek laten luisteren, dit was voor henzelf ook heel erg belangrijk.
Als we dan toch oude herinneringen aan het ophalen zijn is hier er nog één: mijn moeder luisterde altijd
naar Queen als ze aan het schoonmaken was, daarom is ‘I Want To Break Free’ nog steeds mijn favoriete
schoonmaakliedje.
Ook op de basisschool vond ik muziek altijd heel erg leuk, net zoals het grootste gedeelte van de andere
kinderen in mijn klas. Ik kom uit een dorp in Drenthe, hier was het normaal om vanaf groep vier op blokfluitles
te gaan. Hier leerde je de basis in noten lezen, ritme houden en het plezier van samen muziek maken. Vanuit
hier rolden ook een aantal kinderen in de wereld van klassieke muziek, zo ook ik. Nadat mijn opa jarenlang
trompet heeft gespeeld in het orkest van het dorp en mijn beide oudere zussen én moeder in het orkest
speelden, kon ik niet achterblijven. Ik was een moederskindje toentertijd dus ben hetzelfde instrument gaan
spelen als mijn moeder: de klarinet. Een aantal jaren heb ik heel erg veel geleerd over muziek. En nu ik zou
het heel jammer gevonden hebben als mijn ouders mij jaren geleden niet naar blokfluitles hadden gestuurd.
Het is namelijk een verrijking voor kinderen.
Het hele bestuur zit eigenlijk vol met muziekliefhebbers. Stan heeft acht jaar pianoles gehad en speelt nog
steeds alles met gemak weg als je de partituren voor zijn neus zet. Ook Marieke heeft 4 jaar piano gespeeld
en heeft ze op de pabo een gitaarcursus gevolgd. Geertje heeft een jaar gitaarles gehad en een tijdje in
een koortje gezeten. Ook volgt ze nu zanglessen. Als AOLB’er heeft Marloes natuurlijk ook veel ervaring met
muziek op haar stageschool. Een muziekles geven vond ze het spannendste om te doen, maar het werd
uiteindelijk haar leukste les ooit.
Ook zijn we met het bestuur een keer wezen karaokezingen.
Vol verbazing stond ik te kijken hoe goed iedereen
kon zingen. Marieke, Stan, Marloes en Geertje zongen
allemaal redelijk zuiver. Ik daarentegen kan helaas
precies niks. Zuiver zingen is niet mijn ding, dat zal je ook
wel gemerkt hebben als ik weer eens loop mee te zingen
(lees: schreeuwen) met de muziek in het hok.
Maar muziek maken is meer dan alleen leuk. Het draagt
bij aan allerlei aspecten van de ontwikkeling van een
kind: motoriek, sociale en emotionele vaardigheden,
creativiteit en het geeft kinderen de kans om hun talenten
te ontdekken. Niet alle kinderen krijgen muziek vanuit
huis mee, hier ligt een kans en rol voor de school. Nu
heb ik niet veel ervaring met de huidige curricula, maar
muziekonderwijs mag hier wat mij betreft een redelijke rol
in spelen. Hierover zullen we meer lezen in dit OM!
Veel leesplezier!
Liefs namens het vijftiende bestuur,
Esmee Timmer
Voorzitter 2016-2017
4

CIJFERS
62% van de Nederlanders (vanaf 13 jaar) luisterde in 2015 dagelijks naar radio of
muziek. Gemiddeld wordt er 4 uur en 20 minuten per dag naar muziek of radio geluisterd.
Veel mensen staan op met muziek of radio. Na 18.00 uur wordt er minder naar muziek geluisterd.
Dat is niet verwonderlijk! Veel mensen combineren muziek met andere activiteiten. Er is
vooral een piek zichtbaar tijdens het nuttigen van een maaltijd.
Er is een onderzoek uitgevoerd waarin de muziekvoorkeuren van een typisch 13-jarige luisteraar
vergeleken zijn met de muziekvoorkeuren van een typische 64-jarige luisteraar. Beide
groepen hebben andere voorkeuren, maar er zijn ook artiesten waar beide groepen veelvuldig
naar luisteren. 13-jarigen luisteren bijvoorbeeld vooral naar Selena Gomez, Skrillex en Jessie J;
64-jarigen geven de voorkeur aan onder andere The Doors, Tony Bennet en Roy Orbison, maar
beide groepen luisteren naar bijvoorbeeld Bruno Mars, Taylor Swift, Lana Del Rey en Beyoncé.
Uit een onderzoek van 2012 bleek dat wielrenners die naar muziek luisteren 7% minder
zuurstof nodig hadden dan wielrenners die in stilte fietsten.
Als we kijken naar top 40 artiesten, zien we dat meer dan 25% van de artiesten
genderspecifiek zijn. Muziek van artiesten die vooral door vrouwen wordt beluisterd
omvat o.a. Justin Bieber, Shakira en Nicki Minaj. Mannen luisteren dan weer meer naar
artiesten als Bob Marley, Kendrick Lamar en Linkin Park. Er zijn ook artiesten die in
gelijke mate door vrouwen en mannen worden beluisterd, zoals Rihanne,
Justin Timberlake, Lana Del Rey en Robin Thicke.
Er wordt het meest naar popmuziek geluisterd, terwijl rap- en countrymuziek juist het minst populair is.
5

Je kind peutermelk geven in de strijd tegen vitaminetekort is echt
onzin
1 op de 5 kinderen heeft een vitamine D- en ijzertekort, wat schadelijk kan zijn voor
de hersenen en botten. Daarom zeggen Nederlandse onderzoekers dat ouders
hun kind dagelijks een beker peutermelk dienen tegeven. Peutermelk is namelijk
rijk aan vitamine D en ijzer. Jeugdartsen en het voedingscentra zijn het daar echter
niet mee eens.
Jeugdarts Mascha Kamphuis zegt hierover dat vier 4 op de 5 kinderen wél genoeg
vitamine D en ijzer binnen krijgt. Daaruit ontstaat de vraag hoe het kan dat er
een kleinere groep is, die niet genoeg vitamine D en ijzer binnenkrijgt. Zowel Kamphuis
als Postma, expert voeding en gezondheid van het Voedingscentrum, zijn
van mening dat een gezond voedingspatroon de voorkeur moet hebben. Volgens
Kamphuis moet het geven van vitamine D druppels voldoende zijn en moet er een
onderzoek komen naar de trouwheid van ouders om deze druppels daadwerkelijk
aan hun kind te geven. Beide experts benadrukken dat het eten van groenten zeer
belangrijk is. Als een kind echt geen groenten eten wil, dan kan peutermelk worden
ingezet, maar wel echt als laatste optie.
Bron
‘Kinderen soms op straat door tekort aan pleeggezinnen’
Veel uit-huis geplaatste kinderen worden opgevangen in instellingen, maar het aantal
instellingen neemt af, dit heeft als gevolg dat sommige kinderen in een crisisopvang
belanden of zelfs op straat terecht komen. Maar de afname van het aantal instellingen is
juist met het oog op de kinderen zelf, dit omdat de kinderen zoveel mogelijk in
pleeggezinnen en gezinshuizen opgevangen moeten worden.
Er moet niet voor niets meer gebruik worden gemaakt van de pleeggezinnen en gezinshuizen,
uit onderzoek is namelijk gebleken dat deze vormen van opvang beter zijn voor de
uit-huis geplaatste kinderen. Voor de kinderen geeft dit namelijk meer stabiliteit. Ook heeft
het een goede invloed op hun gedrag. Een ander feit dat aangeeft dat de keuze voor
pleeggezinnen te verdedigen is, is het feit dat deze vorm van opvang goedkoper is dan de
opvang in instellingen.
Maar waarom belanden deze kinderen dan soms in een crisisopvang of zelfs op straat? Dit
komt door de te snelle afname van het aantal instellingen in vergelijking met het aantal
beschikbare pleeggezinnen. Bovendien is niet elk kind geschikt om in een pleeggezin
geplaatst te worden. Zij vertonen zulk extreem gedrag dat zij in de instellingen opgevangen
moeten blijven worden.
Bron
Hoogleraren: dyslexie is vooral gevolg van slecht onderwijs
TEKST GEERTJE KOEHOORN
Drie hoogleraren stellen dat het groeiende aantal kinderen waarbij dyslexie of dyscalculie wordt vastgesteld,
het gevolg is van slecht onderwijs. Met de kinderen is volgens hen weinig mis.
Één van de hoogleraren, Anna Bosman, doet sinds 2007 wetenschappelijk onderzoek naar dyslexie. Volgens
Bosman wordt er bij kinderen die moeite hebben met lezen en rekenen de oorzaak gezocht bij het
kind zelf, en niet bij het onderwijs en de vraag of dat goed genoeg wordt gegeven.
Een andere hoogleraar, Ben Maasen, stelt vast dat kinderen met dyslexie minder hoeven te lezen en spellen
op school, terwijl het juist van belang is dat ze meer oefenen.
Minister Bussemaker sprak eerder haar zorgen uit over het toenemende aantal kinderen met dyslexie. Op
dit moment is op sommige scholen één op de vijf leerlingen dyslectisch, maar slechts drie tot vijf procent
van de leerlingen is werkelijk dyslectisch zegt Kees Vernoy, een dyslexie expert. Volgens hem kunnen vrijwel
alle leesproblemen worden opgelost door veel te oefenen en te herhalen. Scholen moeten daar meer tijd
voor inlassen en ook ouders moeten hun kinderen helpen bij het oefenen met lezen. Op dit moment wordt
er volgens Vernoy te snel een dyslexieverklaring aangevraagd, die zorgt voor scheve verhoudingen die
zich voortzetten op het voortgezet onderwijs.
Bron
6

‘Kinderen willen meer aandacht en minder werkdruk’
Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer is in gesprek gegaan met kinderen op onder andere scholen en
in jeugdinstellingen. Daarnaast vulden 1400 kinderen een vragenlijst volledig in. Deze gebeurtenissen samen
behoorden tot een onderzoek, waarbij kinderen onder de 18 jaar werd gevraagd aan welke onderwerpen
de kinderombudsvrouw moet werken. Uit de enquête kwam naar voren dat kinderen vooral meer aandacht
en minder werkdruk willen op school. Daarnaast willen kinderen een breder vakkenaanbod en meer hulp bij
schoolzaken.
De kinderombudsvrouw is van plan verder onderzoek te gaan doen en te kijken hoe ze de situatie kan verbeteren.
Echter is het onderzoek niet representatief gebleken. Zo werd de enquête vaker ingevuld door
meisjes dan jongens en deden meer havo- en vwo-leerlingen mee dan vmbo’ers. De woordvoerder van de
kinderombudsvrouw geeft aan dat het doel van het onderzoek was om te kijken wat er speelt onder de kinderen
zelf en waar vervolgens verder onderzoek naar gedaan dient te worden.
Bron
‘Laat kind tot veertien jaar basisonderwijs volgen’
Tot je veertiende naar de basisschool? Voor veel mensen zal dit raar klinken, maar onderwijsdeskundige
Marie-Christine Opdenakker beweert dat dit beter is voor de ontwikkeling van kinderen. Daarnaast krijgt
de leerling zelf beter inzicht in zijn of haar mogelijkheden. De aanleiding tot het langere basisschool
verblijf is als volgt: vaak gaat er nog veel mis bij het bepalen van het juiste schooladvies. Momenteel blijft
namelijk een groot percentage van de kinderen wel eens zitten en zijn veel kinderen geswitcht van niveau.
In het vernieuwde systeem gaan kinderen, zoals hierboven beschreven, langer naar de basisschool en
vervolgens stromen zij direct door naar een beroepsopleiding of een algemene vooropleiding voor het hbo
of de universiteit. Hierbij wordt het Finse onderwijssysteem als voorbeeld genomen, hier is de vroege selectie
namelijk al vervangen door een basisvorming van negen jaar. Bovendien zijn de resultaten in Finland positief
over dit vernieuwde systeem.
Bron
Huisdieren belangrijk voor welzijn
van kinderen
Uit onderzoek van de universiteit van Cambridge is gebleken
dat kinderen over het algemeen liever in
gezelschap zijn van een huisdier dan van een broer of
zus. In opdracht van het WALTHAM Centre voor Diervoeding
werd onderzoek gedaan naar de sterkte van de
band tussen mensen en gezinsleden en mensen en dieren.
Daarbij onderzochten de wetenschappers 12-jarigen
in 77 gezinnen. Deze gezinnen hadden meerdere gezinsleden
en één of meerdere huisdieren.
Uit het onderzoek kwam naar voren dat meisjes een sterkere
band met een huisdier hebben dan jongens. Bovendien
werd in een huishouden met een hond minder
geruzied. Cassel, een van de onderzoekers, zegt dat je
makkelijker ruzie kan maken met broers en zussen. Dat
heeft tot gevolg dat kinderen zich minder prettig voelen,
terwijl dieren daarentegen een veilig gevoel geven.
Daarnaast kan het verzorgen van dieren een positieve
invloed hebben op de sociale behendigheid en welzijn
van kinderen.
Bron
7

ARTIKEL
Muziek maakt slim
“De muziekles schiet er bij in”, “Muziekles is zo belangrijk als taal en rekenen” en “Gaan we kinderen weer
horen zingen in de klas?”. Zomaar een krantenkoppen die de laatste jaren in de krant zijn verschenen. Vroeger
kregen kinderen vaak minstens een uur muziekles per week, maar de nadruk is steeds meer komen te liggen
op taal en rekenen. Is dit wel terecht? De initiatiefnemers van ‘Let’s make music!’ vinden van niet en pleiten
dan ook voor het opzetten van muziekstimulerende projecten door onder andere de wetenschappelijk
aangetoonde voordelen van het maken van muziek onder de aandacht te brengen.
Voordelen van muziek spelen
Er is door de jaren heen veel onderzoek gedaan naar de effecten van muziekbeoefening op de hersenen.
Het blijkt dat muziek maken zorgt voor een toename van het volume in het corpus callosum, oftewel de
hersenbalk. Deze zorgt er voor dat de linker- en rechterhersenhelft met elkaar kunnen communiceren. Dit is
van belang voor het oplossen van complexe opdrachten. Het bleek dat kinderen beter in staat zijn dergelijke
complexe opdrachten uit te voeren als er een goede verbinding is tussen beide hersenhelften. Dit zorgt voor
een verbetering in het abstractievermogen en analytisch denken bij deze kinderen. Bij het bespelen van een
muziekinstrument is er sprake van motorische actie, visuele actie (zoals het lezen van de muzieknoten) en
een auditieve input. Het komt dus van drie kanten binnen. Muziek maken is dan ook vergelijkbaar met een
complete work-out van de hersenen.
Als gevolg van muziekbeoefening is er ook een beter contact tussen de (taal)gebieden van Wernicke en
Broca ontdekt. Het gebied van Wernicke is verantwoordelijk voor het begrip van de taal en het gebied
van Broca zorgt voor de productie van taal, oftewel het spreken. De verbintenis tussen die twee gebieden
neemt door het beoefenen van een muziekinstrument toe qua volume. Ten slotte blijkt het zo te zijn dat, door
het gezamenlijk muziek maken, er een versterking optreedt van het groepsgevoel, kinderen meer discipline
hebben en over betere sociale en emotionele vaardigheden beschikken. Al met al kunnen we stellen dat
muziekbeoefening goed is voor de ontwikkeling.
Let’s make music!
Wat opvallend is, is dat uit vele wetenschappelijke onderzoeken de voordelen van muziekbeoefening naar
voren komen, maar dat er tegelijkertijd minder geld beschikbaar wordt gesteld voor muziekonderwijs op
(basis)scholen. Daarnaast werken betrokken partijen, zoals muziekscholen, muziekinstrumentenzaken, musici
en orkesten nauwelijks met elkaar samen.
8

De initiatiefnemers van Let’s make music! willen met het project ‘Muziek maakt slim’ een einde maken aan
deze negatieve spiraal en zetten zich actief in om muziekstimulerende projecten op te zetten. Dit doen zij
door de voordelen van muziekbeoefening, zoals deze eerder zijn omschreven, aan het licht te brengen. Het
project richt zich op een heel brede doelgroep: van ouders, onderwijzers, directies en besturen van basisscholen
tot de lokale en landelijke politiek. Zo willen ze op onderwijsniveau docenten stimuleren meer aandacht
te besteden aan muziekonderwijs in hun lessen. Op politiek niveau streeft het project er daarnaast naar dat
de wetenschappelijk aangetoonde resultaten van muziekbeoefening mee worden genomen in het vormen
van onderwijs- en cultuurbeleid.
Maatschappelijk belang
De voordelen van het maken van muziek hebben belangrijke consequenties op verschillende gebieden. Ten
eerste is het voordelig voor de ontwikkeling en (toekomstige) leerprestaties van leerlingen. Want, zoals prof.
dr. Scherder benadrukt: “Muziek is een geweldige prikkel en verrijking voor het brein”. Daarnaast draagt muziekbeoefening
bij aan de maatschappelijke- en sociale vaardigheden van kinderen. Via verschillende wegen
kan het maken van muziek dus een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de toekomstige
maatschappij. Al vele jaren pleiten wetenschappers er voor om de aangetoonde voordelen van muziekbeoefening
mee te nemen in het vormen van cultuur en onderwijs. Op een iets toegankelijker niveau kunnen wij,
als studenten die in de toekomst wellicht aan het werk gaan in het onderwijs, al een verschil maken kinderen
te stimuleren en ondersteunen bij het maken van muziek. Geef ze een ukelele, blokfluit of een ander instrument
en kijk wat voor moois er tot stand komt.
9

KOMENDE ACTIVITEITEN
Voor actieve leden is het weer tijd voor een Actief ledenactivitieit op 22 maart. Dit keer
is de activitieit ‘levend cluedo’ en pizza! Als actief lid kun je je op 8 maart vanaf 13:00
uur inschrijven! Vol=Vol.
De NVO Praktijkavond is op 13 maart. Je krijgt als student de kans om met twee
ervaringsdeskundigen in gesprek te gaan over de volgende interessante onderwerpen:
gehandicaptenzorg, onderwijskunde, geestelijke gezondheidszorg, jeugdzorg of
onderwijs.
Op 29 maart is het weer tijd voor de algemene ledenvergadering. Op deze ALV geeft
het bestuur jullie onder andere een update van het beleidsplan, de begroting en het
acquisitietarget en hopen zij het kandidaatsbestuur aan te mogen nemen!
De BexCie vertrekt op 16 april naar Dublin. Wil je meer lezen over deze fantastische
buitenlandse excursie? Kijk dan op de pagina hiernaast. De BexCie heeft daar een stukje
geschreven over de excursie en hun eigen commissie.
Wil jij op de hoogte blijven van alle activiteiten van ODIOM?
kijk dan op www.odiom.nl en volg ons via de social media!
10

COMMISSIE AAN HET WOORD
Wat een eer dat wij onszelf in het enige echte ODIOM Magazine mogen voorstellen. Wij zijn de BexCie en wij
organiseren de leukste week van het jaar: de Buitenlandse Excursie!
Op deze foto zien jullie van links naar rechts op de bovenste rij: Ilse van de Laar, Bente Tuin en Jennifer ter
Beke. In het midden onder Bente staat Esmée Stek. En op de onderste rij van links naar rechts staan Roos
Terpstra, Sietske Rypma, Pauline Paardenkooper en Miriam Mayer.
Op 11 januari hebben wij onze bestemming bekend gemaakt: we gaan naar Dublin! Een hele mooie
stad aan de oostkust van Ierland. Dublin staat bekend om zijn vele pubs met live muziek maar ook om de
prachtige omgeving. Op 8 februari was de inschrijving voor de reis. Er waren al veel enthousiaste studenten
die al vroeg in de rij stonden en inmiddels zit het ook helemaal vol! Het belooft een heel gezellige maar ook
leerzame week te worden. Elke dinsdag vergaderen we gezellig met z’n allen, maar we eten ook vaak
samen, doen spelletjes en drinken biertjes. We zijn op dit moment bezig om de meest interessante instellingen
en scholen van Dublin te benaderen. We gaan zowel aan de AOLB en PW gerelateerde activiteiten nietstudiegerelateerde
activiteiten doen: voor ieder wat wils dus!
11

CHATS
De laatste jaren wordt er veel minder aandacht geschonken aan muziek in het basisonderwijs, omdat basisscholen
er veelal de tijd en het geld niet voor hebben. Als de schooldag bijna is afgelopen zingt de juf nog
snel een liedje, maar daar is het ook mee gedaan. Wij vroegen aan onze ODIOM-leden: heeft elk kind recht
op muziekles?
Stefan Tissingh
(alumnus AOLB)
Op de school waar ik werk, hebben we stagiaires van de PABO
gehad die het afgelopen half jaar de minor muziek deden bij
hun opleiding. Zij kwamen een keer in de week bij mijn groep 5
een half uur muziekles geven. Kinderen vonden het super! Om
nu te stellen dat kinderen ‘recht’ hebben op muziekles weet
ik niet, maar wat ik wel weet, is dat het een vak is dat simpel
ondersneeuwt. Het heeft voor mij persoonlijk totaal geen prioriteit,
terwijl ik het hartstikke leuk vind om muziek te maken met
kinderen. Het zit hem erin dat ik niet voldoende ben opgeleid
(of de ambitie niet bij me heb om dat zelf te ontwikkelen). Hetzelfde
zie ik gebeuren bij handvaardigheid (en gymnastiek!).
Ik pleit voor vakleerkrachten die in de klas komen om echt
hoogwaardige muziek en/of handvaardigheidslessen te geven.
Ik weet niet in hoeverre wetenschappelijk onderzoek laat zien
dat dit effectiever is, maar gevoelsmatig is het dat zeker wel.
Want een liedje zingen, of even iets knutselen, daar ontwikkel je
denk ik zeer weinig vaardigheden/attitudes mee bij kinderen.
Leraren beter opleiden om ook hoogwaardige muziek en knutsellessen
te kunnen geven zie ik als een zinloze missie om het
simpele feit dat de voorbereidingstijd voor deze lessen ontbreekt.
Want een goede les vergt voorbereiding, al ben je nog
zo goed opgeleid.
Selsela Hasami (onderwijskunde,
jaar 3)
Het onderwijs in Nederland heeft verschillende functies. Veel mensen
denken bij school aan de cognitieve functie van het onderwijs. Uiteraard
is het belangrijk dat leerlingen de vaardigheden en kennis bezitten
om later een onderdeel te vormen van onze maatschappij. Het bezitten
van kennis en vaardigheden alleen is niet genoeg. Naast de cognitieve
vaardigheden zijn ook de sociaal-emotionele vaardigheden van
cruciaal belang voor het goed functioneren binnen een samenleving.
Bij de sociaal-emotionele ontwikkeling hoort onder andere het ontwikkelen
van emoties, het zelfbeeld en het temperament van het kind.
Naar mijn mening kan muziek een prachtige brug vormen tussen
het cognitieve en het sociaal-emotionele. Wetenschappelijk onderzoek
wijst namelijk uit dat de schoolprestaties van kinderen verbeteren
door muzieklessen. Muziek draagt bij aan de ontwikkeling van
het brein, de motorische ontwikkeling en het bevordert discipline
en doorzettingsvermogen. Naast deze genoemde cognitieve voordelen
heeft muziek ook een positieve werking op het sociaal-emotionele.
Muziek dient bijvoorbeeld als stemmingsregulatie en kan
daarnaast invloed hebben op onze emotionele en leergebieden in
ons brein. Ons brein lijkt een speciale band te hebben met muziek.
Verder geeft muziek kinderen die op cognitief vlak niet uitblinken de
kans op de voorgrond te treden en kan het een positieve bijdrage leveren
aan hun zelfbeeld. Muzieklessen zouden niet alleen voor kinderen
uit hogere sociale klassen toegankelijk moeten zijn door het prijskaartje
wat eraan hangt. Het moet voor ieder kind toegankelijk zijn en
de school heeft hierin een cruciale rol. Muzieklessen zijn dus zeker de
investering waard: er zal meer uitkomen dan dat erin wordt gestopt.
TEKST MAYKE BLOK
12

COLUMN
Wegdromen bij muziek en dromen over muzikaal zijn.
De tentamens zijn voorbij en ik heb me lekker onder mijn dekens genesteld. Eindelijk tijd om
überhaupt weer aan leuke dingen te denken. Een drankje doen met mijn zus in de stad en weer
afspreken met mijn vriendinnen. No stress! Of toch wel? Constant heb ik nog het gevoel: ‘Ik moet
leren, ik moet leren.’ Ja, op sommige momenten heb je die motivatie nodig en als het juist niet
meer hoeft, komt die gedachte opdagen. Ik zoek op youtube relaxte ‘Indie Folk’ muziek op en
langzaam kan ik de ‘working modus’ weer uitschakelen. Ik kan weer relaxen!
Fijn hoe muziek je in een bepaalde stemming kan brengen. Wanneer je juist even energie nodig
hebt, zet je een lekker dansnummer op. Ondertussen maak je je klaar om weg te gaan. Muziek
kan je ook weer heerlijk terugbrengen naar een plek. ‘Time of our lives’ doet mij altijd denken
aan de zomer van 2015. Ik werkte als animatrice op een camping in Bretagne. Op dit nummer
dansten we altijd met het hele team bij het zwembad. De campinggasten en wij vonden dit
natuurlijk geweldig. Vooral de duik in het zwembad, konden ze erg waarderen (wij bij koud weer
iets minder).
Soms wilde ik dat ik ook goed was in muziek. Dat ik mensen met mijn stem kon raken of in een
ontspannen sfeer kon brengen met mijn pianomuziek. Helaas, helaas, het muzikale talent in mij
heb ik nog niet ontdekt. Vroeger op trompetles was ik geen ster. Mijn muziekdocent adviseerde
mij om meer snickers te eten, want met mijn kleine vingers bleef ik constant tussen de toetsen
steken. De liefde voor chocola heb ik nog steeds, maar helaas ook die kleine vingers.
Misschien is dat ook wel de reden dat ik mij nooit verder muzikaal hebt ontwikkeld. Ik dacht toch
altijd, muziek spelen is niet aan mij besteed. Maar wie weet, schuilt er in mij geen trompettiste,
maar wel ergens een geweldige pianist, een goede componist of een vaardig gitarist. Wanneer
je niet op ontdekkingstocht gaat, kom je er ook niet achter. Misschien een goed voornemen
voor volgend jaar? Of blijf ik altijd dromen over een zuivere stem en het kunnen bespelen van elk
instrument dat mijn handen aanraakt?
TEKST MAAIKE GREYDANUS
13

Klik
Carrière
avond
passend
onderwijs:
One size fits
all?
Blacklight
volleybal
Jump XL & Pizza
Party till you Trump
Smoothy Groovy

TomTom met AEGEE en ODIOM
hier voor de diavoorstelling!
Speeddaten
met alumni
Schakelactiviteit

INTERVIEW
Mijn stemvork en ik
Yme van der Valk, al 34 jaar vakdocent muziek, draagt muziek altijd met zich mee. Figuurlijk, maar ook letterlijk.
Yme heeft op elk moment van de dag zijn stemvork bij zich. Zelfs tijdens het interview kon hij het niet laten
om met zijn stemvork te laten zien dat er tonen te horen zijn in de tafel en zelfs in de theedoos. Wij waren
benieuwd naar de ervaringen die Yme door de jaren heen heeft meegemaakt en vroegen hem ook wat hij
van de recente ontwikkelingen vindt in het muziekonderwijs en de subsidie die daarvoor beschikbaar wordt
gesteld.
Zou u iets over uw beroep kunnen vertellen?
Ik ben vakleerkracht muziek en geef les op een stuk of zes verschillende scholen in Heerenveen en omgeving.
Op deze scholen geef ik een half uur les aan leerlingen van groep 1 tot en met 8. Tijdens deze lessen zingen
en dansen we, maar we beluisteren, schrijven, tekenen op, praten over en spelen ook met muziek. In al die
jaren dat ik les geef hebben de kinderen en ik hier nog steeds veel plezier in. Ik heb mijn opleiding gevolgd
aan de MPA: de Muziek Pedagogische Academie. Deze opleiding zat vroeger in Leeuwarden, maar tegenwoordig
zit dit op het conservatorium in Groningen. Na mijn opleiding heb ik daar, in Leeuwarden, gewerkt.
Mijn hoofdvak was orgel en ik had als bijvak piano. Daarnaast gaf ik koordirectie. Hierna heb ik een cursus
gevolgd om muziekles te mogen geven op de basisschool, waarna ik in 1983 ben begonnen in het basisonderwijs.
Ik zit nu dus al 34 jaar in het vak.
Welke instrumenten gebruikt u allemaal tijdens de lessen?
Ik maak gebruik van het oude Orff-instrumentarium. Dat is heel uitgebreid: al het slagwerk dat je voor
kinderen kunt gebruiken zit erin. Hierbij moet je denken aan de triangel, trom, claves, ritmestokjes, schelraam,
tamboerijn, woodblock, klankstaven en een rasp. Waar ik nu ook meer mee bezig ben is bijvoorbeeld
bodysound: je lijf gebruiken als een slaginstrument. Dat is heel leuk en letterlijk heel dichtbij. Dus je gebruikt je
schoolinstrumentarium in principe, maar natuurlijk ook het materiaal dat je voor handen hebt. Een tafel is ook
een slaginstrument en stampen op de grond is ook een manier van geluid maken. Als er een piano op school
is, rol ik die ook weleens naar binnen. Dat vinden de kinderen altijd ontzettend leuk. Maar als we een les over
vaste of improvisatiedans hebben, dan dat is ook altijd feest bij de kinderen. Dan heb ik een vaste dans of
dan moeten ze schaduw lopen of dansvormen zoeken.
Wat vindt u van de ontwikkelingen in het muziekonderwijs in de afgelopen jaren?
Een hele tijd is het muziekonderwijs een ondergeschoven kindje geweest. Kinderen moesten leren, weten en
kennen, maar met hulp van bijvoorbeeld Joop van den Ende is daar een kentering in gekomen. Momenteel
is er namelijk heel veel geld beschikbaar voor muziek in het onderwijs, waar ik natuurlijk heel erg blij mee ben.
Wat vond u vroeger minder goed, wat nu een stuk beter is geworden?
Momenteel wordt het muziekonderwijs meer gewaardeerd. Er was een tijd lang heel veel aandacht voor
de cognitieve vakken, maar zo langzamerhand beginnen de creatieve vakken een gelijkwaardige plaats
te krijgen. Rekenen leer je bijvoorbeeld door te spelen: wanneer je nog nooit blokjes op elkaar hebt gezet,
weet je niet wat tellen is. Zo gaat het ook met muziek. Spelenderwijs leer je muziek te ontdekken. Creativiteit is
hierbij dus heel belangrijk. Als je naar de cirkels van hoogbegaafdheid kijkt, zie je dat naast motivatie en kennis
creativiteit ook een rol speelt. Daarom moet je die creativiteit ook ontwikkelen, door een kind bijvoorbeeld
een instrument te geven en te zeggen “speel hier eens wat op”. Een kind wordt daardoor uit zijn of haar
comfortzone gehaald en gaat echt zelf dingen bedenken. Het is dus echt goed dat het muziekonderwijs
steeds meer waardering krijgt, al is het nog lang niet op het niveau van bijvoorbeeld taal of rekenen.
Heeft u een leuk moment dat u altijd is bijgebleven?
In de afgelopen jaren heb ik erg veel leuke momenten beleefd. Een voorbeeld van zo’n moment vond
twee jaar geleden plaats. In groep 8 doen de kinderen over het algemeen een musical en daar had een
heel verlegen meisje een rol waarin ze een solo moest zingen. We hebben toen eerst een paar keer met z’n
tweeën geoefend en daarna met een paar van haar vriendinnen erbij. Met de vriendinnen erbij durfde ze
al bijna niet, maar toch deed ze het. Tijdens de voorstelling zong ze uiteindelijk de sterren van de hemel. Dat
bracht gewoon tranen in mijn ogen. Het is zo mooi om zo’n meisje helemaal op te zien bloeien. Dat is echt
een voorbeeld van een gouden moment.
TEKST SARA JONKER
16

Zijn er dan ook minder leuke momenten?
Ja, die zullen er altijd zijn, maar dat is dan meer door problemen met het gedrag dan dat het aan de
muzikaliteit ligt. Het is natuurlijk nooit fout met muziek, maar iemand kan de hele sfeer in een klas verzieken.
Er zijn mensen die gewoon niet van muziek houden, maar die moeten het niet minder veilig maken voor de
rest van de klas. Tijdens de muziekles moet er natuurlijk wel het vertrouwen zijn dat je zonder oordelen van
anderen muziek kunt maken.
Heeft u ook tips voor toekomstige docenten, die muziekles willen gaan geven?
Ja, die heb ik zeker. Het is sowieso handig om heel veel liedjes te kennen en kunnen, zodat je een heel
repertoire in je hoofd hebt. Daarnaast is belangrijk om te blijven zoeken naar nieuwe methodes en hier een
keuze uit te kunnen maken. Ook zou het handig zijn als je gitaar kunt spelen. Hiermee kun je door middel van
een paar akkoorden aan te slaan een hele klas aan het zingen krijgen. Een gitaar is bovendien handiger mee
te nemen dan bijvoorbeeld een piano, wat ik zelf speel. Wanneer je muziekles op verschillende scholen geeft,
moet je zorgen dat je alles wat er op de verschillende scholen gebeurt apart van elkaar houdt. De ene school
hoeft niet te weten wat er op de andere gebeurt.
Hoe sta je met meer vertrouwen voor de klas tijdens de muziekles?
Zorg ervoor dat je je materiaal in de vingers hebt, dat je echt voorbereid bent. Daarnaast moet je flexibel zijn:
wanneer het iets anders gaat dan je dacht moet je je daaraan aan kunnen passen. Door veel muziekles te
geven zal je een repertoire opbouwen en meer vertrouwen krijgen. Zorg ook dat je met een zelfverzekerde
houding voor de klas staat zo van: “nu gaan we een liedje leren”.
Wat voor ontwikkelingen hebben de leerlingen doorgemaakt qua interesses in muziek?
Internet is natuurlijk een hele grote verandering. Kinderen van 12/13 zijn heel anders dan de kinderen van
20 jaar terug. Internet is daar de belangrijkste speler in. Kinderen zien en horen nu zoveel, daar moet je
wel op inspelen. Ik maak ook gebruik van internet om allemaal dingen te ontdekken en laten zien wat de
mogelijkheden en onmogelijkheden zijn. Als ik het nu over een trompet heb, kan ik nu ook een trompet laten
zien. Ik kon hem wel altijd laten horen, maar dan moest je een plaatje laten zien en dat was niet altijd even
goed zichtbaar achter in de klas. Nu kun je heel groot een trompet laten zien en iemand die op de trompet
gaat spelen. Muziekstijlen veranderen daarnaast ook. Muziekstijlen gaan ook met de kinderen mee. Je kunt
wel jaren ‘80 muziek draaien, maar dan moet je het over de geschiedenis van popmuziek hebben. Je moet
niet zeggen “Nou jongens, nu ga ik eens iets leuks laten luisteren over muziek uit de jaren ‘80’.” Dan krijg je
ze niet mee, en dat is terecht. Maar als je het in een kader zet, dan is het heel logisch. Dan is het ook heel
dankbaar werk om het internet en een digibord te gebruiken. Dan kun je voorbeelden laten zien en laten
horen. Alleen de kleding al van de jaren ’80 of nog eerder; daar lachen de kinderen zich krom om.
Heeft u nog een pleidooi voor het behouden van of een toename van muziek in het onderwijs?
Ja, als vakdocent heb ik dat zeker. Een reden die we nog niet genoemd hebben is de emotionele ontwikkeling.
Muziek is hét middel om emoties te laten zien, horen, voelen en om je daarin te uiten. Boosheid kun je verbaal
uiten, maar dat kun je ook muzikaal uiten. Dat kan een prachtige uitlaatklep zijn. Verdriet kun je laten horen,
maar ik vraag ook weleens aan kinderen “hoe zou je muziek spelen als je verdrietig bent?”. Er is zo weinig
aandacht voor de emotionele kant van kinderen. Het is altijd maar cognitief: je moet leren, je moet lezen,
je moet leren, je moet lezen, je moet leren, je moet lezen, je mag nog eventjes iets eten, maar je moet ook
leren en lezen. Voor spel en emoties is bijna geen tijd meer. Dat vind ik zo belangrijk. Muziek is daarnaast ook
belangrijke vanwege de saamhorigheid. Samen zingen, muziek maken. De een een instrument en de ander
zingen, maar wel samen muziek maken. Dat is allebei even belangrijk. In sloppenwijken zijn ze ook bezig
met projecten waar kinderen een slaginstrumentje krijgen. Verder is er helemaal niks, maar dan komen ze
bij elkaar en moeten ze een muziekstuk samen maken. Dat is zo’n feest. De jongens hebben helemaal niks
om handen en opeens mogen ze op dinsdagmiddag met elkaar muziek maken. Je geeft ze een instrument,
een ritme en daar gaan we. Wat je dan beleeft met elkaar is fantastisch. Dat is het leuke van muziek. Muziek
vertelt ook iets over jezelf. Je mag bij muziek jezelf zijn. Voor rekenen moet je altijd doen wat er in het boekje
staat, maar muziek komt bij jezelf. Mensen zijn zichzelf al zo vaak kwijt en dat probeer ik hen een beetje eigen
te maken. Ten slotte ook vooral plezier: muziek is plezier.
17

DOORGEEFPEN
Waarom muziek in de klas?
Momenteel is er veel belangstelling voor het vak muziek op de basisschool. De groepsleerkrachten
in het B.O. voelen zich handelingsverlegen om dit vak te geven en worden hierin
ondersteund met nascholingscursussen. Minister van Onderwijs Jet Bussemaker en Koningin
Maxima zijn promotors van dit project: meer muziek in de klas. Er is veel geld mee gemoeid.
Inmiddels heeft de minister ook begrepen dat het probleem bij de pabo’s aangepakt moet worden. Immers
als startende leerkrachten, vers van de Pabo, zich niet competent voelen om muziekles te geven
aan hun eigen klas, dan is er op de opleiding iets mis gegaan. Jet Bussemaker heeft dan ook 5 miljoen
euro toegezegd om de komende drie jaren een financiële injectie te geven. En dat is (helaas) hard nodig.
Hoe is dit zo gekomen?
In het verleden hadden studenten op de kweekschool (later P.A.) vaak
muziekles. Elke week twee uur, gedurende drie jaar, was geen uitzondering.
Er werd gezongen, gefloten, gesolmiseerd (op do, re, mi, gezongen)
en de kerktoonladders werden bestudeerd. Ook moest er van blad worden
gezongen en de intervallen beluisterd en genoteerd worden. Het lied:
Kaap’ren varen was toen een tophit. De liederen die gezongen werden
kwamen uit de bundel: ‘Zing, Het Nederlandsch volkslied’ en later:’Hoy
een lied.’ De studenten die toen de kweekschool verlieten waren goed
voorbereid op het geven van zangles, want zo stond dat op het lesrooster.
Door de jaren heen werden de liederen liedjes en kwam als hulp voor
de leerkracht het singeltje met voorgezongen liedjes en op de achterkant
een karaokeversie (dat heette toen nog meezingversie). Vele kinderen
hebben plezier beleefd aan liedje van uitgeverij Bennie Vreeden.
Ook ‘kinderen voor kinderen’ heeft bijgedragen aan de ‘evolutie’ naar een ander liedrepertoire.
Er kwamen (en gingen) kerndoelen, muziekmethodes, competenties, kortom veel ontwikkelingen voor dit
vakgebied. Voor leerkrachten die het moeilijk hadden, waren er de vakleerkrachten muziek. In de loop van
de jaren werden deze vakleerkrachten vervangen door de vakleerkracht bewegingsonderwijs, immers op de
pabo is het geen vanzelfsprekendheid meer dat je bevoegd bent om het vak bewegingsonderwijs te geven.
Rekenen en taal kregen een prominentere rol in het basisonderwijs, mede als gevolg van het opbrengstgericht
werken. Er kwam ook meer reuring door mondiger ouders en kinderen. Ook werd
de toetsdrift groterr, veel werk voor leerkrachten, vaak ook na schooltijd. Het gevolg voor verschillende
vakken was dat die een minder grote plaats kregen in de klas: ”Deze week geen muziek,
want de rekentaak is nog niet af” en ”Maar geen handvaardigheid deze week, want volgende
week zijn de cito toetsen”(om nog maar niet te spreken over de vakken dans en drama)
Dit is natuurlijk heel goed te begrijpen. Leraren kunnen geen ijzer met handen breken.
Bovendien kost het geven van een muziekles voorbereiding, een eigen vaaardigheid
en doorzettingsvermogen. Toch is dit een spijtige ontwikkeling voor de leerlingen.
Zij missen steeds weer een vrolijk halfuurtje muziekles, waarin
gezongen kan worden, bewogen wordt op muziek, geluisterd
wordt naar muziek en word geëxperimenteerd met instrumenten.
Want zeg nou zelf: wat is een klas zonder muziek? Denk je zelf
eens in dat je nooit muziek zou luisteren, naar een concert
zou gaan, in een koor zou zingen, dansen op een festival of
meezingen in de kroeg. Het leven zou er dan toch anders uit zien.
Samen beleven van muziek geeft iedereen plezier, ook (en
misschien wel vooral) voor leerlingen van de basisschool. Zij
hebben nog zoveel te ontdekken in een wereld van de muziek.
Samen muziek maken schept een band tussen mensen
en geeft een saamhorigheidsgevoel. Wie wil dat nu niet?
18

TED TALKS
Robert Gupta, violist bij het filharmonisch orkest
van Los Angeles, vertelt over een vioolles die hij
ooit gaf aan een getalenteerde musicus die leed
aan schizofrenie – en wat hij daar van geleerd heeft.
Daarnaast speelt hij zijn eigen versie van Bach’s Cello
Suite No. 1.
Megan Washington is één van de meest
vooraanstaande singer-songwriters. Al vanaf dat
ze kind is, stottert ze. Megan vertelt hoe ze omgaat met
deze spraakstoornis. Dit gaat van het vermijden van
de lettercombinatie ‘st’, haar hersenen te ‘bedriegen’
door woorden op het laatste moment te veranderen
tot het zingen van woorden in plaats van deze uit te
spreken, zogenaamde smooth speech.
Ontwerper Jared Fricklin creëert visualisaties
waardoor we muziek kunnen zien, door het
gebruik van kleur en vuur. Op die manier kunnen
we ontdekken hoe geluid ons emoties laat ervaren.
V
ictor Wooten – een veelzijdig man, die o.a.
componist, producer en zanger is – pleit voor een
meer natuurlijke en minder academische benadering
als het gaat over het leren van muziek. Hij vergelijkt
dit met het leren van onze eerste taal. Als baby’s werd
ons deze taal niet aangeleerd en werden we niet
gecorrigeerd als we een fout maakten. We wisten niet
eens dat we beginnelingen waren en moesten praten
met mensen die veel beter in taal waren dan wij.
Wooten vertelt over zijn eigen muzikale opvoeding als
voorbeeld hoe deze benadering ons veel resultaten
op kan leveren.
Musicus en onderzoeker Charles Limb vroeg zich af
wat er in de hersenen gebeurt tijdens muzikale
improvisatie. Om hierachter te komen, liet hij jazzmusici
en rappers een fMRI-scan ondergaan. Wat hij en zijn
team hebben gevonden, kan veel betekenen voor
ons begrip van creativiteit op allerlei vlakken.
19
TEKST MAYKE BLOK

ARTIKEL
Geen medicatie, maar muziek
Iedereen luistert wel eens muziek. De een wat vaker dan de ander en de redenen waarom er naar geluisterd
wordt, verschillen ook. Toch heeft muziek een gemeenschappelijke factor: muziek roept namelijk emoties
op bij mensen. Zo kan het mensen onder andere vrolijk, verdrietig of bang maken. Het oproepen van deze
emoties kan van groot belang zijn voor de mensen zelf maar het kan ook een rol spelen binnen therapie.
Daarom bestaat er muziektherapie, waarbij muziek op een therapeutische manier wordt ingezet. Deze
muziektherapie kan onder andere gebruikt worden bij ADHD, depressie en Alzheimer. Bovendien kan het er
soms zelfs voor zorgen dat iemand weer beter kan lopen.
De officiële definitie van muziektherapie luidt als volgt: ‘Muziektherapie is een methodische vorm van
hulpverlening waarbij muzikale middelen binnen een therapeutische relatie gehanteerd worden om
verandering, ontwikkeling, stabilisatie of acceptatie te bewerkstelligen op emotioneel-, gedragsmatig-,
cognitief-, sociaal- of lichamelijk gebied’. Alleen al uit deze definitie komt de grote verscheidenheid aan
mogelijkheden van de therapie naar voren. Zo is bovendien het begrip ‘muzikale middelen’ erg breed.
Hieronder worden namelijk elementen als maat, ritme, melodie, harmonie en klank verstaan, maar ook
diverse muziekinstrumenten en zang.
Muziektherapie kan bij veel verschillende doelgroepen worden gebruikt. Ten eerste kan het worden toegepast
op leeftijden, dus van pasgeboren baby’s tot ouderen en alle leeftijden daartussenin. Ten tweede wordt
muziektherapie gebruikt bij zeer diverse problematiek. Zo kan het bij kinderen met ADHD zorgen voor rust
en daardoor voor meer concentratievermogen bij het leren. Daarnaast kan muziektherapie mensen met
depressies helpen, omdat muziek vaak het enige is wat ze nog raakt en ze op deze manier weer in contact
kunnen komen met hun gevoelens.
De diversiteit aan problematiek, zoals hierboven beschreven, kan worden onderscheiden in twee
hoofdgroepen waarbij muziektherapie van toepassing kan zijn. In de eerste hoofdgroep wordt de therapie
gebruikt bij mensen die wel woordelijk kunnen communiceren, maar moeite hebben met het praten over
emoties of niet bij hun emoties kunnen komen. Hierbij moet worden gedacht aan mensen met een trauma
die bijvoorbeeld opgelopen is door een oorlog. Deze groep is dus vooral gericht op het uiten en omgaan
met emoties. In de tweede hoofdgroep wordt muziektherapie gebruikt bij mensen die beperkt worden in
het woordelijk communiceren van hun emotionele problemen ten gevolge van een ziekte, zoals afasie of
dementie. Bij deze hoofdgroep wordt gebruik gemaakt van een andere vorm van muziektherapie, namelijk de
neurologische muziektherapie. Deze vorm, die sinds de jaren 80 bestaat, is de meest gebruikte en bekendste
vorm van muziektherapie.Het wordt ingezet als er sprake is van cognitieve-, motorische- of spraakproblemen
met een neurologische oorsprong en is gebaseerd op het effect van muziek in de hersenen. De meeste
delen van ons hersenstelsel werken namelijk op basale pulsen. Deze pulsen vertonen overeenkomsten met
de pulsen van muziek. Ook heeft muziek de eigenschap dat het verschillende delen in de hersenen gelijktijdig
kan activeren en stimuleert muziek de plasticiteit van de hersenen. De neurologische muziektherapie wordt
bij veel verschillende varianten problematiek ingezet. Naast afasie en dementie wordt deze namelijk ook
gebruikt bij stotteren, een verstandelijke beperking en zelfs als training voor fysieke bewegingen als lopen.
TEKST MAYKE BLOK
20
=

Zoals hiervoor al beschreven wordt muziektherapie dus voor verschillende soorten problematiek gebruikt,
maar hoe gaan deze therapeuten precies te werk? Het proces start allemaal met een intakegesprek. Tijdens
dit gesprek wordt gekeken wat voor hulp de cliënt vraagt en wat zijn of haar zorgbehoefte is. Vervolgens
wordt door de therapeut basisinformatie over de behandelingsmogelijkheden gegeven en wordt er samen
met de cliënt gekeken of de cliënt met behulp van muziektherapie behandeld kan worden.
Na dit intakegesprek volgt er een observatieperiode. Dit intakegesprek is bedoeld om de hulpvraag van de cliënt
helder te krijgen en vervolgens één of meerdere doelen op te stellen voor het behandelplan. Ook wordt hier de
vraag beantwoord of muziek wel of niet de juiste behandelingsmethode is. Na afloop van de observatieperiode
vindt er een evaluatiegesprek plaats en wordt besloten of er wel of geen muziektherapie plaats zal vinden.
Wanneer er tijdens het evaluatiegesprek wordt besloten gebruik te maken van de muziektherapie wordt
vervolgens een behandelplan opgesteld. In dit behandelplan worden duidelijke doelen geformuleerd en
wordt met de cliënt besproken hoe naar deze doelen wordt toegewerkt. Tijdens de behandelfase wordt het
vooraf opgestelde plan uitgevoerd en vindt er een tussenevaluatie plaats. Deze evaluatie is nodig om te
kijken of de opgestelde doelen haalbaar zijn; wanneer dit niet het geval blijkt te zijn, zullen de doelen worden
aangepast.
Uiteindelijk, wanneer de behandelfase is afgerond, is er sprake van een eindevaluatie. Er wordt onderzocht
of de muziektherapie heeft voldaan aan de hulpvraag van de cliënt en of de doelen zijn gehaald. Alle
resultaten worden vervolgens met de cliënt besproken.
Er is dus geen standaard behandelingsplan dat bij iedereen toegepast kan worden. De therapeut maakt voor
iedere cliënt een persoonlijk behandelingsplan. Daarbij kan de therapie op een actieve of receptieve manier
plaatsvinden. Bij actieve muziektherapie is de cliënt zelf actief betrokken en is dus een deelnemer. Tijdens
de therapie komen verschillende werkvormen aan bod. Voorbeelden hiervan voor de actieve variant van
de therapie zijn muzikale reactiespellen, samen zingen en samen improviseren. Het komt er bij deze actieve
vorm dus op neer dat samen muziek maken het belangrijkst is. In tegenstelling tot de actieve muziektherapie
maakt bij de receptieve muziektherapie de cliënt zelf geen muziek. De cliënt is dus geen deelnemer, maar
een luisteraar. Door middel van de therapie moeten er emoties herkend worden en ook moeten deze emoties
geuit kunnen worden. De therapeut doet dat bijvoorbeeld door te vragen aan de cliënt om muziek uit te
kiezen wat bij zijn of haar stemming past.
De doelstellingen van muziektherapie zijn zeer divers, ze zijn gericht op vier processen. Hoofdzakelijk richt
de therapeut zich tijdens de muziektherapie op het terugdringen van problemen of stoornissen, dit is
veranderingsgericht. Ook kan de therapie ontwikkelingsgericht zijn; dit proces houdt in dat er sprake is van
stimulatie van de mogelijkheden of vaardigheden van de cliënt. Een derde mogelijkheid is om het lijden van
de cliënt tegen te gaan of zijn of haar pijn te verlichten (stabilisatiegericht). De vierde en laatste mogelijkheid
is gericht op ‘copingsvaardigheden’. Hierbij gaat het om het feit dat de cliënt om kan gaan met verliezen en
dat hij of zij copingsvaardigheden op kan doen.
Muziektherapie is dus een vorm van therapie die in veel gevallen kan worden ingeschakeld. Deze kan gebruikt
worden voor alle leeftijden, van ee pasgeboren baby tot een oudere. Daarnaast is het nuttig voor diverse
problematiek, van depressies tot ADHD. De therapeut stelt een persoonlijke behandelingsplan op voor iedere cliënt,
waarbij er gekeken wordt naar wat de patiënt nodig heeft. Hierbij kan worden gedacht aan muziektherapie om
emoties te kunnen uiten en aan neurologische muziektherapie bij bijvoorbeeld een ziekte als afasie. Vervolgens
kan er worden gekozen uit een actieve of receptieve muziektherapie. Maar welke vorm van muziektherapie
wordt gekozen, het principe blijft hetzelfde, namelijk: het helpen van mensen door middel van muziek.
21

Wil je graag leren gitaar spelen, piano spelen of zingen? Kom dan een cursus doen
bij Usva voor een studentenprijs! Usva is hét cultureel studentencentrum van de Rijksuniversiteit
Groningen en is het culturele platform in de stad, waar studenten de
mogelijkheid krijgen om op een laagdrempelige manier kennis te maken met en zich
te verdiepen in cultuur. Het hele jaar zijn er drie trimesters waarin studenten een cursus
van 5/10 of 30 weken kunnen volgen. Meer weten? Kijk dan op onze website (www.
usva.nl) en volg ons op Facebook.
22

RECEPT
Banaan-ei pannekoekjes
Het Ontbijt is een van de belangrijkste maaltijden van de dag. Het kan ervoor zorgen dat je de dag goed
begint, het is een momentje voor jezelf om lekker rustig wakker te worden en als je er ook nog eens een
feestje van maakt dan zorgt het ook nog voor een heel goed humeur. Wat veel mensen ook niet weten is
dat bepaalde ingrediënten goed zijn voor je hersenen en je geheugen. Het recept hieronder is perfect om
een feestje in de ochtend te bouwen en het verbetert ook nog eens de kwaliteit en performance van je
brein. Ideaal om je ochtend in de tentamenweek, of gewoon na een avondje stappen, mee te beginnen.
Ingrediënten:
Decoratie:
1 banaan Kwark
1 ei Fruit
zout en peper
Nutella
eventueel (soja)melk en kan- eel Wat jij lekker vindt
Bereiding:
• Prak de banaan in een kommetje en voeg het ei toe. Om ervoor te zorgen dat de pannenkoekjes wat
zoeter zijn, kan je het beste een banaan gebruiken die al goed rijp is en bruine vlekken heeft.
• Roer de banaan en het ei door elkaar en mocht je het beslag nog wat aan de dikke kant vinden, voeg
dan nog wat melk toe. Dat mag een beetje op gevoel.
• Doe er wat zout en peper bij om het op smaak te brengen. Houd je van kaneel, dan is dat
ook echt een aanrader om erbij te doen!
• Verhit wat kokosolie in een koekenpan en zorg ervoor dat de olie goed heet is.
• Doe een goede schep van het beslag in de pan en wacht tot dat de bovenkant bijna helemaal
droog is, net als bij gewone pannenkoeken. Draai het pannenkoekje dan om en als
ook die kant nu bruin is, is ‘ie klaar. Herhaal dit net zo lang het beslag op is.
• Leg de pannenkoekjes op een bord en nu kan het versieren beginnen. Het
moet immers wel een feestje zijn. Doe er een flinke schep kwark bij en voeg
wat fruit toe. Blauwe bessen zijn er erg lekker bij. Nog een beetje Nutella
erop en een glas jus d’orange erbij en je feestelijke en voedzame ontbijt is
klaar!
Weet je dat...
- Eieren choline bevatten. dat is een aminozuur dat zorgt voor de ontwikkeling van de hersenen. Het verbetert
de geheugencapaciteit en is belangrijk voor een goed functionerend brein. Iets wat je tijdens je
tentamens graag wil natuurlijk.
- Bananen een hoge dosis vitamine b6 bevatten, wat ervoor zorgt dat de opslag en verwerking van informatie
verbetert.
- Blauwe bessen een positieve werking hebben op het brein. Ze hebben een gunstig effect op het geheugen,
het leervermogen en de cognitieve functies. Dit wordt veroorzaakt door flavonoïden in de blauwe bes.
- Zelfs chocolade positief werkt , voornamelijk donkere chocolade. Het bevat stoffen die onze hersenen een
oppepper geven en zorgen voor een blij gevoel.
- Als je er ook nog een glas jus d’ orange bij drinkt, dat ook een positieve werking heeft. Het bevat veel vitamine
C, wat de hersenen beschermt tegen geestelijke aftakeling en ervoor zorgt dat de alertheid en het IQ
verbetert.
Bron 1
Bron 2
23

EEN HUIS VOL AOLB’ERS
Na een koude fietstocht ben ik op de zachte bank geploft van een gezellig huis in Vinkhuizen. Op de andere bank
en stoel zitten de drie bewoners van dit gezellige ‘AOLB-huis’. Cilia Ludema, Ingrid Maring en Annemiek ten Caat
zitten namelijk alle drie in hun vierde jaar van de AOLB en wonen samen in één huis. Alsof dat nog niet genoeg is,
zijn Ingrid en Cilia ook nog allebei lid van ODIOM en zijn ze vaak actief geweest binnen onze studievereniging.
Als ik rondkijk in hun gezellige (en schone!) woonkamer valt vooral de knalblauwe muur op die ze zelf hebben
geverfd toen Cilia hier als laatste bij in trok. Een bijzettafeltje in precies dezelfde kleur maakt het helemaal af.
Het enorme led-televisiescherm achter Ingrid is niet te missen en daarnaast zwemmen vrolijk twee goudvisjes
in hun aquarium. Het is tijd om deze gezellige huisgenoten eens wat vragen te stellen…
Hoe zijn jullie hier eigenlijk terecht gekomen? Annemiek begint met vertellen: “Ik was de eerste die hier op
kamers ging en ik had voor dit huis gehospiteerd. Toen een paar maanden later een huisgenootje vertrok,
begon ik tussen de vrienden uit mijn klas te vragen wie het leuk leek om bij mij in huis te wonen. Dit leek Ingrid
wel leuk en na een hospiteeravond is zij erbij ingetrokken. Weer een paar maanden later kwam er nog een
plekje vrij en die was voor Cilia! Nu wonen we dus hier al anderhalf jaar met z’n drieën.”
“Want het is allemaal heel leuk, maar er zitten natuurlijk wel risico’s aan.”
En jullie dachten meteen: “Ja, leuk!”? “Nou…” zegt Ingrid “We hebben er wel goed over nagedacht hoor!
Want het is allemaal heel leuk, maar er zitten natuurlijk wel risico’s aan. “Jazeker,” vult Annemiek aan: “Samen
naar college gaan is wel héél iets anders dan ook samen wonen. Je zit toch wel héél erg op elkaars lip.” “En
ondanks dat we vriendinnen zijn, hebben we gewoon een schoonmaakrooster hoor!” voegt Cilia hier aan
toe. Daarbij voegen ze er alle drie aan toe dat je wel echt alles moet uit moet spreken: eten we elke avond
samen? Mag iedereen elkaars spullen even gebruiken? In het geval van deze drie meiden eten ze eigenlijk
elke avond wel samen en pakken ze ook gerust even wat zout of boter van elkaar.
“Je kunt elkaars boeken lenen, je hebt dezelfde tijden, je kunt elkaar helpen en altijd samen
naar college fietsen!”
Wat merken jullie ervan dat jullie dezelfde opleiding doen én in hetzelfde jaar zitten? “Het is gewoon super
makkelijk!” zegt Cilia. “Je kunt elkaars boeken lenen, je hebt dezelfde tijden, je kunt elkaar helpen en altijd
samen naar college fietsen!” “En,” zegt Annemieke, “het gaat altijd over onderwijs! Omdat we het daar heel
goed samen over kunnen hebben. Wij begrijpen van elkaar wat we meemaken op stage etc. Dat is met je
ouders toch wat moeilijker”. En Ingrid vertelt daarbij dat ze altijd met Cilia in de jaarvertegenwoordiging zit en
dat is ook wel makkelijk. Wel geven ze alle drie aan dat het ook belangrijk is om je eigen ding te kunnen doen.
Ik zie ook vissen. Kunnen jullie daar iets over vertellen? “Ooh!” roept Annemiek gauw. “Dat is jullie ding hoor!”
Ingrid en Cilia lachen en Cilia vraagt vervolgens: “Ja, hoe kwamen we daar eigenlijk op?” Ingrid weet het nog
wel en vertelt: “Volgens mij wilde ik graag dieren en Cilia is overal allergisch voor. Ook moesten we natuurlijk
geen dier kiezen waar je echt veel voor moet zorgen en die je eten moet geven... Dus zijn het goudvissen
geworden! Die kun je nog een avond geen eten geven, haha. Dat overleven ze wel!” Ik word voorgesteld
aan de vissen “Tim” en “Tom” en er wordt precies uitgelegd hoe je de vissen kunt onderscheiden. Tom heeft
namelijk gewoon obesitas in tegenstelling tot Tim. Ook leggen ze uit dat Tom niet “Tom van Odiom” is. Dit is
gewoon pure toeval. Helaas! De namen moesten gewoon ‘lekker bekken’. Cilia vertelt ook over de grote
zorgen over de vissen in het begin: “Toen hadden we een andere kom en gingen ze op de grond liggen en
wilden ze niets eten. Heel raar. Dat was toen dikke paniek natuurlijk, dat begrijp je wel.” Lachend praten ze
even door over de gezelligheid en het gemak van goudvissen.
24

“Toen liep er opeens een muis dwars door de kamer heen!”
Wat is het gekste wat jullie in dit huis hebben meegemaakt? “O! Dat is
sowieso het muizenverhaal!!!” roepen ze alle drie.Ingrid mag het verhaal
gaan vertellen: “We hadden een hele tijd muizen, maar we dachten
eigenlijk dat we er helemaal van af waren door het gif dat we hadden
neergezet. We zagen nooit meer muizen en geen eten meer dat was
aangevreten. Totdat ik een avond alleen thuis was… Toen liep er opeens
een muis dwars door de kamer heen. Ik heb gauw een pannetje gehaald om
de muis te vangen en… Ja hoor! Gevangen! Ik had iets nodig om het pannetje
naar beneden te houden, want het was een heel licht pannetje. Ik vond
een fles wasmiddel. Die legde ik er bovenop. Maar toen bleek… de muis zat
maar half in het pannetje! Dus het muisje zat half vast onder een pannetje.
In de huis-app werden allemaal suggesties gegeven: doodmaken, laten
verhongeren etc. Ik kon dit allemaal niet over mijn hart verdragen. Dus ik
heb hulp gehaald bij de buren! De buurjongen, die ik nog nooit had gezien,
kwam met mij mee. Hij keek bedenkelijk naar de muis en het pannetje en
hij zei: “Heb je een scherp mes?”. Toen heeft hij het hoofd van het muis
doorgesneden, terwijl ik angstig en bevend met een zaklamp bij scheen. Hij heeft de dode muis zelfs nog
weggegooid in een zakje en heeft alle bloed vlekken met een sopje schoongemaakt! Terwijl ik alleen maar
kon beven! Hij staat nu voor altijd bij ons in het krijt!”
“Sowieso Cicilia en Ingrid. Hun kamers zijn véél schoner”
Over dode muizen en bloed vlekken gesproken… Wie is eigenlijk bij jullie het schoonst?Annemiek
roept gauw: “Sowieso Cilia en Ingrid. Hun kamers zijn véél schoner.Wat betreft de gemeenschappelijke
ruimtes is er niet veel verschil” Cilia en Ingrid knikken. Ingrid voegt daar aan toe: “Het is ook helemaal
niet erg. Ik zie heus het stof bij Annemiek wel liggen, maar dan denk ik: “Ik hoef hier niet te slapen!”
Wat gaan jullie eigenlijk doen na dit vierde jaar AOLB? Cilia heeft wat vertraging opgelopen, dus die moet
sowieso nog een jaartje blijven. Annemiek gaat een schakeljaar doen, zodat ze makkelijker orthopedagogiek
kan volgen en Ingrid wil gewoon heel graag een baan vinden voor de klas. Dat is immers waar ze de opleiding
voor heeft gedaan
“Ja, het huis wordt helaas opgeheven!”
En het huis dan? “Ja, het huis wordt helaas opgeheven!” Zeggen ze bijna in koor. Annemieke vertelt dat
zij vanaf augustus bij haar ouders in gaat wonen, want haar studiefinanciering is na 4 jaar afgelopen. Cilia
gaat na haar LIO in februari eruit, omdat ze haar master onderwijskunde in Leiden wil volgen. Ingrid wil
natuurlijk graag groter gaan wonen als ze eenmaal werkt, dus genoeg ruimte voor nieuwe ODIOM’ers!
25

“We kunnen op
blote sokken
buitenspelen.”
“Ik kan mijn
schandalen
(sandalen)
niet vinden.”
Jongentje met
zijn handen
naast zijn oren:“Ik
kan geen Engels
horen, ik hoor
dat niet.”
Ouders tegen hun kinderen:
“Je mag niet zonder mijn
toestemming limonade
bestellen bij de bar.” Kinderen:
“Waarom mag dat niet?” “Nou,
als je steeds van alles bestelt
krijgen wij een grote rekening.”
“Nee hoor, je hoeft alleen maar
je achternaam te zeggen.”
Kinderquatsch
Juf vraagt zich af aan de klas wie welk sterrenbeeld
heeft. Ze vraagt: “Wie is schorpioen?” En ziet drie
vingers. Dan vraagt ze: “Wie is maagd?” Waarop een
leerling roept: “Ik denk iedereen hier! Behalve juf!”