ZiZo-Magazine 138

cavaria

Niet op zoek

naar een avontuurtje,

maar naar een

serieuze relatie?


ONTMOET ONS

20MEI

Belgian Pride

05JUN

CD&V gezinsdag

Plopsaland De Panne

Registreer je op

www.cdenv.be/regenboognetwerk

12 AUG Antwerp Pride

12AUG Antwerp Pride


INHOUDSTAFEL

4

42

VOORSPEL

25

COLOFON 06

MUNDO VERO 06

EDITO 07

CIJFERS & LETTERS 08

FLIKKERZICHT 08

DOSSIER 40 JAAR ÇAVARIA

TIEN SLEUTELMOMENTEN 10

Veertig jaar strijd voor gelijke rechten: dat verliep niet

zonder slag of stoot. Toch waren rechtszaken, mediarelletjes

of confrontaties vaak de motor achter verandering.

ZiZo zet tien sleutelmomenten op een rijtje.

WAS HET NU 40, 42 OF 45 JAAR? 16

Çavaria bestaat veertig jaar: een mooi en rond getal dat

terugleidt naar het officiële oprichtingsjaar 1977. Toch

zijn er redenen om aan te nemen dat de organisatie 42,

of misschien zelfs 45 jaar bestaat.

HET DOCUMENT – ZAZA 18

Drie Zaza-cartoons geven een mooi beeld van het publieke

debat omtrent de antidiscriminatiewet, de openstelling

van het huwelijk en de openstelling van adoptie.

HIV: EMANCIPEREN UIT NOODZAAK 20

Voor de holebibeweging bleek hiv zowel een tijdelijke

rem als een hefboom voor de emancipatiestrijd. Vandaag

staan de aidsorganisaties en de holebibeweging

schouder aan schouder.

CARLA WALSCHAP 22

Met ‘De eskimo en de roos’ schreef Carla Walschap zowat

de eerste lesbische roman in Vlaanderen. A trip down

memory lane.

10

DE TRANSGENDER(R)EVOLUTIE 24

“Ik heb soms het gevoel dat ik een proefkonijn ben

geweest,” zegt Son Snelders, die in 1975 het

autobiografische ‘Dagboek van een transseksueel’

schreef.

INTERNATIONALE INVLOEDEN 29

Waar haalde de Belgische LGBT-beweging de

mosterd? Zeker is dat een aantal buitenlandse

initiatieven inspirerend werkten.

OOST, WEST, LGBT-HUIS BEST 32

Zizo-magazine sprak met de mensen die aan de

wieg stonden van Het Roze Huis in Antwerpen en

Het Regenbooghuis in Brussel.

TWINTIG JAAR AAN DE LIJN 34

Het engagement van één van de Holebifoonvrijwilligers

is bijna even oud als de Holebifoon zelf. De ideale

gesprekspartner voor een terugblik dus.

MINDERHEDEN BINNEN DE MINDERHEID 36

Holebi’s met een etnisch-culturele minderheidspositie

organiseren zichzelf al bijna twintig jaar. Een kritische

terugblik met Merhaba-projectcoördinatrice Klaartje Van

Kerckem.

BREUKLIJNEN IN DE LGBT-BEWEGING 38

Breuklijnen en spanningen binnen de LGBT-beweging

zijn van alle tijden. Een overzicht.

BONDGENOTEN VAN HET EERSTE UUR 42

Zonder de inzet van tal van medestanders, stond de

LGBT-beweging niet waar ze vandaag staat.


74 58

TUSSENSPEL

22 62

70

COLUMN EUROPA, QUO VADIS? 47

SNEL BEZORGD 48

COLUMN GEZOCHT: LOKAGENT (M) 50

POËZIE JACOB ISRAËL DE HAAN 53

HOREN, ZIEN EN GENIETEN

FILM - LGBT HALL OF FAME 54

Filmkenner Hannelore Goossens analyseert de film ‘Tangerine’ van

Sean Baker: een geval van stranger than fiction. Ze neemt ook de

televisieserie ‘Once Upon a Time’ onder de loep, waarin een batterij

sprookjesfiguren een moderne twist krijgt.

POËZIE – GIJ.ZIJT 74

Gij.zijt, de eerste dichtbundel van Britt Libot, gaat over ‘verlangens,

liefde en spijt’. Paswoord: chaos.

ROMAN – VERLOST 76

Isabelle van Ewijk rondde haar romantrilogie toepasselijk af met ‘Verlost’:

“Je kan klaar zijn met je personages, maar ze effectief loslaten is

nog iets anders.”

TRANSBELEID BIJ DE VLAAMSE OVERHEID 78

ZiZo sprak met Vlaams Diversiteitsambtenaar Alona Lyubayeva

over het beleidskader genderidentiteit en genderexpressie dat de

Vlaamse overheid hanteert.

CULINAIR - BEYOND THE BALLS 58

ZiZo hoort ‘ballenman’ Wim Ballieu uit over zijn culinaire en andere

passies.

REIZEN - L-FESTIVALS 60

Lente en zomer lonken, L-vakantiebestemmingen ook. En er zijn er

genoeg!

PODIUM – HET KANAAL 62

ZiZo sprak met auteur Gaea Schoeters en actrice Katelijne Verbeke

over het muziektheaterstuk ‘Het Kanaal’, een verrassende dialoog

tussen een asielzoeker en een transvrouw.

THE BELGIAN PRIDE 2017 66

Onder de noemer ‘Crossing borders’ vraagt The Belgian Pride dit

jaar bijzondere aandacht voor de situatie van LGBT-asielzoekers en

vluchtelingen.

MISTER GAY BELGIUM 2017 70

Twaalf finalisten willen Raf Van Puymbroeck opvolgen. Wie komt

er in aanmerking om Belgisch LGBT-ambassadeur te worden?

POËZIE – DE RUG VAN EEN HAND 80

De ene, ware liefde bestaat niet, stelt auteur Johanna Pas. In haar

jongste dichtbundel brengt Pas’ alter ego, Violante Juarez Oliveira, ál

haar geliefden in herinnering.

PODIUM – LIEFDE IN OORLOG 82

Theater VREAk brengt ‘Liefde in oorlog’ opnieuw op de planken, dit

keer op een wel heel bijzondere locatie.

VERENIGINGEN - WIJ 84

“Voor laagdrempeligheid blijven we alert.” De dames van de Antwerpse

vereniging ‘Wij’ willen er zijn voor alle vrouwen.

UITSMIJTER

WEDSTRIJDEN 86

ZIZO ACTIEF 89

POTTENKIJKEN 90

LGBT QUOI? 97

COLUMN MEER VROUWEN, NU! 98

5


COLOFON

Verantwoordelijke uitgever: Yves Aerts

Hoofdredactie: Dennis De Roover, Leen De

Wispelaere

Eindredactie: Leen De Wispelaere, Elisa Schanzer,

Mark Querton, Thierry Hanan Scheers

Vormgeving: Virginie Soetaert

Administratie: Nicole De Neve

Advertentiewerving: Olivier Deschodt

Redacteurs politiek: Katrien Vanleirberghe,

Paul Borghs

Redacteurs muziek: Mark Coel

Redacteur film: Hannelore Goossens

Redacteur human interest: Thierry Hanan Scheers

Redacteur toerisme: Geert De Weyer

Redacteur fashion & lifestyle: Jasper Vanpoucke

Columnisten: David Schoenmaekers – Isha Van

Alsenoy – Piya Deseure

Cartoonisten: Vero Beauprez – Tom Bouden

Cover: Virginie Soetaert

Fotografen: Jasper Groen, Sophie Nuytten,

Trui Hannoulle, Image by Mira Photography

Werkten verder mee aan dit nummer: Annelies Leysen

- Bart Hellinck – Chris Lambrechts - Cristina Vanlook – Elisa

Schanzer - Inge Turelinckx - Jasper Vanpoucke – Jeroen

Borghs - Leen De Wispelaere – Marcia Poelman - Patrick

Reyntiens - Stijn Deklerck - Timothy Junes

Rugcitaat: Een commentaar van holebipionier Suzan

Daniel (1918-2007) nadat ze in 1953 in Amsterdam een

congres had bijgewoond van ICSE, de voorloper van het

huidige ILGA.

Inzendingen: teksten: zizo@cavaria.be

Bureau: Kammerstraat 22 – 9000 Gent – 09 223 69 29

zizo@cavaria.be – www.zizo-online.be

Postabonnement: 15 euro voor verzending onder

plastic folie (rek nr. BE41-0682-1596-8810)

Gratis verkrijgbaar via verschillende afhaalpunten

(www.zizo-online.be)

ZIZO IS EEN ONAFHANKELIJK BLAD DAT WORDT

UITGEGEVEN DOOR ÇAVARIA.

mundo vero door vero beauprez

6


edit

Çavaria blaast dit jaar veertig kaarsjes uit. Dat vieren we ook in ZiZo, met een dossier dat veertig jaar van

georganiseerde LGBT-strijd belicht. In al zijn schakeringen.

Aan een weg timmeren, betekent immers ook bochten maken en horden nemen. Voor dit dossier selecteerde

Paul Borghs dan ook tien sleutelmomenten uit de LGBT-strijd waarbij confrontatie uitmondde in

catharsis. Soms snel, soms pas jaren of decennia later. Gelukkig ontmoette de LGBT-beweging steeds meer

bondgenoten op haar weg, medestanders die één of meerdere stenen legden en in dit dossier een eerbetoon

krijgen.

Omdat vele wegen naar Rome leiden, sprak en spreekt de beweging ook niet altijd met één stem. De groeipijnen

die voorafgingen aan de fusie van verschillende verenigingen tot de FWH (nu çavaria) worden door

historicus Bart Hellinck onder de loep genomen. En zoals dat bij een brede beweging hoort, bestaan die

verschillende denkpistes en uitdagingen tot op vandaag.

Zo sprak ZiZo met de oprichters van Het Roze Huis Antwerpen en Het Regenbooghuis Brussel. Formidabele

initiatieven, die exemplarisch zijn voor de regionaliserende tendens in de beweging. Tegelijk houdt deze

“terugkeer naar de eigen stad of omgeving” het risico in op “versnippering van de krachten, overlappende

initiatieven en tegenstrijdige standpunten”, stelt Paul Borghs.

Ook de positie van de LGBT-beweging tegenover bepaalde deelthema’s of deelgroepen van haar achterban,

stelt al decennialang uitdagingen. Denk maar aan de uitbraak van de aidscrisis in de jaren tachtig. Toen

bracht “hiv de jonge holebibeweging in een oncomfortabele positie, net op het ogenblik dat ze haar uiterste

best deed om haar soms wat ‘marginale’ imago af te schudden,” zo stellen Chris Lambrechts en Patrick

Reyntiens in een vrije tribune. Gelukkig staan we vandaag “schouder aan schouder.”

We kunnen er ook niet omheen dat de beweging tot op vandaag vooral de witte middenklasse vertegenwoordigt.

Er is nood aan een meer intersectionele benadering, gestoeld op de idee dat individuen in een

samenleving discriminatie of onderdrukking ondervinden op grond van een veelvoud van factoren. In een

interview maakt Klaartje Van Kerckem, projectcoördinatrice van Merhaba, wel gewag van de nodige goodwill

binnen de ‘mainstream’-LGBT-beweging.

Tot slot mogen we niet vergeten dat de samenwerking van de holebi- en transgenderbeweging van relatief

recente datum is. Pas in 2009 nam çavaria het transgenderthema officieel mee op in haar basismissie. Mede

dankzij de nodige media-aandacht, heeft het transgenderthema op relatief korte tijd politieke en maatschappelijke

aandacht verworven. Genoeg zelfs om het etiket “onwezenlijk” mee te krijgen van Son Snelders, de

auteur van ‘Dagboek van een transseksueel’ (1975) die enkele decennia geleden nog het gevoel had werkelijk

alleen op de wereld te zijn. Ter vergelijking: Carla Walschap, de auteur van de eerste Vlaamse lesbische

roman uit 1963, maakt in een interview over die periode al gewag van een clubje: “Soms kwam er na een

lezing weleens iemand van mijn vrienden of kennissen van school fluisteren dat ze mijn boek goed vonden.

‘Jij ben dus ook van de club,’ dacht ik dan.”

Slotsom: dit dossier dompelt je onder in de historische, politieke en maatschappelijke evoluties die veertig

jaar van georganiseerde LGBT-strijd hebben gekenmerkt. Veel leesplezier ermee!

Leen De Wispelaere

7


Cijfers en letters beheersen de media en boeien de lezers. In deze rubriek verzamelen

we enkele cijfers en letters die de voorbije maanden in de LGBT-actualiteit opdoken.

Samenstelling: Timothy Junes

94.000.000.000 77350

20

1/4 1/3

2-6%

Engeland telt zo’n 53 miljoen inwoners. Public Health

England combineerde vijftien nationale enquêtes en

vond dat 2,5% zich lesbisch, biseksueel, homo of 'ander'

(als in ‘niet-hetero’) noemt. Maar als de 'ik-vertel-hetliever-niet'-

en 'ik-weet-het-niet'-antwoorden erbij geteld

worden, zijn er 5,89% niet-hetero's.

Bijna één op de drie (31%) van de Britten denkt dat

homoseksualiteit een keuze is, blijkt uit een onderzoek

van YouGov. 49% zegt dat holebi’s ‘zo’ geboren zijn.

23% van de mannen die seks hebben met een man (MSM)

liep een seksueel overdraagbare aandoening op tijdens

een relatie met een man; 38% van de gevallen betrof chlamydia;

36% van de gevallen betrof gonorroe; 14% liep hiv

op. Bij 44% van de hiv-infecties liep de respondent hiv op

via zijn lief. Dat blijkt uit een studie van het Brits centrum

voor homoseksuele gezondheid GMFA.

Unia merkt een stijging op van het aantal meldingen

voor discriminatie in het onderwijs en op het werk. Het

aantal meldingen van discriminatie rond seksuele geaardheid

op het werk blijven redelijk stabiel: 12 dossiers

in 2010, 25 in 2011, 19 in 2012, 24 in 2013, 13 in 2015 en

20 in 2016.

Antwerp Diner heeft 77.350 euro opgebracht voor de

strijd tegen hiv. Antwerp Diner is een benefietavond met

haute cuisine en optredens.

Holebifobie en transfobie kosten de economie 94 miljard

euro per jaar. Dat stelt gezondheidseconoom Erik

Lamontagne. Hij linkt het bruto binnenlands product

aan holebifobe en transfobe wetten. Hoe meer LGBT’s

onderdrukt worden, hoe moeilijker ze het hebben om

aan de economie bij te dragen. Hij noemt het de

Homophobia Climate Index. Ook Noord-Amerika en

Europa lopen zo geld mis: 47 miljard euro.

SPARKLE

“Ik kan zijn wie ik wil zijn in het dagelijkse leven. Dat is niet

iedereen gegeven. Voor wie dat zo is: ik voel jullie pijn”, vertelde

de openlijk lesbische zangeres Sarah Bettens tijdens

SPARKLE, het nieuwjaarsfeest van çavaria.

“Ach Get Ready! Ik werd geout door Dag Allemaal.

Dan moest ik het niet meer zeggen tegen mijn oma. Ergens

handig”, rakelt Bettens een oude wonde op.

“Binnen Europa hoor ik: ’Bij ons hebben ze dat probleem niet.

We pray the gay away.’ Ja, er is nog werk!” Piet De Bruyn

(N-VA) maakt duidelijk dat homofobie geen exclusief

Afrikaans, islamitisch of Amerikaans probleem is.

“België bleek een revolutionairder land te zijn dan Frankrijk...

toch het land dat de Bastille afbrak.” Voormalig eerste minister

Guy Verhofstadt (Open Vld) verwijst naar hoe Frankrijk in

2013 struikelde over het homohuwelijk, terwijl België in

2003 het huwelijk zonder al te veel morren openstelde voor

holebikoppels.

“Ik ben blij dat ik vandaag niet de enige ben die mijn verhaal

deel. Er zijn nog rolmodellen.” Patrick Reyntiens van Sensoa

Positief staat niet meer alleen in zijn strijd om (h)erkenning

van mensen met hiv.

“Ik vervalste mijn identiteitskaart: Cornelis werd Corinne”,

getuigde Corinne Van Tongerloo over transgender-zijn.

“Mijn vader sprak de gevleugelde woorden: ‘Ga dan maar

naar die smeerlappen van Antwerpen!’” Ludo Smits werd

thuis buitengegooid. Hij startte mee de FWH op, maakte van

Red&Blue een succesvolle homodiscotheek en geniet nu van

zijn pensioen.

flikkerzicht door tom bouden

8


Gisteren je droom.

Vandaag je job.

De Spoorwegen werven

treinbestuurders aan.

Solliciteer nu via

de spoorwegen werven aan.be


Veertig jaar strijd

voor gelijke rechten

TIEN SLEUTELMOMENTEN

Tekst: Paul Borghs

IS HOMOSEKS ONTUCHT?

VRIJEN VANAF 16? HET MAG VOORTAAN!

10

Twee politie-inspecteurs vielen in maart 1984 binnen in

de Brusselse Macho-sauna. Eén van hen gluurde door

een nauwe spleet van een relaxatiecabine en ‘betrapte’

twee vrijende mannen. De inval nam snel ongeziene

proporties aan. De eigenaars van de sauna, Michel

Vincineau en Rudiger Haenen, werden beticht van het

uitbaten van een huis van ontucht. Ze werden gedurende

enkele weken in de gevangenis opgesloten en de

sauna werd gesloten.

In 1985 kwam de Macho-zaak voor de correctionele

rechtbank en die sprak de uitbaters vrij. Maar enkele

maanden later werden ze toch nog veroordeeld door

het Brusselse hof van beroep. Het hof oordeelde dat

homoseksualiteit een ontregeling van de seksualiteit

vormde en het bestaan van twee verschillende

geslachten miskende. “Als men deze doelstelling verlaat

en homoseksualiteit veralgemeent, kan dit leiden tot het

uitsterven van het menselijk ras”, stond in het arrest.

De uitspraak kon niet slechter vallen.

In het midden van de jaren tachtig heerste er volop

aidspaniek in België en in Vlaanderen kreeg het

extreemrechtse en holebi- en transfobe Vlaams Blok

steeds meer gehoor. De uitspraak was dan ook koren op

de molen van de moraalridders die de emancipatie van

holebi’s opnieuw de kop wilden indrukken. Uiteindelijk

werd het arrest verbroken door het Hof van Cassatie

en Haenen en Vincineau werden in 1987 vrijgesproken

door het Luikse hof van beroep. Seks tussen twee

volwassen mannen in de privésfeer was volgens het hof

dan toch geen ontucht. Bij de rechtstreeks betrokkenen

had de Macho-zaak een diepe indruk nagelaten.

In de jaren zestig was de verleidingstheorie populair in

wetenschappelijke kringen. Volgens die theorie werden

jongeren verleid door oudere homoseksuele mannen

en op die manier ‘bekeerd’ tot homoseksualiteit. De

verleidingstheorie leidde in 1965 tot de invoering van

artikel 372bis in het Belgische strafwetboek. Dat artikel

legde de leeftijdsgrens voor seksuele contacten tussen

personen van hetzelfde geslacht op achttien jaar. Voor

heteroseksuelen bleef een leeftijdsgrens van zestien

jaar van kracht. Eén van de bekendste slachtoffers van

372bis was televisie- en radiopresentator Kurt Van

Eeghem. Hij werd begin jaren tachtig veroordeeld op

grond van 372bis.

Voor de homo- en lesbiennebeweging werd 372bis het

belangrijkste strijdpunt, ook al liepen de strategieën

om het discriminerende artikel te bekampen uiteen. De

traditionele groepen, zoals de Federatie Werkgroepen

Homofilie, wilden de zaak binnenskamers oplossen via

lobbywerk. De radicale groepen, zoals de Rooie Vlinder,

kwamen met spandoeken op straat en eisten de onmiddellijke

afschaffing van 372bis. Het zou nog tot 1985

duren vooraleer 372bis daadwerkelijk werd afgeschaft.

Het had een feestelijk moment moeten worden voor de

homo- en lesbiennebeweging. Maar in het midden van

de jaren tachtig was het één en al crisis in de beweging.

De afschaffing van 372bis werd een feestje in mineur.


TOM LANOYE EN RENÉ LOS WONEN OFFICIEEL SAMEN

HALT AAN DISCRIMINATIE!

Nadat de Federatie Werkgroepen Homoseksualiteit in

de tweede helft van de jaren negentig gestart was met

een Meldpunt Discriminatie, stroomden de meldingen

binnen. Een lesbisch meisje werd weggepest op school.

Een homoseksuele man mocht in het ziekenhuis niet bij

het lichaam van zijn overleden partner. Een dansschool

weigerde een lesbisch koppel. Een homoseksuele jongen

werd naar een duiveluitdrijving gestuurd.

De meldingen maakten duidelijk dat er, naast de antiracismewet

die in 1981 was ingevoerd, nood was aan een

algemene antidiscriminatiewet. Het eerste wetsvoorstel

werd in 1985 ingediend door Luc Van den Bossche

van de SP. De antidiscriminatiewet werd de nieuwe

prioritaire eis van de beweging, maar de politieke wil

ontbrak volledig.

In 1996 leek voor het eerst een doorbraak mogelijk toen

de CVP haar steun toezegde aan de antidiscriminatiewet.

Maar meteen werd de partij publiekelijk aangevallen,

onder meer door Alexandra Colen van het Vlaams

Blok. Ook Mark Van de Voorde (Kerk en Leven) en

Frans Verleyen (Knack) roerden zich in het debat en

schreven een vernietigend editoriaal. Het gevolg was

dat de CVP haar steun voor een antidiscriminatiewet

introk.

In 1999 verdween de CVP uit de regering en vormden

de liberalen, socialisten en groenen een paars-groene

coalitie onder leiding van Guy Verhofstadt. In het

regeerakkoord werd beloofd dat werk zou gemaakt worden

van een algemene antidiscriminatiewet. Uiteindelijk

werd in 2003 een algemene antidiscriminatiewet van

kracht die bescherming bood tegen discriminaties op

grond van onder meer seksuele geaardheid.

De aidsepidemie maakte duidelijk dat er dringend nood

was aan meer juridische bescherming voor partners

van hetzelfde geslacht. In de jaren tachtig en de eerste

helft van de jaren negentig was het niet uitzonderlijk dat

homo’s geconfronteerd werden met de dood van hun –

vaak nog jonge – partner. Omdat homoseksuele partners

juridisch vreemden waren voor elkaar, betaalde de langstlevende

torenhoge successierechten. Het gebeurde ook

dat de familie jarenlang niets van zich liet horen en plots

opdook na een overlijden om de erfenis op te eisen.

Toen in 1989 een geregistreerd partnerschap werd

ingevoerd in Denemarken, werd aangetoond dat een

volwaardige partnerschapsregeling voor holebiparen

mogelijk was. Ook in België begon de holebibeweging

vanaf het begin van de jaren negentig te ijveren

voor een wettelijk statuut voor partners van hetzelfde

geslacht. Guy Swennen van de SP diende in 1993 als

eerste een wetsvoorstel in voor een instapregeling voor

samenwonenden. Om druk te zetten op de federale

wetgever, kondigde de Stad Antwerpen in 1995 aan dat

een gemeentelijk register zou worden geopend voor de

registratie van samenlevingscontracten. De eerste registraties

vonden al plaats op 20 januari 1996. De bekende

schrijver Tom Lanoye en zijn partner René Los lieten op

die dag hun samenlevingscontract officieel registreren

en dat trok uiteraard heel wat persaandacht.

De gemeentelijke registratie was vanuit juridisch oogpunt

grotendeels symbolisch, maar ze had maatschappelijk

gezien wel een enorme impact. Het grote publiek

raakte vertrouwd met het feit dat holebi’s duurzame

relaties hadden. Er kwam een maatschappelijk draagvlak

en dat maakte dat de politici niet meer om het thema

heen konden. Een en ander leidde in 1998 tot het invoeren

van de wet op de wettelijke samenwoning. Maar

die wet – door de beweging ‘een dode mus’ genoemd

– vormde nog geen antwoord op de vraag van de

beweging om een volwaardige partnerschapsregeling

uit te werken.

11


PRISCILLA WIL NIET SCHEIDEN

De Antwerpse dokwerker Ronny liet in 1997 een

geslachtsaanpassende ingreep uitvoeren. Voortaan ging

Ronny door het leven als Priscilla. Ronny was in 1974

gehuwd met Jeanine. Nadat de medische behandeling

achter de rug was trok Priscilla naar de rechtbank

om een wijziging van de officiële geslachtsregistratie

te verkrijgen. Dat gebeurde toen nog via een rechterlijke

beslissing. Maar in eerste aanleg ging de rechter

niet akkoord met de officiële geslachtswijziging want

daardoor zou een huwelijk van twee vrouwen ontstaan.

Dat werd in strijd geacht met de openbare orde. Ook

het Antwerpse hof van beroep weigerde in 1999 om de

officiële geslachtswijziging toe te staan. Priscilla moest

eerst uit de echt scheiden en pas daarna kon ze zich

officieel laten registreren als vrouw. Maar het echtpaar

wilde gehuwd blijven en Priscilla en Jeanine zagen een

dergelijke ‘gedwongen’ echtscheiding helemaal niet

zitten.

Doordat Priscilla officieel als man geregistreerd bleef,

kreeg het echtpaar regelmatig met problematische

situaties te maken, bijvoorbeeld bij verplaatsingen naar

het buitenland. Priscilla en Jeanine trokken naar de pers.

De persaandacht leverde meer begrip op voor transseksuele

personen. De zaak-Priscilla maakte duidelijk dat

de openstelling van het huwelijk niet alleen belangrijk

was voor holebi’s. De situatie van Priscilla kon uiteindelijk

geregulariseerd worden na de openstelling van het

huwelijk in 2003.

HUWELIJK MET HINDERNISSEN

België was, na Nederland, het tweede land ter wereld

dat het huwelijk openstelde voor partners van hetzelfde

geslacht. Officieel kon in België gehuwd worden vanaf

16 juni 2003. De holebibeweging heeft er lang en

intens voor gestreden. De paars-groene coalitie onder

leiding van Guy Verhofstadt zette vanaf 1999 volop in

op ethische thema’s en forceerde een doorbraak. In het

begin was niet duidelijk of gekozen zou worden voor

het geregistreerd partnerschap of – zoals gevraagd door

de beweging – voor het huwelijk. Uiteindelijk kwam het

huwelijk uit de bus, maar het proces dat leidde tot de

openstelling daarvan verliep erg moeizaam.

In de coalitie waren de Franstalige liberalen het thema

niet echt genegen. De Raad van State stak stokken in de

wielen en adviseerde dat het huwelijk bedoeld was om

kinderen op te voeden. De regering kwam in tijdsnood

en trok op het laatste nippertje haar wetsontwerp in. De

zaak kwam in handen van de Senaat. Toch lukte het om

in januari 2003 de openstelling van het huwelijk goedgekeurd

te krijgen. Dat gebeurde zelfs met een ruime

meerderheid. Al even opmerkelijk was dat de openstelling

van het huwelijk vanuit de oppositie werd gesteund

door een groot aantal leden van de CD&V.

12


VAN ADOPTIE TOT AUTOMATISCH OUDERSCHAP

DE STRIJD VAN TRANSGENDERS

Eind jaren zeventig werd in het Verenigd Koninkrijk de

eerste proefbuisbaby geboren. De nieuwe voortplantingstechnieken

openden perspectieven voor lesbische

vrouwen met een kinderwens. Vanaf de jaren tachtig

kwamen in België lesbische vrouwen in aanmerking

voor medisch begeleide voortplanting. Op juridisch

vlak was er toen nog niets geregeld. De meemoeder

was juridisch een vreemde voor het kind en er moest

een voogdijregeling uitgewerkt worden. De beweging

begon vanaf de jaren negentig te ijveren voor een wettelijke

regeling voor holebi-ouders.

Verschillende politici kwamen met voorstellen rond sociaal

ouderschap, maar de beweging wilde verder gaan

en pleitte voor een volwaardige afstammingsregeling.

Uiteindelijk groeide er een politieke consensus rond de

openstelling van de adoptie. In 2006 werden de gezamenlijke

adoptie en de co-ouderadoptie mogelijk in België

voor partners van hetzelfde geslacht. De definitieve

goedkeuring daarvan was een dubbeltje op zijn kant. In

de Senaat was er zelfs maar één stem op overschot.

Voor het eerst werden vanuit conservatief-katholieke

kringen tegenbetogingen georganiseerd. Ook Roger

Pauly van de Gezinsbond wierp zich in de strijd en verkondigde

dat een kind moest opgroeien met een vader

en een moeder ‘zoals dat normaal was’. De tegenkanting

zorgde ervoor dat de CD&V haar toegezegde steun voor

de openstelling van de adoptie introk.

Na een tijdje bleek dat de adoptie door de meemoeder

omslachtig was en voor onzekerheid zorgde. Daarom

ging de beweging ijveren voor een automatische ouderschapsregeling.

Die regeling kwam er. Vanaf 1 januari

2015 wordt een gehuwde meemoeder automatisch

de tweede juridische ouder en een niet-gehuwde

meemoeder kan het kind van haar partner erkennen. De

nieuwe wet werd goedgekeurd door alle partijen met

uitzondering van het Vlaams Belang.

De strijd van transgender personen voor gelijke rechten

verliep in België heel wat trager en moeizamer dan de

strijd van holebi’s. Het was dikwijls het werk van individuen.

In België werd vanaf 1969 aanvaard dat artsen

geslachtsaanpassende ingrepen mogen uitvoeren. Dat

gebeurde nadat de transvrouw Jean-Marie Wijnen

in 1967 overleden was na een dergelijke ingreep. De

behandelende artsen werden door het parket aangeklaagd

voor het opzettelijk toebrengen van slagen en

verwondingen met de dood tot gevolg. Maar de Brusselse

Correctionele Rechtbank oordeelde in 1969 dat de

ingreep medisch noodzakelijk en dus geoorloofd was.

De artsen werden vrijgesproken.

Een ander probleem was de wijziging van de officiële

geslachtsregistratie. De rechtbanken oordeelden

aanvankelijk dat dat onmogelijk was. Daniel Van

Oosterwijck, een Belgische transman, trok daarom naar

de Europese Commissie voor de Rechten van de Mens

en die meende dat er een inbreuk was op de mensenrechten.

Maar omdat de interne rechtsmiddelen niet

uitgeput waren, kwam er geen definitieve veroordeling

op Europees niveau. Uiteindelijk verkreeg Daniel Van

Oosterwijck in 1986, na meer dan tien jaar procederen,

toch een wijziging van zijn officiële geslachtsregistratie

via een Belgische rechtbank.

Pas onder de paarse regering van Guy Verhofstadt

kwam er enige politieke aandacht voor de situatie van

transgender personen. In 2007 werd in het federale

parlement een wet betreffende transseksualiteit goedgekeurd.

Daardoor hoefden transseksuele personen niet

meer naar de rechtbank, maar konden ze terecht bij de

ambtenaar van de burgerlijke stand voor een wijziging

van hun officiële geslachtsregistratie. Eén van de

voorwaarden was dat de betrokkene niet meer in staat

mocht zijn om overeenkomstig het vroegere geslacht

kinderen te verwekken. Daardoor werd de wet al van bij

de totstandkoming fel bekritiseerd vanuit de transgenderbeweging.

De sterilisatievoorwaarde staat nog

steeds in de wet, maar de huidige regering beloofde

dat er een nieuwe wet komt waarin die voorwaarde

geschrapt zal worden.

13


VERMOORD OM WIE JE BENT

BESMETTELIJKE ONZIN

De Angelsaksische term hate crimes raakte in de jaren

negentig ook in België bekend na de moord in de

Verenigde Staten op Teena Brandon en Matthew Shepard.

De ene werd vermoord omdat hij transman was,

de andere omdat hij homo was. Helemaal ingeburgerd

raakte de term in 2012 toen twee homoseksuele mannen

werden vermoord in België enkel en alleen omwille

van hun seksuele geaardheid.

Op 22 april 2012 verdween de tweeëndertigjarige

Ihsane Jarfi nadat hij aan een homobar in een wagen

was gestapt. Zijn zwaar toegetakelde lichaam werd op

1 mei 2012 teruggevonden in de buurt van Luik. Enkele

maanden later, op 25 juli 2012, werd de eenenzestigjarige

Jacques Kotnik omgebracht met zes hamerslagen

in een park in Luik. Zowel de moordenaars van Jarfi als

de moordenaar van Kotnik werden zwaar gestraft en

in beide gevallen werd homofobie als verzwarende

omstandigheid weerhouden.

In de periode voor de moord op Jarfi en Kotnik werd

al geregeld bericht in de pers over geweldplegingen

tegenover holebi’s en transgenders. Na de moord op

Jarfi was de maat echt vol en de beweging eiste een actieplan.

De regering-Di Rupo had in het regeerakkoord

beloofd om geweld tegen holebi’s en transgenders

krachtdadig aan te pakken. Eén en ander kwam in een

stroomversnelling na de moord op Jarfi en begin 2013

werden twee actieplannen voorgesteld. Er werd ook

gesleuteld aan de wetgeving over haatmisdrijven. Voor

bepaalde misdrijven kwam er een verplichte – in plaats

van facultatieve – strafverzwaring. Ten slotte werden

maatregelen uitgewerkt om de aangiftebereidheid te

vergroten en de vervolging van haatmisdrijven aan te

scherpen.

Weinigen in de beweging hadden ooit al gehoord van

het woord ‘immanent’, tot André-Mutien Léonard

het gebruikte in verband met de aidsepidemie. “Ik zie

in deze epidemie dus geen straf, hoogstens een soort

immanente gerechtigheid, een beetje zoals we op het

ecologische vlak soms de rekening gepresenteerd krijgen

voor wat we het milieu aandoen”, schreef de aartsbisschop

in een boek dat in 2010 uitkwam. Léonard, die

eerder al verschillende homo- en transfobe uitspraken

had gedaan, kreeg bakken kritiek over zich heen. Begin

2011 gaf çavaria hem de Homofobieprijs en de koepel

lanceerde de campagne ‘Onzin is besmettelijk’.

Een rechtszaak tegen Léonard bleek niet mogelijk. In

België wordt de vrije meningsuiting erg goed beschermd

en ook uitspraken die schokken, verontrusten

of kwetsen zijn toegelaten. Wat niet meer kan, is

anderen actief oproepen tot haat, geweld of discriminatie,

maar anderen ‘aanzetten tot’ had Léonard nu ook

weer niet gedaan. Bovendien moeten niet-racistische

persmisdrijven in België worden beoordeeld door een

Hof van Assisen en in de praktijk wordt dat niet meer

samengeroepen voor persmisdrijven. Dat is trouwens

de reden waarom ook niet opgetreden kan worden, op

basis van de wetgeving rond haatboodschappen, tegen

boeken zoals De Weg van de Moslim, waarin wordt

aanbevolen om homo’s van hoge gebouwen te gooien.

Ongetwijfeld wordt de strijd tegen haatmisdrijven en

de omgang met haatboodschappen één van de grote

uitdagingen voor de holebi- en transgenderbeweging.

14


Een beetje anders?

Toon je trots!

Gelijkheid start bij diversiteit. En diversiteit maakt onze samenleving leefbaar. Er zijn weinig landen waar LGBTI een beter

juridisch kader hebben om hun gelijkheid te beschermen. Daar mogen we best trots op zijn. Maar de maatschappelijke

aanvaarding van LGBTI blijft een uitdaging. Zonder schroom gaan we het debat aan en nemen we onze verantwoordelijkheid.

En daarom stappen we ook dit jaar mee in The Belgian Pride op 20 mei. Kom zoals je bent en feest met ons mee.

Samen vieren we dat de Verandering Werkt.

Verandering voor Vooruitgang

Neem een kijkje op www.n-va.be/andersdurvendenkenendoen


Was het nu 40,

42 of 45 jaar?

Het verhaal achter de wieg van de FWH

Dit jaar viert çavaria haar veertigste

verjaardag. Maar klopt dat

eigenlijk wel? Ja én nee, afhankelijk

van wat in rekening wordt

gebracht. Want het is niet ver

zoeken naar argumenten om dat

getal bij te stellen tot 42 of zelfs

45 jaar.

Tekst: Bart Hellinck

Na de oprichting van de eerste emancipatorische

homo- en lesbiennevereniging van

het land, eind 1953, bleef de holebibeweging

anderhalf decennium lang beperkt tot

slechts enkele groepen: één in Brussel en

later twee in Antwerpen. Maar de naoorlogse

maatschappij was in de golden sixties

aan het veranderen onder invloed van

onder meer de aanhoudende economische

groei, een stijging van het scholingsniveau,

een geleidelijke overgang naar een grotere

individualisering, een toenemende ontkerkelijking…In

die context kende de beweging

op het eind van de jaren zestig een eerste

stroomversnelling, namelijk met het ontstaan

van verschillende nieuwe initiatieven.

STROOMVERSNELLING

16

De structurele uitbouw

van FWH ging gepaard

met een toename van de

interne spanningen

Eerst was er het Gesprekscentrum in Antwerpen.

Rond 1969-1970 volgden nieuwe

groepen in Brugge, Leuven, Gent, Mechelen,

Hasselt, Kortrijk… waarvan een aantal echter

al snel weer verdween en niet het minst door

een gebrek aan medewerking en inzet van

homo’s en lesbiennes zelf, die nog al te zeer

gevangen zaten in de eigen problematiek

en bang waren als homoseksueel gekend te

worden. In elk geval kruidden de specifieke

plaatselijke situatie en de aan- of afwezigheid

van ‘voorgangers’ al deze nieuwe initiatieven,

bijvoorbeeld inzake de verhouding tussen

werken ‘naar binnen’ en werken ‘naar buiten’.

De groepen wilden enerzijds ‘homofielen’

(volgens de terminologie van toen) uit hun

isolement halen om samen de problemen in

verband met homofilie, bij zichzelf en bij anderen,

te bespreken. Anderzijds wenste men

echter ook de contacten met de buitenwereld

(de welzijnssector, de media, de Kerk,

de politiek…) uit te bouwen en informatie

te verspreiden, onder meer via tientallen

voorlichtingsvergaderingen. En vooral met

betrekking tot dat externe luik werd al snel

duidelijk dat meer samenwerking tussen

de diverse groepen noodzakelijk was om

de maatschappelijke positie van homo’s en


dossier 40 jaar çavaria

lesbiennes echt te verbeteren. Persoonlijke

tegenstellingen en ambities, maar ook

onderling wantrouwen en meningsverschillen

over de manier waarop moest worden

gewerkt, bemoeilijkten evenwel die evolutie.

INFOMA

In het voorjaar van 1970 was er al een

eerste overleg met afgevaardigden van vijf

groepen. Anderhalf jaar later volgde een

poging om op nationaal (Belgisch) niveau

een samenwerkingsverband op poten te

zetten. Maar om allerlei redenen leverde dat

weinig concrete resultaten op. Op Vlaams

vlak lukte het in 1972 wel, met als naam

Infoma, een samentrekking van ‘informatie’

en ‘maatschappij’. Het aanvankelijke doel

was dan ook de coördinatie van de verschillende

acties op het gebied van voorlichting,

inclusief de werking naar de politiek en de

media.

Eén van de eerste verwezenlijkingen was

de gezamenlijke brochure ‘Hetzelfde maar

anders’. En de verschillende nieuwsbrieven

versmolten, eerst tot het gestencilde Infoma-Nieuws,

vervolgens tot het gedrukte

Infoma, dat zich niet langer beperkte tot het

opnemen van de nieuwtjes uit de groepen,

maar waarin voortaan ook uitgebreidere

artikels, persuittreksels, boekbesprekingen…

verschenen.

VZW

Naast de activiteiten van de verschillende

centra ontwikkelde zich dus geleidelijk

een bovenlokale structuur voor plannen

en projecten die het actieterrein van de

afzonderlijke groepen overstegen. Met het

oog op een toekomstige subsidiëring en het

aanwerven van personeel lanceerde bezieler

Jackie Boeykens in 1975 het idee het losse

samenwerkingsverband om te vormen tot

een vzw. Dit werd echter niet door iedereen

op gejuich onthaald, en vooral niet door

het Antwerpse Gespreks- en Onthaalcentrum

(GOC), toen de sterkst uitgebouwde

vereniging, die onder meer vreesde voor

de autonomie van de lokale centra. Toch

stemde uiteindelijk iedereen in met het plan

voor een pluralistisch coördinatieorgaan – de

term ‘koepel’ was immers uit den boze – met

als doelstelling “de integratie en ontplooiing

van de zich homofiel voelende en/of gedragende

mens in de maatschappij”. In december

1975 volgde de officiële oprichting van

de vzw Infoma, waarbij meteen een tiental

verenigingen aansloten, waaronder de eerste

autonome Vlaamse lesbiennegroep Sappho.

TWEE KOEPELS

Infoma verenigde echter niet alle Vlaamse

groepen, want tezelfdertijd was ook een

andere, christelijk geïnspireerde koepel

ontstaan. Boegbeeld priester Wilfried

Lammens had eind jaren zestig, via een

oud-leerling, het homomilieu leren kennen,

waarna hij snel besliste een pastorale werking

voor homo’s uit te bouwen, vanuit de

gedachte: “Wij zijn mede Gods Kerk”. Tegen

de instructies van zijn bisschop in, verhuisde

hij naar Antwerpen om er als priester-arbeider

aan de slag te gaan. In het toen nog veel

kerkelijkere Vlaanderen wilde hij de vele gelovige

homo’s en lesbiennes binnen de Kerk

houden, maar hen tevens strijdbaar maken

om deze van binnenuit te veranderen.

Eerst hielp hij mee het GOC Antwerpen op

te richten, om vervolgens toch zijn eigen

weg te gaan met zijn Pastorale Werkgroep

Homofilie (PWH). Vanuit een christelijke

inspiratie zou die groep sterk maatschappijgericht

werken. De aanwezigheid van

een priester zorgde er trouwens voor dat

nogal wat deuren zich openden die anders

gesloten waren gebleven. Bijvoorbeeld bij

het sociocultureel werk, dat in belangrijke

mate tot de christelijke zuil behoorde, en bij

katholieke media. Die publiciteit bezorgde

de PWH onvermijdelijk problemen met de

kerkelijke hiërarchie, zodat finaal de naam

diende te worden veranderd in Dienstenen

Informatiecentrum Sjaloom.

Na een wat moeilijkere periode werd in 1975

beslist de activiteiten te decentraliseren, en

dus het ontstaan van kernen – niet noodzakelijk

met een pastorale werking – in andere

provincies te stimuleren. Dat resulteerde op

het eind van dat jaar in de oprichting van de

Federatie van Vlaamse Sjaloomgroepen

(FVS). Tien maanden later volgde de erkenning,

en dus ook de subsidiëring, als een

nationale organisatie voor volksontwikkeling.

NAAR EEN FUSIE

Infoma aasde echter op hetzelfde, en dat

vond de overheid toch van het goede te

veel. Bovendien plande zij op termijn een

herziening van de subsidiëringspolitiek:

voortaan zou nog slechts één erkende koepelorganisatie

worden betoelaagd. Gedwongen

door die omstandigheden, en in het

teken van het pluralisme, werden fusiegesprekken

aangeknoopt tussen Infoma en de

FVS. Misverstanden en historisch gegroeid

wantrouwen dienden te worden overwonnen.

Met als resultaat de samensmelting,

begin 1977, dus exact veertig jaar geleden,

tot de pluralistische Federatie Werkgroepen

Homofilie (FWH). In de praktijk kwam

de fusie echter neer op een opslorping. Zo

werd bijvoorbeeld de oude vzw-structuur

van Infoma behouden, terwijl die van FVS

werd ontbonden. Slechts enkele maanden

na de versmelting van de beide tijdschriften

Infoma en Duiding+ werd teruggegrepen

naar eerstgenoemde naam.

De subsidies stelden de nieuwe koepel

sowieso in staat personeel in dienst te

nemen. De daaropvolgende, relatief snelle

structurele uitbouw van FWH, in combinatie

met de druk vanwege de linkse actiegroep

Rooie Vlinder (1976-1981), zou echter gepaard

gaan met een toename van de interne

spanningen: tussen mannen en vrouwen,

gelovigen en vrijzinnigen, vrijwilligers en

professionelen, koepel en centra, enzovoort.

Die evolutie zou midden jaren tachtig mee

resulteren in het bijna-verdwijnen van

FWH… Uiteindelijk kwam de koepel er toch

weer bovenop. En intussen mag çavaria

dus al veertig kaarsjes uitblazen. Of zijn het

er, gezien het verhaal hierboven, toch meer?

Want de vzw-structuur gaat terug tot die van

Infoma, opgericht eind 1975. Bovendien was

FWH de facto in belangrijke mate eigenlijk

gewoon een andere naam voor Infoma. En

dat samenwerkingsverband ontstond in

1972. 45 jaar geleden dus…

17


het document pedofiliedebat

In Het Document duiken we in de rijke collectie holebi- en transgenderdocumenten

van redacteur Paul Borghs. We vissen een merkwaardig

document op en onthullen de onthutsende inhoud.

Paul Borghs

Aan de hand van cartoons zou je perfect de vooruitgang op het vlak

van holebirechten kunnen schetsen. Deze drie cartoons van ZaZa

werden gepubliceerd in De Standaard. Eind 2001 was er heel wat te

doen over een negatief advies van de Raad van State over de openstelling

van het huwelijk. De Raad van State had teksten uit 1803 opgediept

en beweerde dat het huwelijk alleen maar bedoeld was voor

het opvoeden van kinderen. Het advies was geen (sinterklaas)cadeau

voor holebi’s die wilden huwen (DS 6/12/2001). Toen later de antidiscriminatiewet

werd goedgekeurd, had een van de eerste rechtszaken

betrekking op een homokoppel dat een appartement had willen

huren maar geweigerd was (DS 30/4/2005). In dezelfde periode

zorgde de geplande openstelling van de adoptie voor holebikoppels

voor heel wat opschudding en niet het minst in kerkelijke kringen

(DS 1/6/2005).

18


In 74 landen is elkaar graag zien

nog steeds verboden.

#SoldiersOfLove

Tijd om samen te vechten,

voor wereldwijde gelijke rechten!

In Vlaanderen en België zijn de laatste decennia grote stappen gezet naar gelijke rechten ongeacht wie je bent of wie je

graag ziet. Toch blijft in 74 landen liefde strafbaar. 30 jaar nadat Liliane Saint-Pierre zocht naar Soldiers of Love, heeft

de wereld er nog steeds nood aan. Soldiers of Love die vechten voor gelijke rechten. Die strijd willen wij samen voeren,

in Vlaanderen, België en wereldwijd. Want liefde verdraagt geen grenzen!

www.s-p-a.be

foto sp.a


VRIJE TRIBUNE |

HIV: EMANCIPEREN UIT

NOODZAAK

Tekst: Chris Lambrechts en Patrick Reyntiens

Mensen met hiv bleven niet

wachten tot politici hen

acceptabel genoeg vonden om

hen te ontvangen

20

Aids zorgde in de jaren tachtig

voor een sense of urgency binnen

het homomilieu. Zoals bij

vele crisissen, maakte de ziekte

tegelijkertijd veel energie los.

Uiteindelijk bleek hiv zowel een

tijdelijke rem als een hefboom

voor de emancipatiestrijd van

holebi’s. In het begin stonden

hiv-organisaties en de LGBT-beweging

tegenover elkaar. Maar

vervolgens leerden ze ook van

elkaar. Vandaag staan ze schouder

aan schouder. Dat is een

goede zaak, want ook op dit vlak

is de strijd nog niet gestreden.

In Vlaanderen ontstonden in de tweede

helft van de jaren tachtig een aantal initiatieven

die een antwoord wilden bieden op de

aidscrisis. Hoewel zowat elke aidsorganisatie

in de eerste plaats door homomannen was

opgericht, struikelden we over onze eigen

voeten in onze haast om duidelijk te maken

dat we er waren voor iedereen, want hiv was

geen homoziekte! Toen de gevreesde explosie

van besmettingen onder de algemene

bevolking uitbleef, werd het geweer van

schouder gewisseld. Hiv is geen homoziekte,

maar in West-Europa is het hoe dan

ook een belangrijke aangelegenheid voor

homomannen. Voortaan noemden we een

kat een kat en anale seks, welja, anale seks.

We spraken duidelijke taal en vertrokken van

de feiten.

GELIJK OF ONGELIJK

Het duurde even vooraleer de aidsorganisaties

en de holebibeweging op dezelfde lijn

zaten. Want hiv bracht de jonge holebibeweging

in een oncomfortabele positie, net

op het ogenblik dat ze haar uiterste best

deed om haar soms wat ‘marginale’ imago

af te schudden. Onderzoek sprak misschien

een aantal clichés tegen, maar bevestigde

andere. Holebi’s zijn ongeveer even

tevreden of ontevreden over hun relaties en

seksualiteitsbeleving als heteroseksuelen.

Maar relaties tussen mannen zijn doorgaans

minder exclusief dan relaties tussen mannen

en vrouwen. Sommige homomannen hebben

een bijzonder groot aantal anonieme

partners. De holebibeweging zocht zichzelf

een weg uit het moeras van onderlinge

verdeeldheid en werkte aan een respectabel

imago. Daarbij werden vooral de gelijkenissen

tussen hetero- en homoseksuele

mensen en relaties onderstreept.

In het begin werden hiv en aids door velen

dan ook op een goede armlengte afstand

gehouden, uit angst voor het stigma dat

ermee gepaard ging. Net omdat de beweging

zich afzette tegen de clichés, was er

bovendien een grote kloof gegroeid tussen

de beweging en de commerciële horecazaken

die zich op homomannen richtten.

Begin jaren negentig kwam dan de klik: de

diversiteit waarmee de beweging zo lang

worstelde, was (en is) geen probleem meer.

Het was (en is) een pluspunt. Uit de grote

diversiteit, de ‘varia’ in çavaria, werd kracht

geput om meer te kunnen wegen op de

politieke besluitvorming.

NOODZAKELIJKE MONDIGHEID

Hiv en aids hebben ontegensprekelijk

invloed gehad op de samenleving. Het

terrein waarop de aidscrisis in het Westen

de grootste blijvende verandering heeft

teweeggebracht, is ongetwijfeld dat van de

patiëntenrechten. Hiv trof geen hulpeloze

bejaarden, maar jonge mensen die door een

afschuwelijke ziekte brutaal werden overvallen,

op het meest actieve moment van hun

leven. Mensen met hiv namen geen genoegen

met halfslachtige antwoorden van hun

arts of schouderophalen uit medische hoek.

Ze informeerden zich grondig, gingen in debat

en eisten inspraak. Ze dwongen politici

kleur te bekennen en brachten farmaceutische

multinationals ertoe medicatie sneller

en goedkoper op de markt te brengen.

Bij gebrek aan adequate psychologische

ondersteuning werd ook het buddysysteem

ontwikkeld. Voortaan stonden lot- en bondgenoten

zieke mensen met hiv bij in een

innovatieve aanpak van zelfzorg. Het wordt

nog steeds toegepast in de geestelijke

gezondheidszorg in Vlaanderen. Niet ‘over

ons’, maar ‘mét ons’ werd de slogan. Met de

officiële erkenning van de Positieve Raad

als een adviesorgaan voor het hiv-plan,

heeft federaal minister van Volksgezondheid

Maggie De Block (Open Vld) dit uitgangspunt

recent nog eens bevestigd.

WEDERZIJDSE BEÏNVLOEDING

De strijd tegen aids was ook een uitgesproken

politieke strijd, zowel voor als achter

de schermen. Mensen met hiv bleven niet

wachten tot politici hen acceptabel genoeg


dossier 40 jaar çavaria

vonden om hen te ontvangen. Ze dwongen

een onderhoud af op het scherp van de

snee. Desnoods zetten ze zestig houten kruisen

voor het kabinet van een minister om

een gesprek te eisen.

De aidscrisis stelde een aantal mistoestanden

op scherp en droeg bij aan het elan

van de holebibeweging in haar strijd voor

gelijke rechten. Toen een vriend van ons

aan hiv overleed, haalde zijn familie het

huis waar hij met zijn partner woonde leeg,

omdat de partner geen aankoopbewijzen

kon voorleggen. Sommige homomannen

hadden moeite om toegang te krijgen tot

het sterfbed van hun partner, omdat ze niet

samenwoonden. Het sterkte vele activisten

in hun weigering om genoegen te nemen

met wat tolerantie hier en daar.

Op haar beurt heeft de holebibeweging

invloed uitgeoefend op de aidsorganisaties.

Sensoa kreeg steun voor de eis om na vijfentwintig

jaar ook in België een hiv-plan uit

te werken. Op onze beurt putten we inspiratie

uit de holebibeweging. We werden getroffen

door de creativiteit en de openheid

waarmee jongerengroepen nieuwe plekken

en manieren zochten om holebi-jongeren

bij elkaar te brengen. We zagen het belang

van een lokale verankering en we waren

onder de indruk van het inclusieve karakter

van de beweging, met veel aandacht voor

diversiteit in genderbeleving.

TOEKOMSTIGE UITDAGINGEN

Op één punt blijven we ter plaatse trappelen.

Rolmodellen zijn ook voor mensen

met hiv belangrijk, maar ze blijven zeldzaam.

In 2017 kennen we nog steeds even weinig

mensen als in 1987 die aan anderen vertellen

dat ze hiv hebben. Het is, net als toen,

voor velen een semipubliek geheim, dat

ze slechts met enkele goede vrienden of

familieleden delen. Op andere momenten

geeft de angst om ‘ontdekt’ te worden veel

en vaak onnodige stress. Stigma, maar ook

‘geïnternaliseerde serofobie’ liggen aan de

basis hiervan.

Nochtans zijn de tijden wel degelijk veranderd.

In België zijn de meeste mensen met

hiv die weten dat ze besmet zijn, niet langer

besmettelijk, als gevolg van de steeds doeltreffendere

medicatie. De draagwijdte hiervan

lijkt zeer moeilijk door te dringen. Dit

gegeven gaat dan ook in tegen de intuïtie:

op het ogenblik dat je van iemand te horen

krijgt dat hij of zij hiv heeft, is de kans groot

dat die persoon niet meer besmettelijk is.

We moeten elkaar goed bewust maken van

deze nieuwe realiteit én blijven luisteren

naar het verhaal van mensen met hiv.

Medicatie maakt mensen niet minder

kwetsbaar of eenzaam. Bovendien heeft

hiv hetzelfde slechte karakter als de meeste

chronische ziektes en heeft een besmetting

nog steeds ernstige consequenties. Op

latere leeftijd zijn mensen met hiv vatbaarder

voor ouderdomsziektes zoals diabetes,

kankers of hart- en vaatziekten. Het is dus

een slechte zaak dat condooms steeds meer

in de schuif blijven liggen.

Al deze boodschappen met elkaar verzoenen,

is een grote uitdaging. Een andere

gemeenschappelijke uitdaging, is om te

blijven wijzen op het belang van internationale

samenwerking en ondersteuning. In

grote delen van de wereld zijn het gebrek

aan bescherming van LGBT-rechten of de

slechte toegang tot hiv-medicatie soms letterlijk

een kwestie van leven of dood.

EENDRACHT MAAKT MACHT

De afgelopen dertig jaar hebben hiv-organisaties

en de holebi- en transgender beweging

elkaar op cruciale momenten kritisch

bevraagd over de uitdagingen van hiv en

aids. Tegelijk hebben we ook veel samengewerkt

en elkaar gesteund en geïnspireerd.

We vinden het prettig om nu schouder aan

schouder te staan met de LGBT-beweging,

al is het maar vanuit het besef dat respect

en rechten nooit voor de eeuwigheid zijn

verworven. Een maatschappelijk klimaat kan

opwarmen of afkoelen. Maar samen staan

we hoe dan ook sterker. Niet zonder een

vleugje eigenbelang, wensen we de holebien

transgender beweging dan ook een

gezonde toekomst!

Chris Lambrechts en Patrick Reyntiens zijn

beiden dertig jaar actief rond hiv.

21


Getekend:

Carla Walschap

De eerste lesbische roman in Vlaanderen

22


dossier 40 jaar çavaria

In haar buitenverblijf, ergens

diep verscholen in de zonnige

Kempen, sprak ik Carla Walschap.

Het lijkt wel of ze lachend door

het leven gaat. Natuurlijk kwam

haar vader Gerard Walschap ter

sprake, maar we hadden het

vooral over haar boek ‘De eskimo

en de roos’ uit 1963. Het moet

zowat de eerste lesbische roman

geweest zijn in Vlaanderen.

Tekst: Thierry Hanan Scheers

Foto: Sophie Nuytten

Het verhaal in ‘De eskimo en de roos’ gaat

over Claire, die ondanks haar zelfstandigheid

en haar vijfentwintig jaar onervaren is op

het gebied van de liefde. Het gaat ook over

de tien jaar oudere Madeleine, een mooie

Griekse die met haar man geen normaal

huwelijksleven heeft en ook niet wil hebben.

Beide vrouwen ontmoeten elkaar en worden

verliefd, ondanks de aanvankelijke schroom

van Claire voor lichamelijke intimiteit. Over

dit geheel spant Carla Walschap een net,

waarin ze de lezer van het begin tot het einde

gevangen weet te houden. ‘De eskimo en de

roos’ is een tedere vertelling die nergens te

vrijmoedig wordt.

Carla: “‘De eskimo en de roos’ moet de eerste

Vlaamse lesbische roman zijn geweest. Ik heb

er veel succes mee gehad in de lesbische

wereld: ik kreeg veel brieven en reacties. Maar

ook de gewone pers was heel gunstig. Ze

waren opgelucht dat het niet ‘te erg’ was, dat

het niet ‘pornografisch’ was. Ze vonden het

thema delicaat en fijn benaderd. Ze waren zo

blij dat het… netjes was. Het laatste hoofdstuk

heb ik schreiend geschreven.”

In 1963 was het toch niet zo eenvoudig

om zo’n boek uit te brengen? Was het

makkelijk om een uitgever te vinden?

Carla: “Voor mij natuurlijk wel, ik leefde half

in de uitgeverswereld. Bovendien kon ik

erop rekenen dat een uitgever graag iets

kreeg van een Walschap. De voornaam was

minder belangrijk. Ik was bij twee uitgevers

geweest en beiden wilden ze het boek

publiceren. De tweede zei bij het weggaan:

‘En mocht je Marieke Peeters heten, dan zou

ik het ook uitgeven.’ Ik dacht: ‘Dat is de man

die mijn boek mag publiceren!’”

“Ik had het manuscript door mijn vader laten

lezen en die gaf geen kritiek. Hij vond het

een goed boek, maar wilde dit niet zo meteen

zeggen als hevige hetero. (lacht) Hij zei

dat ik het boek misschien eens moest laten

lezen door Marnix Gijsen, die volgens hem

een veel fijngevoeligere man was dan hijzelf.

Marnix was een hele goede vriend van onze

familie. Ik zei ‘Oom Bert’ tegen hem. Ik heb

hem mijn boek gegeven en hij zei meteen:

‘Natuurlijk moet je dat uitgeven’. Twee of

drie taalfouten had hij nog gevonden. Maar

voor de rest is er helemaal niets aan dat

boek veranderd.”

“Ik heb mij eigenlijk niet goed gerealiseerd

wat ik riskeerde. Pas achteraf bedacht ik dat

ik chance heb gehad. Want onder journalisten

zijn er een paar die ‘Walschap’ niet

goed gezind zijn en dan denken: ‘Dat is onze

kans, we zullen Walschap eens goed kraken.’

(lacht) Zeker met zo’n thema. Maar dat is

niet gebeurd. Ik geloof niet dat er ooit een

ongunstige kritiek is geweest.”

“Lang ben ik de enige gebleven in Vlaanderen.

Nadien verschenen er weleens

pornografische lesbische boeken. Ooit kreeg

ik zo’n boek in mijn handen. Dat is afschuwelijk,

het enige boek dat ik ooit weggegooid

heb. Dun, maar vreselijk. Geschreven

door een hetero die zijn lusten verwoordt in

lesbische porno.”

Je was ook lerares. Hoe werd je op

school bejegend nadat je zo’n boek had

geschreven?

Carla: “In de school is er nooit negatief

gesproken. Soms kwam er na een lezing

weleens iemand van mijn vrienden of kennissen

van school fluisteren dat ze mijn boek

goed vonden. ‘Jij ben dus ook van de club,’

dacht ik dan. (lacht) Eigenlijk was het niet

echt taboe. Het was rijksonderwijs. Op een

katholieke school was dat toentertijd misschien

anders geweest. Maar ik kan mij niet

voorstellen dat het bij het rijksonderwijs een

probleem zou geweest zijn. Wij leerkrachten

kwamen niet uit de catacomben, hé. (lacht)

En natuurlijk liep ik er ook niet mee te koop.”

“Als lesbo heb ik ook nooit problemen

gehad. Ik denk dat de fout van veel homo’s

en lesbo’s was dat ze zich te zeer afficheerden.

Dat ze zich als reactie tegen de hetero’s

op een hele speciale manier kleedden. Nu

valt dat niet meer op: iedereen is speciaal

gekleed, iedereen heeft wel een speciale

coiffure. Ze prikkelden de mensen toen te

veel. Maar uiteindelijk moet je gewoon zijn

wie je bent en je goesting doen. Dan val je

het minste op en dan stoor je ook niemand.”

“Dikwijls wordt er gevraagd of het feit dat ik

de dochter van Gerard Walschap ben, het

me moeilijker of gemakkelijker maakt. Vroeger

was dat misschien gemakkelijker: een

bekende naam opende automatisch enkele

deuren. Maar die tijd is voorbij. De mensen

kennen Gerard Walschap niet meer.”

In hoeverre was je boek geïnspireerd op

je eigen leven? Was het een stuk autobiografisch?

Carla: “Het is op niets uit mijn leven geïnspireerd:

puur uit mijn duim gezogen. Maar

ik ben er wel geweldig in opgegaan. Ik heb

dat verhaal in veel stukken geschreven,

waarvan vele in de wachtzaal van de tandarts.

En zoals ik al zei, het laatste hoofdstuk

heb ik jankend op een nat blad geschreven.

Ik denk niet dat er nu nog iemand is die met

de hand schrijft. In de beginperiode van de

typemachine kon ik absoluut niet werken

met zo’n toestel. Met de komst van de computer

zag je dan ineens de voordelen voor

het verbeteren. Vroeger zat je te krabbelen

en te schrappen en stukken ertussenin te

plakken. Kleine letters kon je uiteindelijk

zelf niet meer lezen. Nu heb je meteen een

mooi overzicht.”

Heeft dat niet het nadeel dat je dingen

definitief verwijdert, die vroeger wel nog

ergens bewaard bleven?

Carla: “Neen, want die zijn niet goed. Mijn

vader zei rond zijn tachtigste dat hij zijn

boeken vroeger in één ruk had geschreven.

Praktisch geen doorhalingen, zei hij. Later ben

ik eens in zijn manuscripten gaan kijken, die

mijn moeder bewaarde. Niet doorgehaald!?

(lacht) Maar ik denk dat ook hij niet wilde dat

de doorgestreepte dingen bleven bestaan.

Als je het zelf ooit niet goed vond, moet het

weg. Ik weet niet of het je ooit is overkomen

dat mensen liefdesbrieven van jezelf onder

je neus duwen? Dat is niet plezant. Hoe is het

mogelijk dat ik ooit zoiets heb geschreven?

(lacht) Hoe melig! Die worden vaak in een

opwelling geschreven. Dat is hetzelfde als die

doorhalingen.” (lacht harder)

Je hebt de brieven van je vader samengebundeld

in drie dikke volumes. Zullen

er ooit, misschien over vijftig jaar, brieven

opduiken van jou?

Carla: “Dat weet ik niet. (lacht) Maar niemand

gaat daar zijn Latijn in steken. Twee mensen

hebben wel al mijn brieven terugbezorgd.

Ik schreef nogal lange brieven. Nu zijn het

e-mails, maar het zijn ook lange. En soms

verdwijnen ze al voordat ik ze verzonden heb

doordat ik op een verkeerde knop duw. (lacht)

Wat komen we dan over vijftig jaar te weten

over jou dat we nog niet weten?

Carla: “Namen van anderen waar ik over

schreef misschien? Maar over mijzelf niets

speciaals. Er is niets waarvan ik denk: ‘Al

een geluk dat dat niet bekend is geraakt.’

En mocht het zo zijn, dan zou ik het nu niet

zeggen.” (lacht uitbundig)

23


het is onwezenlijk

Son Snelders over de transgender(r)evolutie

24

‘Ik heb soms het gevoel dat ik

een proefkonijn ben geweest,”

zegt Son Snelders. Al in 1975

schreef Snelders ‘Dagboek van

een transseksueel’, het autobiografische

relaas van zijn eenzame

strijd tegen het verkeerde

lichaam. Vier decennia jaar later

blikt hij terug.

Tekst: Cristina Vanlook

Foto: Image by Mira Photography

Je hebt enige tijd geleden een boek uitgebracht,

‘Dagboek van een transseksueel’.

Waarom schreef je destijds dit boek?

Son Snelders: “Al sinds mijn vijftiende voelde

ik de drang om een biografie te schrijven. Ik

had al veel meegemaakt. Mijn thuissituatie

was niet bijzonder aangenaam. Ik groeide

op met een agressieve, alcoholverslaafde

vader en een moeder die vaak toegetakeld

in bed lag. Toen ik ongeveer drie jaar oud

was, besefte ik dat er iets niet klopte. Dat

besef kwam zo vroeg omdat ik er niet tegen

kon dat men mij behandelde als een meisje.

En men zelfs 'zij' tegen mij zei in plaats van

'hij' Ik werd daar gek van, ik leed eronder. Ik

zag mezelf niet als een meisje dat anders

was, maar gewoon als een jongen. Toen ik

een keer mijn neefje naakt zag, schrok ik zo

erg dat hij een penis had, maar meer nog

was ik jaloers dat ik er geen had.”

Beschrijf je in ‘Dagboek van een transseksueel’

ook de zoektocht naar je identiteit

in deze jonge kindertijd?

Son: “Jazeker. Het boek is in 1975 geschreven

en gaat over mijn leven tot mijn zevenentwintigste

levensjaar. Voor iemand van

mijn huidige leeftijd bestrijkt dit eigenlijk

maar een korte periode (lacht). Het boek is

niet erg dik. De eerste veertig pagina’s zijn

een voorwoord van professor Steven de

Batselier (1932-2007). Daarna gaat het over

mijn kindertijd. Zo vertel ik dat ik ‘typisch’

jongensgedrag vertoonde en dat meisjes in

mijn ogen zwakke wezens waren.”

Waarom waren meisjes zwakke wezens

in jouw ogen?

Son: “Dat kwam vooral door Hollywoodfilms.

De vrouw was in die films altijd een arm

wezen in nood, dat zichzelf in moeilijkheden

bracht en dat dan door een man gered

moest worden.”

In Hollywoodfilms kunnen vrouwen nu

ook sterke figuren zijn. Vind je die verandering

belangrijk?

Son: “Ja, toch wel. Ik hou niet van hokjesdenken,

maar films zijn toch een referentiekader.

Ze geven ons een bepaald, stereotiep beeld.

Als kind speelde ik deze films allemaal na

in de tuin, maar dan wel de mannenrollen.

Gelukkig worden vrouwen niet meer

geportretteerd als hulpeloze wezens die niet

zonder man kunnen.”

Kan je schetsen waar ‘Dagboek van een

transseksueel’ verder over gaat?

Son: “Over mijn leven in het pensionaat.

Toen begon het voor mij wel heel zwaar te

worden. Ik zat weer tussen allemaal meiden.

Ik werd verliefd en dergelijke. Kortom, alles

wat een jonge knaap kan meemaken. Daarna

ben ik naar een kindertehuis gestuurd bij

nonnen met losse handjes. Het boek vertelt

hoe ik in al deze momenten steeds meer

besefte dat ik anders was. Ook mijn operatie,

die ik in Amsterdam heb laten uitvoeren,

wordt in het boek beschreven.”

Schreef je ‘Dagboek van een transseksueel’

met een bepaald doel voor ogen

en heb je het gevoel dat je dat doel hebt

bereikt?

Son: “Mijn doel was transseksualiteit een

gezicht te geven en bespreekbaar te maken.

En ja, er is sindsdien veel ten goede veranderd.

Als kind vergat ik soms mijn eigen

uiterlijk. Ik gedroeg me als een jongen, maar

vergat dat mensen een meisje zagen. Ik wist

helemaal niet wat er met me aan de hand

was. Op een keer zong ik in de tuin ‘Ich liebe

dich’ van Rudolf Schock voor mijn buurvrouw.

Eén van de buren zei: ‘Jij wordt later

nog zangeres.’ Ik wou antwoorden ‘zanger!’,

maar ik durfde niet. Iets hield me tegen. Ik

was bang dat ze mij niet zouden geloven.”

Doordat er maatschappelijk heel wat

veranderd is, zouden mensen je nu misschien

wel geloven. Wat doet dat bij jou?

Son: “Het is onwezenlijk. Ik denk dat het

vooral minder eenzaam maakt.”

Zijn er bepaalde momenten geweest

in je leven waarop het anders-zijn nog

lastiger was dan anders?

Son: “Op een dag ben ik een herenwinkel

binnengestapt en begon ik herenkledij te

dragen. De reacties op straat waren pijnlijk.

Uitlachen, nawijzen, dingen naar me roepen.

Ik werd geconfronteerd met veel pestgedrag.

Op een bepaald moment kon ik het

echt niet meer aan en heb ik geprobeerd

zelfmoord te plegen.”

Zijn er ook intieme momenten geweest

waarop het anders-zijn voor jou lastig

was?

Son: “Ikzelf was er zeker van dat ik een

jongen was, maar met het ouder worden

begon mijn lichaam te veranderen. Ik begon

te menstrueren en kreeg borsten. Dat was

schrikken, een dramatisch moment. Alsof

mijn lichaam mij verraden had. Ik denk dat

iedere trans dit moment meemaakt.”

Had je toen het gevoel: ‘Dit klopt niet’?

Son: “Ja, en ik stond er helemaal alleen voor.

Ik kende het woord ‘transseksualiteit’ niet

eens. Mensen zeiden ‘mevrouw’ tegen me

en ik haatte mijn lichaam en gezicht. Het

klopte inderdaad niet. De haat was zo groot

dat ik mijn gezicht begon te verminken.”

Denk je dat het nu anders is voor transgenders?

Son: “Ja. De persoonlijke zoektocht zal

nog dezelfde zijn en de mentaliteit van de

samenleving zal nog grondig bijgeschaafd

moeten worden, maar er kan nu tenminste

over gesproken worden.”

In ‘Dagboek van een transseksueel’

schreef professor Steven de Batselier het

voorwoord. Was het toentertijd belangrijk

om een medisch expert aan je boek

te linken om een breder publiek te bereiken?

Of was er een andere reden om hem

erbij te betrekken?


dossier 40 jaar çavaria

Son: “Het was via Steven dat ik het boek kon

uitgeven. Geen enkele uitgever was geïnteresseerd

in het boek omdat transseksualiteit

niet bekend was en niemand het zou kopen.

Steven heeft ervoor gezorgd dat het boek

toch kon gepubliceerd worden.”

Zette Steven de Batselier zich ook nadrukkelijk

in voor transgenders?

Son: “Niet expliciet. Steven wist eerst ook

niet wat er met mij aan de hand was. Hij was

zelf aan het zoeken want hij had hier ook

geen ervaring mee. Stevens geloof in de

mens was sterk en hij verdroeg geen maatschappelijk

onrecht. Hij kon me overhalen

om te komen spreken in de aula van Leuven

voor de studenten Rechten en Criminologie

die voor het eerst hoorden over transgenders.

De reacties waren positief. Hij heeft mij

zelfs ooit een catalogus gegeven voor de

aankoop van een kunstpenis. Steven was

iemand die altijd wou helpen.”

Hoe reageerden mensen toentertijd op

je boek? Zijn er reacties bijgebleven?

Son: “Ik heb één reactie gekregen en die was

net wat ik nodig had. Een koppel uit Brabant

heeft mij een brief geschreven. Ze waren

diep geraakt door mijn boek en schreven

dat hun deur altijd openstond. Ik zat op dat

moment heel diep, en die mensen hebben

eigenlijk mijn leven gered. Niets is toevallig,

ik moest die mensen ontmoeten. Het was

meer waard dan duizenden reacties.”

Waren er reacties van familie?

Son: “Mijn vader heeft waarschijnlijk nog

nooit een boek gelezen. Mijn moeder keek

even naar de achterflap van het boek en

begon onmiddellijk te huilen.”

Wat was je gevoel na de publicatie van

het boek?

Son: “Dat ik geen komedie meer moest

spelen.”

25


Komt er nog een boek of project van jou

in de toekomst?

Son: “Ik hoop dit najaar mijn tweede boek

uit te brengen. Mijn eerste boek gaat maar

tot mijn zevenentwintigste. In de volgende

veertig jaar is er nog veel gebeurd, vooral in

mijn dertigste levensjaar. Toen begon voor

mij een lange, spirituele weg. Ik was bezeten

van het idee om te veranderen. Ik zat zwaar

aan de drank en wilde de drankduivel

bezweren. Mijn tweede boek zal gaan over

mijn liefdesleven en kunstenaarsbestaan,

maar voornamelijk over mijn proces van

verandering, zowel mentaal als lichamelijk.

Verder hoop ik ooit met çavaria te kunnen

samenwerken aan een kunstproject over

schoonheid en de mensen die daar volgens

de maatschappij niet aan voldoen. Met

schilderijen van transgenders en anderen.”

Ik heb processen tegen de

staat aangespannen om mijn

geslacht op mijn identiteitskaart

te laten veranderen

Toen je op zoek ging naar je identiteit,

zocht je dan informatie ? Was die er

überhaupt in Vlaanderen?

Son: “Een kennis had iets opgevangen over

geslachtsoperaties in Casablanca. Ik ben

naar huis gerend en heb onmiddellijk een

brief geschreven. Het gekke is dat ik een

week later al een brief terugkreeg, met als

boodschap dat ik meteen mocht komen,

zij het met een half miljoen Belgische frank.

Dat was alles. Zonder verdere uitleg. Ik vertrouwde

het uiteraard niet. Er was in Vlaanderen

nul komma nul informatie. Ik kon dus

ook niet méér te weten komen. Ik heb wel

een brief geschreven naar de ombudsvrouw

van een tijdschrift. Zij hielp vrouwen met

een probleem. Ik vroeg haar naar adressen

van dokters, want ik had gehoord over het

bestaan van testosteronpillen en dat werd

voor mij een obsessie.”

Hoe kwam je dan aan die informatie over

hormonentabletten?

Son: “Ook van een kennis gehoord. Ik sprak

of deelde mijn gevoelens met niemand,

maar ik zag er wel heel mannelijk uit. Ik denk

dat dit aanleiding gaf om er met mij over te

spreken. Op die manier kwam ik dus dingen

te weten.”

26

Heb je van die ombudsvrouw een antwoord

ontvangen?

Son: “Ja en ik heb die adressen gekregen.

De eerste dokter trok heel grote ogen en

zei dat hij van mij geen man kon maken,

dat dit onmogelijk was. Die dokter zag mij

als een gestoorde lesbienne en probeerde

mij duidelijk te maken dat twee vrouwen

samen heel gelukkig konden zijn. Maar dat

was niet wie ik was. Het andere adres was


dossier 40 jaar çavaria

van een psychiater die dit nog nooit had

meegemaakt. Hij wou mij ‘genezen’. Hij had

een dure, lange behandeling die echt zou

helpen. Ik heb vriendelijk bedankt, want dit

was niet wat ik wou. Ik wou mij niet minder

man voelen. Ik wou uiterlijk zijn wie ik was,

een man. De derde dokter was ook een psychiater.

Hij wou mijn chromosomen nakijken

en mij lichamelijk helemaal laten testen. Hij

stuurde mij naar een gynaecoloog. Dit was

gruwelijk voor mij, zeker toen hij zei dat ik

een normale vrouw was. Ik was terug bij af.

Maar ik gaf niet op.”

Wat heb je dan gedaan?

Son: “Ik heb een brief geschreven naar de

koning. Zover ging het, zo gedreven was ik.

Ik schreef dat ik testosteroninjecties wou.

Daarna kreeg ik een brief van een maatschappelijk

assistent uit Brussel, die later ook

bij mij thuis is gekomen. Ze dachten eerst

dat ik een hermafrodiet was en ik liet hen

dat denken, want daardoor was er een dokter

in Brussel bereid om mij die injecties te

geven. Maar de injecties gingen uiteindelijk

via mijn psychiater, die er nog steeds van

overtuigd was dat ik lesbienne was. Daarom

gaf hij mij zo’n lage dosissen dat er niets

veranderde.”

Was er iemand met wie je dit kon delen?

Son: “Neen, ik was alleen. Ik had nog niet

veel vrienden, noch een partner, omdat ik

nog niet van mezelf kon houden. Ik had het

dan wel aan mijn moeder verteld, maar zij

snapte het niet en ‘s nachts hoorde ik haar

huilen in bed. Mijn vader zei twee woorden:

‘Stom rund’.”

Hebben bepaalde mensen je geïnspireerd?

Heb je rolmodellen gehad voor je

expressie?

Son: “Er waren nog geen rolmodellen. Er

was nog niets over het thema bekend en ik

was er echt van overtuigd dat ik de enige

was. Ik kon niet vergelijken.”

Zijn de begrippen veranderd? Werd er

toen ook al gesproken over ‘transgender’?

Son: “Neen, ‘transgender’ is helemaal nieuw

voor mij. Ik moet hier zelf nog erg aan

wennen. De eerste keer dat ik het woord

‘transseksueel’ hoorde, was ook best laat:

toen ik het boek van dokter de Vaal in mijn

handen had, ‘Dilemma van de transseksuele

mens’.”

Toen je de term ‘transseksueel’ leerde

kennen, wat voelde je dan?

Son: “Ik had nog niemand anders ontmoet,

dus ik dacht nog altijd dat ik alleen was.

Maar ik kon er wel een naam op plakken.

Toen pas wist ik: dat ben ik dus, een transseksueel.”

Als je je eigen identiteit nu zou omschrijven,

hoe zou dat dan klinken?

Son: “Ik ben een man, maar vooral een

mens. Ik ben kunstenaar en spiritueel.”

Tegenwoordig zijn er verenigingen die

zich inzetten voor transgenders...

Son Snelders: “Ik heb dit allemaal zeer laat

ontdekt. Toen ik begon aan mijn transitie,

was dit er nog niet. Je was vroeger werkelijk

alleen.”

Was je betrokken bij zo’n vereniging?

Son: “Betrokken niet, wel ben ik een paar

keer naar een vereniging gegaan. In West -

Vlaanderen was er een heel klein groepje.

Dat was voor mij de eerste keer dat ik met

andere transgenders in contact kwam.

Iedereen was erg onzeker en onmondig.

Ook hier wist niemand de weg, noch waar je

hulp kon vinden.”

Was er vroeger druk op transgenders om

medische ingrepen te laten uitvoeren?

Son: “Ik heb vooral druk vanuit mezelf

gevoeld, niet zozeer van buitenaf. Het is zo

dat, zodra ik een baard begon te krijgen,

het uitlachen en de pesterijen ook stopten.

Nu schrik ik dat er transgenders zijn die de

operatie niet willen ondergaan. Toen ik dat

hoorde, vond ik dat raar. Dat je zover kan

komen dat je denkt dat het eigenlijk niet

nodig is. Ik ben daar eigenlijk blij om, dat het

aan het veranderen is.”

Wat zijn volgens jou zaken die het leven

van transgenders aangenamer hebben

gemaakt?

Son: “De beschikbaarheid aan informatie.

Dat is overweldigend. Voor elke stap die

een transgender zet, bestaat er nu een

vereniging of een praatgroep. Er is nu ook

veel hulp. Ik stond er moederziel alleen

voor. Ik heb zelfs processen tegen de staat

aangespannen om mijn geslacht op mijn

identiteitskaart te laten veranderen. Nu kan

dat makkelijker. Ook de operatie is erop

vooruitgegaan.”

Ervaar je deze veranderingen als

positief?

Son: “Jazeker, ik heb soms het gevoel dat ik

een proefkonijn ben geweest. Een tijd terug

kwam een transgendervriend op bezoek. Hij

had een metaidoioplastiek laten uitvoeren.

Dat was prachtig werk. Ikzelf heb sinds mijn

borstamputatie nog vrouwelijke tepels, vandaag

zorgen ze voor mannelijke tepels. Dit

soort veranderingen vind ik zeker positief.”

Is de samenleving nu ook positiever?

Son: “Positiever, ja. Maar de mentaliteit moet

toch nog sterk veranderen. Het verschil tussen

toen en nu is wel enorm, maar dat het

ooit helemaal zal veranderen, geloof ik niet.”

Zou je de evolutie van transgenders in

de maatschappij in drie woorden kunnen

schetsen?

Son: “Het eerste woord is ‘openbaar’.

Transgenders kruipen steeds meer uit hun

schulp. Dan ‘media’: via tv, boeken, artikels,

enzovoort, is er de laatste twintig jaar meer

belangstelling gekomen voor dit fenomeen.

En ten derde: ‘politici’. Sommige politici

kregen ook belangstelling voor het lot van

transgenders, onder meer Guy Verhofstadt.

Is er iets waar mensen die zoeken naar

hun identiteit niet zonder kunnen?

Son: “Een vriendenkring. Via al de groepen

waar ik naartoe ging, begon ik een

vriendenkring op te bouwen van mensen

die allemaal op zoek zijn naar hetzelfde. Ik

kende niet zo veel transgenders, maar wel

veel homo’s en lesbiennes.”

Wat zou je meegeven aan mensen die

nog op zoek zijn naar hun identiteit?

Son: “Leer eerst van jezelf te houden om

je eigenwaarde en je persoonlijkheid te

vergroten. Wanneer je zelfrespect hebt, zal

je iemand vinden die respect heeft voor

jou en van je zal houden, welk geslacht je

ook hebt. Liefde komt wanneer je er klaar

voor bent. En blijf van de alcohol. Drank en

relaties gaan niet samen. Vergeet ook niet:

je grootste verweer is je trots. Wees trots op

jezelf, dan kan je niet vernederd worden en

dwing je eerbied af.”

Wie vragen heeft over zelfdoding, kan

terecht op de zelfmoordlijn, op het gratis

noodnummer 1813 of op

zelfmoord1813.be.

27


AWARD SHOW

& AFTERPARTY

SAVE THE DATE

WEDNESDAY

07.06.2017

CARGO CLUB ANTWERP

Lange Schipperskapelstraat 11

2000 Antwerp

SUBMIT YOUR

INITIATIVE!

pinkbrandoftheyear.be

info@pinkbrandoftheyear.be

pinkbrandoftheyear

Pink Brand of the Year is a production of Brandhome and OUTtv, in cooperation with Cargo Club and KliQ.


dossier 40 jaar çavaria

Internationale invloeden

op de Belgische LGBT-beweging

In internationaal

opzicht is dit uniek:

een vrouw als pionier

Welke gebeurtenissen en

personen uit het buitenland

hebben hun weerslag gehad op

de LGBT-beweging in België? In

hoeverre werd het homoactivisme

in België geïnspireerd door

internationale ontwikkelingen?

Waarschijnlijk denken we meteen

aan de Stonewall-rellen of

het homohuwelijk in Nederland.

Maar er is veel meer. ZiZo zet het

op een rijtje.

Tekst: Thierry Hanan Scheers

Terwijl homobewegingen in onze buurlanden

al sinds eind negentiende en begin

twintigste eeuw actief waren, kwamen ze

in België pas op gang in de jaren vijftig van

vorige eeuw. In ons Belgenland vonden we

toen geen discriminerende bepalingen in

de strafwetgeving. Er was dus niet meteen

een politieke reden om een organisatie op

te starten. Er was natuurlijk wel het taboe

op homoseksualiteit en het leven als niethetero

was zeker niet eenvoudig, maar er

was geen verbod op homoseksualiteit en

de leeftijdsgrens om seks te mogen hebben

was nog dezelfde voor homo’s als voor

hetero’s.

Maar sommigen wisten goed wat er elders

aan het gebeuren was, onder wie Georges

Eekhoud (1854-1927), een Belgische,

Franstalige schrijver. Eekhoud is opmerkelijk

omdat hij een van de eerste auteurs in het

westen was die openlijk en positief over homoseksualiteit

schreef. Deze Franstalige Antwerpenaar

had onder meer contacten met

Oscar Wilde (1854-1900) en de Duitse arts

Magnus Hirschfeld (1868-1935). Kort na de

veroordeling van Oscar Wilde voor sodomie

in Engeland, was er in Vlaanderen tevens

een proces tegen Eekhoud omwille van

zijn homoroman ‘Escal Vigor’. Hij werd voor

het assisenhof gedaagd wegens inbreuken

op de wet inzake persdelicten, maar werd

vrijgesproken. Magnus Hirschfeld was naast

arts ook schrijver en seksuoloog en een

vroege voorvechter van de emancipatie van

homoseksuelen. Hij richtte in dat verband

in 1897 het Wissenschaftlich-humanitäre

Komitee op. Het comité zette zich onder

meer in voor hervorming van de beruchte

Paragraaf 175 van de Duitse strafwet, die

sinds 1871 seks tussen mannen verbood.

EERSTE BEWEGING

Eind 1953 lag een lesbische vrouw, onder

het pseudoniem Suzan Daniel (1918-2007),

29


aan de basis van de eerste Belgische homoen

lesbiennegroep. In internationaal opzicht

is het uniek dat de eerste vereniging in

België een vrouw als pionier had, waar dit in

andere landen altijd mannen waren. Suzan

was op bezoek geweest bij onze noorderburen,

waar ze in Amsterdam deelnam aan het

ICSE-congres (International Committee

for Sexual Equality), de voorloper van het

huidige ILGA. Op congressen van het ICSE

werden altijd internationaal gereputeerde

wetenschappers uitgenodigd om te spreken

over de homothematiek. Lichtjes van haar

stoel geblazen door de positieve ingesteldheid

van de wetenschappers, besloot ze een

holebigroepering naar het model van het

COC (Nederlandse Cultuur- en Ontspanningscentrum)

op te richten in België. “Ik

zag er dat hetero’s ons kwamen verdedigen,

professoren die zegden dat we mensen

waren gelijk een ander. In een tijd dat je

eigenlijk nog een pestlijder was, deed dat

goed”, verklaarde ze achteraf. Zo ontstond

in België dus het Cultuurcentrum België

(CCB). De naam verwees bewust niet naar

het holebithema, om de maatschappij niet

te choqueren.

STONEWALL

We verplaatsen ons even naar de VS. Ten

gevolge van de ontruiming van homobar

The Stonewall Inn in, door de New Yorkse

politie in juni 1969, ontstonden er rellen. Het

bezoekende publiek besloot terug te vechten.

Voor de eerste maal in de geschiedenis

boden homo’s, lesbiennes en travestieten

in groten getale weerstand tegen de vernederingen

van de politie. Deze rellen zouden

bekend worden als de Stonewall-rellen.

Bij de organisatie van holebidemonstraties

werd later wereldwijd naar deze rellen

verwezen. De invloed ervan op de Belgische

LGBT-beweging is eerder beperkt. In België,

en bij uitbreiding in Europa, was toen al heel

wat gaande en organiseerden verschillende

groepen zich reeds. In België wist toen

nauwelijks iemand wat er aan de hand was

in New York. Het is eerder de mythe die

veel later invloed kreeg op de Vlaamse en

Belgische LGBT-beweging.

NORMALITEIT

De Belgische homo- en lesbiennebeweging

werd vooral beïnvloed door wat zich

afspeelde in Nederland en Frankrijk. Begin

jaren zeventig publiceerde het FHAR (Front

Homosexuel d’Action Révolutionnaire)

uit Parijs het Rapport tegen de normaliteit.

Het rapport kantte zich tegen de

heteroseksuele norm en tegen de mannelijke

machocultuur. De mannelijkheidswaan

moest in vraag worden gesteld en het

‘verschil’ met hetero’s zag men als iets positiefs.

Door mensen op straat te choqueren

brachten de leden van het FHAR hun boodschap

over. Hun seksuele diversiteit toonden

ze uitbundig aan de gewone burger door

geschminkt en verkleed op straat te komen.

Zij waren van oordeel dat de toenmalige

homo- en lesbienneverenigingen veel te

braaf waren.

Het revolutionaire gedachtegoed sloeg snel

over naar Luik en Brussel, wat resulteerde in

de oprichting van MHAR (Mouvement Homosexuel

d’ Action Révolutionnaire) en

De Rode Hond in Gent. Deze organisaties

meenden dat de hele zaak ‘militant, radicaal

en politiek’ aangepakt diende te worden.

Andere LGBT-organisaties werden terechtgewezen

omdat hun activiteiten te braaf

zouden zijn en tot schijntolerantie zouden

leiden. De Rode Hond verdween echter al

snel terug van het toneel.

30


dossier 40 jaar çavaria

Andere LGBTorganisaties

werden

door De Rode Hond

terechtgewezen omdat

hun activiteiten

te braaf zouden zijn

en tot schijntolerantie

zouden leiden

ZOMERKAMP

In 1976 ontstond in Vlaanderen De Rooie

Vlinder. Met hun linkse gedachtegoed

vonden haar leden geen plaatsje binnen

de toenmalige homo- en lesbiennebeweging

en met hun homoseksualiteit konden

zij binnen de linkse beweging evenmin

terecht. Zij gingen verder op het elan van De

Rode Hond en werden tevens geïnspireerd

door FHAR en bij uitbreiding door Mario

Mieli (1952-1983), de leidende figuur van

Italiaanse homobeweging F.U.O.R.I!. Mieli’s

gedachtegoed was vergelijkbaar met dat

van FHAR.

In 1977 ging De Rooie Vlinder op zomerkamp

in Frankrijk samen met De Rooie

Flikkers uit Nederland. De Rooie Flikkers

wilden geen vrouwen imiteren, maar wel

het mannelijkheidsideaal tegengaan.

Aanhangers gingen op pumps lopen, jurken

dragen en de nagels lakken. Volgens Guido

Totté, een van de oprichters van De Rooie

Vlinder, waren de workshops op het zomerkamp

ontzettend verrijkend. Er werden

contacten gelegd met groepen uit Zweden

en Vrijstad Christiana, een zelfverklaarde

semionafhankelijke enclave in de Deense

hoofdstad Kopenhagen. Uiteindelijk was het

ook De Rooie Vlinder die op 18 maart 1978

in Gent de eerste Homodag organiseerde,

de voorloper van The Belgian Pride. Op 5

mei 1979 volgde in Antwerpen de tweede

Homodag, met voor het eerst een optocht

door de straten van de stad. Pas bij de derde

Homodag, op 28 juni 1980 in Brussel, werd

de link gemaakt met de Stonewall-rellen.

AIDS

In 1981 barstte de aidscrisis los. De ziekte

dook voor het eerst op in de Verenigde

Staten en werd in verband gebracht met

homoseksuele mannen, omdat de eerste

slachtoffers vielen onder seksueel actieve

homomannen. Deze negatieve en sensationele

berichten bereikten al snel West-Europa.

Voor de medische wereld was het snel duidelijk

dat aids geen homoziekte was en dat ook

hetero’s besmet konden geraken.

Aids had een enorme invloed op jongeren,

omdat zij reeds op jonge leeftijd werden

geconfronteerd met de dood, en met de soms

schrijnende gevolgen van het ontbreken van

een partnerschapsregeling. Holebi’s moesten

hun bezittingen kunnen beschermen bij het

overlijden van hun partner en in verscheidene

landen ontstonden dan ook partnerschapsregelingen.

Later volgde de openstelling van het

burgerlijk huwelijk, eerst in Nederland (2001)

en vervolgens in België (2003).

ANDERE INVLOEDEN

Ook de invloed van buitenlandse kunst

(literatuur, film, mode, theater, fotografie, …)

en populaire cultuur, waaronder popmuziek,

mag niet worden onderschat. Dat geldt ook

voor de herontdekking van vroegere vormen,

zoals het werk van baron Wilhelm von

Gloeden (1856-1931), een Duits fotograaf

die voornamelijk op Sicilië (naakt)fotografie

beoefende. Vroeger werden zijn fotoboeken

met mannelijk naakt ‘onder de toonbank’

verkocht, maar ten gevolge van de holebiemancipatie

zijn de kunstalbums nu overal

vrij te koop.

Ook de invloed van de Russisch-Oostenrijkse

balletdanser en choreograaf Rudolf

Chametovitsj Noerejev (1938-1993) mag

niet worden onderschat. Hij wordt gezien

als de grootste danser van zijn tijd. Noerejev

overleed aan de gevolgen van aids, net

als Freddie Mercury. Die werd vooral na

zijn dood een icoon. Pas 24 uur voor zijn

overlijden liet hij weten aids te hebben.

Over Village People wordt vaak lacherig

gedaan, maar in 1977 waren het artiesten

die openlijk homo waren én dat gebruikten

als gimmick. Hun naam was trouwens een

rechtstreekse verwijzing naar ‘the Village’, de

homowijk in New York.

David Bowie gebruikte dan weer zijn

biseksualiteit om zijn alter ego’s nog

meer kleur te geven dan ze al hadden. En

Madonna zou Madonna niet zijn als ze niet

tegen de schenen kon schoppen van de

normativiteit. Tijdens de Blond Ambition

Tour was Madonna omringd door alleen

maar homodansers en één trieste hetero

die zich uitgesloten voelde. Ze liet heel de

toer filmen, vooral achter de schermen,

en liet in een truth or dare-spelletje twee

dansers tongen. Dat beeld werd prominent

uitgespeeld in de langspeelfilm Truth Or

Dare: in bed with Madonna. Volgens haar

broer gewoon om te choqueren, want in de

prille jaren negentig was het ongebruikelijk

homoseksualiteit zo te ‘promoten’.

Lady Gaga is natuurlijk bi, en maakte daar

nooit een geheim van. En dichter bij huis

hebben we natuurlijk André van Duin die

hier ook veel op het scherm kwam. Begin dit

jaar kreeg hij nog een award in Nederland

omwille van het naturel waarmee hij al meer

dan veertig jaar homoseksuelen vertegenwoordigt.

In de moderne popcultuur heb je

natuurlijk nog Ricky Martin en Mika: twee

artiesten die uit de kast kwamen en daar

niét voor werden afgestraft.

En heden ten dage heb je Troye Sivan,

Years & Years en Sam Smith: artiesten die

out en proud waren voor ze bekend werden

en vanuit een duidelijk holebistandpunt

de wereld bekijken. Ten slotte betekenen

alle artiesten, kunstenaars en doodgewone

stervelingen die out zijn overal ter wereld

iets voor de gemeenschap : gewoon door

out te zijn.

31


Oost, West,

LGBT-huis best

Vandaag heeft zowat elke provincie

een lokaal LGBT-huis. Dat

was ooit anders. Zizo-magazine

blikt terug met twee mensen die

mee aan de wieg stonden van

‘Het Roze Huis’ in Antwerpen en

‘Het Regenbooghuis’ in Brussel.

Tekst en foto's: Elisa Schanzer

Ons basisidee was: er zijn een heleboel

groepen in Antwerpen, maar ze kennen

elkaar niet

32

Denis Bouwen is een van de stichters van

Het Roze Huis in Antwerpen. Samen met

zijn vriend Ludwig en een heleboel andere

vrijwilligers bouwden ze Het Roze

Huis uit tot wat het vandaag is.

“Een heleboel mensen hebben pionierswerk

geleverd om Het Roze Huis in Antwerpen

te doen slagen. Zoiets realiseer je niet met

één of twee personen”, vertelt Denis Bouwen.

“We begonnen eraan zonder dat de

term ‘Het Roze Huis’ werd gebruikt. In 1994

had je in Antwerpen nog de Roze Zaterdag,

de voorloper van Pride.be: ik zat toen

in de werkgroep Pers. Ik reed toen op Roze

Zaterdag mee in een koets en zei tegen mijn

vriend Ludwig dat het toch geweldig zou

zijn als holebi’s en hun verenigingen veel

zichtbaarder zouden zijn en als ze elkaar

het hele jaar door konden ontmoeten en

meer dingen samen doen. Niet lang na die

Roze Zaterdag nodigde ik een stuk of acht

mensen bij mij thuis uit en concludeerden

we dat het een goed idee zou zijn om een

sociocultureel huis op poten te zetten. We

zijn toen met een initiatiefgroep gestart en

begonnen enquêtes af te nemen op holebifuiven

in Antwerpen. Uit de enquêteresultaten

bleek dat veel holebi’s zo’n gemeenschappelijk

huis zeker zagen zitten.”

“In juni 1995 stichtten we de vzw Het Roze

Huis. Met die vzw lobbyden we bij politici,

sensibiliseerden we en organiseerden we

fuiven om geld in te zamelen, het idee uit te

dragen en het levend te houden. Dat was

een moeizame strijd. In 1998 of 1999 zag mijn

vriend in de wijk Zurenborg het cafépand

Den Draak te koop staan. Ik was toen nog

voorzitter van de vzw en stuurde meteen een

fax naar de Antwerpse schepen van Sociale

Zaken Marc Wellens (CD&V) met de vraag

om ons project te realiseren. Wellens kon

klaarspelen dat de stad Antwerpen het huis

kocht, en zo konden we voort. Met plaatselijke

maar ook, en vooral, internationale

vrijwilligers, een architect en professionelen

hebben we dat pand samen gerenoveerd.”

“Het basisidee achter ons project was dat er

een heleboel verenigingen in Antwerpen

bestonden, maar dat ze elkaar niet goed

kenden en niet zo schitterend samenwerkten.

Wij waren ervan overtuigd dat er veel

meer uit te halen was. In de jaren negentig

had je wel een soort van informele structuur

die het ‘Antwerps Overleg' heette. Dat

waren een aantal verenigingen die af en

toe rond de tafel zaten en die over fuiven

en dergelijke discussieerden. Het was niet

gemakkelijk om de verenigingen bij ons te

doen aansluiten. Sommige waren enthousiast,

andere veel minder. Maar toen Het Roze

Huis in 2000 openging, zijn veel verenigingen

het huis beginnen te bezoeken,

gebruiken en waarderen. Ondertussen zijn

er zowat dertig verenigingen aangesloten

bij wat nu ‘Het Roze Huis – çavaria

Antwerpen’ heet.”

“We vonden ook inspiratie in het buitenland.

Toen Het Roze Huis nog een initiatiefgroep

was, smeedden we banden met Villa Lila,

dat al langer bestond en de voorloper was

van het huidige roze huis in Nijmegen. Die

mensen kwamen naar Antwerpen om ons

uit te leggen hoe zij hun project hadden

gerealiseerd. Zelf bezochten we diverse

holebicentra tijdens onze reizen: Wenen,

Rome, Keulen, Bologna, … Ik ben zelfs ooit

het Lesbian and Gay Community Center

in New York binnengestapt.”

“Tussen 1994 en nu was er zeker een evolutie.

Tegenwoordig heeft Het Roze Huis ook

beroepskrachten, terwijl we in de beginjaren

uitsluitend op vrijwilligers steunden.

Maar ik vind dat Het Roze Huis vooral de

vrijwilligers nodig heeft. De ondersteuning

van betaalde krachten is noodzakelijk en

belangrijk, maar de ziel van een project

komt in belangrijke mate van de vrijwilligers

die uit overtuiging, uit passie of uit

idealisme meedoen.”


dossier 40 jaar çavaria

Zonder de Franstaligen was het niet

gelukt, want we waren veel te klein

gesticht. We zochten zes maanden naar een

geschikt huis, totdat we ons huidige pand

vonden dat eigendom is van de stad Brussel.

Tijdens de onderhandelingsfase over het

huurcontract, was een van de voorwaarden

van de stad dat we moesten samenwerken

met de Franstalige groepen in Brussel.”

geleden hadden we hier de witte, Vlaamse

homo. Vandaag hebben we een heel divers,

gekleurd publiek. Dat is fantastisch. De

verscheidenheid aan groepen en de open

deur maken dat allerlei groepen hier durven

binnenkomen en zich hier durven te installeren.

Dat is een enorme rijkdom!”

Hilde De Greef stond mee aan de wieg

van het Regenbooghuis Brussel. Hilde

was meer dan tien jaar vrijwilligster en

heeft een aantal jaren als bestuurslid

meegedraaid. Ze maakte zelfs de allereerste

vergadering mee voordat het huis

werd opgericht.

“De dag waarop we de Franstaligen om

medewerking vroegen was heel tof. Als

groepering waren we heel enthousiast en

hadden we ons huis al, en zij waren ook heel

enthousiast om mee te werken. We vonden

al snel drie of vier groepen die met ons mee

wilden doen. Het waren heel dynamische

mensen die vlot met ons samenwerkten,

dus dat ging prima. Het is een enorme

meerwaarde dat we toen met de Franstaligen

zijn gaan samenwerken. Ik ben blij dat

de stad ons dat een beetje verplicht heeft.

Zonder de Franstaligen was het niet gelukt,

want we waren veel te klein.”

“De komst van Het Regenbooghuis had

een grote invloed op de holebigemeenschap,

omdat iedereen elkaar leerde kennen.

Voorheen zat iedereen op zijn kleine

eilandje en kenden we elkaar niet. Brussel is

nochtans niet groot, en toch wisten we niet

wie waarmee bezig was. Via dat huis kom je

elkaar tegen, leer je elkaar kennen, en dat is

de grootste rijkdom. We zijn destijds gestart

met zo’n tien groepen, vandaag zijn het er

ongeveer vijfenveertig. Je merkt pas de rijkdom

en de diversiteit van die vijfenveertig

groepen wanneer je allemaal samen onder

één dak zit.”

Hilde: “Ik was al van bij het begin betrokken

bij het Regenbooghuis. Het idee kwam

vanuit twee of drie groepen die in 2000 of

2001 alle Nederlandstalige holebigroepen

in Brussel contacteerden. Zo kwam de

vraag ook bij Artemis terecht, een lesbische

boekenwinkel waar ik vrijwilligster was. Via

Artemis ben ik naar de eerste vergadering

van het Regenbooghuis gegaan, en ben ik

ook gebleven.”

“Voor onze zoektocht naar een huis hebben

we het Holebi Overleg Brussel (HOB)

“In het begin wilden we een huis oprichten

om samen iets te bereiken, omdat je dat als

kleine groep moeilijk kan. Vergeet niet dat

we in 2001 op politiek vlak nog niet zo ver

stonden als nu. Er was toen nog niets bereikt

op gebied van het homohuwelijk, adoptie,

… We wilden dus ook politiek gewicht

hebben. Ondertussen zijn er heel wat

doelstellingen bijgekomen. De noden van

vijftien jaar geleden zijn compleet anders

dan vandaag. Weinigen hebben in 2001 bijvoorbeeld

gedacht aan de opvang van holebivluchtelingen

of hun noden. Vijftien jaar

“Vroeger waren onze activiteiten enkel

naar de holebigemeenschap gericht, dat is

vandaag niet meer het geval. Nu betrekken

we iedereen erbij: de hele buurt en iedereen

die maar geïnteresseerd is. Het is niet meer

‘wij in het huis’: het is ‘wij naar buiten’ of ‘de

anderen naar binnen’. Vandaag zijn we een

open huis geworden, en dat is veel beter.”

33


Twintig jaar

aan de lijn

bij de Holebifoon

Gender

Gezondheid

Ontdekking

Welzijn

Relaties

Gezin &

ouderschap

Discriminatie

Asiel

De Holebifoon bestaat al tweeëntwintig

jaar, waarvan jij er ondertussen twintig

vrijwilliger bent. Zijn er dingen veranderd

sinds jij begon?

“Jazeker. Het eerste dat bij mij opkomt is

dat, toen wij eraan begonnen, we nog met

papier werkten. Ik spreek nog van het precomputertijdperk.

Vooral wanneer mensen

vroegen om informatie over een café of

iets dergelijks, werkten we met afgedrukte

spreadsheets. Er waren drie categorieën in

alfabetische volgorde: de naam van de zaak,

de provincie en nog een derde die ik me

niet meer herinner. Dus wanneer iemand

naar een café zocht in Antwerpen of Gent,

konden we het voor hen opzoeken. We

hadden daar plastieken kaftjes voor en zaten

de hele tijd te bladeren. Ik heb de computer

nog weten komen.”

34

Mijn vrijwilligerswerk is een

substantieel deel uit mijn leven

waarover ik moet zwijgen

ZiZo-Magazine sprak met een vrijwilliger die zich al twintig jaar inzet

voor de Holebifoon, al bijna even lang als de Holebifoon bestaat.

Hij vertelde ons wat meer over de geschiedenis, de werking en zijn

eigen ervaringen aan de telefoon.

Tekst: Elisa Schanzer

Met hoeveel waren jullie toen?

“Voordat ik begon, waren er zo’n vijf vrijwilligers.

De organisatie zat toen in grote

vrijwilligersnood. Toen ik begon, in 1997,

waren we met een stuk of vijftien. Ik denk

dat we nu met een twintigtal mensen zijn.

Maar het is anders, omdat we nu de mails,

de telefoons én de chat hebben. Toen ik

begon hadden we enkel de telefoon. Nu zijn

er twee groepen vrijwilligers: degenen die

zich vooral bezighouden met de telefoons

en de mails en degenen die zich vooral

bezighouden met de chat. Zelf hou ik me

voornamelijk bezig met de telefoon.”

Dus de chat is ook opgekomen de

afgelopen jaren…

“Dat moet rond 2007 of 2008 geweest zijn.

En terwijl ik het vertel, schrik ik ervan hoelang

dat al geleden is. Eerst kwam de e-mail

erbij en later de chat. Wij zijn voor de chat te

rade gegaan bij de Zelfmoordlijn, die daar al

vroeger mee begonnen was.”


dossier 40 jaar çavaria

het natuurlijk enkel van de mensen die

bellen, maar ik heb de indruk dat het aantal

mensen dat met zichzelf worstelt nog

steeds heel hoog is. En het zijn niet alleen

jongeren. Ook mensen vanaf dertig jaar die

al een bepaalde weg zijn ingeslagen in hun

leven, ontdekken soms dat ze toch anders

georiënteerd zijn.”

“Ik zou durven te zeggen dat de leeftijdscategorie

van bellers een stuk gestegen is

en dat jongeren sneller via de chat of mail

binnenkomen. Er zijn heel veel tieners die

mailen, bijvoorbeeld omdat ze iemand

op school leuk vinden maar er niets over

durven te zeggen. De worsteling of de angst

om daar iets mee te doen, is er nog altijd. “

Je mag tegen niemand vertellen dat je

bij de Holebifoon werkt. Lukt het altijd

om te zwijgen?

“Het is zeer moeilijk. Ik ben al twintig jaar

vrijwilliger, dat is lang. Bovendien maakt

het een substantieel deel uit van je leven

waarover je moet zwijgen. Die permanenties

doorkruisen mijn sociaal leven met mijn

familie en vrienden ook. Maar zelfs tegen

mijn eigen vriend heb ik niet met zoveel

woorden gezegd dat ik bij de Holebifoon

werk. Hij is geen dwaas, als hij a en b kan

optellen zal hij dat wel weten. Hij weet dat ik

permanentie doe bij den telefoon, en verder

dan dat gaat het niet.”

“Ik kreeg ooit een oproep van een dame

die wilde praten over haar man. Zij meende

mijn stem te herkennen en probeerde te

ontfutselen vanwaar ik ben, om zo te kunnen

afleiden of ze me al dan niet kent. Dat is

een van de dingen die we niet mogen doen.

Dus ik heb het aan die dame overgelaten

en haar gezegd dat zij moest beslissen of

ze zich veilig genoeg voelde om met mij

verder te praten. De anonimiteit werkt langs

beide kanten: de beller is anoniem, maar wij

zijn ook anoniem.”

“Ik snap dat we niet mogen zeggen dat

we bij de Holebifoon werken: we willen

potentiële bellers niet afschrikken als ze

weten dat ze eventueel een bekende aan

de lijn kunnen krijgen. Ik besef dat we

veel verlangen, door van onze huidige en

toekomstige vrijwilligers te vragen om te

zwijgen. Maar het is nodig! Ik hoop dat mijn

collega-vrijwilligers er even strikt en hard in

kunnen zijn als ik.”

Zijn de vragen anders dan twintig jaar

geleden? Er zijn bijvoorbeeld datingsites

opgekomen…

“Ik heb soms het gevoel dat er nu meer

vragen binnenkomen dan vroeger over hoe

je een date moet zoeken. En als je het hebt

over datingsites, dan zou ik het willen doortrekken

naar het internet in het algemeen.”

“Vroeger belden mensen zowel voor opvang

als voor informatie. Op vrijdagavond kreeg

ik telefoontjes om te vragen waar er een

fuif was. Dat zijn vragen die nu niet meer

binnenkomen, want dat kunnen mensen

ondertussen allemaal zelf opzoeken. Waar

je een holebi- en transgendervriendelijke

dokter of advocaat vindt, is een praktische

informatieve vraag, die sneller binnenkomt

via mail. Als mensen nu bellen, is het bijna

altijd in het kader van opvang of hulpverlening.

Dat is wel een grote verandering.”

Is er een verandering qua mentaliteit?

“Ik ben geneigd om daar spontaan ‘neen’ op

te zeggen. Als het gaat over het taboegehalte

van holebiseksualiteit, dan denk ik

dat het nog altijd even erg is. We weten

Is de holebi- en transgenderbeweging

nog nodig?

“Vanuit mijn werk aan de Holebifoon zou ik

zeker ‘ja’ zeggen. De Holebifoon heeft al met

financiële problemen te kampen gehad,

waardoor het risico bestond dat we zouden

verdwijnen. Dat was vooral in de beginjaren

zo, en dan zeven jaar geleden nogmaals. Elke

keer vroeg ik me af waar de mensen die ons

bellen dán naartoe moeten? Tele-Onthaal

bestaat ook, maar er komen ook mensen bij

ons terecht die door Tele-Onthaal zijn doorgestuurd

omdat ze daar minder expertise

hebben met sommige onderwerpen.”

“Er is tijdens mijn twintig jaar bij de Holebifoon

maatschappelijk heel wat gerealiseerd.

De twee grote mijlpalen waaraan ik meteen

denk zijn de antidiscriminatiewet en het

homohuwelijk. Maar ik zou zeggen dat

de maatschappij en sommige individuen

nog niet mee zijn. Dus de beweging is nog

nodig, al is het maar om de vinger aan de

pols te houden. Want ik kan me voorstellen

dat als çavaria er nu mee zou stoppen, we

een negatieve evolutie kunnen doormaken.

We zijn nog niet geëmancipeerd genoeg

om als holebigemeenschap zonder koepel

te bestaan.”

Op zoek naar een luisterend oor of informatie?

Wil je meer weten over (veilig) vrijen?

Maakte je discriminatie mee omwille van

je seksuele oriëntatie, genderidentiteit of

genderexpressie? Of ligt er iets anders op

je lever? Je kan de Holebifoon bereiken op

het gratis nummer 0800 99 533 of via chat

op www.holebifoon.be, van 18.30 uur tot

21.30 uur op maandag, woensdag en

donderdag. Je kan altijd mailen naar

vragen@holebifoon.be.

Wil je zelf het vrijwilligersteam van de

Holebifoon versterken? Mail dan naar

coordinatoren@holebifoon.be voor meer

info.

35


Minderheden

binnen de

minderheid

Het discours van ‘out, loud and proud’

maakt identificatie moeilijk voor een deel

van ons publiek

36

Holebi’s en transgenders met

een etnisch-culturele minderheidspositie

organiseren zich

ondertussen al bijna twintig jaar.

Tijd voor een kritische terugblik

met Klaartje Van Kerckem,

projectcoördinatrice van

Merhaba.

Tekst: Leen De Wispelaere

Holebi’s en transgenders met een etnischculturele

minderheidspositie vormen een

zeer diverse groep. Een comfortabele plaats

vinden binnen de ‘mainstream’-LGBT-beweging

is voor hen ook allesbehalve evident.

De drempels blijven hoog, de verwachtingen

uiteenlopend. Toch is Klaartje Van

Kerckem, projectcoördinatrice van Merhaba,

voorzichtig positief: “Er is bij veel mensen in

de sector goodwill om bij te leren.”

Merhaba werd opgericht in 2002. Was er

al eerder al sprake van een zelforganisatie

van LGBT’s met een etnisch-culturele

minderheidspositie ?

Klaartje: “Ja, eerder bestond KelmaBel al. Ik

beschouw 1999 dus eerder als het jaar van

de ‘opstart’ van de werking, het jaar waarin

een groepje mensen vond dat er nood was

aan iets als Merhaba en zich organiseerde. In

het begin was het, veel meer dan nu, een zelforganisatie

van een groep mensen die niet

vonden wat ze zochten in de mainstream-

LGBT-gemeenschap of die zich daar uitgesloten

voelden. Ze hadden nood aan samenzijn

onder gelijken en een context waarin ze zich

op alle vlakken aanvaard voelden.”

Er zijn meerdere organisaties die werken

rond LGBT’s met een etnisch-culturele

minderheidspositie. Waar positioneert

Merhaba zich in dat landschap ?

Klaartje: “Wij zijn een mix van een zelforganisatie

en een beweging, maar geen

koepel. We zijn wel de enige organisatie die

structurele subsidies krijgt en dus personeel

kan tewerkstellen. En in termen van onze

doelgroep, zou ik zeggen dat Merhaba

meer mensen verenigt die hier geboren

zijn, terwijl organisaties als Omnya en

Why Me? expliciet gericht zijn op mensen

die zelf gemigreerd zijn of asiel aanvragen.

Mensen met een etnisch-culturele

minderheidsstatus ‘vertegenwoordigen’

binnen de LGBT-beweging is dan ook geen

sinecure: de contexten en achtergronden

zijn bijzonder divers. Om een voorbeeld te

geven: mensen die gemigreerd zijn, hebben

meestal veel minder familienetwerken of

gemeenschapsnetwerken rond zich dan

het publiek van Merhaba. Sensibilisering

van het netwerk en de omgeving is nu net

één van onze aandachtspunten. Wij werken

overigens ook nog niet zo lang rond het

transthema en de meerderheid van de mensen

die bij ons onthaal aanklopt is ‘LGB’.”


En waar positioneert Merhaba zich binnen

de brede LGBT-beweging ?

Klaartje: “Wij worden heel vaak gezien als

‘de LGBT-vereniging voor etnisch-culturele

minderheden’, terwijl we veel meer zijn dan

dat. Wij zien onszelf als een organisatie die

werkt vanuit intersectionaliteit: het idee dat

individuen in een samenleving discriminatie

of onderdrukking ondervinden op grond

van een veelvoud van factoren. Zo werken

we bijvoorbeeld ook rond armoede, gender

of verblijfsstatus.”

“Veel organisaties in de LGBT-beweging zijn

ook categoriaal: ‘voor holebi’s en transgenders’.

Wij zien het als een deel van onze missie

om die organisaties te sensibiliseren over

inclusiviteit, zodat ook zij meer aandacht

hebben voor de minderheden binnen de

minderheid. Zonder daarom te verwachten

dat zij ‘zoals ons’ worden. Dat kan ook niet,

een mainstreamorganisatie kan onmogelijk

voor alle doelgroepen evenveel aandacht

hebben. Maar via sensibilisering trachten

we er wel voor te zorgen dat onze doelgroep

zich óók aanvaard voelt binnen een

mainstream-LGBT-beweging.”

Welke eigenschappen van de ‘mainstream’-beweging

werken dat gevoel van

uitsluiting in de hand?

Klaartje: “Merhaba is ontstaan vanuit de

ervaring met onder meer racisme of islamofobie

- impliciet of flagrant. Mensen kregen

bijvoorbeeld opmerkingen in de trant van:

‘Doe niet zo hypocriet en kom uit de kast’,

of ‘Je bent nu achttien, kom eens uit de kast

thuis.’ Ik denk dat dat in privécontexten nog

steeds gebeurt, maar ik heb wel de indruk

dat dat binnen LGBT-organisaties minder

en minder het geval is, dat er meer begrip is

voor iemands etnisch-culturele context en

wat die context met zich meebrengt voor

de beleving van je seksuele identiteit. Een

tweede voorbeeld is het exotisme, de ‘etnische

fetisj’: mensen in het uitgaansmileu die

zaken zeggen als: ‘Ik val op bruine jongens,

wil je met mij daten?’”

De maintream-LGBT-organisaties hebben

dus een iets inclusievere blik dan

voorheen. Waar is er nog ruimte voor

verbetering?

Klaartje: “Het bewustzijn rond drempels

kan zeker nog groeien. Wij zitten voor dit

interview in Casa Rosa. Op vrijdag is er

hier markt en lopen hier bijvoorbeeld veel

Turkse vrouwen rond. Voor een Turkse

holebi is de mogelijkheid om gezien te

worden door een vriendin van de familie

een reden om hier niet binnen te stappen.

Mensen van onze doelgroep willen

dikwijls niet geasso-cieerd worden met een

bepaalde plek, onder meer omwille van de

sociale controle.”

“Ook in bepaalde vormen van communicatie

of actievoeren herkennen mensen van

onze doelgroep zich soms moeilijk. Denk

maar aan de Pride. Sommigen zeggen: ‘Ik

ben trots op wie ik ben en wil dat uitdragen’

– denk bijvoorbeeld aan Abdellah

Bijat (23), de eerste ereheer van Mister Gay

Belgium 2016. Hij heeft er geen problemen

mee om zich bloot te geven, letterlijk en

figuurlijk. Maar andere vrijwilligers zeggen:

‘Vanuit mijn opvoeding loop ik niet te koop

met mijn geaardheid.’ Heel veel beeldvorming

en discours binnen de mainstream-

LGBT-beweging zijn gericht op ‘out, loud

and proud’ – en vanuit de geschiedenis is

dat ook normaal. Maar het maakt identificatie

moeilijk voor een deel van ons publiek,

dat vaak veel meer nood heeft aan comingin

dan aan coming-out. Hetzelfde geldt voor

de aanpak van Sensoa: ten gevolge van de

seksuele revolutie is de communicatie vaak

in your face, gericht op het wegnemen van

taboes. Maar voor veel van onze mensen is

dat niet behapbaar.”

“Een laatste voorbeeld is een afbeelding die

naar voren werd geschoven voor het Queer

Arts Festival. Het was een beeld van een

man (maar dat zag je niet) in een boerka,

met daar in het Arabisch ‘queer’ boven. Ik

schrok enorm. Het beeld was afkomstig

van een fotograaf wiens werk zou worden

tentoongesteld op het festival. In zo’n

context is dat natuurlijk minder choquerend

dan wanneer het op een affiche en zonder

context over heel Antwerpen zou verspreid

worden. Ik voelde een enorme controverse

aankomen.”

Was er begrip voor jullie standpunt ?

Klaartje: “Ja, want uiteindelijk is het beeld

niet gekozen. Maar iemand merkte wel op:

‘het uitlokken van debat is toch net goed’?

Ik heb begrip voor die opmerking, maar

wij verkiezen een andere aanpak in onze

sensibiliseringscampagnes: trager, zonder

te choqueren. Wij streven naar dialoog,

niet naar confrontatie of polarisering. We

trachten wij-zij-denken te vermijden en

proberen herkenning op gang te brengen:

wat hebben we gemeenschappelijk?”

Zou je zeggen dat er op die (kleine)

twintig jaar een evolutie ten goede heeft

plaatsgevonden binnen de LGBT-beweging,

vanuit het perspectief van ‘minderheden

binnen een minderheid’?

Klaartje: “Er is nu in elk geval oor naar onze

boodschap en ik denk dat ook binnen

çavaria het bewustzijn bestaat dat we niet

allemaal hetzelfde verhaal hebben, dat

bijvoorbeeld niet iedereen een coming-out

kan doen. De geesten zijn zeker gerijpt en

er is veel goodwill. De organisatie van het

congres ‘Pride and privilege’ (op 16 mei

2016, red.) toont bijvoorbeeld aan dat er

bereidheid is om na te denken over de ‘witheid’

van de beweging, over meervoudige

discriminatie en over intersectionaliteit. In

de praktijk wordt het echter nog niet altijd

even sterk vertaald.”

Hoe merk je dat?

Klaartje: “Soms gaat het nog iets te veel

om ‘opsmuk’, niet over fundamentele of

beleidsmatige kwesties. Ik vergelijk het met

wat ik deze ochtend op Radio 1 hoorde

over de Internationale Vrouwendag: in

plaats van de vrouwen te verwennen met

een wellness in Spa, zouden we het beter

hebben over de loonkloof en over structurele

ongelijkheden.”

“Een ander, concreter voorbeeld: de

Algemene Vergadering van çavaria in 2016.

Mensen van Why Me?, een lidvereniging,

zijn vaak het Nederlands niet machtig. Zij

konden niet volgen. De vergadering kan niet

volledig in een andere taal verlopen natuurlijk,

maar een fluistertolkende medewerker

was een oplossing geweest. Anderzijds is

het wel goed dat er bij inschrijvingen aandacht

is voor bijvoorbeeld rolstoelgebruikers,

slechtzienden of slechthorenden. Of

dat er op events ‘no photo’-stickers worden

gebruikt voor mensen die niet geout willen

worden.”

37


Terug van nooit weggeweest

Breuklijnen in de holebi- en transgenderbeweging

Breuklijnen en de conflicten die

daaruit volgen zijn binnen de

holebi- en transgenderbeweging

echt van alle tijden. Een overzicht.

Tekst: Paul Borghs

Het begon al bij het prille begin in 1953, toen

Suzan Daniel startte met de eerste Belgische

vereniging voor homoseksuele mannen

en vrouwen. Amper een jaar later gooide ze

de handdoek in de ring. De mannen zochten

ontspanning en plezier, de vrouwen wilden

meer educatieve activiteiten. Beide visies

botsten met elkaar. Suzan Daniel ontbond

haar vereniging en wilde niets meer te

maken hebben met de beweging.

In de jaren zestig en zeventig waren er

openlijke conflicten tussen groepen voor

homoseksuelen die naar buiten wilden

treden en groepen die alles binnenskamers

wilden houden. Toen de militante groep

de Rooie Vlinder in 1978 bijvoorbeeld een

eerste Homodag organiseerde, distantieerde

de voorzitter van de Federatie Werkgroepen

Homofilie (FWH) zich publiekelijk van

het evenement. In het midden van de jaren

tachtig stuikte de belangrijkste Vlaamse koepelvereniging

FWH zelfs volledig in elkaar.

De interne spanningen waren niet meer te

tellen en het leek wel alsof iedereen ruzie

had met iedereen.

In de jaren negentig brak een periode van

meer eensgezindheid aan. Het overgrote

deel van de beweging kon zich scharen

achter thema’s zoals een antidiscriminatiewet

en een partnerschapsregeling. Maar

het plaatselijke Antwerpse GOC vond toch

dat het moest uitgroeien tot een tweede

Vlaamse koepel. Vanuit het GOC werden

allerlei inhoudsloze conflicten uitgelokt

met de FWH die enkel tot doel hadden

aan te tonen hoe belangrijk het was om

een alternatieve-vakbond-voor-holebi’s te

hebben. Het GOC werd in 2006 ontbonden

en de FWH, ondertussen omgedoopt tot

çavaria, groeide uit tot de holebi- en transgenderkoepel

van Vlaanderen.

Ook nu zijn er allerlei breuklijnen binnen de

beweging. In deze bijdrage worden er vijf

onder de loep genomen. De opsomming is

bedoeld als uitnodiging tot reflectie over een

aantal thema’s voor een beweging die zich

steeds opnieuw moet positioneren in een

alsmaar complexer wordende omgeving.

38

EEN FEEST

Voor wie al wat langer meegaat in de

beweging was het een wat vreemde ervaring

om Get Ready! te zien optreden op

Sparkle. In 1997 had ZiZo de jongens van

Get Ready! geout. Meteen belandde ZiZo in

een mediastorm. De leden van de jongensgroep

ontkenden dat ze homo waren en

lieten ZiZo door de rechtbank veroordelen

tot het betalen van een fikse geldboete. Get

Ready! had aangevoerd dat het nieuws dat

ze homoseksueel waren hun aantrekkingskracht

op hun (jong en vrouwelijk) publiek

aantastte en schadelijke economische

gevolgen had.

Twintig jaar na de outing – en een openlijke

homoseksuele premier en politiecommissaris

later – is de combinatie ‘holebi + bekend’

geen issue meer in Vlaanderen. Integendeel,

ze kan nu zelfs geld opbrengen. Uiteraard is

het niet nodig voor een tijdschrift om rancuneus

te blijven over gebeurtenissen van

twintig jaar geleden, maar enige duiding bij

het optreden op Sparkle was toch wel op

zijn plaats geweest.

Met evenementen als Sparkle, Pink Brand

of the Year Award en Mister Gay Belgium

lijkt de commercialisering steeds meer vat

te krijgen op de beweging. Maar vooralsnog

blijft de beweging sterk afhankelijk van

overheidsgeld. Dat maakt confrontaties met

de gevestigde machten minder evident. Een

eerste reflectie zou dan ook moeten gaan

over de rol van een middenveldorganisatie

en over haar onafhankelijkheid tegenover en

mogelijke instrumentalisering door overheid

en bedrijfsleven. Een beweging die enkel

nog geassocieerd zou worden met feestjes

en evenementen, en met bv’s en politici,

dreigt niet alleen de voeling met een groot

deel van haar achterban te verliezen maar

zal ook – wanneer het er echt op aankomt –

nog maar moeilijk kunnen bijten in de hand

die haar voedt.


dossier 40 jaar çavaria

Sinds de jaren negentig ging de beweging een

erg normaliserend - burgerlijk - discours voeren

NEGATIEVE MOTIVATIE

REGIONALISERING

Er was in België nooit sprake van een

unitaire beweging. Vrijwel van bij het begin

gingen de Nederlandstalige en Franstalige

verenigingen hun eigen weg. Eind jaren negentig

kwamen er allerlei federale thema’s

op de politieke agenda, zoals de antidiscriminatiewet

en de openstelling van het

huwelijk. Over die thema’s moest overlegd

worden over de taalgrenzen heen. Het

gemeenschappelijk eisenplatform, dat elk

jaar in de schoot van het unitaire Belgian

Lesbian and Gay Pride (BLGP) werd uitgewerkt,

zorgde ervoor dat een gemeenschappelijke

visie kon worden uitgedragen.

De grote federale thema’s zijn – op de

transgenderwetgeving na – gerealiseerd. Er

is minder nood aan federaal overleg. Franstalige

en Nederlandstalige verenigingen

groeien steeds meer uit elkaar. In Vlaanderen

lijkt de aandacht voor de jaarlijkse prideoptocht

stilaan te verschuiven van de Brusselse

naar de Antwerpse pride. Tegelijkertijd

met het terugplooien op de eigen regio is

er – via de werking van de roze huizen – ook

al een hele tijd een terugkeer naar de eigen

stad of omgeving. Dat kan leiden tot versnippering

van de krachten, overlappende

initiatieven en tegenstrijdige standpunten.

Vandaar dat de beweging ook zou moeten

reflecteren over de manier waarop er meer

samengewerkt kan worden.

Dat is zeker geen overbodige luxe in tijden

van afnemend activisme. Hoe samen de

strijd aangaan tegen holebi- en transfobie

in binnen- en buitenland? Wat als straks de

Franse protesten en initiatieven tegen le

mariage pour tous en la théorie du genre

overslaan naar (Franstalig) België? En hoe

moet België zich internationaal positioneren

in een geglobaliseerde wereld waar holebien

transgenderrechten nog lang geen

vanzelfsprekendheid zijn? Stuk voor stuk

zaken waarvoor een bovenlokale aanpak

aangewezen is.

Lange tijd werd de beweging gedomineerd

door mannen. De lesbische vrouwen

voelden zich niet welkom in de ‘mannelijke’

homobeweging. Ook in de feministische

beweging voelden ze zich niet echt thuis.

Ze begonnen in de jaren zeventig noodgedwongen

met aparte groepen. Een van

de grote verworvenheden van de jaren

negentig – overigens een verdienste van

de jongerengroepen – is de samenwerking

van homoseksuele mannen en lesbische

vrouwen in gemengde groepen. Vrij recent

kwam daar nog de samenwerking bij met

groepen voor transgenders. Aan de basis

daarvan lag het inzicht dat zowel holebi’s als

transgenders zich in een kwetsbare situatie

bevinden omdat ze niet beantwoorden

aan de gangbare genderopvattingen en de

conventies rond vrouwelijkheid en mannelijkheid

doorbreken.

Impliciet werd dus vertrokken van een negatieve

motivatie, namelijk de kwetsbaarheid

van holebi’s en transgenders voor geweld.

De focus verschoof voor een deel van de

seksuele oriëntatie die lange tijd centraal

stond naar het genderthema. Opnieuw is

reflectie mogelijk over hoe een en ander kan

omgebogen worden in een positief verhaal

waarin zowel de seksuele oriëntatie als

het genderthema hun volwaardige plaats

krijgen. Een reflectie die overigens best

verder mag gaan. Sinds de jaren negentig

ging de beweging een erg normaliserend –

burgerlijk – discours voeren: het holebipaar,

al dan niet met kinderen, werd als kloon van

het modale heteropaar richtinggevend. Niet

iedereen past in dat plaatje of wenst daarin

te passen. Heel wat holebi’s en transgenders

zijn overigens alleenstaand en worden

daardoor, bijvoorbeeld op fiscaal vlak, sterk

benadeeld. Het is dan ook enigszins jammer

dat Vlaanderen bijvoorbeeld geen queerbeweging

van betekenis heeft die het debat

over burgerlijkheid en seksualiteit kan aanzwengelen

en misschien zelfs verrassende

wendingen zou kunnen geven.

39


IDEOLOGISCH PLURALISME

De tijd is voorbij dat de beweging vooral

een linkse beweging was die voornamelijk

aansluiting vond bij linkse partijen. De

laatste grote wet voor holebi’s – over het

ouderschap van meemoeders – kreeg

bijvoorbeeld steun van alle partijen behalve

het Vlaams Belang. Dat rechtse partijen

nu ook holebi- en transgenderthema’s op

de agenda plaatsen, en gehoor vinden bij

holebi’s en transgenders, zorgt voor spanningen.

Zo was er bijvoorbeeld discussie

over de toetreding van een N-VA-groep voor

holebi’s en transgenders op de algemene

vergadering van çavaria en commotie over

de deelname van een N-VA-afvaardiging

aan de Pride.

Voor de beweging betekent een en ander

dat ze een ideologisch veel meer divers

publiek moet bedienen en dat maakt de

besluitvorming er niet eenvoudiger op.

Ook voor een pluralistische beweging is

het nu eenmaal gemakkelijker besturen

wanneer iedereen min of meer op dezelfde

golflengte zit. Steeds meer moeten

uiteenlopende visies samengebracht

worden. Opnieuw zou enige reflectie op

zijn plaats zijn. Welke gemeenschappelijke

thema’s kunnen holebi’s en transgenders

binden? Welke plaats hebben politiek

en ideologie binnen de beweging? Hoe

kan een democratische besluitvorming

gegarandeerd blijven?

WITTE MIDDENKLASSE

Aansluitend daarbij kan opgemerkt worden

dat de beweging vooral de witte – burgerlijke

– middenklasse vertegenwoordigt.

Maar dat is stilaan aan het veranderen en

dat is maar goed ook. Het brengt ons bij

de laatste uitdaging – en reflectie – waar de

beweging voor staat: de diverse en multiculturele

samenleving.

De Belgische samenleving is erg divers en

gekleurd geworden en dat zal niet meer veranderen.

Wellicht hebben een aantal holebi’s

en transgenders even moeten slikken toen

ze in de eerste aflevering van ‘De Klas’ een

zestienjarige leerling hoorden verklaren dat

god een man en een vrouw heeft gemaakt.

En geen man en man, en geen vrouw en

vrouw. De oude tolerantiegedachte duikt hier

en daar weer op. Holebi’s en transgenders

worden dan wel gedoogd, maar vooral toch

onder de voorwaarden die anderen bepalen.

Uiteraard bestaat er voor zestienjarigen weinig

grijs en veel zwart en wit, en accepteren

de leerlingen ook zonder meer dat niet

iedereen hetzelfde is. Maar anderzijds komt

het ideaalbeeld van het échte vivre ensemble

nu ook weer niet meteen dichterbij. Het

toont aan dat er steeds nieuwe generaties

zullen komen met andere opvattingen en visies

en dat de emancipatiestrijd van holebi’s

en transgenders nooit zal voltooid zijn.

Bij sommige holebi’s en transgenders leeft

het gevoel dat we op de terugweg zijn. Politieke

partijen gebruiken die onzekerheid en

komen met een wij-tegen-zij-verhaal omdat

ze menen dat het stemmen oplevert. Nog

anderen zoeken simpele antwoorden op

een vraagstuk dat in wezen heel complex

is. De beweging mag een belangrijk thema

zoals de diversiteit en het multiculturele niet

aan anderen overlaten. En een beweging

die zelf uit een aaneenschakeling van minderheden

bestaat, moet uiteraard solidair

zijn met andere minderheden. Maar ze mag

ook geen millimeter wijken van het principe

dat grond- of mensenrechten geen catalogus

zijn waaruit men zou kunnen kiezen

naargelang het goed uitkomt.

In deze bijdrage worden vooral vragen opgeworpen.

De antwoorden erop moeten van de beweging komen.

Die is er in het verleden meermaals in geslaagd

om breuklijnen te lijmen en fundamentele conflicten

te overwinnen. Rond deze thema’s zal ze daar ongetwijfeld

ook wel in slagen.

40


Gay-straight alliance

Bondgenoten van het eerste uur

Paula Semers

milde houding

kwam haar op

bedreigingen te

staan, en de BRT

op scheldkanonnades

van kijkers

Stills uit: '40 jaar çavaria'

Meer dan een halve eeuw van

zelforganisatie en politieke strijd

heeft de LGBT-beweging geen

windeieren gelegd. Bovendien

stond ze er niet alleen voor. Vele

bondgenoten en medestanders

droegen hun steentje bij. En ze

werden door de jaren heen talrijker.

Te talrijk om op te noemen.

Tekst: Leen De Wispelaere

De strijd voor gelijke rechten van de holebien

transgenderbeweging is zonder meer

een succes te noemen. In die strijd werd al

van bij aanvang de hand uitgestoken naar

de buitenwereld. Er werd gezocht naar

bondgenoten die het LGBT-thema genegen

waren en daar ook in tempore suspecto publiek

ruchtbaarheid aan wilden of durfden te

geven. Zonder de inzet van veel medestanders

uit academische, politieke, religieuze

of mediatieke hoek was de wind, die de

LGBT-boot sinds de eeuwwisseling krachtig

in de zeilen heeft, wellicht nooit zo krachtig

geweest. ZiZo zet die medestanders van het

eerste uur (jaren zestig-jaren negentig) op

een onvermijdelijk onvolledig lijstje.

DE JAREN ZESTIG EN ZEVENTIG

Wie ‘jaren zestig’ zegt kan niet om de seksuele

bevrijdingsstrijd heen die dat decennium

meer dan andere kenmerkte. Ook de prille

homo- en lesbiennebeweging kon in beperkte

mate meesurfen op die golf. Holebi’s

hadden baat bij de iets grotere openheid die

in massamedia aan de dag werd gelegd ten

aanzien van het thema homoseksualiteit, zij

het niet zonder slag of stoot.

Baanbrekend was ‘Penelope’, een populair

vrouwenprogramma waarin omroepster

Paula Semer in december 1964 kleur

bekende. Ze stemde in met de milde

beschouwing van de Antwerpse arts Willy

Ballet, die pleitte voor “begrip voor mensen

in moeilijkheden”. Het kwam Semer op bedreigingen,

en de BRT op een scheldkanonnade

van kijkers te staan. Gelukkig was het

weekblad HUMO niet te beroerd om ook de

positieve lezersbrieven af te drukken.

HUMO liet wel vaker een progressieve

houding optekenen. In 1968 duidden de

HUMO-lezers naar goede gewoonte hun

‘Lul van het jaar’ aan in de persoon van de

socialistische Minister van Justitie en zedenmeester

Alfons Vranckx. In 1966 ontving

het blad dan weer smartelijke lezersbrieven

van homo’s en lesbiennes naar aanleiding

van alweer een andere mijlpaal in de massamedia:

het BRT-programma ‘Diagnose van

het Anders-Zijn’. De HUMO-journalist die

het programma recenseerde, maakte gewag

van “een hallucinerende stupiditeit van

zowat alles wat de mond des volks erover

Beelden: VRT archief

42

'Diagnose van het Anders-Zijn' - de stem des volks 'Diagnose van het Anders-Zijn' - Steven De Batselier, 1966


(homoseksualiteit, red.) wist te vertellen (…).

Het was ook voor de heterofiel grenzeloos

deprimerend.”

Die uitzending, die op 1 december 2016

vijftig jaar na datum opnieuw ter beschikking

werd gesteld (en nog steeds is) op

deredactie.be, was de eerste die integraal

aan het thema homoseksualiteit werd

gewijd. Opvallend was dat de gasten van

programmamaker Piet De Valkeneer

zich neutraal tot vrij positief uitlieten. Het

contrast met de vox populi-fragmenten

(“abnormaal”, “ziekelijke afwijking”, “onnatuurlijk”)

was groot. Zo sprak psycho-patholoog R.

Dellaert over “een variant van het mens-zijn”

en een “constitutioneel verschijnsel”: deel

van de menselijke constitutie dus. Andere

oordelen over de homoseksuele medemens

luidden: “slachtoffer van het vooroordeel” of

“mensen die recht hebben om te zijn wie ze

zijn in hun manier van liefhebben” (dominee

Klamer), “We weten allemaal dat homoseksualiteit

geen ziekte is.” (historicus en moraalwetenschapper

Jos Van Ussel) of “Dat

zijn mensen zijn zoals andere mensen” (pater

Gustave Callewaert). Die bijdrage kwam

pater Callewaert overigens duur te staan. Hij

werd bedankt voor bewezen diensten en tot

uittreden gedwongen.

Toch was het niet al kommer en kwel in de

kerkelijke regionen. Zo kunnen we kanunnik

Piet De Haene (“oom van”) vermelden, die

vanuit zijn christelijk engagement vond dat

hij zich moest inzetten voor de homoseksuelen

en een gesprekscentrum in Brugge

oprichtte (april 1969). In dezelfde maand

van hetzelfde jaar richtte priester Wilfried

Lammens de eerste eucharistieviering voor

gelovige homo’s in. De eucharistievieringen

zouden maandelijks plaatsvinden en het nodige

succes kennen. Lammens zou ook een

belangrijke rol spelen bij de totstandkoming

van de BRT-reportage ‘Zo Zijn’ (december

1970), die de geschiedenis zou ingaan als ‘de

coming-out van Will Ferdy’. Waarmee we

opnieuw bij de massamedia zijn aanbeland.

In de nasleep van ‘Diagnose van het Anderszijn’

begonnen ook andere media aandacht

te besteden aan het thema homoseksualiteit,

zoals de radio-uitzendingen van het

Humanistisch Verbond (1967) of de artikelenreeks

‘De homoseksueel, een vreemde

onder ons’ (1967) in De Nieuwe Gazet.

Die krant had zich in de vroege jaren zestig

trouwens ook al positief laten opmerken: zij

werd als enige bereid gevonden om aankondigingen

van de homo- en lesbiennevereniging

C.O.C. op te nemen, zij het in een

terminologie ‘voor de goede verstaander’.

Uit ‘Diagnose van het Anders-Zijn’ bleef nog

één belangrijke spreker onvermeld: de psycholoog

Steven De Batselier. Professor De

Batselier was de meest resolute academische

bondgenoot van de LGBT-beweging. Zijn

bijdrage aan het programma omvatte naast

een wetenschappelijke analyse (“geen specifieke

pathologie, slechts een variante van de

seksualiteit”) ook een vingerwijzing naar de

samenleving: “Het is opmerkenswaardig dat

veel homoseksuelen aanpassingsstoornissen

vertonen, niet omwille van hun homoseksualiteit,

maar wel omwille van de veroordelende

houding eigen aan onze cultuur.” De Batselier

zou tot een eind in de jaren zeventig een

belangrijke bondgenoot blijven. Getroffen

door de vele schrijnende persoonlijke

verhalen die hem ter ore kwamen, zou hij

talloze voordrachten verzorgen, de beweging

mee helpen organiseren en vele mensen

individueel bijstaan als therapeut.

Steven De Batselier was echter niet de enige

academicus die een vernieuwende visie op

seksualiteit voorstond. Aan de Rijksuniversiteit

Gent was de reeds vermelde Jos Van

Ussel een belangrijke medestander, alsook

zijn opvolger Bob Carlier. Carlier maakte

zich overigens niet alleen voor de homobeweging

verdienstelijk. Ook in de abortusbeweging

en de aidsbeweging was hij actief.

Fast forward. Halfweg de jaren zeventig

komt één en ander in een stroomversnelling

terecht voor de homo- en lesbiennebeweging.

Nog voordat de Nederlandse

holebibeweging hetzelfde ten deel zou

vallen, kreeg de beweging voor de eerste

keer overheidssubsidies voor haar werking,

ter waarde van 800.000 Belgische frank. De

beslissing was getekend: Rika De Backer,

Minister van Nederlandse Cultuur en Vlaamse

Zaken voor de toenmalige CVP. De Backer

stelde wel een voorwaarde: één koepel. Het

noopte de toenmalige koepels Infoma en

de Federatie van Vlaamse Sjaloomgroepen

tot een fusie. Op 26 maart 1977 ging de

verenigde koepel van start onder de naam

Federatie Werkgroepen Homofilie: çavaria

was geboren. Die ogenschijnlijke eensgezindheid

kon echter niet vermijden dat

de koepel in de jaren tachtig omwille van

interne meningsverschillen bijna ophield te

bestaan.

DE JAREN TACHTIG

De jaren tachtig waren om wel meerdere

redenen een decennium in mineur voor de

LGBT-beweging. De samenleving maakte

een forse ruk naar rechts en het Vlaams

Blok manifesteerde zich als rabiate tegenstander

van holebiseksualiteit. Bovendien

barstte de aidscrisis in volle hevigheid los.

De mysterieuze ziekte zaaide paniek en

verwoestte vele jonge levens. Desinformatie

over de overdraagbaarheid van de ziekte

(uit hetzelfde glas drinken, handen schudden,…)

bereikte het grote publiek via de

pers en toomde de maatschappelijke angst

bepaald niet in. Er moest iets gebeuren.

In Antwerpen werd een aidswerkgroep

opgericht, waarvan onder meer de reeds

vermelde Bob Carlier deel uitmaakte. Mee

aan tafel zat dokter Peter Piot van het Instituut

voor Tropische Geneeskunde, die

al heel vroeg de ernst van de situatie inzag

en van de strijd tegen aids zijn levenswerk

zou maken. In december 1994 werd Piot

directeur van UNAIDS, de afdeling van

de VN die acties in verband met hiv- en

aidspreventie coördineert.

Will Ferdy in 'Zo Zijn', 1970

De aidscrisis barst los in de jaren '80

43


Ook bij de overheden begon het te dagen

dat enige actie vereist was, al bleef die

aanvankelijk lauw. Roger de Wulf, Vlaams

Minister van Gezondheidsbeleid (SP) financierde

de eerste, degelijke informatiefolder

over der ziekte en in 1987 volgde de federale

Staatssecretaris voor Volksgezondheid

Wivina Demeester (CVP) met een tweede

folder en een sensibiliserende campagne

(‘Open je ogen voor aids ze sluit’). Ze kreeg

er veel kritiek voor uit conservatieve hoek.

De grote sprong vooruit zou pas in de jaren

negentig plaatsvinden, toen de socialistische

minister van tewerkstelling en Sociale

Aangelegenheden Leona Detiège (1992)

het budget aanzienlijk verhoogde en de ‘Zet

‘m op’-campagnes lanceerde. Van Mieke

Vogels, de groene minister van Welzijn,

Gezondheid en Gelijke Kansen (1999) zou

de ‘Veilig Genieten’- campagne bijblijven,

en vooral de slogan ‘Bla bla bla en dan pas

boem boem boem’. Maar terug naar de jaren

tachtig.

Van heel groot belang om een degelijk

aidsbeleid uit te bouwen, waren uiteraard

cijfermatige inzichten. Daartoe leverde John

Vincke, als socioloog verbonden aan de

Rijksuniversiteit Gent, een belangrijke bijdrage.

Hij onderzocht het seksueel gedrag van

homoseksuele mannen en vond verbanden

tussen bepaald gedrag en seropositiviteit.

Later zou hij, als eerste in Vlaanderen, grootschalig

onderzoek verrichten naar het leven

en welzijn van homoseksuele mannen, naar

zelfdoding bij holebi-jongeren en naar het

welbevinden van holebi’s in het algemeen

(Zzzzip). En zo waren er nog wel meer

academische bondgenoten aan te wijzen in

de jaren tachtig.

Het Universitair Ziekenhuis Gent zou vanaf

de tweede helft van de jaren tachtig beginnen

te bouwen aan de stevige reputatie die

het vandaag heeft op het vlak van behandeling

van transgenders (Het genderteam).

Inmiddels was men het er in wetenschappelijke

kringen immers min of meer over eens

dat het aanpassen van het lichaam aan de

geest (en niet omgekeerd) de beste manier

was om transgenders die dit wensten

tegemoet te komen. In de jaren tachtig zou

het UZ Gent van start gaan met geslachtsaanpassende

operaties, wat in België sinds

1969 wettelijk toegestaan was. Eén van de

bezielers van het genderteam was dokter

Griet Decuypere, die daarvoor in 2013 de

Lifetime Achievement Award ontving van

çavaria.

Ook de Vrije Universiteit Brussel liet zich in

positieve zin opmerken in de jaren tachtig.

Het Academisch Ziekenhuis van de universiteit

besloot in te gaan op het aangroeiende

aantal aanvragen van lesbische wensouders

tot medisch begeleide voortplanting. Om

op ethische bezwaren te anticiperen, startte

de universiteit meteen ook een onderzoek

op naar de psychologische impact van het

opgroeien met twee moeders. Het onderzoek

werd geleid door Anne Brewaeys en

leidde tot hoopgevende conclusies. Katrien

Vanfraussen zou het onderzoek verder

uitdiepen en er in 2002 op promoveren in

de psychologie. Maar hoe zat het ondertussen

op het politieke toneel?

Voor de politieke dijkbreuken zou het wachten

zijn op de late jaren negentig en vooral

2000, maar om de sombere jaren tachtig

met een hoopvolle noot af te sluiten, vermelden

we toch nog even het wetsvoorstel

dat de Vlaamse socialistische volksvertegenwoordiger

Luc Van den Bossche indiende

op 22 juni 1982 ter afschaffing van artikel

372bis. Dat artikel was in 1965 ingevoerd

in het Belgische strafwetboek en legde de

leeftijdsgrens voor homoseksuele contacten

op achttien jaar. Voor heteroseksuele

contacten bleef de leeftijdsgrens zestien

jaar. De Franstalige socialistische volksvertegenwoordiger

Ernest Glinne had in 1977

al eens een wetsvoorstel ingediend dat de

afschaffing van artikel 372bis beoogde, maar

zonder resultaat. Ook met het wetsvoorstel

van Van den Bossche zou het niet meteen

zo’n vaart lopen, maar na veel vijven, zessen,

commissies en (verworpen) amendementen

zou 372bis op 8 augustus 1985 dan uiteindelijk

toch geschrapt worden.

Luc Van den Bossche ging nog even door

op zijn élan. In mei 1985 diende hij een

wetsvoorstel in ‘tot bestraffing van discriminatie

op grond van geslacht, beleving van

seksuele en relationele voorkeur, burgerlijke

staat en gezinsomstandigheden’. Er werd

niets mee gedaan, maar de eerste steen

voor de antidiscriminatiewet was gelegd.

Van den Bossche diende nog een tweede

wetsontwerp in, in 1988, gevolgd door zijn

socialistische collega’s Renaat Landuyt en

Guy Swennen (1992), op hun beurt in 1996

gevolgd de vasthoudende Guy Swennen en

de christendemocraat Luc Willems (CVP).

Dat de christendemocraten in deze kwestie

hun positie leken bij te stellen, kwam hen op

een stroom van kritiek te staan uit conservatief-christelijke

hoek. De CVP trok haar steun

voor het wetsvoorstel in en het zou nog tot

2003 duren vooraleer zo’n algemene antidiscriminatiewet

van kracht werd in België.

DE JAREN NEGENTIG

Ondanks het weinig hoopgevende voorteken,

dat Zwarte Zondag aan het begin van

het decennium (1991) toch was, zouden de

jaren negentig een bloeiperiode worden

voor de holebibeweging. De meningsverschillen

uit de jaren tachtig zouden –

langzaam - plaatsmaken voor een grotere

eensgezindheid en de medestanders werden

talrijker. Er werden politieke succesjes

geboekt, zij het vooral met symboolwaarde.

Dat er een periode van meer openheid

aankwam, was ook in het medialandschap

voelbaar. Wie begin jaren negentig de jaren

des onderscheids bereikt had, heeft op

zondag wellicht De Lieve lust gehoord, het

44

372bis bleef bestaan tot in 1985

Veilig Genietencampagne van Mieke Vogels, 2001


grensverleggende programma over seks en

relaties dat Studio Brussel uitzond. Lieven

Vandenhaute en (aanvankelijk ook) Goedele

Liekens hanteerden een openhartige,

rechttoe rechtaanstijl. Het programma, dat

ongeveer het hele decennium geconsumeerd

kon worden, werd in de loop van de

tijd wel vriendelijk van de namiddag naar de

late uurtjes verschoven.

Er werd nog wel meer verschoven tijdens de

jaren negentig. Wetsvoorstellen bijvoorbeeld,

waarvan er vele uiteindelijk pas in de

jaren 2000 daadwerkelijk zouden worden

omgezet in wetgeving. Maar er was alvast

geen stilstand. Midden jaren negentig werd

Anne Van Asbroeck (SP) bijvoorbeeld

minister van Gelijke Kansen in de Vlaamse

regering. Haar aanpak was vernieuwend. Van

bij aanvang had ze holebi’s opgenomen als

doelgroep in haar beleid en ze zocht naar

een representatief orgaan dat haar daarbij

kon adviseren. De poging was achtenswaardig,

maar de holebibeweging bleek

nog te verdeeld op dat moment. Met het

aantreden van Mieke Vogels (Agalev) in 1999

zou het wel lukken.

Zoals hogerop al bleek, vormden de jaren

negentig inzake de antidiscriminatiewetging

vooral een symfonie van maten voor niets.

Ook met betrekking tot partnerschapsregelingen

bewoog er wel één en ander, maar

bleven de grote doorbraken uit. In juli 1993

diende Guy Swennen (SP) een wetsvoorstel

in dat een instapregeling voor samenwonenden

voorzag. Een tweede wetsvoorstel

wilde een samenlevingscontract mogelijk

maken en werd ondertekend door Mieke

Vogels (Agalev), Yvan Mayeur (PS), Henri

Simons (Ecolo) en Olivier Maingain (FDF).

De voorstellen werden verworpen, maar de

geest was uit de fles.

Enkele maanden later maakte Eddy

Boutmans, senator van Agalev, bekend

dat Antwerpen een nieuw initiatief zou

uitrollen: twee samenwonende partners van

hetzelfde geslacht zouden hun notarieel

samenlevingscontract kunnen laten

registreren in een gemeentelijk register.

De initiatiefneemster was Patsy Sörensen.

Andere steden zouden volgen. Het aantal

registraties bleef uiteindelijk beperkt, omdat

zij vooral symbolische waarde hadden, maar

de maatschappelijke impact ten gevolge

van de vele media-aandacht was groot.

Toch was het midden jaren negentig voor

de holebibeweging crystal clear dat de

toenmalige CVP niet van plan was een ernstige

partnerschapsregeling goed te keuren,

laat staan een huwelijk voor paren van gelijk

geslacht. Acties van de holebibeweging

volgden. Ondertussen probeerde Guy

Swennen (hij weer) wel één van de grootste

bestaande discriminaties voor samenwonenden

weg te werken: de zeer hoge

successierechten. Hij diende samen met

Sonja Becq (CVP) een voorstel van decreet

in tot verlaging van de successierechten, dat

begin 1998 van kracht werd.

Aan het einde van het decennium werd er

dan toch een wet gestemd die in een zekere

partnerschapsregeling voorzag: de wet

van 23 november 1998 tot invoering van

de wettelijke samenwoning. De holebibeweging

was allesbehalve onder de indruk

en sprak van “een dooie mus”, voornamelijk

omdat veel belangrijke kwesties (erfrecht,

afstamming, sociale zekerheid en fiscaliteit)

buiten beschouwing werden gelaten. Het

was duidelijk dat de beweging niet zou rusten

totdat er een volwaardige regeling werd

getroffen. En toen waren het verkiezingen.

EPILOOG

De christendemocraten verdwenen na veertig

jaar ononderbroken machtsdeelname

naar de oppositiebanken. Het momentum

was aangebroken. Onder de paars-groene

regering Verhofstadt-I (1999-2003) en de

paarse regering Verhofstadt-II (2003-2007)

zouden op acht jaar tijd bijna alle grote politieke

eisen (antidiscriminatiewet, huwelijk en

adoptie) van de holebibeweging gerealiseerd

worden. Ook de Wet op de Transseksualiteit

werd nog voor het einde van de

legislatuur in 2007 gestemd, de (achterhaalde)

wet die momenteel voor herziening ter

regeringstafel ligt. De medestanders werden

zeer talrijk, te talrijk om ze nog eer aan te

doen in een opsomming. Zij verdienen een

hoofdstuk op zich.

Midden jaren

negentig was het

voor de holebibeweging

crystal

clear dat de

toenmalige CVP

niet van plan was

een ernstige partnerschapsregeling

goed te

keuren.

45


Heb je een vraag voor Unia? Wil je

discriminatie melden? Dan kun je

gratis en in alle vertrouwelijkheid

contact met ons opnemen. Elke stap

gebeurt met jouw instemming.

Gratis antidiscriminatielijn

www.unia.be


column 3gender, the grassroots t-movement

EUROPA, QUO VADIS?

WAAR GA JE HEEN?

piya deseure

Vorige zomer heb ik het voorrecht genoten het medeslachtoffer

te zijn van een racistisch incident. Als blanke hoger opgeleide

(trans)vrouw. Of was het ‘slechts’ een uiting van afkeer

voor vreemdelingen?

Het gebeurde op de terugweg van Italië, in een rustig dorpje

in de Franse Jura. Ooit had het enige internationale faam genoten

omwille van zijn sanatoria voor tuberculosepatiënten.

"Vous parlez bien le français." "Je spreekt goed Frans". Was de

opmerking van de dame aan de balie van het hotel als een

compliment bedoeld? “Kunnen

we hier iets te eten vinden?” Er

Mijn zwerversziel

wil vrij kunnen

reizen van de

Noordse fjorden

tot aan de zonovergoten

mediterrane

costa’s.

zijn wel enkele “kleine restaurantjes”

in het dorp. Versta : verwacht

er niet te veel van.

Na een korte wandeling door

de straatjes van het ingeslapen

dorp, stapten we een pizzazaak

binnen. Op een tweetal tafeltjes

na was het restaurant leeg.

“Bonjour, waarvoor komen jullie?”

vroeg een dame. Bon, om te eten

natuurlijk. "On est complet”. “We

zijn volzet!” Heel even had de

pizzabakker van achter zijn toog

opgekeken naar de gebronsde

jongeman die mij vergezelde.

Waarna hij zich weer vol overgave

op de bereiding van zijn pizza’s stortte.

Misschien had ik om uitleg moeten vragen? Maar alles leek mij

plots overduidelijk. Die vreemde stilte in het dorp. Het gevoel

aangestaard te worden door de weinige, wat in hun voortuin

rondlummelende personen. Een tweeletterwoord flitste mij

door het hoofd. Buiten op de stoep zei ik tegen mijn verbouwereerde

zoon: “Front National”.

Wat een verschil met het gastvrije Frankrijk dat ik mij herinner

uit mijn jeugd. Marie, de nicht van mijn grootvader, was ooit

als zesjarige met haar ouders naar een voorstad ten zuiden

van Parijs verhuisd. Maar de warme band met de Vlaamse tak

van de familie werd verschillende generaties lang gekoesterd.

De buren van Marie waren Italiaanse inwijkelingen. Nu

verknalde nota bene een pizzabakker, die zelf ook een afstammeling

was van Zuid-Europese migranten, mijn geïdealiseerde

beeld van de Franse gastvrijheid. Was ik naïef geweest? Enkele

dagen eerder in Turijn werd mijn zoon nog steevast

voor een volbloed Italiaan aangezien.

De geografische ruimte waarin ik ben opgegroeid, wil

ik delen met mijn kinderen. Ik heb hen opgevoed tot

burgers van dit in al zijn verscheidenheid zo prachtige

continent, met die uitzonderlijk mooie naam: Europa.

Wat voor zin heeft het om overal weer barrières op te

werpen? Willen we terug naar 1961, toen de Franse

douaniers en grève du zèle, in stiptheidsstaking, mijn

ouders die op huwelijksreis vertrokken tot staan brachten?

En hen in de druilerige

motregen hun met tent en

kampeergerei volgestouwde

autootje volledig lieten uitladen?

Mijn geboortestreek, de

Westhoek, ligt schrijlings op de

schreve. Grenzen tussen landen,

volkeren en culturen zijn er

om overschreden te worden.

Niet om achter opgesloten te

worden. Net zo min als genderidentiteiten

overigens. Mijn

zwerversziel wil vrij kunnen

reizen van de Noordse fjorden

tot aan de zonovergoten mediterrane

costa’s. Ik wens niet dat

mijn kinderen omwille van hun

huidskleur achtergesteld worden. Of het lot ondergaan

van die vergeten nomadenvolkeren die op Europese

bodem al eeuwenlang nergens welkom zijn.

Als lid van een andere minderheid wiens bestaan tot

voor kort werd doodgezwegen, kan ik alleen maar

hartstochtelijk pleiten voor vrijheid, gelijkheid en

medemenselijkheid. Want ik weet wat het betekent

om je ergens niet helemaal ‘thuis’ te voelen. Het is

verschrikkelijk om niet als gelijkwaardig behandeld te

worden. Het als ‘anders’ ervaren worden, ondermijnt je

zelfvertrouwen. Het kruipt in je, wordt deel van je zelfbeeld,

waardoor je je echte of vermeende achterstelling

vanzelfsprekend gaat vinden. En je kansen mist.

Omdat de horden waar je over moet hoger lijken. En

dat kan en wil ik niet aanvaarden! Niet als transgender

en ook niet als ouder!

Piya Deseure is geboren

in Ieper. Ze studeerde

geografie en werkte in

de industrie. Piya is actief

lid van verscheidene

transgenderorganisaties

en schrijft ook regelmatig

gedichten.

47


snel bezorgd

NIEUWS UIT DE

BEWEGING

10 mei 2017

Kunsthumaniora Brugge

Alles wat je altijd al wilde weten over

GAY-STRAIGHT ALLIANCES!

TOWARDS A BRIGHT

LGBTI+ FUTURE

Utopia is within reach.

But we need to stand together to get there.

Join us in shaping the LGBTI+ future.

REGISTER NOW:

www.cavaria.be/conference2017

SNEL BEZORGD

Een dag vol meet and greets,

activisme, regenbogen,

spel en fun voor je GSA!

Gratis workshops voor leerkrachten

en professionals,

inclusief GSA-startpakket!

gsavlaanderen gsa_vlaanderen GSAVlaanderen

Meer info bij de educatief medewerker van çavaria: lozano.lafertin@cavaria.be of het nummer 0473 13.04.29.

www.gaystraightalliance.be / gsa@cavaria.be

ALLES WAT JE ALTIJD WILDE WETEN OVER GAY-

STRAIGHT ALLIANCES

Een Gay-Straight Alliance of kortweg GSA is een groep

enthousiaste leerlingen die op school acties ondernemen

rond holebiseksualiteit en genderidentiteit.

Op 10 mei kunnen leerlingen en leerkrachten terecht

in Brugge voor een heuse GSA-dag. De bedoeling is

enerzijds om GSA’s van verschillende scholen met elkaar

in contact te brengen en ideeën te laten uitwisselen.

Anderzijds dient de dag ook ter inspiratie voor wie op

school met een GSA wil starten.

“Wat maakt het nu uit of je holebi, hetero, trans* of

cisgender bent op je school? Dat is de centrale vraag

waar GSA’s rond werken”, licht çavaria-medewerker

Lozano Lafertin toe. “GSA’s maken diversiteit zichtbaar

en proberen van de school een plaats te maken waar

iedereen zichzelf kan zijn.”

Op de GSA-dag is er ook een programma specifiek voor

leerkrachten die GSA’s begeleiden. Professionals lichten

toe hoe je leerlingen kan verbinden, activeren, adviseren

en motiveren om van hun GSA een succes te maken.

Inschrijven voor de GSA-dag doe je op

www.gaystraightalliance.be.

Win een

smartphone

met de perfecte

rainbowselfie!

TOWARDS A BRIGHT LGBTI+ FUTURE

Op 17 mei organiseert çavaria, de Vlaamse koepel

van holebi- en transgenderorganisaties, het congres

‘Towards a bright LGBTI+ future’ in BOZAR in Brussel. De

deelnemers zullen zich buigen over de vraag waar de

holebi- en transgenderbeweging over tien jaar wil staan.

“We vieren dit jaar het 40-jarige bestaan van çavaria en

haar voorgangers”, legt çavaria-woordvoerder Jeroen

Borghs uit. “Een moment om stil te staan bij het parcours

dat we al afgelegd hebben, maar ook om vooruit te

kijken. Wat willen we nog bereiken? En wie hebben we

nodig om dat te doen?”

Het congres richt zich niet alleen naar LGBT-activisten,

maar ook expliciet naar organisaties waarmee çavaria

samenwerkt. De thema’s die worden aangesneden

zijn zeer uiteenlopend: asiel en migratie, werkvloer,

welzijn, intersekse, relaties, ontwikkelingssamenwerking

enzovoort.

Een deel van het congres zal in het Engels plaatsvinden

en maakt deel uit van het internationale IDAHO Forum.

Dat forum is een samenkomst van Europese gelijkekansenambtenaren

en LGBT-activisten.

Inschrijven voor het congres doe je op

www.cavaria.be/conference2017.

17 mei 2017

BOZAR Brussel

48


IDAHOT-VLAGGENACTIE

Naar aanleiding van de Internationale Dag Tegen

Holebifobie en Transfobie roept çavaria naar jaarlijkse

gewoonte op om de regenboogvlag uit te hangen,

uit solidariteit met holebi’s en transgenders. Vorig jaar

beantwoordden 315 gemeenten en steden de oproep

positief.

“Het uithangen van de regenboogvlag is een symbolische

daad die het duidelijke signaal geeft dat

de gemeente of stad er is voor al haar inwoners, ook

voor holebi’s en transgenders”, verduidelijkt çavariawoordvoerder

Jeroen Borghs. “Er zijn echter ook dingen

die een gemeente of stad het hele jaar door kan doen.

Çavaria biedt verschillende tips aan en KliQ vzw - de

vormingspartner van çavaria - heeft een vormingsaanbod

voor gemeentepersoneel.”

Naast gemeenten en steden roept çavaria ook andere

verenigingen op om de regenboogvlag uit te hangen.

“De vorige jaren kregen we spontaan berichten van

scholen, universiteiten en andere organisaties dat ze de

regenboogvlag hadden uitgehangen. Een mooi gebaar

van solidariteit.”

#RAINBOWYOURSELFIE

In aanloop naar de Belgian Pride en de Internationale

Dag Tegen Holebifobie en Transfobie (IDAHOT) organiseert

çavaria de #RainbowYourSelfie-campagne in de

Vlaamse scholen. Van 8 tot 17 mei kunnen leerlingen

en leerkrachten hun regenboogselfies delen op social

media met de hashtag #RainbowYourSelfie. Het is een

leuke manier om aandacht te vragen voor discriminatie

van holebi’s en transgenders.

Vorig jaar deden zelfs minister van Onderwijs Hilde Crevits

en minister voor Gelijke Kansen Liesbeth Homans

mee aan de actie. “Je bent hetero en cisgender tot je uit

de kast komt als holebi of transgender”, zegt çavariawoordvoerder

Jeroen Borghs. “Het onderwijs is de plek

bij uitstek om deze heteronorm en cisgendernorm in

vraag te stellen.”

#RainbowYourSelfie brengt het onderwerp op een

speelse manier de school binnen en opent het debat.

Iedereen moet zichzelf kunnen zijn op school, ongeacht

je seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Dat is de

boodschap die #RainbowYourSelfie uitdraagt.

Wil je weten of jouw stad of gemeente meedoet aan de

IDAHOT-vlaggenactie? Neem dan een kijkje op

www.cavaria.be/idahot-gemeenten.

49


column meer man

GEZOCHT: LOKAGENT (M)

David Schoenmaekers

50

Op een zonnige dag, we schrijven 7 april 1998, liep

George Michael in een park in Californië. Dat had niets in

zich om nieuws te zijn, want hij zocht er anonieme seks.

Het was beslist niet de eerste keer dat hij in dat park rondwandelde

zonder dat de wandeling op zich het doel was.

Zowel hij als het park hadden op dat vlak een reputatie.

Het doel lag die dag dan ook binnen handbereik. De

kennismaking vond plaats aan de urinoirs. Daar stond hij

vol verwachting naast de ander te plassen, of minstens

te doen alsof. De ander moest wel degelijk van iets dringends

verlost worden en plaste in sierlijke bewegingen.

Ieder zijn talent: de een levert

prima popliedjes, de ander

kan acrobatisch plassen. Later

verklaarde George Michael

daarover: “Als ik thuis zou plassen

zoals Rodriguez daar toen

deed, zou ik heel wat poetswerk

hebben.”

Toch mondde de ontmoeting

niet uit in seks. Bovendien bleef

ze niet anoniem. George Michael

was erin geluisd door een agent

in burger. Het onfortuinlijke

voorval betekende de wereldwijde

outing van een van de

bekendste zangers. Sinds zijn

doorbraak met Wham! was hij

door zijn onconventionele stijl toen al, begin jaren tachtig,

een rolmodel. Na het beruchte incident in het openbare

toilet zou hij dat dubbel en dik worden. George Michael

bevestigde zonder blikken of blozen dat hij seks had met

mannen en niet zinnens was zich ervoor te verontschuldigen

(behalve bij zijn vriendje). Zo stond er maar één man

met de billen bloot: Marcelo Rodriguez, de agent met

het creatiefste oneigenlijke gebruik van zijn plasser. Een

reconstructie.

Enkele maanden voor de parkwandeling vond een briefing

plaats in het lokale politiekantoor. Er waren klachten

binnengekomen over de concentratie van mannen

rond de toiletten in het park. Iemand had er twee uit de

struiken zien kruipen, de ene was zijn riem nog aan het

dichtgespen. Een sportieve bonk had een onfatsoenlijk

voorstel gekregen terwijl hij even stond uit te blazen (“Van

een andere man! Ik zie er toch niet verwijfd uit?”) De kuisvrouw

had in dat herentoilet een kwakje mannelijkheid

moeten opkuisen (Om zeker te zijn, had ze er nog even

aan geroken – sommige mensen vertonen

een ontembare beroepsernst.)

Er worden nog

steeds lokagenten

ingezet,

terwijl er toch

genoeg eerbare

beroepen zijn?

Tijd dus om op te treden tegen deze plaag van openbare

zedenschennis. Maar hoe kon je de daders betrappen? De

politie kon geen permanente bewaking van het toilet organiseren

en onbemande camera’s waren in 1998 nog niet

zo ingeburgerd. Er zat niets anders op dan dat een van

de agenten zou infiltreren in het milieu om de mannen

op hete daad te betrappen. De commissaris zocht een

Chinese vrijwilliger. “Een Griekse vrijwilliger”, had Marcelo

gegrapt. “Oké Marcelo, dat is dan beslist”, zette de commissaris

hem voor schut. “Waarom ik,

commissaris?”, sputterde hij nog

tegen. “Ik heb een man nodig

en volgens mijn rondvraag bij

de vrouwelijke collega’s ben jij

de meest aantrekkelijke. Het is

niet de bedoeling dat je de hele

dag moet staan ronddraaien. It’s

a dirty job, but someone’s got to

do it.” Met deze combinatie van

vleierij en verantwoordelijkheidszin

had Marcelo de taak aanvaard.

“Nog iets: naar het schijnt maakt

George Michael ook frequent gebruik

van die toiletten. Als je hem

kan strikken: champagne!”

Onderweg naar het park voelde

Marcelo de zenuwen opkomen. Bij aankomst moest hij

meteen naar het toilet. Hij parkeerde zijn auto, deed wat

extra aftershave op en haastte zich naar het oord des

verderfs. Waardoor hij de aandacht trok van een popartiest

die een anoniem momentje wilde beleven…

George Michael heeft later grandioos gereageerd op het

voorval, met het nummer ‘Outside’. In de videoclip worden

urinoirs gepimpt met discoglitter en staan twee mannelijke

agenten te tongzoenen, gewoon buiten.

Had hij in de vrede van Kerstmis de wereld zomaar kunnen

achterlaten? De realiteit blijft anders: in vele landen

ter wereld worden mensen nog altijd ingezet als lokagent

om homo’s te bestraffen als waren het moordenaars.

Terwijl er toch genoeg eerbare beroepen zijn. Rodriguez

bijvoorbeeld, werkt nu bij Sony, de firma waar George

Michael lange tijd een platencontract had. Hij zorgt er

voor de beveiliging. Ze zien hem er enkel in het toilet als

hij nodig moet.

Davids zoektocht naar

het schone en het

goede mondt uit in de

kunsten, de natuur en

natuurlijk in mensen,

van de onbekende tot

de meest nabije.


MAN ZOEKT MAN

VROUW ZOEKT VROUW

VOOR SERIEUZE RELATIE...

DOE DE

LIEFDESTEST!

Al dat gefladder moe?

Eindelijk toe aan een serieuze relatie met je soulmate?

Iemand die je met een half woord begrijpt, die je lichaamstaal blindelings kan lezen en die je door dik en dun steunt.

Eindelijk de betekenis van “ware liefde” mogen ervaren?

Doe de liefdestest op WWW.B-LOVED.EU en ontdek welk liefdestype je bent. Vraag nadien je vrijblijvende kennismakingsgesprek

aan in je regio en ontdek hoe wij werken. Wij gaan ervoor, en we zullen hem of haar voor jou vinden!

NR. 1 MATCHMAKER BENELUX UITGEROEPEN EU DATING AWARDS 2016-2017

+32 474 263 751 ı info@b-loved.eu ı www.b-loved.eu ı Actief in BE en NL!

· Loopbaanbegeleiding

· Erkend loopbaancentrum

· Vraag jouw gratis intake aan

Je erfenis goed voor elkaar.

Neem een goed doel op in je testament.

Bouw mee aan een betere wereld

en laat je erfgenamen meer na.

Alle info in de gratis gids “Goed Geregeld Goed Gegeven”

te bestellen op www.goedgeven.be

DE IDEALE JOB VINDEN IS SOMS EVEN

MOEILIJK ALS UITKOMEN VOOR WIE JE BENT.

SAMEN ZOEKEN WE HET UIT.

www.wingr.be - werner@wingr.be - 2600 Berchem (Antwerpen)


De Nationale Loterij zet dankzij haar spelers de

schouders onder cultuur, sport, wetenschappelijk

onderzoek, armoedebestrijding, ontwikkelingssamenwerking en

solidariteitsacties. En elke inzet van deze spelers, hoe klein ook,

maakt een wereld van verschil.

çAVARIA kiest voor de Nationale Loterij als betrouwbare

partner om haar projecten te realiseren en bedankt dan ook

de spelers voor de steun!

#iedereenteltmee


poëzie { jacob israël de haan

AAN EENEN JONGEN VISSCHER

Rozen zijn niet zoo schoon als uwe wangen,

Tulpen niet als uw bloote voeten teer,

En in geen oogen las ik immer meer

Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen.

Achter ons was de eeuwigheid van de zee,

Boven ons bleekte grijs de eeuwige lucht,

Aan 't eenzaam strand dwaalden alleen wij twee,

Er was geen ander dan het zeegerucht.

Laatste dag samen, ik ging naar mijn Stad.

Gij vaart en vischt tevreden, ik dwaal rond

En vind in stad noch stiller landstreek wijk.

Ik ben zóo moede, ik heb veel liefgehad.

Vergeef mij veel, vraag niet wat ik weerstond

En bid dat ik nooit voor uw schoon bezwijk.

Jacob Israël de Haan

Jacob Israël de Haan werd geboren op 31 december 1881 in Nederland.

Hij schreef romans en dichtbundels waarin het onderwerp homoseksualiteit

aan bod kwam. Doordat hij als een van de eerste schrijvers homoseksualiteit

in de Nederlandse literatuur introduceerde, ervoer de Haan veel tegenkanting.

Zijn roman ‘Pijpelijntjes’ leidde zelfs tot zijn ontslag als onderwijzer.

‘Aan eenen jongen visscher’ is een van de bekendste gedichten over homoseksualiteit

in de Nederlandse poëzie. De zin “Naar vriendschap zulk een

mateloos verlangen” kreeg een bijzondere betekenis voor homomannen en

staat te lezen op het Homomonument in Amsterdam.

De schrijver was joods. In 1919 verhuisde hij naar Palestina. Hij was voorstander

van een staat waarin Joden en Arabieren als gelijken zouden leven.

Op 30 juni 1924 werd hij in Jeruzalem vermoord door een zionistische

militant.

Wie meer wil weten over het leven en oeuvre van Jacob Israël de Haan, kan

de uitgebreide biografie lezen die in 2015 verscheen: ‘Onrust. Het leven

van Jacob Israël de Haan’, Jan Fontijn, De Bezige Bij, 2015, 685 p.

53


LGBT MOVIE HALL OF FAME

54

Zonder dat dit afbreuk hoeft te doen aan

hun kwaliteit of geloofwaardigheid, zijn

films vaak larger than life. De uitgelichte

situaties die zich daarin voordoen, zouden

zelden op dezelfde manier verlopen in de

werkelijkheid. ‘Tangerine’ is echter een

geval van stranger than fiction: hoewel

het hier geen documentaire betreft en de

film wel degelijk in scène is gezet, voel je

gewoon dat dit de realiteit is voor de vele

prostituees die in het echte Los Angeles in

de schoenen staan van protagonisten Sin-

Dee (Kitana Kiki Rodriguez) en Alexandra

(Mya Taylor). De humor waarin de twee

hoofdrolspeelsters zich hullen, brengt een

karikaturale sfeer teweeg, maar doet allesbehalve

afbreuk aan de rauwe leefwereld

waarin ze gewild en ongewild rondbotsen.

Regisseur Sean Baker plukte zijn actrices

dan ook bijna letterlijk van de straat, wat

zijn effect niet gemist heeft.

Sin-Dee heeft zonet, na een zittijd van 28

dagen, de gevangenis verlaten. Tijdens

een minifeestje met haar beste vriendin

Alexandra, om de vrijlating te vieren,

ontdekt ze per ongeluk dat haar vriend

haar bedrogen heeft met een ‘white fish’:

een blanke, cisgender vrouw. Niet alleen

het bedrog, maar ook het grote contrast

tussen deze vrouw en haarzelf als zwarte,

transgender vrouw, wekt in Sin-Dee een

woede op die haar prompt doorheen de

straten van Hollywood doet razen. Samen

met Alexandra, eveneens een zwarte

transvrouw, zet ze daarmee een wandelende

road movie in gang, op zoek naar

haar vriend Chester (James Ransone) en

zijn minnares Dinah (Mickey O'Hagan).

Naast deze verhaallijn, spelen zich echter

nog een aantal kleinere drama’s af, waardoor

het geheel een fijn aaneengeregen

en gelaagd portret wordt van het leven

TANGERINE(2015)

van een transgender prostituee in de

Amerikaanse samenleving.

Vergis u echter niet in deze korte samenvatting,

want ‘Tangerine’ is wel degelijk een

volwaardige dramedy. Hoewel er voldoende

plaats is voor de schrijnende aspecten van

het leven van de twee vriendinnen, zoals

druggebruik en mentale en fysieke mishandeling,

is die er eveneens voor de warmte,

de verbondenheid en de komische vibe

waarmee de twee door het marginale landschap

trekken. Onvoorwaardelijke vriendschap

vormt het hart van deze film, waarvan

actrices Rodriguez en Taylor ook in het echte

leven een voorbeeld zijn. Beide actrices

zijn namelijk transgender en waren allebei

in de running voor een Oscarnominatie

voor hun rol. Die verbondenheid zorgde er

onder andere voor dat ze een tijdje hebben

samengewoond toen Taylor niet meer wel-


In deze rubriek bespreken we

films uit het heden, het verleden

en de toekomst. Er staat steeds

een ‘Classic Motion Picture’ in

de spotlights: een klassieker die

zich op een of ander vlak wist

te onderscheiden én die ook

zonder zijn LGBT-thema overeind

blijft als deel van het betere

filmwerk. Gedaan met waardeloze

recensies, amateuristische

projecten en het uitmelken van

meesterwerken die we al allemaal

hebben gezien. Welkom in

de LGBT Movie Hall of Fame!

Tekst: Hannelore Goossens

kom was bij haar familie, door achtereenvolgens

als homo en als transvrouw naar voren

te stappen. Rodriguez werkte bovendien

ook in het echte leven als trans prostituee,

waardoor haar rol in ‘Tangerine’ letterlijk uit

het leven gegrepen is. Baker ontdekte beide

dames per toeval op een LGBT-bijeenkomst

terwijl hij op zoek was naar actrices voor zijn

film. Dat geen van beiden noemenswaardige

acteerervaring had, spreekt des te meer

voor het bijzondere talent dat ze in ‘Tangerine’

tentoonspreiden. Hun achtergrond ligt

ongetwijfeld aan de basis daarvan, maar de

natuurlijkheid waarmee we Sin-Dee en

Alexandra over het scherm zien paraderen,

geeft bijna de indruk dat we wel degelijk

naar een documentaire kijken.

Daartoe draagt het filmtechnische echter

ook een onmiskenbaar steentje bij. ‘Tangerine’

werd namelijk gefilmd met drie iPhones

en enig toebehoren, waardoor het rauwe

effect - dat we onder andere naast de stijl

van televisieserie ‘The Shield’ kunnen leggen

- zijn impact niet mist. Tastbaarheid is het

kernwoord van de close-ups, schokkerige

beelden en warme gloed die over het canvas

glijden, zonder dat we ook maar één seconde

een amateuristische indruk krijgen. Ondanks

zijn beperkte ervaring heeft Baker er dus

ook op fotografisch vlak een prachtwerk van

gemaakt, dat niet moet onderdoen voor zijn

wijdverspreide broertjes en zusjes. Ondanks

al deze troeven bleef ‘Tangerine’ namelijk

grotendeels onder de radar van het grotere

filmpubliek. Onbekende namen en een laag

budget (amper 100.000 dollar) in combinatie

met gevoelige materie zijn natuurlijk nooit

grote publiekstrekkers geweest, maar een

film met een monsterscore van 97% op

de grootste filmkritiekwebsite ter wereld

(Rotten Tomatoes) had ontegensprekelijk

een plaats verdiend op alle grote festivals. Het

ontbreken van deze roem spreekt boekdelen

over de bereidheid van de Amerikanen om

met deze materie om te gaan.

Desalniettemin heeft ‘Tangerine’ een

wonderlijke plaats veroverd in onze Hall

of Fame en het hart van deze filmjournalist.

Hoewel de leefwereld van Sin-Dee en

Alexandra niet verder weg kan staan van

een gemiddelde leefwereld, na vijf minuten

geraak je er niet meer uit tot het einde van

de film. De ‘bitches’ en ‘fuck you’s’ vliegen je

in een razend tempo om de oren, waardoor

je niet anders kan dan je met de glimlach

laten meevoeren in de stroom waarin vooral

Sin-Dee je meesleurt. Ook het minder

uitgesproken verhaal van Razmik (Karren

Karagulian), de Armeense gezinsman met

een voorkeur voor transvrouwen en met het

hart op de juiste plaats, laat je niet onbewogen.

Kortom, dit is een film met de voeten

op de grond, die transvrouwen als gelijken

behandelt zonder de problematiek van de

bijhorende prostitutie uit de weg te gaan.

Baker schotelt ons een prachtig verpakt

brokje realiteit voor, gekruid met de nodige

gettohumor. Watch that shit, bitches!

55


LGBT SERIES HALL OF FAME

Nadat we talloze decennia onder de dictatuur van de ‘hogere’ filmcultuur geleefd hebben, zijn kwaliteitsvolle

tv-series niet langer uit onze audiovisuele leefwereld weg te denken. Dankzij de evolutie van

televisieseries van niche naar mainstream, kon de aanwezigheid van LGBT-verhaallijnen ongetwijfeld aan

haar opmars binnen het genre beginnen. Van full focus tot beduidende bijrollen, geen enkele sexy serie

zal in deze rubriek gespaard blijven van onze roze spotlights. Welkom in de LGBT Series Hall of Fame!

Tekst: Hannelore Goossens

ONCE UPON A TIME (2011 - …)

56

Zoals de titel reeds doet vermoeden, gaat

‘Once Upon a Time’ over sprookjes: een

genre as old as time dat vooralsnog weigert

om LGBTQ-personages in zijn verhaallijnen

te integreren. De makers van deze serie

rukken klassieke sprookjes en hun personages

uit hun comfort zone waardoor ze er

een moderne twist aan geven. Zo is onder

andere Peter Pan één van de grootste

slechteriken en de vader van Repelsteeltje, is

Roodkapje een weerwolf en is Robin Hood

verliefd op de Boze Koningin van Sneeuwwitje.

Dit alles speelt zich grotendeels af

in het hedendaagse dorpje Storybrooke

waarin, bij het begin van de serie, alle

sprookjesfiguren gevangen zitten als gevolg

van een vloek van de Boze Koningin.

Laat het om te beginnen duidelijk zijn dat

het hier niet om hoogstaande televisie

gaat. Hoewel de serie kan steunen op een

degelijke cast en de verschillende plots

origineel in elkaar verweven zitten, kruipen

er regelmatig tonale breuken doorheen en

zijn ook niet alle visuele uitwerkingen even

geslaagd. Desalniettemin is ‘Once Upon a

Time’ vrolijk en ontspannend, waardoor het

net genoeg waarde heeft om zijn LGBT-personages

onder de loep te nemen.

Allereerst is het belangrijk om hoofdpersonage

Emma Swan (Jennifer Morrison) als

dragende kracht van de serie uit te lichten.

Zij is (tot dusver) hetero, maar representeert

de badass moderne vrouw die leeft en laat

leven. Onder haar vleugels wordt er van in

het begin een vrijdenkende, openhartige

sfeer gecreëerd waardoor een LGBTQ-personage

niet kon ontbreken aan het geheel.

Een eerste voorbeeld: Mulan (Jamie

Chung), de welbekende Chinese strijdster

uit de gelijknamige Disney-film. In de film

valt ze voor haar mannelijke kapitein en ook

in deze serie lijkt ze gevoelens te hebben

voor haar strijdmakker Prins Philip (Julian

Morris). Nadat ze samen Aurora (Sarah

Bolger), ook bekend als Doornroosje, uit

haar eeuwigdurende slaap hebben gewekt,

wordt echter langzaam maar zeker duidelijk

dat haar hart niet voor Philip slaat, maar voor

Aurora. Jammer genoeg gingen seriemakers

Edward Kitsis and Adam Horowitz voorlopig

niet verder in op deze romance. Als

Mulan in het derde seizoen haar gevoelens

wil opbiechten aan Aurora, vertelt deze laatste

dat ze een kind verwacht van Prins Philip.

Daarop besluit Mulan het duo te verlaten.

Lang moeten we echter niet op onze

honger blijven zitten. In het vijfde seizoen

lopen Roodkapje (Meghan Ory), in de serie

‘Ruby’ genaamd, en Dorothy (Teri Reeves),

van ‘De Tovenaar van Oz’, elkaar tegen het

lijf. Terwijl ze samen met Mulan een plan

moeten smeden om Toto terug te krijgen,

vormt er zich een hechte band tussen de

twee. Het meest LGBT-vriendelijke stuk van

de serie doet hier zijn intrede: uit gesprekken

tussen Ruby, Mulan en Sneeuwwitje

(Ginnifer Goodwin) blijkt duidelijk het

standpunt van makers Kitsis en Horowitz.

De liefde tussen Ruby en Dorothy wordt

namelijk volledig gelijk getrokken met de

liefde van de heterokoppels in de serie,

waardoor de seriemakers voor een primeur

hebben gezorgd op sprookjesvlak. Tenslotte

wekt Ruby Dorothy met een ‘True Love’s Kiss’,

waardoor het plaatje compleet is.

Aangezien ‘Once Upon a Time’ nog geen

laatste seizoen heeft aangekondigd, kunnen

we er vrijwel zeker van zijn dat Ruby en

Dorothy niet de laatste LGBT-personages

van de serie zullen zijn. Ondanks het ietwat

naïeve gehalte van de serie, zetten de

makers een stap die hen nog niet werd

voorgedaan. Recentelijk trad Disney eindelijk

in hun voetsporen met de toevoeging van

een homosubplot in de real life-adaptatie

(2017, Bill Condon) van de animatiefilm

‘Beauty and the Beast’. Erg opzichtelijk was

deze echter niet, waardoor er nog steeds

veel werk aan de winkel is in hun sprookjesafdeling.

Laat ‘Once Upon a Time’ daarom

een voorbeeld zijn, waardoor we binnenkort

niet van onze stoel moeten vallen als Elza

van het enorm populaire ‘Frozen’ (2013,

Jennifer Lee en Chris Buck) lesbisch zou

blijken te zijn.


Het Transgender Infopunt en het

Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen

willen weten hoe het met je gaat!

BEN JE

TRANS

GENDER*

IN BELGIË

?

Help ons discriminatie nog

beter te bestrijden!

Vul tussen 1 mei en 30 juni 2017 onze vragenlijst in

over je ervaringen op het werk, met familie en vrienden,

gezondheidszorg,…

Je antwoord wordt strikt anoniem verwerkt.

www.transgenderinbelgium.be


58

Ballen en Ballieu: het stond in de

sterren geschreven. Toch heeft

het foodconcept Balls & Glory

z’n succes vooral te danken aan

de harde werkersmentaliteit

van oprichter Wim Ballieu (34).

Zijn eenvoudig gevulde gehaktbal

groeide al snel uit tot een

originele smaakbeleving, waar

foodies maar niet genoeg van

kunnen krijgen. De ballenshops

in Gent, Brussel, Antwerpen en

Leuven zijn dan ook drukbezochte

adresjes, en ook in Nederland

gaat de bal aan het rollen.

Tijd dus om eens in de potten

van opperbal Wim te kijken!

Tekst: Jasper Vanpoucke

Foto’s: Foodlancer – Balls & Glory

FOODLANCER

Terwijl Balls & Glory bij menig gastronomische

Vlaming een belletje doet rinkelen, is

Wims overkoepelende concept Foodlancer

iets minder bekend. “Ik ben van jongs af aan

al gebeten door alles wat met eten te maken

heeft, van het ruimere concept tot de

kleinste details”, legt Wim uit. “Met Foodlancer

werken we op freelancebasis rond allerlei

foodconcepten. We helpen de concepten

te ontwikkelen, ondersteunen, verbeteren of

zelfs grondig dooreen te schudden. Zolang

het maar over écht en lekker eten gaat!”

Balls & Glory is ooit begonnen als één van

die concepten, waarin Wim en zijn Foodlancerteam

de afgelopen twee jaar enorm veel

energie hebben gestoken. “Naast mezelf

bestaat de harde kern van Foodlancer uit

Stephanie Van Ooteghem, Jim Cantens

en Lenie Van Hecke”, verklaart Wim, “al

kunnen we altijd terugvallen op een brede

kring van mensen die gepokt en gemazeld

zijn in de food.” Naast Balls & Glory werkt

Foodlancer ook samen met onder andere

The Foodmaker, Libelle Lekker en het

merk Hellmann’s. “We zijn ook bezig met de

ontwikkeling van een heuse foodincubator

met workshopruimte in Brussel”, verklapt

Ballieu. “Dat belooft een zeer leuke en

intense periode te worden.”

DE BALLENBUSINESS

Foodlancer, Balls & Glory, workshops en

geregeld op tv te zien zijn: Wim Ballieu

leidt een druk bestaan. “Ik probeer een

vaste structuur in mijn weekplanning te

volgen”, verheldert hij. “De opnames voor

tv – tegenwoordig vooral in Nederland – zijn

meestal gebundeld in vijf à zes opnamedagen.

Daarnaast verdeel ik mijn tijd over

de Balls & Glory-restaurants. Op maandag

ben ik in Gent, in het restaurant en de Balls

& Glory-testkeuken. Op dinsdag zit ik in

Brussel vaak samen met Stephanie en Jim

voor Foodlancer. Woensdag is gereserveerd

voor Antwerpen, donderdag voor Leuven

en vrijdag voor Eindhoven.” Al is zo’n strakke

planning niet altijd na te leven. “Omdat ik in

Brussel woon, ben ik inderdaad wat vaker te

zien in onze Brusselse restaurants. En aan de

foodtruckevenementen help ik ook graag

mee. Zo kom ik nog eens buiten!”

Balls & Glory heeft het succes vooral te

danken aan een brede waaier van gedurfde

smaakcombinaties, die de ballen, slaatjes en

stoemp naar een hoger niveau tillen. Wat

dacht je bijvoorbeeld van een gehaktbal

broccoli-parmezaan, wortel-sinaasappel of de

kippenbal met appel en kiendjessuiker? “Heel

wat ideeën voor nieuwe ballen komen van

onze restaurantteams, die we daarna in de

testkeuken proberen om te zetten in nieuwe

smaken”, vertelt Wim. “Maar ook onze klanten

komen vaak met goede ideeën op de proppen,

via onze hashtag #makeusbetter. Dankzij

de input van medewerkers en klanten kwam

ook de combinatie van ossenstaart en zwarte

chocolade tot stand. Superlekker!”

Via Balls & Glory zorgt Ballieu ervoor dat

de Belgische slowfoodkeuken een podium

krijgt. “De bal met rode kool en peer, of die

met appelmoes aan de binnenkant, zijn

daar goede voorbeelden van”, illustreert hij.

Maar naast oer-Belgische ingrediënten krijgt

ook de wereldkeuken een plaatsje in de

toonbank van iedere Balls & Glory-shop. Zo

is de tikka masalabal reeds uitgegroeid tot

een populaire klassieker. “Ikzelf hou ook heel

erg van de Berberse keuken, en die van bepaalde

streken in Jordanië”, benadrukt Wim.


“Zo komt er deze zomer een shakshoukabal,

op basis van een pittige tomatensaus en

een gepocheerd eitje. Een typisch gerecht

uit het Midden-Oosten, dat ik maar al te

graag in een bal zal verwerken.”

HOLLANDSE BALLEN

In juli vorig jaar opende het eerste Balls &

Glory-restaurant in de Nieuwstraat te Eindhoven.

En ondertussen is bewezen dat Wims

ballen ook bij onze noorderburen in de

smaak vallen. “De smaakpapillen van Belgen

en Nederlanders verschillen niet echt, maar

de lunchcultuur is in beide landen anders”,

verklaart hij. “In Brussel, Gent en Antwerpen

krijgen we vaak mensen over de vloer die in

de buurt werken, en op zoek zijn naar een

quick lunch, bestaande uit een grote bal

met stoemp of salade. Nederlanders hebben

meer nood aan een hapje uit het vuistje,

waarbij een kleiner balletje met brood voor

de meesten volstaat”.

Toch is het interessant om te weten welke

smaakcombinaties in Nederland goed scoren.

“Daarom hebben we onlangs een Dutch

Ball Contest georganiseerd, een zoektocht

naar de ultieme Nederlandse bal en vulling”,

vult Wim aan. “Daar zaten best verrassende

vullingen bij, zoals venkel en grijze garnalen,

de combinatie die de wedstrijd uiteindelijk

gewonnen heeft. Of een superlekkere vegetarische

bal op basis van kikkererwten en

zwarte quinoa”.

ALS DE BAL GAAT ROLLEN…

Nu Eindhoven helemaal in de ban is van

Balls & Glory, wordt het misschien tijd om

de rest van Nederland te veroveren? “We

dromen inderdaad van enkele restaurants

in Nederland”, verklapt Wim, “maar we gaan

vooral niet overhaasten. Een restaurant is

een fragiel iets, en iedere dag het lekkerste

eten en de beste service aanbieden vraagt

aandacht en toewijding. Daarom werken we

telkens samen met een lokale partner, waar

we een fiftyfifty-partnerschap mee aangaan”.

Ook in eigen land heeft Wim Ballieu een verlanglijstje

van steden waar hij een nieuwe

ballenshop wil openen. “Vanuit onze ooghoeken

durven we wel eens naar Mechelen

en Hasselt te loeren”, knipoogt hij. “Ook Luik

komt eventueel in aanmerking, of een derde

vestiging in Brussel. Maar ook hier hangt

alles af van potentiële, gepassioneerde

partners die het concept van Balls & Glory

samen met ons bestaand team verder willen

uitwerken. Bij deze een warme oproep!”

Ballieu durft dus plannen te maken voor de

toekomst, maar blijft daarbij toch met beide

voeten op de grond staan. “Dromen mag

en moet”, oppert de chef, “anders was Balls

& Glory nooit uitgegroeid tot het bedrijf dat

het vandaag is. En verder ben ik trots op de

mooie beweging die ons voltallige team in

gang heeft gezet. Ik hoop dat ons concept

een benchmark mag zijn voor gepassioneerde

foodies met een eigen concept, die

hun zaak graag willen uitbouwen en daarbij

grenzen opzoeken én oversteken”.

EEN BALLS & GLORIEUZE ZOMER

De populariteit van foodtrucks neemt nog

steeds toe in Vlaanderen. Dergelijke mobiele

keukens zijn haast niet meer weg te denken

uit de festivalscene en bij privé- of bedrijfsevenementen.

Ook Balls & Glory heeft dit

begrepen, en sprong letterlijk en figuurlijk

mee op de kar. “De Balls & Glory-foodtruck

en onze knappe foodtruck-guys zijn deze

zomer te vinden op de meeste festivals,

gaande van Dranouter en het Cactusfestival

tot Tomorrowland en het driedaagse

Best Kept Secret-festival in Nederland”,

somt Wim op, “al gaan we niet altijd met de

truck. We hebben ook een toffe stand met

een buitenkeuken, zodat we zelfs ballen

kunnen draaien op plaatsen waar onze

foodtruck niet geraakt.”

Wie zomer zegt, zegt vakantie. En zelfs

hardwerkende entrepreneurs zoals Wim

Ballieu moeten er af en toe eens tussenuit.

“Hoe druk het ook is doorheen het jaar,

zondag hou ik (bijna) altijd vrij om tijd door

te brengen met mijn vriend Nico”, neemt

hij zich voor. “Dan kan je ons vinden op één

van onze favoriete adresjes in Brussel, zoals

soulfoodrestaurant Oficina of BarBeton

in de Dansaertwijk. En op zondag gaan we

graag brunchen bij Chez Franz in Elsene”.

Ook op de rug van een paard komt de

ballenspecialist volledig tot rust. En de volgende

droomvakantie? “Dat is Japan”, geeft

Wim ons nog snel mee. Benieuwd welke

oosters geïnspireerde ballen daaruit zullen

voortvloeien. Iemand zin in een balletje

miso-wasabi?

59


Foto: The Dinah

LESBISCHE

Tish Hyman

Droom je al de hele winter van de zon? Zie je

jezelf al liggen naast het zwembad, een cocktail

in de hand, met hippe beats en feestgedruis

op de achtergrond? Of dacht je eerder aan een

beachparty, zand tussen je tenen en livemuziek?

Deze zomer zijn er weer ontelbare festivals

gepland en is er voor ieder wat wils!

Tekst: Inge Turelinckx

Ook holebi’s kunnen zich de hele zomer uitleven tussen gelijkgezinden.

Denk maar aan de gay pride, die in verschillende

landen wereldwijd plaatsvindt. De meeste evenementen en

festivals zijn makkelijk te combineren met een vakantie of

citytrip. ZiZo denkt dit jaar in het bijzonder aan de vrouwen

en stelde een lijst samen met de bekendste en interessantste

festivals voor vrouwen in Europa en daarbuiten. Veel van deze

evenementen vinden jaarlijks plaats en zijn snel uitverkocht.

Wees er dus snel bij!

THE DINAH (LA, V.S.)

Wie het niet erg vindt om wat verder te reizen of een festival

te combineren met een vakantie naar de Verenigde Staten,

kan eind maart in Palm Springs mee feesten met Amerikaanse

lesbiennes. The Dinah is naar eigen zeggen het grootste

muziekevenement voor vrouwen ter wereld. Het festival bestaat

zo’n 25 jaar en kan rekenen op grote namen in de muziekwereld.

Tijdens de editie van 2017 zullen de gasten vergezeld worden

door onder anderen Keala Kennelly (Blue Crush), Butterscotch

(wereldkampioene beatboxen) en andere beroemdheden.

Op zaterdagavond is er een liveoptreden van Tish Hyman, een

singer-songwriter die aan de legendarische Lauryn Hill doet

denken. The Dinah denkt ook aan je lachspieren en verschillende

stand-up comédiennes zorgen voor een vrolijke noot. De editie

van 2017 zit er dan misschien al op, maar gelukkig zal het festival

volgend jaar opnieuw plaatsvinden.

L-BEACH (DUITSLAND)

Het grootste indoorfestival voor vrouwen in Europa vindt plaats

in een strandresort in het noorden van Duitsland. Je kan er van 11

tot 14 mei uit de bol gaan met dj-sets van Whitney Day,

Miss Betty Ford, DJ Blue..s en andere top-dj’s. Live zijn er

optredens van onder andere BOY, Nessi, Sara Hartman en

BETTY. L-beach geeft nieuwkomers een kans op het Newcomer

Stage en geeft het podium aan getalenteerde vrouwelijke muzikanten.

Op het programma staan ook sportieve en recreatieve

activiteiten. Er worden verschillende workshops georganiseerd:

een skate- en longboard-workshop, een workshop

shiatsu massage, urban gardening en nog veel

meer. Het festival bestaat sinds 2010 en kan

rekenen op een trouw publiek. Vorig jaar

bezochten zo’n 4000 vrouwen het Duitse

strand.

www.l-beach.com/de

11 - 14 mei 2017

Weissenhäuser Strand Duitsland

Tickets met hotel: vanaf 219 euro voor een eenkamer

appartement

Dagtickets: 29 - 89 - 99 - 137 euro, respectievelijk van

donderdag tot zondag

L-FEST (VERENIGD KONINKRIJK)

L-Fest is het belangrijkste Britse evenement voor lesbiennes. Met

meer dan 1.000 bezoekers ontstond dit jaar de noodzaak om

naar een ruimere locatie te verhuizen. Het festival vindt dit jaar

plaats in de Britse countryside. Omringd door glooiende velden

en prachtige natuur kun je op L-Fest genieten van muziek, kunst

en comedy. Met een brede waaier aan muzikale acts is dit het

grootste festival voor lesbiennes in de UK.

thedinah.com

29 maart - 2 april 2017

Palm Springs, Verenigde Staten

Weekend pass vanaf 249 euro voor de early birds

www.lfest.co.uk

21 - 24 juli 2017

Loughborough, UK

weekend met camping: 115 euro

Dagticket met 1 nacht camping: 70 euro

60


BESTEMMINGEN

L-FEST DEL MAR (SPANJE)

De organisatoren van het Britse L-Fest nemen geen risico’s met

het weer dit jaar. Daarom organiseren ze ook een tropische

versie. Het festival gaat door in Campoamor, Spanje. Met

dezelfde formule als het grote zusterfestival is dit evenement

een gegarandeerd succes. Pool parties, live muziek en de

Spaanse zon vormen een ideale mix. Je kan het allemaal vinden

in Campoamor deze zomer. Tijdens deze feestelijke week kan

je genieten van workshops, films, spelletjes op het strand, een

boottochtje, yoga en nog veel meer.

www.lfest.co.uk/l-fest-delmar-2017

2 - 9 juni 2017

Campoamor, Spanje

173 euro van vrijdag tot vrijdag zonder hotel

ELLA (MALLORCA, SPANJE)

ELLA International Lesbian Festival vindt plaats op het

L-friendly en zonovergoten Mallorca. Het festival begint op

donderdag met een openingsfeest in Passarella Club Palma.

De dagen erna gaat het feest gewoon verder, met op vrijdag een

garage party in Tito’s Club en op zaterdag een circus party in La

Red Club. Het weekend wordt afgesloten met een spetterende

beachparty op zondag. Muziek is heel belangrijk op ELLA festival,

maar de organisatie wil je een hele week vakantie aanbieden.

Na een weekend vol feestjes en diners, kun je op maandag

deelnemen aan een catamaran tour. Dinsdag staat er een wijnproeverij

op het programma en op woensdag een excursie naar

het eiland Cabrera. Deze activiteiten kan je apart bijboeken om

je festivalweekend te stretchen over een hele week vol zon, zee

en rust. Iedere dag kun je ervoor kiezen om deel te nemen aan

de diners.

SAPPHO WOMEN -

INTERNATIONAL ERESSOS WOMEN’S FESTIVAL

(LESBOS, GRIEKENLAND)

ellafestival.com

31 augustus - 7 september 2017

Mallorca, Spanje

Full Pack (early birds) voor 229 euro

Sappho Women is een veertiendaagse luilekker-zonvakantie

op het Griekse eiland Lesbos. Iedere avond is er wel ergens een

feestje in één van de trendy bars en discotheken op het eiland.

Alternatieve avondactiviteiten zijn liveoptredens, singalongs, een

modeshow en een dragkingverkiezing. Overdag kan je deelnemen

aan workshops, jeepsafari’s, boottochtjes, wandelingen, of

je kan gewoon relaxen in de zon. Dit festival is een volwaardige

vakantie op een prachtig mediterraan eiland. Wil je in de kristalheldere

Egeïsche Zee zwemmen om daarna te genieten van

een massage op het strand en de avond af te sluiten met een

spetterend feestje? Dan is dit het evenement dat je zoekt.

www.womensfestival.eu

9 - 23 september 2017

Lesbos, Griekenland

285 euro per persoon voor een tweepersoonskamer

315 euro voor een eenpersoonskamer

GIRLS HEART BRUSSELS (BELGIË)

Het Girls Heart Brussels Festival organiseert haar vijfde editie

en is nu al een topfestival. De organisatoren stelden een interessant,

feministisch en artistiek programma samen, waaruit de

deelnemers vrij kunnen kiezen. Nieuw dit jaar is dat je ook voor

een ticket zonder hotel kan opteren. Wie toch in Brussel wilt

overnachten, kan een pakket kiezen met kamer in Hotel Bloom.

Het festival start op vrijdagavond met een welkomstdrink in de

gerenoveerde middeleeuwse kerk Les Brigittines en later op de

avond een concert van Miaux. Na een eerste dag Brussel kun

je zaterdagavond terecht op de afterparty georganiseerd door

Catclub. Vorig jaar waren de tickets uitverkocht. Wie er dit jaar

bij wil zijn, kan best tijdig reserveren!

www.girlsheartbrussels.be

21 - 23 april 2017

Brussel, België

Activiteiten zonder hotel: 25 euro

Met hotel: eenpersoonskamer 179 euro,

tweepersoonskamer 199 euro

61


Een sprong vooruit

in 'Het kanaal'

Muziektheater

62

Wat doet het oudste voetballied

ter wereld in een muziektheaterstuk

over een transvrouw en een

vluchteling? Je kan het ontdekken

tijdens de voorstelling van

‘Het Kanaal’. Ondertussen geven

auteur Gaea Schoeters en actrice

Katelijne Verbeke ons wat meer

tekst en uitleg.

Tekst: Marcia Poelman en Stijn Deklerck

Foto's: Trui Hanoulle

In ‘Het Kanaal’ staan twee personages naast

elkaar. Er ontstaat een verrassende dialoog

tussen een vluchteling die op het punt staat

om het Kanaal in Calais over te zwemmen

en een vrouw die aan de overkant afscheid

neemt van het leven; hun lot blijkt sterker verbonden

dan gedacht. We spraken met Gaea

Schoeters en Katelijne Verbeke over de

totstandkoming van dit muziektheaterstuk.

Gaea: “Het Antwerp Queer Arts Festival

vroeg of ik iets kon doen met een tekst van

Shakespeare over vluchtelingen, wat het

thema was van de vorige editie van het

festival. En of ik daar dan iets queers van

kon maken. Voor de hand liggend zou zijn

om een stuk te maken over een vluchteling

die LGBT is. Dat heb ik dan ook niet gedaan.

(lacht) Veel boeiender is om twee groepen

te nemen, in dit geval een transvrouw die

op het punt staat zelfmoord te plegen en

een vluchteling die de overtocht naar Engeland

wil maken, en te bekijken wat gemeenschappelijk

is aan hun beider ‘transities’.”

We zijn allemaal vluchtelingen op een of

andere manier?

Gaea: “De gemeenschappelijke noemer is

zeker identiteit. Wie ben ik en hoe definieer

ik wie ik ben? En transitie. De overgang van

man naar vrouw is ook een culturele transitie.

Of je dat nu leuk vindt of niet, er zijn wel

degelijk ‘mannelijke’ en ‘vrouwelijke’ omgevingen

in de maatschappij. In hoeverre word

je na je transitie als volledig jezelf gezien?

Voor vluchtelingen stelt zich uiteraard ook

dat probleem. Hoe goed je ook integreert,

je blijft vaak een buitenstaander. Daarvoor

moet je zelfs niet naar vluchtelingen kijken.

We beschouwen de derde en vierde generatie

migranten nog steeds als ‘allochtoon’. De

inclusie is nooit volledig. Niet voor transgenders

en niet voor vluchtelingen.”

Katelijne, het is een erg activistisch stuk,

hoe kijk jij daarnaar?

Katelijne: “Als actrice mag je daar eigenlijk

niet mee bezig zijn. Je staat ten dienste

van je personage. Het activistische werk

is gebeurd door het Queer Arts Festival

als opdrachtgever. Mijn taak is om dat personage

van vlees en bloed te maken. Mijn

benadering is emotioneel, niet activistisch.

Als acteur zorg je ervoor dat het publiek een

band kan scheppen met wat er op het toneel

gebeurt. Ter voorbereiding ben ik met

veel mensen gaan praten. Het boeiende in

de gesprekken die ik had met transgenders

ging niet over hun operatie, maar over daar

waar de pijn zit. Over geluk moet je geen

stuk maken. Geluk is voor het echte leven.

(lacht) Ik ga als een speurneus op zoek naar


waar het pijn doet bij de mensen met wie

ik spreek. Dat is waar ik als actrice een connectie

mee maak. Pijn is immers iets dat we

allemaal kennen. Daar put je uit voor je rol.”

Een boeiend gegeven is het contrast tussen

de familieleden van het transgender

personage, die plomp zijn maar haar

wel aanvaarden, en haar academische

omgeving, die haar op het eerste zicht

aanvaardt maar waar toch discriminatie

plaatsvindt.

Gaea: “Het gaat om een diepe, emotionele

aanvaarding. En die gaat voorbij aan een

soort links-intellectuele, politiek correcte

reflex waarbij we alles oké moeten vinden.

Enerzijds zie je dat transgenders enorm hip

zijn: een reeks in De Morgen, persoon van

het jaar in Knack, de transitie van Caitlyn

Jenner … anderzijds is het suïcidecijfer

bijna 50%. Dus ergens klopt er iets niet. Hoe

diep is de aanvaarding? Er is een verschil

tussen een zuiver emotioneel aanvaarden,

vanuit een graag zien van iemand, wie die

ook is, en een politiek correcte reflex die

alles aanvaardt zolang het maar abstract en

veraf is. Bij mensen die rechts zijn, en die

dus eerder afkerig staan tegenover holebi’s

en transgenders, zie je dat er vaak wel aanvaarding

is als het iemand binnen de familie

is. Want die is nog wel ‘van ons’. Terwijl bij

links-progressieven het allemaal goed is tot

het zich in hun eigen familie voordoet. Dan

valt die openheid weleens tegen.”

“Hetzelfde zie je met vluchtelingen. Een grote

groep mensen staat er positief tegenover,

maar velen onder hen hebben er nog nooit

één van dichtbij gezien. Als vluchteling denk

je dat je erbij kan horen eens je in Europa

bent. En dat valt flink tegen. Idem voor een

transgender: het is niet zo dat je na je operatie

als vanzelf overal aanvaard wordt.”

Katelijne: “In de loop van het stuk zie je

steeds meer dat beide personages, vluchteling

en transgender, dezelfde hoop koesteren

op een beter leven.”

tueel omdat hij de vraag omkeert: wat ga je

doen als je straks op de vlucht moet omdat

je deze mensen vermoord hebt?”

Katelijne, jij speelt een transvrouw. Denk

je dat je kritiek mag verwachten over het

feit dat er niet gekozen is voor een trans

actrice?

Katelijne: “Jij weet niet of ik trans ben, hé.

(lacht) Maar ik ben bijvoorbeeld ook niet

Brits, terwijl ik wel een Brits personage speel.

Je speelt een rol, dat is de essentie van

acteren.”

Ook waar! Naast Katelijne Verbeke en

Adams Mensah is er ook nog een sopraan

en een luit.

Waarom leef

je met het ene

personage

mee en blijft

het andere

‘een vluchteling’?

Gaea: “Klopt. De luit vonden we wel kloppen,

omdat ze refereert aan de tijd van

Shakespeare. De sopraan, Naomi Beeldens,

neemt een soort rol van verteller op zich en

kijkt vanop een afstand naar wat er gebeurt.

Ze reflecteert daarop door middel van

teksten van Shakespeare.”

En dan dat voetballied?

Gaea: “Juist! De vader van het trans personage

is een fan van The Canaries, de ploeg van

Norfolk. Ik ben een obsessieve researcher, en

kwam erachter dat ze het oudste voetballied

ter wereld hebben. Daar moesten we dus

iets mee doen.”

Vertel eens over de tekst van Shakespeare

die als uitgangspunt diende...

Gaea: “In The book of sir Thomas Moore

komt een monoloog van de sheriff van

Londen voor. De sheriff spreekt een woedende

menigte toe die een groep ‘strangers’

wil lynchen. Die strangers zijn grotendeels

Fransen en Belgen, net toegekomen en op

de vlucht voor godsdienstoorlogen in hun

eigen land. Ze zoeken asiel in Engeland en

die Engelsen zeggen ‘No way, want die gaan

onze jobs afpakken en onze kinderen en

vrouwen verkrachten’. Dat heb ik onlangs

nog gehoord. (glimlacht) Shakespeare is ac-

63


64

Katelijne: “(brult) On the ball, city!”

Gaea: “Er gaat een soort primitief groepsgevoel

van uit. Niets zo mooi als een massa die

opstaat, en het liefst tegen onrecht.”

Katelijne: “Dat is zoiets moois, dat groepsgevoel

van ‘het is zondag en we moeten

daarnaartoe. En ze spelen thuis’. Die man zijn

vrouw gaat bevallen, maar het is wel match!

Iedereen heeft er begrip voor dat hij naar

die wedstrijd gaat. Er zit geen veroordeling

in. Als je heel de week bent gaan werken in

Norwich, dan moet je samenkomen op zondag

bij de voetbal. Al de jongens in Norwich

kennen dat clublied. Dat niet kennen, da’s

veel erger dan transgender zijn. Zolang je

maar mee gaat naar The Canaries, dan word

je wel aanvaard. Want dan ben je ‘van ons’.

Er zit in het stuk dan ook veel warmte. Zeker

ook binnen het gezin van mijn personage.”

Gaea: “Of je erbij hoort of niet, hangt maar af

van het criterium dat je hanteert.”

Gaea, hoe ben je aan de slag gegaan

voor het personage van de vluchteling?

Gaea: “Ik ben ook journalist, en in het

bijzonder geïnteresseerd in postconflictgebieden.

Voor mij was het wel belangrijk om

het personage van de vluchteling anders te

benaderen dan dat van de transgender. Wat

mij opvalt: ook al vinden sommige mensen

transgenders freaks, het blijven wel mensen.

Ze zijn wit, ze lijken op ons, ze hebben werk

en ze hebben een naam die we kunnen

uitspreken. Zelfs de meest progressieven

onder ons bekijken vluchtelingen toch

eerder als een groep met een probleem dat

ze als groep proberen op te lossen. En ze zijn

een getal: zoveel doden op de Middellandse

Zee, zoveel mensen in Calais … Maar weinig

van die mensen krijgen een gezicht. Tenzij af

en toe een knuffelvluchteling, zoals dat kind

dat aanspoelt in Turkije. Hoewel er duizenden

anderen ook dood aanspoelen aan de

kust. Met het personage van Katelijne kan je

makkelijk een band scheppen. Ze heeft een

huisdier, ze heeft ouders … Adams krijgt

niets van dat. Hij is ‘de vluchteling’. Hij houdt

een soort pleidooi voor alle vluchtelingen.

Het is een soort aanklacht tegen hoe we

vaak kijken naar vluchtelingen. Wat ik niet

wou, is een geforceerde empathie door er

een knuffelvluchteling van te maken. Als

toeschouwer kan je jezelf de vraag stellen:

als je twee verhalen van ontheemding krijgt

voorgeschoteld, waarom leef je dan met het

ene personage mee en blijft het andere een

vluchteling?”

MEER INFO

Het Kanaal is een productie in opdracht van

Antwerp Queer Arts Festival en in samenwerking

met Muziektheater Transparant, Het Geluid Maastricht,

vzw Perignem en Operadagen Rotterdam.

De voorstelling is nog te zien op:

29/04 Opera21, Desingel Antwerpen

11/05 Operadagen Rotterdam, 17u

12/05 Operadagen Rotterdam, music only, 19u

13/05 Operadagen Rotterdam, NL, wereldpremière,

15 en 19u

11/08 Antwerp Queer Arts Festival, Kapel Elzenveld,

Antwerpen

20/10 Vrijthof, Maastricht


BE YOU

WITH US .

CHECK OUT MARRIOTT BRUSSELS HOTEL GRAND PLACE

PRIDE PACKAGE

Visit MarriottBrussels.Com


Hij komt er met rasse schreden

aan: op 20 mei hult The Belgian

Pride Brussel opnieuw in bonte

kleuren. De LGBT-beweging

vraagt dit jaar in het bijzonder

aandacht voor de situatie van

migranten en asielzoekers. ZiZomagazine

vroeg tekst en uitleg

aan Jeroen Borghs, woordvoerder

van çavaria.

Tekst: Leen De Wispelaere

66

The Belgian

Pride 2017

in teken van asiel en migratie

Asielzoekers komen terecht tussen

mensen die misschien wel dezelfde

vooroordelen hebben als de maatschappij

die ze ontvlucht zijn

Om met een dooddoener te beginnen:

waarom is zo’n pride (nog) nodig?

Jeroen: “De pride krijgt vaak het verwijt dat

het gewoon een groot openluchtfeest is.

Enerzijds is het dat natuurlijk ook en daar

is niets mis mee. Anderzijds is het zoveel

meer dan dat. Een dag waarop holebi’s,

transgenders en hun vrienden de straten

van Brussel overnemen, is op zich al een

behoorlijk politieke daad, maar ik denk dat

we inderdaad niet altijd genoeg stilstaan

bij het feit dat de pride twintig jaar geleden

nog een echte protestmars was. Bovendien

zijn er maar weinig plaatsen in de wereld

waar zo’n optocht bijna probleemloos door

de straten trekt.”

Blijft er nog iets over van de protestmarssfeer?

Jeroen: “Elk jaar is er een politiek strijdpunt

waar de Belgische LGBT-organisaties

aandacht voor vragen. In 2017 is dat asiel

en migratie. Volgens de International

Lesbian and Gay Association (ILGA) zijn

er nog steeds 73 landen in de wereld waar

homoseksuele handelingen gecriminaliseerd

worden. Dat getal laat landen met

‘anti-propaganda’-wetten en dergelijke dus

nog buiten beschouwing. Ook landen waar

er geen wetten zijn die holebi’s en transgenders

discrimineren, zijn daarom niet automatisch

LGBT-vriendelijk. Sommige holebi’s en

transgenders ontvluchten dan ook hun land,

op zoek naar een beter leven.”

Op welke gronden verleent België asiel

aan holebi’s en transgenders?

Jeroen: “Holebi of transgender zijn en uit een

land komen waar de situatie slechter is dan

in België, is op zich niet genoeg om asiel

te krijgen. Je moet kunnen aantonen dat je

een reëel risico loopt op vervolging omwille

van je seksuele oriëntatie of genderidentiteit

en dat je eigen overheid je niet kan of wil

beschermen. Seksuele oriëntatie en genderidentiteit

staan niet vermeld in de verdragen

die aan de basis liggen van het asielsysteem,


Hoezo?

Jeroen: “Het gaat erom dat je een risico

op vervolging moet lopen omwille van

je vermeende of gepercipieerde seksuele

oriëntatie of genderidentiteit. Een bedreiging

omdat iemand denkt dat je homo bent

bijvoorbeeld, is dus genoeg om bescherming

te krijgen. Ook al ben je in feite hetero.

Andersom kan je ook perfect lesbisch zijn

en toch geen asiel krijgen omdat men het

niet bewezen acht dat je een reëel risico op

vervolging loopt omwille van je seksuele

oriëntatie.”

opgericht in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog.

Er is wel sprake van het ‘behoren

tot een sociale groep’. Dat wordt vandaag zo

geïnterpreteerd dat holebi’s en transgenders

er ook onder vallen.”

Zijn er nog veel regimes die holebi’s en

transgenders actief vervolgen?

Jeroen: “In sommige gevallen gaat het

inderdaad om actieve vervolging, het leven

voor holebi’s en transgenders onmogelijk

maken. In andere gevallen treedt de overheid

gewoon niet op wanneer holebi’s en

transgenders moeten beschermd worden.

In een maatschappelijk klimaat dat vijandig

staat tegenover holebi’s en transgenders zijn

er meerdere factoren die een bedreiging

kunnen vormen.”

Het lijkt me geen evidentie om dat te

bewijzen?

Jeroen: “Nee, het is niet makkelijk om te bewijzen

dat je recht hebt op asiel. Hoe toon je

immers aan dat je risico loopt om vervolgd

te worden? Er worden niet altijd doodsbedreigingen

onder je deur geschoven zoals

in een James Bondfilm. Voor de mensen

die de interviews met asielzoekers afnemen,

is het uiteraard ook niet makkelijk. Hoe

weet je of de persoon voor je de waarheid

spreekt? Al gaat dat natuurlijk op voor elke

asielaanvraag. Vluchtelingewerk Vlaanderen

beveelt aan om, bij twijfel, mensen het

voordeel van de twijfel ook te gunnen.”

Hoe gaat de behandeling van zo’n aanvraag

in de praktijk?

Jeroen: “Men tracht te achterhalen of

iemand wel echt holebi of transgender is

en vervolgens of men wel echt een risico

op vervolging loopt. Wat dat eerste betreft,

hebben ze in Tsjechië een tijdlang fallometrische

testen gebruikt. Asielzoekers kregen

er hetero- en homoporno te zien en er werd

gemeten waarvan ze opgewonden raakten:

mensonterende praktijken die in strijd zijn

met de mensenrechten, wetenschappelijk

onbetrouwbaar zijn en gelukkig door het

Europees Hof voor de Rechten van de

Mens ondertussen verboden zijn. Wanneer

ons gevraagd wordt hoe je kan nagaan of

iemand holebi of transgender is, vragen we

om uit te gaan van zelfidentificatie.”

Wordt daar nooit misbruik van gemaakt?

Jeroen: “Dat kan, al is het geen sinecure om

dat vast te stellen. Er zijn gevallen bekend

waarin iemands vluchtelingestatuut wordt

ingetrokken omdat de persoon in kwestie

een relatie aangaat met iemand van het andere

geslacht. Enerzijds is dat een complete

miskenning van biseksualiteit, anderzijds

strookt het niet met het idee van fluïditeit

van seksuele identiteit. In het algemeen

merken we dat men moeilijk loskomt van de

zeer westerse invulling van holebiseksualiteit

en transgenderisme.”

Wat is de essentie van die westerse blik?

Jeroen: “Individuele vrijheid is in het westen

het hoogste goed. Dat heeft geleid tot de

emancipatie van individuele holebi’s en

transgenders en de ontwikkeling van identitaire

kenmerken verbonden aan seksuele

oriëntatie en genderidentiteit. Het resultaat

van die ontwikkeling is dat veel holebi’s en

transgenders een coming-out doen of willen

doen. We gaan er hier te makkelijk van

uit dat holebi’s en transgenders die hier asiel

aanvragen daar op dezelfde manier over

denken, zich op dezelfde manier identificeren

en er evenveel belang aan hechten. De

antwoorden van veel asielzoekers komen

dan ook niet overeen met wat je vanuit een

westers perspectief zou verwachten. Dit

leidt soms tot afwijzing van een asielaanvraag,

terwijl de persoon in kwestie effectief

gevaar loopt omwille van diens seksuele oriëntatie

of genderidentiteit. Bovendien is de

vaststelling van iemands seksuele oriëntatie

of genderidentiteit in se niet altijd nodig.”

Tijdens de behandeling van hun aanvraag

worden asielzoekers opgevangen

in asielcentra. In sommige landen zijn er

aparte (delen van) centra voor holebi- en

transgender asielzoekers. Hoe zit het in

België?

Jeroen: “Wij pleiten niet voor aparte asielcentra.

We stellen ons wel vragen bij de idee

van collectieve opvang op zich. Zeker voor

bijzonder kwetsbare asielzoekers, zoals onze

doelgroep. Internationale richtlijnen sturen

trouwens ook aan op kleinschalige opvanginitiatieven

voor de meest kwetsbaren onder

de asielzoekers.”

Welke problemen ervaren holebi- en

transgender asielzoekers in centra?

Jeroen: “Doorgaans groepeert men mensen

die van hetzelfde land komen. Het is immers

aangenaam om mensen om je heen te hebben

die begrijpen uit wat voor situatie of

context je komt. Voor holebi- en transgender

asielzoekers is dit net het omgekeerde

van wat ze nodig hebben. Ze komen terecht

tussen mensen die misschien wel dezelfde

vooroordelen hebben als de maatschappij

die ze ontvlucht zijn. Voor wie België niet

kent, kan dat genoeg zijn om te denken dat

je in België ook beter je mond houdt over je

seksuele oriëntatie of genderidentiteit.”

Wat kan er op dat vlak verbeteren?

Jeroen: “Çavaria zet in op het trainen van

referentiepersonen in asielcentra. Dat zijn er

ondertussen bijna twintig. Zij zijn aanspreekpunt

over alles wat te maken heeft

met seksuele oriëntatie en genderidentiteit

en houden een oogje in het zeil. Ook het

verspreiden van algemene informatie over

holebi’s en transgenders helpt. Je geeft er

onmiddellijk mee aan dat er niets mis is met

holebi en transgender zijn.

Heeft die aanpak resultaat?

Jeroen: “Het helpt, maar er blijven zich

natuurlijk wel problemen voordoen. In

dat geval kan je mensen ook overplaatsen

67


naar een Lokaal Opvanginitiatief (LOI)

georganiseerd door een stad of gemeente.

Dat zijn meestal huizen of appartementen

waar asielzoekers in kleine groepen terechtkunnen.

Uiteraard blijven er altijd andere

asielzoekers die er holebifobe en transfobe

gedachten op nahouden. Dat is problematisch,

maar je mag niet vergeten dat veel

asielzoekers uit maatschappijen komen waar

het normaal is om je negatief uit te laten

over holebi’s en transgenders. Dat praat

holebifobie en transfobie niet goed, maar

schetst wel een genuanceerder beeld. Vaak

hebben ze nog nooit echt stilgestaan bij de

thema’s holebiseksualiteit en transgenderisme.

Ze herhalen gewoon wat ze heel hun

leven gehoord hebben.”

CROSSING

BORDERS

68

Wordt er overwogen om aanvaarding

van holebi’s en transgenders op te nemen

als expliciete voorwaarde om asiel

te kunnen krijgen in België?

Jeroen: “Ik ben geen jurist, maar ik denk

dat het moeilijk en juridisch weinig zinvol

is om die voorwaarde af te dwingen. Er is

wetgeving die geweld, discriminatie en aanzetten

tot geweld verbiedt. Die wetgeving

moet door iedereen gerespecteerd worden.

Dat betekent echter niet dat holebifobe of

transfobe gedachten illegaal zijn. Je bent

vrij om te denken wat je wil, zolang je niet

oproept tot haat of geweld tegen anderen.

Onder dwang een verklaring afleggen dat

je geen problemen hebt met holebi’s en

transgenders, lijkt me bovendien niet echt

geloofwaardig. En wat te doen met de Belgen

die holebifobe of transfobe gedachten

hebben? Ik denk dat je op een respectvolle

manier het debat moet aangaan. Wie zich

niet gerespecteerd voelt, staat ook niet open

voor wat je zegt.”

We hebben het al gehad over de situatie

van asielzoekers binnen de centra

zelf. Wat kan hen daarbuiten helpen of

versterken?

Jeroen: “We kunnen het vormen van netwerken

faciliteren. Tot eind 2017 loopt in

dat verband het project Safe Havens, dat

uitgaat van Fedasil. Eén van de doelstellingen

daarvan is LGBT-asielzoekers, bijvoorbeeld

via socioculturele activiteiten, met

elkaar in contact te brengen. De lokale roze

huizen spelen hierin een erg belangrijke rol.

Er wordt ook een infopakket ontwikkeld in

zes verschillende talen, waarmee asielzoekers

zich zullen kunnen informeren over

bijvoorbeeld hiv/soa en testmogelijkheden,

uitgaansmogelijkheden, het rechten- en

plichtenkader, etc.”

Cyrille Prestianni

Tienduizenden holebi’s, transgenders

en sympathisanten de

straten van Brussel laten veroveren:

geen eitje voor de organisatie

achter The Belgian Pride.

Voorzitter Cyrille Prestianni ziet

het met vertrouwen tegemoet.

Hoever staat de Pride met de organisatie

van het evenement?

Cyrille: “We zijn volop bezig met het uitrollen

van de communicatie en de praktische

organisatie. Samen met de stagiaires en de

grafisch ontwerper zijn er een vernieuwde

huisstijl en een slogan voor 2017 ontwikkeld:

‘Crossing Borders’. De slogan verwijst

enerzijds naar de reële grenzen die vluchtelingen

moeten oversteken, maar evengoed

naar mentale grenzen en vooroordelen.”

“Verder begint het evenement steeds

concreter vorm aan te nemen. Zo hebben

we half februari de inschrijvingen voor de

Parade en de Village geopend en hebben

we een nieuwe actie op touw gezet om

verenigingen en nieuwe partners aan te

trekken. We hebben intussen ook de bevestiging

voor de plaats van het evenement

en zelfs een nieuw traject voor de Parade.

We krijgen momenteel ook veel positieve

antwoorden op onze vraag om prominente

gebouwen of bekende plaatsen in Brussel in

de Regenboogkleuren te hullen.”

Wanneer gaat alles van start ?

Cyrille: “Op 4 mei zal de MiniPride doorgaan.

Dat is het moment waarop het Belgian

PrideFestival officieel op gang wordt

getrokken. Net als de voorbije jaren gaan we

met een kleine parade van het stadhuis naar

Manneken-Pis, terug naar de Grote Markt

met de regenbooglichten om dan te eindigen

in het Rainbowhouse Brussels.”

Is de locatie van de Pride zelf al bekend ?

Cyrille: “De Pride zelf, op 20 mei, zal ook dit

jaar plaatsvinden op de Kunstberg. Dit is ons

gevraagd omdat er de voorziene werken op

de Anspachlaan in de maand mei volop aan

de gang zullen zijn en wij daar dus niet terecht

zouden kunnen. In tegenstelling tot

vorig jaar zijn we er dit jaar wel in geslaagd

om een paraderoute voor te stellen die

volledig langs de Sint-Jacobswijk en het

centrum van Brussel gaat. Zij vertrekt vanaf

de Kunstberg, richting Muntplein, achter de

Beurs om en dan via de Lombardstraat terug

naar Centraal Station.”

Something special, in deze editie van

2017?

“Niet nieuw, maar beter uitgebouwd, zal ook

de Women's Square in samenwerking met

Velvet SixtyNine opnieuw aanwezig zijn

op het evenement. Hier wordt een speciale

Women's Stage voor voorzien, midden in

het grote evenement.”


Tom Goris (38) in 2013,

Willem Joris (31) in 2014,

Skelte Willems (22) in 2015

en Raf Van Puymbroeck (22)

in 2016. Zij zijn de vier vorige

Mister Gay Vlaanderen- en Mister

Gay Belgium-winnaars. Wie

wint dit jaar de titel Mister Gay

Belgium?

Tekst: Timothy Junes

Fotografie: Kaat Van Parys

Wie wordt

Mister Gay Belgium

2017?

Make-up Artist: Lynn De Coen |

Stefano Martorana

Kapper : Philippe Jespers

(Kreatos Mortsel)

70


Ignace De Wolf (20) uit Genk is bachelor

Ergotherapie. Hij wil iets doen tegen het

pesten van jonge holebi’s en transgenders.

Tim Lauwers (19) uit Kasterlee studeert

bedrijfsmanagement aan Thomas More in

Geel. Hij wil zich inzetten voor LGBT-diversiteit

in het onderwijs.

Jaimie Deblieck (18) uit Roeselare is tuinbouwer.

Hij wil werken aan de acceptatie

van holebi’s en transgenders op het werk.

Gerrit Noerens (38) uit Welle is lifestylecoach.

Hij is seropositief en kiest daarom hiv

en het taboe daarrond als thema.

Joffrey Notermans (19) uit Neeroeteren

studeert Thuis- en Bejaardenzorg. Toen hij

thuis uit de kast kwam, was hij niet meer

welkom. Opvang voor verstoten holebi’s en

transgenders is dan ook zijn thema.

Alan Roelants (23) uit Antwerpen is

zelfstandig horeca-uitbater. Hij zet zich

in voor holebi’s en transgenders met een

kinderwens.

71


Sam Schotsmans (20) uit Sint-Truiden is

chef de partie in een restaurantkeuken. Hij

wil zich inzetten tegen pesten.

Dries Van de Put (21) uit Keerbergen

is medisch laborant. Hij wil een diverse

wereld, met meer diversiteit in opvoeding

en onderwijs.

Cédric Suetens (18) uit Hemiksem studeert

haartooi. Zijn campagne draait rond zinloos

geweld.

Gaëtan De Vos (24) uit Ursel runt als zelfstandige

een kinderdagverblijf. Zijn thema is

dan ook: genderdiversiteit in de opvoeding

brengen.

Grégory Danvoie (23) uit Luik is de enige

Franstalige kandidaat. Hij volgt een opleiding

Secretariaat-Talen in het Nederlands

bij Forem, de Waalse tegenhanger van de

VDAB. Zijn thema is homoseksualiteit binnen

andere culturen en religies.

MEER INFO

www.mrgaybelgium.be

Het finale gala vindt plaats op

zaterdag 27 mei in Theater Elckerlyc in

Antwerpen.

Gratis stemmen op één van de finalisten

kan via de website www.OUT.tv

Sasha De Swert (22) uit Hoboken is verkoopsadviseur.

Zijn thema is intrafamiliaal

geweld en hoe dat coming-out ontmoedigt.

72


“Hiv-preventie

blijft belangrijk.

Daarom steun

ik Sensoa.”

Georges – Mr. Leather 2016

bekijk zijn clip op Ikweetwatikdoe.be


&

Spijt, verlangens

chaotische Liefde

Britt Libot over haar dichtbundel ‘Gij.zijt’

74

‘Gij.zijt’, een dichtbundel van

Britt Libot, gaat over verlangens,

liefde en spijt. De dichtbundel is

gewijd aan haar vriendin Jill en

de aanloop naar hun relatie. Net

als hun liefde, gedijt de bundel

bij een zekere chaos.

Tekst en portretfoto: Elisa Schanzer

Waar komt je passie voor schrijven

vandaan?

Britt: “Van boeken! Door te lezen, te lezen

en nog eens te lezen. Ik ben al van kinds af

aan een grote lezer, ik deed niet veel anders

dan dat. Wanneer je zoveel leest, wil je op

een bepaald moment ook zelf proberen te

schrijven. Ik heb geëxperimenteerd, door

de stijlen van bepaalde schrijvers over te

nemen. Ondertussen ben ik al twee jaar aan

het sleutelen aan mijn huidige stijl. Hij is

geïnspireerd door Greet Op de Beeck, mijn

grote heldin.”

Hoe ben je aan je dichtbundel begonnen?

Britt: “Ik heb al heel lang een blog, waarop

ik periodes waarin ik superintensief schreef

afwisselde met periodes waarin ik niets

schreef. Uiteindelijk besloot ik een domeinnaam

te kopen. Omdat het me stom leek

om daarvoor te betalen en er niets mee te

doen, begon ik veel te schrijven en mijn

stukken ook door te sturen naar andere

mensen, met de vraag of zij dachten dat er

iets inzat. Sommige mensen vonden mijn

gedichten crap, anderen gaven mij de raad

om online te publiceren. Toen heeft mijn

lief mijn website gebouwd en begon alles

wat op gang te komen: ik kreeg volgers op

Instagram en mensen in mijn omgeving

zeiden dat ze mijn onlinepublicaties gelezen

hadden. Op een dag zag ook mijn baas mijn

publicaties. Hij zei dat ik mij om financiële

redenen niet moest laten weerhouden. Hij

heeft de publicatie van de bundel gefinancierd,

waardoor die er plots echt lag.”

Gaat je dichtbundel dan ook over je lief?

Britt: “Ja, het gaat over mijn lief, Jill. Liefde

vind ik gemakkelijk om over te schrijven. Ik

schrijf over heel persoonlijke zaken, maar

probeer tegelijkertijd ook zo algemeen

mogelijk te schrijven, zodat het herkenbaar

wordt voor andere mensen. Soms komen

vrienden mij vertellen dat ze zich herkennen

in mijn gedichten, en dat vind ik tof. Het is

leuk dat ik over mijn belevingswereld kan

schrijven op zo’n manier dat het ook voor

andere mensen herkenbaar is.”

Een paar gedichten gaan over een spelletje

met je vriendin. Zij mocht niet bewegen,

terwijl jij haar uitdaagde door haar


We hebben maandenlang puur

met muziek gecommuniceerd

bijna te kussen. Indien je lief bewoog,

zou ze verliezen. Is dat echt gebeurd?

Britt: “Ja en neen. In mijn dichtbundel zijn

sommige zaken echt gebeurd, andere bijna.

Of er is een fractie van waar en ik heb mijn

fantasie verder de vrije loop gegeven. Maar

basically is alles gebaseerd op heel korte

momentopnames tussen ons.”

Je gedichten lijken me niet chronologisch

geordend?

Britt: “Er is niet echt een volgorde. De aanloop

naar onze relatie was heel chaotisch, er

was totaal geen chronologie. Daarom heb ik

de gedichten maar willekeurig door elkaar

gezet. Ik wou de chaos die soms heel hard

speelt bij ons in mijn verhalen verwerken.

Hier gaan we zes jaar terug, en daar zitten

we misschien een maand ver in de relatie.

Daarom heb ik ook de stukken die wél op

elkaar volgen uit elkaar getrokken: om op

een andere manier die chaos tussen ons op

papier te zetten.”

Er is chaos tussen jullie, maar het lijkt

alsof je lief wat meer controle heeft.

Britt: “Ja, absoluut. We houden allebei wel

van controle. Controle is een groot thema.

Tegelijkertijd is dat ook het enige dat we

geen van beiden kunnen vasthouden wanneer

we bij elkaar zijn. Ik kan het niet goed

uitleggen. Ik zie haar graag! (lacht) Het is

een wisselwerking tussen dingen durven

los te laten en dingen willen vasthouden.

Hoe we daarmee omgaan in verschillende

situaties en op verschillende locaties …

die strijd is heel hard ‘wij’. En dat wou ik op

papier zetten.”

Enkel in het ‘bijna kussen’-gedeelte had

ik het gevoel dat jij meer controle hebt.

Voor de rest komt Jill als meer dominant

over…

Britt: “Ja, dat klopt. Daarom ben ik ook

voor haar gevallen. (lacht) Het feit dat ze

die controle houdt, maakt dat ze me veel

stabiliteit geeft op een wilde en chaotische

manier. Die wisselwerking tussen ons werkt

goed. “We gaan dit zo doen, en dat gaat zo

gebeuren, en ik ga ervoor zorgen dat jij dat

leuk gaat vinden.' (lacht)”

Hoe lang zijn jullie al samen?

Britt: “We zijn samen sinds 20 april 2016,

maar het lijkt al een stuk langer. Dat komt

omdat we toch al een zestal jaar bevriend

zijn en mekaar dus al goed kenden vooraleer

we verliefd werden op elkaar. Toen mijn

vorige relatie afsprong, was Jill er dag en

nacht voor me. Zij heeft ervoor gezorgd dat

ik mezelf in die periode heb teruggevonden.

En ik heb mezelf onverwachts ook een

beetje teruggevonden bij haar.”

Wonen jullie samen?

Britt: “Ja, sinds kort wonen we in een zeer

mooie duplex in een oud herenhuis die we

samen hebben ingericht. Waarmee ik bedoel:

Jill heeft hem ingericht en ik zei dat het

supermooi was. Ik heb totaal geen gevoel

voor design. (lacht) Het is leuk om met haar

samen te wonen. Alleen kan ik niet meer

stiekem schrijven! (lacht)”

In je gedichten komen ook muziek en

dans terug. Zijn dat passies van je?

Britt: “Absoluut niet, ik ben de meest

aritmische persoon die je je kunt inbeelden

(lacht). Maar Jill en ik communiceren sterk

via muziek. We hebben ook een gezamenlijk

opgebouwde playlist. Daarmee is het

allemaal begonnen: zij zette er een liedje op

en ik zocht vervolgens muziek die haar liedje

beantwoordde. We hebben maandenlang

puur met muziek gecommuniceerd. We

zetten soms nog sporadisch een liedje op

en het is het leuk om terug te blikken op die

periode.”

In de dichtbundel ‘Gij.zijt’ staan elf exclusieve

stukken die niet op Britts website staan: De

eerste honderd boeken zijn ondertussen de

deur uit. Wie het boek wil kopen, kan terecht

in boekenwinkel Boekanier in Lier of bij Britt

Libot zelf.

MEER INFO

brittlibot.be/gij-zijt/

75


Personages in je hoofd

aan het woord

Isabelle van Ewijk over

haar nieuwe roman ‘Verlost’

Na ‘Verpand’ en ‘Verder’ is schrijfster Isabelle van Ewijk terug

met haar derde boek, ‘Verlost’. Haar pen roept de personages uit de

vorige twee boeken weer tot leven en laat hen elkaar tegen het lijf

lopen. Het resultaat is een roman die je van de ene emotie in de andere

slingert en die je de verrassende kanten van het leven laat zien.

76

Tekst: Annelies Leysen

Foto: Image by Mira Photography


Je nieuwste boek is het laatste deel van

een trilogie, waarin alle personages uit je

vorige twee boeken opnieuw verschijnen.

Is een trilogie van bij aanvang het idee

geweest?

Isabelle: “Dat was zeker niet altijd het idee,

het is eerder organisch gegroeid. Aan de ene

kant kwamen er heel wat vragen van lezers

die wilden weten hoe het nu met de personages

ging en die meer over hen wilden

lezen. Aan de andere kant had ik zelf ook het

gevoel dat het verhaal van de personages

nog niet helemaal af was. Zowel Henri, Tes,

Mil als alle anderen zijn altijd in mijn hoofd

blijven rondspoken. Mijn vrouw suggereerde

toen om hen allemaal samen te brengen.

Vermits de twee vorige boeken zich allebei in

Antwerpen afspeelden, was het realistisch dat

ze elkaar zouden tegenkomen. Ik vond het

eigenlijk wel een leuk idee, en ben me toen

de vraag gaan stellen: wat zou er gebeuren

als ze elkaar tegen het lijf zouden lopen? Ik

was meteen vertrokken.”

FLOW

Hoe heb je al die verhalen doen samenkomen?

Heb je eerst verschillende scenario’s

uitgewerkt?

Isabelle: “Helemaal niet. Het was heel gek,

ik ben gewoon beginnen te schrijven en

de woorden zijn eruit gekomen zoals ik het

aanvoelde. Ik heb altijd meer willen doen

met Tara, Henri’s vriendin uit het eerste boek

‘Verpand’. Omdat Henri toen het hoofdpersonage

was, had ik niet de ruimte om Tara

voldoende te belichten. Ook over Mil zijn er

vragen van lezers blijven komen. Door voor

twee hoofdpersonen te kiezen en nog enkele

dagboekfragmenten toe te voegen, kreeg ik

in dit boek wel de kans om alle personages

meer in detail uit te werken. Ik wist dus dat ik

daar iets mee wilde doen, maar verder wist ik

zelf niet waar het allemaal naartoe zou gaan.”

“Ik heb alles eerst in één flow geschreven

en nadien ben ik gaan herschrijven. Dat was

dan voornamelijk schrappen en schuiven.

Toegegeven, dat schrappen heeft mij ontzettend

goed gedaan. (lacht) De eerste versie

van het boek was veel langer en bestond uit

veel korte hoofdstukjes, maar dat werkte niet

helemaal. In samenspraak met mijn redacteur

en mijn proeflezer heb ik beslist dat concept

overboord te gooien en ben ik voor langere

hoofdstukken gegaan die meer over de leefen

denkwijze van de personages vertellen.”

Net als in de vorige twee boeken stop je

op een moment dat het verhaal nog niet

helemaal afgerond is. Waarom heb je

opnieuw voor een open einde gekozen?

Isabelle: “Ik hou van het idee dat lezers

nadenken over wat er allemaal nog had

kunnen komen. In de eerste twee boeken zijn

de verhalen op dat specifieke punt gestopt

omdat de personages nog genoeg te beleven

hadden. Dat gevoel heb ik nu niet meer.

Ik denk dat ik nu wel echt klaar ben met de

personages, maar ik wil wel dat de lezers er

zelf nog verder mee kunnen. Ik kan zelf nog

heel erg meeleven met personages uit een

boek dat ik net heb gelezen. Daarom ben ik

gestopt op een punt waarop het verhaal voor

de personages eigenlijk nog maar net begint.

Oorspronkelijk was dat niet het geval en

kwam er nog een heel stuk achteraan, maar

dat voelde niet goed. Ik had het gevoel dat ik

moest stoppen op het hoogtepunt.”

EVOLUTIE

Door twee verhaallijnen te gebruiken

moet je je als schrijfster inleven in verschillende

personages. Was dat moeilijk?

Isabelle: “Helemaal niet, integendeel. Het

was al even geleden dat ik met Henri had

gewerkt, maar ik kon haar wel meteen weer

oproepen. Ze zat nog vers in mijn hoofd

en Tes ook. Ik wilde dat het voor de lezers

duidelijk is wie er aan het woord is, zonder

dat ze per se naar de markeringen onderaan

de pagina moeten kijken. Dat is ook mogelijk,

omdat het zo’n verschillende types zijn. Tes

is bijvoorbeeld veel serieuzer dan Henri,

hoewel Henri volgens mij toch ook wel wat is

veranderd.”

“Ik heb ook bewust geprobeerd om hen te

laten evolueren. Niet alleen in dit boek, maar

over de boeken heen. Henri is volwassener

geworden en bij Tes wilde ik het verdriet er

een beetje uit krijgen. Ze staat terug met beide

voeten in het leven en ze is weer klaar om

ertegenaan te gaan. Het verdriet is voorbij.

Natuurlijk gebeuren er in dit boek ook trieste

dingen, maar het is zeker niet mijn bedoeling

geweest om een droevig boek te schrijven.

Dit is gewoon hoe het leven gaat.”

‘Verlost’ is het laatste deel van je trilogie,

maar het kan ook apart gelezen worden.

Als lezer krijg je in dit laatste deel namelijk

nog even de voorgeschiedenis mee.

Isabelle: “Ja, dat heb ik heel bewust gedaan.

Een korte samenvatting voor de mensen die

nog niet mee zijn met het hele verhaal en

een opfrissing voor de mensen die de vorige

boeken al een tijdje geleden gelezen hebben.

Ik denk inderdaad dat het fijn is om het boek

te lezen als je ‘Verpand’ en ‘Verder’ gelezen

hebt, maar ik wilde het verhaal zodanig

schrijven dat ook mensen die nu pas inpikken

helemaal mee zijn. Of als ze alleen het eerste

en niet het tweede boek gelezen hebben,

of omgekeerd. Het lijkt me bovendien ook

leuk als je start met dit boek, en daarna pas

het eerste of het tweede leest. Dan zie je

waarschijnlijk heel andere dingen.”

“Het was niet makkelijk om een korte

samenvatting van de vorige delen te geven

en ervoor te zorgen dat je net voldoende

info geeft. Zeker omdat de personages en de

afgelopen gebeurtenissen voor mij als schrijver

zo bekend zijn. Ook de mensen rondom

mij hadden de vorige twee delen gelezen,

dus kon ik niet zomaar even polsen of mijn

aanpak wel helemaal werkte.”

INSPIRATIE

Waar heb je je inspiratie voor dit boek

gehaald?

Isabelle: “Ik denk dat je tot op zekere hoogte

dingen gebruikt die je in je eigen omgeving

ziet voorbijkomen. Ik zal nooit het leven van

een specifiek iemand verwerken, maar ik geloof

wel dat je, bewust en onbewust, dingen

verwerkt die je ergens hebt gezien, gehoord

of zelf hebt meegemaakt.”

“Het leuke is dat deze personages al bestonden,

dat ze een eigen manier van denken

en handelen hebben. Zo hebben ze ook

allemaal een impact op elkaar. Dat soort

dingen hoef je dus niet uit je eigen leven te

halen. Je hoopt als schrijver alleen dat het

nog realistisch genoeg blijft.”

De trilogie is afgerond, je bent klaar met

de personages, zeg je. Ben je al bezig aan

iets nieuws?

Isabelle: “Er zijn wel al wat dingen waarmee ik

bezig ben, maar nog niets dat volgende week

klaar zal zijn. Ik moest eerst een proces door

om deze personages los te laten. Je kan wel

het gevoel hebben dat je klaar bent met hen,

maar ze effectief loslaten is nog iets anders.

Dat is me nu gelukt, dus kan ik doorgaan naar

het volgende project.” (lacht)

ISBN 9789490952198

19,95€

Uitgeverij Kartonnen Dozen

www.kartonnendozenlgbt.be

77


De Vlaamse overheid bevordert

een transgendervriendelijk werkklimaat

Tekst: Dennis De Roover

78

De dienst Diversiteitsbeleid

van de Vlaamse overheid heeft

samen met Transgender

Infopunt een beleidskader

betreffende genderidentiteit

en genderexpressie uitgewerkt.

Dat beleidskader moet leidinggevenden,

diversiteitsambtenaren,

hr-medewerkers en andere

personeelsleden tools geven

om een transgendervriendelijk

werkklimaat te scheppen.

Vlaams Diversiteitsambtenaar

Alona Lyubayeva vertelt waarom

de Vlaamse overheid dit beleidskader

schiep en wat ze ermee wil

bereiken.

“Transgenders op de werkvloer is geen

nieuw thema voor ons”, zegt Alona

Lyubayeva. “Gelijke Kansen Vlaanderen

publiceerde een tijd terug de brochure

‘Transgenders op het werk’. Transgender

Infopunt gaf op onze vraag een vorming

over genderidentiteit en genderexpressie

aan onze collega’s van de dienst Diversiteitsbeleid.

We hebben van Transgender

Infopunt nadien een projectvoorstel

ontvangen om te bekijken hoe de Vlaamse

overheid de aanbevelingen uit die brochure

van Gelijke Kansen Vlaanderen zelf ten

uitvoer kon brengen. Transgender Infopunt

heeft onze organisatie gescreend op alle

mogelijke drempels voor transgenders. Ze

bekeken wat voor verbetering vatbaar was.”

Wat kwam er als resultaat uit deze

screening?

Alona: “Er kwamen meteen enkele pijnpunten

naar boven. Een voorbeeld is de

naamsverandering van personen die een

transitie starten. Om een naamswijziging

te laten registreren is men vrijwel verplicht

om iemand van de ICT-afdeling te spreken

en omdat de aanvraag gemotiveerd moet

zijn, wordt de privacy van transgender

werknemers meteen geschonden. Het kan

niet de bedoeling zijn dat omwille van een

transitie werknemers toegang krijgen tot de

persoonlijke dossiers van collega’s.”

“Een ander voorbeeld is de wijziging

van diploma’s en getuigschriften na een

transitie. Wanneer transgenders komen

solliciteren, weten ze dat ze hun diploma

moeten laten honoreren. Tegelijk is de vraag

wat er met dat gegeven gebeurt tijdens

de selectie. Collega’s opleiden is hierin zeer

belangrijk. Hoe gaat een verantwoordelijke

voor rekrutering immers optreden wanneer

hij geen notie heeft van genderidentiteit en

genderexpressie? Opleiden alleen is echter

niet voldoende.”

“Verantwoordelijken voor rekrutering

moeten ook sterk genoeg in hun schoenen

staan om bijvoorbeeld in te gaan tegen een

leidinggevende die tijdens een selectiegesprek

persoonlijke vragen stelt aan sollicitanten

die transgender zijn. Als iemands

genderidentiteit ter sprake komt, moet het

gerelateerd zijn aan de job. Vragen vanuit

een persoonlijke interesse worden beter

achterwege gelaten. Het is belangrijk dat

onze collega’s duidelijk weten wat we van

hen verwachten wanneer ze te maken krij-


Als iemands genderidentiteit ter sprake

komt op een sollicitatiegesprek, moet het

gerelateerd zijn aan de job

gen met mensen in transitie of met mensen

met een andere genderidentiteit dan wat je

vanuit een stereotiep denken zou verwachten.

Personen met bepaalde functies zijn

bijzonder belangrijk in het creëren van een

open klimaat. Denk aan leidinggevenden en

hr-medewerkers. Zij hebben nood aan een

duidelijk beleidskader. Daarom drukten we

het beleidskader af in een folder en verspreiden

we die onder de collega’s.”

Krijgen jullie collega’s ook een opleidingsaanbod?

Alona: “Er wordt een opleiding voorzien voor

wie daar behoefte aan heeft. Vaak merken

we dat er een vraag naar vormingen komt

op het moment dat iemand van de directe

collega’s transgender is. Voorlopig werd er

nog geen gemeenschappelijke vorming

gegeven aan alle leidinggevenden. Gender

komt wel ter sprake als onderdeel in andere

vormingen. We hebben al een korte vorming

over genderidentiteit en genderexpressie

gegeven aan een groep diversiteitsambtenaren

en een groep hr-medewerkers.”

Wat bepaalt voor transgenders of een

werkomgeving veilig is of niet?

Alona: “Uit persoonlijke gesprekken met

transgenders blijkt dat de manier waarop

collega’s spreken over transgenders, genderexpressie

en genderstereotypen zeer

belangrijk is. Hoe reageren collega’s wanneer

die onderwerpen in de media aan bod

komen? Worden er grapjes over gemaakt?

Hoe is de omgang met andere werkkrachten

die transgender zijn? Een leidinggevende

kan vrij gemakkelijk polsen hoe

collega’s over transgenders denken door in

te pikken op de actualiteit en hun mening

erover te vragen. Als de (onder)toon van de

gesprekken negatief is over transgenders

en vrije genderexpressie, haken collega’s die

zelf transgender zijn of niet passen binnen

de genderstereotypen vaak af. Of ze zetten

hun job voort, maar blijven in de kast. Heel

bepalend is het ingrijpen van leidinggevenden.

Geven zij aan dat er grenzen worden

overschreden wanneer er kwetsende grapjes

worden gemaakt of krasse uitspraken

worden gedaan? Als het werkklimaat open

is en leidinggevenden daarin een positieve

rol vervullen, zullen transgenders zich

veiliger voelen.”

Krijgt de Vlaamse overheid veel vragen

over genderidentiteit en genderexpressie?

Alona: “Ja. We krijgen de laatste tijd meer

vragen. In het publieke debat wordt er meer

gesproken over transgenders. Aangezien

we als Vlaamse overheid ook een standpunt

innemen over genderdiversiteit, krijgen we

daar ook meer vragen over. We hebben als

overheid een voorbeeldfunctie. Door zelf

een beleidskader uit te werken, zenden we

het signaal naar andere organisaties dat

moderne werkgevers rekening houden met

genderdiversiteit.”

Is geweten hoeveel transgenders er werken

voor de Vlaamse overheid?

Alona: “Nee. Cijfers hebben we niet. In 2014

deden we een bevraging bij werknemers

waarin vragen werden gesteld over hun

seksuele oriëntatie, hun genderidentiteit

en hun attituden hierover. Een deel van de

respondenten gaf aan dat ze niet weten

of ze zich man of vrouw voelen, of dat

hun genderidentiteit verschilt van hun

geboortegeslacht. Nog andere personen

gaven aan een ‘andere genderidentiteit’ te

hebben. Die enquête is niet representatief,

maar we weten wel dat er transgenders in

dienst zijn bij de Vlaamse overheid. Sommigen

onder hen gaven ook aan dat ze

bereid zijn te spreken over hun ervaring als

transgender op de werkvloer. Daarnaast is

er Overuit. Dat is een netwerk voor holebi’s

en transgenders bij de Vlaamse overheid.

De mensen die deel uitmaken van Overuit

zetten zich vrijwillig in om holebiseksualiteit

en transgenderisme bespreekbaar te maken

op de werkvloer. Ze werken daarvoor samen

met de dienst Diversiteitsbeleid.”

De Vlaamse overheid heeft nu dit beleidskader.

Wat hopen jullie hiermee te

bereiken?

Alona: “De dienst Diversiteitsbeleid streeft

ernaar om meer entiteiten binnen de Vlaamse

overheid ertoe aan te zetten dit beleidskader

om te zetten binnen hun organisatie.

De Vlaamse overheid is een grote werkgever

met verschillende bedrijfsculturen binnen

de verschillende diensten. Sommige diensten

van de Vlaamse overheid zijn al lang

zeer actief op het vlak van diversiteitsbeleid.

Ik denk bijvoorbeeld spontaan aan de VRT

en de VDAB. Sommige diensten worden

natuurlijk meer blootgesteld aan de burgers

en de tendensen binnen onze samenleving

dan andere diensten. Dat speelt een rol.”

Komt er soms tegenkanting tegen een

transgenderinclusief beleid?

Alona: “Als het nut van een inclusief beleid

voor transgenders wordt betwist, gaat

het vooral over de grootte van de groep.

De vraag luidt dan: ‘moeten we echt die

inspanningen doen voor zo’n kleine groep?’

Het gendercontinuüm hierin is voor mij wel

degelijk een kwestie. Door er aandacht aan

te besteden, creëer je een cultuur waarin

iedereen zichzelf mag zijn. Als er gesproken

wordt over transgenders, concentreren we

ons vaak te sterk op de transitie. Transgenders

vormen echter een diverse groep. Het

zijn niet alleen personen die operatieve geslachtsoperaties

ondergaan om hun fysiek

geslacht af te stemmen op hun genderidentiteit.

De werkelijkheid is genuanceerder

dan wat de samenleving ons jarenlang

heeft voorgespiegeld. Het is aan ons om te

motiveren waarom een transgenderinclusief

beleid iedereen ten goede komt. De

Vlaamse overheid gaat uit van de meerwaarde

van diversiteit in het personeelsbestand.

Als mensen zichzelf mogen zijn, draagt dat

bij tot de sterkte van onze organisatie!”

Meer info: overheid.vlaanderen.be/

diversiteitsbeleid

79


In nieuwe

relaties neem je

vaak de geest

van vorige

relaties mee

Bestaat

de ene,

ware

liefde?

Meer info: www.kartonnendozenlgbt.be

80


Johanna Pas schreef onder haar

alter ego Violante Juarez Oliveira

de dichtbundel ‘De rug van een

hand’. In het boek vertelt het fictieve

hoofdpersonage Violante

over haar vorige relaties.

Tekst: Dennis De Roover en Elisa Schanzer

foto: Jasper Groen

‘De rug van een hand’ is je nieuwste

gedichtenbundel. Maar in het boek

spreekt je alter ego, Violante. Hoe moet

ik dat zien?

Johanna: “Violante is een personage uit een

van mijn vorige romans. Zij schrijft gedichten,

en in die roman is één dichtbundel van haar

te vinden, maar er wordt ook gesproken over

twee andere gedichtenbundels. ‘De rug van

een hand’, die zogezegd gepubliceerd is rond

1993, is er één van. Ik was nog niet helemaal

klaar met dat personage, dus ik wilde een

extra beeld over haar verleden brengen.”

Het is geen afgelijnd, volledig afgebakend

personage…

Johanna: “Het is een beetje een spoiler,

maar het personage is dood in het boek.

Het boek begint met twee mensen die een

relatie krijgen en deze vrouw, Violante, is een

ex van één van de twee. Haar vorige relatie

eindigde toen ze stierf, ze leeft dus een

beetje voort in die nieuwe relatie. Het gaat

erover dat je in nieuwe relaties toch nog

vaak de geest van vorige relaties meeneemt.”

Omdat je terug wil inpikken op dingen

van een vorige relatie?

Johanna: “Neen, je neemt het mee omdat

het deel gaat uitmaken van jezelf. De dichtbundel

gaat daar ook over, want Violante

vertelt over haar vorige relaties. Het gaat

over alles dat haar gemaakt heeft tot wie ze

is, en dat werd erg beïnvloed door de mensen

met wie ze relaties had en de manier

waarop ze relaties had. Voor mij was het

ook een manier om een verhaal te vertellen

zonder dat mensen vragen of mijn boek

autobiografisch is. Mijn derde dichtbundel

‘De lelijke kleine zeemeermin’ is echt

autobiografisch, maar bij mijn eerste twee

dichtbundels ‘Alleen met jou’ en ‘Soms

gaan bomen staande dood’ probeerde

ik gewoon een verhaal te vertellen. Om

duidelijk te maken: ook deze dichtbundel is

een fictief verhaal dat losstaat van mij.”

Wat voor karakter heeft Violante? Het is

duidelijk een ander persoon dan jij.

Johanna: “Ze lijkt een beetje op mij in

bepaalde opzichten, maar ze is stoerder dan

ik. Ze is van Portugees-Spaanse afkomst, wat

ik niet ben, ook al is mijn naam Pas. Dat is

eigenlijk raar: mijn naam betekent ‘vrede’ in

het Spaans maar haar naam, ‘Violante’, klinkt

heel gewelddadig. (lacht) Ze is ook echt een

activist. Dat soort activisme hoorde bij mij

in een periode in mijn leven die ondertussen

voorbij is. Mijn activisme nu is veel meer

down to earth en met directe actie.”

Je zegt dat ze spreekt over vorige relaties

en vorige liefdes. Op welke vlakken

kunnen vorige liefdes huidige relaties

beïnvloeden?

Johanna: “Hoe ik het zelf ook ervaar en hoe

ik het omschrijf in de bundel is als volgt:

Violante heeft veel relaties gehad, soms ook

gelijktijdig. Maar ze is geen oppervlakkig

persoon. Elk van die relaties, hoe kort of

lang ook, waren intense en gepassioneerde

verhoudingen, die ze elke keer meeneemt

naar de volgende relatie. Dat bouwt op.”

“Het verhaal start bij haar laatste geliefde, de

relatie waarbij ze overlijdt. Vanaf die relatie

gaat ze terug naar haar allereerste liefde, die

vaak een grote impact heeft in mensen hun

leven. Ook bij haar. Dan vertelt ze over al die

grote liefdes die daarna kwamen.”

“Ik begrijp dat niet, het verlangen van

mensen om hun ‘ware’ liefde te ontmoeten,

om in heel hun leven maar één

iemand lief te hebben. Ik heb er geen

oordeel over, maar ik begrijp het niet.

Voor mij waren al mijn liefdes waar, ik

had geen van hen willen missen. Allemaal

hebben ze een wereld voor me

geopend.” Dit citaat gebruikte je ook bij

de boekvoorstelling. Wanneer ik dat zo

lees, lijkt Violante iemand die nog steeds

waarde hecht aan vroegere relaties.

Johanna: “Dat klopt. Ze meent dat ook en

zegt niet: ‘Het is afgelopen, nu allemaal weg,

en we zien elkaar niet meer.’ Haar exen blijven

aanwezig in haar leven. Dat ervaar ik ook in

mijn eigen leven, en zo heb ik het ook proberen

over te brengen: al die mensen van wie

je gehouden hebt, verdwijnen niet zomaar

uit je gedachten, maar ook niet uit je leven.

Het is niet omdat de relatie in zijn praktische

vorm niet meer houdbaar is, dat die liefde

ophoudt. Die gevoelens blijven. Als ze niet

gestorven zou zijn, zouden die gevoelens

eindig zijn? Hoeveel mensen kun je in je hart

sluiten zonder dat het onpraktisch wordt?”

Een polyamoreus gegeven eigenlijk, dat

je met medeweten van alle betrokkenen

van meerdere mensen tegelijkertijd

houdt…

Johanna: “Zelf heb ik ook altijd open relaties

gehad. Ik kan mijn liefde niet goed tot één

persoon beperken.” (lacht)

Nochtans is dat het beeld dat we voorgeschoteld

krijgen: dé ware liefde.

Johanna: “Dat vind ik heel problematisch. Ik

geloof dat het werkt voor sommige mensen

en dat sommige mensen zich veilig voelen

in die monogame constructie, maar ik vind

het goed dat er alternatieven zijn. Ik vertrek

ook van een personage buiten mezelf

omdat het veel rommeliger wordt wanneer

ik het uit mijn eigen ervaring vertel.”

Waarom hebben we het soms zo moeilijk

om te praten over een ex van een partner?

Johanna: “Ik vind dat absoluut niet moeilijk.

Ik zie dat andere mensen daar inderdaad

soms moeite mee hebben. Daarom wou ik

een voorbeeld geven van hoe het anders

kan: dat je erkent dat je huidige geliefde nog

andere liefdes heeft gekend, maar ook vrienden,

en dat die persoon is samengesteld uit

al die vroegere relaties. Dus waarom zou je

het daar moeilijk mee hebben? Dat is juist

mooi. Die persoon werd net gevormd door

de vroegere liefdes: soms ten goede, soms

ten kwade. Die neemt stukjes van jou over,

maar ook van iedereen die die ooit heeft

liefgehad. Ik heb uit mijn vorige relaties veel

geleerd. Dat is niets om jaloers op te zijn.

Integendeel: dat is iets om mooi te vinden.”

“Ik leerde de persoon met wie ik een relatie

heb kennen op mijn vijfendertigste. Ik denk

dat als we elkaar vroeger hadden leren

kennen, we geen relatie zouden zijn begonnen.

We waren heel andere mensen en

misschien zouden we niet bij elkaar gepast

hebben. Het is door alles wat ik eerder heb

meegemaakt, en wat zij eerder meemaakte,

dat we nu een goede match zijn.”

“Ik heb in een speech op de boekvoorstelling

ook een fragment van Marge Piercy

voorgelezen, waarin één van de personages

zegt: ‘Dat is waarom je nooit getrouwd bent.

Omdat een echtgenoot verwacht dat je één

en dezelfde persoon blijft, en jij wilt meerdere

mensen kunnen zijn.’ Sommige mensen,

dat kunnen ook vrienden zijn, willen dat je

dezelfde blijft. Dat is een menselijke reflex,

maar het kan heel beklemmend zijn als

mensen verwachten dat je niet verandert.

Dat zie je ook gebeuren in relaties. Mensen

houden hun partner tegen om de persoon

te worden die ze zouden kunnen worden,

uit angst dat hun partner misschien weggaat

of niet meer van hen zal houden. Ik

wil juist ten volle geleefd hebben en alle

mensen geweest zijn die ik kon zijn.”

81


Liefde in

oorlog

Voorstelling onder legerdeken

Op 5, 6 en 7 mei herneemt

Theater VREAK ‘Liefde in oorlog’.

Bijzonder is dat het stuk

wordt opgevoerd in Fort van

Breendonk. In Wereldoorlog II

gebruikte de Duitse bezetter

Breendonk als werk- en opvangkamp

vanwaaruit transporten

naar de concentratiekampen in

het Oosten werden georganiseerd.

Tekst: Timothy Junes

De voorstelling ‘Liefde in oorlog’ is gebaseerd

op de Franse film ‘Un amour à taire’

van Christian Faure uit 2005. “Het gaat over

liefde tijdens de oorlog, liefde in oorlog en

liefde in het algemeen”, vertelt Wim Morbée

van Theater VREAK.

Het verhaal speelt zich af in Parijs in 1942.

Jean is de jongste zoon van de eigenaar van

een wasserette. Hij heeft sinds vijf jaar een

geheime relatie met Philippe, die lid is van

het verzet. Een van Jeans jeugdvrienden,

de Joodse Sara, overleeft als enige van haar

familie een razzia en duikt onder bij Jean en

Philippe. De gevolgen zijn niet te overzien.

De komst van Sara is niet zonder gevaar en

zorgt bovendien voor jaloezie binnen het

homokoppel.

FORT VAN BREENDONK

‘Liefde in oorlog’ speelde al in maart 2016.

Wat deze reprise zo bijzonder maakt, is

dat ze gespeeld wordt in het Fort van

Breendonk. Dat geeft de voorstelling de

gepaste, kille atmosfeer. Ook letterlijk: de

gang die tot theaterzaal zal worden omgetoverd,

is koud. De aanwezigen krijgen een

legerdekentje.

82


Lydia Smet zorgde voor de contacten met

het Fort: “Het wordt een intense beleving.

Voor de voorstelling is er een rondleiding in

het opvangkamp.”

Lydia en Wim bezochten het Fort een eerste

keer kort na de aanslag op homodiscotheek

Pulse in Orlando. Ze waren diep onder de

indruk. “De Tweede Wereldoorlog is maar

een zeventigtal jaar geleden, dat is niet zo

bijzonder lang. De repetities met de cast zijn

dan ook erg intens, de acteurs moeten erg

diep gaan”, vertelt Lydia.

EIGEN BEWERKING

Filmmaker Christian Faure wil dat zijn

verhaal ‘Un amour à taire’ zo veel mogelijk

verspreid wordt. Daarom kan je de film ook

integraal op YouTube vinden.

Het eerste deel van het toneelstuk is trouw

aan de film, maar deel twee vergde veel

werk: “De scènes in het kamp zijn in de film

erg sprekend in beeld gebracht. Voor het

toneelstuk hebben Koen Strackx en ik veel

dialogen bijgeschreven”, vertelt Wim.

Het idee om van de film een toneelstuk

te maken, leefde al lang bij Wim: “Ik wilde

werken rond de waanzin van toen. Ik ben

dan ook erg trots op het resultaat.”

FORT VAN BREENDONK ONTVANGT

‘LIEFDE IN OORLOG’

“We zijn verheugd het theaterstuk ‘Liefde in oorlog’ te kunnen voorstellen binnen de muren

van het Nationaal Gedenkteken Fort van Breendonk”, zegt evenementencoördinator

Herbart Beyers. Het Fort van Breendonk staat in het collectieve geheugen gegrift als het

Auffangslager Breendonk: het gevangenenkamp dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door

de Duitse bezetter werd gebruikt voor de opsluiting van verzetslui, tegenstanders van het

naziregime en Joden.

Vele mensen werden tijdens de Tweede Wereldoorlog onverwacht opgepakt door de

Sicherheitspolizei und Sicherheitsdienst. De belangrijkste afdeling IV, de Gestapo, bracht

3591 communisten, Joden, vrijmetselaars en leden van verzetsorganisaties naar dit

'opvangkamp'. Slechts de helft van hen zou de oorlog overleven. Een groot deel van de

gevangenen van Breendonk werd na verloop van tijd gedeporteerd naar andere kampen:

Vucht, Dora, Buchenwald, Mauthausen, Sachsenhausen…

"Hoewel er in België geen mensen vervolgd werden omwille van hun seksuele geaardheid,

is de opvoering van het stuk 'Liefde in oorlog' zeer aangrijpend en geeft het zeer goed

de onzekerheid en de angst weer van de mensen die in het Fort van Breendonk hebben

geleefd. Tegelijkertijd is het een verhaal over de drang naar overleven, hoop, vriendschap en

liefde", zegt Beyers.

Deze theatervoorstelling kan perfect gecombineerd worden met een bezoek aan

het gedenkteken. De vrienden van Breendonk stellen gidsen ter beschikking om de

geïnteresseerden rond te leiden. Zo'n avondbezoek op zich is al een unieke en bijzondere

ervaring. "De theatervoorstelling binnen de muren van het fort is ongetwijfeld ook een

onvergetelijk evenement. Wij kijken er alvast naar uit!"

BREED

VREAK ijvert ervoor een brede waaier aan

producties te brengen: voor elk wat wils.

De vereniging omvat ruim vijftig mensen

en werkt soms ook met professionelen. Die

wisselwerking is een win-winsituatie. Professionelen

krijgen een podium en vrijwilligers

doen ervaring op.

Ook qua thema’s gaat VREAK breed. Al wat

met genderdiversiteit te maken heeft, komt

in aanmerking. Zo wil Wim in de nabije

toekomst een stuk maken over het leven

van homomannen, maar er rijpt evengoed

een idee om te werken rond huidskleur en

racisme. Beide projecten staan op stapel.

Meer informatie over de voorstellingen van

‘Liefde in oorlog’ vind je op www.vreak.be.

83


vereniging in de kijker: WIJ

“De kracht van

‘Wij’ is: niets moet

en alles mag.”

84

Op een avond ontmoette ik zes

vrouwen van ‘Wij’: Hilde, Inke,

Joke, Kat, Kathy en Yann. Op de

website staat dat ‘Wij’ alle vrouwen

die van vrouwen houden

verwelkomt en ontmoetingen

tussen hen stimuleert. Daar willen

we meer over weten!

Tekst: Thierry Hanan Scheers

Foto's: wij

‘Wij’ bestaat in april twee jaar. Welke

nood merkten jullie toen jullie ‘Wij’

oprichtten?

Kat: “Het was geen aprilgrap (lacht). Ik

kreeg regelmatig de vraag of ik niet wilde

overwegen om een vereniging op te starten

gericht op jongere dames. Er was blijkbaar

een hiaat voor vrouwen tussen dertig en

vijfenveertig. Er zijn jongerenverenigingen

tot dertig, maar de dames boven die leeftijd

bleven een beetje op hun honger zitten.

Inke, Hilde en ik hebben dan ‘Wij’ opgericht.

Hilde kende ik al iets beter en langer, die had

ik dus snel overtuigd. En Inke was snel mee

in het verhaal.”

Inke: “Ja, omdat ik het wel leuk vond om iets

van organisatorische aard te doen en om

aan die doelgroep een nieuwe impuls te

geven.”

Yann: “Ik ben er dan iets later bijgekomen.

Mijn motivatie zat vooral in het feit dat ik

vroeger actief ben geweest in de eerste

jongerengroep in Vlaanderen: Flik Flak.

Sinds ik de kaap van de vijfentwintig heb

overschreden - en dat is al heel wat jaren

geleden - ben ik blijven zoeken naar iets dat

dezelfde uitstraling en waarde had in het

holebilandschap. Toen ik met ‘Wij’ in contact

kwam, vond ik dat.”

Kat: “Ondertussen is ‘Wij’ gegroeid en krijgen

we alle leeftijden over de vloer. We richten

ons niet meer op een bepaalde leeftijdsdoelgroep.”

Welke activiteiten organiseert ‘Wij’?

Kat: “Onze activiteiten zijn enorm gevarieerd:

filmavonden, fuiven, een lasershoot,

een bowlingavond, wandelzoektochten, …

Omdat ‘Wij’ ondertussen vrij bekend is en in

de lift zit, komen er ook al heel wat dames

van onder de dertig naar ons. We hadden

bijvoorbeeld een speeddate tijdens de L-

week. Daar hadden we twintig jonge dames

en dertig dames van boven de vijfendertig.

Die twintig jonge dames vonden dat heel

tof. Vandaar dat we nu ook een escaperoom

en een lasershoot organiseren: we merkten

dat daar vraag naar is vanuit de jongeren.

Tijdens de bowling bestond ook tachtig

procent van de deelneemsters uit jongere

dames.”

Joke: “Ik ben er pas bij. Dit is mijn tweede

vergadering. Toen ik alleen kwam te staan,

kende ik niets van het holebiwereldje. Ik

moest op zoek gaan. De eerste activiteit die

ik met ‘Wij’ meedeed, was de Color Run in

Hemiksen. Het was een schot in de roos. Ik

moest niet ergens binnenstappen en een

geforceerd babbeltje slaan met mensen die

ik niet kende. Ik kon daar gewoon naartoe

en wist dat ik het plezant zou vinden. Het

klikte meteen. Het was een heel leuke dag,

omdat iedereen gewoon kan komen om

zich te amuseren. Dat is ook een beetje de

kern van ‘Wij’: er worden dingen georganiseerd

omdat we die gewoon graag doen. Iedereen

heeft andere interesses, maar wie zin

heeft om iets te mee te doen, kan gewoon

langskomen. We hebben sowieso gedeelde

interesses en dat verlaagt de drempel.”


Yann: “Ik denk dat we daar ook heel alert

voor zijn: die laagdrempeligheid. We willen

er zijn voor alle vrouwen die van vrouwen

houden. Vandaar ook ons zeer gevarieerde

aanbod. We vragen ook geen ledenbijdrage.

Bij ons hoef je geen lid te zijn. Als je

bijvoorbeeld op een zondag niks omhanden

hebt en ‘Wij’ organiseert iets, dan kan je er

gewoon naartoe komen en deelnemen. Het

is heel belangrijk dat we er voor iedereen

zijn. Wie of wat je bent, of je nu een grote of

een kleine portemonnee hebt, dat is voor

ons echt niet belangrijk. Er kunnen al eens

betalende activiteiten zijn zoals paardrijden

en bowlen, maar daarnaast zijn er ook heel

wat gratis activiteiten, zoals onze filmavond ,

onze wandelingen en fietstochten, …”

Kat: “We proberen zoveel mogelijk gratis

te doen. Het is enkel als ‘Wij’ ervoor moet

betalen, dat we de deelneemsters laten

betalen. Elke maand organiseren we twee

activiteiten. Wij zijn oneindig creatief. ”

Joke: “Het vrijblijvende karakter vind ik persoonlijk

heel belangrijk. Je kan echt kijken

wat jou wel of niet ligt. Niets moet en alles

mag, bij wijze van spreken. Dat is ook de

kracht van ‘Wij’.”

Hebben jullie ook een vaste ontmoeting?

Inke: “We organiseren een vaste activiteit

op café. We doen dit in ‘Maurice & Dietrich’

op de Grote Markt in Antwerpen. Het is de

bedoeling om mensen over de drempel te

halen die het moeilijk vinden om aan een

activiteit deel te nemen. Want die zijn er

ook. Mensen kunnen gewoon langskomen

om iets te drinken en een babbeltje te slaan.”

Kat: “We organiseren dit tweemaandelijks

op een vrijdagavond en noemen het ‘TGIF’:

‘Thank God It’s Friday’.”

Hebben jullie ook een onthaalwerking?

Kat: “Via onze website kan iemand ons

contacteren. Het is al gebeurd dat mensen

graag naar onze TGIF willen komen, maar

het moeilijk vinden om alleen binnen te komen.

Dan gaat er een van ons bijvoorbeeld

naar buiten of we spreken gewoon een

kwartiertje eerder af. Dat is iets informeler

dan een puur onthaalgesprek. Maar een

onthaalgesprek op een bepaald uur en op

een bepaalde plaats, kan ook. Wij laten de

mensen gewoon zelf bepalen wat ze willen

doen.”

Hoe blijven mensen op de hoogte van

activiteiten?

Kat: “Zowel via onze website www.wijdames.

be als via onze Facebookpagina WIJDames.

Facebook wordt actiever gebruikt, merken

we, waarschijnlijk omdat dit tegenwoordig

hét medium is. Voor de vrouwen die geen

Facebook hebben, zorgen we er wel voor

dat de websitekalender up-to-date en

voldoende gedetailleerd blijft .”

Bereiken jullie veel vrouwen tijdens de

activiteiten?

Inke: “Tijdens onze wandelzoektochten hebben

we altijd veel volk. Dan tellen we rond

de veertig deelneemsters. Tijdens een van

onze filmavonden hebben we eens een piek

gehad van drieënzestig dames. Toen zat de

zolder bomvol.”

Yann: “Maar we zijn ook al met tien geweest,

voor een bezoek aan een tentoonstelling of

iets dergelijks. Niet alles spreekt een even

groot publiek aan. En je hoeft ook niet altijd

alles in een grote massa te doen.”

Hilde: “We proberen ook samen te werken

met andere verenigingen. We deden

bijvoorbeeld een workshop samen met

Genderflux en Het Roze Huis. Die handelde

over relaties en was enorm interessant.

We doen ook vaak oproepen om

mee te doen aan activiteiten van andere

verenigingen.”

Yann: “Dat is een kruisbestuiving. Omgekeerd

zien we dat andere groepen ook bij

activiteiten van ‘Wij’ aansluiten. Het is zelfs

al gebeurd dat de mannen jaloers waren op

ons (iedereen lacht) en dat ze vroegen om

samen eens iets te doen, omdat wij heel actief

bezig zijn en alles heel leuk klinkt bij ons.”

Kathy: “We moesten ons eens voorstellen op

de provinciale stuurgroep in Het Roze Huis

en hadden een filmpje gemaakt. Dat vonden

veel mannen toen leuk. Dat is fijn om te

horen en we overwegen dan ook om samen

iets te doen. Er is al iets aan ’t broeien.”

MEER INFO

www.wijdames.be

85


zizo geeft weg

WIN!

DUOTICKETS VOOR DE FINALE VAN MR.

GAY BELGIUM

Op zaterdag 27 mei vindt de finale van

Mr. Gay Belgium 2017 plaats. In een

wervelende show en voor het oog van

een jury van bekende Vlamingen krijgen

de twaalf finalisten de kans zich nog een

laatste keer te bewijzen. Slechts één van

hen kan Raf Van Puymbroeck opvolgen.

De finaleshow in Theater Elckerlyc belooft

opnieuw een gevarieerde avond te

worden met optredens, sofagesprekken

en veel bv’s. Wie mag ons koninkrijk een

jaar lang als LGBT-ambassadeur vertegenwoordigen?

Dankzij ZiZo maak je kans op

een duoticket voor de finaleshow!

26.04.2017

Meer VORST info: mrgaybelgium.be NATIONAAL

© Kaat Van Parys

DUOTICKES VOOR DE MUSICAL

FOOTLOOSE

Na het grote succes van de musical

Dirty Dancing in Kursaal Oostende is de

opvolger voor deze zomer bekend. De

internationale musical Footloose komt

van 26 juli tot en met 6 augustus naar de

Stad aan Zee. Kursaal Oostende brengt

de musicalversie van deze iconische

film met Kevin Bacon uit 1984. Naast het

dansspektakel is er opnieuw livemuziek

met wereldhits zoals ‘Holding Out for a

Hero’, ‘Almost Paradise’, ‘Let’s Hear it for

the Boy’ en het onvergetelijke ‘Footloose’.

Waag je kans!

17.05.2017

Meer VORST info: footloosebelgie.be NATIONAAL

TICKETS VOOR L-FESTIVAL GIRLS HEART

BRUSSELS

Ontdek op de vijfde editie van het L-festival

Girls Heart Brussels de kunstzinnige en

feministische kant van Brussel van 21 tot en

met 23 april. Op vrijdagavond kan je in de

middeleeuwse kerk Les Brigittines terecht

voor een hapje en een drankje. Die avond

vindt er ook een concert plaats van Miaux.

Op zaterdag staan onder andere Art Brussels

en een expo in Argos op het programma,

's avonds is er een afterparty in Catclub.

Zondagochtend kan je onder meer naar

de Poppositions fair of The Absent Museum.

Dankzij ZiZo maak je kans op een toegangsticket

voor het hele weekend!

Meer info: girlsheartbrussels.be

Idina

Menzel

© Image by Mira Photography

DUOTICKETS VOOR IDINA MENZEL

DUOTICKETS VOOR TODRICK HALL

NIEUW WERK VAN ISABELLE VAN EWIJK

86

Op 22 juni treedt Idina Menzel op in

Tony de Stadsschouwburg Award for Best Actress Antwerpen. in a Musical Ze

Oscar and Grammy for “Let it Go"

mocht al een Tony Award mee naar huis

nemen en heeft een rijk gevulde carrière

achter 22.06.2017

de rug, zowel op de planken als op

STADSSCHOUWBURG het witte doek. Maar het meest van ANTW. alles in

de muziekwereld. Idina leende onder meer

haar stem voor prinses Elsa in de Disneyhit

‘Frozen’, waarin ze het Oscarwinnende lied

‘Let it Go’ zingt. Tijdens de tournee zal Idina

haar toeschouwers meenemen op een reis,

met liedjes uit haar album ‘Idina’, klassieke

popsongs en de beste musicalnummers. Tijdens

haar uitverkochte concerten veroverde

ze de harten van tal van toeschouwers

wereldwijd, dankzij haar onweerstaanbare

charme, gevatheid en vocale kundigheid.

Waag nu je kans op een duoticket!

Meer info: gracialive.be

Met meer dan 400 miljoen views op

YouTube en supporters als Beyoncé ligt

voor Todrick Hall de weg open om een superster

te worden. Voor zijn album ‘Straight

Outta 11.11.2017

Oz’ nam hij in twee weken tijd zestien

video’s SPORTPALEIS op en liet hij het ANTWERPEN

geheel los op zijn

YouTubekanaal. In geen tijd had hij een miljoen

views. Dit 57 minuten durende opus is,

u raadt het al, geïnspireerd op zijn favoriete

TICKETS & INFO GRACIALIVE.BE

film ‘The Wizard of Oz’. Het album neemt

je mee op de reis van een jonge dromer die

zijn geluk zoekt in de grote stad van Oz Angeles.

Todrick scoorde onlangs een hoofdrol

in de musical ‘Kinky Boots’ op Broadway,

maar langs de yellow brick road trekt hij

eerst nog even op wereldtournee én houdt

hij op 25 mei halt in La Madeleine in Brussel.

Win nu duotickets!

Eind 2016 stelde schrijfster Isabelle van

Ewijk het laatste deel van haar drieluik,

‘Verlost’, voor. Het laatste deel van de

trilogie, over het leven van een groep Antwerpse

vrouwen, vertelt het verhaal van een

gemoedelijk en gezapig leventje dat al snel

verandert in een storm van emoties en verwikkelingen.

Relaties lopen op de klippen,

ouder-kindrelaties nemen bijzondere wendingen

en lang gekoesterde levensdoelen

worden in vraag gesteld. Maar van drama of

pathetiek is geen sprake. Dankzij ZiZo maak

je kans op een exemplaar van ‘Verlost’ of de

vorige titel uit de trilogie, ‘Verpand’!

WIN!

SURF NAAR WWW.ZIZO-ONLINE.BE

Meer info: mbpresents.be

Meer info: kartonnendozenlgbt.be


26.04.2017

VORST NATIONAAL

17.05.2017

VORST NATIONAAL

Idina

Menzel

Tony Award for Best Actress in a Musical

Oscar and Grammy for “Let it Go"

22.06.2017

STADSSCHOUWBURG ANTW.

11.11.2017

SPORTPALEIS ANTWERPEN

TICKETS & INFO GRACIALIVE.BE


RAINBOW EXPO

HET GAY LIFESTYLE EVENT

Ticket sale

starts

6 may ´17

at 12 PM

Kom van 27 t/m 29 oktober naar het leukste gay lifestyle event,

dé Rainbow Expo!

Beleef samen het gezelligste dagje uit! Ervaar de laatste trends op het gebied van lifestyle, entertainment,

culinair, gezondheid, design & luxury, wonen, vrije tijd, beauty, dating, art en community life!

Doe mee aan workshops, proef, shop en geniet van leuke live optredens!

De Rainbow Expo is van vrijdag 27 t/m zondag 29 oktober 2017 in Beursfabriek Nieuwegein.

Beursfabriek Nieuwegein

27·28·29 oktober 2017

Vr 12:00-23:00 // Za 12:00-23:00 // Zo 12:00-18:00

Lounge

RAINBOW

www.rainbowexpo.nl

Partners

Organisatie | Expolaan BV · Klinkstraat 6d · 4731 DM Oudenbosch (NL) · +31 (0)165 39 30 01 · info@rainbowexpo.nl · www.rainbowexpo.nl


EVENEMENTEN

MET ÇAVARIAPAS KORTING!

za 08/04/17 - AARSCHOT

Starlight van Mixed @ JC De Klinker, 21u30

vrij 14/04/17 – BRUSSEL

La Démence (men only) – Easter Opening Party @ Fuse, 22u

za 15/04/17 – BRUSSEL

La Démence (men only) - Easter Main Party @ Paleis 12, 22u

zo 16/04/17 – BRUSSEL

La Démence (men only) - Easter Closing Party @ Fuse, 22u

vrij 21/04/17 - LEUVEN

Smooch-party van &of en Driekant @ Rumba & Co, 22u30

vrij 21/04/17 - HASSELT

Gateway13 @ Ritmo Studio’s, 22u-05u

za 29/04/17 - ANTWERPEN

Pink Royale van Het Roze Huis, Enig Verschil, Active Company,

Atthis, De Famingo’s en Genderflux@ JC Kavka, 22u

ma 30/04/17 - ANTWERPEN

Café De Love Revival (gay women and friends) @ Red&Blue, 23u

vrij 19/05/17 - HASSELT

Gateway13 @ Ritmo Studio’s, 22u-05u

zo 04/06/17 - BRUSSEL

La Démence (men only) @ Fuse, 22u

vrij 16/06/17 - HASSELT

Gateway13 @ Ritmo Studio’s, 22u-05u

Word nu lid via cavaria.be/steun!

PLACES TO BE

Fuse: Blaesstraat 208, Brussel

Jeugdcentrum De Klinker: Demervallei 14, Aarschot

Jeugdcentrum Kavka: Oudaan 14, Antwerpen

Paleis 12: Miramarlaan, Brussel

Red&Blue: Lange Schipperskapelstraat 11-13, Antwerpen

Ritmo Studio’s: Ekkelgaarden 13, Hasselt

Rumba & Co: Kiekenstraat 6, Leuven

MEER INFO

Cafedelove: www.cafedelove.be

Gateway13: www.gateway13.be

La Démence: www.lademence.com

Mixed : www.mixedonline.be

Pink Royale : www.hetrozehuis.be

Smooch: www.smoochparty.be

Mechelsesteenweg 159 - 2018 Antwerpen - tel. 03 230 78 88

www.florartes.be


zizo actief

ACTIVITEITEN APRIL-MEI-JUNI

ANTWERPEN

vrij 05/05 om 20.30u, za 06/05 om 20.30u

en zo 07/05 om 15u

Liefde in oorlog van Theater VREAK vzw, Nationaal

Gedenkteken van het Fort van Breendonk,

Brandstraat 57, 2830 Willebroek

vrij 02/06 van 13.30u tot 16.30u

Holebi en transgenders in de ouderenzorg, vzw

Het Roze Huis - çavaria, Draakplaats z/n, 2018

Antwerpen

BRUSSEL

di 02/05, di 09/05 en di 16/05 van 19u tot 21u

Lezingenreeks over de geschiedenis van de

homoseksuele subcultuur van Basta Brussel,

Vrije Universiteit Brussel, Pleinlaan 2, 1050

Elsene (Brussel)

woe 17/05 van 10u tot 17u

Towards a Bright LGBTI+ Future van çavaria,

Paleis voor Schone Kunsten - BOZAR,

Ravensteinstraat 23, 1000 Brussel

za 20/05

Trainbow BE goes Belgian, Beurs van Brussel,

Beursplein, 1000 Brussel

OOST-VLAANDEREN

vrij 07/04 tot zo 09/04

T-jong in Wonderland van T-jong - Wel Jong

Niet Hetero, De Wingerd, Oude Heerweg 109,

9160 Lokeren, 9160 Lokeren

vrij 14/0 om 20.30u

RAb30-café: Drinken op je zus! van

RoundAbout30, Casa Rosa, Kammerstraat 22,

9000 Gent

zo 23/04

RAb30 zkt Stad van RoundAbout30,

Casa Rosa, Kammerstraat 22, 9000 Gent

za 06/05 om 15u

Krulbollen van FemiXX, Café De Heksenketel,

Belzeelsestraat 23, 9940 Evergem

vrij 12/05 om 20.30u

RAb30-café: Pré-Eurosongcafé van

RoundAbout30, Casa Rosa, Kammerstraat 22,

9000 Gent

zo 21/05

Dood verlangen, Tinnenpot, Tinnenpotstraat

21, 9000 Gent

za 24/06

RAb30 op StReEtArT-toer van RoundAbout30,

Casa Rosa, Kammerstraat 22, 9000 Gent

VLAAMS-BRABANT

vrij 31/03, vrij 21/04, vrij 05/05, vrij 19/05

en vrij 09/06 van 20u tot 22u

Samenspraak van Lesbiennevereniging

Labyrint (Holebi), Het Holebihuis - Café Rocco,

Diestsesteenweg 24, 3010 Kessel-Lo

za 01/04 van 15u tot 18u

Stekbollen van HALLElesbienne, Taverne-Resto

In den Haas, Wijngaardbosstraat 6, 1755 Gooik

zo 02/04 om 14.30u

Wandeling De Doode Bemde van Lesbiennevereniging

Labyrint (Holebi), bib neerijse,

Donkerstraat 3, 3040 Neerijse

do 06/04 van 19u tot 23u

Mixedcafé - 'DIY' café van Mixed, Jeugdcentrum

De Klinker, Demervallei 14, 3200 Aarschot

zo 16/04 om 12.45u

Hyacintenboswandeling van FemiXX,

Parking 8, Achtdreef, 1500 Halle

zo 16/04 om 13u

Hyacintenwandeling van HALLElesbienne, Hallerbos,

Vlasmarktdreef z/n, 1500 Halle

do 04/05 om 19u

Mixedcafé - Hipstercafé van Mixed, Jeugdcentrum

De Klinker, Demervallei 14, 3200 Aarschot

za 20/05 om 12u

Mixed @ Brussels Pride, Station Aarschot, Statieplein

1, 3200 Aarschot

zo 21/05 van 14u tot 20u

BREUGHELwandeling van HALLElesbienne,

Kerk Sint-Anna-Pede, Herdebeekstraat 176,

1701 Itterbeek (Dilbeek)

woe 24/05tot zo 28/05

RAb30 visits Berlin! van RoundAbout30, Brussels

Airport, kruispunt A201/Vilvoordelaan,

1930 Zaventem

do 01/06 om 19u

Mixedcafé - Pokémoncafé van Mixed, Jeugdcentrum

De Klinker, Demervallei 14, 3200

Aarschot

za 24/06 om 13u

Mixed @ Halve maan, Jeugdcentrum De Klinker,

Demervallei 14, 3200 Aarschot

WEST-VLAANDEREN

vrij 28/04 tot zo 30/04

Min19 Paasweekend, Jeugdverblijfcentrum

Vogelsang, Rijksweg 316, 8710 Ooigem

zo 18/06 om 13u

Strandwandeling van FemiXX, Het Zwin, Graaf

Leon Lippensdreef 8, 8300 Knokke-Heist

pottenkijken door vero beauprez

90


= Roze huizen

zizo actief

BRUSSEL

Rainbowhouse vzw (RO-NO)

Brusselse koepelvereniging voor LGBTQI's

en hun sympathisanten

Kolenmarkt 42

1000 Brussel

info@rainbowhouse.be

T: 02 503 59 90

woe, do, vr en za Café-avond

laatste donderdag Rainbows United

laatste zondag Hiv-café

Basta!

holebi-jongerengroep tot 26 jaar

www.bastabrussel.be

2de woensdag Bastacafé

BHS 40+

Culturele vereniging voor oudere holebi's

vanaf 40 jaar

bhs40plus@gmail.com

1ste of 2de zaterdag Cultuur-praatcafé

Brussels Gay Sports

Sportieve en culturele activiteiten voor

holebi

www.bgs.org

Sacha Dilbeek

Holebiwerking voor Brussel en Vlaams-

Brabant

www.sacha-holebi.be

2de zaterdag Kookavond

VLAAMS-BRABANT

Holebihuis Vlaams-Brabant vzw

Diestsesteenweg 24

3010 Leuven

hallo@holebihuis.be

&of

Holebi-jongerengroep tot 30 jaar

www.enof.be

1ste dinsdag &of-café (tot 30 jaar)

3de dinsdag çeci n'est pas enough

Aarschot.link Aarschot

Socio-culturele vereniging voor 30+'ers

www.aarschot.link

1ste dinsdag Praatcafé

Break Out Leuven

Sportgroep voor mannen & sympathisanten

- badminton en volleybal

www.break-out.be

dinsdag Volleybal

dinsdag & zondag Badminton

Cantarelli

SOGI-Mannenkoor

www.cantarelli.be

zondag Notenleer & Repetitie

De Roze Ballon

Vereniging voor holebi's met een

verstandelijke beperking in Vlaams Brabant

holebihuis.be/werkingen/derozeballon

Driekant

Homo's uit Leuven en omstreken

www.driekant.be

zaterdag Praatcafé

HALLElesbienne Halle-Buizingen

Groep voor lesbiennes

www.hallelesbienne.be

M: 0496/14.40.11

Holebifilmfestival Vlaams-Brabant

Vereniging die jaarlijks het filmfestival

Vlaams-Brabant organiseert.

www.holebifilmfestival.be

Homo en Geloof Vlaams-Brabant -

Gerust Geweten

Gelovige holebi's Vlaams-Brabant

www.holebihuis.be/werkingen/groep/

gerust_geweten

M: 0479 82 55 72

3de zaterdag Samenkomst

Homo Toch Getrouwd

Praatgroep voor homemannen in een

heterorelatie

www.holebihuis.be/werkingen/groep/

hotog

M: 0486/751395

1ste donderdag Bijeenkomst

Labyrint vzw

Leuvense vereniging voor holebitra's

www.labyrint-vzw.be

M: 0487/36.21.13

dinsdag Badminton

woensdag Volleybal

3de vrijdag Vrouwen aan de toog

3de vrijdag Onthaalbox

4de zaterdag Kaartavond

Jola

Onderdeel van Labyrint, richt zich op jongere

lesbiennes

www.facebook.com/jola.labyrint

Kaya60+

Onderdeel van Labyrint, richt zich op oudere

lesbiennes

www.labyrint-vzw.be/Kaya_60_plus.html

1ste woensdag K.O. Kaffee

Leonardo

Leonardo International LGBT

www.holebihuis.be/werkingen/groep/

leonardo_international_lgbt

T: 016/60.12.63

1ste & 3de donderdag Leo-café

Mixed Aarschot

Holebi-jongerengroep tot en met 30 jaar

www.mixedonline.be

1ste & 3de donderdag Mixedcafé

3de donderdag Instapmoment voor

Mixedcafé

1ste & 3de woensdag Facebook-onthaal

OHO

Groep voor oudere homo's

www.holebihuis.be/werkingen/oho

1ste woensdag K.O. Kaffee

Sacha Dilbeek

Holebiwerking voor Brussel en Vlaams-

Brabant

www.sacha-holebi.be

2de zaterdag Kookavond

Spot On

Amateurtoneelvereniging met focus op

holebithematiek

www.spotontoneel.be

Transgenderkring Vlaams-Brabant

Vereniging voor transgenderpersonen

www.transgenderkring-vlaams-brabant.be

1ste donderdag Transcafé

3de zaterdag Queercafé (even maanden)

Zensationeel

Toneelgroep met een roze knipoog

www.facebook.com/zensationeel

ANTWERPEN

Het Roze Huis - çavaria Antwerpen vzw

Antwerps roze huis

Draakplaats 1

2018 Antwerpen

info@hetrozehuis.be

T: 032880084

donderdag Onthaal, informatie en opvang

laatste vrijdag Spellenclub

Active Company vzw

Holebi-sportvereniging en -koor

www.activecompany.be

M: 0495221152

maandag Koor, Badminton en Zwemmen

dinsdag Active Running, Active Workout en

Volleybal

woensdag Tennis, Zwemmen

donderdag Active Running, Waterpolo, Yoga

zondag Tennis en Badminton

2de zondag Wandelen

3de zondag Nordic Walking

laatste zondag Fietsen

Antar vzw

Vereniging voor cultuur en

vrije tijd

antar.vzw@gmail.com

M: 0486 66 67 01

3de donderdag

Ledenvergadering (niet in aug)

Antwerp Pride vzw

Jaarlijks evenement in

Antwerpen voor holebi's en

transgenders

www.antwerppride.be

Atthis vzw

Vereniging voor vrouwen die van vrouwen

houden

www.atthis.be

1ste vrijdag Dansavond

2de & 4de vrijdag Poolavond

3de vrijdag Oude caféspelen

Boysproject

Organisatie voor mannelijke en transgender

sekswerkers/escorts

www.boysproject.be

M: 0475 75 30 63

woensdag Drop-Inn

VERENIGINGEN EN VASTE ACTIVITEITEN

91


zizo actief

VERENIGINGEN EN VASTE ACTIVITEITEN

De Flamingo's

Holebi-studentenclub tot 30 jaar

studentenclubdeflamingos.be

De Klaproos Westerlo

Praatgroep voor holebi's

klaprooskempen@msn.com

M: 0494760302

3de vrijdag Praatgroep

De Roze Wapper

Vereniging voor holebi's met een

verstandelijke beperking

hetrozehuis.be/node/517

Diversiteitsnetwerk Lokale

Politie Antwerpen

www.politieantwerpen.be

Dubbelzinnig

Praatgroep voor bi's

www.dubbel-zinnig.be

1ste donderdag Praatgroep

El Mismo Lier

holebigroep 26+

www.elmismo.be

M: 0468179279

Enig Verschil vzw

Antwerpse holebi-jongeren (tot

30 jaar)

www.enigverschil.be

Dinsdag EV-café

Gay Business Antwerp (GBA)

Belangengroep voor roze

ondernemers

www.gaybusinessantwerp.be

M: 0477 40 24 20

GenderFlux

Vereniging voor transgenders

www.genderflux.org

2de zaterdag Bijeenkomst

Gewoon Doorgaan

Vereniging rond genderthematiek

www.gewoon-doorgaan.com

M: 0484 12 21 38

3de vrijdag Praatavond

HijZijZo! Turnhout

Turnhoutse holebiwerking

www.hijzijzo.be

Holebi40plus

een initiatief voor holebi's ouder

dan 40

holebi40plus@gmail.com

M: 0492715708

laatste zondag

Ontmoetingsmoment

Homo en Lesbienne Werking

Mechelen

Mechelse holebiwerking

www.hlwm.be

vrijdag Babbelkroeg

Jongensdromen

Vereniging voor transmannen

jongensdromen.strikingly.com

M: 0486624784

1ste zaterdag Praatcafé

Pimpernel40plus

Vereniging voor lesbische

40-plussers

www.pimpernel40plus.be

1ste zondag Bijeenkomst

QT4M (Quality Time For Me)

QT4M is een vereninging voor

HoLeBi's

www.QT4M.be

M: 0486974635

2de zondag Babbelkroeg

Shouf Shouf

multiculturele holebiorganisatie

T: 0483 41 60 84

laatste vrijdag Soirée

Stavazah

Recreatief voetbal voor holebi's,

transgenders en sympathisanten

stavazah.wordpress.com

woensdag Training

VREAK holebitheater

Theaterwerkgroep

www.vreak.be

WAVVH

wandelgroep voor LBT-vrouwen

natuurwandelingen.wordpress.

com

M: 0495 68 64 23

Werkgroep Homofilie Kempen

Turnhout

Turnhoutse holebiwerking

www.whk.be

M: 0486 88 22 36

dagelijks Onthaal- en informatiemogelijkheid

WIJ

Een vereniging voor alle vrouwen

die van vrouwen houden.

www.wijdames.be

M: 0476 34 66 19

LIMBURG

Regenbooghuis Limburg vzw

Meldertstraat 38

3500 Hasselt

info@regenbooghuislimburg.be

Anders Gewoon

Voor transgenders en hun omgeving.

Iedereen is welkom.

www.anders-gewoon.be

M: 0486134690

2de vrijdag AG-Praatcafé

4de zaterdag AG-BIS

BiHomLes Leopoldsburg

Vereniging voor holebi's in

Leopoldsburg en omstreken

bihomles@gmail.com

M: 0474559399

2de vrijdag Praatavond

De Madam vzw

Vrouwen- en lesbocentrum

www.demadam.be

T: 011252294

Onthaal maandag en vrijdag

voormiddag. Anders na afspraak.

Gratis juridisch advies na

afspraak.

1ste donderdag Filmavond

(afwisselend vrouwen-/lesbisch

thema)

2de zondag Wandeling

ertussenin

Limburgse vereniging voor

biseksuelen

ertussenin.wordpress.com

2de woensdag Bijeenkomst

Hij

Vereniging voor 30+ mannen

www.hijlimburg.be

3de vrijdag afwisselende

activiteit

Iconic Genk

drempelverlagend informatiepunt

voor jongeren en hun

omgeving

www.facebook.com/Infopuntcomingout

T: 0473 82 36 52

2de woensdag Praatcafé

Inderdaad vzw

Voor en door holebi-jongeren in

Limburg tot 30j

www.inderdaad.be

1ste maandag Activiteit (+

instapmoment)

3de maandag Jongerencafé

Limburgs Actiecentrum voor

Holebi's (LACH vzw)

Limburgse holebiwerking

www.lachvzw.be

M: 0494413383

3de zaterdag LACH café

4de dinsdag LACH filmavond

OGWA (Ook Genks Wel Anders)

www.facebook.com/OokGenks-

WelAnders

T: 089 65 42 44

Ouders Limburg

Vereniging voor ouders van

holebi's

ouderslimburg.wordpress.com

donderdag Praatavond

Proud Projector Genk

Culturele vereniging voor holebi's

en hetero's

www.facebook.com/proudprojector

1ste donderdag Filmvertoning

Roze Bink

Limburgse vereniging voor lgbt's

met een beperking

www.facebook.com/derozebink

M: 0471626954

SPELenT

Spelletjesvereniging voor

iedereen

www.facebook.com/Spelent

M: 0474691510

1ste woensdag Spelavond

4de zondag Spelnamiddag

True Colours Café

Voor holebi's met een andere

etniciteit

www.facebook.com/ahha1999

2de donderdag

Ontmoetingsavond

Zij!

Limburgse vereniging voor lesbische

en biseksuele vrouwen

www.facebook.com/ZijLimburg

1ste vrijdag Zij! Café

OOST-VLAANDEREN

Casa Rosa vzw

Kammerstraat 22

9000 Gent

info@casarosa.be

T: 09 269 28 12

AA De Eerste

Anonieme Alcoholisten Groep

voor Holebi's

bit.ly/eerste_info

M: 0485 59 62 61

donderdag Bijeenkomst

Acantha

Gentse LGBT-studentenclub

www.acantha.be

M: 0472 24 27 75

dinsdag Clubavond

Auricula vzw

Holebisportgroep

www.auricula.be

M: 0472 72 10 04

maandag & zaterdag

Badminton

dinsdag & donderdag

Running

woensdag Zwemmen

De Roze Joker

praat - en ontmoetingsgroep

voor holebi's met een beperking

www.derozejoker.be

T: 09 261 57 50

derUIT! Sint-Niklaas

Holebi-jongerengroep tot 26 j

www.deruit.be

M: 0474 96 92 08

92


zizo actief

Famba

Lesbisch-feministische

sambaband

www.famba.be

M: 0473 76 71 89

FemiXX

Activiteiten- en ontmoetingsgroep

voor vrouwen

www.femixx.be

Gehuwd en toch Anders

Gehuwde holebi's in heterorelatie

Gent

www.geta.be

M: 0486 61 84 98

2de vrijdag Praatavond

GenderExpress

Transgendervereniging in Gent

www.facebook.com/Gender-

Express

2de woensdag Bijeenkomst

Goed Gestemd

Vrouwenkoor

goedgestemd@hotmail.com

tweewekelijks op

donderdag Repetities

Holebi9100 Sint-Niklaas

holebigroep uit Sint-Niklaas

www.holebi9100.be

vrijdag Café Trouvé

HoLeMee Eeklo

vereniging voor holebi´s van

elke leeftijd

www.facebook.com/HoLe-

Mee-707448162628207

3de vrijdag Praatavond

Joen vzw

een advies, informatie- en doorverwijscentrum

voor jongeren

www.joen.be

Liever Spruitjes Aalst

Holebi-jongerengroep tot -30

jaar

www.lieverspruitjes.be

M: 0488 82 52 63

1ste vrijdag Babbelcafé

Mali Medo

Culturele evenementen voor

LGBTQ in Gent

www.facebook.com/malimedogent

Ongehoordt De Pinte

Toneelgroep voor holebi's

www.ongehoordt.be

M: 0478 29 29 82

RoundAbout30

Gentse holebigroep voor jongeren

van 24 tot 34

www.roundabout30.be

2de vrijdag RAb30-café

SheSheBar

maandelijkse ontmoetingsplaats

voor vrouwen

www.sheshebar.be

1ste zaterdag SheSheBar (niet

in juli en aug)

Tiszo

Holebirechtenvereniging

info@tiszo.org

Toeterniettoe Ronse

LHBT-jongerenorganisatie tot

30 jaar

www.toeterniettoe.be

T: 055580155

Verkeerd Geparkeerd vzw

Holebi-jongerengroep tot 30

jaar

www.verkeerdgeparkeerd.be

maandag VG-Café

Werkgroep Ouders Holebi's

Gent

Werkgroep voor ouders van

holebi's

www.wohg.be

T: 037770215

1ste woensdag Bijeenkomst

WEST-VLAANDEREN

REBUS

Regenbooghuis W-Vl

Torhoutsesteenweg 123

8400 Oostende

info@rebuswvl.be

T: 059 43 96 17

3de vrijdag Praatcafé

De Roze Maks

Vereniging voor mensen met

een (verstandelijke) beperking in

West-Vlaanderen

www.rozemaks.be

M: 0492 94 55 38

Gender Contact West-Vlaanderen

Brugge

Vereniging voor transgender

personen en eenieder met een

gezonde interesse

www.facebook.com/Gender.

Contact.WVL

T: 0470 02 94 01

4de vrijdag Praatavond

Gender.aXept

praatavonden voor transgenderpersonenen

en hun

omgeving

www.facebook.com/groups/

genderaXept

M: 0472 50 09 58

3de donderdag Praatavond

Go Out!

Vereniging voor holebi's en

transgenders van 25 tem 40 jaar

www.go-out.be

M: 048745 15 28

Jong & Holebi in Brugge vzw

Jongerenbeweging gespecialiseerd

in educatie over het

zelfbeeld

www.j-h.be

LezBruges

Meetingpoint voor lesbiennes

en bi-vrouwen in het hartje van

Brugge

www.lezbruges.be

M: 0497 42 29 63

2de vrijdag Ladies@the pub

3de vrijdag losse activiteit

Liever Gelijk Kortrijk

Socio-culturele holebi-vereniging

voor West-Vlaanderen.

www.lievergelijk.be

Quies

Groep voor en door jongvolwassen

homo's en bi's uit Noord

West-Vlaanderen (en daarbuiten)

sites.google.com/site/quieswvl

Stukje Anders (praatgroep)

Brugge

Groep voor lesbische vrouwen

die in een heterohuwelijk zitten

of zaten

www.stukje-anders.be

Think Different

Holebigroep West-Vlaanderen

www.thinkdiff.be

Trozelientje

Leesclub van boeken met een

"roze lijntje" voor lesbische,

biseksuele en transvrouwen.

leesclubtrozelientje@outlook.be

LANDELIJK

't Kwadraat

Vereniging voor holebi-ouders

www.tkwadraat.be

Accenture BeLux LGBT

network

Lokale tak van Accenture’s

Global LGBT netwerk

www.accenture.com

Belgian Business Association

Holebi's met een managementsfunctie

www.belgianbusinessassociation.be

2de dinsdag BBA Diner met

gastspreker

Belgium Bears

Belgium Bears is dé bear-community

in België

www.belgiumbears.be

M: 0495 63 08 96

Berdache België

Vereniging voor ouders van

jonge en oudere/volwassen

genderkinderen

www.berdache.be

BGMC Knalpijp

Holebi motorclub +500cc met

ritten in alle provincies.

www.bgmc-lgbt.be

3de zondag Motorrit

CD&V-regenboognetwerk

Netwerk binnen CD&V dat werkt

rond holebi- en transgenderthema’s

www.cdenv.be

Folia - L-day

Organiseert de jaarlijkse L-day /

lesbiennedag

www.l-day.be

Groen LGBT netwerk

Holebi- en transgenderwerkgroep

van Groen

www.groen.be

M: 0485035566

Holebi-pastores

Werkgroep voor holebi-pastores

www.holebipastores.be

M: 0479 82 55 72

Lingam

Werkgroep rond levens- en

relatievragen

www.lingam-workshops.be

Merhaba vzw

beweging voor holebi's en transgenders

uit ECM

www.merhaba.be

M: 0483 09 10 07

laatste donderdag MerhaBar

Mikpunt

Actiegroep tegen extreem-rechts

mikpunt175.skynetblogs.be

Mix Brussel

LGBT in PVDA-PTB

mix.pvda.be

Jaarlijkse prides in Brussel

en Antwerpen, activiteit op

ManiFiesta

Mr. Gay Belgium

Mister verkiezing voor homo's

en transmannen

www.mrgaybelgium.be

N-VA Holebinetwerk

Netwerk voor holebi's en transgenders

actief binnen de N-VA

www.n-va.be

Natuurlijk Holebi!

een vriendengroep voor holebi's

die houden van de natuur

users.skynet.be/natuurlijkholebi

93


zizo actief

VERENIGINGEN

OUT of the Blue

Werking van holebi's en transgenders binnen

Open Vld

www.openvld.be

T: 02 552 43 58

Planet Gender

Actiegroep rond de genderthematiek

www.planetgender.com

T: 09 231 01 58

Polyamory Belgium

Vereniging voor mensen geïnteresseerd in

ethische non-monogamie

www.facebook.com/polyamorybelgium

Rainbow Cops Belgium vzw

Vereniging van en voor holebi- en transgendermedewerkers

van de geïntegreerde

politie

www.rainbow-cops-belgium.be

Sensoa vzw

Vlaams expertisecentrum voor seksuele

gezondheid

www.sensoa.be

T: 03 238 68 68

Sex Positive Belgium

Activiteiten in consent, diversiteit en

exploratie voor een betere wereld zonder

veroordeling

www.meetup.com/sex-positive-belgium

Trainbow Belgium

Vereniging voor LGBT's die werkzaam zijn

binnen de Belgische spoorwegmaatschappijen

facebook.com/trainbowbelgium

Wel Jong Niet Hetero

Nationale jongerenvereniging voor holebi's

en transgenders

www.weljongniethetero.be

T: 09 335 41 87

Why Me

Vereniging voor holebi's en transgenders uit

Sub-Saharaans Afrika

www.why-me.be

M: 0493980962

WISH2.be (Werkgroep Internationale

Solidariteit Holebi's)

Werkgroep internationale solidariteit met

holebi's en transgenders

www.wish2.be

HULPLIJNEN

HOLEBIFOON

Anonieme hulpverlening

telefonisch, mail en chat

Tel 0800 99 533

vragen@holebifoon.be

www.holebifoon.be

MERHABAPHONE

Onthaal- en hulplijn voor

allochtone holebi’s

Tel 0487-55 69 38

onthaal@merhaba.be

www.merhaba.be

SENSOA POSITIEF

Ondersteuning bij leven met hiv

Franklin Rooseveltplaats 12

2060 Antwerpen

Tel 078-15 11 00

www.levenmethiv.be

ZELFMOORDLIJN 1813

Anonieme telefonische

hulpverlening

Tel 1813

www.zelfmoord1813.be

UNIA

Melden van discriminatie op

basis van seksuele oriëntatie

Koningsstraat 138, 1000 Brussel

Tel 0800-12 800

www.unia.be

TELE-ONTHAAL

Praten is de eerste stap.

Voor een gesprek bel 106, 24 uur

per dag het hele jaar door.

Chat via www.tele-onthaal.be

INSTITUUT VOOR DE

GELIJKHEID VAN VROUWEN

EN MANNEN

Melden van discriminatie van

transgenderpersonen

Ernest Blerotstraat 1,

1070 Brussel

Tel 02-233 41 75

gelijkheid.manvrouw@igvm.belgie.be

www.igvm.fgov.be

AWEL

Awel, luistert naar kinderen

en jongeren

Tel 102

brievenbus@awel.be

Chat via www.awel.be

94


SPRING / SUMMER 2017

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

ANTWERP AMSTERDAM BERLIN PARIS ONLINE

FALCONPLEIN 14

WARMOESSTRAAT 89 MOTZSTRASSE 22 24 RUE DU TEMPLE MISTERB.COM


LGBT Quoi?

lgbt

lgbt

quoi?

quoi?

1.GEEF DE ANTWOORDEN OP VOLGENDE VRAGEN. WELK WOORD KRIJG JE DAN VERTICAAL?

1.Italiaans modeontwerper die in 1997, op vijftigjarige

leeftijd, voor zijn huis in Florida werd omgebracht door

seriemoordenaar Andrew Cunanan.

2

1

2. Rode Duivel die zich begin 2017 sterk maakte voor

coming-out in het profvoetbal.

3

3. Naam van de homodiscotheek in Orlando waar in juni

2016 meer dan vijftig mensen omkwamen bij een aanslag

en nog eens 53 gewond raakten.

4

5

4. De ‘socialistische aktiegroep ter bevrijding van homoseksualiteit’

die bestond van 1976 tot 1981 en waar later Het Roze

Actiefront uit ontstond.

5. Autobiografische klassieker van Tom Lanoye uit 1991

en de naam van een Antwerpse LGBT-boekhandel.

6

7

6. Vlaams zanger die in 1970 uit de kast kwam in de

BRT-reportage ‘Zo Zijn’ en die op 9 maart 2017 zijn

negentigste verjaardag vierde.

7. Stad waar de eerste pride (avant-la-lettre) in Belgïe

plaatsvond, op 18 maart 1978.

8. Duitse, lesbische filmklassieker uit 1999: ‘Aimée und…’

9

10

8

11

9. Pseudoniem waaronder een vrouwelijke holebipionier in

1953 de eerste Belgische vereniging voor homoseksuele

mannen en vrouwen oprichtte.

12

10. Eerste niet-Europese land waar het huwelijk tussen

partners van gelijk geslacht werd goedgekeurd.

13

11. Eind 2016 was het tien jaar geleden dat deze

Nederlandse, homoseksuele zanger, cabaretier en schrijver

stierf aan een slepende ziekte.

15

14

12. Franse filmregisseuse en auteur van de roman

‘Bonjour Tristesse’, die een langdurige lesbische relatie had

met Peggy Roche.

13. Film van Todd Haynes (2015) met Cate Blanchett

in de hoofdrol en gebaseerd op een roman van Patricia

Highsmith.

17

16

18

14. Roman uit 2010 van de Nederlandse auteur Arthur Japin

over de Russische danser Nijinsky.

15. Naam van het eerste (en enige) transgender personage in

de VRT-serie ‘Thuis’.

16. Zanger en homo-icoon die op kerstdag 2016 op 53-jarge leeftijd overleed.

13. Carol

14. Vaslav

15. Kaat

16. George Michael

17. België

18. Dana International

7. Gent

8. Jaguar

9. Suzan Daniel

10. Canada

11. Robert Long

12. Françoise Sagan

OPLOSSINGEN

1. Versace

2. Dries Mertens

3. Pulse

4. De Rooie Vlinder

5. Kartonnen dozen

6. Will Ferdy

17. Tweede land ter wereld dat het huwelijk openstelde voor partners van gelijk geslacht.

18. Israëlische zangeres die in 1998 het Eurovisiesongfestival won met het nummer ‘Diva’.

97


column isha werpt op

98

MEER VROUWEN, NU!

isha van alsenoy

Sparkle in de Vooruit in Gent. Een avondvullende

show, om veertig jaar strijden voor holebi’s en transgenders

te vieren. En toegegeven: een krop in de keel.

Paul Rademakers (96) betrad het podium en schuifelde

voorzichtig naar de sofa, waar hij naast Ludo

Smits (63) plaatsnam. Herinneringen ophalen aan de

eerste jaren. Het onthalen van mannen die twijfelden,

hen geruststellen en verzekeren dat het ook kon, dat

‘anders-zijn’. De humor die Paul etaleerde. Hij pakte,

met zijn charme en zijn zilveren jaren, met gemak de

hele zaal in. Hij zette, als oudste nog levende pionier

in de holebi- en transgenderbeweging, de toon.

Vanavond draaide om ons, de ontelbare vrijwilligers

die keitjes, stenen en rotsen

bijdroegen aan veertig jaar

engagement.

Mooie mensen passeerden.

Muziek, filmpjes en eerlijke getuigenissen.

Kippenvel tijdens

de tussentekstjes van Liliane

Saint-Pierre, haar openheid is

teder. En kippenvel tijdens de

korte performance van Sarah

Bettens. Zij is er tenslotte

‘ééntje van ons’. En toen viel

het me op. Waar waren de

lesbiennes? Gelukkig kon

Ingrid Pelssers getuigen over

de jarenlange inzet als deel

van Werkgroep Politiek van

çavaria: de intense periode die

resulteerde in het goedkeuren

van de antidiscriminatiewet, de

openstelling van het homohuwelijk

en het mogelijk maken van adoptie, de grote

strijdpunten van de holebibeweging. En ik weet het,

het is een eeuwige nagel waar wij lesbo’s op kloppen.

Maar uiteindelijk maken we ongeveer de helft uit

van de holebipopulatie en werden we niet evenredig

getoond op het podium. Als het gaat over onze eigen

avonden en plechtigheden moeten lesbiennes nog

meer zichtbaar zijn!

Op de werkvloer maak ik me ook nog altijd druk over

de verhouding mannen-vrouwen. Te weinig vrouwen

komen aan bod als spreeksters in panels, als vertegenwoordigsters

van sectoren, als woordvoersters

van bedrijven. Ik kom nog altijd op studiedagen die

Als het gaat

over onze eigen

avonden en

plechtigheden

moeten lesbiennes

nog meer

zichtbaar zijn!

worden afgesloten met een podium vol mannen.

Alsof vrouwen om meningen, woorden en input

verlegen zitten. Ik blijf het schrijven op de feedbackformulieren:

“Waar waren de vrouwen?”

In december 2015 concludeerde de Europese Raad

in het kader van gendergelijkheid in besluitvorming:

“Hoewel vrouwen in de EU meer dan de helft van de

bevolking en van de kiezers uitmaken en hoogopgeleid

zijn, blijven zij ondervertegenwoordigd in besluitvormingsposities

op alle niveaus. Gelijke deelname

van vrouwen en mannen aan de besluitvorming is

een kwestie van rechtvaardigheid, eerbiediging van

de mensenrechten en goed bestuur. Gendergelijkheid

in de besluitvorming is

noodzakelijk voor een betere

afspiegeling van de samenleving

en een sterkere en beter

functionerende democratie.”

Een druilerige zondag in

maart. Ik repte me naar Oostende,

waar Cathérine Ongenae,

geïnterviewd werd

over haar boek ‘#seksisme’.

In ‘#seksisme' leggen tien

vrouwen de patronen ervan

bloot. Of het nu over onhaalbare

ideaalbeelden gaat,

over de hardnekkigheid van

traditionele rollenpatronen,

of het bijna onverwoestbare

victim blaming: vrouwen

overdrijven niet, en dit boek

bewijst het.

Cathérine noemde quota

een “noodzakelijk kwaad”. Op de criticasters die zeggen

dat ‘quota’ ervoor zouden kunnen zorgen dat een

“iets minder geschikte vrouw in een raad van bestuur

terecht zou komen”, antwoordde ze: “Er zitten zoveel

minder gekwalificeerde mannen in allerlei raden van

bestuur, en daar stellen ze zich veel minder vragen bij”.

Dus, ladies, samengevat: vraagt men jou om je

mening, om deel te nemen aan een debat, om op een

podium plaats te nemen, om een raad van bestuur te

versterken, en je hebt er energie, tijd en goesting voor:

heb vertrouwen in jezelf. En als je zelf invloed hebt op

wie op podia mag plaatsnemen: blijf zoeken.

Isha is een enthousiaste wereldburger

met een hardnekkige

schrijfmicrobe. Ze houdt van ontdekkingen

en uitdagingen, blijft

immer kritisch en verwonderd.

Foto: Gaea Schoeters


#YOUDECIDE

#1970: EERSTE COMING-OUT VAN BV WILL FERDY #1973: HOMOSEKSUALITEIT GESCHRAPT ALS

PSYCHISCHE STOORNIS UIT DSMIII #1978: EERSTE HOMODAG #1980: EERSTE ROZE ZATERDAG #2003:

OPENSTELLEN HUWELIJK VOOR PERSONEN VAN HETZELFDE GESLACHT #2006: ADOPTIE OPENGESTELD

VOOR KOPPELS VAN HETZELFDE GESLACHT #2006: MEDISCH BEGELEIDE VOORTPLANTING VOOR

LGBTIQ #2007: WET TRANSEKSUALITEIT #2013: 1STE NATIONAAL HIV-PLAN EN ACTIEPLAN HOMO-

EN TRANSFOBIE #2014: JURIDISCH MEEMOEDERSCHAP #2015: HORMONALE EN PSYCHISCHE ZORG

VOOR TRANSGENDERS #2O16: OPRICHTING OUT OF THE BLUE #2016: VERSOEPELING BLOEDDONATIE

VOOR MSM #2016: TERUGBETALING VOOR HIV REMMERS #2017: REGISTRATIE GESLACHT ZONDER

VERPLICHTE MEDISCHE INGREEP #TODO: VRIJE KEUZE ANONIEME OF IDENTIFICEERBARE DONATIE VOOR

LGBTIQ #TODO: WETTELIJKE REGELING DRAAGMOEDERSCHAP VOOR LGBTIQ #TODO: AFSTAMMINGS-

RECHT VOOR LGBTIQ #TODO: M/V/X? #TODO: GEEN GESLACHTSVERMELDING MEER OP ID


57%

16:23

Traveling?

Yes, enjoying the sun

and the beach. You?

I’m on my way to Europe.

Had to flee my country.

Omg, why?

Because I’m gay ...

Wouter 39

• Online now 218 meters away

No Borders for Pride

De strijd voor aanvaarding stopt niet aan de landsgrenzen.

Laten we samen vechten voor betere LGBTI+ rechten,

hier en aan de andere kant van de wereld.

WOUTER DE VRIENDT Federaal parlementslid Groen

#pridebe

More magazines by this user
Similar magazines